word form of the token as many l1 elements as the lemmas found in PerseusUnderPhilologic for the relevant word form AND morphological analysis as many l2 elements as the lemmas found in Morpheus for the relevant word form AND morphological analysis THEMISTII IN LIBROS ARISTOTELIS DE CAELO PARAPHRASIS ARISTOTELIS DE CAELO ΕΤ MUNDO LIBER PRIMUS CUM THEMISTII COMMENTARIO A A ZARAHIA ISACI FILIO HISPA ΕΧ ARABICO IN HEBRAICUM TRANSLATUS . . Tria veteres caeli nomine appellare cousuevere ; ; etenim inerrantium stellarum orbem tantum , , insuper corpus quintum , , ac demum mundum ipsum caeli nomine usurparunt . . iuxta vero tertium hunc dicendi modum invenimus Aristotelem hic de de eo eo disseruisse . . cum itaque de mundo in praesenti libro tractare instituisset ac huiuscemodi speculatio in nauralium rerum scientiam ingrediatur , , ab iis sermonis initium sumpsit , , ut nobis illa referret , , circa quae scientia de naturalibus versatur . . haec autem ( ( inquit ) ) circa corpora et magnitudines et quae in illis inveniuntur affectiones versatur , , item circa principia quae talis substautiae sunt , , nempe sensibilis naturalis , , quibus omnibus [ [ fere ] ] mundus perficitur et clauditur . . dixit autem [ [ scientiam naturalem ] ] plerumque plerumque in esse , , naturalis enim speculationis est , , de inani , , infinito ac similibus pertractare , , talia vero in his quae superius commemoravit , , comprehensa non invenimus , , quoniam antea in Naturali Auscultatione retulit , , quae de his scire oportuerat . . postquam autem de corporibus meminit , , magnitudines addidit : : quoniam magnitudo corpore universalior est , , siquidem locus est etiam magnitudo , , et similiter corporis termini , , nauralis vero scientia his omnibus perficitur , , nec non affectionibus , , quae illis accidunt , , corporibus nempe magnitudinibusque , , quo de genere sunt durities mollities , , caliditas frigiditas , , gravitas levitas , , densitas et raritas , , quae magnitudinis propria sunt . . verum haec omnia communi nomine affectiones nominantur , , quandoquidem ex eorum numero sunt , , quae enti ipsi ipsi supervenire solent , , sed per accidens tantum ; ; nam consuetudine tantum affectionum nomenclaturam illis imposuimus . . spectat quoque ad eam eam scientiam , , quae de natura dicitur , , motus corporum , , quae gignuntur , , principiorumque cognitio , , non simpliciter , , verum principiorum huius substantiae tantum , , quae natura et et forma sunt , , quamvis unum idemque existant , , et si si invicem dissideant , , et materia et privatio . . naturalis itaque scientia , , quemadmodum ante diximus , , his omnibus perficitur . . cuius sane ratio perspicua est , , deprehendimus enim scientiam hanc circa res naturales esse , , res vero naturales corpora sunt et et quae corpora , , ut animal , , sortiuntur , , nec nec minus horum duorum principia , , quae forma et et natura sunt ; ; quamobrem naturalis speculatio circa haec omnia versatur . . non invenimus Aristotelem posuisse motum in affectionum numerum , , siquidem motus , , qui in locum fiunt , , haud quaquam cum eorum , , quae moventur , , transmutatione fiunt , , affectiones vero fiunt cum transmutatione , , immo sunt transmutationes quaedam . . cum itaque uaturalis scientia circa corpora et magnitudines versetur , , corporis deinceps speculationem prosequitur . . Continuum est quod dividuum est in ea , , quae semper dividi possunt ; ; idque sane de loco , , motu , , tempore , , superficie et linea dicitur ; ; etenim haec omnia secantur in id , , quod semper partitionem recipit , , siquidem nuuquam ad ad iusectabile terminantur . . at corpus , , inquit , , omni ex parte secari potest , , dixit omni ex pate loco trium mensurarum . . qua vero de causa tres mensuras omnes vocaret , , sic exposuit . . magnitudines circa lineam , , superficiem et corpus tantum modo inveniuntur , , nec citra haec magnitudo aliqua inveniri potest , , | | quare magnitudo omnis his tribus necessario clauditur . . invenimus autem corpus similiter ad tres demensiones extendi , , quoniam perfectum est , , idque eo potissimum nomine , , quaudoquidem ternarius numerus de omni eo dicitur , , qoud perfectum totumque existit . . hoc autem Pythagoricorum secta attestatur ; ; hi namque totum et omnia [ [ ternario ] ] hoc numero claudi ac finiri asserunt . . et hac de causa haec duo huiuscemodi huiuscemodi numero terminantur , , quoniam toti initium , , medium atque extremum in est et ternarius numerus est est id , , quod primo haec obtinuit . . quamobrem naturae legibus ducimur , , ternarium ut numerum in sacris administrandis constituamus , , ubicunque , , necessitatum causa , , supplices ad deum accedimus . . potest quoque probari teruarium numerum esse perfectum et totum illo vocabulo , , quod de teruario teruario numero adhibetur , , dico nos omnes . . hoc enim non nisi de tribus primo dicitur , , de doubus autem minime nos omnes . . sed ambo dicimus , , de tribus vero extemplo omnes . . Perspicuum autem est totum , , omnia et perfectum unum et idem proprie esse , , cum vero secundum subiectum haec inter se se differre putes , , [ [ Aristoteles addit ] ] : : at non specie , , sed materia distinguuntur . . si enim quantitas seiuncta seiuncta fuerit subiectum , , omnia dicimus , , si vero quae quae coniuncta est , , totum , , sin autem completum et perfectio in forma , , qualitate , , vel ceterorum praedicamentorum aliquo extiterit , , perfectum nominabitur . . cum autem , , quemadmodum dicebamus , , omnia et perfectum unum atque idem existant , , et de ternario numero numero omnia dicamus , , erit igitur ternarius numerus perfectum quoddam . . corpus autem tribus terminatur ( ( in trino enim suum esse invenitur ) ) quare convenit , , ut perfecti definitio ei competat , , ac in eo eo suum esse constituatur . . cum autem corpus perfectum esse statuerimus , , consentaneum est , , ut id ea ea ratione intellegatur , , ac ac si dixerimus , , corpus in tres tres dimensiones dividitur , , nec non dicentes dicentes ad tres mensuras mensuras extendi , , per omnes mensuras dividi volumus . . divisio enim veluti dissolutio ac dissipatio quaedam existit , , quodque dissolvitur ac dissipatur secundum omnes mensuras et in in tres mensuras , , tametsi opus non non sit , , hoc hoc ut illi contingat , , nisi ex eius affinitate cum eo quod non non existit , , mains mains est eo , , quod perfectum non est . . palam itaque est , , eo quod dicimus per omnes dimensiones ac tres mensuras , , corpus perfectum esse censeri , , secundum partitionem dico ad ad tres mensuras , , ac omnes diametros . . reliqua autem continua dividuntur ad duas dimensiones , , et hoc quia eorum extensio ad duo latera fit ; ; etenim iuxta numerum dimen - - sionum : : si una erit dimensio vel vel duae extiterint , , eorum numero respondebit divisio . . sectabile igitur corpus ( ( uti modo dicebamus ) ) perfectum perfectum esse censetur , , quia iuxta diametros omnes dividitur . . sententia autem nostra omne continuum dividi posse , , omnibus rebus , , quibus hoc nomen contingit , , non convenit . . etenim dixerunt quidam , , tempus non nisi secundum rationem dividi posse ; ; insuper alii nonnulli affirmarunt , , esse in mundo corpora quaedam insectabilia ; ; quidam in eam sententiam sententiam devoluti devoluti sunt , , ut asseverarent , , lineam hoc modo modo sese habere , , ceterum si corpus corpus esse contingat , , quod tribus dimensionibus plane et absolute minime discernatur , , perfectum nequaquam existimabitur . . quare dixit : : Magnitudinum , , quae dividuae sunt , , omnino etiam continuae sunt , , nondum tamen constat , , num hic sermo retro commeet , , ut magnitudines continuae dividuae quoque existant . . dividuas namque magnitudines ea ratione continuas statuit , , qua continuitas illis convenit , , siquidem dum dividuas eas eas esse praedcamus , , id prima ratione eo sane iure iure intellegi intellegi debet , , ut dividua videlicet magnitudo illa dicatur , , quae utique dividi potest ; ; quod autem esse potest , , profecto nondum est , , et ea quae iam iam divisa sunt , , dividua minime dicuntur , , non enim habent habent potentiam , , ut ut partitionem admittant , , siquidem actu divisa sunt . . et quoniam corpus ( ( ut modo dicebamus ) ) perfectum dicitur , , quoniam tres dimensiones admittit , , tametsi ex hac indagine perspicuum non non sit , , num num continuum omne partibile sit ( ( hoc enim iam iam in Physicis demonstratum est est ) ) idcirco alia quoque ratione , , corpus perfectum esse ostendere libuit : : Illud autem , , inquit , , manifestum est , , corpus nullo modo posse in aliud genus progredi , , veluti ex linea in superficiem . . dicimus namque lineam , , quae unam in se tantum dimensionem admittit , , in aliud genus ipsa perfectius ferri , , scilicet in superficiem . . | | superficies itidem , , cum duas tantum tantum possideat dimensiones , , progreditur progreditur in corpus , , quod perfectius est , , tres namque dimensiones sortitur . . minime vero deprehendimus corpus in aliud quippiam ferri , , veluti ( ( exempli gratia ) ) in in id , , quod quatuor dimensiones admittit . . ceterae vero duae magnitudines , , cum ab uno ferantur in aliud genus , , perspicuum est , , nulla alia ratione nisi defectus nomine hoc illis contigisse . . corpus autem , , quia talem transitionem transitionem non admittit , , ut omni prorsus defectu careat et et perfectum sit , , consonum est ; ; erit igitur perfectum . . alioquin , , si imperfectum extitisset , , in aliud commearet , , quod ipso perfectius diceretur . . cum autem ex dictis palam sit sit , , corpus , , ut ut tale , , totum et perfectum esse , , et et mundus ipse ipse corpus corpus existat , , mundus et totum erit et perfectum quoddam . . Neque totum mundusve hac dumtaxat ratione perfectus existit , , hoc est , , quatenus unumquodque ceterorum corporum illius pars aliqua est , , sed quatenus etiam horum unumquidque secundum suam formam ad tres dimensiones extenditur . . sed haec quatenus se invicem tangunt , , alterum ab altero clauditur , , sicuti aqua ab ab aere et aer aer ab ab igue , , siquidem unumquodque horum subsistit , , cum alterum sibi sibi finitimum attigerit , , et hac ratione non non erunt perfecta , , hoc est , , quatenus ad finem sibi finitimum singula illorum pergunt , , et a superiore elemento clauduntur . . nec non quodlibet eorum aliqua ex parte multa existit , , iuxta corporum contentorum numerum ; ; quamobrem minime perfecta erunt , , siquidem perfectio in se completa est et non ad aliud comparata . . et hunc in modum modum perspicuum est , , ea corpora , , quae veluti mundi partes sunt , , perfecta non esse . . Mundus autem non est perfectus , , secundum quod ad tres diametros et ad omnes diametros diametros extenditur , , et et imperfectus , , quatenus terminatur , , verum secundum hunc modum quoque in imnes porrigitur , , quemadmodum nomen ipsum significat . . Itaque cum declaratum sit , , totum esse perfectum , , quatenus nil aliud extra ipsum invenitur , , a a quo quo claudi possit , , quinimmo ab eo omnia clauduntur : : rationi consentaneum fuit , , ut diceret , , quonam modo nil nil aliud extra ipsum inveniatur , , num quia infinitum sit , , post infinitum aliud quidpiam inveniri minime possit . . atqui disquisitionem hac de de re distulit , , cum nonnullis , , quae illi praecedunt , , apprime indigeat , , et de caelesti corpore pertractare aggreditur . . cum enim de eiusmodi corpore verba facere sibi poposuerit , , hoc in libro a a nobiliore eius parte , , quae orbis dicitur , , exorditur , , ubi terminatum , , rotunda figura praeditum , , ingenitum incorruptibilemque esse monstrabit . . primo igitur esse eiusmodi corpus contendit , , quoniam huius sermonis perscrutationem relegavit in secundum librum de Caelo , , de ceteris autem corporibus in Tertio et Quarto libro disseret . . dixit : : utrum totum terminatum sit magnitudine , , quandoquidem tempore infinitum infinitum esse potest , , verum de parti bus eius secundum formam verba faciet nempe de orbe , , igne , , terra , , nec non de reliquis corporibus . . cum autem de iis corporibus ei ei dicendum sit , , ab eorum motibus exorditur . . at ue quispiam existimaret existimaret , , ex iis quae quae secundum accidens , , et non per per se sunt , , illorum esse tractationem , , omnia corpora , , inquit , , naturalia , , secundum se ipsa mobilia esse secundum locum dicimus ; ; motus enim eorum causa non fortuito , , sed per se in in illis illis consistit , , eorum enim unumquodque existit , , quoniam natura praeditum est , , natura vero motus initium est . . Quare a motus perscrutatione exorditur : : motus inquit , , omnis localis aut aut recto ordine aut aut rotundo aut ex his corapositus est . . causa autem , , propter quam motus simplex duos tantum habet motus , , est quoniam simplices magnitudines , , hoc hoc est dimensiones , , quae motui annectuntur , , [ [ non plures quam ] ] duae duae inveniuntur , , recta nempe et rotunda , , quamobrem hic de linea ipsa mentionem faciens , , minime quidem secundum geometricam rationem eam considerat , , sed quatenus lineae lineae dimensiones sortiuntur . . si autem localis motus est est , , diameter , , hoc hoc est dimensio , , omnino invenitur . . dicendo autem diametros omnino inveniri effectricem principalemque motus causam non assignat , , sed hoc sigui loco tantum dictum est ; ; minime namque necessarium foret , , si plures quam duae diametri extitissent , , [ [ plures quam duos motus at si diametri non non nisi nisi duae fuerint , , consentaneum erit omnino , , ut motus quoque duo duo tantum esse dicantur ; ; nou enim fieri potest , , ut ullus sit absque dimensione motus . . quid vero obstat , , quominus dimensio absque ullo motu inveniatur ? ? duo igitur sunt motus , , tertius vero ex his compositus existit . . | | at quoniam in in naturalium naturalium motuum numerum Aristoteles eos eos collocare collocare intendit , , quorum alter a a medio , , alter ad medium , , alter vero circum medium fieri consuevit , , idcirco , , inquit , , is is quidem motus in in orbem fertur , , qui circa medium fit . . — cum autem περὶ περί τὸ ὁ μέσον μέσος et non περὶ περί μέσον μέσος dixisset , , id significare voluit , , quid quid sit illud , , quod φυσικὸν φυσικός σῶμα σῶμα appellamus — — et et quod motus ad supera inferaque duo motus sunt , , qui recto quidem quidem ordine instituuntur , , motus nempe , , qui a medio et ad medium feruntur . . neque etiam hoc in loco ἐπὶ ἐπί μέσον μέσος et ἀπὸ ἀπό μέσου μέσης dixit , , sed ἐπὶ ἐπί τὸ ὁ et ἀπὸ ἀπό τοῦ ὁ cum autem dimensiones dimensiones duae sint , , hoc est recta et rotunda , , ac ac recta dicatur , , quae vel in in imum locum , , vel de imo imo sursum versus fertur , , quae ambo simplicium naturalium corporum motui annectuntur , , evenit ut corporis naturalis simplices omnes motus , , cum a medio aut aut ad ad medium , , tum tum circum medium fieri fieri necesse sit , , hoc igitur aliqua ex parte necessario sequi videtur ea , , quae diximus initio libri , , hoc est ut ut totum et pevfectum ternarium numerum insequantur eodemque iure corporis naturalis motus , , quoniam triplex existit , , eadem perfectione et et complemento corporum numerum insequitur . . cum itaque simplex motus rebus , , quae vel a a medio , , vel vel ad ad medium feruntur , , accomodetur , , eaedemque res naturales sint , , ad corporum speculationem ex eorum motibus regreditur . . siquidem naturalium corporum motus eorundem numerum definiunt ; ; quodlibet enim corpus proprio suo motu praeditum est , , motus namque in re mota consistit . . Cum autem corpora quaedam simplicia sint et quaedam ex simplicibus composita , , fiet necessario , , ut motuum quoque nonnulli simplices sint aliique ex simplicibus compositi . . ac nonnulli ex iis iis quodammodo compositi inveniantur . . Aristoteles antem dicit simplicia sunt corpora , , quae motus principium secundum naturam habent . . dixit secundum naturam , , ad differentiam animalium et plantarum . . siquidem haec quoque principium motus sortiuntur , , verum secundum animam , , minime autem secundum naturam hoc illis inest . . anima enim , , quae in plantis consistit , , minime ut natura illis inest , , veluti natura , , quae in igne terra reliquisque elementis invenitur . . per ea autem , , quae his cognata sunt , , inellegi debent , , quae species eorum sunt , , neque limites eorum egrediuntur , , ut caligines , , fumus ac rores sunt , , quae vapores nominantur . . dixit autem motuum nonnullos esse simplices , , nonnullos vero ex illis quodammodo compositos , , non ut id insinuaret , , quod composito motu sursum ( ( inquam ) ) ac ac deorsum simul fertur , , quoniam hoc dissentaneum est ac fieri nullo modo potest , , siquidem confringeretur id , , quod ea ratione moveretur . . sed id intellegi debet , , secundum quod unico motu et ipsum movetur ; ; verum ille motus est veluti confusus quidam motus ad duas partes , , cui quidem sententiae sequentia adstipulantur , , dum inquit Aristoteles : : et quae hoc iure se habent moventur secundum id quod iu illis praevalet , , ut si trabs ( ( exempli gratia ) ) igni igni corripiatur , , hac de causa motus eius terreus deorsum inclinans praevalet . . cum itaque ut concessum sibi sermonem accepisset , , duplicem esse motum , , ideoque dimensiones duas , , hoc est duas lineas inveniri , , nec non simplicem simplicem esse motum , , qui vel a a medio , , vel vel ad medium , , vel circum medium medium fieri consuevit , , et corporum nonnulla nonnulla simplicia esse , , nonnulla vero composita , , ac simplicium motus motus esse simplices , , compositorum vero compositos , , haec autem ab ab eo eo moveri , , quod om illis praevalet , , nec non etiam etiam positum sit , , omnia naturalia corpora non per accidens , , sed per se moveri , , hoc explicare incipit incipit corpus inveniri , , quod rotundo motu feratur . . hoc autem iuxta hunc ordinem disponitur . . Si motum aliquem simplicem esse contingat , , et is , , qui secundum circulum fit , , simplex existat , , in simplici corpore erit . . etenim si quispiam dixerit , , corpus , , quod in orbem movetur , , esse compositum , , et composita corpora ( ( quemadmodum dicebamus ) ) ab eo , , quod in in eis eis superat , , moveantur , , consentaneum est , , ut vincens in eo corpore composito haud dubie corpus simplex existat . . cumque victoria praevaluerit , , erit eius motus iuxta victoriam illius corporis ; ; quamobrem necessarium erit esse aliquod corpus simplex , , cui tantum conversio accomodetur . . consentaneum itaque erit , , ut ordine oratio recenseatur : : si motus simplex inveniatur inveniatur et ille , , qui fit in orbem , , simplex existat , , simplicis igitur corporis propria erit conversio . . atqui datur prius , , dabitur igitur necessario et consequens . . sed Aristoteles huiuscemodi demonstrationis forma minime usus est , , siquidem ipse autecedentis loco ea posuit , , quae antea retulit , , videlicet simplicem motum inveniri , , quoniam simplicia | | corpora reut periuntur , , uec non simplicium corporum motum esse simplicein , , siquidem motus , , qui in orbem fertur , , simplex existit . . etenim duao tantum simplices lationes sunt , , recta scilicet et rotunda , , quandoquidem simplices dimensiones , , hoc hoc est magnitudines , , duae existunt . . quod vero conversio debeat simplici corpori aptari , , inde perspicuum est , , quia eiusmodi corpus in orbem fertur . . etenim si corpus , , quod in orbem movetur , , compositum esse statuerimus , , cum dictum a a nobis sit , , compositorum corporum motum fieri vi dominantis , , consentancum itaque erit , , ut in mundo simplex aliquod corpus inveniatur , , cuius conversio propria existat . . hac itaque conclusione deducta , , nempe corpus aliquod inveniri , , quod natura sua in in circulum feratur , , ad ad alia progreditur , , ex quibus haec eadem conclusio deducitur . . verum antequam posteriorem sermonem aggrediatur , , cum ex his his deductum sit , , omnino consentaneum esse , , ut in mundo aliquod corpus inveniatur , , addidit Aristoteles deinde secundum naturam autem impossibile , , si uniuscuiusque corporis unus motus proprius existit . . haec autem sententia ita intellegi debet , , ac ac si dixisset , , quod si ignis sit , , vel aliquod quatuor elementorum , , quod in circulum feratur , , non erit rationi cousonum , , ut conversio horum alicui secundum naturam insit , , si unicuique corporum unus accommodetur naturalis motus , , ac definitae sint naturales motiones . . itaque iuxta syllogismi formam declaratum est , , cousonum esse , , ut corpus aliquod inveniatur , , quod non absolute , , verum secundum naturam in circulum moveatur . . His igitur ita indicatis , , aliam deinceps orationem prosequitur , , quae est eiusmodi . . motus praeter naturam contrariatur motui , , qui secundum naturam existit , , et et motus , , qui naturali motui adversatur , , unus est ( ( unum enim uni uni contrariatur contrariatur ) ) , , motus igitur praeter naturam unus existit . . dum vero aliquod elementorum motu , , qui in orbem fertur , , movebitur , , quoniam eiusmodi motus motus simplex est , , erit illi praeter naturam , , siquidem horum corporum naturalis motus rectus est ; ; rectus vero motus motui recto contrariatur , , sicuti motus , , qui ad supera fertur , , ei adversatur , , qui qui deorsum tendit , , et et e e converse , , igitur igitur motus hie , , qui in circulum fertur , , unicuique illorum , , hoc est propriorum , , contrariatur . . et si elementorum aliquod secundum naturam in in orbem feratur , , duos sibi invicem contraries contraries motus possidebit , , quod sane ridiculum est ac valde absurdum . . non itaque eo movebitur motu , , qui in orbem instituitur . . necnon rationi conseutaneum est , , ut ut motus , , qui qui in in circulum fertur , , dum dum simplex fuerit , , alicuius corporis lyraeter quatuor elementa proprius sit . . baec autem oratio praecedentem insequitur , , ac iuxta ordinem in praecedenti oratione observatum , , quae dicta a a nobis sunt , , manifesta avadunt . . ceterum eiusmodi sermouem subsequens etiam insequitur , , modo ei annectatur , , ac unica oratione simul explicentur , , ille nempe qui dicit palam igitur est , , aliquod f f . . 3r in mundo inveniri corpus et reliqua , , quae dcinceps sequuntur . . verba aufem , , quodsi ia muudo aliud corpus inveniatur , , quod praeter naturam in circulum vertatur , , omuino hahehit naturalem qnendain motum : : ( ( eiusmodi verba ) ) ita ita intellegenda sunt , , siiiuideui dixiuius practer naturam , , hoc comparatione tantum est est ad ad eum , , qui secundum naturam existit , , et fieri uon potest , , ut corpus externa latione praeditum sit , , naturali vero careat . . nee alia relinquetur ulla anturalis molio , , siquidem motus ad supera atque ad infera quatuor elemeutis secundum naturam inest . . ratioue igitur cousentaueum est , , ut ut motus , , qui qui secundum circulum fit , , minime praeter naturam existat , , ac quinto corpori omuino accommodetur . . congruum itaque erit , , ut quintum aliquod ac simplex corpus inveniatur . . Idem praeterea , , hoc est in mundo quintum corpus inveuiri , , alia quoque ratione hunc in modum explicatur . . conversio ea latione perfectior est , , quae recto ordine fit , , ilia siquidem inter perfectas perfectas lationes connumeratur , , rectae lineae vero motus minime perfectus existit . . cireulus euim figurarum omnium perfectissimus est , , siquidem neque additiouem admittit neque defectum , , sed de numero numero eorum est , , quae perfecta gignuntur . . at nulla recta linea linea perfecta existit , , cum cum si finita , , tum etiam si si infinita censeatur . . si enim infinita existimetur , , cum indefinita ac indeterminata sit , , perfecta esse non potest , , si vero finitam illam iudicabis , , poterit et incrementum et decrementum suscipere et et sic diminuta erit . . perfectum insuper liabet exordium , , medium atque extremum , , quae in circulo circulo tantum deprehenduntur , , in recta autem linea nulla ratione inveniuntur . . in eo euim , , quod fiuem nou babet , , qua ratione haec haec reperiri possunt , , in quantum fuerit infinitum ? ? fiuitum vero , , cum fieri non possit , , ut medium habeat , , quo iure etiam baec babere poterit ? ? | | etenim f f . . si additionem susceperit , , qui qui fieri potest , , ut unum idemque medium custodiat ? ? . . . . . . cum autem conversio motu recto prior sit : : igitur quod conversione movetur , , eo eo prius erit , , quod recto motu defertur . . una est enim proportio , , quam hi duo motus inter se se habent . . at corpora , , quae recto motu feruntur , , simplicia sunt , , et consonum est , , ut id , , quod prius simplici est , , simplex quoque existat . . igitur quod in circulum movetur , , congruum est , , ut simplex sit , , sique non erit unum ex quatuor elementis ( ( motus namque elemeutorum recti sunt ) ) relinquitur ut eiusmodi corpus existat . . congruum vero nou est , , ut sit aliquod aliquod corporura compositorum , , primum quoniam corpus simplex est ( ( ut superius iudicatum fuit fuit ) ) , , cum simplici antiquius sit ; ; deinde si quod in in circulum movetuv , , compositum extitisset , , ab eo , , quod superat in in illo , , motus eius proficisceretur . . ex his igitur perspicuum fit , , corpora corpora composita mokeri , , si antea motus orbcularis cumque eiusmodi motus alicuius quatuor elernentorum proprius non sit , , igitur consentaneum est , , ut quinti corporis proprius existat . . Quod non modo iis , , quae dicta sunt , , verum alia ratioue hunc in modum ostenditur . . motus enim aut naturalis , , aut praeter naturam est , , qui alicui corporum praeter naturam inest , , is alterius naturalis erit , , hic autem sit veluti motus deorsum . . unusquisque enim motuum alicuius elementorum naturalis existit , , qui ceteris elementis praeter naturam convenit . . cum autem rotundus motus unicuique elemeutorum praeter naturam couveniat , , quinto corpori secundum naturam competet . . quare consentaneum erit , , ut quintum corpus inveniatur , , cuius conversio naturalis existat . . Practerca vero conversio aut naturalis aut praeter naturam erit . . si naturalis , , perspicuum est , , quod quinto corpori inerit secundum naturam . . non enim fierit potest , , ut alicui elementorum accommodetur , , haec namque alios praeter hunc naturales motus sortiuntur . . et cum statuerimus corpus , , quod in in orbem rotatur , , motu motu praeter naturam , , eoque continue moveri , , ( ( dixit autem continuo , , ut eum eum motum insinuaret , , qui versus medium defertur ) ) hoc irrationale erit . . namque si motus eius fuerit praeter naturam , , et omne , , quod movetur motu praeter naturam , , vi movetur , , proptereaque illi interitus contingit , , sicuti id in in omni eo videre licet , , quod eiusmodi motu movetur : : necessario fiet , , ut conversio corruptionem quoque admittat . . at corruptionem non admittit ( ( alioquin infinitis antea seculorum aetatibus hoc ei contigisset ) ) ; ; non itaque praeter naturam est , , itaque relinquitur , , ut naturalis sit . . quare cum nulli elementorum secundum naturam conveuiat , , necessario etiam fit , , ut quinto corpori accommodetur . . deinde dicif , , palam itaque est est ex hoc dicto , , quod si eiusmodi eiusmodi motus igni inesset ( ( ut quidam opiuati sunt sunt ) ) necessario non tantum motus deorsum erit ei praeter naturam , , sique praeter naturam erit , , corruptionem admittit . . igitur conversio iuxta seutentiam eorum , , qui eam igni accommodarunt , , multiplicem corruptionem recipiet . . et eae quoque rationes , , quibus alii praedicta praedicta infringere couautur , , sunt gravissimae . . hoc vero sermone ahsoluto inquit deinceps , , corpus quod in in circulum vertitur , , ingenitum est ac ac immortale . . Cum autem pro hypothesi statuisset , , quod contrario caret , , ac insuper adduxisset nonnulla tanquam supposita , , alia vero demonstratioiie comprobata , , hoc cleinceps hunc iu Diodum prosequitur : : corpus ( ( quintum ) ) uec uec leve , , nee nee grave existit , , declaratque quo iure id uecessarium sit ; ; ac de eo primo primo memiuit , , quod hoc loco loco sat sibi erat erat , , retulitque , , quid grave , , quid leve esse dicatur , , quaudoquidem de his erit absoluto sermone in Quarto Libro pertractaturus . . Eorum autem quae dicta suut , , haec supposita fuere , , nempe motum , , quo aliquid per per locum movetur , , esse de numero eorum , , quae uaturalibiis coporibus per se iusuut , , ac simplices motus inveniri iuxta meiisuram simplicium linearum , , uec uon ex numero specierum motus , , simplicium corporum uumerum deprehendi ( ( dixi specierum motus ut eos motus insinuarem , , qui qui in circulum , , et qui recto ordine fiunt quique elemeutorum quatuor proprii existuut ) ) nee non motuum nonnullos nonnullos simplices simplices esse , , uonnuUos vero composition , , compositosque motus fieri ratione eius , , quod iu eis praevalet , , ac eum motum qui alicui corporum secundum naturam inest , , inesse alteri praeter naturam , , unique unum coutrariari , , uec non id , , quod sursum et et deorsum fertur , , esse id , , quod a medio et ad ad medium movetur , , ac rotundum motum motum eum eum esse , , qui circa medium instituitur , , uec nou motum praeter uaturam , , cum simplex fuerit , , coutrarium esse , , siquidem consentaueum non non est , , ut omne id , , quod inest alicui alicui praeter uaturam , , contrarium habeat , , tamesti id , , quod praeter naturam est , , ei contrarium sit , , quod secundum uaturam | | existit . . Haec sunt quae in praecedeutibus supposita fuere , , quae vero conqorobavit haec sunt : : nempe iu mundo corpus simplex quintum inveuiri , , quod secundum naturam in circulum movetur , , quodque elementis quatuor perfectius atque antiquius existit . . Deinceps ait : : ex hoc autem sequitur sequitur , , quintum corpus non non esse grave , , neque leve : : grave enim est id , , quod natura sua ad ad medium defertur , , et reliqua , , quae iuxta illius ordinem subsequuntur . . deinde dicit , , necessarium autew , , est ut quicquid ad supera vel ad infera movetur , , aut gavitatem , , aut levitatem , , aut utramque simul sortiatur . . dixit utramque simul , , etenim aqua et et aer et gravitate et levitate praedita sunt , , hae vero iu illis minime ea ratione in - - veniuntur , , quasi unumquodque eorum et grave et leve existat ; ; fieri namque hoc uuUo modo potest , , non enim dicimus unumquodque eorum grave et leve esse , , si ad unum et et idem referatur . . verum grave erit comparatioue comparatioue ad aliud , , sicuti aqua gravis est , , si ad aerem conferatur , , et comparatioue ad ad duo duo diversa . . Quippe cum gravis ac levis definitionem retulisset , , dixissetque grave esse id , , quod natura sua fertur deorsum , , leve autem , , quod natura sua sursum versus nititur , , ac definitionem cuin definito converi , , in definitum ipsum tandem regreditur dicens , , omne , , quod deorsum tantum movetur , , grave est , , leve autem , , quod ad supera dumtaxat evolat . . hoc autem ideo ab Aristotele factum puto , , ut hinc perspicuum evaderet , , corpus , , quod in orbem movetur , , non non esse grave , , enque leve , , non enim a a medio , , vel vel ad medium , , hoc est sursum sursum et et deorsum , , enque enque secundum neque praeter natiram movetur . . praeter naturam quidem nulla duarum motionum movetur , , quandoquidem si praeter naturam deorsum moverotur , , huic contrarius , , uempe is , , qui ad supera iustituitur , , uecessario ei naturalis extitisset ; ; sed couversio fuit eius naturalis motus ; ; igitur cougruum erit , , ut sint in eo duo naturales motus , , uni praeter naturam motui contrarii ; ; sed antea a nobis positum fuit , , unum uni contrariari . . quodsi ad supera praeter naturam moveretur , , idem sermo sequeretur . . neque etiam fieri potest , , ut aliquo horum duorum motuum secundum nauram moveatur , , quandoquidem motus eius secundum naturam conversio existit , , ac unus est uniuscuiusque corporis naturalis motus . . si autem aliquo duorum motuum , , hoc est sursum vel deorsum , , moveretur , , esset esset utique unum ex iis corporibus , , quae secundum naturam aliquo borum duorum motuum moventur . . si enim ad ad supera supera moveretur , , ignis , , si vero ad ad infera , , terra extitisset . . at cum nullum horum horum duorum sit , , igitur consentaneum est , , ut neutro illorum motuum feratur . . et quoniam circulare corpus non movetur sursum nec nec deorsum , , quod autem nee sursum nec nec deorsum movetur , , nec grave , , nec leve existit . . . . . . at corpus , , quod in circulum vertitur , , non moveri sursum nee deorsum , , id negative expressum est . . sed haec propositio , , in qua dicitur movetur nec sursum nec deorsum , , non non pracdicatur negative , , siquidem indefinitum tantum tantum sermonem demonstrat , , veluti si quis dicat , , hic est non sanus , , vel est non iustus . . propositio enim in qua dicitur , , Xanthus est non non iustus , , non est propositio negativa ; ; etenim propositio negativa ea est , , in qua dicitur , , Xanthus non est est iustus . . et eius oratio ab eo pendet dicto , , nempe grave et et leve est id , , quod quod natura sua aut sursum aut aut deovsum movetur , , et corpus , , quod in circulum fertur , , non invenitur sursura vel deorsura moveri . . eius autem , , quod subdidit deinde Aristoteles , , vera sententia ( ( ut arbitratur Alexander ) ) nec nec congrue explicata est nec rationi consona est , , atque ( ( Alexander ipse ) ) diverso diverso modo inteipretatur , , cuius hercle interpretatio nec consona mihi videtur , , nee congruum est est , , ut ex Aristotelis verbis eliciatur . . Et arbitratur sententiam , , quod corpus circulare grave sit et et non leve , , eiusque eiusque motus quoque , , quo monetur , , quod non sit sit circularis , , ab ab eius partibus diverso modo probari posse , , siquidem ait , , posset quispaim conendere hanc demonstrationem nondum sufficere , , nempe quod eiusmodi corpus non sit grave neque neque leve , , cum cum suapte natura nec sursum nec deorsum feratur — — tali enim modo corpus neque grave esse neque leve confimavera — possibile namque esset , , ideo non ferri deorsum , , quia super cetera corpora uatat et in profundum ne demergatur demergatur prohibetur , , sicuti undequaque sustentata in reliquis corporibus deorsum quidem ferri posse , , et gravitatem habere habere videmus , , sed sed deorsum non feruntur , , non quia ipsa gravitatem non habeant nec quatenus natura sua non moveantur deorsum , , sed quia prohibentur , , ne eiusmodi motu moveantur . . isthaec namque asserenti hunc in modum poterit responderi . . si verum esset , , ut totum hoc hoc corpus deorsum non praecipitetur , , quoniam undequaque | | quodammodo sit sustentatum et et omui omui ex ex parte probibeatur , , ne eiusmodi motu feratur , , at eius partes sicuti aliquod anstrum , , vel quaevis alia pars absolute , , cum eo modo non sint sustentatae , , nec ceteris corporibus emineant deorsum moveri poterunt , , cum nihil obstet , , quominus tunc pars ea gravis inveniatur . . cuius ratione totum ipsum gravitate quoque praeditum esse coguosceremus ; ; etenim si non fertur deorsum , , quoniam omni ex ex parte ab hoc hoc prohibitum prohibitum est , , secundum naturam vero illi non minus quam partibus motus deorsum competit , , atque grave existit . . quemadmodum enim in natura partium motus deorsum reperitur , , ita quoque in natura totius reperiri debet ; ; quo enim parva terrae portio movetur , , eo et tota terra defertur ; ; nunc vero quia eius pars non non movetur deorsum , , gravitatem non liabet . . igitur consentaneum videtur , , ut eodem iure totum ipsum se se babeat , , eadem est enim natura totius et partis , , hoc itaque illi necessario continget , , dum eius partes partes perscrutabuntur , , nempe ut nec grave , , nee leve existat . . deinde quod natura sua eo motu non moveatur , , qui rectis liueis fit : : partes enim huius corporis motu recto secundum naturam minime moventur , , ut sol vel quaevis alia orbis pars , , neque etiam violenter eo motu moventur . . id omne autem quod quod parti tribuitur , , contingit etiam toti ; ; ratio namque otius et partis una eademque est . . Cum itaque satis hoc in loco demonstratum sit , , inveniri in mundo corpus quintum simplex , , elementis quatuor antiquius ac ac louge praestantius , , gravitatis levitatisque expers , , deinceps explicavit , , eiusmodi corpus neque ortum neque interitum suscipere neque incrementum alterationemve , , primoque ingenitum esse esse tale corpus , , hunc in modum docet . . Quicquid oritur , , ex coutrario et et subiecto subiecto aliquo oritur , , et in contrarium ( ( corrumpitur ) ) . . non enim aequum est , , ut ex eo , , quod quod non est , , possit quippiam generari , , ut in Physicis demonstravimus . . corpori autem quod in in circulum vertitur , , nihil coutrariatur , , ut paulo post perspicuum erit ; ; nec ullum subiectum habet , , ( ( alibi enim declaratum est materia id carere ) ) : : igitur corpus , , quod in circulum movetur , , ingenitum existit . . nec non eisdem propositionibus hoc in loco declaratur , , id interitum non recipere . . quod eteuira corrumpitur ex contrario quoque subiectoque in in contrarium corrumpitur , , et in universum coutraria omnia contrariis quoque corrumpuutur , , contrarium namque fit ex corruptione contrarii in hoc contrarium . . diximusque omne , , quod corrumpitur , , a a suo etiam contrario corrumpi , , quoniam eius corruptio ab ab eo eo provenit , , in in quod transmutatur . . sanitatem namque a morbo corrumpi dicimus , , quaudoquidem in eundem transmutatur . . et et in universum , , dum a contrario contrario et et in contrarium dicit , , earn contrarietatem intellegi vult , , quae est secundum genus , , quaeque forma et et privatio est , , inter has namaque vere contrarietas intelligitur . . cum igitur demonstratum sit , , conversionem non habere contrarium — — hoc vero demonstratum est — — ergo id , , cuius motui nullus nullus motus coutrariatur , , contrarium quoque habere non potest . . si enim naturalia corpora ideo ideo naturalia dicuntur , , quoniam principium motus in in se habent , , igitur contrariorum etiam pari modo motus contrarios esse dicimus , , sicuti simplicia quoque corpora dicuntur esse simplicia , , quatenus simplicium motuum initiam in se habent . . et secundum hoc , , quia natura existens in illis quidditas eorum est , , formaeque illorum substentaculum . . At prima oratio vera vera est , , igitur secunda quoque vera existet . . Aristoteles dicit : : invenimus igitur naturam id quod futurum erit generabile et quae deinceps sequuntur . . Post haec ostendit quintum corpus neque augmentum neque additionem admittere . . crescit namque augeturque corpus , , quando nutritur — — sit autem quod nutritur , , veluti hepar — — dum aliquod cognatum advenit ac in eius materiam fiierit transmutatum . . at non invenimus in in eiusmodi corpore huius rationis materiam . . caro etenim nutritur , , cum ei quippiam familiare adiungitur , , quod in proximam eius materiam , , quae sanguis est , , permutatum fuerit ; ; hie igitur sanguis erit illi similis , , nec non secundum eius substantiam substantiam carni adhaerens , , eiusdem alimentum evadet . . nos vero non invenimus in cireulari corpore materiam , , ut sanguinem vel quippiam ei simile , , ac in universum nullam in se materiam habet , , quemadmodum hoc alibi a a nobis demonstratum est . . praeterea nullum huic corpori contrarium invenitur , , a a quo transmutari ac in illud conveti possit . . nutrimentum | | igitur non habet , , siquidem nutrimentum in naturam eius quod alitur permutatur . . Alexander autem aliter hunc sermonem interpretatur . . eodemque iure possumus vere dicere quod hoc corpus alterationem non non recipiat , , alteratio namque motus est ad qualitatem . . in Categoriis autem declaratum declaratum est , , quatuor esse qualitatis species , , quarum prima habitus habitus dispositioque est , , secunda secunda naturalis naturalis potentia habilitasve , , ut aptitudo ad artem artem cursorum capessendam , , tertia vero species activae ( ( sic ) ) qualitates ( ( παθητικαί παθητικαί ) ) sunt , , dum quis ( ( exempli gratia ) ) erubescit erubescit , , incalescit , , delectatur , , vel simili modo afticitur , , quarta autem ea ea est , , in qua figurarum figurarum species consistit , , ut rectum , , rotundumque . . Atqui ea tantum alteratio , , quae ad quartam hanc qualitatis qualitatis speciem fit , , cum perpessione minime evenit . . idque facile videre licet in eo , , quod cireulari triangularique figura praeditum sit ; ; non enim cum cum delectu verecundiave , , dolore aut calore hoc illi evenit . . ea autem alteratio , , quae iuxta primam qualitatis speciem fit , , nempe habitus , , ac etiam iuxta secuudam , , ut ignobilitas , , dignitas , , doctrina , , valetudo invaletudoque , , non mai suscepta passione oriuntur , , nisi quod habitus passiones non sunt , , iuxta tertiam autem speciem sunt qualitates κατὰ κατά πάθος πάθος . . quod autem hoc in in loco intendimus , , est nempe : : nos invenimus omnia naturalia corpora , , quae secundum qualiatem alterantur , , augmentum quoque accretionemque suscipre , , veluti plantae sun , , animaliusm corpora et et elementa , , sicut ignis , , aqua , , nec non reliqua elementa . . Si itaque circulare corpus corpus neque augmentum , , neque accessionemnea corruption em admittit , , quemadmodum declaravimus , , igitur neque etiam alterationem recipiet . . et inquit Aristoteles id vicissim in naturalibus corporibus retrocommeare : : ut omne naturale corpus passionem recipiens recipiens crescit decrescitque , , quemadmodum ad sensum videmus , , ita corpus omne , , quod incrementum decrementumque admittit , , alterationem atque passionem recipit . . dixit ut videmus , , quandoquidem iis de rebus hic sermonem habemus , , quae nostris sensibus sibiciuntur . . neque hac ratione sibi ipsi Avistoteles adversatur in in Caegoriis dicenti , , necesse omnino non non esse , , ut ut omne id , , quod alteratur , , crescat augeaturque , , siquidem hoc in in loco dixit , , id , , quod recipit alterationem κατὰ κατά πάθος πάθος , , augmentum quoque atque atque accietionem recipit , , quamvis illius accretio augmeutumve secuudum eius transmutationem minime fiant . . nec te praetereat velim , , ex iis , , quae dixiraus , , elici non posse , , quintum corpus absolute quamcunque alterationem non admittere , , sed quod affectrices alterationes non admittat , , quae secundum transmutationem fiunt . . Colligendo deinceps ea , , quae dixerat , , ait : : et mundus neque ortum neque interitum admittit , , et reliqua , , quae deinde sequuntur . . hoc autem manifestum erit , , ut ut Aristoteles iuquit , , si quis hisce fidem adhiburit , , ac demonstrationis loco ea statuerit , , quae in praecedentibus sumpta sunt a a nobis , , haec autem sunt , , omne , , quod fit , , ex ex contrario in in contrarium contrarium fieri , , omueque , , quod crescit atque augetur , , tunc accretionem et et augmentum sumere , , cum sibi simile quidpiam adiungitur in eiusque substautiam transmutatur et reliqua bis similia . . Videtur autem et nostra sententia iis , , quae apparent , , attestari et ea quae apparent ac ac perspicua sunt , , nostrae sententiae attestari . . per ea autem , , quae apparent , , manifestas omnibusque hominibus cum Graecis , , tum Barbaris , , communes scientias intellegimus . . ei namque in eam existimationem ac ac animi notionem praeveuere , , ut supremum eum eum locum , , qui qui mundum ambit , , corpusque , , quod eo in in loco consistit , , glorioso Deo soli attribuereut . . quamobrem invenimus eos versus eum locum manus extollere annuereque eo potissimum tempore , , in quo creatori preces effundunt atque ad eum confugiunt . . fatentur namque ac aequum fore arbitrantur , , immortale esse illud corpus ingnitumque . . etenim dignitas , , perfectio continuaque perpetuatio ad immortalitatem consequuntur , , quae omnia per per ea , , qua apparent intellegi voluit . . sententia igitur antea memorata , , scilicet corpus , , quod in orbem convertitur , , ingenitum esse ac ac immortale nee ullam transmutationem perpeti posse , , huic cognitioni attestatur ; ; et baec etiam cognitio cognitio , , quae omnium hominum applausu applausu manifesta evasit , , nostrae senteutiae attestatur . . quod si ea , , quae dicta sunt a nobis , , ex manifesta communique hominum scientia veritati cousentanea sint , , ac ac divinum corpus in mundo inveniatur ( ( quemadmodum certe ac ac vere invenitur , , ) ) sequitur ex hoc , , quod dicebamus , , nempe corpus , , quod in orbem convertitur , , ingenitum esse ac immortale , , quandoquidem huius rei rei indubiam fidem facit communis omnium sententia . . insuper per ea etiam , , quae ad sensum videmus suam sententiam comprobavit . . ait namque : : et id etiam contingit ex iis , , quae ad sensum videmus , , quantum fieri potest , , ut in hominum animis sit ac penes illos vere dicatur . . etenim scientia , , | | quae ex communi omnium sententia desumitur , , longe verior ac dignior est ea , , quae ope sensuum acquiritur , , ob illorum obscuritatem obscuritatem atque crassitiem , , nisi quod seusus quoque homini modam quendam praebent , , quo manu ducatur in certitûdinem rei veritatisque cognitionem . . poterit autem is serrao comprobari ac stabiliri per per ea , , quae ad sensum apparent , , si si quis totam praeteritum tempus , , quodque ex hominum memoria firmiter tenemus , , observaverit custodieritque . . is enim nullam unquam in in caelo , , nec in suprema aliqua eius parte , , veluti in spbaera inerrantium stellarum , , aut in quavis alia illius parte , , sicuti in errautibus stellis ac ac earum spaeris , , mutationem factam couspiciet , , quandoquidem figura , , motus illarumque meusura secundum magnitudinem uno atque eodem modo se babet , , nec non etiam eodem iure iure se se habet , , quicquid in stellis conspicitur . . Quinimmo et ipsum caeli nomeu , , quod ceteris dignius est , , eodem modo semper ad baec usque tempora traditum est , , quod probat veteres in eadem , , qua qua posteriores sunt , , de caelo seutentia fuisse . . veteres namque caeleste corpus aetbera nominarunt , , quod semper eodem modo ad hoc usque aevum traditum est . . cuius nominis appellatioue continuum motum intellegebaut . . verae etenim sententiae perpetuo inter homines circunferuntur . . consentaneum est igitur , , ut quod de eo a a nobis nobis edoctum est , , nec novum nec nec dissentaneum existat , , sed iam a a veteribns ipsis depromptum . . ea namque , , quae modo a a nobis dicuntur , , non nisi ea sunt , , quae iam antea prolata fuere , , nilque diversum de mundo unquam opiuati snmus ab eo , , quod ipsi veteres sunt contemplati . . eaedem namque non raro repertae sunt diversorum hominum sententiae diversis temporibus prolatae , , dum rerum veritatem indagantes eam adepti sunt ac necessariam fecerunt . . Anaxagovas autem nomen caeli non recte interpret atus est , , dicendo caelum appellari [ [ aethere ] ] ἀπὸ ἀπό τοῦ ὁ [ [ αἴθειν αἴθω , , ὅ ὅς ἐστι εἰμί τὸ ὁ ] ] καίειν καίω ; ; nomen igitur , , quo igneum significat . . Palam est itaque ex dictis , , fieri non posse , , ut praeter haec quinque simplicia corpora , , simplex aliud corpus inveuiatur . . cuius sane Veritas certitudoque ex motione desumitur , , siquidem simplicis corporis motus , , congruum est , , ut sim plex existat . . atqui simplices motus recti ac circularis tantum sunt , , hi vero soli , , videlicet motus linearum simplicium , , duarum diquantum mensionum simplicium sunt . . verum quatuor elemeuta rectae lineae motu feruntur , , qui deinde in in eos discernitur , , qui sursum quique deorsum pergunt ; ; circulari autem motu quintum corpus movetur . . et quoniam inventae motiones in in quinque iam dicta dicta corpora deducuntur , , nee praeter has ullam inotionem dari contingat , , igitur consentaneum erit , , ut praeter haec quinque nullum aliud corpus inveniatur . . si euira coiiversio iu plures motus secaretur , , sicuti rectae lineae motus , , qui in duos invicem coutrarios motus partitur , , quorum alter sursum , , alter vero deorsum deorsum movetur , , fiet utique necessario , , ut alterum simplex corpus motur illi opposito moveretur . . cum vero nullus motus conversioni contrarius inveniatur , , neque igitur aliud corpus praeter haec quinque inveniri licebit . . Caeli autem volubilitati nullum contrariari motum , , hunc in modum modum osteiidi potest , , si ea illi motio miuime adversatur , , quae ceteris motionibus aptior et dignior esset , , quae illi contrariaretur , , multo igitur minus ea , , cui minime convenit , , ut illi opponatur , , dictae motioni coutraria extiterit , , at rectae lineae motus , , qui ceteris motionibus aptior cnm sit , , maxime conversioni contrarius esse deberet , , tamen ei nou contrariatur , , igitur rationi quoque consonum erit , , ut nullus alius motus non rectus conversioni contrarius existat . . hunc vero motum contrarium non esse hac ratione declarari potest , , concavum convexumque si unum alteri conferatur , , duo sibi invicem opposita aestimabuntur ; ; at si veluti res res una , , nempe ut ut rotunda linea , , statuantur , , concavitas convexioque veluti duo relativa erunt , , quae ad earn referuntur , , aestimabiturque rotundum recto contrariari . . [ [ quare ] ] si motus aliquis invenitur invenitur conversioni conversioni contrarius , , eum esse rectum convenit . . verum conversio motui recto non coutrariatur , , siquidem rectus motus motus suis partibus , , hoc hoc est positione , , coutrariatur ; ; motus enim sursum motui deorsum contrarius est ; ; inter rectum autem rotundumque motum , , si ad loca respexerimus , , contrarietas inveniri non poterit . . pyaeferm quoniam contrarietas , , quae est in in motu recto , , in partium eius essentia reperitur , , siquidem motus sursum motui deorsum coutrariatur , , fieri non potest , , ut inter eum eum conversionemque alia contrarietas deprehendatur , , siquidem contrarietas cadit in eum ob locorum contrarietatem , , sursum nempe ac deorsum , , unum autem uni contrarium est . . Consonum igitur est , , ut quod antea ostendimus , , nempe quod nullum invenitur contrarium corpori , , quod in orbem convertitur , , ab hoc sermone depeiideat depeiideat eique aunectatur , , hoc est , , conversioni nullum contrarium motum inveniri . . ea namque ratione , , qua motus non invenitur , , eadem sane et res , , quae per eum eum motum moverentur , , inveniri non debent . . Cum autem dixerit , , huius | | veritatem veritatem certitudinemque ex rebus stabiliri posse , , nempe non esse aliquem motum conversioni contrarium , , ad aliam rationem trausiiit , , quae est eiusmodi . . Si quis existimet eandem ( ( ? ? ? ? ) ) esse ratiouem in recto etc . . nempe si curva super recta linea circumducatur , , quae sit linea AB , , non erit eadem ratio , , ut quemadmodum motus , , qui est ab A A ad B B super super recta recta linea AB , , opponitur motui , , qui fit ex ex B B ad A A super super eadem eadem recta linea , , ita quoque et et ille motus , , qui fit ex A A ad B B super super curva curva linea AB , , illi motui coutrarius sit , , qui fit ex A A B B per lineam hac hac superiorem , , siquidem uni unum coutrariatur ; ; et quouiam motus rectus , , qui fit ex ex A A ad B B unus est , , ita ita etiam convenit , , ut alter motus illi oppositus , , qui fit super eadem recta linea AB , , unus tantum existat . . at vero in curva linea infinitae curvae lineae describi possunt a puncto A A ad ad punctum Β , , unde sequeretur , , quod illi motui , , qui fit ab A A per lineam curvam , , infiniti motus coutrarii existerent , , ii ( ( inquam ) ) qui qui ex B B ad ad A A super curva linea describerentur . . In dimidiato quoque circulo eadem ratio est etc . . etenim etsi non describamus curvam lineam in universum indefinitamque a a C C ad ad D D productam , , sed unam tantum tantum curvam lineam , , hoc est semicirculum desiguemus , , idem scrupulus coutinget ( ( siquidem fieri potest , , ut infinitae curvae lineae in universum describantur ; ; verum super eisdemmet punctis unus tantum semicirculus fieri potest ) ) . . nempe si quispiam dixerit , , quod in dimidiato dimidiato circulo motus , , qui fit a a C C ad D D , , illi motui coutrarius sit , , qui per eundem semicirculum perficitur a a puncto D D ad ad punctum C C , , attamen verum non est , , ut motus , , qui in semicirculo fit , , sit coutrarius , , sed qui per diametri lineam perficitur . . etenim etsi C a puncto D D per per curvam lineam summe distaret , , haec tamen distantia recta linea mensurabitur . . nos etenim omnes distantias rectis lineis dimetimur , , et si in circulo fuerint , , iuxta circuli mensuram erit diameter . . Similiter sese res habet et in circulo . . si duas quoque res per unum eundemque circulum a a duabus diametri extreimtatibus extreimtatibus ita movemus , , ut unaquaeque ab unius semicirculi semicirculi extremitate extremitate ordiatur , , e e . . g . . a a Η Η ad Ζ Ζ per semicirculum C C et α Ζ Ζ ad Ε Ε per per semicirculum Τ Τ , , idem continget , , quod paulo ante de iis , , quae per semicirculum tantum moventur , , dicebamus , , nempe lineam coutrariam dici comparatione ad rectam . . sed quamvis etiam coucedamus hos motus in semicirculo esse contrarios , , congruum tamen ideo non est , , ut etiam motus , , qui in toto toto circulo fit , , de quo sermo est , , in contrarios dividatur . . siquidem duo illi motus , , qui in duobus semicirculis fiunt , , in toto quidem circulo unum motum constituunt . . neque etiam invenimus eum circuli motum , , qui fit ab A A per C C , , alteri eiusdem circuli motui coutrariari , , qui ab eodem A initium sumit et per B B in idem A A revertitur . . Hunc vero motum illi minime contrariari , , ex contrariorum motuum definitione perspicuum evadit , , quae est , , ut ex contrario in contrarium fiant , , sicuti motus , , qui ex inferis ad supera quique ex superis ad infera vadit . . motus autem qui ab A A per B B seu seu per C C in in circulo fiunt , , ab eodem in idem progrediuntur . . Aristoteles insuper iis de rebus aliam aliam rationem rationem adstruit , , quae demoustrativo ordine hunc in modum ab eo deducitur . . si siconversio esset conversioni contraria , , vanam quaudam actionem actionem natura operaretur , , quae nullum finem respiceret , , sicuti mox declarabimus . . at non invenimus otiosam otiosam indeterminatamque actionem naturam operari ; ; consonum est igitur , , ut conversio conversioni minime contraria existat . . atqui natura vanam actionem operaretur , , si quod ab ab ea ea innovatur , , eius naturae extitisset , , ut sibi interitum ascisceret . . conversiones autem contrariae destruunt sese . . ratio igitur ita texitur : : conversiones contrariae destruunt sese ; ; quae autem destruunt sese , , frustra gignuntur et et nullum nullum finem habent , , conversiones igitur contrariae frustra gignuntur nullumque finem habent . . | | Qua autem ratione eiusmodi conversiones destruant sese , , hac indagine declaratur . . si imaginemur quippiam positum esse super regulam perpendiculi unius duorum circulorum , , perpendiculumque in diametro collocatum et in centro quidem statuamus ; ; deinde animo concipiamus , , duo corpora per circulum moveri , , quae duos motus a a puncto A A exordiantur , , verum alterum eorum per B B , , reliquum per per C C , , dicti perpendiculi extremitates , , proficscantur : : palam est igitur , , quod , , si pondus horum duorum corporurn aequale extiterit , , arcumque in quo quo AC AC affixa sunt , , semicirculum esse imaginemur , , fieri ( ( hercle ) ) non non potest , , ut ut circulus eadem hora couvertatur , , qua motum incipiunt , , nisi circulo alter per se motus inerit , , neque si parum moveatur , , nec si motus in in BC BC vergat , , quae dicti perpendiculi extremitates existunt . . converteretur enim , , si coniunctim et et non oppositis locis locis ponerentur ponerentur atque hoc etiam etiam fieri fieri posset , , si si motus eorum celeritate miuime aequales extitissent . . quandoquidem si motus corporum circulum moventium aequales statuerimus ac dictos motus proprios eorum corporum non posuerimus , , quiescentibus corporibus cessat eorum motus et circulus tunc duobus motibus simul privabitur . . at si motus celeritate aequales non esseut , , perspicuum est , , quod in omnibus distantiis coniungerentur , , siquidem alterum ab altero traberetur ; ; quare unicus motus ex omnibus fiet , , et alter otiosus erit . . si igitur duo corpora corpora simul moveautur , , id , , cuius motus alterum superabit , , frustra non erit , , reliquum autem , , cuius motus ab ab alio superatur , , frustra ac otiosum existimaudum erit , , si ea tantum ratione , , nempe ut ut moveatur , , factum fuerit . . Et haec sunt ea , , circa quae potissimum ( ( ni fallor ) ) huius huius rationis rationis intellectus versatur , , sed verba quodammodo corrupta sunt et ideo obscura et salebrosa huius sermonis sententia existit . . quamobrem diverso modo ab Alexandro explicatur . . Illud delude exploratu dignissimum dicit , , utrum videlicet infinitum aliquod corpus dari contingat , , an potius hoc falsum sit invenirique non possit ? ? hoc autem ideo factum puto , , quoniam cum huius libri initio affirmasset , , se de universo ipso ipso velle pertractare , , illud de eo inquirendum erat , , finitumne an infinitum diceretur ? ? distulit autem eiusmodi indagationem , , cum opportunum fuerit nonnulla antea de mundi partibus praelibare ; ; sermo etenim de mundi partibus non parum habet momenti ad indagationem de universo . . Cum autem de partibus eius praecipuis , , hoc est de de quinto corpore , , disseruisset , , ad ad eum regreditur sermonem , , quern quern antea intendebat , , de eoque corpore corpore nunc inquirit , , utrum finitum an finfinitum existat . . at quoniam eadem est totius et partium congregatarum mensura , , ideo de prima praecipuaque mundi parte disseruit , , eamque finitam esse ostendit . . necesse autem est , , ut de eo inquiratur , , videlicet utrum mundus sit finitus an an infinitus , , quia magni est momenti ad ad veritatis cognitionem , , quam omnibus in rebus quaerimus . . cognitio namque de infinito principii fundamentique vim habet ad veritatis cognitionem omnibus in rebus , , etenim ea omnia , , quae necessario in in eo consistunt , , in partium eius compositione compositione inveniri debeut , , dato , , quod infinitum inveniatur . . idque in iis omnibus videre licet , , quae principii fundamentique vim habent . . idcirco longe enitendum erit , , ne in eum eum labamur errorem , , qui saepe coutingere solet ; ; etenim si initio vel in re minima a a veritate deflexerimus , , longe plurimum deinde ab eo scopo errabimus , , quern ab initio intendebamus . . idque etiam intellegendum erit de principiis aliarum rerum investigandarum . . ut si quis minimam aliquam esse dicat magnitudinem indivisibilem , , hic hic minimum introducens , , permagnas tamen quaestiones movebit . . hoc namque ( ( exempli gratia ) ) subverteretur tota geometria ; ; non enim darentur magnitudines numero careutes vel eum admittentes neque etiam unicuique magnitudini altera illi aequalis inveniretur falsaque scientia Euclidis , , quam iis de de rebus instituit , , extitisset . . hac autem scientia falsa existente , , quis non videt ea quoque omnia falsa esse oportere , , quorum gratia eadem scientia fundamenti vim obtinebat ? ? Etenim ablatis principiis nonne ea omnia de de medio tolluntur , , quae eisdem principiis nitebantur ? ? omnis autem huius rei causa est , , quoniam principium fundamentumque maximam vim habent , , omnia enim potestate potestate quodammodo continent , , ut lumen ( ( ? ? ) ) . . atque hic error , , ut Aristoteles inquit , , causa fuit , , ut veteres inter se dissentientes circa huius totius opinionem alter alterum oppuguarit . . quamobrem non est ut pluribus earn utilitatem extollamus , , quae ex scientia de infinito acquiritur , , cum aliarum rerum principium sit et causa , , veluti earum omnium quae quantitatis ratione inter se relationem habent , , quo de genere sunt , , locus , , tempus , , motus , , corpus atque figura . . Quamobrem rationi consouum est , , ut de eo disseramus . . cuius profecto indagatio hoc ordine procedet . . cum omne corpus aut simplex sit aut compositum , , infinitum igitur aut simplex erit aut compositum . . cum autem declaratum fuerit | | non non inveniri corpus simplex infinitum , , atque simplicia omnia numero determiuata fuerint , , vel simplex vel compositus mundus sit . . fieri non potest , , ut modo aliquo infinitus existat . . at primo ostendamus non inveniri inter simplicia corpora corpus aliquod ulla ratione infinitum . . verum antequam hoc efficiamus , , probandum nobis erit , , non inveniri inter simplicia corpus aliquod infinitum , , ex eo corpore , , quod in orbem torquetur , , idque per deductionem ad impossibile hunc in modum demonstratur . . Si corpus , , quod vertitur in in orbem , , infinitum infinitum extitisset , , lineae etiam , , quae ab eius eius centro exeunt , , hoc est , , quae ab ipsa terra producuntur , , circa quam movetur , , essent infinitae . . cum autem eiusmodi lineae fuerint infiuitae , , ac duas esse statuamus , , distantia etiam , , quae est inter eas — — i i . . e . . corda anguli prope centrum , , qui duabus lineis infinitis protractis formatur — — in in infinitum producetur . . nam cum hanc distantiam limitaveris , , et has duas lineas circumscribes , , cumque duas eas lineas terminaveris et distantiae itidem termiuum statues ; ; quandocunque autem dictae lineae nec terminum nec finem admiserint , , distantia itidem nec terminum nec finem possidebit . . cum autem statuerimus pari modo haec duo se habere , , poterunt eiusmodi lineae et earum distantiae semper augeri et terminari nunquam . . si vero eiusmodi distantia fuerit infiuita et hanc distantiam peragrare intendat , , praesertim cum paratum sit , , ut iam moveatur . . . . invenimus autem corpus circulare moveri , , et per syllogismum quoque declaratum fuit couseutaneum esse , , ut ut detur corpus , , quod in orbem feratur ; ; at fieri non potest , , ut corpus quod in in circulum vertitur , , moveatur et non moveatur , , igitur ratioui consentaueum erit , , ut positum hoc fundameutum destruatur ; ; dixit per syllogismum declaratum fuit , , ne quispiam positum fundameutum subverti posse existimaret , , quod quidem per ea tantum Aristoteles stabilivit , , quae sensuum necessitate asciscuntur . . Amplius dicit : : distantiam autem linearum a a centro productarum dicimus , , extra quam nulla sumi ( ( ? ? ) ) potest ( ( magnitudo ) ) etc etc . . , , id est quae intervallum earum implet . . Altera vero ratio ab eo deducta , , hoc sequitur ordine . . subiciamus quidpiam moveri : : si tempus , , in quo movetur , , erit fiuitum , , igitur motus etiam , , qui eo tempore fit , , fiuitus extiterit . . sic itaque motus comitatur tempus , , ac tempus motu metimur . . deinceps si motus fuerit terminatus , , distantia quoque , , hoc hoc est magnitudo , , per per quam motus peificitur , , erit limitata ; ; etenim magnitudo motus distantiae magnitudinem comitatur , , sicuti temporis etiam magnitudo magnitudinem motus insequitur . . ut iam in Physicis priucipiis haec a a nobis declarata sunt , , cum autera contingat , , ut si quintum corpus moveatur , , terminatum aliquod tempus imaginemur , , circulare corpus , , quod hoc tempore convertitur , , finitum erit . . Statuamus autem eiusmodi tempus esse praeseus , , a a quo eam portionem auferamus , , quae usque ad meridiem est , , succedit tempus illud , , quod inter meridiem et finem diei consistit ( ( eius enim principium erat meridies ) ) . . ideo quemadmodum eiusmodi teiuporis prlncipium est , , id id est meridies , , ita invenietur prineipium prineipium totius motus , , qui in eo eo est , , scilicet illud tempus meridiei , , et quemadmodum etiam invenimus tempus finiri ac terminari media diei portioue terminata , , ita etiam inveniemus motum , , qui in eo est , , una cum motus diei perfectione et et fine finiri terminarique . . at quia eorum omnium extremitates finitas terminatasque esse statuimus , , si motus hic hic fuerit finitus , , eius quoque intervallum , , per per quod perficitur , , erit finitum quo quidem finito existente corpus quoque , , quod tale spatium peragrat , , finitum erit . . cum ergo ita se nostra habeat senteutia , , uti diximus , , scilicet cum quintum quintum corpus moveatur , , tempus finitum sumi debere : : caelum igitur , , quod hoc tempore movetur , , finitum erit . . at prima propositio vera est , , igitur consentaneum est est , , ut altera etiam , , quae ex ex ea ea deducitur , , vera existat . . quare si fieri posset , , ut huius totius motioni conversionique definitum aliquod tempus inveniatur , , in quo totum totum hoc moveatur , , totum etiam finitum terminatumque erit . . sed Aristoteles ait hoc necessarium esse in re ; ; deinde subdidit : : in reliquis etiam motibus eodem modo res se se habet , , quae quidem ratio generalis est ad universalemque sermonem refertur , , qui est | | si finitum tempus datur . . ipse vero simpliciter pliciter de eo non disseruit , , sed si aliquam eius partem sustulerimus . . id autem vel eo eo potissimum nomine ab ab eo factum puto , , ut eius sermo disquisitionis speciem magis praeberet . . Aristotelis enim mens fuit . . ut potius in motu quam in quiete tempus consisteret , , ne tempori , , quod momento nunc conficitur , , spatium aliquod statueretur . . etenim si illud consideremus cum sequeuti , , erit hoc tempus , , cuius finis mensurabitur . . sed opportunum nobis fnit hac de re rationem adstruere , , nam in se se absoluta perfectaque est ; ; Aristoteles vero de ea ea mentionem facit , , non quia absoluta absoluta perfectave est , , verum quia motui circulari deservit <adsumpta insuper> ratione quae necessaria ei videtur . . Quocirca , , inquit , , cum cum eiusmodi rationem praemiseriraus statuerimusque , , ponamus A lineam lineam altera extremitate eius eius infinitam esse , , hoc est latere quo E E affixuni est , , alteramque lineam utroque simul simul latere infinitam , , quae B B sit sit linea BB , , necnon dicamus lineam ACE a a centro productam esse infinitam , , insuper statuamus centrum infiniti esse A A punctum . . verum lineam BB infinitam subiciamus , , non tamen ab ab eius eius ceutri latere , , quibus ita suppositis ponamus id , , quod finem non habet , , moveri circa centrum A A , , ac una etiam linea ACE , , quae a a centro centro producitur , , cum eo feratur . . etenim cum hoc suppositum a a nobis fuerit , , inveniemus lineam ACE ACE lineae , , cui cui BB BB affixa sunt , , aliquaudo esse adhaesam . . cuius adhaesio in aliqua eius medietatis parte parte non erit , , hoc est lineae BB ; ; namque si hoc pacto coniungerentur , , non esset linea ACE infinita ex parte E E ; ; et si ei omnino annectatur ( ( idque non fit in media media parte ) ) palam palam est nihil extra eam relinqui . . quare sequitur ut tempus , , in quo eiusmodi linea alteri coniungitur sic , , ut illam permeet ac intersecet , , — — donee vero permeat illam ( ( lineae ) ) partem , , contrarium contrarium huic tempori erit — — sit pars temporis totius circulationis . . et si finitum tempus fuerit , , scilicet circuitus , , qui ex orbis orbis revolutione fit , , hoc hoc etiam tempus , , quia eius pars est , , erit finitum . . quare fiet , , ut hoc tempore fiuito linea ACE lineam BB , , quae quae infiuita est , , totam pertranseat , , eiusque extremitati quoque annectatur , , quod sane talsum est . . igitur fieri non potest , , ut quod infinitum est , , in circulum vertatur . . quare ne caelum quidem si extitisset infinitum , , fieri potest , , ut in orbeui vertatur ; ; at quouiam convertitur , , minime infinitum existit . . Aristoteles autem antea dixit , , si a finito tempore finitum tempus auferatur , , et reliqua , , quae sequuntur . . atque hoc etiam sermone statuit tempus absolutae circuitionis esse finitum ex eoque eoque demit tempus , , quod est ante duarum linearum coniunctionem . . consentaneum igitur est , , ut tempus , , quod inter connexiones connexiones medium tenet , , finitum existat , , pariterque magnitudines , , per per quas motus perficitur , , cum motus sit finitus . . etenim tempus est principium motus , , ac eius , , per quod motus perficitur . . uec te praetereat velim Aristotelem per ACE distautiam distautiam tantum intellegere , , non autem lineam in universum . . Praeterea hac etiam ratione perspicuum evadit , , fieri non posse , , ut orbis infinitus sit . . si duo corpora moveantur , , quorum alterum obvium et iuxtca posituin sit alteri ut AB , , sive aequalia sint sint sive diversa , , celeritate aequalia aut diversa , , quorum alterum quiescat , , alterum vero moveatur , , alterum ab altero separa bitur terminato tempore , , ita ut corpus motum quiescenti eorpori e e regione regione sit positum , , ut duae lineae lineae e e regione positae , , simulque per terminum positum supra basim lineae e e regione positae proficiscantur — — quantum enim unum horum duorum corporum ab ab alio aceeperit , , tantum alterum accipere aestimamus , , et id prout motus motum celeritate mperet . . si vero duo corpora corpora simul moveantur , , velocius certe disiungentur . . sin alterum eorum moveatur , , alterum vero quiescat , , tardius ab invicem separabuntur , , quamvis fieri possit , , ut motus alterius ad unicum latus velocior sit motu composito ex amborum motibus ad duo latera simul , , si quando maguitudiues ab invieem segregantur . . quarum segregatio , , cum fuerint finitae , , simul etiam finitoque tempore perficietur ; ; finita namque magnitudo finito terminatoque tempore omnino secat atque pertransit . . at infinitae magnitudines , , si ambae infinitae sint vel si altera earum tautum infinita existat , , sique ad duo duo opposita latera moveantur , , sive sive altera moveatur , , altera quiescat , , necessario fiet ut ut tempus , , quo quo una ab altera separatur atque segregatur , , infinitum sit , , hoc est , , ut nullo possit tempore tempore separata inveniri , , sed si simul semper moveantur , , vel altera earum , , non separatae segregataeve erunt . . quandocunque enim finitum segregetur | | ab infinito aut ab ab eo separetur , , sequetur infinitum mensurari posse , , similiter etiam si si infinitum segregetur a a finito ab ab eoque eoque separetur , , idem profecto sequeretur , , hoc est , , infinitum a finito finito mensurari posse , , etenim segregatio divisioque finito infinitoque competunt , , utrique enim commune est ac universale , , aequali et inaequali , , sive iuxta se se sint posita et et non non proxima , , sive eorum alterum ita se habeat . . perspicuum est autem ex iis , , quae in Physicis a nobis nobis declarata sunt , , motum infinitum , , hoc est cuius tempus fuerit infinitum , , non absolvi tempore finito ; ; etenim finitum , , a a quo infinitum se separat , , quantumvis minimum sit , , infinito tempore ab eo separatur . . Quamobrem rationi omnino consentaneum est , , cum magnitude , , quantumis minima sit , , movebitur , , ut ut infinitam magnitudinem intersecet ac separet , , congruum est , , inquam , , ut ut tempus , , quo quo eam intersecabit , , indefinitum existat . . nihil autem interest utrum hae duae magnitudines , , quarum altera alteram pertrausit intersecatque , , per rectam an per curvam lineae oppositionem segregentur . . corpus igitur . . quod in orbem convertitur , , si si infinitum extitisset , , fieri non posset , , ut ullo unquam tempore id id pertransiret intersecaretque , , quod ab eo pertransitur , , utputa spatinm unius gradus in terrae superficie , , neque finito tempore ab eo separaretur . . at videmus , , quod distantias summe minimas pauco tempore peragrat separatque , , igitur consentaneum est , , ut infinitum non sit . . sententiam vero roborat iis , , quae oculis assequimur ; ; corpus etenim quod in in orbem convertitur , , ab iis omnibus , , quae cireumagit atque apprehendit , , quamvis summe minima sint , , finite tempore separatur . . haec autem ratio cougruit corpori , , quod in orbem convertitur , , quodque ad sensum moveri conspicitur . . de hoc namque corpore corpore pertractare inteudit , , minime autem de infinito in universum , , quod moveri non possit , , quemadmodum existimatur Aristoteles voluisse in eius dictiouis exordio , , cum inquit : : insuper autem ex his manifesto apparet id , , quod finem non non habet , , fieri non posse ut ut moveatur . . etenim qui declarare tentat infinitum moveri non posse , , illi profecto indecorum est , , si ad hoc assumat , , quod corpus , , quod in orbem fertur , , tempore finito movetur . . at quia boc loco loco de rotundi corporis corporis motu motu tantum pertractatur , , quatenus eiusmodi motus finito tantum tempore absolvitur , , sequitur , , corpus , , quod in orbem torquetur , , ut infinitum censeatur , , fieri non posse . . Deinceps cum dicit figuram eius sphaericam , , ex hoc illius motum infinitum non esse deduxit . . eius enim perennitas ex eo provenit , , quod non movetur ad eum locum , , quern iam transivit , , siquidem ex hac ratione deduxit finitum esse , , non autem inde quod circulari motu perpetuo non movetur , , eo quod infinitae quietes ac morae intercipiantur . . etenim sic se habet , , quem hac de de re instituit , , sermo : : sicuti linea et praesertim fiuita fieri non potest , , in quantum linea est ac eius figura est figura lineae , , ut figuram non habeat , , vel vel infiuita existat , , nisi secundum longitudinem , , sic sic etiam superficies , , ut est superficies ( ( ex hoc autem finis finis atque extremi pluralitatem innuit , , nam superficies est , , inquantum est finita ) ) fieri hercle non potest , , ut ut sit infinita , , nisi forte finis indefinitus existat ; ; at si fines , , hoc est lineae termiuatae fuerint , , omni ex parte , , figura videlicet et magnitudine , , finita erit . . eademque ratione impossibile est , , ut ut circulus , , quadratum , , vel vel quaevis alia figura infiuita existat . . est enim figura , , quae vel uno termino vel pluribus clauditur . . etenim linea superficiesque si earum unaquaeque finita extitisset , , ut est linea linea et et superficies , , ac propria peculiarique peculiarique eius uatura , , non dabunt nobis aliquo tempore . . ut lineam vel superficiem infinitam imaginemur . . Cum autem fieri non possit , , ut circulus vel sphaera infinita inveniatur , , impossibile quoque erit , , ut eorum motus infinitus dicatur . . Dicimus autem hoc in loco motus infinitus , , vel quia id , , quod movetur , , est infinitum ( ( motus enim in in re mota invenitur ) ) vel vel quia spatia , , per quae moventur , , sunt infinita . . cum autem eiusmodi spatia non sint infinita , , eorum quoque motus non erunt infiniti . . quemadmodum etiam fieri non potest , , ut motus sive rectus sive circularis sive alterius figurae inveniatur , , nisi antea figurarum natura inveniretur . . quodsi corpus , , quod in circulum vertitur , , figuram non haberet , , forte nihil prohibebit , , quin infinitum esse et corpore infinito existente eius quoque motus erit infinitus ; ; nunc autem cum figuram habeat , , sane finitum est . . igitur consonum est , , ut eius quoque motus finitus existat . . Atqui Aristotelis sermo hoc in loco quasi obiter dictus deprehenditur , , siquidem mens eius non erat demonstrare rotundum corpus non esse infinitum , , verum figuram infinitam non inveniri . . perspicuum est autem , , fieri etiam non posse , , ut infinitus motus simpliciter inveniatur , , quemadmodum non invenitur conversio infinita . . | | Praeterea hypothetico quoque quoque syllogismo probavit , , corpus , , quod vertitur in in orbem , , non non esse infinitum et tamen in circulum moveri . . statuamus dari conversionem infinitam , , siquidem in Physicis demonstratum fuit motum infiniti corporis esse infinitum ; ; quodsi conversio infinita invenitur , , suppouamus infinitum circulum inveniri , , cui insit eiusmodi motus ; ; etenim conversioues infinitae infinito quidem circulo insunt . . si igitur inveniretur corpus infinitum , , quod in circulum movetur , , ponendum esset infinitum circulum inveniri ; ; at fieri non potest , , ut infinitus circulus inveniatur : : igitur consentaneum est , , non dari corpus infinitum , , quod in circulum vertatur . . cum autem quiutum corpus in circulum moveatur , , infinitum itaque corpus non est . . sed Alexander hanc partem expositione primae explicationi simili declaravit . . cum vero dixisset infinitum in circulum verti non posse , , quae huius quaestionis est vera conclusio , , eius veritatem sequenti sequenti probat ratione , , quae est eiusmodi . . Infinito centrum statuamus , , sitque punctus C C , , ac transeat per centrum C C linea recta ab utroque latere infinita , , quae sit linea AB , , dueatur autem linea et non per centrum , , secans rectis angulis lineam AB in puncto , , scilicet E E , , quam ponamus esse ex utraque parte simul infinitam , , et sit linea egrediens a centro C C infinita sitque linea CD et cum duxerimus lineam AB et lineam E E hoc pacto , , ac vertatur linea CD intersecetque lineam E E in in puncto Z Z : : igitur per - - spicuum est , , quod linea CD CD cum versabitur , , intersecabit liiieam E E in in puncto Z Z , , seel earn uou pertransibit neque coiitiuget , , siquidem earn non intersecabit ex utroque latere puucti E E , , cum iufiuita existat ; ; eteuiin cougruum non est , , ut id transeatur interseceturque , , quod iufiuitum est . . cumque eam non trausierit , , non couvertetur ad latus oppositum puncto E E , , quo stante nullo tempore in circulum movebitur : : igitur cousentaueum est , , ut infinitum nullo tempore iu circulum vertatur . . ceterum corpus quiutum iu circulum vertitur , , igitur infinitum non est . . Idem praeterea , , corpus nempe , , quod in circulum vertitur , , non esse infinitum , , hunc in modum ordine commutato comprobatur . . imagnemur punctum veluti proprium sphaerae finem , , ad quem sphaera convertatur , , itideiu infinitam sphaeram subiciamus , , quae tempore fiuito iu orbem feratur , , perspicuum est eiusmodi spatium esse infinitum ; ; aequale est euim infinito mobili . . cum autem in Physicis declaratum sit , , fieri non posse , , ut quippiam fiuito tempore infinitum spatium pertrauseat , , consentaneum est , , ut infinitum non sit . . et e converse idem stabilire possumus recto ordine non commutato . . cum fiuitum sit tempus , , in quo couvertitur et iu fiuito tempore trauseat conficiatque spatium fiuitum , , spatium autem aequale aequale sit mobili , , quod in eo eo movetur , , igitur tale mobile fiuitum est . . Nec illud te lateat , , oportet , , hoc hoc in loco non non esse absolute declaratum , , infinitum infinitum non inveniri , , sed corpus , , quod iu orbem orbem circumque movetur , , iufiuitum non existere . . eteuim corpus , , quod in orbem circumque latum est , , totius muudi posterior pars atque appareutior existit . . eteuim quispiam dicere posset , , uihil prohibere hoc totum esse iufiuitum , , quamvis declaratum sit sit de de corpore , , quod in orbem iucitatur , , quia movetur , , infinitum minime inveniri , , siquidem fieri potest , , ut rotuudum corpus moveatur , , et ab immense claudatur . . Cum autem perspicuum fecerimus , , corpus , , quod in orbem vertitur , , interminatum interminatum miuime inveniri , , simul cum hoc hoc etiam explicabitur , , non iuveuiri aliquod aliquod ex quatuor elemeutis , , quae recto ordine moventur , , infinitum immensumque , , cum cum unumquodque horum , , cui competat velis iutermiuatum esse , , a a corpore , , quod in orbem circum - - que defertur , , claudatur , , oportet . . quin de his etiam seorsum linita esse osteuditur , , ac proiude ultimo deducituv , , totum ipsum , , cuius essentia ex ex illis coustituitur , , esse fiuitum . . etenira haec fuit eius intentio , , quam in oratiouis exordio iunuebat . . Elementa vero quatuor non esse infinita hunc in modum declaratur . . motus , , qui est a a medio , , eontraiiatur eontraiiatur motui , , qui est ad medium , , et motus coutraiius est coutiarii : : igitur moved a medio est in eum eum locum feni , , qui loco , , ad quem motus ad medium instituitur , , Ι Ι contra riatur , , ab eoque loco exorditur , , qui qui ei loco , , a a quo hic motus motus initium sumit , , contrarius existit ; ; contrarii euim motus sunt , , superior et inferior , , et contrariorum si alterum definitum sit , , definitum etiam alterum , , idque jduribus uominibus , , quae tamen ex eorum genere non sunt , , quae per se inesse dicuntur . . quodsi eiusmodi propositio vera foret , , dicendum esset contrarium quidem dici comparatioue ad aliud extra se ac extra propriam naturam , , quamvis non contrarientur inter se , , veliiti ea , , quae praedicamenti sunt relationis . . ea enim quae relatione sunt contraria , , eorum esse consistit in in unius ad alterum relatione , , quae vero contraria sunt , , quia talia , , eorum esse erit erit ad alterum , , at eorum esse per se ad relatiouem miuime est . . praeterea , , si accipiautur ut ut contraria sint , , erit alterum eorum comparatioue ad aliud ; ; amarum namque ( ( exempli gratia ) ) homo cognoscit esse amarum , , quamvis dulce non cognoscat ; ; quod autem illi contrarium sit , , fieri non potest , , ut in illius cognitiouem veniat citra naturae dulcis cognitionem . . Quamobrem ubi intellegit quispiam alterum contrariorum , , ut tale est , , et reliquum etiam ipse cognoscet . . et omne id , , de quo scientia est , , termiuatum est ; ; quare convenit , , ut si alterum contrariorum sit sit fiuitum , , reliquum etiam finitum existat . . atqui definivit medium , , prout ipsi sursum contrariatur , , medium namque ac deorsum in sphaera idem sunt , , igitur sursum est termiuatum . . cum itaque loca fuerint terminata , , corpora etiam , , quae sunt in in illis , , finita eruut . . verum corpora , , quae iis iu iu locis consistunt , , duo ex quatuor quatuor elementis sunt , , igitur consouum est , , ut haec finita sint . . medium autein termiuatum declarat , , quia id , , quod substat , , undecunque feratur deorsum , , medium non transibit . . cui autem non competit , , ut ab aliqua re pertranseatur , , eique finis inest , , finitum existit . . et spatium etiam , , quod inter sursum deorsumque medium tenet , , in quo reliqua reliqua elementa consistunt , , hoc est aqua aqua et aer , , omnino congruum erit , , ut termiuatum finitumque existat . . Cum igitur eiusmodi locus fuerit finitus , , consentaneum quoque erit , , ut corpora , , quae eo in in loco loco consistunt , , sint finita . . Eaec sit prima demonstratio ; ; quae vero ex ea colliguntur , , haec sint . . si ea nempe quae quae veluti extrema ac priucipia sunt , , fuerint terminata , , qui fieri potest , , ut quae inter inter ea sunt , , iudefinita existant ? ? quandocmique quandocmique euim spatiiim , , quod est inter ea , , immensum foret , , non non inveuiretur aliquid , , quod ad supera iuteiaque moveretur , , quae sunt loca , , ad ( ( juae defertur , , quandoquidem fieri non potest , , ut finitus motus sit per spatiuni infinitum , , at cum dentur corpora , , quae ex superiore loco in infimum depriraantur atque ex infimo in superiorein ascendant , , quando elementa inter se mutantur et cum mutatioue unius ab altero in’ i i transferuntur , , igitur igitur consentaneum est , , ut spatiuni quod inter eiusmodi corpora constituitur , , infinitum non sit . . Hoc autem iufinito non existente corpus quoque , , quod in eo eo consistit , , non non erit infinitum , , eaemque ratio est de eo , , quod nunc non invenitur , , sed fieri potest , , ut in eo inveniatur . . consonum est igitur , , ut quauor etiam elementa infinita non siut , , siquidem eorum nonnulla inveuiuutur in eo , , nonuulla vero , , cum trausmutantur , , in eo inveuiri possunt . . ex bis itacpie manifestum manifestum est , , nullum ex quatuor elementis infinitum esse . . Quod etiam manifesto apparet , , si gravitas non est infinita neque levitas ; ; etenim eiusmodi motus ( ( juatuor elemeutorum sunt proprii . . et impossibile est , , ut gravitas vel levitas infinita inveniatur . . quia autein eiusmodi motus non sunt iufiniti , , corpora etiam , , quae bis motibus terminautur , , non eruut infinita . . atqui esset nobis dicendum gravitatem infinitam , , si si corpus , , quod ceteris corporibus corporibus substratum est , , infinitum inveuiretur , , dicendumque levitatem infini - - tam , , si corpus , , quod super cetera natat corpora , , infinitum inveniretur . . sed fieri non potest , , ut inveniatur levitas vel gravitas infinita . . id vero perspicuum erit , , si praemiserimus assumpserimusque fieri non posse , , ut in corpore infinito gravitas finita inveniatur . . sit infinitum corpus liuea AB , , cuius gravitas , , si finita esse poterit , , ponamus esse C C punctum et auferamus ab infinito corpore , , quod per AB AB descriptum sit , , partem finitam , , quae est BD , , sitque gravitas buius partis E E : : manifestum est igitur gravitatem E E esse miuorem gravitate C C , , statu - - amusque mensurara minoris gravitatis ad ad gravitatem maiorem , , boc est gravitatis E E ad meusuram gravitatis C C , , esse sicut mensura BD ad BZ . . Haec igitur fueruut ad invicem relata , , nempe quod mains quodque gravius est , , fuitque fuitque prima gravitas , , boc est est gravitas E E , , ad minorem relata magnitudinem , , quae est BD : : igitur consentaneum est , , ut maior gravitas sit maioris magnitudinis , , boc est gravitas C C magnitudinis BZ ; ; sed gravitas C C reperiebatur in toto corpore | | infinito , , igitur aequalis erit finiti infinitique corporis gravitas , , itaque falsum est , , ut gravitas finita in corpore infinito inveniatur . . verum <Aristoteles> erravit assumendo meusuram gravitatis E E ad gravitateni f f . . 9 C esse sicut mensuram iiiagiiitiidiues BD ad ad maguitiidiuem BZ , , cum ad totum corpus infinitum rejerri deberet . . Etenim gravitas E E est pars gravitatis C C , , eademque proportio est , , quae est magnitudiuis BD cum magnitudine BA ; ; sed fmiti ad infinitum nulla est proportio , , ueque invenituv etiam gravitatis partis corporis infiniti proportio ad gravitatem corporis iufiniti in se , , sed sed assumptum fuit , , habere proportionem ad ad earn , , ut ut vero absurdi - - tatem exageraret , , assumpsit gravitatem magnitudiuis BH esse maiorem gravitate C C , , quaiidoquidem maguitudo BH maior est magni - - tudine BZ . . quare cum ita res se habeat gravitas partis maior erit gravitate totius , , quod fieri uon potest . . Quare fieri nou poterit , , ut infiniti corporis gravitas sit iinita , , quod et in in levitate perabsurdum est . . cum igitur non inveuiatur infiniti corporis gravitas fiuita , , sed cousonum omnino sit , , ut infiniti corporis gravitas gravitas infiuita existat , , declarato uou iuveniri gravitatem infinitam simul etiam explicabitur uon inveniri corpus infinitum , , non iuveniri autem gravitatem infinitam bunc in modum declaratur . . praemisit autea fundameuta quaedam , , quorum uuum est . . Si alicuius meusurae gravitas super tanto spatio tauto tempore moveatur , , gravitas maioris mensurae minore tempore eodem super spatio movebitur . . verba καὶ καί ἔτι ἔτι idem fere fere sibi uolunt ac μεῖζον μέγας ; ; sed ipse universaliorem dictiouem fecit , , quam si dixisset , , maiorem , , siquidem de infinito voce μεγέθη uti secundum veritatem uon est , , cum καὶ καί ἔτι ἔτι de infinito quoque enuntiari possit . . Primum igitur praemisit , , ut dixi , , atqtie posuit , , quod si taut a gravitas per tautum spatium tanto tempore movetur , , tauta et amplius per idem spatium minore tempore movebitur . . manifestum namque est quod quod maius est , , esse etiam gravius , , quodque gravius est , , quia celerius descendit , , idem spatium breviore tempore iutersecaturum . . atque ex fuudamentis hoc unum est , , quod antea praemiserat . . Secundum est , , quod proportio duorum temporum ad duas gra - - vitates est proportio permutata , , vel ( ( ut ipse ait ait ) ) conversa . . tertium vero fuudamentum est , , fiuitam magnitudinem spatium terminatum finito tempore decurrere . . quibus quidem fuudamentis positis ac praemissis , , si imaginemur , , inquit , , infinitam infinitam gravitatem inveniri , , fiet utiqueuecessario ut hoc absurdum dicamus , , nempe conseutaueum esse , , ut unum idemque moveatur ac nou moveatur . . movebitur quidem , , uam infinitum omni fiuito maius est , , cumque statuerimus ex infinito fiuitum quippiam aliquo tempore per aliquod spatium moveri , , necessario fiet , , lit infinitum per idem spatiuin miuore tempore moveatiir . . deinde ait , , quare movebitiir , , qiiaudcxiiiidem si statuerimiis eo eo modo moveri , , hoc est est miuore tempore , , necessario sequitur , , quod per idem spatium moveatur . . eatur . . ut vero absolute moveatur , , id omniuo consentameum uou est ; ; sed [ [ movebitur hac de de causa , , non non movebitur autem , , quia ] ] couseutaneum est , , ut ea sit temporum inter se se proportio , , quae est proportio illorum , , sed e e contravio , , nos siquidem posuimus finitam gravitatem per spatium finitum tempore limitato motum iri : : consentaneum igitur est , , ut ea sit temporis limitati ad tempus , , quo infinitum per idem spatium movetur , , proportio , , qualis est proportio gravis infiniti ad finitam gravitatem . . itaque posita fuitanalogia , , cuius mentionem fecit , , ad tempus , , quod sit omnium temporum minimum , , at si consentaneum est , , ut illud tempus tempus omnium temporum , , quae ponimtur , , minimum sit , , certe id quod hoc modo modo se se habet , , tempus minime est . . atqui si motas omnis erit in tempore et fieri non non poterit , , ut ut statuatur tempus , , in quo quo infinitum infinitum moveatur , , peuitus igitur immobile erit . . Verum si quispiam dixerit , , inveniri tempus minimum , , in quo infinitum movetur , , nihil etiam vetat , , quin osteudamus , , ubi quispiam posuerit gravitatem iuflnitam , , absurdum et iuconveniens ex hac po - - sitione seqiii . . etenim cum exstiterit eiusmodi tempus minimum finitum , , sicuti esset posita in comparatione comparatione ad tempus , , in quo in - - finita quaedam gravitas movetur , , erit ea gravitas , , quae fuit ab initio ( ( sic ! ) ) perspicuum perspicuum est itaque motum iri iri in hoc tempore per per idem spatium , , per quod <finitum> movebatur , , quod fuit ab initio , , verum per idem <tempus> infinitum movetur , , si si possibile sit , , tit moveatur per hoc spatium , , qua re aequali tempore finitum iufiuitum - - que uuum idem que spatium iutersecarent , , quod sane absurdum existit ; ; fieri itaque non potest , , iufinitam esse gravitatem . . | | Hoc autem fundamentum , , quod praemisit , , uempe finitum omne tempore fiuito finitum spatium iutersecare , , legitimum est , , quia verum existit ; ; et hoc inde fit fit , , quia statuit tempus , , quo infinita gravitas movetur , , esse finitum . . atqui ex hoc ordine non invenitur infinitum tempus habere analogiam ad gravitatem , , ex ex quo sequitur , , infinitum non moveri . . Atqui verba : : ex eadem comparatione , , in qua infinitum esset , , ostendunt , , hunc ordinem eum eum velle velle eandemque explicationem , , quae in iufmito est . . quod etiam ait : : at necesse est , , si in qiiautolibet tempore etc . . uou est alia propositio , , sed ubi ab - - surda , , quae quae eonsequebautur , , absolvit , , senteutiam senteutiam amplificat et iiiterpvetaudo ait : : at uecesse est , , si in quantolibet tempore et reliqiia , , quae sequuutur ; ; quasi dixisset hoc consentaneum esse ac necessario contiDgere , , dum quispiam iu tempore minimo illud statuerit , , aut aut iu uuiversum , , dum statuerit quispiam gravitatem in - - fiuitam tiuito tempore quautolibet moveri : : inveniet gravitatem aliam fiuitam eodem tempore per aliquod spatium finitum moveri ; ; quod si absurdum et iucouveuieus est , , ut fiuitum infiuitumque uno eodemque tempore per uuum atque idem spatium moveautur , , reliquum est igitur , , ut uegemus infiuitum minimo aut quantolibet terminato tempore moveri . . hoc autem subverso , , explicatior nobis tota sen - - tentia evadet ; ; nam converso ordine osteuditur , , uon iuveuiri gra - - vitatem infinitam , , eodemque modo etiam declaratur non inveniri levitatem infinitam , , cuius motus ad supera fertur . . ad hunc mochim nos nos intelleximus , , quod intendehat , , hoc est non non inveniri inveniri corpus infinitum , , si nee levitas nee gravitas infinita in eo deprehenduntur . . non enim fieri potest , , ut infiniti corporis motus finitus existat . . Nee id te praetereat , , decet , , his his verbis non esse declaratum uon inveniri infinitum corpus in universum , , sed nullum eorum corporum , , quae incUnatione feruntur , , infinitum esse ; ; etenim , , qui concesserit infinitum quippiam inveniri , , concedit sine diihio ipsum non moveri , , praeterea quod neqae neqae gravitatem habeat , , neque levitatem , , prout de caelo etiam affirmamus non esse leve neque grave , , ut etiam ab ab Aristotele edoctum est . . Quocirca in hunc finem declaratum fuit , , nullum ex quinque simplicibus corporibus esse infinitum , , quod autem in in universum infinitum uon uon inveniatur , , Tertio Physicorum Libro declaratum fuit ; ; etenim eius sententia eo in loco de priucipiis est . . Aristoteles etiam arbitratur idem se in finehuius declaraturum , , ubi praemissumac dictum fuerit : : consentaneum autem est , , ut videamus , , num plures mundi inveniantur , , hinc insuper ad id regrediemur , , donee perspicuum fecerimus id , , quod finitum non est , , omnino non in - - veniri . . Necesse est igitur corpus omne etc . . haec eius ratio partium divisione nititur numeratisque eius divisionis speciebus ac modis singulorum investigatis demonstrat fieri non posse , , ut in aliquo eorum declaretur immensum infiuitumque corpus inveniri : quare fcdsum est , , esse in mundo quicquam iufinitum . . quamobrem infinitum deoccupeniiir , , quod certe vel ex partibus inter inter se se dissimilibus , , vel totum ex ex similibus constat , , sumamus itaque [ [ dissimilium ] ] partium declaratiouem , , — de similibus enim partibus paulo post inquirendum est — — ae deinde illud dividanms dividanms dicamusqiie : : si ex dissiniilibus inter inter se se partibus constet , , vel ex tiiiitis vel ex iu - - finitis ; ; proprietates vero , , quibus eiusniodi res res inter se differunt , , species appellantur . . cum autem ad banc divisionis partem pervenerit , , ab ultima divisioue exorsus est probare infinitum in ea non inveniri , , incpiieiis : : fieri non potest ut infiniti essentia ex speciebus infiyiitis constet , , si uostrae propositiones de omni simplici naturalicpie cor - - pore , , quod eius motus simplex existit quodque simplices motus sunt finiti ac iis motions finitis corpora etiam , , quae iis motibus moventur , , sunt finita , , propositiones verae erunt . . cum autem ex bae bae divisione snstulisset , , infinitum iuxta bunc modum inveniri posse , , alteram subdidit , , incpiiens : : si infinitum ex partibus specie finitis coustaret , , necessario oporteret , , ut singulae infiniti species magnitudine infinitae extitissent ; ; cum autem infiniti partes fuerint finitae , , ipsum quoque finitum erit . . sed fieri non potest , , ut partes eius secundum speciem magnitudine infinitae existant . . bae namque sunt vel ignis vel aqua aut aliquod ex ceteris elementis . . docuimus autem borum neque gravitatem immensam esse neque levitatem , , tatem , , itaque consonum est ut finita existant . . praeterea si infiniti partes magnitudine infinitas esse quis statuat , , dabitur alterum infinitum finitum infinite altero mains ; ; duo igitur erunt iufinita . . quod omni prorsus ratione caret . . Itaque fieri non potest , , ut modo aliquo infinitae magnitudiues constituantur . . atquein Ι Ι nniversum si eiusmodi partes magnitudine f f . . 10v essent infinitae , , necesse etiam erit earum loca interminata esse , , quibus infinitis existentibus , , motus quoque eorum eorum esse infinitos , , quid probibet ? ? fieri enim non potest ut quicquam infinitum spatium secet ac deinde quiescat . . quare consentaneum non esset , , ut ullo unquam tempore in aquam terramque terramque ignis mutaretur , , cum aeris regionem peragrarit . . Atqui deprebendimus unum elementum in alterius locum reverti intermediaque spatia peregrinare , , boc autem per modum transmutationis eorum tantum fit ; ; itaque consonum est , , ut eorum loca infinita infinita non sint , , nee ipsa igitur infiuita erunt . . est autem a nobis palam factum in Octavo de Pbysico Auditu fieri non posse , , ut motus rectus infinitus inveniatur , , conclusiones vero eo in loco declaratae principiorum loco bic sumuntur . . quare si id , , quod in - - finitum est , , ad medium deferri non potest , , [ [ nunquam sane ad eum locum raovebitur . . ] ] tiirpe enim esset existimave , , eo quicquam ferri quo quo uuiKiuam peiveuiie potes . . at res exemplo apertius dilucebit : : si fieri uou potest ut aliquis in in Aegjiptum perveniat , , an non vaiuim erit opioari ad euin locum illud moveriV itidem si fieri uou posset , , ut gryps fabulosa avis inveuiretur , , mirum ( ( hercules ) ) esset , , si ad earn quicquam moveretur . . eademque est ( ( piali - - tatis ratio ; ; eteuim si fieri uou potest , , ut linea calida vel dulcis inveuiatur , , fieri uou poterit , , ut iucalescat vel vel dulcescat , , sique fieri uou potest , , ut translatio tinius gradus menmravi aequans sit , , fieri uou poterit , , ut motus indpicd . . eademque ratio est in omni - - bus praedicamentis . . absurdum itaque est quidquam deorsum ferri , , ad quern saue locum perveuire uou potest , , atqui uou poterit quidquam deorsum pervenire , , si positum medium iufiuitum quae vero subdidit deinde εἰ εἰ <καὶ> διεσπασμένα διασπάω ἐστίν εἰμί , , non admodum perspicua perspicua sunt , , atqui banc duhitationem dissohere proposuit . . monstratum quidem est , , iufiuitum corpus iuveniri uuUum , , quandoquidem nulla est gravitas uec levitas iufiuita . . at iufitiabitur quispiam inquiens id ea saue ratioue ratioue eveuire posse , , quouiam corpora , , quibus buiuscemodi motioues iusuut , , non sunt coniuncta coniuncta neque continua , , sed discreta infinita numero . . sin autem omnes partes discretae in in unum coniungantur , , earum quoque motus infiniti exstiterint . . partem namque ( ( exempli gratia ) ) quae nulla ratioue dividi possunt , , gravitatem non habent . . sed ea ratioue , , qua dispersae suut , , earumque motus , , qui uniuscuiusque illarum proprii suut , , iuvicem separati existunt , , bac potissimum ratioue fit , , ut iufiuitae miuime iuveuiautur . . at si individuae bae partes iu uuum compellautur atque ex oinuibus uuica tautum emauet poteutia , , quemadmodum dictae partes si iuvicem copulentur , , totius ratioue , , iufiuita maguitudo iuuovatur , , ita ( ( pioque earum omuium gravitates si iu iu uuum couspirent , , dubio procul infinitae exstiteriut . . cum itaque bauc dubitationem dissolvere statu - - isset , , iuquit , , hac hac etiam ratione fieri uou potest , , ut eiusmodi iufiuitum corpus iuveuiatur , , quamvis ipsum eiusque gravitas dissipata diffusaque supponautur , , et absoluto sermoue osteusum a a uobis sit , , uullam iufiuitam gravitatem iuveuiri nisi diffusam dissipatamque , , bac etiam ratioue fieri uou potest , , omiie enim corpus ad omnes diviensiones distenditur , , quasi diceret ueque uuum est ueque CDUtiuuuiu sed divisum dissipatumque . . at dissolutiini hoc argumentum , , si si liibet , , illi condonemiis : : qui autem fieri poterit , , ut infiniti plures dissiiniles jiartes’ nitudine iiifinitae existant ? ? illud prae - - terea aiiimadverteudum nobis est , , quod quaravis Aristoteles declarasset infiniti partes non esse nee specie uec magnitudine infinitas , , uihilo secius adhiic declarandiim erat , , eas neque etiam mimero infinitas esse , , qua de re re ue verbum quideni fecit , , quamvis maior’ um pars qui qui infinitum infinitum mundum posuere , , eius partes numero infinitas esse statuerunt , , sicuti ii ( ( pii ex insecabilibus atque atque etiam ii , , qui qui ex ex consimilibus partibus mundum constare affirmabant . . divisionis autem infiniti altero modo investigato , , hoc est infinitum ex partibus inter se dissimilibus nulla ratioue inveniri posse , , in alterum divisionis modum regreditur atque bunc in modum ostendit fieri non posse , , ut universum ex ex similibus inter se se partibus constet . . si infinitum ex consimilibus inter se se partibus constaret , , motu simplici praeditum esset . . at duo sunt simplices simplices motus motus recti , , qui sursum nempe quique deorsum fertur , , quamobrem horum alter sit eius motus consonum erit . . atqui si ad supera feratur , , leve , , si vero ad infera Ι Ι detrudatur , , omniuo pouderosum erit , , cum vero ita res se f . . habeat , , cum gravitas turn levitas infinita inveniretur , , quarum utraque fieri non potest ; ; quare neque etiam infinitum corpus consimilium partium inveniri unquam poterit . . transtulit autem conmlto sermonem ex corpore consimilium partium in corpus simplex , , tametsi corpora quaedam consimilium partium inveuiantur , , quae simplicia non sunt , , ut caro et os , , quandoquidem ( ( ut inquit Alexander ) ) a a ratione alienum ( ( ? ? ) ) non non est . . eteuim quod ex consimilibus consimilibus partibus constat , , tametsi aliqua ratioue ex pluribus rebus constituatur , , de eo tamen idem prouuntiare possumus ac de illo , , quod finitarum <non> consimillium partium existit nee non ex ex illo declarabitur , , fieri non posse , , ut ut infinitum inveniatur , , quandoquidem eius quoque partes nee specie infinitae nee magnitudine existunt . . atqui consentaneum est , , ut de ( ( eiusmodi ) ) magnitudine hoc tantum dicamus , , tametsi ex pluribus rebus constitueretur , , a a vincente tamen motum eius unum proficisci . . Is tandem motus relinquitur , , qui in orbem incitatur . . impossibile autem est infinitum ferri circulo . . verumtamen ex his , , quae dicta sunt , , non fuit omnino declaratum , , infinitum corpus absolute fieri non posse , , ut in circulum feratur , , sed corpus quintum tantum . . ad sensum namque apparet eius conversionem fiuito tempore absolvi . . itaque speculationem de infiuito quinto corpori adiungit dicendo : : nihil enim interest , , utrum hoc dicatur an caelum esse interminatum dicatur . . sed ne omnino quidem quod infinitum est , , moveri potest , , nam aut suapte natura aut vi contra naturam movebitur . . si contra naturam et et vi , , consentaneum est , , ut ipsi etiam sit motus aliquis naturalis . . eteuim fieri non potest , , ut extenio motu motu praeditum sit , , iiaturali iiaturali vero caveat , , ac utraqiie ratione siniul quando recto motu cietiir , , quaerendus est ei locus alius iiifiuitas , , in ( ( luem fevatur ; ; verum hic primus locus est infinitus ; ; quare couseutaneum erit , , ut in illo iufiuito miuime infinituni sed finitum cousistat . . hoc autem impossibile est animadversione autem dignum est , , qua nam ratioue dictum sit Avistotelem won impug - - uare iufinitum in in uuivevsum absoluteciue , , sed dato quod in - - finitum moveatur , , liac ratione inveniri non posse , , ceterum praesentem sermonem subsequenti hoc ordine connectit . . Fieri autem prorsus non posse , , ut quod immensa sit magnitudine , , ab eo , , quod definitum sit , , aliquid patiatur aut faciat <in> id id , , quod finitum est etc . . Alexander vero ait , , eiusmodi sermones ita invicem coniungi : : quonia ( ( inquit ) ) ( ( mqmt ) ) onme onme sensile corpus vel vel efficiendi naturalem vim habet vel patiendi vel utrarumque particeps existit — — efficiendi , , quemadmodum quemadmodum caelestia corpora , , efficiendi patiendique veluti cetera corpora ortus <ac interitus> participantia — — infinitum autem tieiiiie agere quicquam iieque affici poterit , , quamobrem neque etiam inveniri . . si vero contingat , , ut non nisi existens inveniatur , , sine dubio insensibile est . . nobis autem id tautuni asserendum videtur : : nempe quoniam de infinito illi sermo erat fierique non poterat , , ut sursum vel deorsum vel iu circulum moveretur , , reliquum erat ut ageret afficereturque vel raotionibus vel iis quae motionibus uecessario deducuntur , , ( ( sed ) ) palam est , , neque etiam bis motibus moveri . . hoc vero impossibile esse , , ut vel in in finitum agat vel ab ab eo eo patiatur , , bac bac serie demonstratur . . sit enim A A liuea , , quod quod infinitum est , , B B autem , , quod finitum . . si ergo B B , , quod finitum est , , agat in A A infinitum , , eius actio in C C tempore erit ; ; sumamus deinde D , , quod sit minus quam B B similiter in E E eodeni tempore C C actionem specie similem , , ponamusque quod par par est , , eodem tempore parem actionem agere posse , , ut puta calfacere , , infrigidare ac ita de aliis actionibus diceudum , , quae eodem iure se se habent , , et et quod minus est , , minorem actionem aequali tempore agere et quod mains est , , maiorem actionem aequali tempore cou - - ficere , , talisque sit <unius> agentis <ad alterum> in eodem tempore proportio , , qualem unum patiens habet ad alterum . . qualem igitur habet uuum agens , , quod quod est D D , , ad alterum , , quod quod est Β Β , , proportionem , , taleni habet uuum passuni , , quod est E E , , ad alterum , , quod est F F ; ; ita etiara converso ordiue dicere possumus , , qualem proportionem F F habet ad E E , , talem B B ad D D habet . . at D D agit in E E in in tempore C C agitque agitque in F F ipsum ipsum B B tempore C C ; ; nos autem posuimus B B in tempore C C agere in infinitum ; ; quare flet , , ut idem B B eodem tempore C C in duas impares magnitudines operetur , , nempe in inlliiitum et F F ipsum , , quod absurdum sane ac ac dissentaneum est , , siquidem antea statuimus idem vel par parem actionem posse pari tempore conficere ; ; quare uullo modo potest finitum in infinitum operari . . Huius vero particulae sensus uou admodum perspicuus existit . . etenim per agens tum B B tum D D constitutura constitutura fuit , , quod vero actionem recipit , , per A , , quod infinitum esse dicebat , , ac etiam per F F positum fuit , , talemque proportionem dixit D D habere ad B B , , qualem E E habet habet ad id , , 1 1 quod quod finitum existit , , F F . . deinde ea fundameuta iecit , , quae in medio particulae posita sunt , , antequam vero demonstrationem absolvisset , , deduxit couclusionem , , dum inquit nou poterit igitur infinitum a a finite ullo uuquam tempore moveri , , idque prosequitur per causam ab ab eo allatam , , in qua obiter cursim - - que que includitur demoustratio , , aitque , , quod minus est etc . . , , hoc est , , si si sumamus aliquid , , quod sit minus minus quam B B , , utputa D D , , quod moveat aliquod minus quam sit A , , sicuti E E , , iride , , quod paulo ante dicebamus , , necessario sequetur . . Postquam demonstratum est , , quod finitum sit , , in infinitum nullo modo operari , , dicit : : [ [ nec vero id id , , quod immensa est magnitudiue praeditum ei , , quod finitum est , , ullo tempore motum affert . . ] ] coustituamus euim aliquod immeusum , , quod A A littera designetur , , et BF , , id quod fiuitae fiuitae sit sit magnitudinis , , et infinitum , , quod est A A , , agat in BF BF in in tempore C C . . nee non etiam ponamus minus quippiam quam infinitum sit , , quod D D littera littera describatur , , agere in F F , , quod est pars BF , , eodem C C tempore : : quam igitur ratiouem totum BF ad F F habet , , eandem rationem alteram virtutem , , quae sit E E , , ad D D habere faciamus ; ; quare consentaueum est , , ut ordine converso eandem rationem FB habeat ad E , , quam F ad D D habet ; ; at F F movetur a a D D tempore C C , , igitur FB etiam movebitur ab E E tempore C C . . at qui FB movetur ab ab infinito tempore C C ; ; ita quoque cousouum erit , , ut BF moveatur tempore C C ab E E finito atque ab ab A A infinito , , quod profecto dissentaneum est ; ; nos etenim superius receptae positionis loco statuimus mains semper miuore tempore per idem spatium movere . . ratioui igitur consonum est , , ut finitum ab infinito moveri nou possit . . verum eiusmodi sermo difficultate nou caret ; ; Aristoteles enim aliin quando ponit B B tautum , , uonuiKiiuim vero BF . . eimi F F totiiis BF partem facit . . praecedenti vevo sermoni error contigit ; ; eteuira Aristoteles iiKiuit , , quando immensuin ab eo , , quod definitnm est , , actiouem acceperit , , actio partis eiiis , , quod fiuitum est , , erit in partem iufiniti , , vel si infinitiira agat in fiuitum , , actio quocjue partis iutiniti erit in partem fiuiti . . ex hoc uamque loco loco consouum viderotur , , lit infinitum esset fiuitum ; ; eteuim si egerit infinitum veluti A A ( ( exempli gratia ) ) in in B B , , quod est finita magnitude <aut pars> ipsius A A vel in partem ipsius B B vel in rem aliquam in in uuiversum praeter infinitum ipsum ipsum actionem attulerit , , talem duae motae sen affectae magnitudines proportionem habent inter se , , qualem duo agentia adinvicem habent , , hoc est infinitum et magnitudines , , quas com - - memoravi ; ; et quoniam infiuiti pars pars termiuata est , , nil prohibet , , quin totum infinibile terminum suscipiat . . sed quamvis huic positioni positioni quispiam assentiretur , , ea tameu proportio , , quam B habet habet ad F , , non est eadem cum ea proportione , , quam E E habet habet ad F F , , sed illi proportioui respondet , , quam infinitum , , quod quod est A A , , habet ad ad F F . . eodemque iure se habet exemplum superius allatum . . Porro cum dixisset , , fieri id non posse , , quod ex huiuscemodi huiuscemodi sermone colligebatur , , quaudoquidem posuimus mains minore tempore moveri , , hoc deinceps prosequitur inquiens : : <sed semper> tempus , , quod sumitur , , idem faciet . . at quid per . . . . . . idem faciet intellegi voluit ? ? id sane , , siquidem inquiritur tempus minus , , quo infinitum fiuito fiuito motum afferat , , sen moveatur . . cum autem consentaneum sit , , ut omni tempore sumpto minus aliquid inquiratur , , fieri non potest , , ut aliquo in tempore consistamus nec nec tempus aliquid statuamus , , in in quo moveatur , , sed omnino tempus nullum nullum iuveniri potest , , quo illud moveatur . . cum vero tempus sit nullum , , quo moveatur , , omnino quidem non non movebitur ; ; etenim omnis motus tempore perficitur , , finito vero tempore fiuitum movere infinitum aut moveri ab eo non potest , , nee etiam deprehendimus immense tempore idem movere , , quemadmodum superius declaravimus . . atqui tempus omne vel vel finitum est , , vel vel infinitum existit , , quare consonum est , , ut in nulla temporis particula idem movere aut moveri possit ; ; at actio omnis affectioque tempore perficitur . . in infiuito autem tempore nee agere quicquam nee affici potest ; ; motus enim qui infinito tempore instituitur , , termino ac fine caret , , actio vevo oinuis affectiociue tevmiuum ac fiuem habent , , quorum uterqiie veluti forma ac perfectio existit . . per actionem autem affectiouemque hoc in loco miuime eae intelleg - - uutur , , quae in motu , , seel ( ( luae luae in eo , , ( ( piod piod iam fuit , , consistuut . . ( ( juod euim in in continua continua generatioue cousistit , , esse uou liabet , , atque eo minus in alia <affectione ? ? > > turpe est enim existimare eo ( ( iuicquani iuicquani moveri , , ( ( pio uuu - - quam perveuire potest . . Ceterum cum deiode declarasset , , infinitum uon agere in infinitum nee ab eo eo perpeti posse , , ex hoc necessario colligitur , , re veraesse , , quod antea in universum declaratum fuit , , infinitum absolute non agere neque ab | | alio affici posse . . Aristotelis vero expli - - catio , , eodem primo ordine servato , , ita procedit : : sint A et B immensae mensae duae magnitudines , , quarum una ab ab altera , , nempe B B ab ab A , , aliquid accepit , , et CD tempus , , quo ab ea afficitur , , E E vero , , affectae rei pars , , hoc est est ipsius B B , , <item> ab A A afficiatur : : perspicuum est , , id breviore tempore futuruni , , quam sit tempus CD . . nee non principii loco ponatur , , quod minus est , , breviore tempore ab eodem pati . . hoc vero tempus , , quo E afficitur , , D D littera describatur : : talem igitur proportionem habet D D ad ad totum CD , , quam habet E E ad alteram fiaitam partem B B infiuiti , , scilicet Ζ Ζ . . iuxta igitur relationem pro - - portionemque , , quam quam antea meminimus , , Z Z aliquid accipiet ab infinito , , tempore CD ; ; atqui secundum se totum B B eodem tempore aliquid acceperat ab A A . . verum antequam id absurdum memiuisset , , quod ex hoc necessario deducitur , , positum fundamentum recenset , , quandoquidem dissentaneum videtur , , ut de toto B B deque eius parte dicatur , , quod ab A A tempore CD aliquid accipiant . . itaque ait : : ponatur ab eodem , , maiore brevioreque tempore , , quod maius est et quod minus est pati . . tnsuper jwstquam di - - stinxit inter ea , , quae maiore brevioreque tempore ab eodem aeque patiimtur , , et inter infinitum , , quod ex numero eorum non non est , , cquae pro - - portione temporis dividi possunt , , <ait : : > > infinitum igitur nee agere quicquam nee pati fiuito tempore potest , , num igitur immense aget movebiturque ? ? nee id sane fieri potest ; ; etenim immensum tempus partem fiuemque non habet ; ; id autem quod quidquam patitur vel operatur , , terminum ac finem habet . . Intellego autem per id , , quod iiuidquam patitur vel vel operatur , , quod iam quicquam vel egit vel perpessum est ; ; hac etenim de causa dixit Aristoteles id autem cui motus allatus est et reliqua quae sequuntur . . Cetcium lit ( ( juodaiuniodo colligeret , , quod ex iis , , quae inter ea ea sunt , , neeessavio dediieitiir , , iiKiuit : : omne seusile corpus vim efficieudi aiit patiendi habet , , cuius Veritas ex ex iuductione desuniitur ; ; at nullum iutiuitum vel ageudi vel patieudi vim habet , , igitur in secunda’ ura ura coUig - - i i potest , , seusile corpus infinitum inveniri inveniri non non posse , , cum cum autem corpora , , quae in loco sunt , , seusu percipiantur omnia iufiuitumque sensu nullo percipiatiir , , infinitum igitur in loco non est ; ; quod si in loco non erit , , et qui extra extra caelum dicit , , locum significat ( ( extra enim locus ( ( piidam est ) ) nullum ergo infinitum corpus extra caelum consistit . . quiuimmo non infinitum corpus tantum , , verum nullum corpus omniuo extra caelum est neque etiam finitum . . hoc autem insinuavit dum dixit : : neque ad alitiuam dimension em . . eteuim si nullum corpus immensa magnitudine praeditum neque etiam finitum extra caelum consistit , , corpusque omne vel finitum sit vel immensa magnitudine praeditum , , nullum ergo corpus omnino iuvenitur extra caelum , , at vero si si quispiara diceret Aristotelem minima probasse neque etiam deduxisse , , corpus quod sub sensum cadit , , extra caelum non esse , , ideo iuquit , , si - - quidem iudividuae partes corpora sunt , , at sensu minime percipiuntur , , quinimmo materia ipsa ( ( iuxta quorundam seutentiam ) ) corpus corpus quoddam est , , minime tamen sub sensum cadit , , similiter et mathematica corpora , , at nil proMbet ( ( inquies ) ) iutellegibile iutellegibile aliquod corpus extra caelum esse posse , , verum neque hac ratione inveniri potest , , etenim si omnino omnino extra inveniretur , , in in loco erit , , et si in in loco , , sensile erit ; ; quod enim locum obsidet , , nihil sub sensum non cadit . . Hac itaque ratione mathematicis demonstrationibus ostenditur , , infinitum inveniri non posse , , rationibus autem logicis idem sane comprobari potest , , mos autem Aristotelis est veras demonstrationes eiusmodi nomine appellare , , eas tamen , , quae coramuniores ac ceteris minus perspicaces existunt . . siquidem ex iis accidentibus , , quae aliis quoque rebus conveuire possunt , , minime vero ex propriis primisque neque ex causis , , ex qiiibus verae verae demonstrationes constituuntur , , desumuutur . . logicae vero dialecticaeque demonstrationes non sunt omniuo eaedem inter se . . dialecticac namque , , etsi communes siut atque ab accidentibus ut ut illae proficiscantur , , omniuo tamen verae non sunt , , sed svoocoi tantum <et> vulgares ; ; logicae vero desecunda ] ] nioiistratioues oumiuo vevae suut , , quamvis ἕνδοξοι vulgares<que> minime sint . . Logico itaque more probare iutendit consimilium partium corpus irameusum esse nullum . . plane cle consimilium partium corpore disseruit , , ut ex liac iiulagine viam venaretur venaretur in in id , , quod quod per mo - - tionem declarare iutendit . . post haec ex corpore consimilium partium in simplex sermouem transferet ; ; posuit namque corpus simplex eo simplex nominari , , quoniam simplicis motionis initium in se habet . . immensura itaque corpus consimilium partium neque Ι Ι in circulum ferri nee recte moveri potest , , circulo quidem moveri non poterit , , ( ( piouiam eiusmodi motus circa medium quoddam perticitur , , iufiuitum autem medium nullum babet . . ( ( haec autem ratio logica logica est , , quaudo - - quidem snhtilis minime existit . . ) ) sed neque recto ordine ferri infinitum potest , , quod eteuim recto motu vel natura vel vel vi vi movetur , , locum mutat ; ; at quoniam infinitum , , locum occupat infinitum , , locus igitur , , in ( ( juo est et et ad ad quern movetur , , erunt iufiuiti , , quamobrem duo vel plura erunt infinita . . cum itaque hoc ordiue sese res babeant infinitum finitum existit ; ; quo terminato existente , , fieri baud dubie dubie non poterit , , ut immensum ad omnes dimensiones protrabatur . . Praeterea , , sive natura sive contra naturam moveatur , , [ [ utroque modo ] ] duo iufiuita corpora necessario esse oportebit . . etenim in Fhijsica Auscultatione conclusum est infinitam vim immenso tantum corpori inesse corpusque infinitum vim babere infinitam . . cuius igitur motus . . si natura cieatur , , ab immensa vi proficiscitur , , <eius vis> corpus esse nullo modo poterit ; ; naturalium namque corporum vires corpora quidem non sunt , , atque in universum cum cum babeat motum , , qui secundum naturam est , , alterum quoque babebit , , qui praeter naturam existit ; ; etenim quintum corpus tantum nullum praeter naturam motum sortitur , , quandoquidem eius motui nullus motus contrariatur . . quod si vi ac praeter naturam moveatur , , motus eius ab infinita vi proficiscetur ; ; baec autem vis iufiniti corporis omnino erit . . quamobrem ex boc consentaneum est , , ut duo sint infinita corpora . . Praeterea , , cum omne , , quod movetur , , motum accipiat ab ab alio , , quid est quod motum affert ei , , quod interminatum existit ? ? hoc permirum est . . si enim se ipsum moveat , , animatum erit atque animal ; ; uniuscuiusque vero animalis motus in universum cum perpessione sensibilique alteratione omnino fit nee non versus quandam terminatam formam ac partibus proportionalibus . . sin aliquid aliud moveat , , quasi duo inter se diversa infinita erunt , , alioquin unum non ageret , , nee alterum moveretur . . At qunuiam de coiitimio eonsimilitiin eonsimilitiin partiiiiii disseniit , , ait deinceps , , ne hoc quidem quidem fieri posse , , quod quidavi dicunt , , infinitum dimduum esse , , ut partes insecabiles , , quae eandem uaturam habeut . . figiiraqiie tautum ab iuvicem disting - - uiiutur . . cum autem uuam babeaut iiaturam , , unam’ ituv propeusiouem atque unum quoque motum possidebunt ; ; quo euiin gleba uua terrae , , eodeiu etiain universa terra , , ad ad medium iiempe , , fertur , , et et totus iguis ac sclutilla ad eundem locum moventur . . quamobrem conseutaneum eiit , , ut individuae partes omiies iuclinatione una praeditae sint , , quae si gravitas erit , , omniuo leve et et quod sursum feratur nullum erit corpus , , nec grave , , si levitas ; ; nos autem ad sensum videmus corpora quaedam g g - - ravia , , quaedam levia esse , , aliqua asceudere , , aliqua vero deseendere ; ; rationi igitur cousonum est , , ut infinitum inveuiri uoa possit . . haec autem couclusio ex dictis miuime elicitur , , sed sed baec profecto , , nempe indivisibilium partium naturam unam atque eandem esse , , praeterea si levitatem ac pondus corpora babent , , sursum deorsum ac medium omniuo inveniuntur , , infinitum igitur inveniri uou poterit . . atque in uuiversum si infinitum iuveniretur , , motus non erit . . uou euim sursum vel medium nee alter locus esse posset , , ( ( luibus ablatis motus quisnam erit ? ? quoniam autem omuino conmotusque est , , ut motus vel naturalis vel violentus inveniatur motusque naturales violentique per sursum vel deorsum termineutur , , cougruum est igitur , , ut sursum et deorsum inveniatur . . quare infinitum inveuiri uou poterit . . etenim uegare uou possumus , , quin corpora suapte uatura ad loca moveantur , , alioquin quaedam levia et quaedam gravia miuime extitisseut . . quare cum naturalem , , turn praeter naturam motum sortiuntur ; ; quibus enim naturalis est ille motus , , qui superiora petit , , iis alter , , qui ad infera vadit , , praeter naturam couvenit ac viceversa , , quibus naturalis est ille motus , , qui qui deorsum fertur , , iis praeter naturam ille competit , , qui sursum instituitur . . Quo uamque contra naturam aliquid fertur , , is locus alicuius alterius naturae accomodatus sit , , necesse est . . Ex hoc itaque cousonum est , , ut corpora ad propria loca moveantur ; ; cumque sursum ac deorsum inveniantur , , perspicuum est fieri non posse , , ut huius totius corpus immensum existat . . Deelarato autem infinitum inveniri non posse , , bine modo regreditur , , ut ostendat , , cur plures mundi esse nequeaut . . hoc enim in praecedentibus dixit videndum esse , , ut tandem in liue buius speculationis declararetur . . Etenim osteuso extra muiulum iiulluin esse corpus , , perspicuum evadet , , pluves | | esse muudos non non posse . . hoc autem qiiamvis supeiius edoctum sit , , se tamen particularem deimo hac de re dixit pertractationem aggredi velle , , si quis non putet in universum fuisse demonstratum fieri non posse , , ut extra caelum corpus sit , , sed de iis tantum osteusum fuisse , , ( ( luorum locus interminatus existit , , non de iis , , quae mundi ordinem iugrediuntur . . verum antea positiones nonuuUas noanullaque fundamenta praemisit , , quorum unum est : : omne naturale corpus , , quod per rectam liueam fertur , , duplioi ratioue simul simul mauet movelurque , , nempe tum vi , , turn natura sua . . natura quidem in medio manet , , vi autem in in sublimi , , ac similiter etiam motus se habet . . terra namque natura sua in medio mauet , , vi autem in sublimi . . in universum uaturalis locus ille dicitur in quem corpus mittitur ferturque non violentia , , in quem autem corpus vi fertur , , in eo quoque vi vi manet . . secundum vero fuadameiitum ac positio est , , violentum huuc motum esse non posse quemcunque motum absolute , , sed eum tantum , , qui naturali est contrarius ; ; etenim contrarius motus eius , , qui hac ratione fuerit violentus , , naturalis erit . . Convenit autem , , ut per sermouem Aristotelis <μένει> universalis dispositionisactio intellegatur , , quae tum quieti , , tum alteri a a quiete communis existit , , et non quieti tantum , , ac si ita pronuutiasset , , si in proprio loco circumferatur , , etenim congruum est , , ut ignis in proprio loco moveatur ; ; quamobrem dixit : : in quo manet et et movetur , , et et in quem revertitur naturalisque locus secundum naturam est . . Cum haec autem praemisisset , , coepit declarare , , ex elementis quatuor miuime extra mundum posse quippiam inveniri , , quo extra mundum non existente , , nullum igitur corpus , , quod in circulum vertatur , , extra eum erit . . corpus etenim quod in in orbem fertur , , circum quatuor elementa omnino movetur . . si itaque universus mundus ex ex his corporibus omnino constituitur , , extra Itaec vero vero nihil est , , igitur consonum consonum quoque est , , ut extra hunc mundum nullus alius mundus inveniatur . . Cum igitur eis , , quae in superioribus superioribus accepta sunt , , utamur , , absurda surda et et inconvenientia ad sententiam illorum , , qui qui plures mundos esse esse aftirmabant , , consequentur . . etenim si terra haec nostra ad huius mundi medium moveretur , , et eius motus , , quo illinc hue hue commigrat , , praeter uaturam sit , , igitur motus , , quo hinc illuc procedit , , naturalis existit . . ex quo sequitur terrain violeiiter in in medio manere , , ac motum eius sursum muudum huuc versus , , secundum naturam esse , , quod plane absurdum ac dissentaueum est . . at si molus eius eius , , quo illinc hue procedit , , violentus non sit , , secundum naturam in huius muudi medio mauebit , , iu hoc autem autem muudo violenter . . sed motus illius sursum uaturalis est , , quoniara transitus eius de mundo in mundum erit secundum termiuos , , quos habeut inter se . . duos itaque naturales motus possidebit , , quorum alter sursum , , alter vero deorsum deorsum fertur , , qui qui ambo sunt contrarii contrarii inter se , , si si eius motus , , quo illinc hue procedit , , secundum naturam extiterit . . etenim in illo mundo ex medio loco ad ad supremum , , in in hoc autem ex supremo ad medium , , hoc est ad imum locum commeabit , , quamquam a nobis nobis dictum erat , , simplicium corporum motiones secundum naturam esse simplices . . istaec autem uum ad illorum sententiam necessario consequantur , , qui plures mundos mundos esse pronuntiabant , , in calce huius sermonis explicabitur . . atqui eius demonstrationis principium super hoe , , dum ita Aristoteles inquit : : praeterea necesse est , , non est alterius demonstrationis principium , , quemadmodum uouuulli existimarunt , , verum dissidium commemoratum commemoratum ad illorum sententiam consequi consequi demonstrat , , qui plures esse mundos affirmant , , id vero hrevi cousequetur , , nempe cum primum explicaverit plures mundos non aequivoce dici sed univoce . . in hoc autem ex eo eo non procedit , , quod alter mundus intellectus , , hoc est uotus , , non sit , , vel quacunque alia ratione volueris mundi notiojiem commutare , , sed Quod mundi huic consimiles non existant . . quare dicit rationi consonum omnino esse , , ut umcmquodque corporum , , ex quibus plures huiuscemodi muudi coaugmentantur , , eandem vim habeat , , ut ig - - nis ( ( exempli exempli gratia ) ) , , qui hoc in in mundo reperitur , , eandem vim necessario necessario habeat oportet , , quam ignis ille ille alter habet , , qui in altero altero mundo consistit , , eademque ceterorum corporum ratio est . . etenim | | si corpora , , ex quibus plures isti mundi constituuntur , , solo nomine convenirent diversarumque diversarumque rationum rationum extitissent , , mundi quoque , , qui ex illis coaugmeutantur , , solo nomine convenirent . . palam igitur est , , ea , , quae eiusdem speciei sunt , , si eandem vim vim possident , , ad eadem loca natura sua commeatura . . quod autem motus eorum , , qui eadem specie conveniunt , , ad ad eadem loca loca necessario instituantur , , ex iis quae de simplicibus motibus [ [ superius ] ] a a nobis dicta sunt , , perspicuum perspicuum esse arbitror , , dum eos terminates terminates esse esse dicebamus , , eum eum nempe , , qui recto ordine quique in circulum defertur . . at quouiam simplicia corpora uaturalia simplicibus motibus terminantur ( ( uaturalia euim dicuutur , , ( ( luouiam iuiliuui motus iu se se habeut ) ) cougruum cougruum igitur est , , ut uumerus corjjoruui simplicium genere iuxta simplicium motiouum uuuieruui esse dicatur . . quare si motus iidem sunt , , eadera quoque iu iu utroque muudo elemeuta eruut . . quaraobrem eorum motus ad eadem loca defereutur . . ( ( luo enim uuica terrae terrae gleba , , ibi uuiversa terra iuveuitur . . itaque poaderosa alterius uiuudi corpora ad huius muudi medium suapte natura movebuutur corporaque illius muudi levitate praedita contra medium huius muudi fereutur . . si vero hoc accidat , , necesse est , , ut terra in proprio miindo sursum feratur — — dum euim ex uno ad alter urn muudum movetur , , per utriusque muudi ultimos terminos proficis - - cetur — — iguis iguis vero ad infera moveatur . . hoc aiitem uec ad seiisum apparet nee ratio illi assentitur iuxtaque secundae ( ( ? ? ) ) figurae ordinem ( ( ? ? ) ) quoque demonstratur , , aitt non ponendum esse simplicia corpora in plurihus his caelis eandem naturam habere , , aut negandum prorsus plures muudos inveniri ; ; ad duo nauKiue haec absurdum non leve seipieretur . . Hoc autem sermoue absolute nouuullae dubitationes dubitationes diluendae sunt , , quae forte hac in re re contingere possent , , quas praestat autea in in medium afferre . . Si quis ideo putet necessarium necessarium non esse , , ut terra illius muudi ad huius mundi medium feratur , , sed ad medium illius , , quoniam terra illius muudi medio eiusdem propinquior existit , , ac ignis illius muudi proprii muudi terminis proximus magis est , , uulla sane erit erit haec ratio , , quae enim terrae diversitas diversitas inveniri poterit , , ab quantamlibet ad medium vel distautiam distautiam vel vel propinquitatem , , cuius gratia eius natura commutari possit ? ? atqui iu hoc tantum diversitas cousistit , , quateuus nempe distantia partium huius terrae , , quae est apud uos , , maior vel minor sit , , distantia partium illius terrae , , quae illic est . . etenim si natura eius motusque dissimiles non erunt , , nonue species quoque eadem extiterit ? ? at si species species eadem eadem sit , , nonue omuis terra ad eundem locum commeabit ? ? Post haec ad aliam dubitatiouem progreditur , , quae est eiusmodi . . bi quispiam nobis occurreret , , inquieus necesse minime esse , , ut terra , , quae quae illic est , , ad muudum hunc moveatur , , sed in eo eo maueat quiescatque , , huic ita respousum sit : : necesse est corporum aliquem esse motum ; ; etenim corpora haec moveri perspicuum mauifestumque existit ; ; ad sensum namque apparet ea corpora moveri , , quae hoc in in muudo muudo sita sunt , , quinimmo id oculis uostris apertissime videmus : : num ergo ea omnibus motibus vi vi cieri dicemus ? ? an non de de illis affirmabimus , , quamvis coutraiii exittissent , , tisseut , , DOunuUos DOunuUos ordiiie naturae , , iionniillos vcro violenter illis inesse ? ? ex ex hoc namque absuvdum quid ac dissentaueuni sequeretur . . quod enim in iiniversum naturali motu caret , , tantum abest , , ut suapte natura moveatur , , vevum ne uUa quidem ratione moveri poterit ; ; etenim liuea e . . g . . violenter uou movebitur , , cum natura sua omuino moveri non possit ; ; quare consonum est , , ut naturali quodam motu praedita sint . . quodsi quis est eorum eorum naturalis raotus , , omnino vauum erit , , quod superius dicebatur ; ; uecesse enim est , , eorum corporum , , quae eiusdem speciei sunt , , ad eadem , , et singulorum ad unum numero locum mo turn esse , , quare consentaneum erit , , ut terra illius mundi ad huius rnundi medium proficiscatur ; ; quod si absurdum ac disseutaneum est , , necessario fiet , , ut plures mundi esse non possint . . Ceterum aliam de medio medio dubitationem tollamus , , quae talis est . . Congruum est ( ( inquiunt nonuuUi ) ) ut ut cum cum ignis , , turn ceterorum elementorum species unius formae sint , , numero vero plures existant ; ; quare loca etiam ( ( medium nempe atque extrema ) ) unius speciei profecto sunt , , numero vero plura dicuntur . . et quoniam terra alterius mundi ad eius medium fertur , , si ad medium Ι Ι huius mundi mo mo - - veretur , , non contingeret , , ut ut quippiam a a propria natura eam dimoveret , , quandoquidem huius atque alterius mundi medium specie non’ erunt . . eademque ceterorum elementorum ratio erit . . haec autem dubitatio hunc in modum tollitur . . Dum nos elementorum partes specie miuime ditferre affirmamus , , id non ita intellegi debet , , ut uni scilicet mundo conveniat , , alteri vero minime , , sed aeque omnibus mundis , , quorum partes inter se numero tantum differunt , , conveniet , , hoc est , , ut ut partes terrae , , quae hie apud nos est , , sive ad invicem comparentur , , sive alterius mundi terrae terrae partibus conferantur , , secundum unam atque eandem rationem deprehendantur et unaquaeque a quavis numero tantum difterat . . sique aliqua terrae , , quae hie est , , pars pars sumpta fuerit , , nihil inter eam atque alteram eiusdem terrae abscissam partem interest ; ; hae namque , , tametsi numero differant , , ad eundem locum proficiscuntur ; ; partes autem , , quae in alio mundo sunt , , quamvis ab his partibus non diiferant , , cum inter se se numero numero tantum differant , , ad eundem locum atque hae partes miuime feruntur , , sin autem , , ut ut dictum est , , illarum partium numeri diversitas in in causa sit , , ut ad diversa numero loca eiusmodi partes proficiscautur , , <quid est quod quod > > hae , , quamvis plures sint in in hoc mundo , , ad unum atque eundem numero locum feraniur . . Si vero nos quispiam redargueret inquiens inquiens propriam proportionem , , quam ad alterum alterum locum locum habent , , in in causa esse , , ut ad eum eum locum proficiscautur : : ea igitur principia fundamentaque fundamentaque tolleuda eruut , , quibus hoc uecessavio deducebatur , , quae istaec sunt : : simplex motus est terminatus corporaque simplicia ad eum consequuutur , , siquidem simplicia dicuntur , , quouiam simplicem motum in in se babeut , , ac rursus quae eiusdem speciei sunt , , ad unum atque euudem locum necessario feruutur . . eteuim si baec fuiidameuta statuerimus , , necessario fiet , , ut terra , , quae in alio mundo est , , ad huius muudi muudi medium proficiscatur , , nee nou etiam commemorata absurda necessario cousequeutur ; ; quod si eiusmodi sermo admitten - - dus dus non est , , plures igitur mundi non sunt , , quare consonum erit , , ut unus tantum mundus existat . . hoc autem Aristoteles declaravit , , dum dum perspicuum fecit , , consentaneum esse , , ut ea , , quae in alio mundo sunt , , si inveniretur , , ad unum atque eundem locum moverentur , , nec nec minus terra , , quae illic est , , congruum esset , , ut ad hoc hoc medium proficisceretur . . Esse autem horum corporum loca terminata , , ex aliis etiam explicavit dicendo terminatum locum inveniri , , quo suapte natura terra , , alterumque , , quo quo natura sua ignis feratur . . hoc vero expojiit , , sicuti modo declarabimus . . in universum , , omne quod aliquo motu cietur , , ex alio ad aliud movetur . . atque baec , , ex quo motus principium ducit et in quod desinit , , specie differunt . . cum autem motus sit finitus , , omnino fiet , , ut ex quo quo motus initium ducit eo in quod desinit , , progrediatur . . quemadmodum id , , quod curatur , , motus eius ex ex morbo in valetudinem tendit ; ; non enim uUo unquam tempore tempore fieri potest , , ut curetur atque ex ex morbo in valetudinem commutetur , , si id , , quod curatur , , privatum sit , , ut pervenire ad ad sanitatem possit , , sed omnino necesse est , , ut earn assequatur . . quod enim suapte natura vel esse vel fieri tale non potest , , id ab initio non non movetur . . itidem iis de rebus rebus statuendura est , , quae reliquis motibus feruntur , , aequum itaque est est eum motum , , quo’ d d per locum movetur , , ita ita se habere , , ut in in eo eo id , , ex ex quo , , et id , , quo , , ea ea ratione differant , , quemadmodum morbus , , ex quo quod curatur initium ducit , , et valetudo , , in quam desinit , , diiferunt inter se . . neque differant modo consonum est , , verum etiam terminata sint , , oportet , , ut morbus valetudoque . . non enim quo res res tulerit , , sed sed ad rem terminatam motus eius proficiscitur . . congruum est ergo , , ut ignis etiam terraque in terminata atque ex terminatis locis moveantur , , quae etiam contraria contraria esse esse debent inter se se , , hoc est id ex quo , , et id quo , , haec autem loca supra infraque sunt ; ; quare convenit , , ut supra et et infra sint terminata . . omnia igitur , , quae eadem specie conveniunt , , ad eundem numero locum moventur ; ; quare terra , , quae est iu iu alio raiiudo , , ad lioc medium medium movebitur , , quod absurdum ac dissentaiieum est . . rationi itaque couseutaueum erit , , ut mundi pluralitatis speculatiouem lelinquamus . . At quia dixerit quis , , cum motus omuis ex aliquo ad ad aliud sit , , quae duo eoutraria sunt , , couversioiiem taineii uou habere eoutraiium neque e e proprio loco dimoveri , , ideo inquit : : In hac etiam quodammodo quodammodo ex aliquo iu iu aliud transitus invenitur . . etenim etsi toti Ι Ι couversioui uou iusit , , esse tameu iu ea iuve - - niemus , , si si partes illius perserutabimur . . eteuira uouuullae eius partes iu iu oppositas trausferuutur , , quales suut eae , , cpiae per diametrum distaut . . quare couveuit iu uuiversum , , ut uuicuiriue motui aliquid oppouatur , , iu quod eiusraodi motus fertur ; ; alioquiu iu iufiuitum iutermiuatumque motus procederet et uou in in id , , quod fiuitum existit . . uou esse autem loea iutermiuata nee quicquam quod iu iufiuitum feratur , , ( ( quod contingeret quidem , , si loca iutermiuata fuisseut ) ) biuc etiam sciri potest , , quod uuiversa terra , , quo propius ad imum locum accedit , , eo celerius velociusque movetur , , et ignis totus quo propius ad superiora ; ; quodsi in infinitum moverentur , , infinita et velocitas et caliditas motuum illorum extitisseut , , sique illorum motus , , propeusioues quoque , , hoc est gravitas levitasque . . si enim aliquid velocius ad imum’ movetur , , causa velocitatis est est gravi - - tatis accessio ; ; quamvis enim gleha quaedam eiusdem magnitudinis semper remaneat , , tameu quo propius ad imum accedit , , gravitatis etiam maior erit accessio . . atqui alibi docuimus , , nullum fiuitum vim vim habere infinitam . . quare convenit fieri non posse , , ut corpora , , quae moveutur , , infinitam propensiouem possideant , , uec uec motus celeritatem iufiuitam habebunt ; ; quamobrem rationi cousouum est , , ut loca sint terminata . . Aristoteles autem sermonem suum ad finem uou de - - duxit , , ut ut quod eius supererat , , delude declararet . . Et quouiam ea omnia , , quae dixerat , , ut plurimum ex ex motione desumuntur , , deinceps ohiectionem quandam adinxit , , quae est eiusmodi : : Non est iucougruum , , ut quispiam existimaret , , elementorum motus minime illis secundum naturam iuesse , , ut ex hoc deduceret , , elemeuta defiuita loca , , quibus termiuentur , , non habere , , sed sed violenter moveri , , quo moventur , , quateuus nempe vi aliqua ad ad ea ea protruduntur , , siquidem ignis sursum ijergit extrusione et et coercitione , , similiter [ [ terra terra ] ] deorsum , , in quantum scilicet truditur et coercetur . . cuius sen - - tentiae Stratonem Physicum Physicum fuisse existimatur , , et Epicurwm quo quo que que idem dixisse . . huic vero dubitationi Aristoteles occurrens ait , , si elementorum motus miuime uaturales , , sed violenti extitisseut , , conveniret utique , , ut id in in illis iuveniretur , , quod in aliis rebus in - - veniri solet , , quae violeuter moventur , , ut scilicet quo quo propius impellenti inipetumque fereuti extiteriut , , eo velocius , , et quo longius ab 60 vecesserint , , eo tardius moveantur . . haec autem duo contrario modo in elementis depreheuduutur ; ; quare convenit , , ut eorum motus non sint violenti . . si vero fuerint naturales , , naturalia quoque loca eorum extiterint ; ; ratioui igitur consentaneum est , , ut quae eadem specie couveniunt , , ad unum medium moveantur ; ; non itaque plures , , sed unus tantum mundus existit . . atqui videmus elemeuta absque ullo labore vel defatigatioue , , suapte uatiira , , ad ea loca proficisei , , in quorum gratiam moventur . . ex omnibus igitur , , cpiae diximus , , Jidem accipere contingit mundum unum esse . . Quin etiam rationibus et et iis iis quidem , , quae ex prima pliilosophia ( ( metaphysica dicta ) ) petuutur , , doceri potest mundum unum esse , , haec autem explicatio iuxta hunc ordinem procedit . . etenim invenimus corpus , , quod in orbem fertur , , motu sempiterno moveri ; ; quod autem sempiterno motu movetur , , eius motus ab infiuita vi vi proficiscitur , , rotundi igitur corporis motus ab immensa quoque vi proficiscetur . . si euim motus rotundi corporis a a prima causa emanat , , et prima quidem causa movet , , quoniam immensam vim habet , , finitum igitur quippiam non habet ; ; quare convenit , , ut primus motor infinitus sit . . cum autem corpus omne sit finitum , , igitur primus motor corpus non est , , quo stante , , a a materia penitus segregatus ac intellectus quidam erit et [ [ purus ] ] actus , , at si plures mundi essent , , omnino plura esse corpora oporteret , , quae in orbem vertuntur . . si vero istaec corpora corpora plura essent , , plures quoque motores necessario extitissent . . cum autem corpora , , quae in orbem torquentur , , specie non dififerant , , motores etiam specie non different , , sique in specie nulla erit diversitas multitudoque in numero tantum invenietur , , materiae <id> ratione proveniet ; ; ex hoc igitur coUigi poterit , , primos materiae participes esse , , atqui ex his , , quae dicta sunt , , palam est , , primum motorem materiae non permisceri . . consonum igitur est , , ut corpora , , quae in circulum feruutur , , plura esse non possint ; ; quare plures mundi minime inveniuntur . . haec autem ex prima philosophia deprompta fuere . . Verum aliis etiam modis considerantibus perspicuum erit , , mundum unum esse , , cum enim tria genere sint elementa corporata ( ( siquidem eorum inclinatione discrepant ) ) tria etiam eorum loca omnino erunt . . sique tria loca hoc in mundo Ι Ι erunt , , quinimmo mundus his Ι Ι . . 15 r r tribus locis constituitur eorumque locus est , , necessario fit , , ut nuUus alius locus relinquatur : : unus namque corporis eius , , quod mergitur et et grave existit , , locus est , , alter vero eiiis corporis locus existit , , quod uec grave est est uec mergitur , , uec leve est est vel uatat , , quique eius corporis corporis locus dicitur , , quod in orbem fertur , , tertius iu medio locatus , , levis corporis locus existit , , siquidem omuiuo conveuit , , ut corpus , , quod suijerfertur , , medium iuter baec duo locum teneat ; ; si enim iuter liaec liaec uou sit , , extra erit . . verum si aquam speculemur , , nunquam sane eam inveuiemus gravi corpori substerui , , uou enim natura sua mergitur , , sed in corpus grave asceudit . . neque etiam fieri posse depreheudimus , , ut eius corporis loco existat , , quod uec grave est uec leve , , hoc est , , quod in in orbem fertur , , siquidem superfertur dicimus comparatione ad grave , , miuime vero ad ad id , , quod grave non non est . . quare conveuit etiam , , si eiusmodi corpus iu - - veniatur , , nee nee extra duo baec profecto consistat , , ut iuter ilia me - - dium teneat . . si itaque loca baec tautum sint , , muudus igitur unus erit ; ; ipse namque loca baec implet , , ac motus qui specie conveniunt , , ad eadem loca feruntur . . uec non etiam corpus , , quod superfertur et iuter baec duo coUocatur , , praeter naturam boc iu loco non est ; ; alioquin oporteret , , si ita se se res res baberet , , ut aliud corpus corpus inveniretur , , cuius naturalis locus iuter ea ea constitueretur , , quia quia omne , , quod alicui rei praeter naturam est , , alii secundum naturam est . . buius autem corporis , , quot differentiae sint , , in Quarto Libro delude explicabit . . Ac de corporeis quidem elementis deque deque eorum locis , , quot numero absoluto sint , , ex lis , , quae diximus , , perspicere possumus ; ; quibus etiam declaravimus , , mundum unum esse oportere ac fieri non posse , , ut plures existaut . . nunc autem dicamus eum primo interire non posse , , sed antea de de eo quaesierimus atque obiectioni responsum afferemus , , quae quidem ex se aliqua ex parte explicata ac manifesta existit . . baec autem talis sit . . omnibus in rebus , , quae suapte natura proprii termini ambitu necessario non clauduutur , , neque ex boc defectus aliquis eis contingit , , quo omuiuo unae tautum vel inveniri vel effici debeant , , incongruum non est , , ut plures res similes inveniautur vel efficiantur . . quare satis constat , , ea omnia istaec esse , , quibus materia permiscetur , , siquidem in bis , , quouiam aliud , , quod est forma , , invenitur , , aliud vero , , quod [ [ simul cum ] ] materia existit , , uibil probibet , , quin intellectus facultas eorum plura similia concipere possit . . bac vero de causa non compre - - bendet intellectus ( ( exempli gratia ) ) aeternorum aeternorum pluralitatem , , vel vel materiae primae , , vel si praeter hanc quidpiam primi universi principii quandam similitudinem exprimat , , siquidem iu eius termino forma quaedam invenitur , , ut omuiuo principii instar unum tautum sit oporteat . . at vero nil proliibet , , ( ( luiu diversas regiones ut ut aedificia vel plures plures aves aves imaginemur , , qualis Phoenix existit , , aut in universum universum id omue , , quod materiam possidet , , tametsi hoc tempore unicum existat ac par illi uou ineniatur . . Haec pi - - oposita dubitatio est . . quocirca ad aefpiilibrium rationis duceuda ei - - it , , ac videudum nobis deiude , , quid borum recte , , quidve perperam dictum sit , , quorum utrumque perspicuura ac manifestum existit . . buius eteuim dubitationis solutio boc ordine procedet . . Quod ex omui materia constat , , vel dissipatum vel vel concretum sit , , omnino quidem multa esse non potest , , quaudoquidem nihil penitus materiae reliuquitur . . eteiiim materia non existente , , fieri non poterit , , ut vel ullo uuquam tempore quippiam inveniatur , , cui cui omnino materia debeat permisceri . . muudus autem ex omni omni materia constat , , etenim plures homines sunt , , quoniam eorum materiae plures existuut ; ; quodsi quis universam hominum materiam congre - - garet eamque unam statueret , , unus tautum ex ex ea homo coustitue - - retur . . et sane recte facit , , quod ad propositionem , , quodsi aliquid fiat ex tota sua materia , , adiecit verba : : quae dissolvi non possent . . ea eteuim quorum materia est una , , sed forma , , quae eidem materiae annectitur , , ab ea transferri ac ac separari potest , , nihil prohibet , , quiu plura uumero existant . . Praeterea Aristoteles inteudit declarare mundum de omni materia omnino dici , , non secundum quod caelum sub aliqua significatione comprehenditur . . quibus autem de rebus hoc caeli uomen dicatur , , earum nonnullae manifestae ac ac conspicuae sunt , , tertio vero modo caelum dictum constet necesse est ex omni materia omnique corpore , , quod sub sensum cadit ; ; alioquin si ex omni eiusmodi corpore corpore non non constaret , , sed extra caelum corpus aliquod relinqueretur , , necesse esset ipmm aut simplex esse , , aut concretum ; ; quocunque autem modo se haberet , , adhuc vel uatura vel contra naturam extra caelum teneretur . . at simplex corpus esse esse non potest , , corpora eteuim genere simplicia duo sunt , , uempe quod in orbem et quod per rectam liueam fertur . . quod autem in orbem fertur , , id docuimus proprium suum locum Ι Ι egredi non posse , , siquidem uatura motum contra naturam non adraittit ; ; nihil enim in - - venitur , , quod illi contrarium contrarium existat nee nee contra naturam , , compa - - ratione ad id , , quod quod natura existit . . verum supremum ac medium corpus , , veluti duo corpora sunt , , quae ut principia atque extrema existuut , , uempe quod in orbem fertur et quae substernuntur , , terra videlicet et aciua . . fieri eteuim non potest ut baec extra muudum cousistant , , siquidem uatura extra eum esse non non possunt , , cum cum alia eorum sint loca propria secundum uaturam ; ; ueque etiam contra uaturam ; ; etenim alterius corporis naturae is locus accomo - - datus sit , , necesse esset , , in quo eiusmodi corpus contra uaturam consistit ; ; locus enim qui buius naturae alienus est , , is alterius naturae naturae accomodatus sit , , necesse est . . praeter baec quiuque igitur aliud corpus erit , , cuius naturalis locus extra caelum consistit . . at fieri non potest , , ut praeter baec quinque aliud simplex corpus inveniatur . . quare convenit , , ut nullum omniuo corpus simplex extra caelum esse possit . . quod si uullum simplex , , nullum etiam eorum , , quae ex pluribus naturis coutiata sunt ; ; in concrete enim simplex corpus omnino invenitur . . Ex bis itaque quae quae dicta sunt , , perspicuum fit , , nullum extra caelum ueque simplex nee concretum corpus esse , , quin ne fieri fieri quidem posse , , ex eisdem intellegi potest , , nam aut simplex est , , aut concretum ; ; et et si simplex , , vel quod in in orbem fertur , , vel quae per per rectam rectam lineam moventur , , omnino eruut . . sed quod in circulum torquetur , , fieri non potest , , ut alio in in loco moveatur , , eius namque naturalis locus is est , , qui in circulo consistit . . at quod praeter uaturam moveatur , , hoc profecto de consuetudine eius uou est . . sed quae per rectam lineam moventur , , quamvis caelum egrederentur , , fieri tameu non non potest , , ut natura extra caelum consistant ; ; borum uamque covpoimm loca tiaturalia terminata sunt ; ; neque etiam contra naturam ; ; esset enim locus extra caelum , , alterius corporis naturae accomodatus , , praeter baec quinque autem nullum aliud corpus invenitur : : [ [ extra caelum igitur , , aliud corpus esse non potest ] ] , , si vero ex ex pluribus pluribus iunctum extitisset , , quid con - - so sequatur , , iam declaratum est . . ex iis igitur . . , , quae dicta sunt , , manifestum est extra caelum nullum omnino corpus esse , , nea fieri posse , , perspicuum est ergo caelum suo complexu universam versam naturalem materiam coutiuere atque ex omni ea constare . . rationi igitur consentaneum non est , , ut plures quoque mundi vel siut , , vel fieri possint , , sed unus bic bic solus perfectusque existit . . Postquam ostendit , , universum unum tantum esse , , quoniam ex omni constat materia , , cum nullum omniuo corpus extra mundum uec sit nee fieri possit , , ad alia deinde progreditur inquiens : : Simul etiam perspicuum est , , uec locum nee inane nee tempus extra caelum esse . . Horum autem singulorum causa est eiusmotli . . locus quideni fieri uou potest ut extra caelum sit , , locus enim est id , , in ( ( pio pio corpus esse jiotest jiotest ac ac est , , extra caelum autem corpus non est , , ergo nec locus etiam . . inane mitem est id , , in quo corpus corpus non non est , , sed sed esse potest , , cum autem sennoni earn partem quoque adiunxisset , , inane inveuiri posse , , elicit , , quoniam fieri non non potest , , ut ut extra caelum corpus sit , , quemadmodum docuimus , , omuino etiam fieri fieri non non poterit , , ut ibi inane existat . . qua etiam ratione nee tempus extra caelum erit ; ; tempus enim uaturalium corporum motionis numerus est , , cum autem extra caelum naturale corpus non sit , , nee extra illud quoque tempus extiterit . . Alexander autem existimavit una cum harum rerum explicatione Aristotelem declarasse , , mundum esse aeternum . . etenim si ea omnia , , quorum esse a a tempore terminattir , , omniuo corrurapautur , , et spbaerae tempore non circumscribantur uec ab eo eo defectum accipiant , , sed aeque semper existant , , omnino igitur aeternae dicuntur . . ea etenim , , quae a temfore temfore defectum accipiunt , , tempore corrumpuntur , , siquidem ipsa circumscrihere potest et antea posteaque invemtur . . Huic autem sermoni proximum banc in modum delude connectit . . itaque ea , , quae ibi sunt , , non sunt in in loco , , nee nee etiam fieri potest , , ut ut tempus ipsa facial senescere . . Haec autem omnia , , illi corpori necessario contiuguut , , quod in circulum fertur . . In loco autem non non est , , quoniam locus ( ( iuxta eius sententiam ) ) continentis continentis corporis terminus est , , cuius ambitu corpus contentum continetur ; ; corpus autem , , quod in orbem torquetur , , a a nulla quidem re re circumscribitur . . porro dixit : : neque tempus ipsa facit senescere , , id id uamqvie corpus , , ut tempus sit , , causa est , , tempus motus eius eius mensura est , , id vero tempore minime circum - - scribitur , , quoniam nullum uec uec ante nee post tempus invenitur ; ; quod autem tempore non circumscribitur , , non corrumpitur , , quod vero lion corrumpitur , , seuectus ei non contiugit , , est etenim senectus Ι Ι via ad interitum . . Alexander vero imagiuatur , , boc vel de prima substantia ac de motrice causa dictum fuisse ; ; etenim cum nee forma uec uUa perfectio ipsa existat ( ( quia non est est nisi nisi actus per se se existens ) ) , , neque etiam tempore afficiatur , , cum sit aeterna , , ideo transmutationem non non admittit . . ait deinde : : si enim primam causam causam intellexerit , , verbis τὴν ὁ ἐξωτάτω ἐξωτάτω cpopav motum spJiaerae superioris intendct . . hac itaque ratioue inveuimus Alexandrum duplici modo huuc sermonem intellexisse . . milii tameu secuuda explicatio magis ariidet ; ; sermo eteuim hoc modo tantum ordiuatur ac piaecedenti couuectitur . . quouiam eius verba habeiit , , quod extra caelimi nou iuveuitur locus ueque tempus , , et cum hoc etiam quia quia per ea , , quae quae ibi sunt , , pluralitatem , , iniuime autem unitatem ostendit , , quare per ea , , quae ibi sunt , , causam vel substautiam fore iutelligeudam censeo . . ait insuper : : neque fieri potest , , ut tempus ipsa faciat senescere , , et uon dixit ipsum . . ac rursus , , nee earum est est aliqua transmutatio , , et nou eius est aliqua transmutatio ac in universum eius sermo pluralitatem nou autem unitatem insinuat . . inquit deiude , , optimam vitam aguut . . per id autem , , quod de continuitate aeternitateque rursus addidit , , easdem sane res res minime intellegebat , , idque apertius explicans ait deiude : : ipsaeque ( ( sic ) ) motu motu incessahili cieutur . . corpus , , inquit , , quod in orbem torquetur , , in loco non est . . cum autem eiusmodi corpus non claudatur nee cir - - cumscribatur tempore , , igitur ad senectutem non compellitur , , sed in eius perennitate ( ( aiwv ) ) vitaque vitaque sempiterna perseverat , , quippe eius αἰών αἰών aliud uon est nisi tempus , , quod cum illius esse protrahitur . . tempus enim quo cuiusque rei vita protrahitur , , perennitatis nee non etiam permaueutiae nomiue diviuitus a a veteribus fuit prouuntiatum . . idque poetarum testimouio comprobatur , , qui vitae privatiouis privatiouis loco , , perenuitatis aeternitatisve privationem pronuutiaut . . eademque ratioue et ipsius caeli finis ( ( per fiuem autem non iuteritum iuteritum nee nee privationem , , sed sed perfectionem intellego ) ) quatenus fomne ) ) tempus cum eius vita ac esse protrahitur injinitaque permanentia clauditur , , αἰών αἰών dicitur . . atque eiusmodi nomeu sortitum est ( ( nempe sempiternum ac perdurans ) ) quoniam diviuum est atque immortale . . atque ab illius esse ceterarum etiayn rermn esse pendet , , harum quidem evidetitius , , harum vero obscurius , , secundum quod illi propiuquiores vel remotiores existunt . . persaepe enim in vulgi plebisque de rebus sempiternis disputatiouibus exponitur omnino necesse esse in omui eo , , quod primum est est et sumvium , , ut divinum sit sit nullamque mutatiouem cousequatur . . nos autem videmus id ita SB habere , , quemadmodum dicunt . . quod etiam quae a a nobis nobis dicta sunt , , confirmat : : nam divinum corpus , , quod in circulum fertur , , profecto non commutatur nee mutatiouem admittit ; ; alioquin si commutaretur , , necessarium foret , , ut vel ex ex se , , vel ab alio mutationem reciperet . . si ab alio , , omnino id , , a a quo commutatur , , nobilius extitisset , , titisset , , quave quave cousouum esset , , ut ipsum nee divimim uec primumdiceretur ; ; si vero ex se , , in id profecto commearet , , quod nobilius esset . . eteuim falsum foret , , ut mutaretuv iu id , , quod tuvpius extitisset . . nee defeetus in eo invenitur , , ut hoc nomine debeat in aliquod nobilius mutaii , , uec uec demuni turpe quippiam , , ut id fugitaret . . rationi itaque consentaneum est , , ut motus eius nullum vel statum vel moram babeat . . ea etenim , , quae a suis suis motibus quiescunt , , tantum modo quiescunt , , cum ad id id pervenerint , , quod quod antea minime possidebant ; ; corpus autem , , quod in orbem fertur , , nullum alium locum babet , , iu quem tandem termiuaii possit . . His autem explicatis ad disputatiouem de mundo progreditur , , utrum genitus sit sit an ingenitus , , et ntrum corruptibilis an incorruptibilis . . ante autem , , inquit , , aliorum bac de de re sententias exponere dehemus . . eteuim in omni disquisitione non parum confert , , dubitationes de re quaesita praemittere , , praesertim cum veterum contrarias sententias ante meminerimus . . contrariorum enim confirmationes atque probationes swit duhitationes de contrariis . . et haec sit prima ratio , , quamobrem aliorum opiniones recensemus . . secunda vero est , , quoniam ea , , quae de aliqua quaestione nobis dicenda sunt , , magis reddentur credibilia , , si eorum , , qui de hac hac quaestione disceptaverunt , , oppositas sententias praemiserimus . . nos nempe ut uHo modo afficiamur longius abest , , quam ut quispiam opinetur , , nos contrarias sententias absente auctorediiudicare atque condemnare causamque nostram agere : : esset enim res prorsus nobis Ι Ι iudigna philosopbiam pro - - fitentibus . . ii etenim qui verum iustumque inquirere uolunt , , se ipsos sicut positarum sententiarum disquisitores exhibere debent , , uon autem adoersarios . . Deinde ponit opiniones aliorum . . omnes quidem pbilosopbi muudum generatum esse dicunt , , sed non omnes uno atque eodem modo . . nonuulli enim dicunt ea ratione esse generatum , , ut possit etiam aeternus remanere . . quidam vero generatum quidem muudum faciuut , , sed quemadmodum quidvis quidvis aliud eorum , , quae geuerata sunt ; ; omnia euim , , quae ortum babeut , , iuterire constat , , nonuulli autem eum hoc modo generari ac iuterire asserunt , , nempe interdum dum dum generari , , interdum vero iuterire . . His itaque ita positis de mundi ortu senteutiis , , prima hoc modo de medio tollitur . . dicit , , fieri non potest , , ut aliquid sit generatum et tamen aeternum . . super hoc enim nullam demonstrationem inveniminime mus , , neque couveuit ut in maiore parte rerum inveniatuv , , at nil ( ( me hercule ) ) absque absque denioustratione denioustratione adsumere debemus , , nisi id iu multis sine dubio apevtissime inesse animadvertanms . . nos autem videmus , , quod generatum est , , tantum abesse , , ut aeternum remanere possit , , ut opposite mode res se babeat ac omne genitum interire manifestum sit . . Convenit autem , , ut id boc boc ordiue disquiramus . . quod non babet piincipium uec causam , , ut sic se se babeat , , sicuti fuit aliquaudo , , sed veluti quaedam eius perfectio est , , ea disposilione praeditum esse , , id aliter se habere non potest , , convenit igitur , , ut iu generatione sui absque accidente causam babeat , , ut id postea susciperet , , cum cum fieri non possit , , ut ut eo tempore , , quo trausmutatur , , omuino absque accidente consistat . . mundus igitur , , si ita fuit , , quemadmodum quemadmodum nunc est , , et et non non sit buius dispositionis principium principium et et causa , , veluti iramortalis Deus mutuaque materiae et formae connexio vel quippiam simile , , fieri non potest , , ut alio se babeat modo atque eo , , quo nunc est . . si enim mutaretur , , oporteret , , ut ut eius generatioui buius dispositionis causa inesset ; ; at quae nam ( ( obsecro ) ) causa erit , , si prius ipse constiterit ? ? quod si ita est , , ut secundum debitam ac uecessariam causam ita esse debeat , , quemadmodum nunc est , , nee mutari nee interire poterit . . cum autem per bunc sermonem Platonem insinuaret , , nonnuUi extiternnt , , qui Platonem tueri couantur , , dicentes , , quod non babet causam , , ut ita se se babeat , , commutari commutari non posse , , verum esse ; ; quod vero causam babet , , ut ita se habeat , , necessario commutari , , falsum existere , , sed boc omnino sequitur : : nempe quod mutatur , , jnincipium babet et causam ita se babendi . . ratio etenim qua contrario ordine omnino concluditur , , ita exstruitur : : quod mutatur , , ideo mutatur , , quoniam causam mutationis babet , , quod vero mutationis causam non babet , , mutari non potest ; ; inde autem non sequitur , , ut quod mutationis mutationis causam babet , , omnino mutetur . . itaque ex Platouis assertione , , quod mundus principium habeat habeat ac motum , , minime deducendum est , , ipsum commutari , , sed omnino non mutabitur . . etenim praecedentis sermonis coutinuitas boc solum coucludit , , nempe quod mutationis priucipium non babet , , mutari non potest , , quodque mutatur , , principium babet . . Verum quod intendit , , id profecto est . . asserentes si mundus principium et causam non babuerit , , ut ita se babeat , , omnino mucum tari non potest , , quamvis ea , , ex quibus muudus muudus est est confiatus , , aliter prius se se habere posse nou nou dicant , , si si penes eoriim generatio - - nem deiuceps erit , , hoc perfectiouis eum statuimt . . itaque haec , , quae aliter prius , , quam nunc sunt , , se habebant , , sic se habebunt semper , , quemadmoduni erant , , nee nee fieri potest , , ut ilia secus se habeant , , quam nunc sint ; ; quodsi ex eis quippiam fuerit geueratum , , palam est igitur , , ea aliter se habere potuisse iiec semper ita habere ; ; uon enim ex eis quippiam geuerari potuisset , , nisi hac ratione se haberent . . verum si eo uunc se habeant mode , , sicuti prius se se habebant , , ut ut aliter quam sint , , habere non possint : : qui igitur fieri poterit , , ut ex illis mundus generetur ? ? verum si fieri posset , , ut aliter se se haberent ea , , quam nunc habeant , , et hac potissimum ratione ex illis muudus esset innovatus , , quoniam scilicet duas duas haberent potentias , , quarum una ita nunc se habent , , altera vero secus antea se habebant : : cum iudifferens sit ad has duas potentias , , et ex hac in illam transferatur , , poterit ergo vicissim ex ilia in banc denuo commeare . . quare convenit , , ut tunc mundus generetur , , cum ex ilia in in banc banc procedit , , cum cum vero ex hac hac in illam proficiscitur , , iterum dissolvatur , , idque multotiens contigerit atque in in infinitum progredietur , , vel contingere poterit . . quodsi ita est , , mundus igitur incorruptibilis non erit , , neque si iuteritus illi accedat , , dum in aliam dispositionem commigrat , , neqtie si non non conimigret , , sed aptus sit ad commigrandum , , cum eiusmodi potentia potentia praeditus sit . . Cum haec autem Aristoteles dixisset , , possent nounuUi illorum sententiae patrocinari , , qui mundum generatum esse pronuntiaut ( ( cuius sententiae Plato fuit ) ) dicentes omnino quidem secundum alterum divisiouis membrum non dicitur mundus esse innovatus , , nempe si ex iis quidem generatur , , quae fieri non non potest , , ut ut aliter quam prius se habeant , , antequam mundus generaretur . . hie enim sermo destruit sese . . qui enim fieri potest , , ut ex huiuscemodi rebus mundus constituatur ? ? verum id asserimus ( ( iuquient ) ) secundum secundum alterum divisionis membrum , , ut mundus videlicet ex iis rebus genitus sit , , quae prius quomodolibet se haberent , , poterant delude aliter se habere , , dixi quae prius quomodolibet se haberent , , non iutellegens per per hoc prius , , quod est ad aliquid , , veluti relativum , , quod in elemeuto est ; ; etenim nihil prohiberet , , quin duae res simul tempore esse possent , , quarum altera antiquior altera imaginari potest , , veluti trahens attracto , , effectu causa ac filio pater . . quamvis enim in his noster sermo prius non non recte procederet , , ipse tamen si si ad id , , quod quod hie intendimus , , redigatur , , perspicuus erit ; ; quamobrem non est , , ut maiorem de de nominibus curam habeamus . . aiunt itaque , , cum dicimus mundum ex iis rebus esse genitum , , quae piius hoc pacto se habeaiit , , omnino quidera nobis necessario non evenit , , ut dissolutae cum essent prius , , potentiam haberent ad dissolutionem ipsam . . eteuini dicimus miiudum ea dispositione esse innovatum , , qua cousisteve quidem potest , , verum eiusmodi potentiam duobus de illis simul dici modis hoc pacto non non asscveramus , , nempe fieri posse , , ut ut cousistaut ac simul etiam dissolutionis potentiam habeant , , quemadmodum nos obligavistis . . at quoniam unam potentiam habent , , qua qua eonflantur coustituunturque , , vel forniam aliquam veci - - piunt , , aut aut quippiam simile , , ideo sic constitutae mauent . . verumtamen , , quod illis inest , , ut congregentur , , hoc hoc est cousistant , , ad constitutionem potentia existit . . coag - - ruum est ergo , , ut eiusmodi potentia non terminato quodam tempore , , sed perpetuo in illis inveniatur . . nos enim eas non dicimus eam potentiam non non habere , , qua omnino perpetuo perpetuo remaneant , , sed sed eiusmodi potentia pricatas manere , , qua illis coutiugat , , posse in primam eorum dispositiouem reverti , , quemadmodum iis iis usu usu venit , , in quorum proprio termino est , , ut formam aliquam induant , , vel alio quo - - piam modo afficiantur ; ; sed hoc profecto iis non contingit , , nisi quia uatura sua parata sunt , , ut haec suscipiant . . quare convenit , , ut duas habeant potentias , , quarum una est dispositio dispositio ac receptio , , altera vero rei adeptae perpetua conservatio . . qtiasi quispiam diceret , , ferrum duas habere potentias , , unam scilicet , , antequam candens evadat , , qua igneam caliditatem caliditatem adipiscitur , , alteram vero , , postquam candens evaserit , , qua igneam caliditatem perpetuo couservat , , tertiam potentiam non habet , , qua ex ignea ilia caliditate in frigiditatem proficiscatur . . Etenim id omne , , quod in potentia est , , non potest ex se ad actum devenire ; ; convenit autem , , ut ad actum actum deducat id , , quod hac ratione in in potentia est , , altera duarum potentiarum , , vel creator , , vel forma , , vel aliud quippiam ; ; quod postquam fuerit in in hoc , , id conservat , , quod iam in actum devenit ; ; potentiam enim habet , , ut sic possit semper servare ; ; non enim aliquid iuvenitur , , a a quo e e propria , , qua qua nunc est , , dispositione commutari queat . . summus etenim creator , , quatenus creator est , , id efficere non non poterit , , neque neque etiam potentia poterit se ipsam transmutare . . cupreum enim idolum si ab aurifice ex idoli materia in aliud quippiam non non commutetur , , non non cuprum , , sed sed idolum extiterit , , nee rursus in cuprum transmutabitur . . quamobrem convenit , , ut dicamus vel materiam ex ex se moveri ac se ipsam transmutare transmutare ab ab ea dispositione , , in in qua erat , , postquam formam accepit , , in in priorem dispositionem , , vel si ab ab alio tautum commutari possit , , non non esse aliqiiid , , quod earn transmutet , , donee in primam eiiis eiiis dispositiouem dispositiouem transferatur , , revertatur . . Haec autem omnia convenirent , , si a tempore determinato mundi geneiationem iuitiuni duxisse affirmavissemus . . atqui uos di - - eimus mundi generationem principium principium non habere , , sed eum genitum concipimus , , quatenus ex pluribus secundum esse diversis rebus innovatur , , cuius partes <cum eo> couveniunt . . at ex hac sententia quonani quonani modo modo sequitur , , quod mundus dt corruptibilisf dicimus namque , , materiam in universum formam induisse , , ac ita corpora innovata esse , , sed non dicimus ipsam bac ratione trausmutari , , ut in ea ea tandem forma non non inveniatur , , quamvis etiam dicamus recipiendi potentiam illi inesse . . non enim eorum , , quae afficiuntur , , aliquid deprehendimus , , quod partes eius eius tempore diverso , , partibus ipsis non existentibus diversis , , suscipiat ; ; dicimus namque materiam suscepisse formam cum singulis eius partibus , , non tamen hac de causa in ea fieri posse asseveramus , , ut secundum se formam cum cum singulis singulis eius partibus Ι Ι non recipiat . . Atque in universum , , cum generatio diversis modis dicatur , , consonum erit , , ut eorum , , quos hoc hoc nomen nomen significat , , alii alii multi modi de mundo dici possint , , quorum imum de de eo eo praedicat , , nempe nempe compositionem in id , , quod earn recipit . . Praeterea Aristoteles deinceps commemoratos hos sermones refellit illorumque absurditatem apertissime demonstrat . . etenim , , utcunque concesserat dicentibus mundum hoc modo genitum esse , , hoc est tempore minime generatum , , sed discendi causa vel quavis alia simili ratione <se hoc dicere> , , nihil proficiunt , , tametsi hunc sermonem asseverent , , quin pessimam rationem protulerunt . . quamvis autem suppo - - namus eos eo modo , , quo Ipropriam sententiam explicabant , , errasse , , verum verum cum di cant mundum tempore non non esse generatum , , consen - - taneum non est , , ut mundum <tempore> esse genitum fateri at videamus ( ( quaeso ) ) quanam ratione eo eo etiam modo , , quo de mundi ortu loquuntur , , illi erraverint . . dicunt enim , , se ipsos de de mundo dixisse , , genitum eum esse , , quamvis genitus non non sit , , eo modo , , quo geometrae figuras ponunt , , discendi causa , , geometrae namque dum cubum ( ( exempli gratia ) ) in in sex sex quadrata resolvunt , , eorum com - - positione cubus ipse innovatur ; ; cubus vera uhi compositus est , , ea ea ipsa complectetur , , quae sunt eius partes , , ita ut simul cum eo existant . . dicit : : at vero mundi generatio non sic sic se se habet , , quemadmodum isti dicunt ; ; cubi etenim quadrata minime opus habent , , ut ad primam illorum geuerationem altera generatio sequatur , , ueque ad ciibi ciibi innovationem intereunt , , sed una cum cubo sunt , , et hac de de causa causa illorum seuteutia , , ipsa quasi discendi causa gene - - rata did vel quatenus ipsorum generatio mente concipiatur , , recte procedit . . ad ea autem , , quae de mundi ortu isti protulerunt , , ante et post , , temporis particulae , , omnino consequuntur . . ex iis enim quae quae inordinata erant , , nunc vero ordinata facta sunt , , mundum compositum esse affirmant , , simul autem inordinatum esse et et ordinatum , , quemadmodum superficies sunt una una cum cubis , , idem esse potest , , sed ordinis privatio tempore praecedit , , cumque ordo inno - - vatur , , ordinis perturbatio evauescit , , ex cubi vero generatione , , eius superficies minime toUuntur . . inter ordinis vero perturbationem et ordinem generatum invenitur ; ; etenim ante geueratura , , ex ordinis privatione transitus innovatur . . cubum autem superficiesque nihil omnino intercedit , , superficies namqiie in in cubo deprehenduntur . . cum itaque dicant generationem hoc pacto se habere , , ac fieri in ea non possit , , ut hoc iure simul absque tempore sit , , convenit ergo , , ut mundi quoque generatio absque tempore non contingat . . hiiic autem forte quispiam occurret inquieus , , cum dicimus mundum ex ordinis perturbatione esse innovatum , , id profecto non asserimus , , quatenus ordinis perturbatio antiquior sit , , sed sed quatenus universum , , totum ac perfectum existat , , atque ex ordinis privatione et ordine simul perficitur ; ; veluti si quispiam diceret aer perlucidus omnino quidem ex eo , , quod luce non perlucet , , perficitur . . cum autem dixisset <ex eo quod luce> non perlucet , , noluit profecto asserere , , quod aerem , , qui perlucet , , ’ ’ aecedat , , quoniam propria eius natura non sit , , quod illuminari potest , , neque etiam illuminatum , , sed quod illuminari potest simul cum illuminato invenitur , , quamvis natura sua sua minime luceat . . Itaque nos de corporibus corporibus quoque dicimus , , quod ex nuda atque a a qualitatibus seiuncta materia innovantur , , quamvis eiusmodi materia simul cum illis inveniatur nee earn esse antiquiorem dicimus . . Praeterea Aristoteles deinde adversus secundae sententiae auctores sese opponit , , qui mundum vicissim generari ac interire asserunt . . quare ( ( inquit ) ) mundus mundus iuxta horiim sententiam aeternus est ; ; dicere enim mundum dissolvi terminarique diversis temporibus , , a nostra sententia alieuum alieuum miuime existit , , quae est , , ut muudus aeteruus custodiatur . . sed nos dicimus , , si eius transmutatio a a quavis disposilione in aliam esset corruptio , , hoc nihil aliud esset ac si quis putaret , , si uuiis idemque homo ex pueritia in senectutem , , oppositam dispositionem , , transmutatus sit , , eiusmodi trausitus ac diversas transmutationes transmutationes corruptionera esse , , eteuim si quemadmodum elementorum , , quae mundi materia sunt , , concretiones numero semper diversae inveuiuutur nee possuut aliquando in una eademque dispositione permanere , , ita ita etiam formae , , quae in illis compositionibus , , non numero solum verum etiam specie diversae inveniuntur , , ita quidem ut prima forma desineret esse ac in aliam formam undequaque diversam commutaretur : : forsitan hoc mode probabiiis hie sermo extitisset . . verum si ad eandem formam omnino semper erit regressus , , non poterit mundus hoc quoque iure non aeternum esse , , praesertim secundum eorum sententiam , , qui duo contraria po - - nunt in eo eo ac utrumque dispositionis ei convenientis causam statuunt , , quemadmodum Empedocles opinabatur , , qui dissolutionis causam odium , , coucretionis vero amorem esse pronuntiabat . . quare con - - venit , , si mundi constitutio est veluti corporis Ι Ι idque in duabus dispositionibus simul consistat , , ut mundus quoque semper maneat . . non enim consentaneum erit propter propter mundi transmutationes , , quae in terra iiuut , , qualis sunt aestas aestas atque hiems , , quae duae dispositiones dispositiones diversae sunt , , de de illis affirmare , , ut eius generatio et interitus existant . . Deinceps adversus tertiae positionis auctores regreditur , , qui rauudum esse genitum uuo tempore , , altero vero ita ita interiturum adstruunt , , ut miuime amplius renascatur , , quemadmodum reliqua omnia , , quae ortum interitumque perpetiuntur . . Deinde ait , , si itaque mundi mundi infiniti extitissent , , tametsi non vera , , posse tamen esse haec positio aestimaretur ; ; apertius autem inferius explicabitur , , num videlicet haec positio esse possit nee ne , , cum investigaverimus , , num num fieri possit , , ut genitus sit mundus et non intereat , , an ingenitum aliquod possit interire . . etenim si plures , , uti diximus , , mundi essnt , , fieri posset , , ut mundus aliquando interiret et amplius non reverteretur . . at si plures mundi mundi non sint , , sed unus tantum existat , , fieri non potest ita ita eum eum interire , , ut amplius minime revertatur . . Nos autem dicemus , , quanam ratione eveniat . . etenim si unum mundum esse statuerimus , , cui cui interitus contingat , , id profecto ei evenit , , cum regreditur in eam dispositionem in qua , , antequam esset , , constiterat . . etenim quemadmodum genitus est propter eam dispositionem , , quam habebat , , antequam generaretur , , mediante tvausmutatioue , , quae fit ex ea in lianc dispositionem , , in qua modo consistit , , ita cum in in eani liaec dispositio dissolvetur , , revertetur revertetur eadem dispositio , , quae ab initio erat , , quandoquidem eadem de causa ad illam revertetur . . uon enim fieri posset , , ut mundus ex ex ea ea dispositione geueraretur , , quae in lianc dispositionem commutari non potest ; ; quod si ita se liaberet , , oniuino non transmutaretur . . si vero in ea ea dispositioue , , quae muudi geuerationem praecedit , , erat potentia , , qua poterat hie hie raundus generari , , in earn mundus hie hie rursus dissolvetur , , siquidem manet eius potentia . . ( ( piare mundus quoque iufinitiens generabitur . . etenim eius dispositio , , quae muudi ortum praecedit , , non desinit esse nee commutabitur , , siquidem ingenita existit , , et et hie mundus , , etsi geuitus sit , , ea dispositioue , , quae ortum eius praecedit , , remanente mundus hie ex ea generabitur ; ; si autem in infinitum procedat , , ea prima dispositio , , sicuti erat , , semper remanebit uec uec non quod ex ex ea generabitur , , etiam remanebit . . hac itaque ratione perspicuura sit , , mundus si unus tantum existat , , fieri non posse , , ut ea corruptione intereat , , a a qua amplius miuime revertatur . . si vero cum corrumpetur , , in primam dispositionem , , in qua antea fuit , , non revertetur , , sed in alium mundum transferetur ac de eo eo mundo in alium et et sic sic in infinitum , , fieri non potest , , ut ut ad id , , quod finem non habet , , regredi ac reverti possit ; ; infinitum enim pertransiri non potest . . Et quouiam Aristoteles nonnullos commemoravit , , quibus videtur posse aliquid , , quod ortum uon uon habuerit , , interire , , et et non non interire id id , , quod habuit originem , , et reliqua quae sequuntur , , hie profecto disquirere intendit , , num fieri possit , , ut id non intereat , , quod habuit originem . . de hac autem positione disseruit et in hoc quidem non peccavit . . quare consentaneum est , , ut non solum de de mundo inquiramus , , an incorruptibilis existat , , tametsi ortum habuerit , , verum absolute quoque convenit investigare investigare de de eo , , quod generatur quodque originem non non habet , , ac ac de eo , , quod interit quodque interitum uon admittit , , quonam modo unum ad alterum omnino consequatur . . etenim ab universali serraone de his rebus haec de mundo quoque speculatio intellegetur . . Hanc disqimitionem cum sihi proposuerit , , prwium significata nominis γενητόν ceterorumque nominum divisit . . non generatum nam - - que ( ( exempli gratia ) ) tribus tribus modis dicitur , , ac tertius modus modus in in duos secatur , , ita ut significata significata huius nominis , , nempe non generatum , , sint quatuor . . uno quidem modo dicitur , , quod in universum sive [ [ nunc ] ] est , , sive iiou esf , , non generatum est ; ; quo omnia excluduntur , , quae per generatmiem suhsistentiam habent , , queinadniodum videmus seusum cum geiieratioue minime iuiiovari , , veluti caliditas , , quae cum calefactione ac domus , , quae cum aedificatioue fit . . secundum significatum huius nominis , , scilicet non generati , , est , , quod esse quidein potest , , sed uondura geueratum est - - , , etenim id uou geueratum appellant , , quouiam adliuc g g - - eueratum uou est , , siquidem eius ortus secundum g - - eueiationem fieri posset , , veluti tactus , , quoniara omnino paratus est , , ut ut geueraii possit , , id tameu nondum contiugit . . Nee uou etiam uou generatum dicitur veluti circum mille stadia murum erigere ac ex torreutis fuudo percipere souum vel aliquid simile , , de quibus dicitur dicitur uou uou esse , , quia uou sunt , , sed esse possunt ; ; etenim per id , , quod dixerat omnino , , non iutellexit ea , , quae uou sunt , , sed quae esse possunt ut ut uavis , , domus , , filius . . et apud Alexaudrum secundum hoc significatum omnia generabilia , , antequam geneventur , , non generata sunt . . | | Tertio vero modo non generatum dicitur , , veluti quod bis duo tria constituaut , , uec non diametrou lateri commeusurabilem esse . . liaec etenim non generata dicuntur , , cum nullo tempore siut uec esse possiut , , in in tautum ut de de illis dicatur , , quod quaudoque siut et quandoque non . . sed quoniam id , , ( ( piod fieri uou potest , , duobus dicitur modis , , uno quidem modo veluti bis duo fieri uou jtotest , , ut tria existaut , , altero vero modo dicitur , , quod facile qui - - dem esse uou potest , , veluti circum mille stadia murum erigere : : primus modus sub tertio coutiuetur eorum , , quibus iuxta nostram assertiouem uou generatum dicitur , , secmidus autem modus secuudi ambitu circumscribitur , , eorum nempe , , quae fieri uon uon possunt , , vel vel eo quod honum non non est , , quod fiunt , , vel quod uou cite fieri possunt . . atque iam dictum a a nobis est , , qua ratioue is is modus contiugat , , quo aliquid non non facile fit . . is autem modus , , quo uou bene aliquid fit , , est , , quemadmodum si unius proviuciae homines ebrii extitissent ; ; hoc euim fieri non potest , , quia bonum non est , , tametsi nihil prohiberet , , quin vel sponte vel vi omnes ebrii esse posseut ; ; id uamque ex eorum numero non est , , quae omuino fieri uou possunt . . verum is modus , , quo cito aliquid aliquid uou fit , , est veluti circum mille stadia vicfr . . ginti ( ( lierum spatio murum erigere ; ; haec etcnim actio quoque fieri noil potest , , sed non omuino fieri non non potest , , hi hi tres modi , , quibus aliquid fieri non non posse dicitur , , sub secundo modo contiueiitur , , quo uon generatum dicitur . . his itaque tribus modis aliquid non generatum esse potest , , nee inveuitur quartus modus , , de quo hoc hoc uomen dicatur , , quemadmodum ait Alexander . . Eadem ratione quod generatum est tribus modis dicitur , , ad ad differentiam eius , , quod est non non generatum . . imo quidem modo de de eo dicitur , , quod non fuit ct postea generatur , , veluti tactus qui ( ( piandoque piandoque non existit , , quaudoque existit . . secundo vero modo de de eo dicitur , , quod non facile inuovationem recipit , , veluti circum niille stadia murum erigere , , ac de eo , , cuius generatio nee cito nee cele - - riter fit ; ; haec etenim quoque quamuis iuterdum sint , , interdum non sunt ; ; quare convenit , , ut in secundum modum , , quo non generatum dicitur , , collocetur . . tertio autem modo de de eo dicitur , , ( ( juod e regione regione illi existit , , de quo non non generatum tertio modo dicitur . . etenim secundum cundum modum tertium non generatum dicitur , , quatenus nunc non est nee ullo tempore esse esse potest , , primum autem <generatum> quatenus vel nunc est , , vel’ postea postea esse potest , , iuxta ordiuem gradumque positionis primi modi eorum , , quibus non generatum dicitur , , et secundus modus secundo , , nee non tertius tertio oppositus est . . atqui existimatur Imnc <tertium> modum descriptionem primi esse eorum , , quo hie noster sermo dicitur , , neiupe si generationem sensu artiore dicimus , , quo ait : : sive genitum , , sive absque ( ( jcncratione , , quandoque quandoque prius ! ! invenitur , , quandoque vero non . . sed se - - cundus modus , , quo generatum dicitur , , pouitur ad differentiam differentiam secundi modi , , quo non generatum pronuntiatur , , nee non etiam tertius ad ad diffe - - rentiam tertii . . at alia generationis species invenitur , , veluti domus navis - - que , , quae nee secuudae uec tertiae generationi convenit ; ; etenim non estveluti circum mille stadia murum erigere , , neque etiam ac ac si si necessario inveniretur , , verum generationi non non proprie convenit , , cuiusmodi tactus existit , , qui vel iam generahilis est vel ingenerabilis , , utrumque simul , , et alter modus ab altero colligitur . . sed non invenimus Alexandrum hunc sermonem explicasse , , quemadmodum nos eum declaravimus . . Atqui eadem qiioque ratioue ( ( luod corruptibile est dicitiir , , sed hoc secundum quod convenit corruptioni . . Si enim aliquid prius erat , , postea postea uon est , , <vel> uou esse id corruptibile dicitur , , sive illius priuatio fiat per aliquam corruptionem corruptionem , , veluti si trabs aliqua comburatur , , sive privatio fiat absque aliqua corruptionis causa , , veluti tactus . . delnde quod nou esse potest cormptionis causa , , quae supevcenit , , ut si niagiium fiumen ( ( exempli gratia ) ) de de loco ad locum commutetur ; ; is eteuim iuteritus , , qui ex magni flumiuis transmutatioue transmutatioue contiugere potest , , non est quemadmodum si in proprio loco stetisset ac delude ab ab eo eo recessisset , , ueque est hie aliquis modus eorum , , quibus corruptibilis nomen collectum dicitur ; ; quamobrem de eo uou uou memiuit absolute , , sed postquam fieri posse illi couuexit . . tertio autem modo corruptibile dicitur , , citur , , quod facile ac ac celeriter iuterit , , quemadmodum flamma iguis ac flores plautarum et id geuus alia , , id eteuim aequale est ei , , cui cui uon convenit , , ut interitum uon uon admittat , , quemadmodum id , , quod esse potest et quod uon uon potest esse , , quouiam coutiugens existit . . tadem est etiam ratio eius , , quod incorruptibile est , , atque idem sermo . . aut enim de eo dicitur , , quod sine cor - - ruptione modo est , , modo uon est , , <veluti sensus tactus> — — eteuim est postea uou est absque corruptiom — — vel quod est Ι Ι et cum f f . . corruptione de esse ad uou esse trausire potest , , si coutigerit ali - - quaudo uon esse , , vel quod nou modo convenit aliquando nou nou esse , , sed esse uou potest , , quemadmodum magnum flumen dicitur trans - - mutari posse , , quamvis minime transmutetur ; ; id eteuim in hoc hoc in - - corruptibili simile existit . . Tu autem [ [ nunc ] ] es es et tactus exempli loco ab Aristotele dictum fuit , , eoque inquirit , , qua ratioue de de aliquo incorruptibile dici possit , , quamvis cum corruptione corruptione desinat esse , , sed fieri nou nou ut hoc praeseuti tempore minime corrumjjatur , , quod sane dixit esse incorruptibile . . maxime autem proprie incorruptibile est , , quod e regione corruptihili positum est uec ita ita corrumpi potest , , ut nunc sit sit et et postea uon sit , , aut aut id etiam , , quod nunc est , , postea non erit , , vel vel corniptione quae quae ei contingat , , vel vel sine corruptione , , quam recipiat . . dictum est autem tactum nou coirumpi , , ipse enim nullo uiiquam tempore corrumpitur ; ; cum eo autem fuit euumeratus , , quod uatuva sua corrumpitur corruptione super superveniente , , veluti homo , , qui qui cum secabitur , , interibit , , verum ipse adhuc est ; ; quamobrem dixit : : quod corruptionem admittit , , cum nondum corrumpatur . . Et dixit id quoque , , quod uou facile corrumpitur , , incorruptihile dici , , veluti petra dura , , si solito ordine procedet . . atqui iuvenimus eum posuisse divisionem in quatuor illis in universum in in eosdem modos , , idque iure optimo , , convenitque ommibus , , illis , , ut de singulo eorum diverse modo dicantur . . et bac de causa rem paulo obscuriorem reddidit , , ut eam Alexander recte assequi non valuerit . . quare haec <quatuor> de tactu deque ceteris omni - - bus dicuntur , , dico , , quod non generatum et quod generatum est , , quod corruptibile quodque incorruptibile existit . . Tactus autem est ingenerabilis , , quoniam eius innovatio nou fit ordine eius , , quod generatur , , et generahilk , , ipse enim non fuit prius et postea innovatus est ; ; est autem corruptibilis , , quoniam desiuit esse , , postquam fuit , , est est etiam incorruptibilis , , quandoquidem sine corruptione corruptione desinit esse , , eodemque ordine eum eum modum intellege , , nempe circum mille stadia murum erigere . . His itaque modis , , quibus baec nomina dicuntur , , ita explicatis , , ad propositum scopum regreditur , , qui est eiusmodi : : num fieri possit , , ut quod innovatum est , , non intereat ? ? sed quoniam bac bac in in disputatione explicare debebat , , num num fieri possit , , ut intereat , , definivit , , quid fieri posse dicamus . . ex eo enim maxime proprie incorruptihile incorruptihile aliquid dicimus , , quod interire non possit , , nee interdum esse , , interdum non esse , , dicitur etiam maxime proprie id id non generatum , , quod non potest uasci et quod impossihile est , , ut prius non sit et et sit sit postea , , ut ut diameter qui costis aequari non potest , , palam itaque est , , cum fieri aliquid aut efficere aliquid potest , , semper eius quod maxi - - mum plurimumque potest , , rationem nos habere , , ut si de hoc exempli gratia dicatur , , qui per centum stadia mooeri vel pondus centum talentorum attollere possit . . perspicuum namque est , , eum qui totum ipsum , , quantum in ipso ipso est , , praestare praestare potest , , eas eas etiam partes , , quae citra sunt , , facilius quam totum ipsum secundum se et attollere et con - - ficere posse ; ; totum enim ex omnibus partibus coaugmentatur . . siquidem is , , qui centum talenta talenta attollere attollere potest , , et et duo etiam potest , , quae centum iugrediuntur . . verumtamen de eo non dicitur , , quod , , cum ipse quidem possit centum talenta attollere , , possit attollere duo , , quemadmodum dici illud illud recte poterat , , propterea quod cuiusque potentia ex eo , , ( ( luod luod maximum potest , , temiiuatuv ; ; possibilitas etenim ac esse posse , , impossibilitas ac esse non posse veluti potentiae sunt , , is autem , , qui centum couficere stadia aut ceutum taleuta attoUere non non potest , , nerjue maius spatium conficere aut raaius poudus attolleie poterit , , ut puta trecentum stadia totidemque talenta . . impossibilitas autem ( ( oidelicet duplum eius ) ) per per minimum quod potest terminatur . . summa enim potentia ( ( uidelicet possibilitas ) ) sicut eius duplum quoque ( ( veluti impossibilitas ) ) secundum secundum finem [ [ κατὰ κατά τὸ ὁ τέλος τέλος ] ] determinatur atque definitur . . etenim quispiam potest eum , , qui per mille stadiorum spatium navem videt talis tantaeque molis , , per idem spatium minorem navem non visurum ; ; itidem qui talis tantaeque mensurae sonum percipiet , , minorem eerie per idem spatium percipere non non posse , , <sed> e e contrario , , qui aliquod spatium <talis tantaeque mensurae sonum > > certe per idem spatium percepturum . . ' quare convenit etiam , , si potentia per ultimum finem terminatur , , fieri non posse ut ea , , quae in eodem fine , , qui eorum gratia gratia dimiuutus existit , , inveniuntur , , vel vel tantillum e e termino recedant . . at nihil ad rem , , quoniam in visibili visibili constitutus fuit , , non autem in in eo , , quod potentias [ [ δυνάμεις δύναμις ] ] , , secundum quod possunt , , considerat . . uisoriae quidem facultatis muuus ut per stadium terminatam quandam magnitudinem videat , , qua certe minorem minorem per idem spatium videre non poterit . . in universum autem id , , quod dixi , , est explanatum , , ac ultimum finem constituimus et sic sic in in aspectu , , iis vero in rebus , , ( ( luarum est actio , , ex eo quod plurimum est , , fieri potest . . His autem terminatis , , de eo , , Ι Ι quod deinceps sequitur , , dicendum est . . dicimus itaque potentiam , , hoc est esse posse et quod actionem aliquam efficere potest , , optimo iitreQx ultimo ultimo fine rerum , , quarum actio possihilis est , , et ex eo , , quod quod maximum potest , , definiri statuique debere . . si de quouis esse posse et posse non non esse dicimus , , ut de animali quodam vel quantitate vel qualitate vel posito aut quovis alio in universum ceterorum praedicamentorum , , hae duae potentiae eodem modo terminato tempore in in eo eo erunt , , ut tempus , , quo est , , in universum termiuatum existat et et tempus , , quo quo non est , , vel tempus , , quo est album , , nee non etiam , , quo quo album non est , , si si erit in in eo eo poteutia , , qua album et et iion iion album erit , , ac in ceteris praedicameutis eodem modo . . si euim uon sit sit certae cuiusdam maguitudiuis tempus , , quo in eo eo essendi vel nou essendi potentia erit , , qnidquid illud sit et in quovis sit , , sed tempore interminato haec ei ei insit , , ut maximum suntmumque tempus in rebus non sit , , cuius com - - paratione sit alterum minus , , sed eo mains semper , , quod adversarius aliquis proponit , , existat et possit quoque plus alio tempore operari : : profecto igitur eius potentiae , , quibus erit et et non erit , , infinitae ex - - titerint , , quod fieri non potest . . Id autem apertius dilucebit , , si si ea , , quibus id , , quod fieri nou nou potest , , et et falsum ditferunt inter se , , ante explicuerimus , , cum unum idemque ea uon sint . . quare cum earn , , quam intendebat , , demou - - strationem strationem Aristoteles praemisisset , , siquidem unumquodque eorum duobus dicitur modis , , ait , , ( ( anteqnam shnjulas partes prosequatur ) ) : : haec duo atque eorum coutraria duobus modis dicuutur . . deiude exemplo alterum duorum modorum docuit , , quibus unumquodque eorum dicitur , , atque ad alterum regreditur . . lioc ordine oratio eius procedit . . nunc autem a a me intelleges , , qua ratione unumquodque horum duorum duobus modis dicatur . . quod fieri non potest , , aliud ex suppositione , , aliud vero suapte natura absolute dicitur . . ex suppositione quidem , , ut triangulum non non posse duo tertio aequalia habere latera ; ; haec autem eius positio fieri non non potest absolute , , quandoquidem suapte natura natura necessaria est , , vel earn quidem loco eorum posuit , , quae sane esse non possunt , , veluti ex suppositione falsa , , quod autem absolute , , eius explicatio cum cum proprio exemplo adhuc dicetur ; ; etenim quod absolute fieri non potest , , est veluti triangulum habere angulos quatuor [ [ rectis aequales ] ] . . itidem quod fieri qotest , , aut ex suppositione aut omniuo et absolute dicitur . . ex suppositione euim , , ut diametron later ibus commensurahilem esse ; ; hoc vero fieri posse ex falsa quadam suppositione posuit ; ; atqui absolute aliquid fieri posse dicitur , , ut . . diametron lateribus incomvumsurabilem esse . . Falsum quoque , , aut ex suppositimie aut absolute erit . . ex suppositione quidem , , ut si , , ambulaute aliquo , , se ambulare dixerit , , alter deiude supeiveniens ei dlcat : : falsum profers ; ; hoc etenim verum est , , at falsum statuimus . . absolute vero falsum dicitur , , ut si , , uon ambulaute aliquo , , se ambulare dixerit . . eodem iure et verum quo - - que aut ex ex suppositione dicitur , , veluti positio quaedam , , quae falsa sit , , ut si Xauthus vivus sit , , ac mortuum esse dicamus , , aut absolute , , ut si Xauthus vivat , , ac eum vivere affirmemus . . cum autem hos modos posuisset , , quibus istaec nomina dicuutur , , ac eum modum agisignasset , , quo aliquid absolute fieri uou posse et quo absolute falsum dicitur , , ad auibo iu uuiversum regreditur eorumque diffe - - rentiam enumerat , , inquiens : : uou igitur idem est , , quod absolute fieri uou potest et absolute falsum , , siquidem differuut iuxta exemplum ab eo allatum ac eo etiam , , quoniam id , , quod fieri uou potest , , omuiuo falsum est , , uou autem e e coutra , , ut scilicet quod falsum est , , omuiuo fieri uou possit . . His praeterea alium modum adiunxit , , qui scopo ab ab eo pro - - posito suffragatur , , aitcpie : : accidit autem impossibile ex impossibili , , siquidem affirmare voluit , , ad id , , quod fieri uou potest , , id , , quod fieri uou potest , , uou uou autem id , , quod quod fieri potest , , omuiuo sequitur ; ; uec uou etiam ad falsum omuiuo falsum cousequitur , , quemadmodum iu Primo de’ ismo declaravit . . praeterea osteudit , , qua ratione aliquid potestatem ad opposita habere possit , , et quaudo id id verum , , quaudove falsum existat . . etenim vere quidem aliquis lias duas poteutias habebit , , veluti quod stet stet ac sedeat , , falso falso autem , , ut vide - - autur hae duae poteutiae simul iu iu eo eo operari , , hoc est , , ut simul et sedeat et stet , , fierique fierique etiam potest , , ut vis quaedam ad ad unam - - quamque harum duarum actiouum termiuato tempore in in aliquo sit , , veluti quod sedendi tantum vis hoc tempore iu iu eo existat , , alio alio vero tempore standi potestas ; ; etenim si hoc iure in eo eo se se habebuut , , simul esse minime dicuntur . . verum dicemus ei vim contrarietatis inesse ; ; etenim quocunque tempore altera potentiarum erit in eo , , et Ι Ι reliqua reliqua etiam iuillo extiterit . . hac igitur ratione cousouum erit in iis , , quibus termiuato tempore potestas inest . . si vero uonnulla immenso tempore multorum potestatem habebant , , fieri igitur uou poterit , , ut facultatum actiones alio tempore iu illis ostendantur . . dixit : : sed hoc simul in - - venitur , , et non dixit , , quamobrem simul depreheudatur . . omuiuo vero couveuit , , ut aliquando simul iuveniatur ; ; etenim altera duarum potentiarum , , quae in iis iis sunt , , si si semper existat , , et alterius potentiae actio nuUo unquam tempore sit , , earn facultatem , , quae hanc actionem actionem agit , , non habebuut ; ; vis namque dicitur iu respectu ad actionem . . At cum ipse hoc absolute asseruisset , , propterea conclusionem ex eo uou deduxit idque coutrario ordine demonstravit , , inquiens : : qiiicquid semper existens cormptionem admittit , , actu vim habet , , quae cum iufinito iufinito tempore protrahitur , , quemadmodum mundo ipsam semper inesse asserunt , , ac insuper convenit , , ut eius privatiouis potentia potentia actu actu sit , , quae eadem ratione iufinito tempore protrahitur . . reliqua etiam poteutia iuvenitur . . et si eiusmodi potentia semper iu iu 60 extiterit , , igitur fieri non non potest , , ut ponamus actionem actionem potentiae , , quae semper est , , in eo aliqiio tempore iuveuiri , , adeo ut haec actio sit atque alterius quoque potentiae actio existat . . ita igitur consouum esset , , ut duae actiones simul ambae inveniantur ; ; haec autem si ita ita se habent , , suum esse et non esse esse simul erunt , , siquidem istaec duo harum duarum potentiarum actiones sunt , , hoc autem simul et fieri non potest et falsum existit . . etenim si id , , quod ad hunc sermonem omnino consequitur , , falsum ( ( ut dixit ) ) tautummodo tautummodo extiterit , , atque <potentia> falsa posita fuerit nee non etiam alterius potentiae actio , , ex ex adiunctioue <ens , , > > fuerit statuamusque id id quoque falsum positum esse , , si itaque hoc pacto res res se se habeat , , omnino omnino fit , , ut uuum idemque sit et et non sit , , uecessarium ex adiunctione falsa , , hoc est , , aliquam duarum potentiarum actionem esse ; ; modo autem quoniam , , etsi falsum sit , , fieri quoque non potest , , perspicuum est , , Jioc ad id , , quod fieri nou nou potest , , omnino consequi . . Altera vero enuutiatio falsa tantum existit , , hoc est , , ponere actionem eius , , quod non est ; ; haec etenim locutio si fieri non posset , , ex ea utique remeatio fieri posset : : cum fieri non possit , , ut muudus non non sit , , conveuit ergo , , ut necessario sit . . Atqui sermoui locum reliquit , , alteram divisionem fieri non posse , , uempe dicentem , , omne , , quod semper est est tempore infiuito , , omnino fit , , ut id semper non sit . . etenim haec enuntiatio semper <existens> non solum interitum nou nou admittit , , quoniam propriam corruptionem evadit atque ab ab ea ea recedit , , verum etiam absolute interitum non recipit . . Si vero id , , quod semper est , , absolute interitum non admittit , , necessario fit , , ut non generatum quoque existat . . si euim generatum est , , omnino idem gignitur atque efficitur ahsurdum ; ; etenim fieri poterit , , ut aliquo tempore nou sit . . cum enim dicimus illi potentiam inesse , , ut ut nou sit sit , , conveuit , , ut ut illius potentiae actio aliquando ei contiugat , , quo quidem tempore tempore non sit , , sive hoc terapus , , quo non est , , infinitum extiterit sive finitum . . verum si non semper sit statuamusque ipsum aliquo tempore non esse , , finitum existet : : ex hoc igitur colligi poterit , , id esse et et non esse ; ; sin minus , , quocunque modo ens ens ortum sit , , aliquo tempore non esse poterit . . generatum enim ac corruptibile idem est ; ; verum in hoc tantum differunt , , quoniam id corruptibile est , , quod nunc est , , et postea nullum est , , et quod fieri nou potest , , ut sit postea , , generatum vero est , , quod prius non fuit quodque non non esse poterat , , sed postea ei ei coutingit esse , , quemadmodum vero nos , , quouiam posuimus , , quod semper est , , esse corruptibile , , quia adest semper vis , , qua fieri potest , , ut non sit , , plane oraniuo sequebatur unum et idem simul esse et et non esse , , eadem eadem etiam ratione , , si ipsum generatum generatum esse posuerimus , , quoniam quoniam poteutiam habet , , qua aliquo tempore non esse potest , , hinc uecessario fit , , unum et idem esse et non esse , , sed non est tempus , , quo possit , , quod semper est , , sempiternum nempe , , non esse , , fierique non potest , , ut hoc tempus sit , , sice finitum sit , , quo id non erat , , sive ifinitum ; ; in infiuito enim finitum plane est comprehensuvi . . et quamvis absurdum ac dissentaneum sit , , ut dicamus idem esse et non esse , , id tameu ex ex ea suppositione omuiuo deducitur , , quam autea posuimus . . perspicuuiu igitur ac mauifestum est fieri nou posse , , ut unum et et idem semper essendi ac non esseudi poteutiam habeat , , hoc est ut semper possit esse et nou semper possit esse , , haec etcuim eius locutio , , semper potest , , quae esseudi vim vim habet , , couveuit ut autea commuuiter iutellegatur cum eo , , quod non est . . harum vero duarum contrariarum oppositio est ; ; affirmatioui quidem , , in Ι Ι qua qua dicitur , , semper potest esse , , ilia negatio opponitur , , non semper potest esse , , plurimae euim sunt , , quae simul falsae existuut , , ut puta Callias vivit vel vel Xanthus certat , , siquidem , , si si dixerimus , , semper Gallias potest esse , , falsa haec propositio erit , , pariter et haec , , nou semper Callias potest esse , , nee ullo uuquam tempore contingit ut ambae simul verae existant . . corruptihile eteuim nos aliquid dicimus , , vel ex eo , , quod semper poteutiam habet , , ut ut non sit , , vel ex eo , , quod poteutiam habet , , qua omnino non sit , , et et ex eo , , quod habet poteutiam , , ut omnino nou possit semper esse ; ; uec aliqua harum duarum iuest ei , , quod semper est . . hoc autem deduxit , , dum asseruit neque negationem etiam , , veluti si pronuutiassem , , uon est semper . . Perspicuum est igitur in hoc sermone id duobus modis simul omnino fieri non posse , , si id , , quod est , , positum fuit , , posse non semper traria oppouuutur , , si si modiim aliquem illi adiuuxeiimus , , veluti est necesse vel est conliugeus , , icbi negativam quidem particulam his modis adicimus , , ut iu Libro Περὶ περί ἑρμηνείας ἑρμηνεία demomtmtum est , , ita hoc iu sermone earn terminamus ordinamusque uegativam particulam , , dum non adverbio semper adiecimus , , quod esseudi modus est . . et cum hoc etiara , , adverbium semper in in aeteruis aeteruis ipsi esse , , quod diciraus in corruptibilibus , , aequatuv ; ; simul autem cum verbo esse disponimus negativam particulam semper iis iis in in rebus , , quae ut contravia opponuntur , , ita iu his banc particulam non cum adverbio disponimus . . hoc autem in loco osteudit fieri fieri non non posse , , ut unum et idem possit semper esse possitque semper non esse et non possit semper esse . . Praeterea deinceps , , hunc sermonem cum altero ei proximo prosequitur eumque omuiuo deducit , , dum inquit , , fieri non potest , , ut aliquid sit semper ac simul generatum existat . . eius autem scopus , , quem sibi ab ab initio sermonis proposuit , , hie est : : nemjje fieri non posse , , ut aliquid sit semper et idem sit corruptibile neque etiam aliquid generatum , , quod interitum non admittat , , ac eo potissimum iu loco , , ubi inquit : : nonnulli autem existimarunt fieri posse , , ut ingenerabile quippiam corrumpatur et ( ( jeneratum incorruptibile perduret , , ut in Timaeo invenimus . . Qua autem rati one id omnino contingat , , hoc in loco retulit , , dum ait : : Duorum ( ( enim ) ) terminorum , , si posterior sine priore in - - esse non potest , , et reliqua , , quae sequuntur . . Aristoteles autem hoc . . in loco iutendit , , quod si duo duo termini sint , , quorum prior ad ad posteriorem cousequatur , , si prior non sit , , neque etiam posterior erit ; ; etenim animali non existente , , neque etiam homo erit . . ita si duos terminos statuerimus , , quorum alter sit , , fieri non posse , , ut non sit , , ac alter interitum non admittere , , si quod semper est , , fieri non potest , , ut ut non sit , , ipsum quoque immortale erit . . atqui maior propositio vera est , , quare minor etiam vera erit . . si itaque banc sequelam perpenderis , , veram profecto eam eam invenies . . etenim , , quod fieri non non potest , , ut ut non sit , , omnino ut sit , , necesse est ; ; veroomnino vero omnino convenit ut sit , , idem plane immortale est . . similiter quod semper est , , fieri non potest , , ut sit generatum , , si in hac tantum se - - quela mortalis loco geuitum sumatur ; ; etenim si ei , , quod semper est , , non contingit aliquando non esse , , ingenerabile quoque existit . . atqui maior propositio vera est . . Iluic autem aliquis fortasse occurret , , inquiens , , banc positionem congruam esse , , nempe quod semper semper est , , ingenitum ingenitum existit , , id id vero omnibus iis modis non est , , quibus geuiti nomen dicitur , , sed eo tantum modo , , quo temporis initium demonstrat . . siqiiidcm est seeimdum alios modos etiam miuor , , secundum autem secundum modum , , quo quo id nomen , , hoc est non non generatum , , de de ea siguificatur , , facile excluditur , , cum falsa sit propositio , , ( ( piae liabet , , fieri fieri non potest , , ut id , , quod semper est , , ortum liabeat , , sed haec eius eius positio fuit , , nempe quod semper est , , fieri non potest , , ut non essendi vim liabeat ; ; earn igitur incongrue retulit , , alibi namque id fieri posse declaravit . . Hie autem noster sernio , , qui id excludit , , quod ex adiunctione adiunctione fiuitum dixit , , syllogismo locum reliquit , , qui non causam ut causam ponit . . in universum autem id in toto sermoue uostro uostro deprehendi licet , , si id , , quod semper est , , fieri potest , , ut non semper sit , , absudum nempe ac dissentaneum non esse , , ut statuamus id actu non esse , , ac ponamus id , , quod aliquaudo contingit , , intermiuatum quidem Ι Ι esse , , quandoquidem quandoquidem id etiam , , quod semper est , , potest esse ita , , et non esse ; ; baec autem positio absurcla est ac fieri non potest , , sed huic profecto ita occurritur , , hoc perabsurdum omuino non convenit , , ut ex ea ea adiunctione deducatur , , nempe quod semper est , , potentiam habet , , qua potest non non esse , , sed sed ex adiunctione eius quod fieri non non potest , , hoc hoc est , , id id quod est , , aliquo tempore sui esse non erit ; ; hoc primae sententiae auctores miuime posuere , , qiiare neque etiam etiam deprehendi mus , , ut ad id id omuino consequatur , , quod illi statuerunt ; ; atqui de hoc superius meminit . . post haec hunc ser - - monem ita producit . . Quoniam autem negatio huius , , semper posse esse , , et reliqua quae sequuntur . . Atqui in hac enarratione inteudit alio quidem modo declarare , , id , , quod quod semper est , , non habere potentiam , , ut possit non esse . . cum autem , , qui contendit aliquid aliquid alicui alteri rei rei non non inesse , , ad ad confirmandum suum dictum declarare oporteat , , quouam modo illud assumat , , quod dicit huic minime iuesse , , id sane hac hac in in explicatione fecit , , quandoquidem , , cum cum wZ , , quod edistit , , ea quoque potentia privasset , , qua non esse posset , , perspicuum fecit , , quibus iu rebus haec potentia , , hoc est non non essendi , , inveniatur . . id vero hoc ordine de - - monstratur . . hoc in universum omnibus coutrariis inest — — contrariorum autem riotio hoc in loco latius patet — — utrorumque nempe nega - - tionem simul eidem convenire , , medio inter contraria existeute [ [ utriusque naturae participi ] ] , , vel minus , , sed alteram in universum uaturam habenti . . etenim album et nigrum ( ( exempli gratia ) ) con - - traria sunt , , horum autem singulorum negatio est , , non album et non nigrum ; ; hae vero duae negationes vere de eo colore dicuntur , , qui album nig - - rumque intercedit , , siquidem medius est , , ac etiam de de soiio , , qui medius uon est . . ( ( juodsi cnntravia quoque quoque medio vacent , , cent , , idem saue continget ; ; uuiversa etenim negatio eidem conveuit , , quemadmodum si dixerimus sonus uon est par uecjue impar . . id vero cum egisset , , quod semper est et quod semper nou est , , veluti duo contraria statuit idque in liac explicatione posuit : nempe Aawc enuntiationem , , semper nou esse , , illi opponi , , semjier esse , , oppositione coutrarietatis , , quod vero non non semper est , , contradictionis oppositione illi adversari . . quoniam vero haec duo duo contraria sunt , , eormn negatio , , hoc est nou semper est <et non semper non non est> , , eidem nempe ei , , quod aliquando est et aliquaudo uon est , , quod nou semper est , , medium inter ipsum ac suum coutrarium locum teneat vel omnino diversum sit ab iis ; ; sed Aristoteles medium illud posuit . . dum vero ait : : utriusque enim negatio aliquaudo conveniet , , si Που sit semper , , nou ita intellegi debet , , perinde ac si dixisset , , quod quamvis utrorumque coutrariorum negatio simul medio nou couveniat , , negatio tameu alicuius eoruni ei conveuit — — etenim con - - veuit , , ut simul in eo eo semper semper sint — — sed ita profecto intellegitur , , ac ac si dixisset , , quod utrorumque contraiiorum contraiiorum negatio ei , , quod quod medium est , , omuino conveuit , , si nou semper nou ens est nee semper eus est , , sed sed aliquaudo hoc , , aliquando alio modo sit . . At quoniam demonstratione non probacerat , , utrorumcpie coutra - - riorum uegationem eidem couveuire , , de hoc etiam verba facit ac huius rei demonstrationem in litteris posuit . . duo igitur contraria , , quae eidem simul couveuire uon possunt , , AB litteris designavit uec non uegationem tou A A xh C , , negatmiem vero τοῦ ὁ B B to D D esse vo - - luit ; ; atqui statutum fuit ambas eiusmodi negationes sibi invicem ut coutradictoria oppoui , , horumque duorum A A et B B medium sit E E . . tunc inquit : : ipsi Ε Ε aut Α Α inest aut C C ; ; at A A ipsi E E non non couvenit , , igitur C C conveniet E E . . praeterea quoque statuamus vel B B vel D ipsi E E inesse , , sed B B uon uon conveuit ipsi E E , , igitur D D conveniet E E . . con souum igitur erit C C et D , , quae AB negationes sunt , , eidem , , uempe E E ipsi ipsi , , couveuire , , siquidem E uon est B B ueque A A , , sed utrorumque medium absolute , , verum cum id , , quod in aliquo duorum contrariorum uon est , , alterum per se genus iugrediatur — — sonus enim nou est albus ueque uiger , , quoniam ex eorum geuere uon est — — eorum medium nou erit ; ; medium uamque ex eorum geuere esse debet , , color autem , , qui iuter album et nigrum medium tenet , , quamvis neutrum sit contiariorum , , medium eorum existit , , quandoquidem ex illorum goueie est . . quae vero subdidit : : nee igituv , , quod semper est , , oriri et iuterire potest et quae deiude sequuntur , , perspicua sunt , , quippe iu altero duovum coutrariorum non esse ac medium eorum esse , , idem est dicere . . veluti si dicamus , , album nou est uiiiium et uig - - rum uou est album ; ; cum vero id , , quod inter album et nigrum medium teuet , , album uou sit , , igiturneque nigrum quoque erit , , aequivaletque huic sermoni , , qui habet , , quod ortum babet aut iuteritum admittit et et eius ratio est ratio medii , , sempiteruum igitur non est . . sempiternum uamqiie caput principiumque existit . . si enim sempiteruum ortum baberet aut aut iuteritum sentiret , , boc boc est dietu , , ut principium medium extitisset , , ex boc colligeretur unum et idem posse semper esse ac iuteritum admittere , , quod falsum est ac fieri nou potest . . | | Praeterea inquit : : [ [ quod fieri non non posse posse ] ] supra supra ostensum est , , siquidem in idem revertitur . . cum autem boc in in loco dixisset , , principia non converti neque ad ad media reverti , , sempiternum namque fieri fieri non potest , , ut oriri [ [ vel vel iuterire possit , , ac id , , quod oritur vel interit , , sempiternum esse non potest , , ex inductione boc deduxit , , ut ut experiretur , , uum uum ingenitum ] ] cum sempiternorecurrat . . addidit autem generatioui esse ac interitui esse , , ut ostenderet , , ea , , quae retulit , , esse et maxime proprie proprie intellegi debere , , non autem de de illis dici , , quod ori - - ginem nou babent atque iuteritum non sentiunt secundum alios modos , , quibus baec duo nomiua dicuntur . . etenim quod origiuem non babet ac iuteritum non seutit , , id <etiam> est , , quod omuiuo nou est neque ex generatione ortum est , , et reliqua , , de ( ( juibus juibus sujiei - - ius ius merainimus . . Hoc autem Aristoteles in proprio sermone explicavit se quod origiuem non babet et quod interitum non non seutit , , proprie accipere . . deinde ummiquodque definivit . . primum enim id est , , quod nunc est nee superioribus temporibus vere dici potuit non esse , , neque vere etiam dici poterit postea non non esse , , ac ac bis duabus propositionibus definivit quod origiuem non babet et quod interitum non admittit . . At quoniam posuimus baec mutuo sese cousequi ac unum cum altero recurrere , , defiuitio igitur cuiuscunque eorum de singulo quo - - que vere dicitur . . quare si bae duae definitioues invicem coniungantur , , utique ex illis sempiternum innovabitur ; ; igitur consentaneum est , , ut sempiterni defiuitio unicuique eorum conveniat . . praeterea ait , , quod ortum babet cum eo eo retro commeat , , quod in - - teritum admittit , , liaec autem cum eo nou recurruut , , quod sempiternum existit . . et iuxta huuc ordiuem haec duo iuveuimus aliud ex alio consequeutia esse , , uerape quod non generatum est et quod inteiitum uou seutit . . ac unuuiquodque eorum cum altero recurrere osteudit , , cum cum aute explicuerit , , id , , quod ortum liabet et quod interitum sentit , , mutuo sese cousequi ; ; hoc euim nondum declaratum fuit , , sed suppositionis loco autea statutum fuit , , dum dicebat , , quandocunque statuerimus id , , quod ovigiuem uou babet , , iuteritum non sentire , , omuino etiam convenit , , ut id , , quod genitum est , , movtale quoque existat . . pvaeterea cum banc seuteutiam in medium attulisset , , nempe baec duo mutuo mutuo sese cousequi , , facile profecto intellegi poterit , , si duos terminos in in uuiversum statuerimus , , quorum uuus omni insit , , ambo vero nulli , , si fieri poterit in in duobus illis secundae com - - binatiouis termiuis , , poterit quoque iu iu altero termiuo primae combinationis , , ut cum alio secundae combinationis termino recurrat . . et quoniam quod uatum est , , quod iuteritum seutit et quod interitus expers est , , boc iure se se babeut , , cum cum declarasset genitum mortaleque reciprocari , , iis iis etiam demonstrat , , quod origiuem non babet et quod interitum non non sentit , , eadem ratioue vicissim retro commeare . . quod inter id , , quod semper est , , ac id , , quod semper non non est , , medium tenet , , cum neutro convertitur , , id vero est , , quod aliquando est et aliquando non est . . etenim utrorumque con - - trariorum uegationi , , nempe eius quod semper est et quod semper non non est , , convenit , , quod quandoque est et quandoque non est , , id vero est , , ( ( juod originem babet et et tjuod tjuod interitum sentit ; ; id namque est , , quod esse et et non non esse potest et borum duorum utrumque definito tempore , , per id vero utrumque tempore definito tempus , , in quo est , , et et tempus , , in quo non est , , intellegi volo , , tametsi fieri non possit , , ut id tempus terminetur , , in quo non est . . tempus enim , , quod ante illius illius ortum praefuit , , infinitum est , , ita et tempus , , quod post eius generationem est . . quod vero bac ratione non esse dicitur , , id convenit , , ut aliquid sit ac deinde esse et non esse de eo dicatur . . eo etenim non existente etiam quod eius causa non esse dicatur post suum esse , , eius generatio percipitur diciturque de eo non esse secundum modum generationis eius , , siquidem non erit erit in tempore , , in quo nullum est , , veluti domus et et pannus , , quorum utrumque terminatum quantitatisque participem esse constat , , praefinitum est enim illud tempus , , in quo genitum ac mortale erit , , et tempus , , in quo quo non non erit , , vel actu postquam interiit , , vel potentia , , autequam generaretur , , poteutia quidem ex eo , , quod est f f . . est vel geuituni vel mortale . . Tempus autem , , in quo est est , , quod semper est , , ex utraque extremitate simul indefinitiim est , , ita etiain et tempus , , in quo uon est , , quod semper nullum est . . quod autem originem habet intritum [ [ que que ] ] sentit , , quandoquidem quandoquidem utrisque dispositionibus simul simul commune existit , , hoc est , , ut sit aliquid et non sit aliquid , , defiuitione quofjue segregatum erit . . ex his itaque cougruum est id medium esse inter id , , quod quod semper est , , et id , , ( ( piod semper non est . . Deinde id ipsuni litteris explanavit posuitquc genitum et mortale inter A A , , quod semper est , , et B B , , quod semper non est , , medium esse . . etenim quoniam tempus , , in quo A A non non est , , non datur neque neque tempus etiam , , in ( ( pio B invenitur — — A A etenim semjjer est et B B semper non est est — — Ι Ι tempus autem , , in quo genitum et et mortale est , , actu vel potentia potentia dari potest , , hoc est , , in quo est et in quo uon est , , ex hoc colligitur genitum et mortale medium esse inter id , , quod quod semper est , , et id , , quod semper non non est , , adeo ut aliquando sit et aliquaudo uon sit . . Deinde hanc sententiam prosequitur dicitque , , sequuntur igitur se invicem generabile et et corruptihile . . eteuim in his , , quae de Logica a nobis dicta sunt , , palam fecimus , , quod si duo termini uni tertio convenerint et cum eo reciprocantur , , ii etiam convenient inter se ac alter cum altero recurret . . quare cum genitum et mortale cum eo recurraut , , quod quandoque est et quandoque non est , , convenit igitur , , ut vicissim utrumque eorum cum altero recurrat ; ; genitum enim ut quandoque est et quandoque non est , , ita etiam mortale . . consentaneum igitur est , , ut vicissim utrumque eorum retro commeet ac alterum ex altero consequens sit eoque ordine adinvicem tem - - pore comparenture , , quo uon genitum immortali comparatur . . itaque fieri nullo modo potest , , ut genitum et non genitum eidem simul inesse possint , , quorum unum omni necessario convenit . . ita etiam quod interire potest et quod interire non potest , , nullo quidem modo fieri potest , , ut eidem simul conveniant , , quorum alterum omni ex necessitate iuest . . sit vero generabile cum eo recurrens , , quod interire potest , , at si haec duo duo hoc hoc ordine sese habeant habeant , , ponamus , , quod quod incorrujjtibile est , , non consequi ad ad ingenerabile : : necessario igitur generabile ad ingenerabile consequetur . . at antea retulimus haec duo simul unum constituere non posse , , quare convenit , , ut , , quod natum non est et quod interire non potest , , alterum ex altero consequens sit . . Aristoteles autem id in terminis explicavit nee uon etiam hac eadem indagine declaravit , , quod natum est et quod iuterire potest , , vicissim remeave ac alteram ex altero consequens esse , , ex his igitur satis constat primiim id esse , , quod nalum uou est nee nee iuterire potest , , quibus ita osteusis atque explicatis ad oppositas adversariorum sententias refelleudas accedit . . Dicere autem nihil esse impedimento , , quominus ali - - quid , , quod sit uatum , , uou uou intereat et , , quod natum uon uon sit , , intereat , , [ [ semel ] ] existente primi ortu et et secundi interitu , , perspicue est mpponere nos eas res res non expUcasse , , quas explicavimus . . haec autem positio falsa est ac fieri non potest , , consonum enim esset , , ut haec positio esse posset , , si tollautur de - - pellanturque pellanturque nonnuUa eorum , , quae dicta sunt ; ; at non potest quispiam aliquid eorum subvertere ac tollere : : couvenit ergo , , ut hie sermo verus non sit . . quae verba sunt instar argumenti seiuncti per se . . praeterea deinceps alteram sermonem hoc ordine deducit , , postquam suam positionem sic antea statuerit . . tmiuscumsque , , quod esse vel uon esse potest , , vis , , hoc hoc est potestas , , ex ultimo fine fine terminatur terminatur atque ex eo , , quod illius actio maximum potest , , etenim nos dicimus hoc iure posse hunc ( ( exempli causa ) ) stadium con - - ficere aut talentum attollere . . quoniam enim aliquam rem efficere potest , , sive fuerit eiusmodi potestas in iuterminato tempore sive sive in terminato , , potentiam definitam habet ; ; infinitum enim tempus definitum est quodammodo , , quia illiquid maius co accipi non non potest , , sed sed semper in ea ea constitutione manet , , qua infinitum existit . . tempus autem in - - finitum 003E ; ; , , queraadmodum id , , quod natum est et quod potest , , interminatum existit . . etenim uou iuvenimus , , cur hoc tem - - pore potius ortus initium habeat quam alio tempore , , nee nee magis interitus , , cur potius sit sit hoc hoc tempore quam quovis quovis alio tempore , , couvenit ergo , , ut his nulla iusit poteutia ; ; qua uon existente , , non poterunt igitur esse vel vel non esse , , haec autem in secuudae figurae syllogismum hoc modo rediguutur . . quicquid actionem aliquam edere potest , , dicitur terminato quodam tempore eam efficere posse ; ; at nullum , , quod natum est aut quod iuterire potest , , eius rationis potentiam sortitur ; ; quod vero absolute fieri non potest , , non est etiam in in termino esseudi vel vel non essendi , , quod autem esse potest , , veluti genitum et et mortale , , terminato tempore potentiam non habet ; ; quare sequitur ut vim , , hoc est potestatem , , uou habeat , , quemad - - modum in calce huius Libri demonstrabitur . . Quoniam vero dixit ἔτι ἔτι , , aliam in hoc rationem deduci existi - - mamus . . eorum enim , , quae hoc modo origiuem habent et interitum sentiimt , , si quid , , quod natiira sua postea oritur et interit , , semper potentiam habeat , , vel ut eius causa sit , , quemadmoclum id , , qiod ortum habet , , vel ut non sit , , sicuti id , , quod iuteritum sentit : : uec generabile potius hoc tempore geuerari incipiet quam alio tempore , , cum superioribus temporibus temporibus uon uon fuerit , , nee nee quod iuteritum ad - - mittit , , poterit id postea recipere , , | | cum superioribus termporibus fuerit . . si enim potius hoc tempore’ it quam alio alio tempore , , erat eius poteutia terminata ; ; si vero nihil potius in hoc quam in illo illo tempore coutingit , , sed absolute et in omnibus temporibus habet potentiam , , antequam sit , , ut in illis inveniri possit , , et haec tempora infinita erunt , , ita etiani quod mortale est , , si habet potentiam , , qua omnibus infinitis temporibus non esse potest : : eiusraodi potentiae termiuato tempore illis non insunt , , sique non insunt ter - - minato tempore , , potentiam non habebunt . . Si autem quispiam assereret habere potentiam posse et non aliquo termiuato tempore , , siquidem puncta τοῦ ὁ νῦν νῦν quae ante ante generationem praefuerunt , , sunt infinita , , et et tempus , , in in quo est mortale , , et tempus , , quod inter momenta cousistit , , sunt infinita : : hinc colligi potest , , quod utrumque eorum habet , , immenso infinitoque tempore protrahi , , quod nasci et quod iuterire potest , , sed nos antea de - - claravimus , , ea , , quae tempore infiuito multorum potentiam habeut , , in eo fieri posse , , ut illarum poteutiarum actiones simul recipiant . . quare convenit , , ut quod natum est et ( ( pod iuteritum sentit , , essendi ac non essendi dispositionem recipiat , , quod sane implicat ac fieri uon potest , , nee recte aliquis existimare poterit hunc sermonem iis rebus convenire , , quae temporis ambitu clauduntur , , quemadmodum animal et navis ; ; de his enim duobus , , antequam generarentur , , minime dicebatur , , ut potentiam haberent , , cuius causa essent vel non essent ; ; non possumus enim , , antequam antequam Socrates sit , , de aliquo vere dicere , , Socratem habere potentiam , , ut sit in eo . . id vero , , quod infinito tempore contingit esse , , omnino convenit , , ut sit vel vel non non sit , , quicquid illud fuerit . . nee non id veluti positum fuudamentum statui debet : : nempe si quid multorum vires simul habeat , , illarum potentiarum actiones actiones simul recipiet , , minime autem aliquas nunc , , aliquas vero alio tempore , , atque cum cum dicimus dicimus essendi et non essendi actio - - nes simul omnes non posse semper esse , , adverbium semper infiniti temporis loco ponitur , , et quod omnino sequitur ad ad id , , quod multorum yim yim semper habet , , hoc est , , ut illarum potentiarum actiones recipiat simul cum hoc , , quod in illo iiivenitur , , siquidem necesse est , , quod multorum vim habet , , ut infinito tempore procedat . . cum autem osteusum sit ea , , quae ortum ac ac interitum habent , , potentias habere , , quae infinitis tempovibus proceduut , , indeque consequi , , fieri posse , , ut uiium et et idem sit et et non sit , , tandem eoruin sententiam refellere oportet , , qui id , , quod natum est , , nou interire , , et quod est uon natum , , interire posse affirmant , , hac ratione quod quod ab ab eo dictum fuit ( ( ut opinor ) ) intellegi intellegi debet , , hoc autem id id non est , , quod quod ipse inteudebat , , sed alia quaedam ratio , , qua fieri non non posse demonstratur , , ut post sit sit aliquid semper esse , , quod antea non fuerit , , quemadmodum id , , quod natum est , , neque ut id , , ( ( juod antea semper fuerit , , postea sit semper nullum , , veluti mortale . . Prius autemde eo disseramus , , quod interitum sentit . . dicimusitaque , , si superioribus temporibus id id semper fuerit , , eritigitur inliuitumaliquod , , sed suum esse erit secundum sirailitudinem eius , , quod interitum sentit . . quod vero habet poteutiani , , ut ut iutereat , , palam est toto eo tempore , , in in quo est , , talem potentiam ei inesse ; ; alioquiu si eiusmodi potentia in quolibet puncto statuti teraporis , , hoc est omui tem - - pore , , in eo nou sit , , sed aliud punctum sit ab his statutis , , in quo eiusmodi potentia in eo consistat , , sitque hoc punctum fmitum segregatumque ab eo tempore , , in in quo est , , tempus etiam , , in quo est , , eadem ratione se se habebit . . sin minus , , couseutaueum erit , , ut haec vel ilia puncta ad eorum linem termiuata non sint . . at si mensura quaedam iufinita non erit , , omue praeteritum tempus non erit infinitum ; ; onme cero tempus , , quod elapsum est , , infinitum est — — hoc enim omne tamquam prinicipium suppositum est — — convenit ergo ut non sit punctum segregaturn terminatumque , , quo quo potentiam acquirat , , ut interire possit . . quodsi certum ac definitum punctum huic non erit , , in omni puncto dato dato potentiam habet , , ut interire possit . . quare convenit , , si punctum temporis praeteriti uec nume - - rum uec terminum admittat , , ut immeusum iufinitumque existat ; ; quo infinite existente , , tempora etiam , , quae inter ea ea sunt , , infinita erunt ; ; igitur tempus quoque , , quod illorum causa colligitur , , infinitum extiterit . . cerum etsi aliquid in omni eo sit , , ei tamen potentia inest , , qua potest in eo non non esse , , sed iam antea a a nobis nobis demonstratum est , , ea , , quae multorum vim habent tempore infinito , , fieri posse in in eo , , ut illarum potemtiarum actiones simul recipiant , , et cum statuerimus ipsum , , dum dum interitum admittit , , habere quoque actio - - nem illius potentiae , , hoc est uon esseudi , , id falsum statuimus , , quin immo ex eorum numero est , , quae fieri uon possuut . . atqui sequitur hoc absurdum ad positnm fundamentum , , | | a quo uoster sermo sermo iuitium iuitium duxit , , quod habet : : fieri potest , , ut id , , quod omni praeterito temjjore fuit , , omni cousequeuti tempore postea uon sit . . et haec differentia est inter banc et et illam rationem , , quae est adnon versus positiim fundamentum , , quod habet : : quando aliquid alicui semper inest , , potentiam habet , , qua potest uon esse , , eteuim prima ratio ratio pouit tempus , , in in quo est , , ex utraque extremitate infinitum , , praeteritum videlicet et et consequeus , , secunda vero ponit idem tempus ex altera duarum extremitatum eius iufinitura , , mortali euim omne tempus praeteritum , , generato autem omne tempus consequens . . iis autem id non conveuit , , quae termiuato tempore consistunt , , quandoquidem si potentia in iis uon extiterit , , iu eo certe iuveuiri nou poteriut , , siquidem statuere aliquid oportet , , quod eiusmodi potentiam recipit . . Eademque ratio est eius , , quod omni praeterito tempore tempore uon est , , veluti geueratum , , quod in designato puncto esse potest , , si enim iu omni puncto nou esset , , puuctum , , cui cui couveuit , , ut in eo sit , , termiuatum extitisset ae eius terminus erit comparatione ad tempus praeteritum et consequens ; ; quibus enim temporibus mensum contingit , , hoc ordine erit . . atqui ea tempora mensurata nou sunt , , siquidem infinita existunt ; ; conveuit ergo , , ut in omni omni puncto temporis , , in quo nou nou est , , esseudi poteutiam habeat . . at tempus , , in quo non non est , , iufiuitum existit ; ; quare tempore infinito in eo potentia erit , , qua sit et uon sit . . et reliqua , , quae de hac re dicenda supra memoranimus . . Hie autem sermo non couveuit , , ut de genito dicatur , , quod in - - finito tempore generatur , , tametsi tempus , , in quo est , , iufiuitum existat . . etenim etsi fieri possit , , ut sit omui tempore , , quo non est , , et hoc tempus infinitum existit , , hoc tameu non ita se habet , , ut hoc omni tempore esse possit . . Ceterum cum dixisset , , poteutiam , , uf uf non sit sit et et sit , , iuxta ordinem sermouis praemisit , , ut ut non sit , , deiuceps vero addidit ut sit . . Frius quidem , , videlicet ut uon uon sit , , si si corruiitibile est , , si - - quidem tametsi omni praeterito praeterito tempore sit , , eodem tameu tempore poteutiam habet , , cuius causa non sit . . Posterius vero , , videlicet ut sit , , si generabile est ; ; etenim quamvis omui elapso tempare non fuerit , , in omni tameu eius potentia erat , , ut sit . . Et hoc ordine utrumque eorum has potentias habere de - - prehenditur nee opus erit , , ut a puncto quodam ex punctis temaliquid poris praeteriti initium ducat , , sed sed omui tempore , , quo uon erat , , hoc ei iuerit . . Ex bis itaque iutellegi iutellegi potest , , in in omni eo , , quod de nou nou esse ad esse comniutatur , , vis ae potestas esseudi actum pvaecedit . . potentia enim ad senectutem ipsam senectutem praecedit . . quare genevabile , , dum non est , , essendi poteutiam habet ac ea potentia , , qua est , , cum ea disositioue concurrit , , in qua non est . . quodsi tempus , , quo non est , , infinitum existat et omni eo tempore inerit ei potentia , , qua erit , , cousentaneum ergo non erit , , ut postea sit quaudoque , , sed semper quocunque tempore , , quod ei assiguabitur . . potentia etenim , , cui essendi actus continget , , non est hoc tempore ( ( exempli gratia ) ) maior , , quam sit alio tempore ; ; alioquin si ita esset , , conveniret utique , , ut eiusmodi tempus tempus esset terminatum , , id videlicet quo quo convenit , , ut ut non sit , , et et quo couvenit , , ut sit . . et si erat , , quemadmodum quemadmodum diximus , , illud illud tempus iufiuitum , , quo non est , , toto hoc tempore inerit ei potentia , , ut sit . . potentia’ o o actu antiquior est ; ; [ [ quare ] ] si si posuerimus aliquo temporis momento , , quo quo non est , , esse innovatum , , siquidem inest ei potentia , , quae , , ut ut omnino sit , , causa causa causa est , , falsum fuit , , quod statuimus , , verum id non non erit , , quod tieri non potest , , videlicet unum et idem simul acta esse et non esse , , huius vero rationis captione quoque excluditur , , ut genitum eam potentiam intinito tempore habere possit , , cuius gratia convenit , , ut sit . . omnes autem eiusmodi rationes ab eo sermone pendent , , qui habet : : quod multorum vim ac dispositionera habet , , actiones illarum potentiarum in eo simul esse posse . . Deinceps alia etiam indagine , , quae antea praefata sunt , , Aristoteles prosequitur , , in his autem longo verborum progressu minime utitur ; ; etenim eius opinio hoc in loco non est indicare , , si si interitum admittit , , semjjer antea non fuisse , , nee si interitum sentiet , , semper antea fuisse , , sed in universum dixit : : corruptihile corrumpetur sin minus , , convenit ut sit , , cum natura sua interitum sentiat ; ; et generabile , , fieri nou potest , , ut semper sit . . perspicuum est autem , , id alia ratione evenire . . ex iis namque ipsis ipsis declarat , , quauam ratione quod retulit , , esse contingat , , et cum hoc etiam eorum eorum sententiam refellit , , qui aliquid esse pronuntiant , , quod semper interire potest et tamen nunquam interit . . nos autem dicemus , , quo pacto sujjer hoc demoustratio exstruatur ex hoc eodem sermone . . cum corruptihile aliquid omnino non interit , , | | simul corruptibile et et incorruptibile erit ; ; etenim corruptihile est , , quoniam non essendi potentiam habet , , incorruptihile autem , , quoniam nunquam interit ; ; quare simul essendi et non essendi potentiam hahehit . . sin vero dicamus , , quod infinite tempore has duas potentias habeat , , ac deinceps po - - namus , , quod nou est , , aciu existeve , , falsuin evit , , quod posuimus , , impossibile vero neciuaiiuam , , idemque absolute deducetiir , , quod in eisdem antelatis dictum est . . Couveuit erg - - o , , ut ut id iutereat , , quod iuterire potest , , haec autem positio alteium serraonem uou requirit , , ut puta , , si superioribus temporibus semper fuerit vel vel uoii uoii fuerit , , sed sed absolute quidem , , si si interire potest , , iuterit . . hiuc tit , , ut hie idem sermo eorum sententiam lefellat , , qui aliciuid semper interire posse affirmant , , quod tamen nuquam interit . . ita etiara quod natura sua nasei poterit , , omniuo convenit , , ut aliquando generatum sit sit vel generetur , , sive , , postquam postquam natum fuerit , , illud semper esse statuimus , , she id semper esse minime statuimus , , sed sed desinit esse , , neque etiam hoc in in loco explicatur , , postquam inuovatum fuerit , , utruin semper , , an non semper sit ; ; quod enim consonum videtur , , est , , ut genitum tantum sit . . ctcnim si semper gcnerabilc esset , , sed ipsum superioribus non fuerit uec ullo uuquam consequenti tempore erit , , essendi ac non non essendi potentiam infinito tempore habebit ; ; ex eo enim , , quod quod ortum habet , , inest ei potentia , , quae ut ut omnino sit , , causa est , , ex eo vero , , qoud superioribus temporibus non fuit nec nec consequentibus erit , , inest ei potentia , , quae , , ut omnino non non sit , , causa est . . id autem cum posuerimus , , falsum erit , , sed impossibile nequaquam , , ut hoc iure esset et non esset , , et reliqua , , quae in aliis dsipositionibus dicta sunt . . Hoc autem ex ea positione omnino deducitur , , videlicet quod natura sua interire potest , , consequentibus omnibus temporibus sine interitu permanere posse , , corruptio enim et et mictatio , , quae est causa comiptionis eorum , , qaibus inest , , non erunt , , si gernerabile non generahitur . . sed quod in fine eius sermonis addidit : : uempe convenit igitur , , ut non semper sit , , et et quod ab hoc hoc sermone pendet , , videlicet siquiclem convenit , , ut sit , , idem fere est , , quod antea praefatus fuit , , dum inquit etiam , , semper 003E ; ; erit , , cuius causam deinde assignavit , , siquidem fieri potest , , ut sit , , fierique fierique etiam potest , , ut non sit sit semper . . Idem praeterea hoc etiam modo doceri potest , , nullum in - - genitum invenitur , , ( ( juod vel casu vel vel fortuna innovari p p OS sit . . ea enim , , quae casu vel vel fortuna eveniunt , , raro fiunt et et aunt pmeter id , , quod est semper aut plerumque ; ; quod autem ingenitum est et immortale , , aut semper est aut plerumque ; ; semper , , si ex utraque extremitate infinito tempore distrahatur , , aut plerumque , , si ex altera dnavum extremitatum distrahatur , , quemadmodum id , , quod ortum habet , , oraui cousequeuti tempore , , et id , , quod interitum sentit , , owni tempore praeterito . . cum autem generabile tale et corruptibile tale non aint easu easu vel fortuna , , perspicuum est , , quod natura sunt , , etenim omue , , quod est , , aut uatura est est aut casu — — ea enim , , quae ex arte fiunt , , extra haee sunt — — res vero omnes uaturales proprias earum potentias custodiunt . . si vero eas non non custodierint ac in in alias alias dispositiones commeuriut , , earum transitus vel casu erit — — turn rerum naturalium naturalium et et earum , , quae casu vel vel fortuna sunt , , dispositio una atque eadem esset — — vel earum transitus quoque secundum uaturam’ t . . itaque transitu servato si ipsae mutabuntur , , transitus quoque earum aut natura erit aut casu ; ; quare conveuit , , ut uaturales potentiae terminos liabeant . . quodsi terminos babueriut , , et id , , quod nunc ortum babet aut in - - teritum sentit , , natura erit ante interitum . . perspicuum est igitur , , id , , quod nunc evenit naturae ac bis duabus dispositionibus sub - - iectae materiae , , videlicet generationi rerum rerum earumque esse , , privationique et non non esse , , terminum habere , , quo quo amplius non mutatur . . quare couvenit , , ut gcnitum privatum privatum non non sit , , quin possit com - - mutari ; ; interitus ergo ei quoque eveuiet , , tempore quo est . . itidem non deprebendimus , , quod interitum sentit semper , , propriam eius uaturam egredi et cum permanserit aliquando aliquando natura sua , , permanet quoque ea ea dispositioue , , in qua est est immortale , , et cum naturam suam custodierit , , eani potentiam quoque servabit , , cuius causa transmu - - tatur . . quare conveuit , , ut plures poteutias infinito tempore simul liabeat et cum statuerimus , , ut buius potentiae potentiae actio permaueat , , quod statuimus , , falsum erit , , quod fieri non potest et et reliqua , , quae toties I I praefati sumus . . Impossibile enim est , , ut dicatur genitum proprias potentias ( ( exempli causa ) ) custodire ac acternum incorruptibile permanere una cum ea potentia , , quae iiuitationis causa sit , , videlicet mutationis in praeterito . . quare actionem potentiae , , quae ei interitum adsciscat , , cum statuerimus , , id nos statuisse cam iam praeterisse atque tunc non fuisse . . itaque ex hoc sermone omniuo elici non posse unum et et idem esse et non esse , , iion euini est est aliquis , , qui qui hoc asseveret . . vis euim , , quae futura est , , de eo , , quod praesens est , , non autem de praeterito dicitur . . cum euim diceraus quidpiam habere potentiam , , qua eras omnino non erit , , absurda haec assertio ac disseutauea non erit ; ; si vero dicamus habere potentiam , , qua heri omnino omnino nou sit , , hoc profecto ridiculosura ac dissentaueum existit . . idem praeterea de eo , , quod orig - - inem habet , , sed interitum non sentit , , intellegi potest , , siquidem cum occidet , , custodiet poteutiam , , quae ei omnino esse adsciscit . . si vero haec poteutia poteutia inerit ei , , quod iam praeteriit , , et quod iam praeteriit , , potentiam actionis non habet , , quae illi interitum omnino afferat , , igitur eius poteutia erit secundum id , , quod superioribus temporibus fuit ac id quod iam praeteriit . . Praeterea post has geuerales novas etiam rationes adducit . . naturliter etiam , , etiam , , si si consideremus , , consideremus , , videlicet videlicet rationem partieularium eorumque , , quae sub seusum caduut , , non invenimus ullo modo fieri posse , , ut ea , , quae non generata sunt , , intereant , , et ( ( piod piod interire potest , , ingeuitum sit . . eteuim ad sensum videmus ea omnia , , quae originem habent , , interitum sentire et e e econverso . . altherantur atutem contrariis , , ut puta valetudo morbo et quiete motio , , eorumque commutatio e e coutrariis in contraria erit , , et reliqua , , quae in Libro de de Ortu et Interitu Interitu dicta sunt , , cuius sane ratio est , , quoniam id , , quod semper est quodque interitum non sentit , , contrarium non habet . . similiter etiam quod genitum est et et semper existit et quod ingenerabile est et corruptibile , , quemadmodum dixerunt . . Finis Primi Libri de Caelo et Mundo . . DE CAELO ΕΤ MUNDO LIBER SECUNDUS CUM THEMISTII PHILOSOPHI COMMENTARIO MO YSE ALATINO MEDICO HEBRAEO INTERPRETE . . Quoniam autem in Octavo Physicorum Libro declaratum fuit ratioui consonum esse , , ut ut corpus , , quod in circulum fertur , , sempiternun inveniatur — — eteuini aequum est , , ut motus ac motor sempiternus sit , , et hie motus ei tantum inesse potet , , quod in orbem fertur — — cumque in eo , , qui qui proxime huuc pracedit , , Libro dictum sit congruum esse , , ut quintum corpus ingenitum immortaleque existat . . ac tandem monstratum fuerit mundum ingenitum esse ae immortalem , , illuc modo regrediendum nobis erit , , ut praefatae disputationis principia coJligamus ac ita ea repetamus . . Aristoteles inquit : : 003C ; ; omen quidem 003E ; ; nec ortum esse nee nee interire posse , , et reliqua — — per per baec autem nee nee interire interire posse non solum aboutsolute non non interire intellegit , , sed neque habere potentiam , , ut possit interire — — sed unum esse esse atque atque aeternum , , omnis aeteruitatis principium et statum non habeus — — durationis nempe , , non autem magnitudinis ; ; magnitudine enira finitum existit — — habens autem et continens in se se ipso infinitum tempus cum ex ex iis , , quae dicta sunt , , perspiei potest , , tum ex sententia illorum , , qui oppositum dixerunt . . dixit habens autem et eontinens in se ipso infinitum tempus , , quoniam duo diversa haec respiciunt ; ; siquidem dixit habens , , quoniam cum universo tempore distrahitur , , et continens in in se se ipso , , etenim causa est , , ut ut tempus proferatur , , quandoquidem in eius circumvolutione tempus eonsistit . . cuius Veritas cum ex iis , , quae a nobis nobis diceuda sunt , , tum ex sententia illorum , , qui aliter dicunt , , intellegi potest . . Etenim si eo modo , , quern illi iuducunt , , esse potest et et eo eo etiam niodo , , quern nos dicimus , , non est , , cur persuasum cuipiam sit id magis hoc , , quam illo modo modo se habere , , veruin si eo eo modo , , queni illi iuducimt , , esse nou potest , , eo vero , , quem quem nos dicimus , , potest , , hoc hoc tametsi demonstratiouis vim non habeat , , maguura tamen pondus habet ad huius veritatem persuadendam . . quodsi inter has duas sententias medium non sit , , sed geuitus aut aut ingenitus sit , , quemadmodum nos dicimus ; ; at genitus non est est : : omnino igitur ingenitus sit , , oportet . . deinceps corum sententias , , qui alitev dicunt , , ponamus . . Itaque praeclare uobiscum agetur , , si hoc sibi quisque nostrum persuadeat veterum sapientium , , maximeque Graecorum , , de hoc veras esse sententias . . hi enim supremum corpustamquam corpustamquam divinum animadvertentes , , siquidem convenit , , ut divina in sublimioribus locis collocentur , , caelum versus , , dum deos praecabantur , , manus extollebant . . videtur autem Aristoteles non huic , , sed illorum sententiae adstipulari , , qui deum immortale animal esse pronuntiabant et , , si animal est , , sine duhio corpus motu praeditum , , qui omnino cessare noti potest finemque non hahet , , sed ceterorum motuum ortuumque principium est , , cum sempiternus deus sit omnium rerum causa , , cum itaque id de eo corpore sentiret , , quod in eirculum vertitur , , in postulati modum inquit : : motus fiuem motus principium esse , , quod a dec eraanat . . illud namque finem ceterorum motuum , , videlicet videlicet globosum corpus , , appellabcmt , , quia finis quoque ex qo qo finis dicitur , , quod continet . . et circulatio ac corpus , , quod in orbem fertur , , perfectum existit — — circulus enim incrementum non sascipit — — et imperfectum motum eumque , , qui qui finem habet , , continet . . etenim is motus , , ( ( pii recto ordine ordine instituitur , , finem habet , , haec autem uec uec prin - - cipium habet uec fiuem , , siquidem | | unumquodque puuctum , , quod in circulo desiguetur , , et finis et principium existit . . Caelum autem summumque locum ( ( etc . . ) ) . . haec est una ratio de sphaerici corporis dispositione a a veteribus desumpta . . veteres enim supremum locum , , in quo est est illud corpus , , quod in eirculum torquetur , , diis quidem attribuerunt . . Quae vero nos de de eo diximus , , assertionis illorum vim conlirinant ; ; ostensum enim est corpus , , quod in circiduni torquetur , , interitus et ortus ortus expers esse , , quodque affectiones non admittit ; ; praetera liberum est a molestiis , , quae mortalibus accidunt , , sed non penitus absoluteque ; ; forte enim eas admittit vel ea ratione , , qua lumen recipit , , quemadmodum lunare corpus ; ; dum vero de ceteris affectionibus loquitur , , sane verum est . . ubi vero corpus meminit , , etiam in postulati modum sum mum mum locum nomiuavit , , siquidem quod per summum iutellegimus , , diversum ab eo eo est , , quod per τὸ ὁ πέριξ πέριξ nominamus ; ; τὸ ὁ ὅς ἄνω ἄνω2 ἄνω enim est a a medio medio ad huane huane orbem usque , , τὸ ὁ πέριξ πέριξ autem dicitur a a luuae orbe ad extimam supremae sphaerae superliciem usque . . Aristoteles inquit : : et quoniam caelum lab oris et defatigationis expers est . . — — per caelum autem autem hoc hoc in loco praestantius intellegit — — propterea quod ad ad motua eius perpetuitatem petuitateni , , vim uon rcquirit , , quae , , ut ut hac motus specie omnino moveatm ; ; cogat , , at , , cum ipsum [ [ aptum ] ] natum aliter ferri impediat probibeatque ; ; etenim ea omnia , , quae hoc ordiue moventur , , laborem defatigationemque participant , , et quo motus eius praeter naturam ac naturalis constitutionis privatio permaueutior extiterit , , eo laboris ac eius defatigationis maior erit accessio . . Neque vero hoc est secundum fabulam antiquorum , , videlicet poetarum , , quemadmodum inquit Homerus ac id genus alii poetarum nonnuUi , , caelum 003C ; ; Atlant 003E ; ; sustentari ipsumque ad se tuendum indigere indigere tali tali necessitate , , videutur enim ii etiam , , qui qui banc fabulam commenti sunt , , in eadem esse sententia , , qua posteriores nonnuUi physici , , qui existimavere corpora caelestia ease terrea et gravia , , causamque afferre conati sunt , , cur caelum ad infra non inclinet nee praecipitetur ; ; quorum nonnulli buius causam couversionem esse dixerunt , , alii vero arbitrati sunt animam quandam caelum ferre ac susteutare ; ; animam autem violenter ipsum tenere . . etenim quamvis ab auima eiusmodi corpus custodiri dicant , , ab ea tamen cogi non affirmant , , ut id natura recipiat , , quemadmodum animatis evenit . . consentaneum igitur non est affirmare , , ut vi quadam animata perpetuo in proprio loco permaneat nee quod propter couversionem eius sustiueatur prohibeaturque , , ne ad iufera praecipitetur . . etenim neque divinum corpus , , neque etiam anima ( ( ut convenit ) ) poterit semper moveri . . fieri enim non potest , , ut eius vita molestiae expers sit , , cum corpus moveat , , quod alio niodo suapte natura feratur , , continenterque moveat , , sed sine vacatione , , ab omni etiam etiam quietis voluptate libera extitisset , , — — coluptas enim corpoream requiem sequitur — — sine defatigatione otioque . . atque ita animae contingeret , , ut deteriorem quam mortalium auimae sortita con - - ditiouem esset ; ; iis namque somni tempore requies quaedam omnino couceditiir , , haec autem , , quoniam semper movotur , , ea etiam requie esset orbata ac otiosara vitam ageret , , si ( ( quemadmodimi dicimt ) ) semper moveutur ex ex eo , , quod in coutinua celeritate sit ob ob eius vitam , , quae ia eo apparet . . nonne vides luinc sermonera , , similem ei , , quern vel alias uominatus poeta de Ixioue protulif ? ? qui quideoi animautium more trochum movere arbitrautur , , et nunquam ab ab eo absolvi datum est . . Aristoteles inquit ; ; quodsi corpus , , quod in orbem movetur , , eo modo , , qui expositus est , , esse potest , , uempe quintum esse naturaque hoc motu cieri nee non secundum dispositionem minime commutari , , aeteruum quoque esse perspicuum nobis evadet . . praetereaque nostra seuteutia , , quae de deo est , , congrua erit ; ; ea videlicet , , quam communi consensu affirmare poterimus . . communem autem consensum vaticinationem appellat ; ; vaticinatio enim vera est , , licet sine demoustratione sit , , ita etiam communes consensus . . Quoniam autem nouuulli sunt , , qui caelo dextram et laevam partem esse dicunt , , utrum habeat dextram et laevam eo modo , , ut illi tradunt , , an aliter , , videndum est , , quemadmodum paulo iuferius dicetur , , si modo omnino conveuiat , , ut haec principia muudi corpori adaptanda sint . . principia nominat partes loco differentes ; ; principium enim harum partium positus dextra et laeva pars | | est , , quemadmodum illarum positus principium supra et infra , , quae eiusmodi sectae homines habeut . . atque in universum istaec principia in communibus ac perfectis corporibus tantwu inveniuntur ; ; perfecta vero corpora ea sunt , , quae animata dicuntur . . tria autem voco , , superiorem , , anteriorem et dextram partem , , quaruni unicuique altera opposita adiungitur , , nempe in - - ferior , , posterior posterior et laeva pars ; ; hae namque secundum tres corporis dimensioues perficiuntur . . eiusmodi vero dispositiones comparatione ad motum contemplabimur , , ut singulae earum dinoscantur , , cuiusnam motus principium existant . . est enim superior pars motus longitudinis principium sursum versus , , ariterior profunditatis anterius oersus , , dextra latitudinis dextram versus , , ut motus sint ex inferiore in superiorem , , ex posteriore in anteriorem atque ex laeva in dextram partem ; ; et haec sunt principia principia cuiuscunque motus , , iuxta tres dimensioues , , cum autem hi motus tres sint , , primus quidem , , piita a a superiore parte , , accretionis causa est , , sic ut eius , , quod a a sensu manat , , a a prioribus motus atque loci mutationis a dcxtris motus causa est . . atqui motiis is , , qui accretio dicitur , , eum , , qui manat a a sensu quique loci mutatio dicitur , , praecedit . . siquidem , , si cuipiam Jd Jd duo duo motus msunt , , utique et ipse accretiouis raotus iu eo inveniri debet , , non autem e e coutra , , ut , , si accretiouis motus in aliquo iuveniatur , , iu eodem motus , , qui mauat a a sensu quique loci mutatio est , , omnino inveniri debeant , , quemadraodura iu plantis . . sique convenit uuiverso , , ut principium ei adhibeamus , , ut principium nempe motus , , qui qui dextram versus in latitudiuem tit , , conveniet utique , , ut etiam principia aliorum motuum ei ei adhibeamus , , quae eo priora sunt , , videlicet motus , , qui in superiorem quique in anteriorem partem lit . . de his autem in Libro de de Animalibus scripsi , , ibi namque est buius disputationis proprius locus , , boe autem in loco de eo priucipio nunc nunc disserimus , , quod quod in eisdem partibus ipsum praecedit , , quemadmodum dextrum sinistrum , , supra infra , , ante pone . . Principia autem haec dico , , unde primum motus eorum , , quae moventur , , proficiscuntur . . Per principia autem hoc in loco , , unde motus proficiscuntur , , motricem potentiara intellegit . . ob id tamen non non concedimus , , ut haec cuiuscunque corporis principia sint ; ; licet enim omne corpus secundum omnes has tres dimensiones moveatur , , hoc natura sua sua non habet , , sed rebus tantum animatis insunt . . etenira his hi motus motus uaturales sunt , , sed partim eos eos simul habent , , partim vero eum eum tantum sortiuntur , , qui in in sublime sublime instituitur , , sicuti accretiouis motum in plantis cernimus . . ipse autem ex unaquaque combinatione unum assumpsit , , quod nobilius est , , alterumque reliquit , , siquidem ab eo eo continetur . . ipse namque ( ( exempli gratia ) ) ex ex horum horum motuum combinatione , , videlicet motus , , qui in sublime quique deorsum fertur ( ( qui quantitatis motus motus est ) ) , , motum , , qui qui sursum fertur , , accepit ; ; hie enim alterum continet , , qui qui deorsum instituitur , , siquidem fieri non non potest , , ut ut motus , , qui ad supera fertur , , sit , , nisi alter motus iu - - veniatur , , qui ad infera proficiscitur , , atque eodem iure ceterae etiam motiones se habent . . quare cum dicimus principium motus accretiouis esse motum , , qui ad supera fertur , , per motum , , qui ad supera fertur , , ambos motus simul combinatos intellegi oportet , , videlicet motum , , qui in superiorem quique in iuferiorem locum instituitur , , ac in ceteris motionibus eodem modo . . alioquiu , , si contingeret , , ut id hac ratione minime intellegeretur , , conveniret utique , , ut per motum in superiorem partem , , eum motum intellede geremus , , qui qui supera versus fit , , ac ita etiam in ceteris motionibus . . atque in universum , , ea quidem pars supra appellatur , , unde vere motus inunovatur , , quam quidem ob causam et finis quoque pars superior appellatur , , et in plautis radices , , per dextrum vero earn partem iutellego , , a a qua vere motus proficiscitur ; ; principium enim loci mutatiouis in auimalibus pars dextra existit , , quemadmodum in Libris de Auimalibus explicatum fuit animal a a dextro pede motura exordiri , , deinceps sinistro pede pede moveri ; ; etenim sinistro pedi innititur , , dextro autem motum incipit . . ea vero pars ; ; quae supra versus existit , , unde motus proficiscitur , , appellatur ; ; etenim augmenti accretionisque causa est eorumque naturalis motus , , unde motus proficiscitur , , appellatur . . loci autem mutatio , , a quo dicitur ; ; hac enim tautum invenitur egredi aliciuid locum , , in quo erat , , ac alio profi - - cisci . . a prioribus autem motus , , qui manat a a sensu , , quo dicitur , , quandoquidem loco quodam perficitur , , in quo sensus insunt ; ; sensus enim sensile attingit et quasi ad illud movetur . . haec autem in iis , , quae anima praedita sunt , , in nullo enim inanimatorum , , unde initium motus proficiscitur , , invenitur , , quia natura eorum propria tales motus non moventur . . quandoquidem partim non moventur ventur omnino , , | | partim moventur , , sed non aeque singulos praedictos 003E ; ; ; ; quasi dicas partim prorsus non moventur , , quemadmodum ea , , quae in propriis eorum locis consistunt , , partim x003E ; ; non aeque ab omni parte ; ; non enim iis iis motibus moventur , , qui a dextris ac a a sinistris et a a prioribus vel a a posterioribus partibus iustituuntur , , sed vel in in sublime , , vel vel deorsum tantura feruntur . . nos autem quamvis ea dicamus a a dextris et sinistris sinistris partibus moveri , , hoc tamen de illis illis non non affirmamus , , ex eo , , quod propria eorum natura id id habeant , , sed sed ex eo , , quod ad nos refertur , , hoc profecto de illis pronuntiamus . . persaepe enim accidit , , ut divinatores eam stellam , , quae ad dextram occidit ( ( ? ? ) ) dextram , , et quae ad sinistram , , sinistram stellam appellant , , quamvis natura sua neque neque ad dextram , , neque ad sinistram occidat ( ( ? ? ) ) , , eademque ceterarum divinationum ratio erit . . nos enim imaginabiraur in eo , , quod iuanimum est , , si ad nos nos referatur , , dextrum esse aut aut sinistrum . . ac de statua quoque quoque dicemus , , ex ex nostrarum partium simili - - tudine , , dextram ac sinistram partem habere , , idem quoque de eo dicemus , , quod cum nostris partibus dextris vel sinistris simili - - tudinem non habet , , sed contrario modo sitas partes habet iis , , quae dextrae vel siuistrae suut ; ; quemadmodum si a posteriori muvi fiuiusdam parte coUocati essemus ac tanquum sinistram eius partem earn constituamus , , quae dextrae uostrae respondeat , , tanquavt dextram autem , , quae siuistrae . . et quamvis partes huius rationis natura sua non habeant , , hoe tameu modo eas nomiuamus compa - - ratioue ad nos liabita ; ; ita etiam , , si si volvamur , , hoc hoc ordine eas nominabimus . . cum autem in iis , , quae anima praedita sunt , , eiusmodi sex principia iuveuiautur , , mirari itaque licet Pythagoreos , , cur duo tan turn eorum meminerint meminerint inter ea , , quae de partium muudi principiis retulerunt quaeque iuxta eorum seutentiam suut veluti unum unum et et multa , , mas mas et foemiua , , lumen et teuebrae , , dextrum et sinistrum , , et reliqua , , quae eiusdem rationis sunt , , quatuor autem reliqua praetermiserint , , licet non minus propria ac vere principia existant ? ? non euim affirmare possuut principia ab eis commemorata esse veriora maioremque inter sese habere differentiam quam supra et et infra , , et ante et pone ; ; haec enim figura eorum uou’ eruut , , siquidem dextra manus figura a a sinistra non’ ert ; ; eteuim viribus tantum differunt , , siquidem partes dextrae validiores siuistris existunt ; ; eorum vero quae supra supra et infra , , ante et pone sunt , , pone quidem , , non viribus sed sed figuris differt , , aique pes et caput ( ( exempli gratia ) ) fine fine , , figura , , ac ac viribus difieruut , , ut hoc nomine posterior thoracis pars ab auteriori atque a a scapulis , , veuis ac uervis differat . . atqui dextrum et sinistrum in animantibus tantum cousistunt , , supra autem iufraque in plantis quoque inveniuntur ; ; quare iis etiam supra et infra conveniunt . . praeterea cum longitude latitudiue prior sit ( ( convenit namque ut ut primo primo aliquid crescat , , ac delude in latitudinem extendatur ) ) , , prioris autem prius est priucipium , , lougitudinis autem priucipium sit pars superior , , et dextra latitudinis , , igitur superior pars dextra prior erit . . nee quaevis pars tempore alia prior existit . . dicitur euim multis modis prius alterum altero , , ut quod aufert quidem , , minime vero aufertur , , nee non etiam id , , quod ordine quodam antevertit , , quodque deinde potentia diguitateque prius est ut rex , , ac ac demum quod generatione , , tempore videlicet , , alterum praecedit , , prius esse dicitur . . atqui longitudo latitudiue natura prior est , , siquidem ad eius ablationem aufertur et ipsa ; ; etenim si linea non est , , planum non erit , , hoc autem non non existente , , lineam esse nihil prohibet . . verum Aristoteles non ait longitudinem latitudiue generatione ac tempore simul priovem esse . . deinde inqnit : : praeterea , , si superior pars est , , unde motus profieiscitur , , dextra vero id , , a quo , , prior id , , ( ( juo , , et unde motus profieiscitur , , naturalis naturalis motus est , , quo autem motus est , , qui mauat a a seusu , , a a quo vero loci mutatio mutatio existit , , na - - turaleque seusu prius est nec non sensus ac sensiles motus loci mutatioue priores sunt , , licet non omne sensile locum mutet : : convenit igitur , , ut superior pars dextra prior sit . . itaque duplici nomine Pythagorei reprehendendi sunt , , quod principia ea ea , , quae principatum potius tenent , , praetermiserint , , et et haec ipsa , , quaecunque sint , , in omnibus inauimis aeque ac auimatis inesse putaverint . . verumtamen , , quamvis cognitum sibi habuerit id eos’ ecisse , , ubi ubi illud retuleriut , , reperiri non potest , , siquidem omnino quidem iis ea ea att ribuerunt , , quae iuauima sunt , , qui igitur fieri potuit , , ut quod principalius est , , praetermiserint ? ? Quoniam auteni nos ante explicavimus liaec principia iis inesse , , ( ( piae auima praedita sunt , , iuanimis vero baec tribui comparatione | | ad nos tantum et caelum quoque animatum esse diximus : : quod cum ita sit , , conveuit profecto , , ut baec omnia principia caelo attribuamus ; ; non enim consentaneum est , , ut , , quia globosum existit ac eius partes similes sunt semperque moventur , , his principiis privatum sit . . Aristoteles autem per hunc sermonem Platouem insinuavit ; ; is enim supra infraque natura in caelo inesse negabat , , cum globosum existat . . quare , , cum baec principia posueri - - mus , , conveuit ergo , , ut distiuguamus ac ac terminemus . . hae differentiae non solum poteutia in illo inesse apparent , , sed etiam specie et tametsi secundum formam commutari non possit , , tamen globum imagiuari poterimus , , cuius omnes partes similes sint ac poteutia tantum distiuguantur inter se , , quarum dextrae ceteris validiores sint , , etsi propter figurae similitudinem minime appareant . . conveuit igitur , , ut de boc boc universo dicatur inter principia motimin eius , , quod validius est , , principium a a dextra esse , , quod ab orientali parte proficiscitur , , sique dextra ac sinistra pars in eo inveniatur , , om - - nino etiam superior et inferior in eo poterunt inveniri . . dextrum autem sinistrumque duo latera dicuntur , , et duo latera sunt supra et infra ; ; longitudinem autem eius voco axem eius , , cuius duae extremitates duo vertices sunt , , ac supra infraque duos vertices iutellego , , quorum unum superiorem , , alterum vero inferiorem esse dicimus . . etenim supra et infra aliis etiam de causis distinguuntur inter se ; ; atqui secundum globum quidem , , in perfecti globi globi actione , , ex ex bis duobus verticibus terminus innovatur . . in aliis enim hemisphaeriis praeter baec duo diversae figurae temporibus diversis nobis innovantur , , liaec autem duo hemisphaeria unam atque eandem figuram semper habent et non coramutantur ; ; vertices enim nunquam moventur ac eodem modo semper maueut . . eteuim etsi latera , , hoc est pars superior et et inferior , , distiuguautur , , vertices tamen latera dicere non solemus . . lougitudo enim huius totius est inter hos duos vertices , , duo autem vertices sunt , , superior et inferior pars ; ; atque meridionalis eorum supra est , , infra vero septentrionalis . . etenim caeli dextra orientalis pars est , , unde princi - - pium ducit motus , , neque caeli conversio alia ratioue naturalis erit , , nisi meridionalis vertex superior inveniretur . . etenim si septentrionalis vertex superior esset ac eius motus a a sinistro latere initium duceret , , omniuo sequeretur , , nt ii , , qui versus septentrionalem ver - - ticem morautur , , in superiore hemisphaerio hemisphaerio in dextroque latere consisterent , , ac ii , , qui in altero bemisphaerio habitant , , contrario modo se haberent iique superiorem partem dextram , , inferiorem vero sinistram vocarent , , atque de iis nominibus id efficeretur , , quod de illis Pythagorei facere cousueverunt , , siquidem Pythagorei dicunt superiorem partem eam esse , , quae dextrae e e regione existit , , quemadmodum invenimus Aristotelem hoc confirmare in eommcntariis ὑπομνήμασι ὑπόμνημα ) ) , , quos adversus Pythagoreorum sententias conscripsit , , ubi contra eos disputat , , qui superiorem partem dextram ( ( ? ? ) ) esse contendebant . . * * * * * si hic quoque actio actio quaedam est . . universum enim alicuius actionis gratia perfectum existit et unumquodque eorum , , quorum opus est , , operis est gratia , , causa enim quamobrem oculi sint [ [ fabrefacti , , ] ] est , , ut ut illis videatur ; ; itidem hominis constitutionis causa est , , ut ut speculetur opereturque , , navis autem , , ut proficiscatur , , atque liorum causa hae res inveniuntur ; ; quod autem non per se opus aliquod raolitur , , neque etiam operis gratia esse dicitur , , quemadmodum oculus ut ut speculetur . . ea autem , , in quibus non iudicatur iudicatur esse opus , , sed si erit , , de numero simplicium ut punctum ( ( ? ? ) ) extiterit , , ac in natura rerum inveniautur , , in iis eorum opus essentiaque in unum coeunt . . cum autem unumquodque , , quod operis gratia est , , profecto propriae quiditatis ac formae gratia sit : : deus igitur , , cum simplex sit , , substantia quidem eius et opus iu unum coeuut ; ; neque ipse alterius gratia est , , sed propriae quidditatis causa , , quae est eius actio sane indefinita ( ( ? ? ) ) : : igitur ipse quocpie eius gratia est , , quod indefinitum ( ( ? ? ) ) existit , , hoc hoc est vitae ipsius sempiteruae gratia , , quare si vitae sempiteruae gratia est , , aeterno igitur viveus est , , quemadmodum ei couvenit vita , , verum si sempiterua vita invenitur , , aliquod etiam aeteruo ordiue animatum erit , , quod , , nou aliter ac ac si viveret , , hoc est est vitam haberet , , autequam vivat , , existit , , quemadnaodum cum primum lumen invenitur , , luminosum est , , videlicet id , , quod lumen recipit . . Quoniam autem supremura tantum caelum tale est , , corpus enim [ [ quoddam ] ] divinum est , , quod in orbem movetur , , atque eiusmodi couversio veluti eius vita est , , ob earn causam inter cetera haec ipsum tantum Ι Ι est , , quoniam motus veluti vita quaedam existit , , tantumque conversio sempiternus motus est , , etenim continua est , , haec autem ei tantum accommodatur . . cum itaque caelum dumtaxat hoc iure se habeat , , quemadmodum praefati sumus , , necesse est ei ei tautum sempiternam vitam conversionemque conve - - nire . . sed conversio , , immo omnis mtus , , super manente ac ac quiescente aliquo omuino celebratur . . in iis autem , , quae de Animalium motu a a nobis nobis dicta sunt , , moustratum est id , , quod manet ac quiescit , , illius partem esse esse uon posse , , quod super ipso movetur . . etenim si eius pars aliqua quiesceret , , naturalis eius motus versus earn institueretur ; ; hac autem ratione motus eius versus eam partem rectus quidem , , non autem circularis foret . . ac praeterea fieri now now posset , , ut aeterno ordiue ordiue converteretur , , siquidem conversio praeter naturam ei conveuiret . . nihil enim , , aeteruo prius est ; ; atqui motum praeter naturam is motus praecessit , , qui secundum naturam existit : : consonum igitur est , , ut sempiternus motus praeter naturam non sit . . num autem naturalis motus eo motu prior sit , , qui praeter naturam existit , , perspicuum ac manifestum est . . etenim in lis , , quae ortum interitumque admittunt , , a a naturali constitutione discedere est disce - - dere ab ipsa uatura . . et quoniam rationi consonum erit , , ut aliquid maneat , , super quo sempiternus sempiternus motus instituetur , , fierique non potest , , ut id eius corporis pars sit , , quod sempiterna conversioue movetur , , nee non ex terrae dispositione manifeste apparet ipsam quiescere ad eamque ponderosa omnia omnia inclinationem habere , , quandoquidem in medio consistit , , id vero , , ad quod ponderosa in - - clinant , , medium est , , ( ( hoc enim alias a a nobis demonstratum fuit ) ) : : quare convenit , , ut terra ipsa quoque medium sit , , circa quod conversio defertur . . at terrae ignis contrarius est ; ; contrariorum autem , , si si unum existit , , alteram etiam existere neeesse est : : quamobrem omnino couvenit , , ut ignis existat . . terrae autem coutraiius cat , , non secundum primas qualitates , , quae formas constituunt , , siquidem ignis , , cum ealida siceaque uatuva pracditus sit , , siccitate cum terra terra consortium habet , , sed sed propriorum motuum principiis ei coutrariatur ; ; naturalis euim motionis principium ignis quidem supra , , terrae vero infra existit . . convenit ergo , , cum unum eorum sit , , ut reliquum etiam omuino esse debeat ; ; eadem enim omnibus subiecta ma - - teria est eademque ratione siraul in in illis illis cousistit , , nee nee mutatur causa , , quae operatur , , sed sed vel ilia , , quia sunt , , vel haec , , quia non sunt , , atqui si terra est , , uou uou modo couvenit , , ut ignis necessario sit , , sed omuino convenit ignem terra priorem esse , , habitus enim , , enim , , contingit contingit huic , , necessario privatione prior est . . cum autem habitus in iis , , quae natura contraria sunt , , privatione nobilior sit , , privatio vero ignobilior , , iguique caliditas , , quae praestantior est ( ( calido namque vivimus ) ) , , maior insit , , terrae vero frigiditas , , ac ignis quoque levi - - tatem habeat in superioremque locum ascensum , , terra vero gravotatem et in inferiorem locum desceusum , , praetereaque ignis motum , , terra vero quietem habeat , , ac ilia habitus sint , , haec vero privationes existant ( ( in Physicis enim explicatuin fuit quietem motus privationem esse ) ) : : ignis igitur terra prior est . . quare convenit , , ut terra et et ignis simul sint . . quibus existentibus , , ea etiam sint sint neeesse est , , quae medium eorum locum tenent ; ; qualitate enim contrarietatem unumquodque elementorum ad unumquodque hahet . . et quoniam calidum siccumque invenitur , , omnino etiam frigidum humidumque , , aqua nempe , , inveniatur oportet . . insuper cum sit aliquid frigidum siccumque , , videlicet terra , , ut aliquid calidum et et humidum sit , , aer nempe , , necessario etiam oportet . . dixit [ [ hoc etiam positum sit sit ] ] nunc ; ; [ [ postea autem id id docere couabi mur ] ] , , quandoquidem cum in in his libris turn etiam etiam in in iis , , ( ( piae de Ortu et Interitu dicta sunt , , id profecto explicabitur . . His ita positis , , omnino quidem ortum interitumque esse oportere perspicuum est . . quod enim contrarium habet , , sempiternum unquam esse non potest ; ; aeternitas enim affici non potest , , contraria autem suapte natura omnino quidem patiuntur alia ex aliis . . lyraeterea cum haec quoque mobilia sint eorumque na - - turalis motus is is sit , , qui recto ordine procedit , , nee non rectus motus ( ( ut Octavo Physicorum Libro declaratum fuit ) ) aeternus esse non non possit , , convenit iis , , ut aeterna etiam non sint ; ; etenim cousentaneum est , , ut ea ipsa eadem ratione se se habeant , , quemadmodum motus eorum principium se habet . . Omuino itaque convenit , , ut ortus , , interitus eorumque innovatio sit , , proiit ab aliis et aliis causis contingit , , videlicet divinorimi corporum causis . . omnino siquidem uecesse est , , ut iuxta diversisint tatem , , quae in spliaeris et elemeutis consistit , , divina corpora plura eorumque conversiones plures quoque existant nec non diversa ratio sit , , qua res specie sunt aeternae , , ab ea , , qua illae | | numero aeternae nianeut . . Deinde inverso ordine solutionem faciemus , , omnino consentaneum est , , ut divina corpora plura eorumque conversiones plures sint , , nempe quod ortus esse debeat ; ; ortus autem tantunt est necessarius , , si [ [ etiam ] ] ignis est , , ignis autera et et cetera elementa , , si [ [ et et ] ] terra , , terra porro ob eam causara causara uecessaria est , , quod aliquid eadem dispositione semper manere oportet , , si modo aliquid necesse sit perpetuo motu circum illud cieri . . idque etiam omnino esse debet , , quaudoquidem vita aeterna aniraatum - - que aeternum in in eo deprelienduntur , , quod aptum est ea recipere . . hoc demum necessarium est , , siquidem quod animato animam ac vitam praebet , , videlicet immortalis deus , , semper existit . . Post baec de caeli caeli ligura disserit , , quam prima animi apprehensione rotundam esse iudicavit . . baec enim figurarum omnium caeli essentiae accommodatissima est et et prior uatura ; ; caelestisque corporis substantiae propria est , , quoniam fignrarum omnium , , quae terminum habent ( ( ut inquit Plato ) ) , , capacissima est . . Aristoteles vero infra natura priorem esse tunc profecto explicabit , , cum absolute in omnibus figuris perspicuum fecerit , , quaenam earum prior sit . . omnis igitur figura et quae sequuntur perspicua sunt . . Porro uum circulus ceteris omnibus planis figuris prior sit , , alia ratione deincepsexplicavit . . equidem assumpsit circulum esse perfectum , , sicuti etiam dictum est , , et quod perfectum est , , prius est . . et quemadmodum prima planarum figurarum erit circulus , , ita globus in solidis primum locum tenebit ; ; etenim iit circulus ad ceteras planas figuras scse habet , , sic globus . . ad solidas . . Aristoteles autem propriae sententiae veritatem , , nempe rotundam figuram , , cum simplex sit , , priorem esse , , testimonio quorundam comprobavit , , qui ex planis corpora generabant , , quemadmodum Timaeus fecit , , ii enim , , qui ceteras figuras dividunt ac in simpliciores eas resovunt , , quemadmodum pyramidem in in triangulum resolvunt et triangulos in rectos angulos babentes , , eademque ratione ceteras figuras resolvunt , , spbaeram non secant , , quasi simplex quippiam ac iudividuum existat , , utquae superficies plures non habeat . . si enim imaginemur spbaeram in extremitates dividi , , quaecunque haec divisio erit , , in consiquidem ] ] similes partes non fiet ; ; sphaera enim in sphaericas figuras minirae dividitur , , quemadmodum ceterae figurae in suas partes seeantur ac earum quaelibet in forraas rectarnra lineanim , , sed in alias formas . . Atque alia quoque indagine . . si unmeralem ordinera contemplemur , , profecto iuveniemus cirulum ceteris planis figuris priorem esse , , et ideo sphaeram primas in solidis figuris tenere . . etenim’ uli fignra duobus formatur , , qui duo primus numerorum existit , , cum cousentaueum sit , , ut trianguli species non lateribus , , sed angulis formetur ; ; circidi autem figura imitate exstruitur . . etenim si quispiam trianguli figuram nnitate formarit , , cum nihil unitate unitate prius sit fierique fierique nou possit , , ut circidus triaugulo posterior existat , , ac omnis figura vel triaugulo prior vel posterior sit : : necessario tit , , ut circulus figura figura non non sit , , quod absurdum est . . hae itarpie ratione necesse est , , ut circulus prima figura sit ; ; ac eodem iure etiam globus , , globus autem cum in solidis figuris primas teneat , , ea de causa con - - sentaneum fuit , , ut priraum corpus ab eo eo penderet . . priraum autem corpus , , caeleste corjnis est ; ; etenim magis completum ac perfectum est eique magis conveuit , , ut sit causa et et aeternum . . quod autem tale est , , globosum esse debet , , corpus igitur , , quod in orbem circuraque fertir . . globosum existit . . et corpus etiam illi coniunctum globosum est ; ; quod enim coniunctum est ei , , quod globosum est , , idem etiam est est globosum , , cum cum fieri non possit , , ut inter ea ea inane omnino existat . . Corpora autem , , quae ei conivncta sunt , , errantium stellarum orbes sunt , , ita et ea corpora , , quae penes medium , , hoc est versus versus medium consistunt , , quae quidem corpora quatuor elementa sunt , , similiter etiam globosa existunt , , quandocpiidem quandocpiidem divini corporis , , quod globosum est , , concavam extremitatem contingunt ; ; quod autem globosum contingit , , globosum sit oportet . . id enim accidit , , cum quatuor clevieiitaxagauimm stellarum orbium concavam extremitatem contingant in humiliore superstantiumvagantium stellarum orbium sede . . quoniam igitur haec ad medium sunt , , quod ab extrema circumferentia initium ducit , , eorum omnium partes globosae sunt ; ; unumquodque enim eorum rotundam alterius extremitatem coutingit , , et omne caelum ex ex his Ι Ι corporibus constituitur . . quare conveuit , , ut universum hoc hoc globosum existat . . Quod etiam alia ratione ratione intellegi potest , , superius enim do - - cuimus , , num num divinum corpus in orbem circumque moveri possit , , ac ita moveri diximus , , quemadmodum oculis nostris apparet . . praeqauaelilbet terea etiam explicatum fuit extra summum orbem nullam prorsus inanitatem esse , , ob has itaque causas extima huius universi superficies , , extra quam nulla superficies est , , rotunda sit necesse est . . si enim rotuuda uou uou erit , , sed alia rectarum linearum figura praedita sit , , ita omnino fiet , , ut et locus extra caelum sit et corpus etiuaue , , quorum nullum extra caelum esse posse autea monstravimus . . eteuim inane fit , , quoniam loca , , quae rectarum linearum anguli tenebant , , ob eorum recessum iuanita sunt et tunc inane generatur . . locus autem est inane corpore repletum ; ; cum enim inane repletur , , locus evadit . . corpora autem 003C ; ; propter 003E ; ; ; ; nihil enim , , quod rectarum linearum figura descriptum est , , cum motu scmpiterno moveatur , , eundem locum occupat , , sed in loco , , in quo antea aliquid eius fuit , , postea non erit , , et quo aliquid eius eius postea erit , , antea non fuit , , propter corporum angulorum succedeutium vicissitudinem . . similiter autem si quavis alia figura circulari describatur , , ut lenticidari et ovali ; ; continget enim , , ut extra ipsum sit vacuum . . Atqui consentaneum est , , ut bunc sermonem iuxta communem sententiam prosequamur ; ; eum enim non ita , , ac si indefinitus esset , , Aristoteles pronuntiavit , , sed quando axis certo modo positus est . . istae enim figurae iuxta qiumdam axis proportionem in orbem ferri possunt , , nulla extra caelum inanitate existente . . in globo autem omuino in universum necessario necessario non non sequitur , , ut extra caelum aliquid sit . . Prae terea , , si caeli motus , , videlicet tempus caeli motus , , quo caelum una circumvolutione movetur , , ceterorum motuum mensura est , , quemadmodum in Quarto Physicorum , , cum de tempore ageret , , explicatum fuit , , quia hie motus est regularis 003E ; ; in quoque autem quantitatum genera mensura est earum minimum , , veluti in numero unitas ac simplex in in ponderibus , , ut uncia , , eademque ceterorum ratio est , , quod vero aliquid metitur , , saepe ac aeque illud mensurare debet : : tempus igitur caeli motus minimum quoque est . . minimum autem tempus est in mobilibus magnitudine aequalibus , , idque est , , quod celerrime movetur celerrimeque movet , , ac magnitudine aequale est , , quod minimum terminum pertransit ; ; minimus vero corporum magnitudine aequalium terminus circularis existit : : igitur caeleste etiam corpus , , si celerrime movetur ac circularis terminus in in eo eo deprehenditur , , globosum existit . . caeleste itaque corpus ob earn causam globosura est , , nempe quod celerrime movetur ; ; cclevrime autem movetur , , siquidem mininio tempore movetur ; ; minimo vero tempore movetur , , si ceterorum motuum mensura existit ; ; porro meusura est , , ( ( luaudoquidem eiusmodi motus aequabiles ac ac perpetui suut . . quae ab codem ad idem yergunt , , eorum terminum significat ; ; circuli vero terminus eorum omnium minimus existit , , qui aequalem superficiem uanciscuntur . . idcpie apertius ex eo demonstrat , , quod aequalem terminum acquirit . . Et possit aliquis credere figuram eaeli esse rotmidam , , ex ex iis corporibus , , circum medium locata sunt , , aqua videlicet , , cuius extremitas tremitas rotunda est ; ; aer vero circa aquam , , ignis antem circa aera , , circa haec autem superiora superiora corpora inveniuntur , , cum ea contingant , , licet iis non terminentur . . cum itaque ea corpora , , quae caelestia corpora contingimt , , globosa sint , , igitur quod ex illis constituitur et et coaugmentatur , , universum universum nempe , , globosum sit oportet . . aquae autem extremitatem rotundam esse , , hoc modo perspicuum erit , , si hoc positum sit , , quod omnibus est est in confesso , , aquam videlicet contiuere ad ad concavitates ampliores , , quae ad centrum propius accedunt . . centrum namque existit , , tametsi fgura sphaerica adhuc demonstrata non sit . . etcnim ob maximum eius pondus undique ponderosa confluunt inibique alia eius pars ab altera colligeretur , , nisi ipsa in terram desineret . . demonstratio autem , , quae ex lineis sensui apparentibus desumitur , , mox commemorabitur . . praetereaque 003E ; ; ipsum non modo simpliciter simpliciter globosum esse , , etiam perfectissime , , cuius Veritas et certitudo ex nobilioris corporis uatura desumitur , , ex eo nempe , , quod celerrime descendit . . similiter ipsi attrihuitur , , quod maiorem suscipit aequahilitatevi quam omnia , , ex quibus mundus constituitur , , iuxta proportionem eius , , quod plurimum | | quoque abest . . et quemadmodum aqua spissitadinem et terminum aeque ac aequabilitatem facilius quam terra recipit , , ita etiam aer aer facilius quam aqua aqua reliquaque elementa , , quia nempe veluti servilis quidam respectus inter ea versatur . . eam namque rationem habent subsequentia corpora ad prima , , quam famulantes partes ad principes babere dicimtur , , cum id primum sit , , quod vero deinceps est , , ei coniunctum existat . . ea autem demonstrativa ratio , , quae ex nobilissimi corporis uatura desumitur , , ex ex eo nempe , , quod corporum omnium celerrime volvatur , , ipsum absolutissima percelerrime fectissimaque rotunda figiira praeditum esse , , non videtur eadcm esse cum ea , , quae super hoc ex eo desumituv , , quod extra caelum iuane uon sit . . eteuiiii si omue corpus , , ( ( piautumvis minimum sit , , baud dubie iu iu loco existat , , cum cum extra caelum locus non non sit , , neque etiam corpus erit neque omnino eius quippiam aliqua ratione mortale existet . . num autem caeli figura hoc iure sc babeat an secus , , ante dictum expliatumque a a nobis fuit . . Sequitur , , ut de boc boc etiam disquiramus , , si nihil jvustra et for - - tuna in iis iis sit sit , , quae circulo feruntur , , cur in unam partem , , non in alteram convertitur ? ? at sempiternae conversioni conversioni nullum motum contrariari contrariari in praecedeute Libro iam iam explicatum fuit . . cou - - trarii enini enini motus motus sunt , , qui ex contrario in contrarium instituuntur ; ; conversiones autem , , ( ( puimvis in alteram partem fiant , , ab eodcm in idem progrediuutur . . dicimus autem Aristotelem , , cum dixerit , , x003E ; ; in unam partem moceatur , , 003E ; ; : : omnino autem conveuit , , ut id 003E ; ; sine causa et principio sit — — eteuim eteuim quod est , , mode , , quo est , , absolute existit — — 003C ; ; vel 003E ; ; id , , quod est , , eo modo , , quo est , , propter causam et priucipium existat . . igitur vel hoc erit , , videlicet ut id in unam unam partem partem feratur , , sine principio , , adeo ut motus eius iu unam unam partem partem fiat , , quoniam quoniam is in unam unam partem fit , , vel causam aliquam priucipiuraque habuerit . . Et quoniam Aristoteles iu hoc iuxta doctriuae indagationem procedit ac medium sumit , , ab eo errore errore tuetur sese , , qui ex nimia indagine eiusque stultitia coutingit ; ; qui cam terminum validiorem validiorem non non inveuiat , , quem contendat , , ea ea tautum prosequitur ac ponit , , quae secundum kmnanam potentiaui esse videntur . . dicimus euim naturam semper facere eorum , , quae fieri possunt , , id , , quod ceteris praestantius optimumque existit . . quibus id sane intellegi volumus : : etenim ante et pone in caelesti caelesti corpore iuveniuntur , , 003E ; ; dextra etiam et sinistra pars , , ut ante dictum est , , in eo dextra autem ea caeli pars est , , quae orientalis appel - - latur , , prior vero ea ea dicitur , , quae supra capita nostra supraque terram ipsam consistit . . prior autem eius pars posteriore praestantlor existit , , quemadmodum in recta linea superior locus iuferiore honorabilior . . uatura autem semper redit moveutrque ad id , , quod nobilius , , et ad praestantiora eorum , , quae fieri possunt ; ; quare consonum est , , ut huius corporis motus in priorem partem feratur . . caelum autem priorem partem habere , , ipsaquidem quaestio declarat ; ; conveuit autem , , ut eiusmodi quaestio explicetur . . at nulla ratione explicari potest , , nisi quia in partem praestantiorem nee non priorem <πρότερον> vertitur . . ut id ob banc causam accidat , , quoniam nempe in praestantiorera partem movetur ; ; eteuim solutio eius , , quod quaeritur , , est , , quod haec pars prior <πρότερον> existit , , ac natura liauc natura enim in id , , quod quod praestantius est , , commigrat . . et quemadmodum motum simplicem movet , , quoniam eiusmodi motus prae - - stantior est , , itemque incessahilem , , ita in nobiliorem ac praestan - - tiorem partem defert ; ; prior autem pars <τὸ πρόσθεν> ceteris nobilior ac praestantior est . . Deinceps vero demoustrationem indagemus , , eur caeli primi motus , , nempe motus inerrantium stellarum , , aequabilis sit . . in corporibus enim , , quae quae subter sunt , , videlicet in iis stellis , , quae vegantes sunt , , plures iam motus in in unum convenerunt ; ; unaquaeque enim vagantium stellarum plures motus babet , , quorum causa evenit , , ut in illis diversitas appareat . . buius autem caeli motus aequabilis est . . si enim non aequabiliter movebitur , , sed inaequabiliter : : quoniam omnis motio , , quae iuaequabilis est , , turn constantiam babet , , turn vigorem , , turn remissionem — — est est autem vigor eius , , quod movetur , , summae velocitatis terminus ; ; remissio autem retardationis eius finis est ; ; constantia vero illud incrementum existit , , quod in borum duorum medio consistit — — ergp primi caeli motus ista x003E ; ; habebit . . vigor vero in iis , , quae naturae vi cieutur , , in motus principio medio que fit , , in iis autem , , quae contra naturam sunt , , summus vigor in principio tantum Ι Ι apparet ; ; solvitur enim ac finitur eius motus , , quoniam naturam rerum egreditur ac de earum essentia non est , , et ob banc causam violentus etiam motus dicitur . . ac caeli quoque , , cum cum natura sit , , si motus iuaequabilis sit , , vigor illius motus erit , , vel unde incipit , , vel vel in medio , , vel quo pervenit ; ; sed caelum principium motiis tempore non hsibet et ob banc causam nee medium nee nee finem sortitur , , praetereaque nee forma , , vel loco , , quem secet — — etenim locus non non est , , sed cobaerens magnitude et et infrangibilis , , boc est angulorum minime capax , , cum circulus et globus sit — — : : inaequabilis igitur eius motus non est . . ceterum per unde initium motus , , per per quo terminum , , per medium autem medium motus intellegimus . . natura autem summum motus vigorem plerumque in fine tantum praestat ; ; terra enim ex sententia Aristotelis , , cum e e sublimi versus medium descendit , , quo propius ad ad medium accedit , , eo velocius movetur , , ad nos autem coutrario iiiodo se liabet ; ; ac similiter etiam ea omnia , , quae locali motu feruntur . . ea autem , , quae motu praeter praeter natuvam moventur , , contrario quidem modo quantum ad motum se habent . . atqui in ceteris naturalibus motiouibus , , qualis accretionis raotus est , , corpora ( ( luidem in medio medio esse eius , , ( ( piod movetur , , extremam motus celeritatem liabeut ; ; sed quae generationis motu moveutur , , omnino quidem in motuum eorum fine summam motus celeritatem nanciscuntur , , et ita tncnsitus erit erit ad ad id , , quod quod melius est , , donee momento existat . . porro , , inquit , , ea ea corpora , , quae quae in latus moventur , , quemadmodum sagittae , , quae iaciuntur , , in medio motus vigorem habent . . est autem id in animalibus perspi - - cuum et mauifestum , , quae in latera moveutur , , quorum quae volant teloque ( ( ? ? ) ) petuntur , , in medio celeritatis vigorem habent potius quam vel in principio , , vel in fine , , atqui iu similibus <sermonibus> , , quamvis vere quidem quidem comparatioue , , non autem proprie dicantur , , nee sint quemadmodum ii , , quibus haec proprie proprie insunt , , sed sed per abusionem , , finis spectetur oportet . . eum enim facile persequimur , , prout quidem relinquitur , , dum ea ratione illum perceperimus nostraque imaginatioue ante contemplati fuerimus , , quemadmodum in praecedente sermone res se habet ; ; ibi enim ea ratione caelum rotunda figura praeditum praeditum esse dixit , , quoniam eius motus ceterorum motuum mensura existit ; ; Aristotelisque sermouis maior pars banc sententiam complectitur . . Nee non demonstrative ordine aliam super hoc rationem adstruit hoc modo . . si caeli motus inaequabilis inaequabilis esse posset , , inaequa - - bilitas motus proficiscatur uecesse est vel ab eo , , quod movetur , , vel ab eo , , quod motum affert — — siquidem omne , , quod movetur ( ( ut in Physicis explicatum explicatum fuit ) ) ab aliquo movetur — — vel vel ab utroque . . sed eius , , quod movetur , , fieri non potest , , ut motus inaequabilis sit ; ; caelum enwi docuimus immutabile esse corpus , , ortus interitusque expers et simplex ; ; multoque magis propter id , , quod motum affert , , motus laboriosus esse non potest ; ; simplicior namque est ac in reliquius etiam praestantior . . nqque propter utrumque motus inaequabilis esse potest ; ; alioquin qui fieri potest , , ut ut ambo commutentur , , si neutrum eorum commutationis capax existit ? ? igitur caeli motus inaequabilis esse nullo modo potest . . In hoc autem sermo perspicuus est . . ceterum ad huius vertatem persuadendam tertia quoque ratio hoc ordine disponitur . . si primi caeli motus inaequabilis extitisset intcrduniqiio celerior esset et et interdura tardior , , id profecto erit , , vel quando totus vel quaudo eius partes commutantur . . ( ( Aristoteles autem per per partes motus , , partes eius , , quod movetur , , nec non etiam etiam per per caeli partes , , inerrantes stellas intellexit ) ) . . vel [ [ itaque ] ] totum , , ut ut dictum est , , vel eius partes mutantur ; ; sed totum non mutatur , , quemadmodum explicabimus , , neque etiam eius partes mutabuntur . . eius autem partes mutahiles non esse ostendit comparatis observationibus , , quae in speculis factae sunt inde ab antiquissimis temporibus ; ; miniine enim hoc testantur , , eas in ullo temporis iiitervallo aliani partem habuisse diversam ab iis , , quas nunc habent , , atque omnino vel in minima quavis re ab ea constitutioue unquam commutatas esse , , in qua nunc existunt . . nec vero fieri potest , , ut totum aliqua ratione mutetur ; ; uniuscuiusque enim rei mutatio et remissio ex duplicitate diversitateque nascuutur . . etenim si mutatio fiat in id , , quod ignobilius est , , earn profecto ex imbecillitate nasci perspicuum est ; ; quin immo etiam si in id , , quod praestautius est , , mutatio fiat , , siquidem ex illius illius imbecillitate accidit , , ut in iguobili exstiterit ; ; quodsi commutatur , , id eo plane iure ei contingit , , quo illi evenire solet , , quod ad senium commutatur . . itaque si toti quoque transmutatio accideret , , ea profecto ex debilitate ac virium lapsu cxoreretur ; ; imbecillitas autem ac virium lapsus praeter uaturam sunt , , porro dixi , , imbecillitatem praeter naturam naturam | | esse , , quemadmodum senium in animalibus nee non etiam is morbus , , qui phthisis appellatur , , ac praeterea visus hebetudo atque eius amissio . . etenim animantium consti - - tutio ex rebus , , quae inter se difenmt quaeque locos specie ( ( f f ) ) contrarios tenent , , diversitatem in animantium corporibus efficit . . terra enim in animalibus superiorem locum tenet , , veluti ossa , , ignis autem inferiorem , , quemadmodum sanguis caliditasque , , ita etiam et reliqua . . quare iure imbecilla evadeut nee uno eodemque modo coustiterint . . at quoniam fieri in illis non potest , , ut cum remissione consistant , , desistunt ac quiescunt eorumque remissio et status ex imbecillitate illorum contiugunt . . si igitur in primis corporibus , , scilicet caelestibus , , nihil est , , quod naturae adversatur — — simplicia enim sunt et ob banc causam impermixta et compositionis expertia existunt , , nec extraueum locum occupant , , ut in proprium convertantur , , nec quidquam eis est contrariura — — profecto nee imbecillitatem nec remissionem nee quietem contingunt . . quodsi illorum motus nee remissionem nec requiem recipient , , ita neque iutensionem ueque incrementum admittent ; ; intensio enim eius , , quod lemissum est , , intensio cxistit , , et remissio intensionis causa fit . . his itaque minime existentibus neque etiani inaequabilitas illorum causa oninino erit . . Idem praeterea alia etiam ratione doceri potest , , [ [ non enim est hoc consentaneum consentaneum ] ] id , , quod quod motum affert , , infinito tempore potuisse et non potuisse contra naturam et alio infinito tempore secundum naturam et , , at dicatur in universum , , potuisse et non potuisse . . ut hoc autem apertius nobis diluceat , , hoc pacto se habere dicimus . . si primi orbis motorem speculemur , , fieri non poterit , , ut ut iuaequabilitas in motu deprehendatur ; ; iuaequalitas enim eius , , quod motu cietur , , intensione et remissione remissione omnino fit , , cum cum videlicet moveutis vis vis remittitur intenditurque . . si itaque motus caeli ( ( quod semper movetur ) ) inaequabilis extitissct , , igitur vis etiam moventis imbecillior validiorque semper redderetur . . cum autem imbecillitas praeter naturam sit , , vis autem secundum naturam , , id igitur , , quod motum aftert , , infinito tempore ac semper contra naturam ac secundum naturam esse inveniretur atque posse et non posse ; ; sed disseutaneum est ( ( ut antea monstravimus ) ) quod infinitis temporibus multorum multorum vires habet , , ut sit in hoc aequale ei , , quod secundum naturam existit . . etenim si caelum iuaequabiliter moveri posset , , hoc eveuiret , , aut quando infinito tempore distrahitur motus ac intenditur , , ut aliquis cUcat , , ad hoc usque tempus ac totum reliquum tempus in infinitum magis magisque semper remittitur , , ut insit ei ad hoc usque tempus unica intensio atque ab hoc tempore ad illud reliquum tempus tempus unica remissio , , aut quando eius motui liorum duorum alterum tautum inest , , intensio videlicet aut aut remissio , , absque eo , , quod ex uno in alium transferatur , , sed semper tautum intenditur nec ullo modo remittitur , , aut tertiomodo esse poterit , , videlicet cum quaudoque intenditur et quandoque remittitur , , at fieri non non potest , , ut ut eius motus ullo pacto inaequabilis sit . . ipsum autem duos modos simul infinito tempore habere , , hac hac ratione rtfutacit , , siquidem fieri non non potest , , ut ut uuum idemque immensis temporibus multorum vim habeat et , , quod a natura natura alienum est , , ei , , quod naturae aptum est , , aequale existat , , ac ita ( ( quemadmodum quemadmodum inquit Alexander ) ) vel vel hoc hoc secundum naturam , , vel illud contra naturam naturam minime erit , , si pari tempore sint . . compertum siquidem minime habemus neque ab aliis fuit nobis relatum , , ut , , quod naturae aptum est et quod ab eadem alienum existit , , pari tempore sint ; ; sed omnino deprehenditur id , , quod secuudiim luiturain luiturain est , , loiigiore tempore ( ( luain id , , ( ( [ [ uod contra naturam existit , , perdurare . . non enim si quispiam per per universum eius vitae curriculum morbo aliquo laboraret , , tum morbosa illa dispositio potius secundum naturam illi inesset , , tametsi hoc varum existat , , cum ceteri homines longiore sanitatis quam valetudinis coustitutioue serventur . . atqui consonum est , , ut , , quod secundum naturam est , , mutetur atque segregetur a a forma rei et ab habitu sibi proprio , , nou nou temporis longitudine , , quemadmodum sanitatis ac valetudinis dispositio . . etenim ita est in eo , , quod praeter naturam illorum existit , , etsi toto suae vitae tempore quispiam aegrotaret . . quare hac quidem ratione prima positio de medio tollitur . . Secunda vero , , quae ponit ipsum | | semper tantum intendi , , vel semper tantum remitti , , hoc pacto destruitur . . omnis euira motus finem ac terminum habet , , ex eo , , quod in quietem finitur , , vel sibi sufficiens semper convertitur ; ; motus enim ex aliquo in aliud fertur . . quod autem infinito tempore intenditur remittiturque , , hiuc notum existit . . Id vero , , quod quovis motu terminate ac minimo tempore ac maximo tempore movetur , , eius motus terminabitur , , si hac continuitate moveatur . . exempli gratia inveniatur tempus aliquod ( ( maximum ) ) , , ita tit in maiore , , quam illud sit , , haec trabs excidi excidi non possit , , si eius excisio continua erit ac nulla in ea requies extiterit ; ; similiter etiam si quis ambulet aut fides pulset . . quare si quis in statu caeli minimum quodvis tempus accipiat , , ita ut ut in breviore , , quam illud sit , , caelum moveri nequeat ( ( siquidem in eo eo motus motus aliquis deprehendatur , , quo celerior incitari non possit ; ; alioquin breviore , , quam illud sit , , tempore moveretur ) ) quae cum ita ita sint , , fieri etiam uon poterit , , ut caeli motus in infinitum intendatur ; ; et ob hanc eaudem causam nec infinite tempore remittitur . . Nec non etiam alia ratione . . remissio est veluti dissolutio quaedam , , quae omni intensioni contrariatur ; ; similiter enim ambo et alterum , , si modo eadem horum utrorumque intensio erit , , vel maior [ [ et ] ] immenso tempore , , rationi autem consentaneum est , , ut hoc modo ipsum eadem mensura vel maiore intendi et remitti intellegatur , , quemadmodum si quispiam dixerit , , una atque eadem meusura intendi id , , quod in figuris a summa ad imum procedit ; ; haec etenim distantia semper erit in ampliorem mensuram , , tametsi superficies una una sit . . intensio vero maiore mensura perficitur , , si quidpiam a a minore parte vel a a pvincipio quodam exorditur et in ampliovem mensuram oxtcnditur , , non uiiica extensione , , quem - - adnindum anguli ( ( ? ? ) ) extcnsio , , sed pliiribus quidem extensionibus , , sicuti in iis figuris videre licet , , quae secundnm ordinem pavtinntur . . dixi hoe de figuris , , ut explicatior sermo evaderet . . attameu convenit , , ut <etiam> in in motum et sonum transferatur ; ; eteuim in his ( ( pinque deprehendinius continuam intensionem et et remissionem fieri , , veluti in iis sonis , , qui λείμματα λεῖμμα dicuntur ; ; praeterea nos videmus intensionem et remissionem in illis multiplici mensura fieri , , e e . . g . . in musicorum instrumentorum pnlsationibus . . atque in coloribus quoque idem conspicimus , , siquidem videmus ipsos a qnibusdam exordiri et in contrarios terminari , , uec interim ab illis quicquam perpetiuntur . . eademque caljditatis , , frigiditatis alimentique ratio est eodemque modo localis quoque niotus sese habet . . Deinde tertiae positionis fundamentura funditus pervertit , , videlicet licet caeli motum variis temporibus vicissim semper intendi et remitti , , quandoquidem id sub sub sensum non cadit , , tametsi consonum esset ( ( si id aliquo fundamento niteretur ) ) ut seusui abscouditura abscouditura non sit , , cum partes invicem altera alteri comparantur ; ; neque in eo ulla causa invenitur , , ut omnino ex se vicissim huius motus intensionem et remissionem admittere debeat . . quia vero absolute id positum est , , fictioni simile videtur . . Post haec tria de astris perscrutari conatur , , nempe ex quibus constent et quas figuras admittant ( ( juique sint eorum motus . . atque eMemplo a prima quaestione incipit dicens eorum essentiam et quidditatem ex nobili substantia constare . . hoc autem consentaneum ex iis maxime est , , quae dicta ac posita a a nobis sunt , , nempe quin - - tum quoddam corpus inveniri , , quod in orbem fertur , , ac ceteris praestantius esse , , cum cum consentaneum sit , , ut faciamus unamquamque stellam ex eo corpore constare , , ex quo illud 003E ; ; , , in quo motum habet . . praeterea alia quoque ratione id ad sermones de circulari corpore iam dictos insequiutr . . etenim si quintum corpus nee afficiatur , , nee genitum sit , , ac naturae vi in in orbem feratur , , nee non omnes quoque stellae hoc pacto se habeant : : omnino igitur ex quinto corpore constant , , num autem stellae ex eo corpore constent , , ex quo illud corpus , , cuius motus et conversio eadem est , , constare dicitur , , hinc plane notum fiet . . ii etenim , , qui caelum igneum igneum esse dicunt , , stellas quoque igneas ponunt , , cum ex illorum sententia rationahile sit , , ut earum corpus se habeat , , quemadmodum illud corpus se habet , , in quo motus earum invenitur . . Numquid autem consentaneum sit , , ut stellae ex eo corpore constent , , in quo coUocatae sunt , , haec plane communis omnium sententia est . . an vero eiusmodi corpus quintum non sit ignis , , hoc nobis dicendum relinquitur . . non enim convenit , , ut id . . ea ratione probetiir , , quouiam iiempe iguis natura sua calefacit ac splendet , , et stellae similiter lios duos effectus agere posse videutur . . etenim ab ipso sole pari ratione [ [ calor | ac etiam ] ] lumen proiiciscitur , , nee non etiam a a stellis , , stellis , , verum ipsae quidem non calefaciunt , , propterea quod igneae sunt , , sed igueam caliditatem acquirunt quemadmodum ligna , , ferrum et et ea , , quae diximus . . quare convenit ut caliditas , , quae ab illis emanat , , non sit caliditas solis vel alicuius astri , , sed caliditas ipsius aeris , , qui quidem incalescit , , cum cum eis eis propinquior extiterit , , quemadmodum in telis accidit , , quae iaciuutur . . tela enim ipsa a a motu succenduntur aevemque sibi viciuum excalefaciunt . . cum autem hoc exemplum ab Avistotelc deductum sit , , ut ex eo perspicuum evaderet astra quoque hoc pacto aerem calefacere , , nec non iuxtq . . exemplum omnino necesse sit , , ut aerem quidem excalefaciaut , , cum cum ipsa etiam iucalescant , , modo propriura sermonem sermonem dirigit dirigit stabilitque ac , , quid huius exempli ei simile , , quid dissimile sit , , explicat inquiens : : tela ignescuut , , quoniam ipsa similiter afficiuntur eorumque motus per aerem tiunt , , qui su - - apte natura quoque igneus redditur , , stellae autem nee afficiuntur , , nee etiam in in corpore corpore moventur , , ( ( piod vel affici vel vel succendi consueverit . . qui igitur fieri potest , , ut ut corpus , , quod soli eontiguum existit , , illud non calefaciat , , quod inter ipsum et elementa ( ( quae quinto corpori subiciuntur subiciuntur ) ) medium tenet , , et aer x003E ; ; ab eo calefiat ? ? buic autem dubitationi respondit Alexander inquiens , , quod quemdamodum maritimus ille piscis , , qui torpedo appellatur , , cum ceciderit in rete , , rete torpere non facit , , ac ac veluti color alhus lucem , , videre non facit , , qui tamen facit visum videre , , ita etiam sol sol caelestia qtiidem qtiidem non non succendit , , verum corpus , , quod iis subiacet , , calefacit . . qui ( ( me hercle ) ) sermones sermones sicuti per se se veri non sunt ita ita neque neque etiam necessarii , , ut aliis in in locis afferautur . . non enim visus colores aliqua ratione videre posset , , licet visioni foret paratus , , si inane in in medio extitisset , , nec praeterea piscatoris manus torperet , , nisi rete ante afficeretur , , tametsi fieri ( ( Hercules ) ) non non possit , , ut torpore affi - - ciatur , , nisi addat negari quintum , , corpus calescere statuatque diversam illi affectionem inesse , , quemadmodum rete ab eiusmodi pisce afficitur , , sed ipsum bac ratione affectionis expers omnino non erit . . Atque in universum , , si aliquo modo afficitur , , quainobrem igitur non incalescit ? ? et inquit Alexander ipsum vocare hie locum proximum caelum eum , , qui illi contiguus existit . . ait iusuper : : f . . f . . 30v ueque enim’ nem nem proprie intellexeie , , quandoquidera si haec eorum seuteutia extitisset , , minime quideni expers contrarietatis foret . . consentaueum enim iuxta banc sententiam videretur , , ut quacpie versus aer iucalesceret et non in concava tautum caeli parte , , si iguis suo ambitu universum aerem complectitur , , biucque omnino sequeretur vanam et inutilem earn assertionem esse , , aerem videlicet contritione quadam igneum reddi ; ; ipsi vero aiuut aerem , , qui sub sole est , , magnitudinis eius causa succendi nee uon propter substantiae ipsius spissitudinem ac demum affinitatis cuiusdam gratia . . lumen autem nou ab igne tantum , , verum et a a quiuto corpore proficiscitur ; ; de boc autem explicatius in Libro de Sensu et Sensili , , nee nou etiam in Libris de Anima disseruit . . Quod tertio loco de de astris quaerebat , , motus eorum erant , , de quibus nunc pertractare intendit . . hic autem de stellis in universum , , errantibus videlicet inerrautibusque Aristoteles pertractat ac ac demonstrationes in medium affert , , quae inerrantibus stellis accommo - - dautur atque ut plurimum errantibus quoque conveniunt . . mihi autem videtur vel eo potissimum uomiue Aristotelem de fixis \ \ sermonem instifuisse , , quoniam nempe bac ratione facilius proprium sermonem stabilivit , , eademque est inerrautium atque errantium stellarum ratio , , ineipiamus autem , , quid sibi velint ea , , quae vidcntur , , cum dicit : : quoniam et stellas moveri loco et totum caelum videtur . . intellegit autem per totum caelum orbem praestantissimum , , qui 003E ; ; exist imatur ; ; sensu enim nou videtur , , sed imagiuationem invenitur , , cum vagantes stellae in anterius ferantur in comparationem ad eas , , quae minime moventur ; ; sed erit illis <simul> opposita conversio ab ortu in in occasum . . quare cum ac primum caelum moveri manifestum sit , , necesse est vel vel quiescentibus utrisque banc banc mutatiouem fieri , , vel cum moventur , , vel cum unum quiescit et alterum movetur . . Primum quidem buius divisionis membrum , , nempe utraque quiescere , , nulla alia ratione esse posset , , nisi quia terra non quiesceret ; ; at terra quiescit , , quemadmodum suo loco declarabitur , , utraque igitur quiescere non possunt . . secundum vero divisionis mem - - brum , , utraque utraque videlicet moveri , , neque etiam esse potest , , reliquum est igitur , , ut tertium membrum verum existat . . at quo iure utraque utraque non moventur ? ? audi ( ( quaeso ) ) , , qua id eveniat Ι Ι ratione . . uuaquaeque enim inerrantium stellarum in una eademque primi caeli parte uec non in uno et eodem loco conspicitur . . cuius veritas hinc elici potest . . Saturnus siquidem vel quaevis alia ex errantibus stellis ab ortu ad occasum ad primi caeli motum movetur , , siquidem inerrantes stellae , , quae ei propioves suut , , iuxta euudem ordinem eaudem illi affinitatem servant , , quemadmodum errantes , , nec sensationis [ [ atque aspectus ] ] ordine ordine in proprio eius motu ante ante eum eum declinant , , tametsi motu ad occasum una cum fixarum ovbe et ipsae moveautur . . perspicuum itacpie est inhaerentes quoque una cum primo caelo in uuum locum moveri . . disquiraraus autem . . num utiaque moveantur , , videlicet inerrantes stellae ac primum caelum , , et centra inerrantium stellarum num eadem loca oceupent nee mutent eorum loca . . si utraque moveantur , , hoc hoc est primum caelum et et inerrantes stellae , , colligitur celeritatem stellarum et orbis primi caeli ( ( in quo inerrantium stellarum unaquaeque consistit ) ) unius et eiusdem ordinis et gradus esse , , quandoquidem simul convertuutur . . hoc autem ( ( inquit ) ) consentaueum nou est ; ; coutingit enim , , ut eodem tempore simul stellae circulos lustrent , , quos secundum imaginationem describunt , , et circulus primi caeli , , in quo quo stellae stellae iuveuiuntur , , sue sue motu latus sit . . atqui in ipsis signis , , quae inveniuntur , , diversae stellarum velocitates velocitates existunt , , e e . . g . . velocitas stellarum circuli aequinoctialis et earum , , quae in circulo circulo tropico sunt , , eandem vero rationem liahet magnitudo circuli aequinoctialis et illa tropici . . ergo concluditur unam atque eandem rationem esse earum inter se , , iuxtaque comparationem hanc stellae omnes earumque spbaerae ac magnitudines illarum imaginantur consideranturque . . quod vero celeritas motuum sphaerarum iuxta earum magnitudinem sit , , non modo absurdum absurdum non non est , , verum etiam necessarium existit , , cum spbaerae omnes simul moveantur regredianturque , , et quo quaeque quaeque maior sit , , eo velocius semper moveatur . . quod autem stellarum velocitas magnitudini orbium inter se se proportione respondeat , , boc plane nulla ratione cousentaneura est . . etenim si stellae , , quouiam in maiore orbe suut , , velocioris motus sunt , , hinc sequitur , , ut earum motus ab orbe proficiscatur ; ; etenim ea de causa earum motus velocior est , , quoniam in circulo feruntur maiore . . et si astra , , quae in maiore sunt circulo , , transferri in minorem , , et quae in in minore , , in in maiorem transferri mente concipiamus , , motus eorum commutabuntur , , cum hoc pacto eorum motus se habeant , , quoniam instar duorum duorum circulorum sunt , , hincque omnino fit , , ut suos proprios motus minime habeant . . si vero necessario non contingat astra quaedam velocius , , quaedam tardius movevi , , quoniam in maiore vel minore circulo sunt , , sed casu id eveniat , , ut stellae , , quae in maiore circulo sunt , , velociore velociore motu ferantur , , ne sic quidem erit consentaneum , , ut in toto caelo simul casu et orbis maior sit et celerior motus stellarum , , quae haerent in in eo . . nam ut in uno aut aut duobus circulis id id casu vel fortuna eveniat , , impossibile non est est ; ; at cum in omnibus inveniatur , , fieri non potest , , ut casu vel vel fortuna contingat ; ; etenim figmento simile est . . rursus alia ratione probari potest , , si omne naturale corpus a casu vel fortuna proficisci falsum existit , , nec in caelesti corpore , , ut res tulerit , , vel casu aliquid aliquid esse potest , , non igitur quod in onmibus sphaerae partibus est , , potest a casu vel fortuna proficisci . . reliquum est igitur , , ut tertium divisionis membrum membrum verum existat , , nempe in quo dicitur alterum duorum quiescere , , alterum moveri . . quod rursus in duo alia membra partitur ; ; aut enim orbes quiescunt et stellae moventur , , aut opposito modo res se habet . . quare si sphaerae quidem quiescant , , stellae vero moveantur , , iidem incongrui sermones peraeque deducerentur . . etenim si stellae in universum aequalibus temporibus temporibus moverentur regrederenturque , , sic fiet , , ut stellae , , quae extra sunt , , quo [ [ magis ] ] erunt ad latus extra positum atque a polo remotiores extiterint , , eo velocius moveantur , , omnesque stellarum celeritates ex orbium maguitudine ponderentur . . atque baec eadem incoramoda convenit ex lioc necessario deduci fateamur . . Quoniam ergo uec utraque moveri consentaneum est , , nee utraque quiescere , , neque cum cum alterum alterum movetur et alterum quiescit , , astrum id , , quod movetur , , esse potest , , relinquitur orbes moveri et astra quiescere atque orbibus suis affixa alligataque converti . . etenim si affixa ordinataque moveantur , , consentaneum est , , ut in maiore circulo maior velocitas appareat — — ipsi enim circa idem centrum volvuntur — — atque in universum maioris corporis maior erit motus ; ; quare consonum est , , ut iis corporibus id quoque conveniat , , quae iu orbem moventur . . quod autem maiori circulo maior insit motus velocitas , , | | ad buius dicti veritatem ostendendam ipse assumit unam orbis portionem ; ; longitudo enim in magnitudine apparentior est . . explicatius autem id plane ostendit , , dum inquit : : <maior> enim enim est eorum , , quae auferuntur ab ex> centra , , maioris circuit portio . . convenit enim , , ut per hoc hoc in in loco , , polus polus tantum intellegatur , , siquidem huius sermonis intellectus hic es ! ! : : nempe inter portiones oppositas , , quae in circulis circa polos designatis inveniuntur , , maioris orbis maiorem maiorem portionem esse , , itaque rationi cousonum est , , ut orbes , , qui moventur , , aequalibus temporibus revertantur , , cum motus orbium , , qui sunt maiores , , velociores quoque existaut . . deincle contingit , , quoniam ipsae non morantur , , ut nee scindant nec separent orbis partes , , idque coutingere potuisset , , si motus velocitate aequalis extitisset ; ; stellae enim , , quae in circulis circulis maioribus feruntur , , morarentur retardarenturque , , quoniam maius spatium designant . . et hinc optimam rationem rationem desumpsit Alexander , , ut haec de de inhaerentibus stellis dicantur ; ; vagae enim nec scindere neque etiam dividere dicuntur , , quoniam continuae non non sunt , , haec autem de fixis stellis et earum spbaeris asserimus . . Aristoteles autem idem alia ratione aggreditur , , quae est eiusmodi . . Quoniam rotunda sunt sidera , , quemadmodum et alii dicunt et ex nostro sermone elucescit , , qui quidem quintum corpus poni iubet , , ac eius corporis , , quod rotundum est , , duo per se se motus sunt , , volutatio et conversio , , perspicuum est igitur , , si astra moventur , , horum altero ciebuntur ; ; at neutro eorum ciebuntur , , ut demonstrabitur : : igitur stellae non vertuntur . . hoc autem manifeste apparet ex sequentibus . . conversio enim eodem in loco super idem centrum et eundem axem perficitur ; ; stellae autem non videntur moveri eodem in loco , , quod et omnes asserunt , , et ratione quoque modo comprobatur . . etenim eodem modo consentaneum est , , ut omnes se se habeant , , quo una earum invenitur ; ; at sol , , qui , , cum cum oriatur occidatque , , potissimum potissimum concerti putatur , , conversionem tamen non habet ; ; et ratio a a maiore desumitur . . qua igitur ratione fieri poterit , , ut solem sese convertentem videamus , , cum versus finitoris latus extiterit ? ? cum videamus dici affectionem hanc iuxta hanc similitudinem inveniri , , id profecto propter aspectum nostrum contingit . . aspectus enim cum longe intenditur , , vacillat et quodammodo vertitur ; ; ipse vero affectionem opinatam soli inesse existimat . . quod fortasse causa est , , cur stellae inbaerentes micare videantur . . inerrantes autem inhaerentes dicuntur , , non quod vagae etiam orbibus suis non inhaereant , , sed sed inhaerentes ac fixae hoc in in loco dicuntur , , quoniam primo caelo inhaerent . . Ad errantes enim visus noster firmus et cum vigore pervenit , , sed ad manentes e e longinquo pertingit ; ; quare tremor , , qui ipsi contingit , , steliarum esse putatur . . nihil enim interest , , quantum ad hoc , , quod <aliquid> videatur videatur videatur moveri , , an id , , quod videtur , , quemadmodum de iis iis hominibus dicimus , , qui in orbem feruntur ac saltandi ludo utuntur , , siquidem illis parietes circumvolvi videntur . . quamobrem igitur inhaerentes converti non conspiciuntur ? ? et dicamus : : hoc forte alia ex ex proprietate erit , , quam illae habent , , minime vero sol ipse , , atque in universum consentaneum est , , ut eiusmodi sermones eo modo intellegantur , , quemadmodum ii , , qui ab accidentibus desumuntur . . Praeterea neque motu volutationis volutationis stellae moventur , , hoc siquidem erat ultimum membrum partium divisionis superius allatae , , assumitque volutationis motum ex eorum numero esse , , qui rotundis corporibus accommodantur , , quatenus eiusmodi sunt ; ; etenim corpora minime recta in superjicie terrae revolvi dicuntur . . at volutationis motu astia non moveri hinc perspicuum evadit , , quoniam quoniam nempe forma , , quae fades lunae vocatur , , una eademque semper apparet ; ; qui igitur fieri posset , , ut una eademque semper appareret , , si volutationis motu moveretur ? ? sed sed dicendum nobis est , , si lunae fades similitudo quaedam esset , , sicut in speculo , , puta terrae vel vel alius corporis , , qui hoc admitteret , , eandem similitudinem videret , , licet luna semper volutationis motu mover etur . . at quis hoc dicet dicet ? ? Quare , , si si stellae nioverentur , , cousonum esset , , ut proprio motu movereutur ; ; cum autem proprius motus sit volutatio vel conversio , , nee uno vel altero horum duorum moveantur , , perspicuum est igitur nullo modo cieri . . tametsi posteriores mathematicae disciplinae professores nonnulli , , veluti Eudoxus ( ( ? ? ) ) nec nec non etiam Ptolomaeus , , qui inhaerentium stellarum coniunctiones coniunctiones assecuti sunt , , eas ante versus centum annorum curriculo unum gradum conficere pronuntiaverint . . sed convenit , , ut eiusmodi sermones modo relinquamus ac idem quaesitum alia quoque ratione comprobemus . . si proprio ac peculiari motu astra moverentur , , dissentaneum videretur , , nullum eis conveniens | | instrumentum dedisse naturam ; ; nihil enim otiosum natura facit , , nee mancum quippiam vel supervacaneum operatur , , et minime in in supernis rebus , , etenim rationabile non non est , , ut natura curaverit de de ceteris animantibus , , ut ea ea omnia habeant , , quae illis condecentia videntur , , corpora vero caelestia tanto praestantiora atque excellentiora neglexerit . . sed , , inquit , , 003E ; ; haec corpora omnibus instrumentis , , puta corde et et intestinis , , privasse videtur , , [ [ quasi ] ] consulto , , ne ne aliquid praestantius operarentur et quam longissime ab illis , , quae instrumenta ad ad motum apta habeut , , sevocasse . . hac itaque de causa et ipsum ipsum caelum rotundum , , consonum est , , et unumquodque astrum videri . . nam cum ad eum eum motum motum , , qui in eundem locum vertitur , , nulla figura sphaera aptior sit ac eius motus celerior existat , , nee non consentaneum sit , , ut in caelo huhismodi motus inveniatur , , natura sagax sphaericam figuram illi dedit . . haec enim figura velocissimo motui accommodatissima est , , siquidem caelestes figuras amplectitur , , quemadmodum superius explicatum fuit ; ; pariterque undequaque aequabilis est , , nihil habens , , quod eius motum intercidere ac remorari possit , , ut ea figura , , quae rectis lineis concluditur . . atque hoc potissimum nomine caelum ipsum rotunda tiguva praeditum esse natura voluit ; ; astra vero , , quoniam motu quodam proprio secundum naturam in anterius non moventur ( ( haec enim figura huic motui minime convenit , , cum nihil sit , , quod ponderosorum corporum instar in ea emineat , , veluti pedes in in progressibilibus animalibus atque alae in volatilibus ) ) . . itaque maxime conseutaneum fuit , , ut eiusmodi figuram et caelum et stellae asseciuerentur ; ; hoc enim modo eo motu , , qui in se fertur ( ( ? ? ) ) , , cientur couvertunturque stellae nee nee non etiam quiescunt , , caelumque eodem in loco movetur . . eadem vero ratione , , qua dixit , , totum caelum non esse in loco , , hic inquit : : eundem oceupat locum . . Alexander hoc in loco de orbe in universum deque singulo quoque orbe credidit Aristotelem disseruisse . . et tametsi ita res se haberet , , quemadmodum Alexander opinatur , , tamen qui hoc de orbe universe sigillatimque disserit rationemque deducit , , non non convenit , , ut ut de quodam orbe non dicat ; ; quod enim absoluto nomine de animalibus tamquam animalibus dicitur , , convenit et aequum est , , ut de quodam animali dicatur . . praeterea nou erit eius sermo de orbe in universum , , sed de caelesti orbe deque orbe mundi . . atqui hinc Aristoteles regreditur , , ut Pythagoreorum seuteutiam eo usque prosequeretur , , quo usque sermonem de motibus stellarum tanquavi consentaneum inveniremus . . hinc etiam huius sententiae veritas perspici licet , , astra uempe tantum moveri , , cjuia affixa alligataque sint ; ; quasi ipse Aristoteles convertendo sermonem denuo affirmare velit ipsa in universum non moveri , , neque veluti animata neque etiam vi , , sed secundum naturam . . dixit ; ; non veluti animata , , quatenus moventur , , non quod astra astra inanimata sunt , , at ipse sermonem quasi convertendo ait : : si proprio motu moverentur , , omnino conseutaneum asset ex motibus eorum eorum sonum sonum effici , , et et ob hanc , , causam Pythagorei ita ita statuerunt , , quatenus videlicet existimarunt motu proprio astra moveri . . deinde dicit , , perspicuum est autem nullum confici sonum , , quandoquidem consentaneum foret , , si sonus aliquis con - - ficeretur , , fieri secundum adiunctionem magnitudinis huius , , siquidem ob velocissimum motum edevetur , , veluti quod in solis lunaeque motu , , quae magna duo duo corpora existunt , , invenitur , , et quemadmodum in in stellis , , quae tanta sunt magnitudine et multitudine , , invenitur ; ; tanti soni vero impetu corpus scinderetur . . soni enim , , qui multo minores sunt , , idem etiam efficiunt , , quemadmodum touitrua . . hoc autem non contingit , , non non propter consuetudinem , , quia nempe a a primo ortu hoc sonitu aures nostrae opplentur , , quemadmodum isti pronuutiant , , sed sed quia <sonus> nec nee nee a a principio existit . . enim nihil interesse videtur , , quin sonus a a nobis percipiatur , , quemadmodum aurifices , , tametsi mallei strepitui strepitui sint assueti , , non ideo prohibentur , , quin sonum percipiant . . huic autem aliam rationem addidit Alexander ; ; ait enim : : si ex stellarum motu motu sonus sonus conficeretur , , sonum sonum ceterorum corporum , , quae stellis minora sunt , , nullo raodo perciperemus , , siquidem maiores soni minores semper corrumpunt . . hic sermo vero per se alia propria eget indagatione ; ; etenim quid ipse ait , , si sonus stellarum motus ad ad id , , quod ante est , , nullo modo pervenit , , et hoc , , quia ipsum spatium non ita facile scinditur neque sonus ex quocunque ad quemcunque locum pervenit ? ? stellae vero num ipsae moveantur | | ex eo , , quod quod affixae sunt , , hoc in sermone nullam rationem adducit ; ; sique minus , , quid nobis opponihir dicentibiis , , licet stellae ex se moveantur , , ob aliam tamen rationem earum motu sonum non confici ? ? ipse vero omnino hac tantum ratione sonum non confici confendit , , quoniam nempe stellae infixae sunt , , et hoc , , quia neque sic etiam earum partium sonus explicatur , , quae in flumine vehuntur . . potest autem aliquis dicere , , quod neque etiam etiam partes animalium , , quae per per aera volitant , , sonum edunt , , nee insuper eo tempore , , quo velocissimo motu feruntur . . non igitur quia infixae ac rei motae alligatae sint , , ideo sonum non non confici unt , , sed vel sonum edunt , , qui auditum nostrum fugit , , vel sonum non conficiunt , , sed id etiam non contingit , , quia omnino infixae et alligatae sint , , cum alia quoque relinquatur ratio , , quamobrem corpora sonum non edunt , , tametsi etiam infixae alligataeque non sint . . et inquit , , hoc autem natura natura illis condonavit , , ut scilicet stellae ex se se minime moveantur , , sed postquam orbibus suis alligatae fuerint ; ; quaudoquidem de illis sollicita fuit natura , , ut id praecaveret , , quod quod futurum esset , , si quando minime alligatae mo - - verentur . . etenim nihil custodiretur et conservaretur eorum , , quae . . hic sunt , , quemadmodum nunc custoditur conservaturque . . hic autem nexus et positio ponitur , , quatenus custodiam ac ac praeservationem eorum , , quae hic sunt , , ex alligatione stellarum pendere ac fieri ipse animadvertit . . Ait insuper : : de ordine autem vagantium stellarum deque intervallo earum sufficiens cognitio , , ex iis , , quae a a Mathematicis traduutur , , peteuda erit . . ii namque asseruut ex ex caelestihus sphaeris non - - nullas esse celeriores , , eas eas nempe , , quae terrae propiores sunt , , nonnullas vero tardioies , , eas videlicet , , quae magis a a terra distant , , tarditas autem et et eeleritas earum pro pro distantiae ratione necessario sunt , , quoniam enim supponitur , , partes , , quae in iis consistunt , , quae minime vagantes sunt , , non vagantes , , sed minimas , , hoc est citissimas esse , , earum vero , , quae sequuntur , , conversiones esse tardiores tardiores ac ac plures , , consentaneum erit , , quoniam motu e e regione contrarioque primae feruntur , , quae ex illis illis propinquiores propinquiores sunt , , tardiores esse , , quoniam brevi absolvuntur , , non aliter ac si proprius earum earum motus prohiberetur , , quae vero longe longe distantiores sunt , , concitatiores existere . . et tempera quoque pro ratione haec insequuntur . . quo Ε Ε ; ; enim magis primae circumvectioni propinqua est , , eo a a multitudine eius , , quod primo movetur , , longe plurimum vincitur ac superatur , , distantiores autem minus victae ac superatae erunt , , et hoc quidem propter distantiam , , quae autem in medio locatae sunt , , pro ( ( distantiae ) ) ratione . . Stellarum autem figuram globosam esse et autea a nobis dictum est et non sine ratione quispiam ita esse existimabit , , si inde rationem desumat . . quoniam determinatum est astra per se motu aliquo non moveri , , cum motu proprio non moveantur , , nec instrumenta habeant motui accommodata — — natura enim nihil frustra facit et praecipue in divinis corporibus — eam figuram sortiuntur , , quae minime est est motiva . . quod autem tale est , , globosum existit ; ; figurae igitur globosae sunt , , supra igitur probavit ipsa motu aliquo per se ac proprio non non moveri , , siquidem globosa sunt ; ; hie vero probavit ipsa globosa esse , , quoniam motu aliquo per se ac proprio non moventur , , existimaturque eius demonstrationis demonstrationis species esse , , quae διάλληλος vocitatur , , hoc est , , quando iguotum per per ignotum demonstratur , , qualis est demonstratio circularis . . verum in praecedentibus minime hac tantum ratione Aristoteles declaravit ipsa motu proprio per se non moveri , , sed aliis quoque rationibus , , et super hoc desumpsit rationem ex hoc ; ; modo autem , , quoniam probatum est , , ut ei placuit , , ipsa per se motum non non habere , , hoc hoc utitur ad eorum sphaericitatem ostendendam . . Nunc vero alium ipse addidit syllogismum , , qui a a simili simili desumitur , , et inquit : : cum eadem unius et omnium stellarum ratio sit , , et luna , , quae stellarum una est , , rotunda figura praedita sit ( ( quod satis ex splendoris eius qualitate videri potest , , siquidem eiusmodi splendoris species orbiculari tantum figurae inesse potest ) ) igitur aliae etiam omnes stellae orbiculari figura praeditae sunt . . Post baec , , duas proposuit dubitationes , , quas philosophico more deduxit , , ambasque dissolvere conatur . . cum multa sint eius generis , , hoc est , , de quibus non absque ratione ratione dubitari dubitari potest , , non non minus de his quoque ambigi poterit . . ex his autem , , quae dubitandi locum locum nobis praebent , , unum est , , quaenam causa sit , , cur cur eae <sphaerae> , , quae [ [ plurimum plurimum ] ] a a prima prima circumvectione absunt , , pluribus motibus non non cieantur . . consentaneum enira esse videretur , , cum primus quoque ( ( ? ? ) ) | | orbis uno tantum tantum pulsu agitetur , , f f . . 33r eos , , qui qui deinceps sequuntur , , pluribus semper motibus secundum proportionem moveri debere . . Secundum est , , ut investigemus , , quanam ratione in in primo globo plures stellae sint , , in reliquis autem stellarum sphaeris in unaquaque earum una tantum stella consistat . . idque Aristoteles commemorat , , de quo ipsemet testimonium praebet : : lunam nempe aliquando vidit Martis stellam subisse eamque occultasse , , hincque ratiouem desumit , , ut luna ipsi terrae propior sit . . Reliqua autem , , quae ab eo deducuntur , , perspicua sunt , , quare ( ( inquit ) ) praeclarum praeclarum est quaerere de his et consentaneum est non ignorare id , , quod ceteris rebus seu partibus praestantius est ; ; quamvis vero parva adiumenta ac principia nobis suppetant , , tantisque locorum iutervallis haec quoque principia absint ab iis , , quae subsequuntur , , ex quibus eiusmodi scientia acquiri posse videtur , , ab iis tamen modicis adiumentis ac principiis si versus inquisitionem contemplatione moveamur , , neque incongruum nee admirabile quoque erit , , ut , , quemadmodum sunt , , ita inveniantur . . Nos enim in universum de eis ut de corporibus et rebus , , quae animo prorsus vacant , , dubitamus ; ; modo vero ratione qiiadam fruuntur , , immo animata sunt ; ; quod si ita est , , mirum hoc certe nullo modo erit , , ut ita se habeant , , quemadmodum sunt . . Videtur enim in universum universum ei naturae , , quae praestantissima est , , perfectio ac bonum cum quiete ac sine actione et et labore convenire , , ei vero , , quae huic proxima est , , quamvis haec duo absque voluntaria actione non conveniant , , unatamen tantum actione inveniri , , iis autem , , quae longissimae absunt , , ut opponerentur ceteris , , pluribus ; ; quae autem inter haec duo medium tenent , , secundum proportionem se habeut . . id quod iu humanis quoque corporibus animadverti licet , , salubria euim corpora sine labore secunda valetudine perfruuntur , , quae vero respectu sanitatis sanitatis parum receduut , , modico quidem labore sauitatem ipsam recuperant . . et reliqua , , quae hic afferuntur , , manifesta existunt . . caelestia igitur corpora eodem iure se habent . . prima enim causa cum praestantissimo ordine bonum possideat , , si omnino dici possit ipsam bonum habere , , sed cum praestantiore ordine inveniatur , , pulchritudinem igitur habere dicitur <sine ullo Ε ; ; . . atqui inhaerentium stellarum multitudo , , quoniam ei ei proxima proxima existit , , proxima ( ( inquam ) ) non non positione , , sed sed potestate et vita , , unico motu pulchritudinem habet ; ; quae autem longissime absunt , , pluribus ; ; at quae inter haec haec medium occupant , , pluribus quidem motibus , , pro distantiae ratioue . . deinde alium sennonem inducit : : aut multa aut saepe recte efficere difficilius est quam pauca aut paucioribus rationibus . . rursus , , cum duo vel plura alterius nobilioris causa adipiscenda sunt , , tum quod pluribus acquiritur , , difficilius est , , quod vero paucioribus , , facilius . . quare , , cum ita se se res res habeat , , consentaneum videtur , , ut quod multa recte effecturum est , , quibus sustinetur , , maiorem mensuram requirat quam id , , quod in se se sustinetur . . consonum est autem , , ut maiorem mensuram requirat ex eo , , quod illorum causa adeptio eius difficilior est . . quare actio astrorum adinvicem talis existimanda erit , , [ [ qualis hominis est . . ] ] etenim hominis plures sunt actiones ; ; multa enim [ [ bona ] ] cousequi potest ; ; et eorum gratia , , quoniam nempe multa sunt , , quae quidem ad unam entelecheiam conducunt , , dico nobilissimam eius perfectionem , , quare multa operatur , , necnon etiain alterius causa , , ob perfectionem scilicet , , atqui plures ac ac similes actiones , , quae perfectionem praecedunt , , ei auxilio sunt , , ut dictam perfectionem assequatur , , quae aegre habetur , , quoniam pluribus rationibus acquiritur . . cetera vero animantia pauciores quam homines actiones habent . . quamobrem terminata quadam meusura distat , , quod bonum est , , cum cum orbata siut , , ut , , quod quod optimum est , , assequi possint — — etenim etenim difficile est , , ut acquiratur , , quod pluribus rationibus acquiritur — — quare ad id , , quod bonum est , , non accedunt , , quo perfectio et summa acquiritur . . in plautis autem exiguae actiones inveniuntur , , quibus ad exiguam exiguam mensuram ducuntur , , ac ac eo magis , , si una tautum actio in eis inveniatur . . quod autem homo assequitur , , ( ( exempli gratia ) ) unum est , , quod optimum existit quodque a ceteris omnibus acquiri non potest ; ; neque etiara a a solo homine , , sed pluribus aliis etiam cum eo requisitis . . igitur optimum quoque unum est , , quemadmodum retulimus , , reliqua vero [ [ omnia ] ] ad id auxilium praestant , , ac eorum quidem hoc optimo participat ( ( hoc autem dictum | a nobis ac positum est ) ) , , illud autem , , quod optimum est , , omnino non assequitur , , sed ad illud prope per per pauca accedit , , aliud vero fieri non potest , , ut illud adipiscatur , , sed satis ei est , , si ad ultimum prope accedat . . idque exemplo magis illustrat . . ut si valetudo finis [ [ ponatur ] ] , , aliquis valet semper , , aliquis atteuuatione , , alter cum cucurrit , , quidam dum aliud aliquid operabitur currendi gratia , , quod sanitati antecedit , , quamobremmotus , , qui qui finem praecedunt , , plurimi sunt ; ; alter autem longe plurimum abest ac fieri non potest , , ut sanitatem [ [ assequatur ] ] , , sed cum atteuuatione tantum relinquitur raaioremque gracilitatem adipiscitur . . non itaque sanitatem , , sed horum duorum alterum intendit , , maciem quidem attenuationemve , , ut ut mortem evadat , , cum simile quippiam operetur . . etenim optimus finis eius quidem perfectio est , , ceterorum vero illorum sanitas , , semperque ii meliore sunt condicione , , qui propius ad illud optimum aceedunt . . Et quemadmodum in his , , ita etiam in in caelestibus corporibus haec conspiciuntur , , atque eo magis , , quo primo principio propiora extiterint . . in hoc autem Aristoteles eo usque sermonem protelavit , , quo usque ad ad terrae speculationem pervenerit . . Etenim prima causa optimum est ac sui ipsius causa existit , , quamobrem nulla omnino actione indiget . . actio autem semper in duobus ad minus cernitur , , in eo nempe , , cuius gratia aliquid agitur , , et id ipsum , , quod agitur gratia huius . . ea . . autem substantia , , quae primae causae dignitate propinquior erit , , unica actione optimum cousequitur , , quae vero longe plurimum ab ea distat , , pluribus , , quae autem ultimo loco positae sunt , , quoniam fieri non non potest , , ut ut banc perfectiouem consequantur , , nee pluribus actionibus indigent , , quare ea corpora , , quae primae causae fiuitima sunt , , paucis actionibus hanc perfectionem assequuntur , , media pluribus , , extrema autem , , quoniam perfectionem adipisci non possunt , , nec pluribus actionibus indigent . . Hic autem sermo unus existit et convenit , , ut propositio praeillud cedens subsequatur , , dico , , difficile est recte facere . . Alexander autem non sic eum iutellexit , , sed ut sermonis principium illum accepit . . quave si alter sermo per se extitisset nec ut pars unius sermonis sumeretur , , igitur invicem contrarii extitissent . . in primo namque sermone sermone asserit ea , , quae optimo propius accedunt , , unica tantum actione suam perfectionera adipisci , , et quae longius distant , , quo longius ab ab eo distant , , eo pluribus motibus indigere ; ; in secundo vero sermone ait ait , , ea , , quae optimo propiora sunt , , pluribus quidem actionibus optimum finem consequi , , quemadmodum plautae . . nonne igitur a germana hnius sermonis intellegentia deficit Alexander ? ? omnino itaque consonum est , , ut hunc in in modum intellegatur , , siquidem id convenit ei , , quod in huius sermonis fine attulit . . ait namque : : ob eam causam terra terra omnino omnino non movetur , , quae autem prope sunt , , paucis quidem motibus cientur , , et reliqua , , quae hic ab eo in medium afferuntur . . hoc ex his perspicuum evadet ; ; dicimus enim terram , , quae corporum omnium ultimum existit , , cum ad perfectionem pervenire non possit , , omnino quidem non non moveri , , primum autem caelum uno motu id statim cousequitur , , ilia vero , , quae interiecta sunt , , pluribus quidem motibus . . Deinde ad secundam quaestiouem dissolveudam progreditur . . ea autem talis erat , , cur primus orbis inhaerentes omnes stellas moveat , , unusquisque vero ceterorum orbium non moveat multas stellas , , sed plures orbes unam tantum vagantium stellarum moveant ? ? haec autem dubitatio duplici duplici ratioue dissolvitur , , quarum altera hinc potissimum elicitur , , quoniam videlicet primi orbis vitae principium , , poteutia eiusque couversio ceterorum orbium vitae principiis , , quae orbium animae sunt , , multo antecellunt . . rationi etiam cousonum accidere videtur , , ut vita ac poteutia illius orbis ceteris paestantiores existant , , cum ille , , quatenus unus est , , divina corpora , , veluti steilas , , moveat , , plures vero orbes [ [ unicam tantum cieant stellam ; ; uuamquamque enim vagantium stellarum plures orbes movent . . ] ] ex iis igitur , , quae posita sunt , , credibile fit primum orbem vita ae potentia multo reliquis praestare . . insuper ex hac etiam ostensione fatentur rationem , , propter quam primus orbis plures stellas moveat , , nec non etiam unica stella pluribus his motibus moveatur , , couseutaneam esse ; ; nec erat aliqua species species illius demonstrationis , , quae διάλληλος appellatur , , quando videlicet ignotum per ignotum demonstratur . . sermo enim , , in quo dicebatur primum orbem plures stellas movere ac f f . . 33v ceterorum orbium pluribus vagantium stellarum unamquanque cieri , , locus est , , quem ipsi fatentur . . hoc autem omnino contingit , , quoniam primi orbis vitae principium multo ceteris autecellit . . Quod autem rationi consonum sit , , ut ita res res se se habeat , , hinc hinc profecto osteuditur , , nempe cum dicitur dicitur primum orbem plura divina corpora movere , , nec non plures orbes unam vagantium Ι Ι stellarum ciere . . hac igitur de causa unus orbis plura astra movebit ac plures orbes unam stellam ciebunt . . et praeterea , , quoniam sphaerae , , quibus vatantes stellae stellae infixae sunt , , multa movent corpora , , siquidem eiusmodi sphaerae a a multis sphaeris continenetur , , qua qua de causa motus eius , , quod movetur , , non est ita seusui conspicuus ; ; siquidem sphaerae mediae in causa sunt , , ut motus , , qui ab unaquaque earum extenditur , , ad vagantem stellam in citimum orbem perveniat . . unaquaeque enim sphaera , , quae eas continet , , proprium hahet motum ; ; inveniturque in omnibus vagantium motibus communis quasi operatio , , quae caelestis est , , supra motus harum sphaerarum , , quae quidem non permittit , , ut motus unius unius cuiusque cuiusque sphaerae , , quae reliquis mediantibus vagantium multitudinem continet , , semper illis subiaceat , , sed ipsa per se huic sufficit ; ; ipsa enim finiti motoris vim adipiscitur . . hic est litterae intellectus . . in hoc autem non videtur Alexander recte sensisse , , siquidem ficta quaedam , , aliunde adsumpta , , suae explicationi adiecit . . Quod vero ait Aristoteles : : sic igitur uatura exaequat Ε ; ; ordinem quendam facit , , et reliqua , , quae sequuntur , , hac ratione intellegi debent , , nempe naturam eiusmodi astra , , secundum quam habent excellentiam , , aequaliter constituisse , , ac ac illi orbi , , qui qui nobilior dicitur , , plures stellas ciendas dedisse , , ceteris vero orbibus , , qui miuore virtute praediti sunt , , ut plures stellas stellas non moverent , , imposuit . . Post haec ad terrae speculationem regreditur , , quam in medio locatam ac rotundam esse , , monstrat . . primo autem aliorum sententias affert , , qui in media muudi sede terram locatam dicunt ; ; Pythagorei autem in medio ignem esse pronuntiant , , terram autem ( ( quae et ipsa sit unum astrum ) ) motu suo , , quo circum medium fertur , , in comparationem ad solem noctes et dies efficere ; ; praeterea iuxta illorum sententiam alia etiam terra invenitur , , quam ἀντίχθονα nominant . . nec ex iis , , inquit , , quae quae videutur , , [ [ causas et rationes rationes rerum rerum exquirunt , , sed sed ea , , quae videntur , , ] ] ad opiniones quasdam suas accommodant , , ornareque conantur abruptis ( ( ? ? ) ) verbis orationem suam . . saue aliis compluribus rationibus putari poterit terram nequaquam in medio collocatam esse oportere , , si quis fidem ex iis , , quae apparent , , sumere minime voluerit , , sed abrupta ( ( ? ? ) ) quaedam , , quemadmodum isti , , et ipse insequatur . . Ignis namque , , inquiunt , , ceteris elementis nobilior est ; ; quare locus etiam ceteris praestantior ei debetur , , qui medium existit ; ; locus autem medius , , qui qui igni debetur , , ceteris , , qui a a medio medio sunt , , praestautior est , , siquidem ceutrum , , cum cum extremum sit , , finis quidam est ; ; finis autem praestautior est iis , , quae ab ipso fine distant . . Haec igitur , , inquit , , proprietas erit Pythagoreae sectae admodum consona . . deinde aliam eorum sententiam commemorat . . inquiunt euim couseutaneum esse , , ut custodiatur praestantissimum quidque eorum , , quae in hoc hoc universo sunt , , at ignis rerum omnium praestantissimus est ; ; nullus autem locus ad conservationem aptior quam medium existit , , quod lovis carcer nominant , , et in eo etiam ignis collocatur . . Quasi vero unum et idem sit medium ipsius rei rei et et magnitudinis , , vel substantiae et potentiae . . enimvero vel ex animautibus facile intellegere poterant unum et idem non esse , , medium enim magnitudinis in his est hepar ; ; quod autem proprie medium dicitur , , est quid longe praestantius , , sicuti vitalis facultas vel aliquid simile , , aut ( ( si lubet ) ) cor cor poterit quispiam illud nominare . . Sic etiam de caelo iudicandum erit . . non est igitur consentaneum consentaneum , , ut id , , quale centrum existit , , pro vero medio statuatur nec similiter etiam perturbari debemus , , si quod honorificentissimum est in medio non extiterit , , sed consonum est , , ut medium substantiae sit , , cuius munus est est custodire , , siquidem eiusmodi medium vere principium est et praestabile necnon ad omnem custodiam idoneum . . atqui medium loci convenit , , ut ut relinquatur , , cum cum magis assimiletur ultimo , , quod potentia non comprehenditur ; ; etenim hoc medium continetur ac terminatur , , finis autem ac ac terminus continet atque determinat , , videlicet corpus praestantissimum . . at res , , quae continet , , eo est , , quod continetur , , praestantior , , et id , , quod determinat , , termiuato , , siquidem hoc materiae , , illud formae compositi rationem obtinet . . ac de loco quidem terrae quod secundum sententiam Pythagoreorum determinavit , , ex ex iis est , , quae ut omnino gantur , , non erit necesse . . et forte nec ipse etiam horum sententiam satis percepit ; ; Ι Ι eam namque in suo sermone non retulit . . Numquid autem terra quiescat an moveatur , , non eadem philosophorum omnium sententia est ; ; sed qui eam in media mundi sede locatam esse negaverunt , , circum medium volvi eam asserunt — — et ii sane Pythagorei — — neque neque hanc solam , , sed sed eam etiam , , quae ei adversa est ἀντίχθονα ) ) . . nonnullis autem Ε Ε ; ; corpora circa medium ferri posse videntur , , quae nobis terrae obiectu oblitescunt , , non aliter ac si ipsa post banc inveniantur ; ; eam enim proportionem ad terrain habent , , quam fere ilia ilia babere dicuntur , , quae post eam inveniuntur . . hinc plures lunae defectiones dicunt existere . . non enim sola terra solis solis lumen intercipit , , sed eiusmodi etiam corpora , , quae post terram inveniuntur ; ; non enim impossibile est , , ut in centro quoque haec corpora sint , , quae omnia solis lumen intercipiant . . quamvis enim ipse fateatur in huius totius centro terram inveniri , , attamen illud quoque perspicuum est eius etiam corpus , , quod est prope superficiem , , qua quiescimus , , solis quoque lumen intercipere , , etiam si a a centro distet ; ; et hoc quidem , , si rotunditas ipsa de ea praedicetur , , si ipsa undequaque a a centro egrediatur , , idque similiter si rotunditas de ea non praedicetur , , quatenus extra centrum egreditur , , tota tamen <terra> lumen sic etiam et reliqua corpora , , quamvis a a centro distent , , lumen intercipiunt . . Sunt qui eam , , cum in medio medio sita sit , , circum verticem eius volvi et et onoveri asserunt , , quemadmodum in Timaeo Timaeo scriptum est , , terram nempe circum huius universi verticem semper volvi . . dixit autem volvi , , non mooeri , , siquidem consentaneum non non est , , ut ut per hoc , , quod dixit , , terram volvi , , eam moveri intellegatur ; ; sic enim asserit , , quoniam ipsa super verticem ac circum ipsum devolvitur , , et ita aliis quoque de rebus solitus est est pro - - nuntiare . . Hinc autem ad eos sermones explicandos sese Aristoteles convertit , , qui de terrae figura dicuntur . . similiter , , inquit , , etiam hac de de re philosophi diversantur . . aliis enim rotunda videtur esse , , aliis autem lata ac tympani speciem repraesentare . . faciunt autem indicium , , quod sole oriente atque obeunte lumen eius rectum , , non autem totundum apparet , , perinde ac lunae forma in principio mensis , , et quemadmodum in in solis solis defectu contingit , , quem eclipsin nominant ; ; siquidem oporteret , , ut aliqua solis portio , , dum a terra terra oritur occiditque , , ad lunae similitudinem in in principio mensis , , appareret , , si si terra rotunda extitisset . . deinde dixit eos ita pronuntiasse , , quoniam solis intervallum non reputant nec etiara intellegunt circulos maiores , , quando minores intersecant , , videri non aliter , , ac si linea recta eos intersecarent ; ; sectio enim <sphaerica> maiorum circulorum recta apparet . . cum ita res se habeat , , sol ob eius distantiam ut parvus circulus nobis apparet — — hoc autem non non re re ipsa , , sed secundum visum et imaginationem potius contingit , , alioquin magnus sane est — terra autem magnum admodum circulum non describit , , ita tamen apparet . . quare si procul admodum a sole non essemus , , qui nostro sensui parvus offertur , , videretur a terrae circulo in orbem secari . . Sed hoc , , inquit , , addere volunt , , si terra natura natura sua sua quiescit , , tympani figura esse oportere . . deinde dicit , , cum ad id , , quod <terra> movetur , , figura quaedam propria in in ea invenitur , , tum <ad id id , , quod quiescit> habet certam formam convenientem . . quare consentaneum ut eius forma ac motus dinoscatur . . Atqui dubitare ac modis omnibus , , quantum fieri potest , , ea pervestigare , , quae iis de rebus admirati sunt , , id certe non erit ab re , , quin immo ratione quadam necessarium . . siquidem aliorura est , , non philosophorum , , qui formarum cognitionem cognitionem diligunt , , <non Ε Ε ; ; qui tandem parva [ [ terrae ] ] particula semper ac ac celerius descendat , , id autem toti terrae non contingat , , sed tantum pondus , , quantum id est , , quiescat et non moveatur ? ? atqui si quis terram offoderet subter particula sursum elevata et versus terram centro adiacentem descenderet , , ut descendeutibus terrae particulis , , ante quam deciderent , , locum faceret , , nulla re impediente semper magis deorsum ferentur . . <quare> dubitare circa hoc omnes philosophos physicis maxime convenit ; ; dubitationes autem solvere ineptis rationibus , , de quibus multo magis dubitandum est , , id sane fieri sine pudore eorum non potest . . nonnulli enim propositam dubitationem ita dissolvere conantur , , aiunt namque terram secundum se quiescentem remanere , , quoniam supra se se ipsa sustentatur per spatium infinitum , , quemadmodum inquit Xenophanes . . hi enim dubitationem hunc in in modum sustulerunt , , ob eorum segnitiem , , quia , , | | cum causae inquisitionem non dilexissent , , ideo veritatem indagandi laborem subire minime voluere . . sunt alii , , qui qui causam assignantes , , cur terra non non moveatur , , dicunt propterea quod innatet , , quemadmodum lignum super aquam et alia eiusdem generis — — siquidem haec in aere non non natant , , in in aqua autem natant — — de aqua enim enim reraanet reraanet dubitatio , , quandoquidem illi non asserunt , , quid illud sit , , quo aqua sustinetur ; ; neque enim aqua suspensa ( ( ? ? ) ) mauere mauere solet natura , , nisi aliquo sustineatur . . sed quemadmodum aer , , cum aquam levitate superet , , innatat nec ad ad infera demergitur , , sic quoque consonum est , , ut aqua existat , , quippe cum terrae terrae levitate praestet , , sursum natat nec nec infra terram de - - mergitur . . Praeterea eadem totius et partis ratio esse debet , , si itaque tota terra in aqua nata , , consentaneum est , , ut etiam eius partes in aqua natent ; ; nunc cum partes ipsae in aqua non natent , , neque etiam tota terra in in aqua natabit , , et quaestio non satis bene soluta erit . . Hoc autem illis evenit , , quoniam eatenus non perscrutantur , , quoad veritatem veramque dubitationis solutionem attingant , , sed quoad contrarios contrarios sermones refellant , , idque , , inquit , , nobis ipsis in more positum est . . at in maiore hominum parte intellegere possumus , , id eorum disputationibus evenire , , quod huic quoque de terra sermoni contingere videtur . . non enim sufficienter hunc sermonem exquiri posse arbitratur recta tantum solutione oblata , , nisi adversariorum quoque rationes de medio sustulerit . . [ [ itaque ] ] eum eum oportet , , qui [ [ recte ] ] velit de re re proposita quaerere , , promptum esse ad ad occurrendum et obiciendum obiciendum non non accidentia , , sed sed quae cuiusque generis , , de de quo inquiritur , , sunt propria , , neque sat erit ultimam inquirere inquirere obiectionem , , quae sibi ipsi tantum in promptu fuerit , , sed obiectiones exquirat ac consideret oportet , , quae omnino obici possint . . quod sane is facere poterit , , qui diligentissime quaeque perscrutatus fuerit ac possibiles omnes differentias suo animo conceperit . . Anaximenes autem , , Anaxagoras , , atque Democritus latitudinem causam esse dicunt , , cur terra man eat et quiescat ; ; hoc autem superius relatum fuit , , dum aliorum sententiam de figura terrae meminit . . hi enim asserunt terram propter sui latitudinem non dividere ac secare , , sed operire ( ( ? ? ) ) aera , , a a quo sustinetur , , id quod cetera cetera quoque corpora , , quae latitudinem habent , , facere [ [ videntur ] ] . . siquidem eiusmodi corpora non modo absque aliqua vi vi aegre moventur , , sed etiam , , si vi pellantur , , vix moventur , , ut neque etiam etiam eo eo tempore , , quo quo venti ea ea impellunt , , moveantur , , sed sed maneant propriae naturae causa , , idem quoque terrae erga sibi subiectum aerem , , a a quo sustiuetur et fertur , , contigisse dicunt . . hic euim quasi inanem locum non habeat , , quo celeriter perventire possit , , quiescit ac infra in unum locum descendit . . quare terra perpetuo manet , , donec ad infimum infimum locum deveniat , , quemadmodum iis vasis coutingit , , quae clepsydra nominantur , , scilicet impedimentum . . contingit enim , , si quis eius superius os occludat , , ut per illud foramen , , quod in fundo est , , nihil illius egrediatur , , quod , , antequam superius foramen occluderetur , , ab eo emanabat . . posse autem clausum aerem magnum pondus sustinere , , ex aere in utribus clauso argumentum desumpserunt et ex <multis> eiusmodi Sed illud primo huic rationi obici potest : : si terra lata extitisset , , latttudo causa esse , , cur terra maneat , , non potest , , multo igitur minus , , si latitudine praedita non sit , , latitudo causa esse poterit , , cur terra maneat . . Atqui si terra plana esset , , latitudinem quietis eius causam <non> esse consonum foret , , ut ex iis , , quae afferunt , , aiunt enim , , quod aer propter coarctationem non inveniens locum , , quo pervenire possit , , in proprio loco loco quiescens remanet , , siquidem ob multitudinem non habet exitum . . raultus porro est , , quod a a magnitudine magnitudine terrae , , quae magna et et extensa est , , coerceatur . . ut autem terrae magnitudo multum protrahatur , , hoc hoc continget , , etiam si terra globosa sit . . consentaneum est igitur , , ut ea , , quam assignarunt , , causa terrae competat , , petat , , etiam si rotunda sit . . quid enim eos remoratur , , quin praedictam terrae figuram fateantur ac <magnitudinem> eius causam esse statuant ? ? in in universum autem adversus eos , , qui ita de motu terrae et quiete dicunt , , ut ratione eius eius figurae potius , , praeter naturae necessitatem , , terram quiescere colligant , , hunc in modum dicamus . . Quaestio de motu quieteque , , cuius causa compulsionem extensionemque fieri super aerem et aquam statuerant , , non de de terra tantum , , quae naturalis corporis pars quaedam existit , , ponenda est , , sed de motu et quiete omnium naturalium corporum in universum . . [ [ principio enim ] ] constituendum constituendum | | est , , utrum sit eis natra motus ali - - f . . 35v quis et quies , , an nullus ? ? et et utrum natura , , an vi eis cou - - veniat motus ? ? sed quoniam , , inquit , , de de bis ante determinatum fuit ( ( in Physicis namque atque in praecedenti Libro de illis disseruimus ) ) consentaneum erit , , ut eis tanquam concessis nunc utamur dicamusque naturalibus corporibus proprios naturales motus et quietes natura inesse ; ; unicuique enim ipsorum natura is motus inest , , qui ad proprium locum instituitur , , quies autem eo in in loco cousistit , , in ( ( quem suapte uatura is is motus motus defertur , , qui qui ex naturalium motuum numero existit . . praeter naturam vero in unoquoque ipsorum innovatur , , siquidem motus e e proprio loco transitus situs est , , quies autem et et status eo in in loco , , in quem violenter movetur . . motus praeter naturam finis existit , , si quies in eo inveniatur ; ; ignis enim omni in loco eum tantum tantum raotum raotum babet , , qui aera versus instituitur , , etenim si naturalibus corporibus motus nullus secundum naturam inest , , nee violentus erit ; ; quod enim praeter naturam est , , aliud est ab eo , , quod secundum naturam existit . . si nee alter borum duorum motuum corporibus inest , , nibil prorsus movebitur , , sique nibil moveatur , , nec motum nec quietem etiam possidebit ; ; quies enim motui annectitur , , cum sit eius finis , , at fieri non non potest , , ut ut sit corpus aliquod naturale , , quod non moveatur neque etiam quiescat ; ; convenit igitur , , ut sit ei motus naturalis et quies . . Si igitur non natura , , sed vi terra in in medio quiesceret , , sicuti physici nonnulli asseruerunt , , violentus igitur eius motus ad hunc locum videretur . . siquidem aiunt conversionis causa ipsam ad medium quasi pelli eoque ferri , , cum ex ex iis , , quae in aqua et aere fiunt , , argumentum sumant ; ; in his enim duobus propter conversionem gravia ad medium conversionis feruntur , , cum cum ab iis , , quae sunt graviora , , pellantur . . [ [ itaque ] ] etiam qui caelum ortum esse dicunt , , conversionis causa terram ad medium venire confirmant . . motus igitur terrae ad medium hanc assignant causam . . cur autem in medio medio stabilis maneat , , postquam ad eum eum locum devenit , , caitsam exquirunt , , aliique causam afferunt figurae eius latitudinem , , alii vero aliam causam assignant , , ut Empedocles , , qui qui caeli motum , , qui in in orbem orbem fertur , , cum cum maioris sit celeritatis , , tatis , , rectum terrae motum ( ( qui deorsum instituitur ) ) cohibere dicit , , terramque undique ad medium compellere . . at si , , inquit , , nec nec conversio prohibet nec latitudo , , sed suo , , quo quo potest moveri , , motu moveatur , , quo tandem feretur ? ? etenim ad medium medium non non movebitur , , ad ad illud siquidem impulsa iam pervenit ; ; transitus autem ad medium cum vi <tantum> consistat , , eius igitur quies et status in medio vi erit . . quare convenit , , ut motum aliquem a a medio possideat . . is ergo in sublime tantum omnino feretur — — ipsa namque corpus est et ideo necessario convenit , , ut in loco cousistat — — quod si non deorsum magis [ [ quam ] ] in in sublime fertur , , sed sed sursum movetur , , et aer eum eum motum , , qui in sublime fertur , , non impedit , , ueque motum etiam , , qui qui deorsum fertur , , impediet , , siquidem convenit unum idemque impedimentum ab eodem idem impedire . . Praeterea magis proprie adversus Empedoclem illud etiam dici potest . . Siquidem ab Empedocle quispiam quaerere posset : : si terra ob conversionem tantum in medio medio nunc quiescit , , antequam conversio igitur et mundus extitisset , , cum elementa ab amicitia ad mundi constitutionem non essent congregata , , sed mundus per per discordiam discordiam separatus esset , , quae tandem causa erat , , cur terra tunc quiesceret ? ? et in universum , , illud absurdum est non cogitare mundum hunc ab initio ita esse constitutum — — licet verum non sit , , fieri tamen potest , , ut imaginemur — — ut terrae partes ad medium compellente conversione congregarentur , , dum ab aere , , qui prope conversionem vertebatur , , trudebantur compellebanturque ; ; nunc autem , , licet aer in in loco couvertatur , , in quo etiam duo illa inveniuntur , , ullo <tamen> modo terrae propinquus non est , , quasi inflata ut ut inquiunt , , mundi magnitudo tota hac hac sua sua mole , , cum a terra plurimum distet : : quae igitur causa est , , cur terra maneat et et quiescat ? ? et et qui qui fieri potest , , ut propter conversionem terra maneat et quiescat , , cum ipsa toto hoc longo intervallo distet ab eo , , quod convertitur ? ? ac ac praeterea ( ( quemadmodum inquit Alexander ) ) quod quod conversione truditur et pellitur , , non ea ratione pellitur , , ut scilicet quiescat , , sed ut ad medium tantum feratur , , et secundum quod in in medio invenitur , , etiam movebitur , , aitque praeterea , , si cuivis rei aliqua ratio assignari potest , , quamobrem sine conversione feratur , , qua igitur necessitate coacti conversionem causam statuunt , , ut terra ad medium cieatur ? ? conversionem autem cuiuscunque motus causam non esse vel ex igne doceri potest , , ignis enim aliqua causa in sublime fertur ; ; hanc autem non esse conversionem perspicuum est . . insuper ne conversione quidem , , quod grave est et et quod leve , , definita sunt , , ita ut , , quod conversione pellitur , , | | grave sit , , quod autem non non pellitur , , leve , , taraetsi grave ab ea f f . . 36r pellatur , , leve vero minime . . id enim et grave unum et idem non est , , quemadmodum grave et quod uatura sua ad medium fertur unum et idem existit , , idque etiam definit grave — — eius namque essentiam determinat ac definitionem illius ingreditur — — quod suapte natura deorsum fertur . . at si , , quod quod leve est et et quod grave , , conduo versione etiam minime detevminantur , , erant igitur etiam ante nonnulla gravia , , levia quaedam . . cum autem id , , quod grave est et et quod leve , , per superiorem et inferiorem locum terminentur , , supra igitur et et infra ante conversionem quoque inveniebantur ; ; sed ante caelum erat quippiam infinitum : : igitur supra et iufra in hoc infmito minime existunt . . quoniam autem <haec> duo per supra et infra perspicuum est igitur supra et infra etiam ante conversionem fuisse terramque natura sua deorsum ferri ; ; ante conversionem igitur ad eius locum , , qui est secundum naturam , , movetur . . Illuc modo regreditur , , ut illorum sententiam disquirat , , propter similitudinem , , quam habet cum cum caelo , , quod vertitur circa ipsam , , terram in medio caeli stare affirmant — — haec sententia in Timaeo quoque invenitur , , tametsi ipsi Anaxagorae eam ascribat — — huius etenim sententiae auctores dicunt terram , , quoniam rotunda est atque in in medio caeli collocata ( ( quod quidem caelum spbaericum quoque existit ) ) , , necessario omnino quiescere , , quoniam ad omnem partem ob eius similitudinem aequalem inclinationem habet ; ; ipsa siquidem non magis ad hanc quam ad illam partem inclinat , , ita ut moveatur . . oporteret enim , , ut in hanc aut in illam partem inclinaret ; ; si igitur in hanc partem non inclinat , , simul autem in in omnem partem inclinare fieri nou potest , , cum versus hanc partem movetur , , omnino itaque relinquitur , , ut in medio stabilis quiescat . . haec autem vestra sententia persuasibiliter ( ( inquit Aristoteles ) ) , , non autem vere dicitur . . hac enim sententia , , quicquid in medio locabitur , , id in eo necessario quiescet ; ; ita ignis in medio locatus vi quiescet . . ita namque sermonem statuerunt . . atque in Timaeo etiam ob terram ipsam talis sermo necessario exstruitur , , ibique ut universalis fuit receptus ac omnibus in rebus eodem modo . . ait namque Timaeus ; ; res 30 res similis , , si similis in in medio locetur , , versus partem inclinabit . . at nos videmus ignem in medio non manere . . si igitur in universum universum sermo intellegatur , , non erit verus . . hoc autem ipsi terrae vos necessario imponitis , , ita ut sermo universaliter accipi possit , , quoniam in medio commoratur . . cum igitur hic sermo , , si in universum recipiatur , , verus non sit , , quietis terrae propriam dare causam oportebit . . Verum enim vero facile quidem haec dubitatio de medio tollitur , , si dicatur [ [ Platonem ] ] hunc sermonem in universum non attu - - lisse nec dixisse scilicet omne simile in medio similis positum inclinationis causa ad aliquam [ [ extremorum ] ] partem partem non inclinare , , nisi quando proprium ac inseparabilem motum non habuerit ; ; hoc enim semper habebit , , ut propter aequalem incliuationem in medio consistat . . quemadmodum neque etiam si quispiam dixerit ( ( exempli gratia ) ) omne , , quod stat , , tanquam in ponderis ponderis aequilibrio maneret , , non inclinare , , propter hominem , , qui et ipse ad aliquam partem inclinat , , quoniam vult aliquid efficere , , similiter et in alia actione , , hic sermo plane falsus extiterit ; ; at si declaraverit inanimatum inanimatum aliquod aliquod corpus , , in in quantum in ponderis aequilibrio manet , , posse inclinare . . qui igitur conseutaneum erit , , ut ut sermonem , , qui qui in universum universum verus existit , , ignis tantum ratione mendacem constituas , , cum ignis in medio non maneat , , si ex eorum corporum numero numero non est , , quae manere et quiescere possunt ? ? qua igitur ratione in loco quiescet ? ? terra enim quiescendi faculatem habet . . hoc autem posito inquiramus , , quonam in loco quiescere possit . . post haee universalia quaedam inveniuntur , , quae quidem permittunt , , ut in medio quiescat , , ob rationem etiam superius allatam . . verus itaque eiusmodi sermo extitisset , , si esset aliqua ratio , , qua ipse in medio quiesceret . . at ignis nee similis est neque rotundus neque etiam in medio manet ; ; videmus uamque ignem modo in sublime e e terrae superficie attolli et longe plurimum a a medio distare . . Sed hoc ( ( inquit inquit ) ) non est necessarium ; ; <terra> enim solum in medio quiescere , , sed in medium [ [ etiam ] ] ferri videtur , , et reliqua , , quae sequuntur . . hanc particulam Alexander hunc in modum explicavit . . inquit enim , , necessario omnino non non convenit , , ut ut terra in medio hac hac ratione ratione quiescat , , propter propter similitudinem nempe eius , , a a quo continetur διὰ διά τὴν ὁ τοῦ ὁ περιέχοντος περιέχω ὁμοιότητα ὁμοιότης ) ) nec non propter inclinationis inclinationis aequalitatem . . terra enim non solum in medio quiescit , , sed ad medium medium quoque defertur , , neque | | etiam etiam motus eius causa inclinatio aequatur . . haec autem Alexandri explicatio non videtur esse intellegibilis . . ponimus enim terram non solum natura sua in in medio quiescere , , sed ad medium quoque deferri ; ; quod si eiusmodi motus causa nee similitudo nee inclinationis aequalitas est , , qua de causa ex hoc demonstrative colligitur , , quod inclinationis aequalitas causa non est , , ut terra in in medio quiescat ? ? nam nam videndi facultas , , quamvis ambulationis causa causa non sit , , videndi tamen causa est . . ipse vero ait causam , , propter quam existimavit terram ad medium cieri , , esse etiam causam , , quamobrem ipsa in medio quiescat ; ; inquit enim , , si similitudo et et inclinationis aequalitas causa non sit , , ut terra ad ad medium feratur , , igitur non erit causa , , ut in medio quiescat . . hoc autem falsum esse facile ostenditur . . alioquin , , unde didicit , , ut causa , , quamobrem terra ad medium in universum feratur , , sit etiam causa , , ut ipsa in in medio quiescat ? ? hoc enim absolute falsum existit . . idem enim at que eodem modo in eadem re est eiusdem efifectus causa , , uec idem eodem modo in eadem re diversorum causa existit . . cum autem terram in medio quiescere unum sit , , et eam ad ad medium medium deferri alterum , , fieri non potest , , ut una atque eadem horum duorum sit causa in terra , , ex hoc autem ipse etiam declarat terram , , cum in medio extiterit , , gravem non esse , , quandoquidem si gravitas causa est , , ut deorsum feratur , , fieri non potest , , ut ipsa sit sit causa , , cur in medio quiescat . . si itaque gravitas , , dum dum terrae inerit , , causa erit , , ut deorsum feratur , , terra quiescente nulla erit in ea gravitas ; ; etenim si terra gravi existente quies in in ea ea inveniatur , , hoc erit , , vel quando aliquid aliquid eam impedit , , ne moveatur , , vel quando nihil erit illi impedimento . . si [ [ primo modo , , hoc est tunc ] ] quies in ea sit , , quando aliquid eam prohibet , , erit vi , , non autem natura . . si vero , , quando nihil motum impediet , , non moveatur , , ex hoc itaque colligetur ipsum grave motus causam non esse , , cum eo existente omnino motus motus esset necessarius , , quatenus nihil prohibet , , sed erit causa causa motus terrae , , quando extra medium invenitur . . non igitur pondus motus per se se causa erit , , neque absolute , , multoque etiam minus huius motus causa ullo modo est , , sed aliud quippiam requiritur , , nempe extra positio . . haec sane , , quae erit causa gravitatis , , etiam tunc motum requiret . . etenim ex ea parte , , unde terra movetur , , pellit corpus sibi oppositum ; ; vis enim pellentis erit gravitas , , quoniam aer , , tametsi levis sit , , et similiter etiam pilus hominis , , cuius tamen si si pars aliqua sumatur et deorsum pellatur , , aer gravis apparebit propter pulsiouem e e sublimi . . inquit Aristo teles : : sed ex parte , , qua egreditar , , non non est necessarium , , ut propter similitudinem medium relinquat ; ; quasi dicat , , non est haec propria causa , , ut maneant in medio , , etenim si propria manendi causa extitisset , , hac certe ratione dissentaneum ( ( ? ? ) ) videretur , , cum manendi [ [ seu quiescendi ] ] causa causa sit sit is motus , , videlicet qui in in medium fertur . . consentaneum est enim , , ut causa eorum , , quae per se ac ac necessario sunt , , non sit causa eorum , , in in quae commutantur , , quae propria sunt , , cum eorum causa sit sit secundum naturam , , non autem per per voluntatem vel per aliud quippiam . . num vero terra propter si - - militudinem ad medium feratur , , ex eius partibus partibus intellegitur , , quae quae versus medium feruntur ; ; quo enim cumque eius quaevis pars fertur , , eo etiam [ [ tota ] ] ipsa ipsa feratur , , ibique natura maneat neesse est . . etenim hoc etiam terrae peculiare ac ac proprium est , , ut in medium scilicet feratur ; ; quod autem ab extremis secundum eandem similitudinem aequaliter distet , , eius proprium non est . . ignis enim , , qui hic est , , erit ab extremis aequaliter distans et non quiescet , , neque etiam aqua , , tametsi quiescat ( ( hoc enim commune omnium est ) ) ; ; non igitur aliquid proprium proprium causa est , , ut in medio quiescat . . huic autem quispiam respondere posset negando , , quod eo , , quia partes terrae in in medium feruntur , , ob banc causam et tota etiam terra ac eius partes in medio quiescant . . sed id ipsum utut sese habeat , , nihil interest ; ; ipsa enim propter inclinationis aequalitatem manet ac quiescit , , movetur autem ob ob contrariam causam , , nempe propter inclinationis inaequalitatem . . etenim partium eius inclinatio non erit aequalis , , cum ipsa medium egredietur . . Illud etiam absurdum est , , quae tandem sit sit causa , , cur in medio terra stet , , quaerere et non quaerere , , cur in extremo loco ignis locetur . . si enim superior locus naturae ignis aptus non erit , , convenit , , ut ut disquiramus , , qua qua nam necessitate cogatur , , ut sursum ascendat . . si enim illius naturae summus hie locus aptus est , , non est ut ut aliam causam inquiramus . . quid enim prohibet , , si aliquod corporum , , quocunque nomine , , naturalem aliquem locum habeat , , quin alterum corpus natura alium locum possideat ? ? et hac de de causa locus , , qui | | vere vere medius existit , , terrae naturae fuit accommodatus , , nee necessitate indigebit , , ut in medio remaneat . . nee etiam ilia necessitas alia est atque ista similitudo , , quae in capillo invenitur , , qui , , cum tenditur , , non frangitur neque dirumpitur ; ; etenim quod illi de de capillo afferunt , , cum consimilium partium sit , , licet vehementer tendatur , , eum non diruptum iri , , iam vides hoc mendacium esse , , ptraeterea iure quaerenda eis erit causa , , ob quam ignis in summo loco omuino necessario maneat et quiescat , , cum alioquin ipsi assignent causam , , quamobrem terra omnino necessitate stet in medio , , si autem quispiam occurrat inquiens ignem natura in in medio consistere , , is nullam huius sententiae causa necessitatem habebit ; ; terra autem num in medio natura quiescat , , id etiam isti fatentur . . etenim non quia ipsi ipsi assignent causam , , ob quam terra in medio natura quiescat , , ideo inquiunt eam in medio natura quiescere ( ( non est etenim etenim rationi rationi consonum , , ut dicamus absque causa aliquid inveniri , , vel quod natura absque causa aliquid sit ) ) , , ponamusque eam in in medio manere , , quemadmodum re vera manet , , sed quam ob causam id id omnino fuit , , cum veram quietis causam minime assignet ? ? quod quod vero inquit , , hoc nec necessavio nee vere conclucli posse , , quoniam convellitur confriugiturque confriugiturque capillus , , qui qui teuditur , , non non recte dictum est . . primo enim vel propria in universum separatio ibi non est , , ubi capillus dirumpitur ; ; deinde capillo quoque non contingit dirumpi , , quamdiu eius similitude remanet , , sed quando ad ad dissimilitudinem commutatur ; ; firmo autem hoc eodem termino manente nullo modo dirumpetur . . quod autem dissimilitudinis causa fuerit , , divisio sane ac ac diruptio est , , quemadmodum ad sensum videmus ; ; non enim secundum similitudinem tantum capillus invenitur . . quare consentaneum est , , ut dirumpatur . . <sane> sermo <verus esset> , , sit dissimilitudinem in in positu terrae vel in figura eius apparere , , quemadmodum in capillo ad dissimilitudinem transmutatio apparet , , quando futurum est , , ut dirumpatur . . hoc autem si ex naturae necessitate proveniret , , terrae permanentiam utique praecederet . . etenim si a quopiam non commutabitur , , ob hanc causam semper eodem modo manebit . . Sed [ [ illud quoque ] ] mirum est eos motuum eorum causas non quaerere , , recte siquidem fecissent , , si percepissent eorum aliud alio natura moveri , , in tantum ut ut iutellexissent , , aliud aliud alium locum natura possidere , , adiuncta vero causa , , quae est praeter naturam . . haec itaque adversus eos ait , , qui terram in in medio natura manere asseruut , , et sic huic causae amplius aliam adiungunt — id quod inanimatis tantum rebus , , quae naturam non non habent , , convenit . . Atqui ut quaestioni satisfactum sit , , ait adversus eos , , qui fatentur terram in medio medio natura manere , , sed secundas causas huic addunt : : cum haec consentanea non sunt , , tum id , , quod isti afferunt omnino quiescere oportere in medio id omne , , quod nihilo magis hue quam illuc ferri deceat , , verum absolute non est . . non enim ob banc banc causam , , quia nempe nihilo magis hue quam illuc ferri deceat , , necessario omnino eonsonum erit , , ut ut quiescat , , sed quoniam nihilo magis hue quam illuc ferri decet , , ad omuem locum movebitur . . etenim si id quiesceret quiesceret ac maneret , , cui non convenit hue moveri , , ob hoc quidem ideo non quiesceret , , sed alia de causa ex accidenti , , quoties in omnem partem fertur secundum accidens , , cum nihilo magis hue quam illuc ferri deceat ; ; siquidem quemadmodum huic non convenit , , ut magis huc quam illuc feratur , , ita rationi magis eonsonum non non est , , ut ut in omnem partem feratur , , quam uno in in loco maneat . . praeterea ex eodem sermoue oppositum omnino deducitur , , ut magis nempe quiescat , , quam in omnem partem feratur . . etenim cum ad loea movebitur , , non non movebitur totum , , adeo ut secundum se totum ad singula loca moveatur — — hoc hoc enim fieri non non potest — — verum id quidem quidem tunc tunc erit , , cum cum ceite divulsum atque in partes di visum fuerit . . convenit enim , , ut haec ratio de igne quoque dicatur . . si imaginemur eum esse esse in in medio , , convenit , , ut in banc partem partem moveatur , , cum cum eandem ad extrema signa signa rationem rationem babeat , , cumque nihilo magis hue quam illuc illuc ferri ferri deceat , , in omnem partem movebitur , , sed non totus ad unum locum movebitur , , sed media eius eius pars ( ( exempli gratia ) ) versus caeli medietatem movebitur , , veluti tertia versus tertiam et quarta versus quartam eius partem feretur , , eademque ceterarum partium erit proportio . . non enim omnes eius partes ad duas lineas cientur , , siquidem insectilia corpora corpora non sunt , , nec punctum . . idque ex sermone de similitudine necessario contingit , , videlicet ut , , si terra in omnem omnem partem partem moveretur , , non secundum se totam , , sed secundum eius partes in omnem partem moveatur ; ; verum ut absolute quiescat , , id , , quod non magis hue quam | | illuc illuc ferri deceat , , id non magis ex sermone de similitudine continget , , quam ut in omnem partem feratur . . atqui contra id paulo paulo ante disseruimus , , hoc nimirum dictum non esse de omni re absolute , , adeo ut pro eo quoque sumatur , , quod natura sua semper etiam movetur , , verum quidem pro eo sumitur ac ac dicitur , , quod quod suapte natura quiescit , , sed sed moveri etiam potest , , hoc est , , quod natura quiescit , , si ei simile fuerit , , quod ipsum ambit , , dictum est itaque consonum esse , , ut quandoque quiescat ; ; igitur non ex accidenti , , sed per se se quiescit . . atqui pluribus etiam rebus contingit , , siquidem dissentaneum uou uou est , , ut in eius cognitione cognitione afferat sermonem , , perinde ac si ex accidenti extitisset . . dicere autem eam in medio hac de de causa mauere , , quoniam hie locus naturae eius est est aptus , , eius sermo est , , qui ad perfectionem onem pervenit , , deficit autem in in addendo causam , , cur hoc verum sit ; ; veluti si quispiam dixerit hoc agere in hoc , , vel agere , , antequam hoc natura natura ei ei insit , , idque quoniam pluribus rebus convenit , , falsum hoc utique inveniretur . . Alius autem sermo est sermo sophisticus , , tametsi prima fronte persuasibilis videatur . . ait enim : : ut autem aliquid , , si densius fiat , , ex magna in minorem mensuram pervenit ( ( ? ? ) ) , , sic etiam ex ex minore in maiorem maiorem iterum venit , , cum tenuius fit . . terra igitur quin moveatur , , quando tenuior fit fit mollitudinis mollitudinis cuiusdam causa , , nemo prohibet propter eum sermonem , , qui a simili ducitur . . verum quispiam dicere posset , , inde quod terra in in inclinationis similitudine existit , , quid prohibebit , , quin tenuior fiat cum mollior . . redditur , , cum nihil quoque prohibeat , , quin ob incliuationis aequalitatem moveatur . . verum quidem aliis de causis haec necessario prohibentur . . siquidem non ait , , quemadmodum propter inclinationis aequalitatem non moveatur , , vel aliud quippiam operetur , , quicquid illud sit , , sic neque , , si terra rarior fiat , , ob eius mollitudinem remanere , , quin in medio quiescat , , donee ad alteram duarum extremitatum declinet . . atque in universum convenit , , ut ex sermone intellegatur terram ad alteram duarum extremitatum ob eius inclinationis aequalitatem non incliuare , , sed ipsam non esse minoris mensurae , , nec rariorem fieri et in maiorem mensuram reverti , , etsi nihil ex ex his ei contingat . . quae igitur de terrae figura , , quiete et statu existimarunt , , haec sunt , , quae retulimus . . Nos autem primum dicamus , , moveaturne , , an an quiescat ? ? alii alii enim ( ( quemadmodum diximus ) ) terram terram moveri existimarunt , , quorum nonnulli ( ( ut Pythagorei ) ) circa circa medium medium verti aiunt , , nonnulli vero eam in medio moveri et ( ( quemadmodum in Timaeo inquit Plato ) ) circa sui ipsius centrum ferri . . fieri vero non potest , , ut ipsa moveatur . . etenim si feratur , , sive sit circa medium , , sive in medio , , motu , , qui fit in orbem , , praeter naturam movebitur ; ; alioquin eius partes natura eo motu non moverentur , , qui per rectam lineam fit . . at si praeter naturam naturam moveretur , , ipsa etiam perpetua non erit ; ; mundi autem ordo perpetuus est : : terra igitur praeter naturam non movetur . . at motu recto , , qui natura ei inest , , non movetur , , non movetur igitur omniuo . . Praeterea corpora , , quae in orbem feruntur , , sicuti vagantes stellae sunt , , [ [ duplici motu moventur . . ] ] etenim si inhaerentium stellarum orbis non moveretur et terra moveretur ( ( testantur id sidera , , quae nobis perspicua sunt ) ) , , vagantes igitur praeter primum motum , , qui ab ortu ad occasum etiam fit , , si propter inhaerentium orbis motum vel propter motum terrae sit , , ab occasu ad ortum diversis motibus ferri conspiceremus : motu nempe , , qui secundum longitudinem fit , , qui est ab eo separatus ( ( quandoquidem ipsae faciunt ἀποκατάστασιν ἀποκατάστασις in in motu secundum longitudiuem ) ) , , nee non etiam motu ex accidenti simul — — motus vero , , quem in longitudinem habet , , errantibus stellis inesse aperte videbitur ; ; atqui motus ex accidenti , , qui est ibi , , propter motum terrae ponitur esse — — itaque colligitur duos motus simul terrae <quoque> inesse , , eum eum nempe , , qui ex ad ad ortum fit , , et qui ex ex accidenti . . quare omnino sequeretur , , ut occasus et ortus iuerrautium stellarum in finitore essent diversi . . hoc autem non videtur fieri , , itaque sermo , , qui fingit , , quod terra movetur , , non sufficit . . hoc igitur , , quod extra contiugit contiugit , , propterea , , quia quia apparet [ [ Vasorah ] ] simul atque hoc loco ponit deinde , , terrae causa eum motum , , qui qui vagans dicitur , , ex accideuti esse . . Praeterea motus uaturalis partium terrae et eius totius in medium fertur , , cumque ad medium instituatur , , erit rectus , , motus vero rectus finem habet ; ; atqui | | cum fiuis motus sit quies , , hac igitur etiam de causa terra quiescet . . no enim semper per rectam lineam movebitur ; ; quies autem , , ad quam motus eius instituitur , , perspicuum est , , quod medium existit . . insuper nee etiam in circulum movebitur , , quandoquidem circularis motus eius naturae aptus non est . . dicamusque , , si si quaerat quispiam , , cum utrorumque , , terrae nempe et et universi , , idem idem sit medium , , ad ad utrum ea , , quae gravia sunt , , feruntur ? ? utrum utrum quia universi medium est , , [ [ an eo quod terrae ? ? necesse est autem ad ad medium mundi locum ; ; ] ] etenim levia , , et et ignis etiam , , quae opposito motu ac gravia feruntur , , non utique ad extremum terrae finem , , sed ad huius universi fiuem feruntur . . itaque consonum est etiam , , ut corpora , , quae ad ad medium medium feruntur , , ad huius universi medium deveniant . . accidit autem , , ut idem sit terrae medium et universi ; ; quare cum in medium universi fertur , , ex accidenti in medium terrae fertur . . hoc autem contingit , , si huius universi ac terrae medium unum et idem sit . . ferri vero gravia in terrae centrum ac universi centrum hinc sciri potest , , quod ea non moveantur iuxta invicem — — hoc est secundum aequalem distantiam ; ; cumque aequaliter moveantur , , non poterit eis inesse nid ordo multiplex — — verum semper in universi medio congregabuntur : : igitur terrae et universi centrum idem erit . . similes anguli hoc est aequales , , qui ex eis ipsis , , quae super eos protrahuntur , , similes circulos faciunt ; ; si minus , , afficientur iuxta invicem , , hoc est secundum aequalem distantiam . . et quoniam in loco , , ad quem unumquodque corpus natura movetur , , in eo etiam quiescit , , et terra ad medium natura fertur , , in medio igitur terra natura etiam quiescit . . dicit ob eas itaque causas , , quae expo sitae sunt , , et quod ea corpora , , quae vi iaciuntur , , etiam si sine sine fine iaciantur , , ita ita ut longum spatium peragrarent atque id ad multum tempus , , cum tamen deovsum labuntur , , in eandem terrae particulam decidunt ; ; si vero terra moveretur , , non ita in eandem , , sed in aliam particulam laberentur . . haec autem sententia vera est , , sed causam non non affert , , quamobrem quamobrem terra non moveatur ; ; at ostensum fait ipsam non moveri . . quare cum huius sententiae sensus talis sit , , subdidit et inquit : : perspicuum est terram extra medium quoque non moveri . . nec dixit , , quamobrem extra medium quoque non moveatur , , tametsi ita deinceps prosequatur , , quasi ex his , , quae dicta sunt , , causa st perspicua ; ; statim vero eius quietis causam hunc in modum disquirere conatur : : Si enim terrae partes undique ad medium ferantur , , ac unicuique natura praedito unus insit naturalis motus , , fieri igitur non poterit , , ut quaevis terrae pars sine vi a medio feratur ; ; alioquin duos sibi invicem coutrarios motus possiderent , , cum natura altera earum ad ad medium , , altera vero a a medio moveretur . . et quod de eius eius partibus dicitur , , de tota etiam terra dicatur . . perspicuum est igitur , , quod neque etiam terra secundum se , , sine alicuius impellentis vi , , quae eam pellat , , quemadmodum nosmet ipsi membra nostra compellimus , , poterit ( ( me Hercule ) ) a a medio ferri . . quare si a quopiam non pellatur , , donee a a medio feratur , , ipsa non movebitur ac uecessario in medio quiescet . . rationem itaque , , quamobrem non moveatur id , , quod non movetur , , Aristoteles reticuit nec de de ea disseruit , , sed dixit tantum ipsam non moveri , , cum tamen praemisisset dixissetque id se nobis fore demonstraturum . . Haec etiam res mathematicae confirmant , , cum cum hac tantum ratione salvantur , , ea quae videntur , , dum figurae mutantur , , quae secundum astrorum ordinem innovantur , , si terra quiescat . . per haec autem dicere vidt : : dum figurae stellarum earumque ad invicem proportio mutantur , , quibus earum ordo determinatur , , non custodirentur nec nec servarentur ea , , quae nostris sensibus sternuntur , , nisi terra quiesceret . . quandoquidem si proportio , , quara ad invicem habent , , semper una atque atque eadem esset , , nibil certe prohiberet , , si terra moveretur , , quin aequales semper quemadmodum stellae etiam inhacrentes videreutur . . ac terram quidem in media mundi sede sede locatam esse , , in eaque manere manere neque moveri , , cum in ea extiterit , , sed cum ad ad medium fertur , , iis , , quae modo retulimus , , dicta sint satis . . Deinceps de eius figura , , quod sit rotunda , , disserit . . in hoc autem primo texitur demonstratio demonstratio ex eo , , quia unaquaeque eius pars pondus habet , , quousque ad medium feratur , , ac ea non non habet pondus . . cum ad medium pervenerit . . et quae hac de re dicuntur , , recte quidem dicta sunt , , ceterum , , inquif , , convenit , , ut perpendamus declaremusque : : si minor pars a a maiore pellatur , , non demovetur nec nec quasi fluctuat , , dum movetur , , sed comprimitur et recedit , , perinde quasi corpus omne , , quod | cougregatur , , aequaret id , , quod iam praecessit . . postremo inquit : : necessitas autem , , quamobrem terra globosa sit , , convenit ut intellegatur , , ac si eo modo fieret , , quo etiam nonnulli physici ipsam asseverant ortam esse , , et cum ea ea etiam muudum , , quatenus huic quidem iuxta nostram sententiam additur , , ipsam nempe naturali tantum generatione ortam esse , , non autem vi , , quemadmodum physici illi afterebant . . id enim , , quod magis congruum magisque magisque consentaneum est , , non ponunt , , generationem videlicet natura , , non autem vi vi existere . . ac nobis in mentem venit secundum quandam mathematicam formam ipsum de ingenito disseruisse , , cum pro hypothesi statuerit eam ortam esse , , quae tamen genita non est . . et tametsi huic positioni PIatonis sententia reluctetur , , quatenus ponit mundum esse genitum ac ipsam generari , , nil minus audi ( ( quaeso ) ) , , qua ratione fieri debeat , , si terra generetur , , cum sit potentia gravitate praedita , , Aristoteles ait , , videlicet quoniam ipse non enumerat gravitatem nisi potestate ; ; si enim gravis actu extitisset , , in medio inveniretur in eoque collocata uec certe adhuc foret genita . . sed evenit , , quaudo haec gravia ex potestate in in actum feruntur , , ut re ipsa ipsa gravia sint , , cumque actu gravia evaserint , , ab omnibus iis levitate praeditis corporibus secernuntur ac ac separantur , , quae quae circum illa consistunt , , nec non undique ad medium revertuntur . . sive enim hae partes distinctae , , quae numero magnitudineque aequales existunt , , iuxta eandem similitudinem ab extremo aeris ad ad medium commeent , , sive non modo modo eadem similitudine , , sed aliquo alio modo et ( ( ut res tulerit ) ) numero magnitudineque aequales aequales non sint , , nil miuus idem facient . . atqui per idem facient intellego , , efficere , , ut ut corpus , , quod in medio coaugmentatur , , rotunda figura praeditum sit . . undecunque enim ex superiore aere in medium partes congregentur , , omnino consonum exit exit totum corpus , , quod ex illis constituitur , , omni ex parte omnique modo aequale existere . . siquidem undecunque partes undique aequales pellantur tanganturve , , ac iuxta eandem similitudinem in medium pellantur , , et id , , quod pellitur , , alterum supra alterum alterum non pellatur , , omnium partium unaquaeque corporis , , quod fit , , aeque a medio distet necesse est et haec est proprietas sphaerae . . sin vero non similiter similiter congregentur partes , , nihil ad rem intererit , , quin corpus , , quod ex partibus constituitur , , rotundum sit , , quaudoquidem cuiusvis ponderis ponderis earum partium , , quae congregantur , , inclinatio ad medium est . . maior enim pars minorem ad medium impellit ; ; haec autem eo usque cogitur , , quo usque aliam minorem partem impellendo attingat , , donec aequales potentiae pellantur ordinataeque ex omnibus oppositis lateribus in oppositum , , siquidem omnes partes ad medium inclinant . . haec autem minor pars cadentem ac prohibentem sustinet eamque prohibet quoque , , ne tangat prohibeatque . . nihil vero ad rem interest , , hoc sit penes centra centra vel id , , quod longe distat ; ; partes namque ad id moventur , , hoc est ad ad duo latera , , donee ex omnibus partibus , , perinde quasi ponderatae essent , , aequale pondus inveniatur . . et haec est proprietas sphaerae . . Quod enim quispiam quaerere potest , , [ [ eandem ] ] habet explicationem . . si enim terra medium mundi locum teneat et multo mains pondus ad alterum hemisphaerium addatur , , perspicuum est est terrae medium , , praeter centrum huius gravitatis , , aliud medium existere . . necessario igitur non contingit , , ut per se terra [ [ in medio ] ] maneat . . si enim foret parata , , ut in medio medio quoque maneret , , maneret nunc etiam , , donee pondus alterius hemisphaerii ad ad medium evolaret , , quando tota terra una cum suis partibus movetur . . Istam quaestionem dissolvit , , cum dicit : : consonum est autem , , ut consideremus , , quemadmodnm censeamus , , dum dicimus omnem magnitudinem ad medium ferri . . hoc siquidem non dicimus , , quasi omnis magnitudinis fini conveniat , , ut centro huius totius totius aequalis sit , , sed hoc erit ( ( ? ? ) ) neoesse : : si terra per se se spbaera spbaera una existat , , vel sit secundum secundum eius magnitudinem , , eo modo , , quo ipsa nunc est est per se , , et et maius pondus alteri hemisphaerio addatur , , quoniam omne illud pondus , , quod fuit terrae adiunctum , , necessario fertur et ad medium deducitur , , omnino igitur necesse est , , ut universa terra ad ad id feratur , , siquidem ab initio convenit , , ut huius totius medium sit et ad id tantum is motus deferatur , , qui modicus est . . nec dubium est eam nullo modo moveri , , verum plurimo motu non cietur , , siquidem media ponderis ponderis profunditate movebitur , , quod ei adiunctum fuit . . convenit autem , , ut mente concipias ac statuas eum affirmare terram moveri , , quaudocunque | | eius inclinatio non non erit aequalis , , ac ac quiescere , , si inodo eius medium Imius totius medium esse sumatur . . nihil vero interest , , sive hoc dixeiit , , sive ita pronuntiaverit : : quando simile simili clauditur , , si in eius medio ponatur , , quiescet — — idque est quod destruere conabatur — — siquidem eius sermo rationi huius sermonis congruit , , tametsi in verbis dissimilis videatur . . audi , , quod dicit : : ita sive tola alicunde ferebatur [ [ sive ] ] secundum secundum eius eius partes singillatim , , ad hoc feratur feratur necesse est , , dum aeque omni ex parte medium teneat ; ; quibus sane nil aliud intellegi voluit , , nisi quod nulla sit alia eius mansionis causa , , nisi aequalitas inclinationis , , obliquitas videlicet ac eius similitudo . . Sive [ [ ergo ] ] orta est , , hoc modo orta est ; ; sive aeterna semper invenitur , , eodem modo se se habet , , quo si orta [ [ principio principio ] ] orta esset . . hac itaque ratione terrae figura globosa est et et quoniam id , , cuius ambitu continetur , , globosum est idemque medium utrorumque extiterit ; ; quare lineae , , quae ab eisdem angulis prope centrum existentibus ad duas planicies egrediuntur , , planiciem nempe corporis terram ambientis et planiciem ipsius terrae , , similes erunt . . necesse est autem , , ut una cum centro anguli sint , , siquidem motus in in oppositum et aequalem distantiam <παρ᾿ ἂλληλα> non fertur . . aut igitur terra rotunda est , , aut si vere rotunda ob montium ascensum et vallium descensum et et reliqua , , quae eius superjiciei ac - - cidunt , , non erit , , suapte natura eam figuram habet , , qua ita circumdatur , , et et ob hanc rationem dicetur rotunda , , unaquaeque enim res talis dicenda est , , qualis naturalis eius dispositio vult esse et et qualis est , , non qualis contra naturam propter ea , , quae sunt extra , , et sic nostro intellectu concipere poterimus terram esse rotundam . . praeterea etiam ex iis , , quae sensu animadvertimus , , intellegi potest terram esse rotundam . . etenim lunae defectiones fiunt , , cum luna in terrae umbram incidit ; ; linea enim , , quae lucidam lunae partem ab ab obscura distinguit , , semper contingit , , ut semper sit sit curva ; ; haec autem linea ea est , , qua luna a a terrae umbra dividitur . . palam itaque est umbram ipsam esse rotundam , , quouiam terra rotunda est . . etenim necesse est , , ut umbra sit rotunda , , quemadmodum re vera vera est , , <aut> <aut> cylindri figura <κυλινδροειδής> . . etenim vespere sat non est , , ut sit rotunda , , cum lunae figurae non aliter ac ipsa luna divisiones habeant omnes ; ; ipsa enim curvam sectionem recipit , , eam nempe , , qua in duas dividitur partes . . Nec quod supra in aere est , , quod lumen recipit , , semper idem non non est . . atqui ipsa luminosa est . . in defectionibus autem rotundam sectionem tantum recipit , , qualem κυρτήν κύρτη nomine significant — — est enim figura arcus similitudinem referens — ; ; ipsa enim quando lucidam eius partem convertit , , a a figura terrae rotunda dissecabitur . . hoc autem de eius sectione non non dixit , , quasi quasi ab umbra terrae innovetur , , sed ob terram quidem ipsam , , dum ei obicitur , , id ea ratione ratione innovari affirmavit , , qua in in solis solis defectu , , dum luna soli obicitur . . idem contingere solet , , si luua terrae umbra superior inveniatur , , videlicet quod ipsa ei obicitur ; ; verum defectum non efficit . . Praeterea ex astrorum contemplatione non solum perspici potest terram esse rotundara , , sed , , cum cum diligenter consideres , , nee maiorem magnitudinem sortitam esse quam ea sit , , qua stellis comparatur . . cum enim ad meridiem vel septentrionem progredimur , , semper utique nobis aliae stellae oriuntur , , aliae vero occidunt . . ratio autem , , qua terrae figura figura sit rotunda , , hinc potissimum colligitur , , quoniam nempe diversae stellae semper appareant ; ; etenim si terra plana esset , , ubique eaedem prorsus stellae eademque configuratione viderentur . . quod autem magna non sit , , eius ratio ex eodem desumitur . . nobis namque modicum terrae spatium peragrantibus quaedam stellae apparebunt , , quae antea minime videbantur , , quoniam , , cum hoc spatium transyredimur , , <alter> fit si vero terra magna mole esset praedita , , eius finiens circulus maguus quoque extitisset . . partes enim maguae magnorum motuum ( ( ? ? ) ) sunt sunt veluti superficies , , quemadmodum partes magnorum circulorum veluti lineae rectae existunt . . atqui quatenus veram hanc sententiam existimant ( ( nempe terram non esse ampla magnitudine magnitudine praeditam ) ) , , si is locus , , qui columnis Herculis Herculis finitimus est , , loco , , qui qui est circa Indiam , , coniungeretur et hoc modo mare unum esset , , non recte dicunt haec loca esse coniuncta ; ; arbitrantur enim terram esse maiorem , , quam ut possit hoc tantum copulari . . ii vero , , qui coniuncta ea ea affirmant , , hoc hoc plane existimarunt , , quoniam elephantorum genus in duobus lateribus simul erit , , quasi id penes eos ob horum duorum locorum affinitatem necessario contingat . . in | | verbis quoque dubitatio quaedam invenitur ex altera parte , , quae attendi nou debet , , nec non etiam Alexander eam reliquit . . quin etiam si mathematicis rationibus terminum terrae iudicabimus ac illis eam comparabimus , , ex hoc etiam convenit existimare ipsam esse rotundam , , ac Mathematici ipsi prodiderunt talem figuram fuisse adeptam eiusque molem parnam esse , , si cum astrorum ceterarumque superiorum mundi partium magnitudine conferatur . . quibus omnibus de causis perspici ac intellegi potest terrae figuram esse rotundam ac omnes partes , , quae poudus habent , , ad medium ferri , , inter quas erit terra , , quemadmodum dixi . . hoc siquiden modo similitudinis causa motus gravis , , omni ex parte consimilis , , ad ad medium extiterit , , titerit , , ipsa ipsa autem , , si si comimilis non est est , , ad idem medium semper impellitur , , donec totam ad ad inclinationem aequalem revertatur . . Finis Libri Secundi de Caelo et Mundo . . DE CAELO ΕΤ MUNDO LIBER TERTIUS CUM THEMISTII PHILOSOPHI COMMENTARIO MOYSE ALATINO MEDICO HEBRAEO INTERPRETE . . Cum huius libri , , qui de Caelo et et mundo inscribitur , , tractationem Aristoteles incepisset , , statim declaravit ideo sermonem de caelo in hanc ingredi speculationem , , quoniam de eo pertractare intendebat , , cuius ordinis naturalis contemplatio existit . . cumque praecedentibus duobus libris tractationem de Caelo absolvisset ac postremis his duobus de quatuor elementis vellet pertractare , , ( ( siquidem omnis naturalis speculatio ac ac praecipua eius pars circa haec versatur ) ) rationi igitur consonum erat , , ut ad illorum tractationem regrederetur . . quamobrem ait : : Quoniam de primo quidem caelo , , nempe praestantiore , , et et eius partibus , , quae octo sphaerae sunt , , tametsi plures <quam> octo esse dicantur , , in praecedente sermone satis nobis explicatum fuit , , praeterea etiam de de astris , , ex ex quibus constent , , corpore videlicet nobilissimo , , ex quo et et ipsum constat , , quaeque ac qualis eorum natura sit ( ( siquidem et vitam et voluntariam actionem participant ac figuram rotundam habent habent et reliqua , , quae de illis antea meminimus ) ) , , et cum non non tantum caelum ex naturalium rerum numero sit : : relinquitur igitur , , ut de ceteris rebus naturalibus sit nobis disserendum . . eorum enim , , quae natura esse esse dicuntur , , partim essentiae sunt , , partim opera et et affectiones earum , , quarum sane aliae simplicia corpora sunt , , aliae vero composita . . simplicia autem [ [ voco ] ] , , ut ignem et terram , , quaeque eiusdem sunt , , cuius haec , , generis , , praeterea praeterea etiam et quae his simpliciora sunt , , ut caelum secundum se et mundi partes — — per mundi vero partes et Stellas et orbes praestantiores intellego ; ; haec etenim tametsi simplicium omnium non sint , , alicuius tamen eorum , , nempe quinti sunt sunt elementi — — praeterea et quae ex his his conflata conflata sunt , , ut animantia et et plantae et membra eorum et partes . . affectiones autem et opera motus uniuscuiusque elementorum sunt et et aliorum , , quae quae ex illis constituuntur , , quorum causae haec elementa sunt — — et et ipsa causae illorum , , quemadmodum causae effectrices , , formales , , vel vel finales — — sed sed quae vi sua ita sunt , , ac eam potentiam habent habent , , qualis est potentia raateriae ; ; praeterea et eorum inter se mutationes . . et quoniam ea contemplatio , , quae de uatura est , , circa corpora corporunnpie affectiones ac illorum principia versatur , , secundum quod naturali naturali speculationi convenit , , ut iis principiis principiis se induat , , perspicuum est omnem naturalem tractationem in corporibus versari . . [ [ omnes ] ] enim naturales essentiae aut aut sunt corpora , , aut cum corporibus corporibus sunt , , quemadmodum perfectiones , , quae naturales quidem quidem essentiae sunt , , corpora tamen non sunt , , sed cum corporibus existunt . . pa lam est autem autem ex iis , , quae in Physicis dicta sunt , , naturam id esse , , cui videlicet initium motus per per se inest ; ; haec autem corporum dispositio existit . . idque manifestum est etiam etiam per ea , , quae inductione antea retulimus . . Cum autem in eo , , quod proximo hunc praecedit , , libro de primo , , hoc est de quinto , , elemento , , deque iis , , quae ad id spectant , , dictum sit , , reliquum est , , ut de duobus existentibus elementis disseramus . . ea autem voco duo duo elementa , , quatenus alterum suapte suapte natura sursum , , veluti iginis et et aer , , alterum vero deorsum , , sicuti terra et et aqua , , natura natura fertur . . cum autem probasset , , quod eo , , quia contemplatio , , quae hoc in in loco habetur , , naturalis est , , ideo etiam convenit , , ut elementorum quatuor causas dignoscamus : : | perspicuum est ( ( inquit ) ) , , quoniam haec ars de ortu et interitu est , , consentaneum esse , , ut de bis bis duobus quoque disputeraus , , uum videlicet ortus inveniatur nec ne . . nam aut ortus non est omnino , , aut si est , , non nisi in his tantum quatuor elementis et iis , , quae ex illis constant , , cernitur ; ; etenim non nisi in substantia duorum corporum deprehenditur , , non autem in in quinto corpore aut aut in in iis , , quae ad id id spectare dicuntur . . Philosophi quidem anteriores , , qui de veritate disseruerunt , , inter se ipsi in hoc discreparunt . . per philosophos autem , , qui de veritate disseruerunt , , eos intellegit , , qui veritatis rerum tantum indagandae gratia philosophiae operam navarunt , , et non propter aliud quippiam , , quemadmodum ii , , qui circa moralia philosophati sunt ; ; finis enim moralis philosophi propter veritatem quidem non est , , quae in rebus rebus indefinitis consistit , , sed omnis eius conatus circa id tantum ver - - satur , , ut ut bonum nempe illud assequatur , , cuius gratia Veritas in iis disquiritur . . Philosophi itaque , , qui antea ( ( ? ? ) ) de de veritate disseruerunt , , et et huic nostrae , , quam hoc tempore afferimus , , sententiae non consentiunt , , et inter se ipsi discreparunt . . nostra autem , , quam hoc tempore afferimus , , sententia est ortum atque interitum non omnibus in rebus inveniri , , sed in quatuor tantum elementis atque in iis , , quae ex illis constant , , horum autem nonnulli ortum [ [ et interitum ] ] funditus funditus sustulerunt — — nihil nihil enim eorum , , quae sunt , , oriri aiunt vel interire — — nonnulli vero ortum omnibus rebus accommodarunt . . atqui prioris sententiae auctores , , quoniam ortum non non posuerunt , , minime nobis satisfaciunt . . verum alterius sententiae auctores neque etiam videntur nobis nobis recte sentire , , quandoquidem omnibus in in rebus ortum omnino esse volunt . . nec etiam consentiunt inter se , , quandoquidem primae sententiae auctores ortum in nulla re re inveniri asserunt , , auctores vero alterius sectae oppositum statuerunt ; ; dicunt enim ortum in omni re inveniri . . ii vero , , qui ortum in in universum universum sustulerunt , , Melissus et Parmenides fuere , , quos veluti captivos ducere conabimur ad oppositum illius , , quod velint . . siquidem hi , , quoniam incorporeas tantum essentias posuere , , forte res sensibiles essentias non vocarunt ; ; illae vero cum substantiae substantiae sint sublimioris , , non corpora , , ortum non admittunt ; ; idem rebus sensibilibus quasi attulerunt ( ( ? ? ) ) . . viam autem invenire possumus , , ut sermo eorum intellegatur . . etenim etsi , , quae de aliis dicunt , , praeclare dicta sunt , , haec certe non ex naturae arte existimandi sunt dicere . . esse enim naturas quasdam , , quae ortae non sunt , , et quae omnino immobiles , , etsi in hoc hoc recte dicant , , hoc tamen dicere dicere alterius artis , , metaphysicae nempe disputationis , , est proprium . . non esse autem physice locutos vel hinc intellegi potest ; ; physicae enim speculationis non eat , , si res , , de quibus disputatur , , non genitae ac ac immobiles sunt , , convenit autem ut ea ratione sermo intellegatur , , quatenus nempe ilia causa adiungitur , , cuius gratia ea , , quae <in>corpories maxime congruunt , , setisibilia transtulerunt ; ; hoc autem ( ( inquit inquit ) ) contingit , , quia nihil aliud praeter sensibil<ium> substantiam inveniri alia vero ex parte recte sentiebant , , siquidem convenit , , si qua esse debet cognitio ac scientia eorum , , quae sunt , , ut naturae quaedam ingenitae atque immobiles inveniautur . . cognitio namque et scientia de iis non est , , quae variis temporibus varie varie se habent , , setl de iis , , quae semper eodem modo se habent , , quae quidem ingenita posuere ; ; atcpie res , , quae sub seusum cadunt , , imaginariae , , illa illa vero tantum entia dicuntur . . etenim ea tantum , , cum semper eodem modo sese habeant , , entia appellantur , , sed res sensatae ut entia dicantur , , non est necesse ; ; existimantur quidem esse , , sed re vera entia non sunt — — aliae enim post alias oriuntur — — hae hae vero entia entia non non sunt , , sed illa entia dicuntur , , quae corpora non sunt . . Illi igitur , , inquit , , res res omnes esse ingenitas existimabant . . alii vero nonnulli in alia , , quae huic contraria est , , fuerunt sententia . . etenim nullam rerum ingenerabilem esse dicunt , , sed oriri [ [ omnia ] ] ; ; sin autem aliquando orta sunt , , eorum partem semper sine interitu manere , , partem rursus interire . . in his fuere sectatores Hesiodi , , deinde ceterorum etiam , , qui primo de natura disputarunt . . alii quoque sunt , , qui omnia oriri oriri labique dicunt , , nihil autem stabile esse , , positam vero tantum naturam permanere , , ex qua res genitae constant ; ; quoties enim baec erit natura , , et aliae erunt dispositiones . . quidam enim omnium rerum materiam aquam esse voluere , , alii terram , , alii vero aliud quiddam esse posuere ; ; quod placuisse cum plerisque aliis , , tum Heraclito Ephesio videtur . . qui sane si hoc modo de re omni omni absolute decernerent , , nemo quidem eorum sententiam admitteret ; ; verum | | si iis de de rebus tantum , , quae sub sub sensum cadunt , , hoc decrevissent , , dissentaneum forte non non erit , , ut a veritatis scopo non deviarint . . Deinde dicit : : sunt et alii nonnulli , , per quos Platonem intellegit , , ob ea quae in Timaeo retulit . . Modo autem intendit contra hos sermones disputare ; ; aliorum enirii impugnatio <aliis in locis> apparebit . . facile autem est videre , , quae contraria probatis mathematicorum artibus iis dicere et disputare contingat , , qui qui haee affirmarunt , , quamquam aequum erat , , postquam ea in medium adduxerunt ac tales sermones obligarunt , , quibus matbematicorum fundamenta tolluntur et destruuntur , , aut horum fundamentorum principiorumque nihil amovere , , aut si in in universum ea convellere ac ac subvertere velint , , veris ratiouibus ea convellere . . qua autem ratione matbematicorum fundamenta ac principia hic hic sermo subvertat , , nempe in quo dicitur corpora ex superficiebus conflari , , et quot dissidia ac fatuitates ad eiusmodi sermonem hic necessario subsequantur , , utpote alias ah ipso demonstrata , , in praesentia relinquit , , de hoc enim eo in libro Aristoteles pertra - - ctavit , , quem de insectilibus lineis edidit , , eum nempe , , quern nonnulli Theophrasto ascribunt . . deinde cuivis in promptu est has fatuitates intellegere . . hac enim ratione omnino sequeretur , , ut res dividuae ex individuis rebus constarent , , ac ea , , quae crassitudinem habent , , ex iis , , quae eadem destituuntur . . praeterea etiam omnino sequeretur , , ut nec divisio in immensum procederet , , nec omnis magnitudo esset partibilis , , neque sectio omnis super duas lineas in duas fieret medietates ; ; quemadmodum lineam ex punctis numero segregatis componi ob hanc etiam causam sequeretur ; ; neque etiam ea omnia , , quae haec praecedunt , , ex quibus initium sumunt , , nee demum principia ipsa mathematicorum subsisterent . . quod autem demonstration ( ( ? ? ) ) ( ( quemadmodum diximus ) ) ea ea incommoda incommoda eos eos sequantur , , qui corpora ex ex superficiebus conflant , , nec non etiam mathematicis mathematicis principiis principiis adversentur , , id id sane Aristoteles silentio praetermisit , , nec de eo ullam mentionem fecit ; ; hoc vero naturali divisione explicare intendit , , ex ea ratione , , quam in medium affert . . cum enim mathemathica ( ( quemadmodum ipsemet ponit ) ) ex detractione dicantur — — etenim si et materia et corporeae affectiones abstrahantur , , quod reliquum est , , trina tantum dimensione praeditum quadam cum forma existit , , idque mathematicum corpus dicitur — — cum naturalia vero ex additioue dicantur — — si si ei namque , , quod trina dimensione praeditum est , , durities , , caliditas , , frigiditas , , motus et quae eiusdem sunt , , cuius haec generis , , addantur , , ex ex hoc naturalis corporis qualitas conflatur — : : mathematicum igitur corpus naturalis corporis ambitu clauditur , , cum eius finis existat , , verum non ita e e converso res se se habet . . omnia igitur incommoda ad eos etiam sequuntur , , qui corpora ex superficiebus conflant mathematica divisione . . Perspicuum est autem , , inquit , , ad ad eum sermonem , , in quo dicitur corpora ex superficiebus conflari , , necessario consequi , , ut partes lineae non sint lineae , , an autem hoc dissentaneum sit , , in Naturali Auscultatione expositum est . . haec incommoda in mathematica divisione sequuntur et ideo ordine praecedit . . Cum autem , , inquit , , mathematica ex detractione , , naturalia vero ex ex additione dicantur , , [ [ multa ] ] igitur inveniuntur , , quae iis , , quae ex detractione dicuntur , , <non conveniunt , , > > iis vero , , quae ex additione , , omnino conveniunt . . punctum enim ( ( exempli gratia ) ) individuum est ; ; ei igitur nullo modo quippiam inesse potest , , quod quod dividuum sit , , si punctum individuum existat ; ; in dividuo autem omnino quidem dividuum quippiam inest . . et hac de causa affectiones quaedam in in eo deprehenduntur , , quemadmodum caliditas , , dulcedo et quae quae eiusdem sunt , , cuius haec , , generis ; ; punctum autem cum individuum individuum absolute dicatur , , in eo quidem haec minime inveniuntur , , verum in corpore , , quod dividuum est , , cernuntur . . cuius rei causa est , , quoniam affectus duobus modis dividi potest , , secundum speciem aut aut secundum accidens . . secundum speciem quidem , , quoniam ex affectione in affectionem commutatio fiet , , qualis est mutatio ex caliditate in frigiditatem , , ex albedine in in nigredinem , , ex ex mollitie in duritiem , , et similiter etiam in aliarum unaquaque . . secundum accidens vero , , quoniam etsi affectus unus et idem specie maneat , , veluti si esset caliditas ( ( exempli gratia ) ) aut aut dulcedo dulcedo vel motus , , haec haec etsi remaneant , , id tamen , , in in quo inest , , dubio procul ad corporis sectionem partitur . . itaque incommodum , , quod oos sequitur , , qui corpora ex ex extremitatibus conflant , , ad naturalia spectat . . | | Praeterea in iis iis est , , quae fieri non possunt , , ut , , cum duae res sint , , quarum neutra gravitatem habeat , , ambae simul iunctae gravitatem habeant . . scite autem dictum esse opinor , , ambas simul iunctas gravitatem gravitatem habere , , si si enim totum diceremus , , forte quispiam occurrere potuisset inquiens , , fieri posse , , cum duae res res sunt , , quarum neutra gravitatem habet , , ut ut [ [ totum , , ] ] quod ex ex illis couflatur , , gravitatem sortiatur , , quemadmodum id , , quod ex materia et et forma colligitur , , quorum neutrum possidet gravitatem ; ; id vero cum Aristoteles dixisset , , omnem sustulit dubitationem , , quae hac in re contingere potuisset . . sique fieri non potest ( ( quemadmodum diximus ) ) cum cum duae res sint , , quarum neutra gravitatem habeat , , ut ambae simul iunctae gravitatem habeant , , et corpora , , quae quae sensu percipiuntur , , vel omnia vel vel aliqua gravitatem habeant , , ut terra et et aqua : : perspicuum est igitur ea , , ex ex quibus constant , , gravitate quoque esse praedita . . si ergo ex superficiebus constarent , , superficies etiam gravitatem haberent , , sique iis gravitas inesset , , puncta etiam , , ex quibus illae illae lineae constant , , gravia quoque extitissent ; ; sed puncta gravitatem non habent : : neque igitur lineae , , nec etiam superficies superficies gravitate praeditae sunt . . ex hoc etiam eadem eadem ratione ratione deduceretur , , ut ut corpora quoque gravitatis sint expertia ; ; sed secundum existimationem gravia sunt — — hoc autem dissonum est — — non igitur corpora ex superficiebus consistunt . . Atque in punctis nullam gravitatem inesse perspicuum est . . quod enim grave , , dividuum est ; ; punctum autem di - - viduum non est , , nee quod dividuum est , , fieri potest , , ut in individuo sit . . an autem grave dividuum dividuum sit , , hunc in modum modum doceri potest , , omne grave <gravius> alio et levius esse potest ; ; autem levius est et gravius , , id leve et grave non est necessario . . et quod eligibile est , , aliquo eligibilius vel magis fugiendum esse potest ; ; <quod autem eligibilius est et magis fugiendum> , , potest , , ut ut eligibile vel fugiendum necessario non sit . . ex hac autem sententia colligitur , , quod plane et et absolute dicitur , , ex earum rerum numero esse , , quae finem admittunt . . homo enim non dicitur comparatione , , siquidem homo non dicitur magis comparatione ad ad alium hominem , , quodque eligibilius est est altero comparatione , , hand dubie eligibile non est . . pleraque enim sunt , , quae , , cum absolute parva sint , , aliis maiora sunt , , queraadmodum eligibile etiam aliquo eligibilius erit ; ; quod vero eligibilius altero est , , haud dubie eligibile non est ; ; etenim morbus malo eligibilius eligibilius quiddam est , , absolute autem eligibile non erit omnino . . quibus praegustatis perspicuum evadit , , iuxta hypothetici syllogisimi ordinem , , hoc modo sermonem procedere . . si quicquid penes nos , , quatenus grave est et gravius quoddam est , , necessario pondeve quodam gravius esse dicitur , , grave omne dividuum erit ; ; atqui verum est assumptum , , igitur et consequens . . omne itaque grave dividuum est ; ; punctum vero dividuum non est : : ex hoc plane in secunda figura deducitur punctum grave non esse , , hie autem sermo sermo verus est , , sed sed ea ea ratione exstruitur , , qua qua illationis causam non habet . . primo quidem quoniam propositio , , quae de gravi dicebatur , , quod alio gravius et alio levins etiam esse potest , , contingens est ; ; item et ea , , in qua dicitur , , quod gravius et quod levins est , , fieri potest , , ut grave vel vel leve necessario non sit ; ; dicere enim non est necesse potestate idem est ac dieere dieere potest esse , , exemplum vero , , quod in hoc deduxit , , videlicet sieuti magnum maius erit , , maius vero non non omne magnum , , ut necessarium quidem quidem ponitur , , quatenus sermonem sensim sensim disponit postulatque , , ut hoc modo intellegatur . . deinceps , , cum haec prius disposuisset , , quatenus positionem aceepit ad conclusionem minime ordinatam nec ei accommodam , , cum cum eam de hoc hoc non dixerint , , secundam secundam illi adiunxit , , non aliter ac ac si si ei assentirent , , eique eique consequens adiecit , , perinde quasi illud faterentur , , ex eo , , quod neque etiam etiam assumptum explicavit , , quoniam ei non assentitur . . etenim cum haec conclusio , , in qua dicitur omne grave dividuum est , , eius consequens sit , , assumptum igitur natura tale erit : : nempe quicquid grave est vel gravitate praeditum fuit , , hand dubie necessario maius erit ; ; id autem assumpti loco dispositum non fuit , , siquidem id poni poni non potest , , sed eius loco hunc sermonem ordinavit : si omne grave gravius gravius est , , quatenus supposuit id , , quod quaerebatur . . Si itaque , , quod grave est , , idem est gravius , , tunc ad id id sane eius consequens subsequitur . . at si ipsum quidem de hoc | | tantummodo dicatur , , nee eius consequens desumptum ad illud consequi videbitur ; ; non est enim consequens consequens illius assumpti . . assumptum namque cum sit propositio , , in qua dicebatur : : si quod grave est , , quatenus gravius est , , gravitate aliqua omnino mains erit , , huius consequens erit : : necessario omnino convenit , , ut omne grave , , quod gravius est , , dividuum existat . . sique penes id , , quod praedicti antecedentis loco posuit , , consequens ei ei accomodum accomodum sumpsisset , , nihil ex eo eo supervacaneum deduceretur ; ; convenit enim , , ut ex sermone deducatur , , non omne grave dividuum esse , , sed si grave simul gravius est , , dividuum existere . . modo autem sermonem disposuit et assumpti loco praefatam praefatam propositionem statuit , , oppositam vero propositionem consequentis loco sumpsit , , nempe necessario convenit , , ut , , quicquid grave est , , idem et gravitate quadam mains sit , , quatenus in eo eo , , hoc est in antecedenti , , hoc iam fassus non est . . Verum neque etiam comparatio , , quam retulit , , recto ordine fuit disposita ; ; ea enim , , in quae cadit comparatio et proportio , , convenit , , ut ut sub eodem ordine comprehendantur , , quemadmodum victor et victus sub eodem genere continentur . . quod vero absolute dicitur , , fieri potest ut comparatione ad aliud dicatur , , et quod comparatione dicitur , , fieri potest ut absolute dicatur . . sint duae res ( ( exempli gratia ) ) , , quae rectae dicantur , , ea nempe , , quae absolute recta dicitur , , et quae dicitur esse altera rectior ; ; itaqtie ea , , quae absolute recta est , , dicitur esse rectior altera , , et quae rectior est altera , , dicitur esse absolute recta , , siquidem perspicuum est esse altera rectiorem . . idque apertius in dignitatibus dilucebit . . felicitas namque ( ( exempli gratia ) ) eligibilior est . . . . . . , , ac praeterea fortitudine eligibilior est . . ac in universum hoc hoc iis in rebus tantum hoc hoc modo procedit , , quae sub uno ordine comprehenduntur . . inter ea autem , , quae sub eodem ordine non continentur , , similem proportionem ac ac rationem non ponimus ; ; non enim felicitatem malo eligibiliorem eligibiliorem esse dicimus , , sed sed felicitatem quid eligibile , , malum vero fugiendum asseveramus . . praeterea etiam non dicimus morbum malo eligibiliorem esse , , sed morbum paulo minus quam fugiendum fugiendum asserimus ; ; malum namque morbo magis fugiendum est . . miserorum namque ( ( ut inquit Plato ) ) nou nou est unus unus altero altero beatior , , sed [ [ miserior quidem ] ] ; ; praeterea dicit : : duorum enim malorum non est unum eligibile , , sed magis fugiendum . . si haec itaque hoc hoc modo sumantur , , vere quidem dici non potent : : quod scilicet comparatione dicitur , , plane et absolute dici non posse , , siquidem necessario convenit , , ut , , quod comparatione dicitur , , absolute etiam dicatur . . cui enim absolute non convenit quippiam , , neque etiam comparatione ei conveniet ; ; etenim is magis musicus dici non poterit , , qui absolute musicen ignorarit . . sed dici quidem poterit magnum ex eo , , quod mains est , , magnum non esse , , tametsi ( ( quemadmodum in Categoriis docuit ) ) eiusdem generis sint . . atque invenitur aliquid comparatione , , quod absolute non est ; ; si hoc enim ( ( iuxta aliorum sententiam ) ) in in quantitatis , , illud illud vero in praedicamento relationis esset , , poterunt nonnulla comparatione inveniri , , absque eo tamen , , quod eiusdem ordinis esse dicantur . . dulce enim dulcius est ; ; subiecti quidem eorum ratione in praedicamento sunt qualitatis , , proportionis vero et et comparationis gratia in relationis praedicamento existunt . . similiter etiam magnum et mains ; ; equidem magnum absolute in praedicamento est quantitatis , , sed ex eo eo , , quod ad ad aliquid refertur , , quando non absolute magnum , , sed maius dicitur , , in praedicamento relationis existit . . ita et rectum et rectius dicuntur . . sed convenit , , ut id modo relinquamus . . maius vero magnum absolute non esse , , et similiter eligibile et quae eiusdem generis sunt , , hoc obscurum non est . . magnum enim causa magni non est , , sed eius , , quod maius dicitur ; ; magnum namque et maius unum et et idem plane non sunt , , sed sed magnum magnitudinis causa est , , maius vero magni causa existit . . etenim quemadmodum magnum et maius unum et idem non sunt , , tametsi inveniatur , , ut magnum maius sit , , et sicuti etiam ad ad magnum sequitur magnum , , ita ita magnum , , quod magni causa est , , unum et idem non sunt , , si vero in his comparationibus eodem modo res procedit , , quemadmodum dictum a a nobis est , , quando scilicet sumitur proportio , , ut eiusdem sit ordinis — — quod enim maius maius est est comparatione , , absolute quoque magnum existit , , quandoquidem magnum ex ex eo , , quod magnitudo est , , dicitur , , non autem ex eo , , quod magnum existit ; ; hoc siquidem modo maius dicetur , , vel qualitate — — quam igitur afferes necessitatem , , si comparatione aliquid dicatur , , ut id | | non absolute sit sit id id , , ad ad quod comparatur , , sed quod absolute dicitur , , comparatione etiam dicatur ? ? nonne quod circulo magis perpetuum est , , absolute etiam perpetuum est ? ? quam enim in hoc afferes necessitatem , , ut , , si si comparatione dicatur , , absolute perpetuum non sit ? ? quam afferet ob hanc causam necessitatem , , adeo ut , , quod absolute est , , secundario perpetuum sit ? ? an non eiusmodi regiones perpetuae essent , , nisi antea tales extitissent ? ? quasi id , , quod immensum absolute est , , comparatione etiam immensum non dicatur , , cum de nulla re dicatur cam magis infinitam esse quam infinitum , , ne hoc modo infinitum multitudo vel mensuratum fiat . . praeterea nihil magis infinitum quam finitum esse dicetur ex ex eo , , quod ambitu finiti infinitum non comprehenditur . . sed non convenit , , ut supeistitiosa indagine hunc serraonem quispiam disquirat nec controversiarum avidus sit , , quandoquidem nec ipse etiam ut ut necessarium hunc sermonem accepit , , videlicet consentaneum esse , , ut omne grave grave gravius inveniatur , , sed ut possibilem eum posuit . . licet forte omnino necessario sit , , ut grave etiam gravius esse inveniatur — — siquidem grave corporis , , quod continuum est , , naturae est ; ; haec autem recta semper est — — prout vero in suo sermone invenitur , , quod hoc in in loco asserit , , non est necessario . . si autem re vera necessario necessario non esset , , secundum quod convenit ex eius sermone , , qui fit , , ut statim in necessarium hypothetico syllogisimo illud transferat , , cum id hoc quidem modo in initio sermonis non posuerit ? ? Sed Sed consentaneum erit , , ut hinc ad proximum sermonem progrediamur , , ex quo idem idem per ea , , quae de raritate et densitate dicuntur , , intellegi potest , , densum est , , quod aequalis mensura ac multa essentia existit , , rarum autem quod aequalis mensura et parva essentia est ; ; ad grave autem densitas , , ad leve autem raritas consequitur . . quare si punctum grave et leve invenitur , , quoniam in gravi densum , , in levi autem rarum inest , , necessario quidem hac hac comparatione fiet , , ut gravi puncto plus insit de essentia ; ; cui autem additum ac redundans est , , dividi potest : : punctum igitur dividuum quoque est . . sed punctum dividi posse absurdum est ; ; in puncto igitur nulla inest gravitas neque etiam levitas . . post haec idem alia indagine ex ex eo eo deducit , , quod durum et et molle facit . . etenim grave et leve si mollitiem habent , , debent intra se se cedere , , in in profundum ; ; quod autem intra se cedit et cogitur , , dimensionum particeps est , , sed sed hac tantum , , ratione ad minus colligitur ; ; quare cui haec insunt , , expers partium non est . . punctum autem individuum est : : in puncto igitur gravitas non inest . . Conclusio autem horum sermonum vera existit , , punctum nempe nee gravitatem habere nee partes , , ea autem propositio , , ex qua eonclusio deducitur , , inclinatione ac multiplicitate ( ( ? ? ) ) omnino non vacat . . cum enim dicitur : : si grave densum est , , ex eo deducitur , , quod verum non est ; ; ignis namque terra ceterisque corporibus densior est , , siquidem tenuium partium existit , , gravis tamen non est . . sed nec etiam quod de densitate dicebatur , , videlicet videlicet id esse , , cui in pari mole plus inest , , verum ( ( mehercule mehercule ) ) erit , , nisi quispiam dixerit corpus mergi in corpus ; ; densitas enim figura et qualitas quaedam , , non autem quantitas est . . etcnim si hoc quispiam fatetur , , fateatur etiam oportebit inane inveniri ; ; quod enim fit densum , , in minorem locum revertitur , , quam is esset , , quem antea possidebat , , quod vero rarum evadit , , maiorem quam antea locum occupat . . id igitur , , quod densum fit , , inanem relinquit locum , , quem id , , quod rarum erat , , occupaverat . . Illud deinceps perspicuum fiet nec id omnino verum esse , , quod asserunt nonnulli , , ex iis videlicet grave grave componi posse , , quorum unumquodque nullius ponderis existit , , quemadmodum ( ( praeter praeter id tamen , , quod opus sit sit ) ) in aliis rebus conspicimus ; ; duorum enim colorum , , ex quibus ( ( exempli gratia ) ) caeruleus caeruleus color conflatur , , caeruleum nullum esse , , ex illis tamen caeruleum colorem fieri , , etenim quomodo explicabunt , , quot numero sint ea , , quae gravitate carent , , ex quorum vero congregatione oritur grave , , et in qualibus contingant , , cum interminata indefinitaque mensura collectio non sit ? ? quare convenit , , ut ut grave , , quatenus numerus , , nihil conferat ad rationem gravis . . Sed hoc perspicuum est , , nempe id , , quod gravi aliquo aliquo gravius est , , omnino quidem gravitate mains et et gravius esse et et si id , , quod quod gravius est , , tale quidem sit , , quia quatuor habet puncta , , cum id , , quod est minus grave , , tribus punctis praeditum sit , , perspicuum est est et et manifestum , , ipsum grave esse , , quia gravi gravius absolute grave est , , quemadmodum id , , quod albius est , , omnino album existit . . addidit autem hunc sermonem ex eo , , quod antea dictum fuit | | id , , quod comparatione aliquid est , , non esse absolute absolute id , , ad ad quod comparatur , , siquidem non absolute absolute eligibile est , , quod eligibili eligibilius est , , quemadmodum antea dictum fuit . . <quod igitur> ex quatuor punctis <constitutum est , , > > quatenus gravius est eo , , quod tribus punctis praeditum est , , gravius est . . et idea , , si ab hoc hoc graviore graviore grave auferatur , , quod tribus punctis praeditum est , , gravitas , , quae remanet , , erit punctum ; ; in hoc autem puncto gravitas inerit ; ; cum enim ex gravi gravitas quaedam detracta fuerit , , quod remanet , , erit ipmm etiam grave , , itaque iuxta banc proportionem quoque necessario illis dicere contingit in puncto esse gravitatem ; ; si autem corpora ex ex superficiebus coustarent , , omuino ea dissidua et incommoda necessario sequerentur , , quae antea commemoravimus . . ipse autem de puncto disseruit ; ; quod enim couvenit ut de iis dicatur , , constat de superficiebus quoque dici posse , , sunt qui hunc sennonem hoc modo refellere studeant : : cum sententiam eorum comprobasse comprobasse videretur , , qui qui rationem numeri nihil ad generationem gravitatis conferre asserebant , , tamen cum rem exposuit , , sic egit , , quasi numerus non nihil hac in re conferret ; ; ponit enim id , , quod gravius est , , ex quatuor punctis ( ( exempli exempli gratia ) ) , , quod autem minus grave est , , ex tribus punctis constare . . at si numerus ad ad generationem gravis nullo nullo modo conferat , , nihil nihil certe prohibebit in eo , , quod minoris numeri est , , minorem esse gravitatem , , in eo vero , , quod maioris numeri est , , haud dubie maiorem esse gravitatem , , ita ut numerus hac ratioue etiam aliquid conferat . . Praeterea non convenit , , nisi ut , , quemadmodum linea cum linea componitur , , et secundum longitudinem et et secundum latitudinem , , ita superficies etiam cum superficie componatur . . linea autem componitur duobus modis . . . . . . si [ [ ad latitudinem ] ] superficies superficies componantur , , erit [ [ aliquod aliquod ] ] corpus , , quod ex hac hac compositione innovatur , , nec elementum nec nec aliquid ex elementis <compositum> ; ; <compositum> autem ac dissentaneum est corporeum quippiam nec elementum nec aliquid ex elementis <compositum> esse , , atqui nec elementum aliquid ex elementis ex hac compositione innovatur , , siquidem ex eiusmodi compositione non innovatur corpus octahedrum neque etiam cubus , , quemadmodum neque alia corapositio ex ea innovatur , , non illud videlicet corpus , , quod dodecahedrum , , neque illud , , quod icosahedrum appellatur quaeque elemeuta existunt . . dicendo autem ex longitudine componi lineam intellegit coniunctam et iniectam <προστιθεμένην> ; ; similiter cum dicit superficiem . . componi cique longitudine annecti , , quando [ [ cum linea ] ] coniungitur coniungitur ex eaque alia superficies superficies secundum rectitudinem innovatur . . at superficies ad latitu - - dinem cum ea coniungitur et componitur , , dum ad unam partem coniuncta vel posita erit <ἐπιτιθέμενον> . . superficierum autem de qua qua memiuit Timaeus , , ex longitudine quidem dicitur , , siquidem neque etiam superficies , , cum cum coniunguntur <ἐπιτίθεται> , , corpora innovabunt . . Praeterea , , inquit , , ex ex eorum sententia unum corpus altero gravius est , , vel quoniam substantia eius ex maiore superficierum multitudine constat , , quemadmodum <Platonem> in in Timaeo dixisse existimat et hoc quemadmodum de igne asserebat ipsum talem esse , , quoniam eius essentia ex paucioribus constat partibus — — vel non superficierum multitudine gravius est , , sed quoniam suapte natura ac propria tale existit . . at si aliquid ea ea ratione ratione grave extitisset , , quoniam eius essentia ex multitudine superficierum constaret , , ex hoc omnino sequeretur eiusmodi superficies quoque graves esse , , etenim nihil prorsus conferet , , ut aliquid gravius sit , , si id ei adiungatur , , quod expers gravitatis est ; ; quibus gravibus existentibus , , linea et punctum etiam gravia erunt ; ; etenim quemadmodum linea ex punctis , , ita ex lineis superficies atque ex his corpora fiunt . . si vero <multitudine> non non erunt graviora , , siquidem quam comparationem proportionemque corpora habent inter se , , eandem superficies ad invicem habere dicuntur eademque de linea et puncto ratio erit : : sic etiam eadem prorsus absurda omnino sequerentur , , punctum nempe dividuum ac individuum esse . . Omnino quidem , , inquit , , iuxta horum sententiam accidit nullum corpus aliquando inveniri , , aut certe fieri posse , , ut non inveniatur . . si enim corpora superficierum causa sint et in ea , , quorum gratia aliquid est , , cum dissolvitur , , aliquando dissolvatur , , tunc sane corpus corpus tolletur , , quandoquidem quandoquidem dissolvi potest , , cum vero facile sit sit ad intellegendum , , non antea posuit corpora disolvi in superficies et quemadmodum corpora in in superficies , , ita superficies in lineas et has in puncta dissolvi . . praeterea hoc quoque dicit : : tempus ex momentis constat pariter ac compositio ex punctis ; ; cum igitur tempus in momenta dissolvitur ac momenta tempus non sunt , , fieri potest , , ut tempus aliquando non sit . . sed quod ex nostro sermone iutellegitur , , cum | | dicimus tempus aliquando aliquando non non esse , , in universum necessario efficit temporis coustitutionem . . qua autem ratione eiusmodi sermo iuxta sententiam Aristotelis duabus sententiis eorum adversetur , , qui dicunt corpora ex superficiebus constare , , captu ( ( id me hercule ) ) facile facile non est , , nisi captiosus quis esse velit . . idem , , inquit , , etiam positioni Auaxagorae Auaxagorae accidit , , qui qui mundum ex uumeris constare pronuntiabat ; ; etenim <Aristoteles> asserit ex iis mundum generari , , quae gravitatem habent — — naturalia enim corpora et et gravitatem gravitatem et levitatem habent — — nec igitur ex unitatibus neque etiam ex numeris constat . . Sed contra hoc Plato obicit , , quod in Timaeo scripsif , , quasi Protagoras ( ( ? ? ) ) dixisset Socrati : : sit tua conclusio iuxta mei sermonis intellectum esset , , vere quidem <concluderet> ; ; cum autem agendi vis ex eo proficiscatur , , quod mei sermonis sensum non non percepisti , , quin quin aliguando in alium detorsisti , , mea res non agitur . . si vero non , , quonam igitur in loco inquit Plato lineam ex punctis vel superficiem ex lineis componi ? ? vel qua ratione ex eo , , quod inquit corpora ex extremitatibus coustare , , sequitur , , ut ut essentiam linearum ex punctis constituat ? ? etenim quemadmodum praefati sum us , , duobus modis extremitas cum extremitate componitur , , quorum alter est est ad lineam , , alter vero ad ad latitudinem iniectionemque , , et ita linea componitur cum linea ; ; lineam autem ex punctis ac extremitatem ex lineis componi non nisi congregatione unius cum altero intellegi debet ; ; corpora autem iuxta eius sententiam non congregatione , , sed ad lineam ex extremitatibus extremitatibus componuntur : : qui igitur sequitur , , ut linea ex ex punctis generetur , , cum generationis modus cuiuslibet istorum diversus sit a a geueratioue alterius ? ? atque in uuiversum modo aliquo absurdum non est , , ut , , cum de prima forma , , quae est in materia , , quaesierit aliquis — — et est id , , quod quod tribus dimensionibus praeditum est — — reliquae reliquae reliquae naturae , , nempe caliditas , , frigiditas , , siccitas , , humiditas humiditas et qualitates , , quae ex eis constant , , cousequuntur — — et et ideo tantum invenitur forma forma per per se , , cum quaesierit primam formam , , quae est in materia , , et formas dissolverit — — <dico , , absurdum non est> ut primo superficies sint et istae ante rectangulos ( ( ad eas namque sermo sermo terminatur ) ) , , quoniara ipsae longe pluriraum praecedunt , , in quantum etiam inveniuntur reliquas qualitates corpori impartiri , , sed sed ea ratione , , qua forma , , non praecedunt , , siquidem corpus eis eis prius existit . . forte autem de eo quispiam existimare poterit , , ipsum nempe posuisse corpora ex extremitatibus constare , , ex eo , , quod corpora congregatione ex extremitatibus constituuntur , , non autem compositione . . si autem compositione existent in in extremitatibus per lineas constituerentur , , id , , quod inter extremitates terrainabitur , , immensum non erit , , neque etiam corporeum densum per extremitates . . perscrutandum itaque erat , , quid mirum hoc in loco sibi veliet philosophus iste . . de his autem haec dixisse dixisse sit satis , , quandoquidem idem convenit , , ut de illis dicatur , , qui Pythagorae sectam sectam secuti sunt . . His autem sermonibus explicatis , , qui qui ideo dicuntur , , quoniam multum interest dicere , , corpora ex extremitatibus constare , , cum in eis assumpsisset corpora gravitatem et et levitatem habere , , id illis inesse probare aggreditur . . Itoc autem eo probatur , , quod naturalem motum habent . . hic autem omnino efficitur , , quoniam inclinationem habere sumuntur ; ; inclinationis autem species duae , , gravitas et levitas , , sunt , , siquidem grave est , , quod ad inferiorem , , leve autem , , quod ad superiorem locum inclinat . . simplicibus autem corporibus , , videlicet elemeutis , , prima quidem ratione motum aliquem a a natura datum esse hunc in modum docet . . quoniam enim , , inquit , , corpora corpora moveri videntur , , vel vi vel contra naturam moventur ; ; si vero vel vi vel contra naturam moventur , , omnino itaque illis alter etiam motus naturalis inest ; ; quemadmodum enim superius dictum , , in Physicis autem autem demonstratum fuit , , fieri non potest , , ut quiddam contra naturae naturae ordinem nioveatur , , nisi natura cieatur , , ac plane et et absolute moveri non non potest , , cum cum eius propriam ac peculiarem naturam hac comparatione egrediatur . . in universum autem cum aliquid aliquem motum habet , , quocum alios <eiusdem> rei motus> comparare licet , , qui vel leviores vel confusi sine ordine vel breviore tempore sunt , , vel ob aliud quippiam — et haec est ratio eius , , quod contra naturam naturam dicitur — — , , fieri non potest , , ut ille motus una cum quolibet horum contra naturam existat . . quamvis autem aliquid plures habeat motus praeter naturam , , tamen ex praedictis causis motum quoque naturalem , , et et unum quidem , , habeat necesse est . . quemadmodum enim unaquaeque res uno quidem modo est , , diversis vero modis modis non est , , ita etiam se se habet , , quod quod natura et quod contra naturam existit . . quae enim natura sunt , , uuo uuo modo iaveniuntur , , quae autem contra naturam , , diversis modis , , ob transmutationem , , quae est in natura ; ; nihil enim prohibet , , quin transmutationes | | plures sint . . naturalis igitur motus in corporibus invenitur . . Quod etiam ex quiete quiete perspici licet , , etenim omne , , quod quiescit , , vel vi vel vel natura [ [ quiescit ] ] ; ; natura ibi quiescit , , quo suapte natura fertur [ [ vel eo in in loco , , ad quem inclinationem habet ] ] , , vi autem ibi ibi quiescere videtur , , quo vi fertur . . quoniam igitur aliquid in medio man ere videtur , , quemadraodum terra , , vel igitur hunc in locum violeuter movetur ac vi quoque in eo quiescit , , vel natura . . quodsi eius quies hoc in loco erit natura , , perspicuum est eius etiam motum ad medium esse natura — — eodemque modo motus corporis erit — — si vero vi in in medio medio quiescit , , omnino aliquid esse oportet , , quod eam cogat impediatque , , quominus moveatur loco . . et sumatur corpus , , quod eam impedit , , vel quiescens impedire vel , , dum movetur , , hoc efficere . . si eo , , quod quiescit , , eam impedit et et omne , , quod quiescit , , vel natura vel vi quiescit , , erit etiam eius quies vel vi vel natura . . quare ad eandem rationem revolvemur ; ; dicemus namque , , si natura ( ( quiescit , , natura natura motus invenitur , , si autem vi vi , , eosdem sermones proferemus ac senno in in immensum procedet , , quod fieri non potest . . quodsi id , , quod terram ferri impedit ac eam quiescere cogit , , ea quidem ratione eam cogat ac ac impediat , , quatenus nempe movetur , , quemadmodum Empedocles dixit magnam conversionem rotationemque terrae quietis causam esse : : animadvertendum erit , , quo nam terra ferretur , , si ferretur ; ; convenit enim , , ut locus quidem sit , , quo terra feratur , , siquidem omnis motus hinc illuc fieri debet , , si enim propriae terrae naturae esset , , ut tempore praeterito in infinitum lata esset , , motus igitur nunquam finisset , , cum cum id , , quod fine caret , , transiri non possit ; ; quod autem transiri ac finiri non potest , , nee initium habere poterit . . etenim si impossibile erit , , ut homo ( ( exempli gratia ) ) incedat per longitudinem <campi> neque etiam est generatione . . itaque convenit , , ut eius motus terminum ac finem sortiatur . . si enim feretur , , in eo etiam quiescet ; ; ad hunc autem locum quando quando terra movebitur , , in eo natura quiescet : : igitur eius etiam motus in eum locum erit natura . . quare motus quidam natura etiam invenitur . . eadem quoque de eo nobis dicenda sunt , , quod prohibet terram natura sua et quod eam ferri impedit , , siquidem vel impedit eam natura vel contra naturam . . convenit autem , , ut naturalis motus eam praecedat ; ; quod enim contra naturam est , , ad ad id ascendit , , quod secundum naturam existit . . quare si aliquid aliud cieatur , , et quiescet propter aliquid aliud vi . . itaque convenit , , ut secundum positum hunc sermonem motus aliquis natura deprehendatur . . Quare , , inquit , , nec nec Leucippus neque Democritus confessionem subterfugere possunt , , quin motus quidam quidam natura inveniatur , , siquidem insectilia , , quae prima corpora ab ab eis dicuntur , , vi in inanitate infinita adinvicem moveri dicunt . . Omnino enim dicendum erit eorum aliquid primum esse , , quod natura cietur ; ; in infinitum nam que que sermo progreditur , , si alicubi non insistat penes id , , quod natura movet . . ex his autem ad ad id , , quod in Timaeo Timaeo scriptum est , , Aristoteles regreditur . . ait namque ex eo , , quod elementa confuso atque inordinato motu ante caeli ortum moveri solebant , , imraortalis deus ea in ordinem redegit . . quemadmodum ( ( inquit ) ) Leucippi et Democriti sequaces , , siquidem ponunt insectilia vi adinvicem in inanitate moveri , , fateri coguntur primum aliquid inveniri , , quod natura movet : : ad eundem sermouem necessario et et ii ducuntur , , qui , , cum elementa ante mundi ortum inordinato ac confuso motu cierentur , , a a deo fuisse dicunt in in ordinem redacta , , quemadmodum in Timaeo scriptum est . . bac enim ratione tantum hae duae sententiae ditferunt inter se , , quoniam haec ponit , , quod ea , , quae ante mundi ortum ipsa inordinate movebantur , , <in>dividua ilia vero vero elementa esse , , quae hoc modo se habent , , affirmat . . itaque necessario huic quoque motum aliquem natura inveniri fatendum est . . aut enim vi ante mundi ortum inordinatus erat elementorum motus aut natura ; ; si vi , , ne sermo in in infinitum procedat ( ( quemadmodum paulo ante dicebamus ) ) , , convenit , , ut in id terminetur , , quod natura quidem movetur ; ; quodsi hi motus natura extiterint , , igitur motus natura invenitur . . si autem hoc tamquam tamquam manifestum sumatur , , omnino efficitur , , ut ordiuis perturbatio prius [ [ ordine non sit ; ; siquidem quod natura est , , prius ] ] est est eo , , quod praeter naturam existit . . si enim primum <movens> moveatur , , natura , , non non movetur atque ilia etiam , , [ [ quae moventurj non vi in in propriis propriis locis quiescunt , , quaudoquidem neque etiam praeter naturae ordinem ad ea ferebantur ; ; etenim id , , quod motum affert , , natura quidem movet . . cum <vero> id , , quod movetur , , natura etiam existat , , | | ea etiam , , in qui bus bus levitas est , , sursum , , ea ea autem , , in in quibus pondus , , deorsum quemadmodum nunc ferentur : : id omnion κόσμος κόσμος est , , quasi dicas suprema descriptio et ordo ; ; talis enim mundi nunc ratio est . . Idem praeterea alia ratione explicavit , , quatenus de eo ad certum quendam terminum uberius disseruit , , reliquum vevo sermonis dimisit , , ut illum nos absolveremus . . etenim ait : : iam vero hoc quispiam ab eis quaerat , , utrum fieri possit , , ut inordiuato hoc motu consensu quodam nonnulla adinvicem congregentur ac eiusmodi permixtione inter se misceantur , , ex qua quidem , , si nunc fieret , , planta et animal innovaretur , , quemadmodum Empedocli in amicitia fieri placuit — — ait enim , , si capita sine cervicibus extitissent ac aliae partes , , statim congregabantur , , ex quorum compositione animal quoddam innovabatur — — an hoc fieri non non possit ? ? cum cum autem usque ad id loci uberius disseruisset , , [ [ reliquum sermonem ] ] reticuit , , ut ut nos illum absolveremus . . etenim si fieri potest , , ut simili permixtione permixtione miscerentur , , planta ergo et animal ante mundum inveniebantur , , quae duo mundi partes sunt , , quin immo mundus quidam ex eis perficitur atque ordinatur . . si vero fieri non non potest , , ut tali permixtione misceantur , , nec motus eorum interminati in infinitum , , sed ordinati extiterint ; ; iidem namque sunt , , qui erant in iis , , a a quibus proficiscuntur . . si vero non , , nihil prohiberet , , quin hoc modo misceantur , , si motus eorum inordinati existant ; ; motus enim interminatus nullam partem impeditam habet , , ad quam pervenire non possit . . Eorum autem sententiam , , qui ante mundum in inanitate ac tempore infinito innumerabilia corpora velut insectilia extitisse asserunt ( ( quemadmodum Leucippus ponebat ) ) , , omnino idem consequitur , , ordinem nempe ac supremam descriptionem semper praecedere . . sive enim id , , quod ponunt movere infinitum , , unum sit ac ac ita id , , quod motum affert , , moveat vel ut ut causa vel ut ut forma , , quemadmodum figura vel exemplar vel aliquid eiusdem ordinis , , sive multa siut , , quae moveant , , atque , , ut sermo continuetur , , dicamus , , quod vel unum sit , , quod ponunt insectilia haec corpora movere , , vel multa ; ; si autem multa , , vel finita sint vel infinita , , ac motus quoque et species motus infinitae sint : : omnes <motus> ad eundem motum relationem habebunt atque ad unum et eundem locum et iuxta eandem rationem , , quemadmodum ii , , qui insectilia gravitate movent , , tametsi ipsa infinita existant . . si autem omnes motus ad <eundem> motum atque ad eundem locum relationem habent , , hanc etiam rationem inordinati non invenientur ; ; non enim ex eo , , quod non eodem et eadem ratione feruntur corpora , , id , , quod quod inordinatum est , , sequitur . . Alexander vero postremum hunc sermonem hoc quidem modo minime explicavit , , sed diminutum esse ilium affirmavit ; ; dicere namque debuerat fieri non posse , , ut species motuum sint infinitae , , ac fieri non non posse , , ut ipsi quoque motus infiniti existant . . sed dissentaneum est hoc dicere , , videlicet ut , , cum quispiam secundum positionem statuerit motum esse infinitum , , inquirendo , , quid ex hac positione sequatur , , dicat ex ea sequi , , motum uon esse infinitum . . hoc enim simile est , , ac si qui disquireret , , si hoc esset animal , , quid ex hac positione sequeretur , , diceret : : si hoc est animal animal , , sequitur , , ut non sit animal , , etenim cum positione positione aliquid statuatur , , omnino considerari debet , , quid ex ilia positione sequatur . . nos vero dicimus fieri non posse , , ut ponatur aliquid aliquid esse animal , , si dixero : : si id animal est est , , ergo hircocervus ; ; sed non est hircocervus , , igitur nee animal , , atque qua ratione hi duo sermones differant inter se , , facile intellegi potest , , quaerenti , , quid quid consequatur , , omnino conveuit , , ut positionem fateatur ; ; et cum positio erit perfecta , , quod continget , , utique apparebit . . exempli gratia , , si , , quid ex hac hac positione sequatur , , disquirere velimus , , nempe si homo habet alas , , [ [ profecto non convenit , , ut positio sumatur : : videlicet si tu habes alas , , ] ] non es homo ; ; sed tu es homo , , igitur non habes alas ; ; sed convenit , , ut id sane speculemur , , quod quidem hoc [ [ vel simili ] ] sequitur sequitur ordine ; ; nempe si tu habes alas , , necessario eae tibi insunt . . ex hoc autem necessario efficitur , , ut voles ; ; ex hoc vero , , quod non sis sis in terra nec nec in aqua vel vel id id genus alia , , hoc autem alio quidem ordine nunc etiam positum fuit , , non ut infinitum motum destrueret , , sed eius intentio intentio fait fait demoustratione explicare , , ordinem semper iuveniri ; ; quod similiter effici potest , , si motus etiam infinitus poneretur . . Praeterea illud inordinate nihil est aliud nisi contra uaturam , , siquidem proprius atque cognatus ordo eorum , , quae sub sensum cadunt , , natura est . . ad unum enim contrarium contrarium aliud sequitur , , quando per se , , non autem ex ex accidente | | f f . . 45r ad illud sequitur sequitur , , si euim elementa infinitis temporibus temporibus inordinate moverentur , , eorum igitur status , , qui praeter uaturam est , , in infinitum procederet . . quod autemin unoquoque genere natura inest , , id quidem maiore ex parte ac diutiusei inest — — homo namque ( ( exempli gratia ) ) natura natura sanus est , , siquidem hoc in maiore hominum parte ac diutius inest ; ; quod vero aeger est , , huius contrarium existit — — infinitum autem amplius est ac in maiore parte temporis , , cum sit in tempore infinito : : nihil igitur inordinatum in eo inest . . itaque iis , , qui hoc posuerunt , , ( ( innuit autem Platonem ) ) contra contingit : : nempe ut ordinis perturbatio a a natura proficiscatur , , quoniam longo tempore perseveravit , , ordo autem et mundus contra naturam sit , , quoniam eius tempos hoc tempore brevius existit . . hoc enim tempus infinitum est , , mundi vero tempus semper a a finito tempore initium sumit , , siquidem omne tempus , , quodcumque sit , , finitum existit . . inde , , quemadmodum praefati sumus , , sequitur , , mundum esse contra naturam , , tametsi natura quidem sit . . nihil autem secundum naturam et simul praeter naturam esse potest , , cum nihil eorum , , quae sunt secundum naturam , , sit ut contingit , , videlicet inordinatum et praeter naturam . . Quare Anaxagoras bene fecit , , qui praedicta absurda declinavit . . non enim ponit mundum ex ex iis coustare , , quae antea inordinate movebantur , , sed ex iis , , quae non moventur . . quare etiam alii , , cum mundum quodammodo ab initio colligunt ( ( quemadmodum Empedocles ) ) , , ad hunc modum ponunt , , ex ex iis videlicet , , quae quiescunt . . et reliqua , , quae huic addidit sermoni . . Atque in universum haec verba et quae paulo ante retulit hunc sensum habent . . <nos vero dicimus : : > > quod contra naturam et et quod quod natura est , , non posuere tamquam esse et non esse , , sed ambo esse ponuntur , , quatenus motu aliquo sunt , , quod enim natura in homine inest , , non est , , ut absolute esse dicatur — alioquin hac quidem ratione , , quicquid est natura , , esse diceretur — — , , sed hoc quidem ex eo dicitur , , quod est agere et movere . . quemadmodum illud egredi naturam aliud non est , , nisi ut aliquid sit — — alioquin ex hoc omnino sequeretur , , ut non essendi hircocervi disposition contra naturam inveniretur — — sed ex eo dicitur , , quod est agere et et movere . . ita in reliquis aliis rebus natura aliquid invenitur et contra naturam , , motu aliquo et actione . . quod autem natura est , , prius est eo , , quod contra naturam atque inordinatum existit . . videtur autem motu et non motu . . sed non motus absolute neque quadrat in id , , quod natura , , neque inid , , quod contra naturam existit , , siquidem , , si desinentiam sumpseris [ [ intermissionemve ] ] , , quae ex iis est , , quae non motus ac contra naturam esse existimantur , , atque exacta diligentique indagine eius dispositionem indagaveris , , omnino quidem invenies eam quoque aut motum aliquem esse aut motu prorsus non esse desti - - tutam , , siquidem rei desinentia actio quaedam est . . praeterea sic etiam dici potest : : rei intermissio [ [ seu desinentia ] ] sme sme ulla actione non non invenitur . . huius vero agentis actio si fuerit mutata , , haec quidem mutatio non evit eius intermissio [ [ seu seu desinentia ] ] , , sed corruptio tantum ; ; si autem continuo mutetur , , haec est eius intermissio [ [ ac desinentia ] ] . . quemadmodum intermissio eius , , quod calefacit , , perinde est acsi ac si ipsum commutatum sit , , secundum transmutationem accepit , , ac omnis transmutatio motus quidam existit . . istaec autem cum hoc quidem modo modo se se habeant , , consentaneum est , , ut exacta discussione illorum illorum sententiam perpendamus , , qui mundum ex iis , , quae ab initio in aeternitate inordinata extiterant , , constare affirmabant . . dicunt nempe mundum ex iis innovatum esse , , quae aliquo modo <non> mota sunt , , perspicuum autem dispositionem eius , , quod natura existit , , motu quidem in in eo eo inveniri : : mundus itaque ex eo , , quod contra naturam est . . <quod igitur contra naturam est , , > > comparatione prius erit ; ; quod ac dissentaneum est . . iis vero , , qui mundi condendi initium ab iis , , quae non moventur moventur , , ducunt , , nulla harum incommoditatum contingit . . non enim per non motum <et motum> intellegimus id , , quod contra naturam et quod natura existit : : igitur quod natura est , , ex eo non efficitur , , quod contra naturam existit . . videtur enim hoc etiam concedere , , siquidem non quod non est neque generabile ex genito , , neque etiam quod naturam egreditur ex eo , , quod est natura , , <efficitur> ; ; hac enim ratione esset id , , quod contra naturam est , , eo prius , , quod natura existit . . Anaxagorae autem atque Empedoclis opinio fuit loco eius , , quod contra naturam est , , ponere id , , quod natura existit , , quatenus id , , quod natura est , , eo prius erit , , quod contra naturam naturam quodque postremo loco existit ; ; hic quoniam ait ex ex eo , , quod res tranquillae manebant , , intellectum eas segregasse , , ille autem , , quoniam <dicit> ex ex iis , , quae segregata <minime> constare neque fieri posse , , ut hoc quidem modo etenim ex uno eodemque non non convenit , , ut dicamus unum et idem fieri eum eum affirmare , , siquidem nunc | | ex distinctis , , non autem ex confusis rebus constat , , neque dicebat mundum mediante concordia generatum esse , , sed sed penes id , , quod de medietate medietate concordiae retulit , , dicebat <mundi> ortum vincente concordia moliri . . etenim dum tentant congregantes aliquo modo , , huic adstipulatur ; ; con - - cordia enim veluti coniunctio quaedam existit . . atque hi duo , , quemadmodum dicebamus , , praedicta incommoda evaserunt . . qui vero ex inordinatis rebus dicunt mundum esse generatum , , haec absurda evitave non possunt . . Potest autem his sermonibus aliquis occurrere : : praeter id , , quod non recte dispositi inveniuntur , , Platonis sententiam , , mundum et ordinem ex inordinatis rebus constare , , non satis intellexit ; ; id namque ex eius verbis elici non potest , , sed id , , quod nos modo narrabimus : : videlicet non ex ordine et mundo ordo <et mundus> efficitur , , quandoquidem neque etiam etiam ex sanitate , , at quia inordinatum duobus dicitur modis ut incultum ac informe — utrumque enim duobus dicitur modis — — quorum alter turpitudinem et confusam dispositionem , , alter vero [ [ omnimodam ] ] privationem significt : : similiter etiam non ordinatum . . ut dicimus hominem ( ( exempli gratia ) ) omnino non esse ordinatum eodem modo , , quo quo aliquid informe dicimus , , non eo , , quod indecenti forma praeditum est , , sed eo , , quod omni forma et creatione privatum existit — veluti materiam primam informem vocare solemus , , quatenus eam intellegimus nullum prorsus ordinem habere — nos autem cum dicimus ex inordinato mundum fuisse constitutum , , hoc ita intellegi debet , , ut ex materia qualitatis omnis aliquando experti fuerit constitutus ; ; etenim non quale altero horum duorum modorum omnino est non ordinatum , , cum ordinatio sit qualitas aliqua : : igitur non quale est etiam non ordinatum . . haec enim nostra sententia et opinio est de eo , , ex quo ordo et mundus constituuntur . . quod autem Plato similiter fatetur ordinem ordinis confusionem praecedere et et id , , quod natura est , , id praecedcre , , quod contra naturam existit , , hoc ex quam plurimis suorum librorum locis perspicuum et manifestum existit ac ac ex ex his , , quae nos <etiam> hanc cogitationem adduxerunt , , unusquisque etiam id id perpendere potest , , etenim cum posuerit ordinis perturbationem in malo , , ac divinum omne suapte natura bonum existat , , ergo malum et et discordia ( ( quemadmodum dixit ) ) in in divino non sunt , , sed in natura mortalium ac in eis , , quae sunt posteriora ; ; omne enim quod hue modo vivum fuit , , fieri potest , , ut primo sit mortale et ut intereat . . et alibi etiam <ait> , , quod deus est aeternus sine fine et ordine . . itaque convenit , , ut de his his sermonibus sermonibus absolute inquiramus , , sed perinde ac non universalitev essent dicti . . sermo autem qui habet : : ordinis perturbationem ordinem praecedere , , non est absolute verus neque etiam assertio , , in qua dicitur ordinem ordinis confusione priorem existere , , siquidem in his his particularibus ordine aliquo ordines confusio prior existit et et in universum , , quia omnis ordo ex ordinis confusione efficitur . . Cum autem his argumentis demonstrationem in hoc absolvisset , , corpora nempe motum quendam naturalem habere , , posuit id , , de cuius indagatione indagatione sollicitus fuit , , ea videlicet gravitatis et et levitatis levitatis inclinationem habere , , omnino enim consentaneum est moveri ea ; ; fieri autem non potest , , ut alia ratione hoc illis eveniat , , nisi quia inclinatio in illis invenitur . . Alexander autem nobis commemoravit hunc Aristotelis sermonem , , in quo dicitur omnino consentaneum esse , , ut inclinationem habeant , , absolute de omnibus corporibus non esse intellegendum , , sed de nonnullis tantum , , quando quidem quintum corpus iuclinationem non habet . . Aristoteles autem sic argumentatur : : si id , , quod movetur , , inclinationem non habet , , moveri aut ad medium aut a medio non potest , , quare perspicuum est omnino consentaneum esse , , ut ordinata inclinatio in eo existat . . cum itaque ex his perspicuum fecisset naturalem quendam motum in eo eo inveniri , , per per deductionem ad impossibile , , quod intendit , , palam facere conatur , , siquidem ait : : si fieri posset , , ut deorsum inclinaret , , quemadmodum movetur , , quod grave non est , , et ob hanc causam A A littera notetur , , tempore quodam per per CD spatium feretur . . sitque aliud corpus Β , , in in quo quo pondus inest , , ac ipsum quoque eodem tempore feratur <per spatium CE> ; ; deinde ponamus eam rationem corpus B B , , in quo quo pondus inest , , ad suam partem habere , , qualem rationem habet spatium CE ad ad spatium CD , , quod quidem est eius pars : : fieri igitur potest , , ut tempore , , quo B B idem spatium CE CE couficit , , eodem <eius pars> spatium CD dividat ac eodem tempore corpus , , quod sine pondere est , , nempte A A , , idem spatium persolvat . . corpus igitur , , quod sine pondere est , , et quod grave est unum et idem spatium eodem tempore conficient . . hoc autem falsum existit . . non itaquo spatium corporis , , quod sine pondere est , , cui nempe A A affixum est , , spatium terminatum terminato tempore existit . . ipse autem in sermone disposuit id , , quod pondus habet , , eodem tempore longius quam eius motum cieri , , qui sine pondere est , , ex ex proportione ad leve . . etenim omne , , quod gravius est , , longius quam id id cietur , , quod <minus> grave est , , quod gravius est , , multo longius quam id cietur , , quod> sine | | pondere pondere prorsus existit , , tametsi qui ponit aliquid deorsum moveri , , quod grave non est , , huic dicto sane non assentitur . . et assumit etiam absurdum ac dissentaneum esse , , quod sine pondere et quod grave est , , aequale spatium eodem tempore decurrere , , tametsi huic etiam assertioni non assentitur , , qui ponit moveri aliquid deorsum , , quod grave non sit . . eadem sententia convenit , , ut de levitate etiam dicatur . . etenim in hoc tantum differunt , , siquidem convenit , , ut <hic> motus ponatur nonnisi sursum institui ; ; reliquos sermones eadem proportione de hac etiam dici conveni . . Cum autem in hoc sermone explicuisset tieri non posse , , ut aliquid cieatur , , quatenus non inclinat , , hoc ex eo declaravit , , quod iis in in rebus deprehenditur , , quae natura moventur . . cum vero non modo motus natura inveniantur , , sed etiam vi vi , , idem de hoc etiam motu explicat : : nempe si , , quod sine pondere est , , vi moveretur , , ex hoc omnino effici , , ut [ [ infinitum spatium conficiat . . fieri igitur non potest , , ut ut vi moveatur , , quatenus inclinationem non non habet . . perspicuum est autem , , si aliquid vi moveretur , , quatenus inclinationem non non habet , , ] ] tempore finito immensum spatium decurrere . . idque per deductionem ad impossibile ita demonstratur . . si fieri potest , , ut corpus cieatur , , quod grave non non sit , , A A littera descriptum per per CE spatium tempore finito : : ab eadem potentia eodem tempore corpus grave movebitur B littera notatum per minus spatium quam id sit , , nempe cui CD CD affixum est ; ; si enim ambo haec corpora corpora vi vi ciebuntur , , quod sine pondere est , , longius vi quam id , , quod grave vel minus grave est , , movebitur . . atque si posuerimus , , tit spatium <CD habet ad spatimn CE , , ita et> B B ipsum ad suam aliquam partem se habere : : igitur quoniam eiusmodi pars longius vi quam totum ipsum feretur , , convenit , , ut ut velociori motu praedita sit . . eadem enim erit proportio velocitatis eius ad velocitatem totius et magnitudinis inter se , , qualis est proportio , , quae in duobus spatiis inest et qualem haec duo spatia , , quibus CE et CD affixa sunt , , habent inter se . . igitur qualis est proportio , , quam duo spatia habent inter se , , videlicet CE CE et et CD , , talis etiam erit velocitas partis corporis B B et et velocitas ipsius corporis B B , , nempe tempore , , quo pars corporis B B spatium CE conficiet conficiet ac ac peragrabit , , <eodem tempore ipsum Β Β spatium CD secabit . . > > sed tempore , , quo intersecabit ipsum ipsum B B CD , , posuit corpus sine pondere A A spatium CE conficere ac ac intersecare . . itaque corpus sine pondere et grave <idem spatium> eodem tempore intersecabunt , , quod fieri non potest : : igitur corpus , , quod pondere vacat , , finitum spatium non non couficiet , , cui cui nempe CE affixum est . . et hoc sufficit ad declarandum ex hoc sequi infinitum spatium conficere , , explicare scilicet , , finitum spatium non conficere , , cum eodem tempore maius <semper> spatium conficiat . . etenmi si ex corpore B B minor etiam pars tollatur , , maius spatium conficiet quam quam id id sit , , quod CE litera notatur : : corpus igitur , , cui Α Α affixum affixum est , , maius etiam spatium omni eo conficiet , , quo corpus grave movebitur . . id itaque corpus , , quod nullo pondere pondere praeditum est , , immensum conficiet . . perspicuum est igitur corpus , , quod seiunctum est , , necessario pondus habere atque levitatem . . convenit autem , , ut diligenti , , quantum quantum fieri poterit , , indagiue hoc in in loco disquiramus , , quonam modo intellegeudum sit uuumquodque corpus , , quod e suo loco segregatum est , , pondus ad medium habere . . atqui in propriis locis nec gravia nee levia sunt , , quemadmodum ueque etiam mundus per se . . — — uumquid autem mundus sit in loco uec ne , , alterius est speculationis ; ; inclinationem autem non habere perspicuum ac manifestum existit — — at per segregatum quidem intellego corpus a a quinto seiunctum ac ac segregatum , , quod in proprio loco consistit . . Alexander autem dicit per segregatum id intellegi , , quod sane seiunctum ac ac segregatum est , , in tantum ut ut aluul gravitatem , , aliud levitatem habeat , , vel per segregatum illud corpus intellegi debere , , quod terminatum , , uon autem rotundum est . . optime autem inter ea , , quae per hoc verbum segregatum intelleguntur , , hoc hoc statui posse , , nempe segregatum idem ac naturale significare et quod actu in locis invenitur , , non autem potentia corpus est , , ut hoc nomine manifestissime ab eo discriminetur , , quod corpus adhuc non est neque consistens in loco suo . . quin credibile esse ipsum hoc verbum segregatum addidisse mathematicorum corporum causa , , siquidem eiusmodi corpora , , quoniam nec gravitatem habent nec levitatem , , hac quidem ratione neque segregata etiam neque actu existunt . . Quod autem praedictae omnes opiniones et sententiae omnino verisimiles et necessariae sint , , id sane facile credi potest , , quoniam autem quo quo in in sermone dictum fuit omne , , quod natura movetur , , aut leve esse esse aut grave , , motus ipse in naturalem et violentum divisus est , , in utroque membro | | explicuit fieri non posse , , ut aliquid cie - - atur , , quatenus inclinationem non habet . . sane dicit violentum hunc motum , , qui vi aliqua est , , in eo motu motu aliquando inveniri , , qui natura fit . . intellege autem , , qua contingat ratione . . omne , , inquit , , quod movetur aiit natura aut vi , , principium motus habet , , sed vel in eo inest vel in alio ; ; in eo quidem , , veluti vis , , quae plant am am vel animal vel vel lapidem movet , , in in alio vero , , quemadmodum potentia , , quae in lapide inest quaeque ex accidente movet — — veluti dum dum lapis descendit , , aliquid eorum secum trahit , , quae sibi proxima existunt — — cumque motus omnis vel natura vel vi feratur , , profecto si ei motui , , qui est naturae accommodatus , , virtutem adieceris , , celerior extiterit , , quemadmodum continget , , dum lapis e e superiore loco in in inferiorem inferiorem ceciderit . . motui autem violento nec maior celeritas nec maior numerus vel aliquid simile adiungitur , , sed totus per se absolute extiterit . . violentus enim motus a a potentia quadam proficiscitur . . in utroque vero motu , , hoc est violento et naturali , , omnino causa , , quae est secundum vim , , aere , , cuius inclinationis medio hi duo duo motus proficiscuntur , , quasi instrumento utitur . . est enim aptus et gravis esse et levis , , quandoquidem inter grave et leve medium tenet , , sic itaque virtutis erit instrumentum in motu , , qui in sublime fertur , , quoniam levis est , , cum impulsus fuerit et motus principium a a vi acceperit , , ex ex eo , , quod ob eius levitatem a a medio ( ( ? ? ) ) inclinat sursumque inclinat inclinat ot ot impellit , , quod in sublime fertur . . ad eum autem motum , , qui qui deorsum instituitur , , virtutis instrumentum existit , , quoniam gravis est , , ac motui deorsum hoc quidem modo auxiliatur , , cum impulsus fuerit , , quemadmodum dictum est , , ac motus principium a a vi acceperit . . etenim cum vis pervenerit annectiturque duobus simul , , quae moventur — — ei nempe , , quod sursum et quod deorsum cietur — — eius causa <aer> <aer> movebitur , , cum motum acquisierit . . quemadmodum vero hie <aer <aer motum> auget , , licet vis non non augeatur , , ita ita etiam movebitur , , quatenus vis nec ei proxima nec continua existit ab eoque movetur id , , quod vi vel praeter naturam movetur . . nisi ( ( enim ) ) aliquod aliquod corpus corpus eiusmodi esset esset , , motus , , quem vis excitaret , , quomodo esset ? ? etenim quoad motum violentum , , cum cum aliquod grave , , quod vim adfert , , existat ac aerem moveat transferatque simul ad ad id , , quod quod pulsu agitatur , , hac ratione aer commutabitur et erit instrumentum ; ; quoad motum vero naturalem <aer> iuvat , , dum secundum proportionem ac per se vim ac principium ad motum acquirit in unum et et eundem locum , , quando erit terminatus ( ( ? ? ) ) , , quemadmodum si ventus a a tergo navis motum celeriorem efficeret . . omne igitur , , quod per rectam rectam lineam movetur , , vel leve esse vel grave ex his perspicuum fit ; ; nec non etiam qua ratione in his , , quae per rectam lineam feruntur , , motus praeter naturam ac violentus sit , , simul etiam ostensum est , , siquidem declarat , , quod hie ab ab eo , , quod quod extra movet , , proficiscitur , , cum cum aere quasi instrumento utatur . . Ex iis autem , , quae dicta sunt , , intellegi potest nec omnium corporum ortum esse nec nullius omnino . . fieri enim non potest , , ut nullius omnino ortus sit . . perspicuum est enim huius sententiae auctores superius commemoratos , , nempe Parmenidem et Melissum , , nullam habere viam , , ut id in in iis , , quae sub sensum cadunt , , nobis explicare possint , , sed sed in eo , , quod est quodque ingenitum existit ; ; in rebus autem seusibilibus id id omnino efficiunt , , quoniam res sensibiles entia esse existimarunt . . idque ex actionis fundamento et sensu omnino statuerunt , , siquidem animal esse et plantas et et cetera , , quae quae eiusdem sunt generis , , perspicuum existit . . fieri etiam non posse , , ut omnium corporum corporum ortus sit , , manifestum sane est , , cum omnis ortus in universum in corpore , , et in terminato corpore , , sit . . id namque , , in quo ortus invenitur , , corpus nempe , , absolute et genitum non est ; ; non enim ex eo , , quod prius ab initio non fuit , , ex extremitatibus , , constabit , , cum cum demonstratum sit , , hoc fieri non non posse , , in in universum namque omnium corporum ( ( hercules ) ) ortus ortus non erit , , nisi nisi quispiam adiungat ponatque inane quoddam separatum inveniri , , in quo corpus corpus sit sit nullum , , siquidem convenit , , ut corpus omne locum occupet ; ; in quo enim loco loco erit corpus , , quod deinceps ortum est , , si si ortum sit , , is is sane convenit , , ut ante sit sit inanis , , cicm in eo nullum corpus existat . . etenim hic locus deinde quidem innovatur . . aliud enim corpus ex alio oriri veluti ex aere ignem ignem fieri fieri potest , , plane vero et absolute oriri <impossibile> est ; ; <ex hoc omnino> consequitur , , ut ponamus inanitatem inveuiri , , ex ex illo vero , , ut corpus , , quod deinceps ortum est , , in primi corporis loco , , ex quo oritur , , existat . . atqui si dicamus ex nou corpore corpus esse , , omnino quidem necesse erit dicere privationem fuisse ; ; actu enim fiet corpus ex corpore potentia | | existente . . sed si id corpus , , quod potestate est , , nullum sit aliud corpus actu prius , , separata seiunctaque deinceps a corpore inanitas erit . . si itaque omnium corporum corporum ortus esset , , ac absolute corpori ortus inesset , , consentaneum erit inanitatem quandam inveniri ; ; quodsi hoc fieri non potest , , fieri etiam non poterit , , ut omuis corporis ortus sit . . hoc autem ipsum praeclare admodum dixisse Alexander videtur , , nempe perspicuum esse Aristoteli non videri materiam actu corpus quoddam esse — — huic autem quispiam addere posset , , neque aliud quicquam quicquam actu inveniri , , ex quo existat — — verum materiam ipsam et formam separari quidem ac duas res esse , , secundum existimationem tuntum et intellectum , , at re ipsa fieri non posse , , ut earum altera per se existat ; ; sed cum dicitur , , secundum quod existimat , , aliquid esse ex materia , , ex eo , , quod re ipsa invenitur ; ; hoc autem , , quoniam id etiam est veluti id , , quod potestate existit ; ; hoc est quantum est in hoc , , tantum erit ex ex hoc , , videlicet videlicet tale aliquid erit , , fiuateuus ex materia constat . . Cum autem omnium corporum ortus non sit , , restat , , ut , , quorum corporum ortus sit , , et cur sit , , dicamus . . quoniam igitur in omnibus . . quae prima et principia hahent , , cognitio ex primis primis haurienda est , , prima vero ac ac principia eorum , , quae sunt , , elementa , , quae in illis inveniuntur , , habentur : : primum hoc videndum est , , nempe num talium corporum , , quae ortum habent , , sint elementa ; ; deinde si inveniuntur , , quamobrem sint , , videndum est . . exempli gratia quoniam simplex motus invenitur , , qui in quantitate quantitate et qualitate quadani est . . in hac autem indagine indagine convenit , , ut ut primo sumamus ac ponamus , , quae elementi uatura sit . . itaque corporis elementum ultimum eius sit , , in qoud cetera corpora composita dividuntur , , quatenus vel potestate vel actu in eo inest ; ; hoc enim utro modo sit , , adhuc ambiguum est . . si enim ortus et interitus causae congregatio et segregatio sint , , elementum actu erit in corpore ; ; si autem ortus causa non sit congregatio , , sed alteratio et transmutatio , , elementum potestate in corpore extiterit . . ex hoc autem sermone , , cum dicimus ultimum ultimum eius esse , , in quod corpora dividuntur , , intellegitur etiam , , quod sint prima , , quandoquidem in ea primo dividuntur , , cpiae specie diflferuut . . prima autem eorum , , in quibus sunt , , elementa habentur , , siquidem multa alia in illis etiam inveniuntur , , quemadmodum operationes et motus , , atque in universum omnia accidentia , , sed haec prima quidem non sunt , , tale autem aliquid elementum esse ex eo quidem manifestum est , , quod omnes [ [ et in omnibus ] ] hoc hoc elementi uomen iuxta liunc naturae ordinem volunt dicere , , cum si de de rebus rebus naturalibus , , tum si de artificialibus , , vel in universum de iis , , quae congregatione fiunt , , sermonem habeant ac ac disputent . . etenim plautae et animalis ele - - menta hoc quideni modo vocaiit , , quae ignis et aqua et reliqua simt ; ; ita etiam toni partem appelant , , nee uou et et primas vocis partes primasque sennonis ac primas omnium compositorum particulas . . Quodsi hoc naturae ordine elementum se habeat , , omniuo convenit , , ut aliqua eiusmodi uecessario siut ; ; uon euim aliquod compositorum propter aliquid aliud fit . . uumquid autem aliqua eiusmodi in corporibus inveniantur , , perspicuum ac manifestum existit ; ; nos enim ad sensum videnuis ex corporibus alia corpora simpliciora elici , , quemadmodum ex osse et trabe ignis elicitur . . hoc autem minime ita se haheret , , nisi potestate in in illis existerent ; ; cum autem ex illis eliciuntur , , ex potestate in actum redduntur . . posset namque quispiam occurrere : : ( ( pianam ratione ( ( inquiens ) ) tantum tantum eonvenit , , ut haec illorum esse elementa credautur , , et nou dicetur res contrario modo se habere ? ? etenim quanam de causa tantum ignem dicemus esse elementum , , ex quo et aliis nonnullis trabs constituitur , , stituitur , , et et non dicetur trabs ignis elementum esse , , cum manifestum sit ignem ex lignis oriri ; ; id autem , , ex quo aliquid fit , , eius quod fit , , elementum esse potest , , verum id , , ex quo quo aliquid fit , , quatenus est in in eo , , eius quidem elementum esse potest ; ; si autem in eo eo non non existat , , licet licet ex eo fiat , , fieri non potest , , ut illius elementum dicatur . . siquidem non eonvenit , , ut inde hac in re absoluta ratio ratio desumatur , , cpiia nempe eorum uuumquodque ex ex eo eo constat , , quod sibi finitimum finitimum existit , , quemadmodum quemadmodum ignis ex corpore ( ( ? ? ) ) et trabs ex igue , , sed consentaneum est est , , ut speculationi de de hac re illud illud etiam etiam adiungamus , , quatenus nempe alterum in altero existit ; ; nam in trabe , , in ossibus et et in in uuoquoque eiusdem generis videmus haec potestate inesse , , siquidem perspicue ex illis elici videntur , , in in igne autem , , et ignis in illis reliquis partibus , , trabs et caro uon videntur inesse , , neque haec duo duo ex illis eliciuntur ; ; elicerentur enim , , si in illis invenirentur . . neque eonvenit , , ut dicamus ossa et caruem fieri ex his , , non haec ex ossibus et carne , , si elementa | | plura quam unum tantum extitissent ; ; verum si unum modo sit , , quemadmodum materia , , et ex hac hac omnia corpora , , et ex corporibus erit materia dissolutione in contrarium . . siquidem , , licet id ita ita se habeat , , cousonum tamen rationi rationi non est , , ut hoc modo dicamus materiam ex corporibus fieri — quandoquidem eonvenit ( ( quemadmodum dicebamus ) ) ut ut perpendatur generationis modus — — non non ex eo , , quod adinvicem commutari videntur . . itaque hac de causa causa putandum est , , unum tantum eorum elementum esse ; ; etenim elementa ex corporibus compositis dissolutione quadam oriuntur , , composita vero ex simplicibus congregatione . . et hac de causa elemeiita ex corporibus compositis eliciuutur , , quandoiiuideni potestate in in illis existuut ; ; corpora vero composita ex illis simplicibus minime eliciuntur , , quoniam uec potestate , , uec etiara re re ipsa in illis inveniuntur . . couveuit autem , , ut hoc verbum elici <ἐκκρίνεσθαι> latins snmatur eo , , quod est videri . . debebat enim in trabe , , in carne et et aliis , , quae eiusdem generis sunt , , ignis videri ; ; caro autem uec in igne , , nec in ossibus quoque videtur . . et forte phme ita ita dixit , , quoniam quoniam videmus elementa ex quani plurimis compositis dementis elici , , quemad - - modum ignis ex ferro et lapidibus videtur , , ventus autem et et aer ex aliis rebus . . Cum autem ex his rebus perspicuum evadat elementa et prima inveniri ac ipsa initia et et elementa qualia sint , , et cetenis tantum res esse compositas , , statiin deinceps refert subiungitque Empedoclem ponere ignem et aquam et quae eiusdem generis sunt elementa aliorum esse , , Anaxagoram vero contra ac Empedocles de his s s entire , , atque in uuiversum dicamus , , quod unusquisque eorum contra de his ac alter sentit , , ( ( pioniam Empedocles ait corporum elementa esse ignem et terram et quae inter liaec medium tenent , , Anaxagoras vero contra ; ; eas enim partes , , quae inter se similes sunt , , quemadmodum caro , , os , , lignum et et unumquodque talium , , elementa esse , , aerem autem et et ignem ignem mixturam liorum , , corporum nempe consimilium consimilium partium , , quae semina appellabat . . siquidem ait aera et ignem ex omnibus eiusmodi similibus partibus constare , , ea ea ratione , , ut ut ob exiguam earum molem molem indistinctae sint , , sed simul coacervatis ac ac confusis res distinguitur ; ; quae vero elementa appellat , , sunt ignis , , aer et reliqua eiusdem generis , , hanc autem ob ob causam unumquodque ex ex his constabit , , uempe ex ex aere , , igne et aliis eiusdem generis , , quoniam in his omnia corpora similium partium insunt , , sed ob exiguam eorum molem sub seusum cernendi non caduut . . quoniam vero Anaxagoras ignem aethera appellat , , convenit ut intellegamus , , quod de igne retulit , , eius sermoni additum esse , , quare ait : : Anaxagoras enim ignem et aethera pro eodem appellat . . At simplicia inveniri hoc hoc sermone ostenditur . . omnis motus eius , , quod movetur , , motus est ; ; motus autem rei concretae concretus , , simplicis vero simplex existit . . sique motus simplex inveniatur , , simplex mobile itidem inveuitur : : igitur elementa etiam inveniuntur . . etenim corpus simplex mobile simplex est , , quod elein mentum vopatur , , etsi id simplex sit , , quod in ea , , quae specie differunt , , dividi uou potest ; ; liaee eniin elemeuti definitio est . . at ne quispiam existiraavet existiraavet , , cum ex raotu declarasset eleraenta inveniri , , hoc non ex ex iis iis esse habendum , , quae pvoprie eis iusuut , , sed ex accidentibus , , ideo alterum sermouem huic suo ita conexuit : omnis corporis , , quod uatura constat , , suus est propvius motus . . quod dixit autem motum simplicem iuveuiri , , verum est , , quoniam hoc omnes fateutur ; ; siquidem motus , , qui iu sublime et qui deorsum fertur , , simplices sunt , , eteuim licet aliquod compositorum iis motibus cieatur , , id tameu ( ( quemadmodum in Primo Libro praefati sumus ) ) ea quidem vatioue movebitur , , quatenus eius motus a a praevalenti in eo proficiscitur . . Quoniam vero retulit elementa in corporibus inveniri , , statim deinceps ex eorum actione videndum erit , , utrura finita sint , , an infinita , , et si finita , , quot uumero sint ? ? ac primum quidem non esse infinita ostendit , , cum eorum senteutiam senteutiam refellit , , qui infinita ea posuere . . primo autem contra Anaxagoram disputavit , , qui elementa infinita facit ac eas partes esse , , quae sint inter se similes , , siquidem haec eius senteutia recta non est ; ; neque etiam aliorum sententia , , qui corpora cousimilium partium esse elementa posuere , , recta est , , quandoquidem corpus cousimilium cousimilium partium , , veluti caro , , ossa et quae quae eiusdem sunt , , cuius baec , , geueris , , composita sunt ; ; nullum autem compositum est elementum : : igitur non omne , , quod e e similibus par tibus constat , , elementum erit , , sed omneid , , quod in ea , , quae specie differunt , , dividi non potest ( ( quemadmodum ante dicebamus ) ) elementum erit . . con convenitautem utpraesens sermo nobilissimo quidem eius significandi modo accipiatur , , sermo videlicet , , quod omue simplex , , quod in ea ea , , quae specie differunt , , dividi non potest , , elementum est . . siquidem ( ( mehercule ) ) , , tametsi aliquid ita se babeat , , nempe quod simplex est nee in ea , , quae specie differunt , , dividatur , , tameu elementum non non est ; ; neque materia etiam ( ( mehercule ) ) elementum vocabitur , , nisi nomen ipsum mutuo acceperit . . eteuim convenit , , ut sermoni , , quae remanent , , | | adiciantur , , veluti dictum nostrum , , quod in eo eo sit , , et iu quod res primo dividatur . . Atqui eius refutatio corpora cousimilium partium non esse elementa , , quoniam non omne , , quod sui simile est , , elementum existit , , vera non est . . Anaxagoras namque non ait omne , , quod sui simile est , , esse elementum , , neque etiam eius , , quod sui simile est , , atque elementorum una eademque ratio est , , in in tantum ut , , cum non omne id , , quod sui simile est , , elementum sit , , falsum sit , , ut eius , , quod sui sui simile est , , ac eleraenti una eademque ratio sit ; ; sed elcmentum sui simile est , , sermo autem retro retro non commeat , , ut omne , , quod sui simile est , , elemeutum existat ; ; et ideo nos etiam dicimus dicimus eiusmodi elementa , , quae secundum nostram nostram sententiam sunt , , consimilium partium esse . . Cumque dixisset se primo velle eorum sententiam refellere , , qui innumerabilia elementa posuere , , praesenti quidem sermone banc sententiam non refellit , , sed sed nou omne , , ( ( luod sui simile est , , esse elementum explivavit . . quamobrem revertitur ad ostendendum , , quod uec sermo nee quippiam aliud in uuiversum hie , , est , , quod omnino efficiat , , ut , , qui ponunt elementa partium cousimilium esse , , neeessario asserere cogautur ea inuumerabilia esse — — id quod a a veritate alienum existit — — quare ueque isti necessitate aliqua coguntur , , quae ex sermone , , quiboc neeessario efficiat , , vel ex causa quadam eliciatur . . quamvis euim non ponatur corpora consiinilium partium partium esse esse infinita , , quicquid tamen de ortu hoc hoc quidem quidem mode dicetuv , , verum erit ; ; quemadmodum si finita , , vel duo , , vel tria tantum esse ponerentur . . idem namque Empedocles fecit , , cuius quidem factio impossibilis est , , siquidem ipse ponit has omnes partes esse ex elementis numero definitis , , et Anaxagoras etiam fatetur , , id quod hoc iure se se habet , , ex ex iis coustare , , quae eo iure non se habent . . etenim etsi ea , , ( ( piae generantur , , innumerabilia sint , , omnino necesse non erit , , ut ex innumerabilibus rebus constent . . dixi : : quod hoc iure se habet , , ex ex iis constare , , quae eo iure non se habent ; ; ut hoc modo intellegeretur , , quem modo referara referara , , videlicet , , ( ( piemadmodum si ex ex eo eo constaret , , qoud non est ullo modo . . quare si esset inter nos , , qui poneret elementa sui similes partes habere , , necessario omnino eftieitur , , ut non ponat omne , , quod fit , , fieri ex simili ; ; vultum enim ex vultu alio non facit . . quid igitur prohibet Anaxagoram , , ut infinitum claudat circumscribatque , , cum principiorum finem terminet ? ? etenim tennmata et finita facerc principia , , et Itaec quam paucissima , , profecto est actio actio longe nobilior , , dum ea , , quae illis adicit ( ( ? ? ) ) , , prorsus eadem sint , , quemadmodum matbematicis placet terminatas astrorum positioues sumentibus . . hi namque ea assumunt , , quae congregata nobis videntur , , eaque vel specie vel numero terminant , , dum ea observant , , quae sub seusum cadunt . . siquidem etiam in naturae ordine longe magis consentaneum erit , , ut ea observentur , , quae prorsus eadem sunt , , in iis , , quae numero quam paucissimo constant , , idque etijjm naturae lege necessario efficitur . . in contemplatione etiam , , quae scientiae deservit , , longe melius ac ac rationi magis conseutaneum videtur , , ut defiuitis priucipiis atque eis , , quam fieri potest , , numero paucissimis speculemur . . Numqiiid autem elementa specie siut defiuita , , ex argumento perspicuum evadet , , quod quod deinceps inducit , , ita inquieus : : si corpora defiuitis distiuctionibus diffenmt . . quod hunc in modum modum explicari potest , , corpus a corpore diflterre dicitur ( ( quemadmodum in Libro de Sensu Sensu et et iis , , quae seusibus percipiuntur , , docuimus ) ) iis iis distinctionibus , , quae seusus movent ; ; quae eaedera si fiuitae sint , , corpora igitur , , quae <his> distinctionibus distinctionibus differuut , , sunt finita . . sed in Libro de Sensu et iis , , quae sensibus percipiuntur , , explicatum fuit differentias omnes defiuitas esse , , orauino igitur eiusmodi differentiae , , quae sensum movent , , erunt definitae . . etenim omne id , , quod seusum mo vet , , ex contrario quidem fit ; ; cum autem contraria in extremitatibus , , principiis videlicet ac ac finibus , , consistant , , omnino omnino necessario convenit , , ut ea , , quae inter haec medium tenent , , sint definita . . horum autem , , quae sensum movent , , differentiae sunt in in iis , , quae inter ilia medium occupant , , quod autem adversus Anaxagoram disputavit , , ac dissiduum , , ad quod eius positionem deduxit , , facilius per deductionevi ad impossibile in Primo Libro de Ortu et interitu desumptum fuit , , ubi per deductionem ad impossibile explicat , , quod sui similes partes babet , , specie infinitum non esse . . etenim cum Anaxagoras dicat uuumquodque corpus ex consimilibus consimilibus partibus constare , , hae si iufiuitae extiterint , , necessario fit , , ut re ipsa ipsa corpus inveniatur , , quod ex iunumerabilibus rebus constet . . quod vero re ipsa ex innumerabilibus constat , , id etiam infinitum existit ; ; hac quidem ratione | | fiet , , ut unumquodque corpus sit infinitum quod sane falsum existit : : non igitur quod sui similes partes habet , , est infinitum . . Cum autem Anaxagorae sententiam reprobasset et contra eum illam reflexisset , , ad Leucippi et Democriti sententiam refellendam sese convertit declaratque , , quod nec rationi consentanea sunt ea , , quae ad amborum sententiam consequuntur . . quamobrem ait , , quod arabo bi bi posuerunt principia individua , , quae primae magnitudines dicuntur , , ac ea numero infinita esse aiunt . . at magnitudine ponunt ea ea individua , , hoc est minime discreta , , cum e e corporum corporum numero baec tantum tantum continua sint , , quandoquidem in iis aqua ( ( ? ? ) ) non non inest . . cum ipsa individua sint , , nee ex [ [ uno plura , , nec ex ] ] pluribus eorum unum efficitur . . siquidem aiunt fieri non posse , , ut aliquid sit divisibile , , nisi ea , , in in quae segregatur , , connectuntur et complexii colliguntur ; ; sed hac quidem ratione necessario convenit , , ut inter ea iuaue sit in illis extensum . . dicuntque omnia haec non mixtione et et corruptione , , sed [ [ concursu et ] ] complexu complexu generari . . id autem , , quod apud eos complexu et et confusione , , oritur , , collectionem et confusioneni appellant , , ex similium vero collectioue nullum continuum generatur , , uec aliquid erit uuum , , nisi quando continuum extiterit . . Deinde elicit : : ambo quodammodo omnia , , quae sunt , , numeros faciunt et et ex uumeris . . et in hoc aliqua ex parte Pyth agorae senteutiam insequuntur , , aed aed <non> absolute , , ipsi nou pouunt corpora ex ex uumeris constare , , qui ex unitatibus compouuntur , , quasi haec corpora uon sint , , sed ex iudividuis corporibus effici , , quemadmodum uuitates etiam individuae sunt , , quamvis autem non pouant eiusmodi corpora ex incorporeis unitatibus constare , , quia tamen mundi constitutionem ex iudividuis rebus ponunt , , aliqua quidem ex parte illud absurdum admittere videntur , , quod unitates individuas comitatur , , quasi ipsi ponant ea , , quae suut , , non aliter ac si ex uuitatibus ac numeris corporeis coustarent . . ac ambo etiam in eadem seutentia sunt sunt cum iis , , qui ea , , quae suut , , ex ex numeris quibusdam quibusdam constare asserunt , , dicentes fieri non non posse , , ut ex iudividuis continuum uuum efficiatur , , iuxta senteutiam dicentium nullum continuum ex unitatibus effici . . Et cum hoc etiam dicunt eorum omnium individuorum figuras figuras infinitas esse , , siquidem in hoc ditferunt inter se . . nou enim ex eo difterunt , , quod individua sint , , neque etiam quatenus unum corpus continuum sint , , cum id omnibus illis sit commuue ; ; quorum vero principia sunt iofinita . . . . . . igitur individua etiam dicunt esse infinita . . neque figuram aliquam , , quae innovatur , , unicuique elementorum tribuunt , , quemadmodum ii , , qui igui figuram pyramidalem tribuunt , , dicuntque terram eius figurae similitudinem repraesentare , , quae cubus appellatur , , reliquis vero duas alias figuras accommodant ; ; siquidem ambo igui modo tribuunt figuram , , videlicet sphaericam , , quoniam continui motus ac partium admodum tenuium existit , , et ob banc causam immergitur ac omne permeat corpus , , quoniam caret angulis , , neque etiam a a re aliqua prohibetur ; ; atqui aeri , , aquae et terrae nullam propriam tribuunt figuram . . neque etiam eiusmodi elementa nisi magnitudine inter se distinguuntur ; ; terrae namque elementa aquae , , nee non aquae elementa aeris elementis magnitudine praevalent . . secundum figuram autem eadem omnium ratio est ; ; nihil enim eorum , , quodcunque est , , ex aliqua figura particulari , , sed ex omnibus figuris quasi generatio ex semine confuso generatur . . Primum quidem in eodem etiam isti atque Anaxagorae sectatores errore versantur , , nempe fieri posse , , ut inveniantur , , quae prorsus eadem sint , , licet elementa infinita non efficiant , , sed ad sermonem de infinito inclinant , , quatenus nec sermo , , nec nec ratio aliqua invenitur , , qua ad id id deducantur . . deinde in hoc etiam aberrarunt , , quoniam non animadvertunt , , si corpora sensibilia , , quae totum appellant , , infinitis differentiis non differant differant inter se , , neque etiam individua elementaque , , quorum causa eiusmodi eiusmodi corpora generantur , , quae sensum movent , , infinita existere , , idque est , , quod adversus Anaxagorae sententiam ante praefati sumus . . praeterea , , inquit , , eos eos necesse est , , qui individua corpora dicunt , , mathematicorum scientias destruere , , tametsi eos deceret , , ut vel probabilioribus probabilioribus rationibus eas destruerent — — ac ac idest , , quod ante dictum fuit , , dum ad alios responsionem afferebat — — vel quod quicquam earum non non moverent . . atqui eos admonet , , ut non asserant divisionem non fieri in infinitum , , siquidem magnitudines semper dividuae non non erunt , , neque etiam magnitudo perfectior erit , , nec demum magnitudo omnis in duas aequas partes secabitur . . haec autem etsi in universum hic per se magnum pondus habere non videantur , , ad ad ea tamen , , penes quae principiorum vim habent , , magnum pondus habere dicuntur . . et hac quidem ratione mathematicorum scientias tollerent ; ; | | multisque praeterea adversarentur adversarentur ex iis , , quae quae manifesta sunt sunt sensuique sensuique perspicua , , quemadmodum quemadmodum non dari temperamentum <κρᾶσιν> , , neque in corporibus , , neque etiam effectus in eo , , quod afficitur , , nec insuper animatum et plantam in in corpore uniri , , neque mutationem , , neque conversiouem , , neque accretionem continuam et quae eiusdem generis sunt , , quae partim sensui sensui perspicua sunt , , partim hominum multitudini videntur . . et subiungit : : de quibus ante , , dum in Libris de de Natura de motu disputavimus , , dicebamus : : fieri non posse , , ut continui divisio in infinitum non procedat , , sed in numerum quendam terminatum ; ; etenim minima quaedam magnitudo inveniretur , , quae prima existeret . . Simul autem et ea , , quibus pugnant ipsi secum , , dicant necesse est . . siquidem aiunt terram , , aquam , , aera et ignem alia ex aliis oriri , , dum individua magna a a parvis segregantur , , distinguuntur ac separantur et ex contrario ; ; sed hoc quidem modo alia ex aliis sic tantummodo oriri possunt , , quatenus , , dum dum magna dividuntur , , parva ex illis efficiuntur . . exempli gratia , , dicunt terram differre ab aqua , , non non quia individua , , ex quibus unaquaeque unaquaeque earum perficitur , , figura differant inter se , , cum individuorum , , ex quibus unaquaeque unaquaeque earum innovatur , , quaevis forma profecto eadem sit , , sed differunt ex ex eo , , quod individua , , ex quibus terra ac eius formae perficiuntur , , secundum se magna existunt , , individuorum autem , , ex quibus aqua perficitur , , multa quidem in in aqua inveniuntur , , at individuorum , , ex quibus terra perficitur , , longe plura in in terra deprehenduntur . . dicuntque ex terra in aquam secretione , , divisione ac segregatioue individuorum , , quae terram innovant , , vel omnium vel vel plurimorum , , fieri transnmtationem , , ac terram etiam ex ex aqua fieri , , secretione , , divisione ac segregatione individuorum , , quae aquam constituunt , , vel omnium vel plurimorum . . si enim individuum dividuum extitisset , , quod in partes partes dividi non potest per sui ipsius partes incrementum et defectum magnitudine admitteret ; ; quare ex eis aqua innovabitur ea ratione , , qua magna parva efficiuntur , , terra autem , , secundum quod magna revertuntur . . cum autem magnitudine transmutationem non admittat , , omnino quidem contingit , , ut alterum deficiat , , vel terra , , vel aqua , , nec ex iis , , quae quae terram constituunt , , aqua , , vel vel ex iis , , quae aquam efficiunt , , terra fiet , , cum haec duo iuxta eorum senteutiam alterum ex altero oriantur . . haec enim duo , , videlicet alia ex aliis oriri ac ea individua esse , , sibi invicem adversantur . . cum autem modum explicasset , , quo individua vicissim alia ex aliis oriri ac praeterea aliud ex alio effici asserunt , , hac nempe ratione , , quod maiora vel vel minora minora sunt , , huic sane aliud quaesitum adiungendum , , quod nos inquirimus , , quanam ratione vi - - cissim alia ex aliis oriantur . . cum autem se illis opposuisset , , ac illo altero quidem modo eos reiecisset , , secundum quem aliquid per individua ipsa generari dicunt , , quatenus nempe maiora vel minora efficiuntur , , cum hoc sane refellit alia ex aliis vicissim generari . . iuxta vero eorum senteutiam modus , , quo aliud ex ex alio fit , , alter est , , quatenus aliud etiam per segregationem et seretionem invenitur ; ; siquidem hac ratione dicetur ex eo , , quod medicina concoquitur , , hac de causa causa aliud efficitur , , ut cum tenuiores vini partes ab ab igne resolvuntur , , quod reliquum vini est defrutum efficitur . . atque in universum sive hoc modo res se habeat , , sive alio , , convenit , , ut ut in suffragium suffragium eorum convertatur , , ex eo , , quod eo modo , , quo quo ipsi loquuntur , , eodem sane referre deberet , , ut res contra contra se habeat , , et et non per aequivocationem sermonem illorum refellere . . Praeterea neque secundum eorum sententiam , , qui Leucippi et Democriti sectam insequuntur , , elementa , , quae horum duorum seuteutia individua sunt , , infinita videntur existere . . modo modo secundum sententiam Anaxagorae de elementis infinitis plane et absoluto sermone non loquitur , , sed dixit : : ue horum quidem duorum sententia , , quia iam <supra> explicatum fuit , , videlicet : neque sententia aliorum . . atqui <antea> docuit ( ( iuxta eius nullum elementum esse infinitum infinitum ex eo , , quod posuit ea , , quae consimiles partes habent , , dififerentiis , , quae sensum movent , , sibi invicem opponi ; ; explicatum autem fuit has differentias esse finitas , , ergo hac sententia elementa infinita non sunt , , et simili ratione dedaratur horum duorum senteutia individua esse finita , , siquidem ipsi ponunt individua figuris differre inter se ; ; atqui monstratum fuit figuras esse finitas . . porro figuras dixi ( ( ? ? ) ) , , quoniam figura omnis omnis vel vel rectis , , vel vel rotundis lineis concluditur , , quarum duarum unaquaeque hoc quidem modo consumitur . . etenim figura , , quae rectis lineis continetur , , in in triangulos et et pyramides dividitur , , videlicet superficies in in triangulos , , solida vero in pyramides . . | | at figura , , quae non rectis lineis constat , , in octo partes secatur , , quemadmodum modum est in sphaera ; ; hae vero octo existunt , , secundum quod sphaera in duas medietates , , unaquaeque autem medietas in quatuor partes seceruitur . . verum argumentatio ita procedit , , qitatenus figurae ( ( ? ? ) ) in principia finita resolvuntur . . atque tamquam praecedens sermo de primis figicris positus est , , sed retulit tantummodo banc , , quae pyramis dicitur , , esse octavam sphaerae partem , , ut consequent , , vero inducit , , quod ait : : omnino consentaneum esse , , ut principia aliqua sint finita . . sed non inquit omnino consentaneum esse , , ut haec sit figurae principium ; ; sed quotcunque hae numero sint , , profecto tot sunt sunt simplicia corpora , , quot numero illae existunt . . perspicuum est autem et manifestum figuras regulatas esse finitas , , quemadmodum sunt omnes figurae , , quae aequilaterae sunt ac acquis angulis constant , , figurae autem irregulatae termino ac fine vacant , , itaque si isti dixerint individua ita se se habere , , quemadmodum quemadmodum etiam dicere Solent , , consentaneum non est , , ut per hunc sermonem eis opponatur . . Aristoteles autem deinceps ex simplicium corporum motu rationem inducit , , qua quidem perspicuum perspicuum fit ea infinita non non esse . . quoniam enim simplicium corporum motus duo sunt , , unus rotundus , , alter vero rectus , , quorum unusquisque simplici corpori inest , , ac suus cuiusque corporis naturalis proprius proprius motus est , , convenit , , ut ut corpora simplicia duo genere sint . . cum autem loca etiam sint terminata , , secundum quod corpus omne natura pracditum sui proprii motus initio determinatur , , quo provenit ac suam formam adipiscitur , , cum cuiusque corporis natura generata sit : : quae unum et eundem motum habent , , una et eadem prorsus erunt . . [ [ igitur si plura corpora ad eum locum cientur , , qui inferiori proximus existit , , omnia ex terra constabunt ; ; ] ] si vero multa corpora in suiteriorem suiteriorem locum feruntur , , omnia ex igne conflabuntur . . idem etiam couvenit , , ut de iis dicamus , , quae quae circa medium , , sunt , , cum de medio ea contrarietas sit declarata , , quae penes aliud consistit . . itaque cum explicatum sit simplices motus non esse infinitos , , quibus nou existentibus infinitis , , igitur simplicia corpora , , quae his motibus terminantur , , quibus formam adipiscuntur ; ; infinita non sunt : : ergo clementa non sunt infinita . . [ [ Quoniam autem finita finita sint oportet , , restat , , ut videamus ] ] utrum unum an plura existaut ? ? cum enim nonnulli elementum , , ex ( ( pio pio reliqua corpor constant , , unum modo pouant , , propterea de eorum opinione quaestionem constituit . . hoc unum vero elementum elementum partim aquam , , partim aera , , alii inter aera et aquam aliquod medium , , quod est aqua minutius , , aere vero densius duriusque , , ponunt ; ; nonnulli vero dicunt caela ac mundos infinita esse , , ii quidiem , , qui hoc elementum elementum unum primum , , ex quo quo reliqua fiunt , , ignem faciunt vel aquam vel aliquod aliud , , quod inter aera et aquam medium tenet , , deinde ex eo eo raritate et densitate cetera cetera corpora generant , , se se ipsi fallunt , , ac eorum sententia necessario efficitur , , ut ut id quidem , , quod primum ponunt , , primum ab illis positum non non sit , , siquidem aiunt primum et elementum id id esse , , in quod corpora dissolvuntur , , posterius autem , , quod ex elemento compositum est . . si enim raritas est est dissolutio , , quemadmodum quemadmodum densitas est compositio , , eorum sententia necessario etiam efficitur , , ut ex boc uuo raritatis ordine multa fiant , , quatenus id , , quod ex eo constat , , omuino quidem raritatis ordine generatur . . quoniam autem id , , quod raritate fit , , primum est — — hoc enim modo elementa prima fiunt , , videlicet omnino raritate — necessario illis efficitur , , ut id , , quod ex boc uno raritatis ordine fit , , eo auti - - quius existat . . cum autem ignis omnium corporum subtilissimum sit , , qui quidem raritate lit , , sequitur eis autiquiorem esse , , nihil autem interest ; ; si enim quispiam diceret diceret , , ignem corpus non esse , , quod ceterorum omnium corporum minutissimis partibus constat , , sed tantummodo tenuiorem existere , , esse autem unum aliud ab igue : : id igitur hoc uno uno antiquius erit , , ex quo dicunt cetera corpora constare . . Aristotelis autem sermo si ipse per se spectatur , , ab eius fine pendet , , cui cui alligatus est , , ubi inquit raritatem esse dissolutionem ; ; sed qui haec ponunt , , huic forte minime assentiuntur . . quare in eiusmodi sermonibus sane duplicata est depravatio veritatis ( ( ? ? ) ) , , siquidem illi ponunt id , , quod rarum et densum iutercedit , , nee primum nec elementum esse , , cum ipse sententiis eorum contortis ratiocinetur ( ( ? ? ) ) , , quasi inter haec duo duo constaret . . ambae enim extremitates eo priores sunt , , quod in medio medio locatum est , , et si ambae ambae non non sint , , tamen baud dubie earum altera prior est ; ; siquidem album et nigrum purpureo colore ( ( exempli gratia ) ) priora priora sunt , , quoniam inter ea ea medium tenet , , senectus autem ac ac aetas florens , , ambae quidem [ [ clamosae aetatis , , sen extremae senectutis tempore ] ] priores non sunt , , sed | | earum altera dubio procul prior est . . praesentem autem sermonem , , quern modo afferemus , , contexit , , ac ac perspicuus existit . . Praeterea ex hoc uno uno tali modo , , hoc est raritate et densitate , , reliqua generari aliud non est quara tenuitate et crassitudine ; ; nam quod rarum est , , id tenue , , et quod densum [ [ crassum est ] ] . . rursus autem tenuitate et crassitudine idem est , , quod magnitudine et parvitate ; ; tenue enim est , , quod minus est , , et crassum , , quod mains ; ; quod enim valde extensum dilatatumque est , , tenue dicitur , , quale est id , , quod ex minutis minutis partibus constat , , quare hoc modo onmino efficitur , , ut reliqua ex hoc uuo fiant magnitudine et et parvitate , , ita ita ut ex relativis speciem innovent ; ; ponunt enim hoc modo inter se apertissime distingui . . itaque ex hoc necessario fit , , ut in singulis eorum propria substantia non insit , , sed omuis substantia ad aliud referatur . . at quanam ratione hoc hoc necessario sequituv ? ? dicimus id omniuo necessario effici : : quoniam inter se quautitate termiuautur , , hoc est magnitudine et parvitate , , itaque magnitudines inter se aliquam relationem habebunt habebunt ad ad ignem et terram , , ac ac earum proportio talis erit , , qualem ea nota , , quae παρανήτη παρανήτη appellatur , , ad eam habere dicitur , , quae νήτη vocatur . . si igitur eandem similitudinem sumpseris in aliis magnitudinibus maioribus vel minoribus , , earum quidem vel haec erit ignis , , vel vel ilia terra , , quemadmodum in aliis sonis maioribus vel minoribus efficitur , , ut vel hic paranete , , vel ille nete existat , , modo quidem soui , , qui desumuntur , , omnino secundum eam eam proportionem sumantur , , quam paranete ad nete habere dicitur . . si vero cum his his tertia alia magnitudo accipiatur , , cuius proportio ad ad magnitudinem ignis talis erit , , qualem ignis magnitudo ad ad terram habet , , turn illa tertia maguitudo desumpta proportione ad ignem , , qui a a principio est , , igms erit , , et ignis , , qui a a principio est , , comparatus ad banc tertiam magnitudinem desumptam , , terra extiterit , , eritque ad terram , , quae principium principii est , , ignis ; ; quemadmodum si paranete penes alium tertium sonum , , qui qui gravior sit , , inveniatur , , nete nete extiterit , , sed penes nete nete erit paranete , , ac ita in in reliquis . . convenit enim , , ut magnitudo , , quae desumitur , , elementi cuiusdam proportione proportione semper dividatur , , quando quidem minores magnitudines maiorum ambitu semper clauduntur , , ac omnis proportio in una maguitudine maguitudine clausa est , , propter divisionem in in infinitum , , quod quidem et et iis accidit , , qui plura elementa ponunt dicuntque magnitudine et et parvitate inter se se differre . . hi vero sunt , , de quibus antea meminit , , quod igni tantum figuram trihiumt , , reliquis autem nullam propriam figuram accommodant , , sed dicuut hoc omnino eveuire ac fieri magnitudine ac parvitate insectilium . . ex iis autem , , quae reliquis his de de rebus retulit , , videlicet raritatem et densitatem tenuitatem et et crassitudinem esse , , ac tenuitatem et crassitudinem magnitudinem et parvitatem existere , , confirmavit atque omnino deduxit cousentaneum esse , , ut ignis , , terra et reliqua iuxta relationem tantum ad invicem existerent . . etenim si aeris tenuitas mensura sit terminata , , turn omni eo , , quod eiusmodi mensura tenue est , , id , , quod tenuius existit , , ignis tantum erit ; ; nee amplius <ignis> erit , , quatenus eo tenuius tota hac mensura , , existit , , qua qua hoc terram tenuitate excedit , , cum fieri nullo nullo modo possit , , ut ignis et aeris tenuitatem multum egrediatur . . etenim si ei , , quod tenue admodum , , quemadmodum ignis et aer existit , , extensio inesset , , ignis et aer aer minime minime esset , , nee remaneret in sua pulchritudiue , , quatenus ignis tenuissimus existit , , ipsi enim ita ita asserunt , , hunc aerem tenuem tenuem admodum esse , , talemque comparatione ad quam ignem esse , , ac rursus aera comparatione ad ignem aquam . . haec igitur dubitatio , , quam retulimus , , sat est ut ut horum horum suffragio adversetur ac ac sermones eorum infringat ; ; hoc autem est , , quando elementum medium extiterit et inter duo extrema , , fieri nou potest , , ut sit primura . . quamobrem ipsemet ait : : qui autem ignem primum elementum ponunt , , hanc illi tantum dubitationem evitarunt ; ; ignis namque veluti extremum quoddam ac finis apparet , , non autem medium , , siquidem corporum , , quae per se se subsistunt , , tenuissimum existit . . quare fieri non potest , , ut se ipso tenuius existat ac ex eo aliud gignatur . . Deinde dicit : : qui ignem prius et antiquius ponunt , , tametsi hoc quidem incommodum vitant , , alia tamen absurda suscipere coguntur . . eorum enim alii figuram ad ignem adhibent , , alii figuram non non adhibent . . de hoc autem postea sermonem absolvit , , cum haec in in medio posuerit , , videlicet qui igni igni figuram adhibent , , quoniam eius figuram pyramidem esse iudicarunt . . horum nonnulli causam dicunt , , quamobrem ignis figuram figuram habeat pyramidalein , , [ [ eo quod figurarum quidem pyramis una ex omnibus maximam vim secandi habet , , ideoque ] ] eiusmodi eiusmodi figura igni accommodatur . . alii autem magis quidem sufficiente sermone de forma loquuntur , , siquidem | | aiunt , , quemadmodum id , , quod ceteris corporibus corporibus tenuius est , , ignis esse videtur , , ita omnia ex ex pyramidibus constant ; ; itaque primum in corporibus corporibus ignis erit , , in figuris autem pyramis ; ; primo’ O O corpori prima figura convenit . . quare cum ignis primum corpus sit , , primafigura ei inest ; ; haecautem figura ea est , , quae pyramis vocatur . . dicit , , eos quasi hunc sermonem ostentationis ( ( ? ? ) ) gratia protulisse , , licet similem sermonem ipse etiam Aristoteles in Primo Libro contexat , , ubi palam fecit corpus quoddam quintum inveniri . . inquit enim : : quoniam motus , , qui in orbem fertur , , simplex est , , ac id , , quod motum affert , , simplici motu movetur , , [ [ convenit igitur , , ut , , quod simplici motu movetur , , simplex existat ] ] . . si vero quispiam diceret diceret , , quod , , quia motus in naturalibus rebus ex iis est , , quae per se existuut , , vel quia nahac nahac tura etiam est est principium motus , , — — eiusmodi namque corpora naturalia dicuntur , , quia natura eis inest et quia motus ( ( quemadmodum memoravi ) ) in rebus naturalibus natura invenitur — — non indignum videtur eiusmodi sermonem contexere : dicimus nos formam etiam per se in corpore inesse ; ; convenit enim , , ut in corpore naturali propria etiam forma inveniatur . . li enim , , qui ignem primum corpus corpus partim ( ( quemadmodum praefatus est est ) ) ei figuram adhibent , , partim banc quidem non adhibent , , sed plane et absolute eum ceterorum omnium corporum tenuissimis partibus constare faciunt , , periude quasi inflatione surgant , , annectantur evadantque , , quemadmodum auri scobes , , quae quidem , , secundum quod segregantur ( ( ? ? ) ) , , in unum colliguntur . . utriuque autem sectae professoribus , , videlicet qui igni figuram adhibent et qui eam illi non adhibent , , si dixerint magnitudine eius individuum esse ut individuum , , rursus eaedem rationes , , quibus illi refelluntur , , qui individua faciunt , , opponi possunt ac ac eadem incommoda eos eos sequuntur , , nec nec non etiam mathematicorum principiis adversantur . . praesens autem sermo praeter id , , quod incongruus per se ac dissentaneus videtur , , naturae ordine falsus invenitur . . siquidem convenit , , venit , , ut magnitudine inter se eadem sit relatio , , quemadmodum terra , , aer et aqua , , ac figura , , hoc hoc est magnitudo , , corporum , , quae quae sunt tenuiora , , maior semper appareat . . hac enim ratione aer maiorem quam aqua occupat locum , , [ [ siquidem eius magnitudo magnitudine aquae aquae maior existit , , et ignis etiam maiorem ac ] ] aer locum occupat , , et reliqua eodem modo . . itaque necessario convenit , , ut ignis elementum natura bis elementis mains existat ; ; atqui ignis elementum aeris elemento magnitudine praevalet et aeris elementum elemento aquae : : igitur aeris elementum ignis elemeuti magnitudine clauditur . . ex lis autem non deducitur eiusmodi elementum individuum non esse , , sed parvum non existere ; ; quoniam ii , , qui individua faciunt , , non dicunt ea parva parva admodum esse , , quaudoquidem in in eis eis invenitur , , quod existimatione in septem partes sectionem admittit , , dicuntque hoc in pauciora non dividi . . atque in universum non convenit , , ut pouamus ignem , , quoniam aere maior existit , , ex ex elementis contlari , , quae eum constituunt , , neque [ [ aer aer ] ] quia maior maior non non est , , sed magnus tantum tantum existit , , propter eum iunovari . . nee non ad bunc sermonem alter sequetur , , nempe si si divisihile existerit , , et reliqua , , quae sequuntur , , perinde quasi explicatum explicatum sit eiusmodi elementum individuum non esse . . Atque dicit , , quae eos sequantur , , qui qui ignem describunt , , hoc est qui ei figuram tribuunt , , nec non et eos , , qui eum magnitudine determinant , , ac ii sunt , , qui eum tenuissimum posuere ; ; ipsi enim differentiam , , quae est secundum tenuitatem , , secundum magnitudinem cognominant . . quare iis , , qui igni figurara figurara tribuunt , , accidet ignis partem non esse ignem ; ; etenim propterea quod elementum elementum est ignis , , qui qui pyramis est , , huius pars autem autem est ignis , , perspicuum est ignem partem habere , , si aliquo modo dividuus est ; ; et propterea quod pyramis , , secundum quod dividitur , , in consimiles . . figuras non dividitur , , quae pyramides dicuntur , , ignis igitur in ignem non dividitur . . itaque ignis partes , , et ignis et non ignis extiterint ; ; ignis quidera , , quoniam ignis pars est , , non ignis autem , , quoniam pyramides non sunt ei similes , , quae a a principio principio dividitur . . pmetevea cum hoc etiam necessario efficitur non omne corpus vel vel elementum esse , , vel ex elemeutis . . pyramidis enim pars hoc quidem iure iure se se habet , , quandoquidem non est est etiam elementum — — cum pyramis tantum apud eos elementum sit — neque etiam ex elementis — — id enim , , quod ex elementis est , , id esse dicitur , , quod ex pyramidibus constat — — haec autem ratio eo eo fundamento nititur , , quod antea posuit , , nempe ignis elementum elementum ex eo , , quod quod dividuum est , , re ipsa etiam etiam dividuum existit , , licet in sermonibus superius allatis explicatum non fuerit dividuum esse , , sed minimum quidem non | | existere . . atqui nos dicimus ex eo , , quod minimum non est , , dividuum non existit . . At iis , , qui magnitudine illud determinant — — tenuitatis autem loco maguitudinem sumit — — omnino continget , , ut aliud elementum sit , , quod eiusmodi elemento antiquius existat ; ; atque eo aliud prius , , et sic in infinitum ; ; semper enim minus eo , , quod assumptum est , , assumere possumus , , idque ob divisionem divisionem in infinitum , , at si in in sue sue sermon e e tenuitatem tenuitatem posuisset , , dicendum ei non erat , , quod , , antequara antequara tenue esset , , aliud tenuius sumeretur et hoc in infinitum ; ; quamobrem tenuitatis loco maguitudinem dicere voluit . . Deinde dicit : : praeterea iis etiam idem accidit atque illis , , qui corpora similium partium raritate et et densitate terminarunt , , hoc est elementa existere secundum relationem adinvicem . . siquidem id , , quod acre tenuius est , , secundum quod aer aquae tenuitate praevalet , , ad aerem comparabitur , , ac eam rationem ad ad aerem habebit , , quam aer ad aquam habere dicitur , , ac similiter in ceteris ; ; sermonis enim eiusmodi ratio perspicua est . . cum autem propria incommoda retulisset , , quae ad unumquemque illorum duorum necessario seautem quuntur , , qui unum ponunt elementura , , sive aquam sive aerem sive aliquid ex his duobus sive iguem illud posuere , , deiuceps quod in universum omnibus contingit , , in medium affert dicendo : commune omnium peccatum , , hoc est errorem , , esse , , quod unum atque solum motum naturalium cuiusque corporum efficere coguntur . . etenim cum in omnibus corporibus , , quae natura constant , , motus principium insit , , si omnia iuxta horum sententiam unum quiddam sint vel ex ex uno , , omnia sane eiusmodi tantum motu ciebuntur , , ac summa motus pluvalitatis eorum summa terminabitur . . itaque consentaneum erit , , si eiusmodi elemeutum , , ex quo reliqua efficiuntur , , ignis extitisset , , ut , , quot et quanta ilia corpora fuerint , , eo motu in sublime tantum ferantur ; ; nunc autem huius oppositum manifestum est , , nempe inveniri corpora , , quae quo plura maioraque fuerint , , eo magis [ [ celeriusque ] ] ad ad infera , , et et alia corpora ad ad supera cieantur , , cum motus priucipia sint diversa . . quare cum ob banc causam plura etiam elementa inveniuntur , , tum ob eas incommoditates , , quas quas superius retulimus , , quae ad eos eos omnino sequuntur , , qui unum elementum posuere . . cum enim ( ( quemadmodum quemadmodum ante praefati sumus ) ) motus quidam simplex inveniatur , , corpora igitur , , quae natura eo eo motu feruntur , , simplicia sunt ; ; quae quidem elemeuta existunt . . Quoniam autem , , inquit , , nee nee innumerabilia sunt elementa nec unum tantum , , relinquitur , , ut ut [ [ pluar ac ] ] finita sint . . at cum dicendum ei ei relinqueretur , , quot ipsa numero sint , , ait : : sed primum videndum est , , utrum aeterua sint vel innovata ; ; hoc enim ostenso perspicuum erit , , quot et qualia sint . . aeterna quidem esse non posse , , id in corpore ostendit . . nam et aquam et et ignem et unumquodque simplicium corporum dissolvi cernimus ; ; quodsi eorum natura , , cum dissolvuntur , , aeterna extitissent , , uno eodemque tempore simul orirentur dissolverenturque , , sique dissolutionis tempus infinitum esse ponatur , , omnino efficitur , , ut tempus , , quo geuerantur , , infinitum existat . . etenim ortus et compositio difficilior ac eius tempus longius existit , , cum dissolutio quidem sit veluti dissolutio quaedam eorum , , quae ipsa compositione sunt innovata ; ; hac autem ratione [ [ tempus compositionis dissolutionis tempore tempore prius erit , , ac ac ita fiet , , ut ] ] tempus infinitum iufinito tempore prius existat , , hoc est tempus generationis ; ; quasi dicat tempus compositionis corruptionis , , hoc est dissolutionis , , tempore prius erit . . atque ex hoc necessario efficitur , , ut extra infinisive tum aliquid existat ; ; quod cum fieri non possit , , dissolutio igitur f f . . 51r non erit in in infinitum . . Elementa vero si ad certum quendam terminum devenerint , , non insistere nec cessare in in id , , quod dissolvi ac corrumpi nequit , , hoc quidem pacto declaravit ; ; nempe si dissolutio eo perveniet , , quo insistet , , terminabiturque in id , , quod dissolvi nequit , , in tantum ut ut aeternum existat , , erit illud , , apud quod stabit , , aut individuum — — <id quod antea refutavimus> — — aut aut dividuum quidem , , sed sed quod dividetur , , <quemadmodum qui Empedoclem sequuntur , , elementa> dividua quidem esse , , sed non dividi . . ipsi enim incorruptibilia ilia posuere , , ex iisque dicunt reliqua oriri , , ipsa vero ingenita esse , , quoniam communem materiam non habent , , quae ex illis constet . . dicunt enim , , quod , , etsi baec vicissim alia ex aliis oriri videantur , , tamen non oriuntur tempore , , quo <alia generate> destruuntur , , ex eo , , quod alia in aliis re ipsa insunt , , in tantum ut alia ex aliis dissolutione et segregatione fiant . . elementa igitur ( ( quemadmodum dicebamus ) ) vel vel in in iis insistent , , quae quae individua sunt , , vel in iis , , . . quae dividua , , scilicet in iis iis , , quae nunquam corrumpuntur , , si in iis insistunt , , quae dissolvi nequeunt atque aeterna sunt , , ipsa autem in individuis non insistere , , hoc iam satis superque ex iis perspicuum evadit , , quae ad huius sententiae | impugnationem superius a nobis sunt allata , , nec ipsa in iis insistere , , quae nunquam corrumpuntur , , perspicuum est . . minus enim corpus facilius quam maius secundum accidens consumi potest ; ; corpus autem maius in minus dissolvitur in eoque insistit ex eo , , quod hoc celerius quam id corrumpitur . . duobus autem modis id , , quod minus est , , consumitur . . nam vel a a contrario contrario interit , , cum cum extinguitur , , atque in universum ab ab alia re , , vel vel extinguitur eo , , quod <per se> dissolvitur ( ( ? ? ) ) , , quemadmodum ignem his his duobus modis interire cernimus atque his duobus modis affici , , a a contrario , , nee non ab ab eo , , quod <per se> dissolvitur ( ( ? ? ) ) . . tantoque celerius minus afficitur , , quanta excellit multitudine agens , , quod in eo eo operatur . . atqui id quidem , , nempe raultum in paucum et magnum in parvum dissolvi , , perspicuum est ex ex eo , , quod multum ignem ignem finiri cernimus , , secundum quod quod in paucum ignem dissolvitur , , ita et multa aqua , , igitur elementa intereant et ortum babeant necesse est . . etenim cum in immensum non dissolvantur , , perspicuum est igitur ac manifestum dissolutionem eorum remanere ; ; cumque dissolution eorum insistat , , omnino hoc sit sit absque eo , , quod in aliquod immortale finiatur ; ; igitur dissolutio quidem insistet , , secundum quod in mortale quippiam fiuitur ; ; igitur corporum elementa hac quidem ratione corruptibilia etiam sunt . . Cum itaque coporum elementa ortum habeant , , autex corpore aut ex incorporeo eorum erit origo ; ; si ex corpore , , aut ex alio corpore extra , , hoc est aliud ab iis , , aut ex eo , , quod aliud ab ipsis non est . . cumque banc divisionem posuisset , , a a prima primae divisionis extremitate extremitate exorditur disquiritque , , ex quonam ortus eorum proficiscatur . . Ac eorum quidem sententiae , , qui ilia ex corporibus generari volunt , , continget dicere inane existere ; ; cum autem explicatum sit id fieri non posse ( ( quemadmodum alibi docuit docuit ) ) fit , , ut eiusmodi sermo improbetur . . qua autem ratione eiusmodi sententia inane introducatur , , eodem sermone videndum nobis erit . . omne enim quod oritur , , aut oritur , , quatenus , , quo in loco oritur , , corpus existit , , ac ita conseutaneum erit uno in loco duo corpora siraul consistere , , quod falsum est — — esset enim hac ratione possibile , , ut omnia corpora in parvo loco congregentur , , si unus et idem locus omnia corpora , , quae ad eum inclinant , , una una cum iis , , quae in eo praeerant , , semper reciperet , , et reliqua incommoda , , quae ad eiusmodi sermonem consequuntur — — aut aut oritur , , quatenus , , quo in loco oritur , , corpus non existit , , eritque hac quidem ratione eiusmodi locus inanitas ; ; quandocunque enim antea non erat in eo corpus , , ac deinceps in in eo eo extiterit , , inanitas est . . in hac autem Aristotelis sententia sententia difficultas inest , , cum voci alicui vim , , quam non habet , , subiecerit . . cum enim dicere debuisset : : non est in eo eo corpus , , vel vel corpus in in loco invenitur , , iuquit : : vel est , , vel non est est corpus <ἀσώματον> omne enim , , quod nascitur , , vel vel incorporeum erit , , in quo ortus eius existit , , nec . . . . in eo duo sunt corpora ; ; dicit autem incorporeum pro loco , , in quo corpus non consistit . . quamobrem recte quidem inquit Alexander , , quod , , cum ait : : in quo ortus eius eius existit , , consonum consonum non est , , ut ut intellegamus materiam , , sed locum ; ; qui enim dicit matriam esse ἀσώματον , , quod posuit , , de medio tollit ; ; materia autem si corpus fuerit tempore , , quo illud nascitur , , et non materia , , erit ex corpore , , id quod ipse non pouebat ; ; sique materia ex uno corpore in aliud mutetur , , in uno eodemque loco duo corpora non erunt . . si vero ea , , qua qua inveniuntur ratione , , remanent , , qui qui igitur fieri poterit , , ut primum illud corpus aliud veluti materiam recipiat , , cum locus modo eiusmodi materiam debeat recipere ; ; id sane perspicuum est . . Quare primum divisionis membrum hoc ordiue indagavit ; ; secundum autem ita disquirit . . Si elementa ex alio ( ( ? ? ) ) corpore orirentur , , necessario efficeretur , , ut ut aliud corpus sit elementis prius . . hoc autem si gravitate aut levitate sit praeditum , , omnino quidera elementum elementum quoddam erit , , non autem elementis antiquius , , nec ex eo elementa generabuntur ; ; si autem nulla in eo sit inclinatio nullaque gravitas gravitas neque levitas , , immobile erit et mathematicum ; ; quodsi tale est , , neque etiam erit erit in loco , , si enim in in loco esset , , omnino quidem immobile non extitisset ; ; quo enim loco aliquid quiescit , , eodem etiam moveri potest , , si vi in in eo eo quiescit , , vi vi in eo movetur , , si vero natura , , [ [ natura ] ] etiam movebitur . . si vero in loco loco non non sit , , nihil etiam ex eo oriretur . . itaque necessario fiet , , ut id , , quod nascitur , , et illud , , ex ex quo oritur , , eodem loco simul existant et ut id , , quod nascitur , , et illud , , ex ex quo oritur , , locum occupent . . quodsi id , , ex quo elementa conflantur , , in loco non non existat , , neque neque illud ens , , neque etiam haee entia , , cum nihil ex particularibus corporibus sit , , quod in loco non cousistat . . [ [ ac si in in loco loco | | sit sit et et alicubi , , erit f . . aliquod elementum ; ; ] ] siquidem vel superiorem , , vel inferiorem , , vel medium locum tenebit ; ; si enim inferiorem , , terra est , , si vero aliis in locis extiterit , , perspicuum est aliquod elementorum esse , , eius autem sermoni ἐν ἐν τόπῳ τόπος adiecit που που πού , , ut ut corpus ab ab lis lis discriminaret , , quae ex accidenti in loco inveniuntur , , quemadmodum albedo , , dulcedo et quae quae eiusdem sunt , , cuius haec , , generis , , haec etenim ex eo , , quod in loco ex accidenti cousistunt ( ( quandoquidem ea , , in in quibus ipsa consistunt , , in loco esse esse dicuntur ) ) , , alicubi non sunt , , at fieri potest , , ut ἐν ἐν τόπῳ τόπος καί καί που που πού meminerit , , cum de loci significatione dubitetur . . quoniam igitur nec ex incorporeo nec ex alio corpore elementa oriri possunt , , relinquitur tertium divisionis membrum , , ea nempe alia ex aliis oriri . . [ [ Rursus ] ] ergo ergo videndum est , , num ortus ceterorum omnium corporum ab ab elementis sit , , quemadmodum Empedocli placet — — congregatione videlicet corpora ex his oriri , , quateuus ipsa actu in in illis inveniuntur , , corrumpi vero , , secundum quod ab invicem segregantur — — an ut ii ii , , qui ex extremitatibus corpora conflant — — siquidem hi hi ponunt elementa , , hoc est ignem et reliqua , , ex extremitatibus , , deinde ex his his cetera corpora oriri , , quatenus non sunt sunt in eo , , ignis videlicet et reliqua elementa — — sique hoc modo non erit erit neque altero , , profecto alius modus invenitur , , quo id fieri poterit . . cum itaque ex his , , quae proxime dicuntur , , perspicuum sit perscriptis his duobus modis geueratiouem fieri non posse , , in Libro de de Ortu et Interitu explicatur , , quouam modo id id fieri coutingat . . modo autem adversus Empedoclis sequaces se couvertit , , ubquiens , , hos hos propriam positionem positionem oblitos esse , , cum non ponant ponant generationem inveniri , , sed [ [ secuudum existimationem tantum ] ] ; ; ignis enim non generatur , , quando sensus existimat , , quasi ignis ex acre oriatur , , sed eius sensatio sensatio ipsa est , , quae oritur ; ; atque ita de aere reliquisque statuendum erit . . sin minus , , qui fieri poterit , , ut ut ortus in iis existat , , quae ab eo eo exemta inveniuntur ? ? sed oriri quidem existimautur , , quouiam ad seusum seusum non apparent , , quod in iis consistant , , ex quibus generantur . . etenim generatio est , , ut hoc modo aliquid sit ex eo , , quod hoc modo quidem non non est , , nee nee quicquam erit , , quod per se se unum remaneat . . etenim modo , , quouiam mutatiouem esse esse dicunt eorum , , quae ex subiecto subiecto aliquo eliciuntur , , non quatenus tale subiectum secundum se se quidem mutatur , , sed ad instar separationis segregationisve ex vase ; ; sed id profecto evitare uon poterit aliquis , , neque ut sit etiam generatio . . quamvis autem concedat fateaturque generationem hoc modo existere , , absurda evitare non poterunt , , quae ex eo eo sequuntur . . eadem enim magnitudo constrictioue fieri non potest , , ut ut gravior reddatur , , siquidem lana haec vel aliquod aliud corpus , , quod eiusdem sit , , cuius haec , , generis , , constrictionis causa gravior non efficitur , , quod confiteri ii coguntur . . cum enim dicaut aquam ex aere oriri , , omnino dicaut oportebit aquam , , dum aeri infusa est est , , leviorem esse , , cum vero ab ab aere dissolvitur ac cogitur , , graviorem reddi , , siquidem maioris gravitatis dispositionem coarctationi omnino ascribunt . . Praeterea , , inquit , , corporum , , quae inter se se permixta sunt , , fieri non potest , , alterum cum secretum secretum separatumque fuerit , , ut maiorem locum obtineat , , maiorem ( ( inquam ) ) quam quam is locus sit . . quern aute possidebat , , dum cum altero permixtum turn fuerat . . at cum ex aqua aqua aer aer exoritur , , maiorem locum tenet : : aer igitur ab aqua non separatur , , quatenus re ipsa in ea consistit . . serraonem autem in secunda figura hoc ordine coutexit : : aer cum ex aqua oritur , , maiorem locum tenet ; ; nullum autem corpus , , quod ex permixtione cum altero secernitur ac separatur , , maiorem locum tenet : : aer igitur cum ex ex aqua oritur , , minime quidem ex partium permixtione separatur . . et iuxta hunc ordinem neque almd etiam , , cum ex alio oritur , , ex alius permixtione segregatur separaturque . . at si aer maiorem maiorem locum occupat , , hoc hoc quidem fit , , quoniam ex subtilioribus partibus constat ; ; quod enim ex subtilioribus subtilioribus partibus constat , , in latiore loco est . . id , , quod in transitione , , hoc hoc est alteratione , , perspicuum est . . cum enim aer ex humore quodam ascendit ac in vaporem convertitur , , quemadmodum vinum ( ( ? ? ) ) , , latiorem locum tenet ; ; propterea vasa , , quae eundem humorem continent , , rumpuntur scindunturve , , siquidem non potest geuitus aer maiorem locum obtinere . . quoniam autem hoc in loco dubitatio dubitatio quaedam quaedam occurrit , , siquidem quispiam dicere posset , , cum ex aquae transmutatione aer aer oritur , , maiorem locum non occupat , , quam is locus erat , , quem autea tenebat , , dum aqua erat — — hac enim ratione couveniret , , ut inanem locum occuparet , , cum maior sit quam an tea , , et propterea maiorem loum circumscribat — — vel si ita ita | | sit , , uecessario efficitur , , ut aqua in in aerem mutetur , , ac sat erit . . et quoniam hie ( ( quemadmodum dicebamus ) ) dubitandi locus erat , , proprium sermonem prosequendo ait : : si ergo esset , , quemadmodum aiunt ii , , qui eiusmodi sermones de corpore atferebant , , perspicuum est hoc fieri non posse ; ; est autem impossibile , , quoniam fieri non potest , , ut ut aer , , cum cum ex ex aqua oritur , , maiorem locum occupet . . cum autem ipse non velit , , ut ut conversio efficiatur , , sed contra contineat se in referendo id , , quod hie fieri non potest , , ut credendum sit impossibile , , quod retulit , , necessario quidem contrarium efficere : : banc vel similem solutionem acquirit ac reddit causam , , cur proprium sermonem non dividat , , ex eo , , quod [ [ alteri ] ] sermoni contrarietur asserendo fieri fieri non posse , , ut aer , , dum ex aqua oritur , , maiorem locum occupet et dicit : : sin est inane ac extensio , , <irrationale est> maiorem maiorem locum id , , quod quod mixtum est , , separatione quam is is locus sit , , quem ante eius separatiouem possidebat . . in alia enim permixtione permixtione non non apparet , , nt id hoc modo se se haheat , , e . . g . . in tritici hordeique permixtione ; ; siquidem haec duo , , si ab invicem secernantur , , eorum unumquodque aequalem ei locum tenebit , , quem ante segregationem possidebat . . sed Alexander hunc locum alio quidem modo explicavit . . Ipse autem deinceps aliquid deducit , , quod ad illorum senaliud tentiam necessario sequitur , , qui elementa ex mutua eorum se - - gregatione dilatationeque oriri existimabant : : videlicet quod deficit desinitque origo elementorum alterna . . terra enim ( ( exempli gratia ) ) cum cum finita finita sit , , nullum in se se continet corpus , , quod re ipsa infinitum existat . . aqua igitur si ex ex eiusmodi terra , , quae terminata posita fuit , , secretione separationeque oriretur : : aqua , , quae in terra remanet , , minor quam antea extiterit , , idque semper eveniet , , donec ea ratione ratione terra relinquatur , , ut aqua in in ea re ipsa nullo modo existat ; ; cum autem terra hoc quidem modo non remaneat , , sed semper in terra terra aqua relinquatur , , necessario fiet , , ut in re finita infinita insint , , siquidem terra actu finita existit . . cum igitur fieri non possit , , ut semper aqua aqua ex ex terra , , quae quae remanet , , oriatur , , nisi nisi omnino fiat , , ut infinita corpora contineat , , perspicuura est igitur terram remanere , , ex qua aqua aqua non oritur , , et deficiat maneatque necesse est origo elementorum alterna ; ; at terra non deficiet , , quin ex ea ea oriatur aqua , , siquidem in omnibus terrae particulis manebit : : non igitur segregatione separationeque vicissim elementa oriuntur . . idemque de reliquis formandum ac statuendum erit . . Cum itaque elementa segregatione separationeque alia in alia verti ac mutari mutari non non possint , , relinquitur ergo alterutro modorum hoc fieri posse , , nempe aut transfiguratione , , veluti ea , , ( ( piae ex cera finguntur , , aut dissolutione in in extremitates . . at si transfiguratione elementa elementa oriuntur , , in in tantum ut figura , , quae pyramis dicitur , , ignem innovet , , et quae tessera appellatur , , terram , , et et reliqua similiter : : sequetur necessario , , ut partes elementorum — cum eorum figura et ipsae formentur atque ad eas ilia perveniat — — figura elementis aequales non sint ; ; aut prima corpora individua erunt . . at cum ex iis iis , , quibus id ante reiecimus , , manifestum sit ea individua individua uon esse , , perspicuum est igitur ac manifestum , , elementorum partes figura elementis aequales non esse , , cum enim causa , , ut ignis inveniatur ignis , , sit figura eius — — pyramidis enim causa ipse invenitur — — pyramidis vero partes pyramis non sit omnino : : ignis etiam partes ignis non erunt . . idem quoque de reliquis censendum erit . . Quodsi figurae mutatione elementa alia ex aliis minime oriantur , , tametsi sensu percipiamus alia ex aliis oriri , , x003C ; ; relinquitur ergo hoc dissolutione in superficies fieri> ; ; etenim hoc quoque modo oriri possunt quoniam autem extremitates , , quae omnia elementa definiunt , , eaedem prorsus non sunt — — siquidem hac ratione , , trianguli , , qui qui terrae existentiae praesunt , , iidem trianguli non non sunt , , qui reliquis elementis insistunt — — atque eiusmodi triangulos aiunt in alios triangulos non multari : : neque terra in reli qua elementa , , neque haec similiter in terram mutabuntur : : hoc autem neque per se verum existit , , ueque etiam ad sensum apparet . . verus non est sermo , , siquidem nullam habent viam , , ut ut causam in hoc hoc assignare possint ; ; sensu autem oppositum percipimus ; ; terram enim in cetera elementa verti animadvertimus : : igitur reliqua elementa in terram mutantur . . consentaneum autem fuisset , , qui de rebus , , quae videntur ac nostris sensibus sternuntur , , disserunt , , aliam viam non inire ad illorum sententiae veritatem persuadendam , , nisi per eamet , , quae sensu percipiuntur ; ; at non congruenter iis iis , , quae videntur , , dicunt . . causa vero , , propter quam non recte primis initiis utuntur , , est , , quia principia propria vera non sumunt , , sed ipsi propria quadam | | suppositione facta alia alia principia acceperunt , , quae omnino volunt , , ut ut congrua sint , , inter quae et et ea , , quae sensu percipiuntur , , vi coraparationera faciunt . . quod sane facere rainime deberent ; ; sed decebat eos rerum , , quae sub sensura cadunt , , principiis uti , , quae sensu percipiuntur , , cum haec earum propria principia sint , , aeternorura autem , , quae aeterna sunt , , eorum vero , , quae intereunt , , quae eiusdera generis sunt — — quemadmodum convenit , , ut in matheraaticis matheraaticis disciplinis matheraatica , , et non alterius scientiae principia suraantur , , sicuti illis contingit , , qui ex extremitatibus corpora coustituebant — et uno nomine eiusdera generis principia esse debent et quae ex principiis constant , , at si figuratum corpus matheraaticis convenire dixerunt , , naturalium rerum non naturalia , , sed matheraatica principia suraunt . . ac praeterea oranino illis efficitur , , ut orania eiusmodi rerum exempla sibi invicem opponantur . . idem namque iis contingere videtur , , quod illis evenire solet , , qui positiones aliquas etianisi apertissime falsas statuunt ac orania inepta , , quae ex ex illis concluduntur , , admittunt . . hoc autera malunt , , quam positionem suam de medio tollere . . veluti si quis ponat non inveniri animal , , is igitur necessario efficit , , ut neque ipse etiara animal sit , , ex hoc etiam deducitur , , fieri non posse , , ut ut ponat vel fateatur quippiam , , quod huic assentiri videatur , , licet vera atque indubitata positio statueret consentaneura esse , , ut id ita nou sit . . eteuira principiorum electio et locorum eorumque transpositio et ratio , , cur ipsa primo inveniantur , , omnino convenit , , ut ex iis iis sumantur , , quae quae illis conveniunt , , maximeque ex fine et perfectione ; ; ex his enim contrarietas et diversitas apparebit . . ita etiam in in natura convenit , , ut ratio priucipiorum , , quae ponuntur , , eligatur ex iis , , quae ad ea deinceps consequuntur <ἐκ τῶν ὁ ἀποβαινόντων> . . quod autem proprie sensui videtur , , finis naturae est , , id , , quod perfecto sensu percipitur ; ; perfectio autem scientiae naturalis id sane est , , quod nobis ad seusum appavet , , quemadmodum idolum , , domus et tectum in in artibus , , quae manuum opera perficiuntur . . Sed iis et aliud quippiam contiugit , , nempe ut fateantur tevrara tantum elementum esse , , vel maxime inter elenieuta , , earn que solam incorruptibilem , , siquidem incorruptibile est , , quod indissolubile est , , terra autem ( ( iuxta eorum scntentiam ) ) dissolvi dissolvi non potest ; ; ipsa enim in reliqua elementa non dissolvitur dissolvitur ob ob triangulos , , ex quibus ceterorum elementorum essentia constituitur . . et cum hoc etiam dicunt fieri non non posse , , ut ut in triangulis superflua quantitas et distincta inveniatur . . cum enim solidae figurae ex inaequalibus numero triangulis constent , , quemadmodum essentia illius solidae figurae , , quae pyramis dicitur , , ex quatuor triangulis , , et essentia illius figurae , , quae ex octo octo similibus triangulis , , quam aeri accommodarunt . . aquae vero essentia ex viginti triangulis similibus : : cum igitur ex aqua fit aer , , non innovabuutur ex bac figura , , quae viginti basis hahet , , tria solida , , quorum uniuscuiusque essentia ex octo basibus constat , , sed omnino quidem ex his duo solida innovabuntur , , ac trianguli quatuor distincti remauebunt . . et hic est sermo penitus et omnino ineptus . . sin minus , , quanam ratione ex ex his separatim quispiam intelleget , , secundum quod verba eorum contemnit , , suaque intellegentia concipiet et quomodo ostendet nobis triangulos quatuor distinctos , , nisi ad eum sermouem illos cogat , , ut scilicet unum tautum figuratum corpus ex viginti basibus constans in duo solida dissolvatur , , quorum unumquodque ex octo basibus constet , , et quatuor trianguli relinquantur ; ; etenim si fatentur duo solida transmutari , , quorum unumquodque ex viginti basibus constet , , ex illis plane solida octo basibus praedita innovabuutur nee distinctus triangulus remanebit . . eum namque deceret , , si consonum esset hoc illis adversari , , declarare dissentaueum esse , , ut ex numeris figurarum numerus quidam in quosdam numeros perfecte mutetur , , sed omnino conveuire , , ut in triangulis triangulis distinctus relinquatur . . verum sua non interest hoc explicare . . Praeterea necesse est eos , , qui corpora ex ex extremitatibus conflant , , ponere corpus ex non corpore oriri ; ; at ex non corpore corpore minime oritur , , cum explicatum sit sit banc positionem necessario consequi , , ut ut vacuum existat , , quod a corpore posterius innovato occupatur , , patur , , quod quod vero ante non erat . . ad haec necesse est non omne corpus dividuum ponere repugnareque scientiis , , quae aliis certiores existunt , , veluti mathematicis scientiis . . nam | | iuxta mathematicas scientias scientias id etiam , , quod ratione invenitur , , ut superficies , , linea et corpus , , dividi potest , , iuxta horum vero sententiam omnino lit , , ut lie id id quideni , , quod quod seusu percipitur , , dividuum esse concedant . . qua autem ratione id necessario sequatur , , hoc pacto intelleges . . hi enim ponunt ac statuunt formam elenientorum superficiebus similem esse ; ; at si primae formae formae dividantur , , hoc hoc profecto non servatur . . cum enim corpus dividitur , , quod quatuor triaugulis constat , , qui pyramidae dicuntur , , non dividetur in in solida , , quorum unumquodque pyramis sit . . itaque horum duorum alterum necessario fit , , vel ut individua individua elementa existant , , ut eorum partes similes sint , , vel ut primae formae dividantur , , eruntque hac ratione elementorum partes specie dissimiles , , et pars ignis ignis ignis non erit , , pars aquae non quar ; ; tametsi necesse esset , , ut forma quaedam inveniretur , , quae veluti elementum prius forma elementi existeret , , siquidem cum omne corpus aut sit elementum aut aut ex ex elementis , , omnes omnes pyramidis partes conveniet ut sint elementa . . at si contingit , , ut non omne corpus dividuum sit , , duo haec auxiliabuntur ; ; hoc autem cum ita ita se habeat , , vanum erit dicere corpora ex extremitatibus constare . . In universum autem irrationabile est figuram ad corpus simplex adhibere , , nec quisquam hoc hoc proponet . . primum quidem , , quia sic accidet universum [ [ non repleri ] ] ; ; deinde quia simplicia corpora [ [ loco ] ] , , qui continet , , describi videntur , , maximeque aqua et aer ; ; hoc vero fieri non potest , , si propria eorum figura permanere possit ; ; ea autem [ [ loco ipso , , ] ] qui continet , , describuntur , , alioquin neque undique tangerent . . si vero propriam eorum figuram non retinent , , neque essentiam eorum eorum quoque custodient , , si eorum esse ac permanentia a a in figura cousistat ; ; sed videntur essentiam suam retinere nec non [ [ loco ] ] ipso , , qui continet , , describi , , quemadmodum aqua [ [ in vase ] ] , , et aer et reliqua duo : : figurae igitur formam eorum non constituunt , , neque consistunt neque permanent earum dissolutione . . Per hoc autem , , quod dixit : : universum non compleri , , id profecto siguificare voluit . . eteuim si punctum quondam in superficie ponamus , , existimare quidem non non possumus , , ipsum infinitorum angulorum eadem in superficie caput esse ; ; sique eiusmodi anguli in unum caput , , hoc est in in positum punctum , , coiverint , , hi [ [ vel illius figurae figurae anguli anguli erunt , , quae sex basibus coustat , , vel anguli formarum aequiangulorum , , quae quatuor lateribus constant , , vel auguli trilateri erunt ; ; si enim anguli fuerint fuerint tres ] ] , , illius figurae anguli existunt , , quae sex augulis coustat , , si vero quatuor , , auguli quadrati esse dicuntur , , si autem sex , , profecto anguli triauguli existent . . cuius rei haec causa est , , siquidem omues auguli , , secundum quod extremitas eorum causa erit , , ex quatuor rectis atque aequis angulis constant , , at ex duobus angulis minime perficiuntur . . initium autem angulorum , , quos aequales vocaut , , qui magni admodum sunt , , tres existunt , , ex eo quod unusquisque eorum est angulus rectus <et recti> secundi vero auguli , , qui <ex tribus quartis> constat , , quatuor sunt , , ex eo quod unusquisque eorum in recto est ; ; tertii autem anguli , , qui dimidium prioris numeri est , , siquidem figura aliqua aequorum angulorum eum perficere debeat , , sex sunt anguli , , quorum unusquisque ex ex duabus tertiis recti recti anguli coustat , , et hi triauguli aequilateri auguli sunt . . nec ab eo quidem perficitur , , qui inter quartum et sextum medium teuct . . eteuim si ab eo perficeretur figura inveniretur inveniretur , , inveniretur , , quae ex pluribus quam trianguli ac paucioribus ( ( piam quadrati augulis coustaret ; ; uec ex his duabus figuris aequales figurae oriuntur , , siquidem neque etiam inter tertium et quartum numerus quidam invenitur . . neque etiam ex septimo ac reliquo numero perficitur . . conveniret enim , , ut angulorum figura trianguli angulis paucior existat ; ; at similis figura miuime invenitur , , cum triaugulus figurarum rectarum linearum initium sit eaque , , in qua auguli paucissimi existant . . his igitur tautum universus positus , , qui in ceutro et tota extremitate cousistit , , perficitur , , ut ut nullus inter ea medius locus relinquatur . . Ita etiam de solidis solidis intellegendum erit , , cum per se positus , , qui circa punctum punctum quendam consistit , , octo augulis solidis rectis perficitur . . quamobrem convenit , , ut imaginemur quatuor quatuor quadrata , , quorum mutua perfectione in hoc eodem puncto tota ea extromitas perficitur , , quae Ι Ι circa circa punctum constituitur . . cumque ima - - ginabimur unumquodque ex quatuor quadratis in ascensu super basim attolli , , super unoquoque quadrato unus cubus innovabitur ; ; nec non quatuor cubi ad invicem perfecti in ea extremitate innovabuntur innovabuntur , , quae ad latus basis super unico puncto constituitur . . mutua autem haec eorum perfectio super linea , , a puncto super columua provenit ; ; sed in extremitate quoque perfectio est mutua , , in puncto vero tantum . . si enim commemoratam basim in extremitate existentem , , quam cuborum basim posuimus , , imaginemur altera ex parte sumi , , in tantum ut ut his ipsis cubis communis existat : : ex duobus lateribus quatuor cubi summe adinvicem perfecti in ea ea linea innovantur , , quae super columna illius puncti consistit , , qui a principio principio positus fuit , , atque hic punctus in cubis , , qui ab initio vicissim inter se fuerunt innovati super sumpta extremitate , , quasi axis cylindri sit . . ac eiusmodi positus totus est cubis repletus circa punctum , , ex eo quod nullus locus inter eum et cubos relinquitur . . at si imaginemur eiusmodi bases minime esse quadrata ex una et eadem extremitate : : in eodem puncto alii quidem trianguli aequilateri circa punctum existentes innovabuntur . . hos autem si ponamus bases , , in quibus solida existunt , , quae quatuor triangulis constant , , quaeque pyramides aequilaterae aequilaterae dicuntur , , erunt erunt sex ; ; implebiturque locus solidus ex altero duorum laterum , , quae quatuor cubis fuerunt repleta , , quatenus spatia infra eos existentia sex pyramidibus replentur atque inflantur ; ; videlicet si ponimus illas , , quae circa punctum consistunt , , quod quasi centrum bis omnibus existit , , circa centrum congregari , , quasi in caput conlligerentur . . sique alia etiam ex parte sex alias imaginemur , , hoc quidem modo duodecim erunt , , quibus totus locus impletur ; ; et hoc , , in quantum ex tribus angulis ex angulis pyramidis aequilaterae fiunt duo anguli ex angulis cubi . . cum igitur totum locum octo cubi impleant , , convenit , , ut ut <duodecim pyramides> locum hunc hunc solidum impleant , , in quantum nempe extremitas perficitur , , ac ac eam proportionem , , quam habent triangulus ( ( exempli gratia ) ) et et quadratum in extremitate ad extremitatem , , eandem proportionem habet id , , quod super ea exstruitur , , ad solidum ; ; quam enim proportionem triangulus ad extremitatem habet , , eandem sane pyramis habet ad solidum . . itaque ex his duabus figuris locus impletur , , ex tribus vero <ceteris> nullo quidem modo invenitur ; ; declaratum enim nullam aliam corpoream figuram rectorum angulorum solidorum praeter quinque figuras corporeas inveniri . . 35 Hoc vero sermone existimatur refellere quod innuit ( ( Plato ) ) , , sed id <non> dicit , , quatenus ad priorem sermonem <reiecit> sicuti ante dictum fuit , , cuiuslibet horum constitutio prima ex solidarum figurarum compositione est , , veluti pyramis , , quae tametsi totum locum nou impleat , , quodam tamen modo complectitur . . hoc igitur refellit ( ( quemadmodum in praecedeutibus retulimus ) ) : : elementa enim cum corpora sint , , ac figura in corpore reliquas omnes diffeientias prae - - cedat — — figuia namque in eo tantum invenitur , , quod dimensionis capax existit , , siquidem vel corpus tantum , , vel primo mensurae capax existit — si quis corpus dissolveret in ea , , quae per se in illo inveniuntur , , <figura> profecto erit in eo , , ac penes id , , praevalet , , quod in unoquoque illorum apparet , , necessario fiet ex hoc nec non ex figuris ( ( ? ? ) ) , , quae harum rerum unicuique relinquuntur , , quae illis attribuuntur , , quatenus aliae distinctiones etiam inveniuntur ex illis , , quae speciem innovant , , inveniri rationem , , cur in unaquaque specie relatio figurae inveniatur , , quandoquidem corpora ex his omnino minime constituuntur , , sed in ea ea tantum dividuntur , , quemadmodum ipsae si si dividerentur in id , , quod amplius ( ( ? ? ) ) est , , idque ex eo quod species quaedam ex speciebus mathematicis existit . . et forte Philosophus hoc in loco rem aliquam innuit profundiorem , , quae nobis perspicua evadet , , siquidem ex parte Platonis ac eius intellegentia non est , , quod non cognoverit rationi consentaneum esse , , si corpus erit ex non corpore , , quod erit inane , , neque etiam quod eiusmodi figurae locum non impleant , , ac ea omnia , , quae in positionibus dicta sunt . . Sententiam igitur confutavit esse in elementis figuras , , atque contrariam protulit , , siquidem ait : : videtur hoc nobis natura ipsa significare , , elementa secundum propriam eorum essentiam figuram non habere , , hoc autem natura significatur , , quandoquidem posuit ea ea quasi materiam comparata ad animantia et plantas , , quae ex illis generatur . . et hac de causa ipsa modo quodam materia inter se vicissim etiam existunt , , quippe materia sunt , , quatenus separantur <ab eis> ceterae illae qualitates , , quoniam ipsa immutabilia at si omnino quidem alia recipiaut , , materiae tamen potentiam sortiuntur . . etenim cum ex illis quasi Ι Ι ex materia res constent et corpora , , quae ambiunt , , consentaneum est , , ut nec ortum nec propriam aliquam figuram habeant , , cum sint parata formas corporum , , quae ambiunt , , et quae ex illis constituuntur , , recipere . . Praeterea qui potest iuxta horum sententiam , , qui formas elementis accommodant , , generari forma carnis , , vel ossis , , vel cuiusvis eorum corpovum , , quae cohaereut ? ? et quonam niodo hoc erit ? ? si ex formis formis compositio extitisset , , non implebit , , ut autea <dictum est> , , locum , , excepta excepta ea compositione , , quae ex cubis et quae ex pyramis fit ; ; os autem et caro et quae eiusdem sunt , , cuius haec , , generis , , ex ex naturalibus cohaerentibus sunt . . neque ex ipsis extremitatibus aute compositionem formarum haec erunt ; ; elementa enim ( ( iuxta horum sententiam , , qui qui formas ponunt ) ) ex ex extremitatibus erunt , , quae vero ex ex formis sunt , , naturalia sunt cohaerentia . . quocirca si quis accurate exquirere velit rationes , , quae de elementis ab ab ipsis afferuntur , , inveniet ad praedictas rationes hauc unam consequi , , videlicet iuxta horum sententiam generationem quoque non esse eo modo , , quem dixerunt . . etenim secundum quod de de elementis posuerunt , , non os , , non caro , , nec quippiam ceterorum corporum , , quae cohaerent , , in quibus proprie generatio invenitur , , iuxta illorum seutentiam generabitur . . argumento huius sermonis sic perspecto Alexandrum Alexandrum minime intellegimus , , eo , , quia a vera intellegentia recedit . . siquidem illius sermo hic per se sane responsum dat ad eos , , qui linearum formas elementis accommodant , , et secundum eos eos concludit , , ut continuum quippiam neque ex elementis esse possit — — cum eiusmodi formae totum locum non impleant — — neque etiam ex ex extremitatibus , , quandoquidem ex his sane principia illa tantum generabuntur . . Alexander vero dicebat sermonis partem [ [ ab Aristotele ] ] dictam dictam fuisse , , ut ut Democrito responsum daret ; ; qui <vero> de positu disseruit : : neque ex extremitatibus sunt et reliqua , , narravit ac responsum dedit ad eos , , qui corpora ex ex extremitatibus ponunt . . sed ab eo quidem loco , , quo sermonem exorditur , , totum omnino illis tantum responsum dedit , , qui elementis figuras accommodant . . Quin etiam quantum ad ad passiones , , potentias [ [ et motus ] ] attinet , , non non cousonae sunt elementis reliquae figurae ; ; quorum tamen cum rationem haberent , , proprias eorum figuras distribuerunt . . per motus autem locales motus intellegimus , , per passiones vero frigiditatera , , caliditatem et reliquas qualitates ; ; videtur autem per potentias combustio , , incisio , , compositio et somilia intellegi debere . . etenim cum ignis calefaciendi et incendendi vim habeat ac facilis facilis motus sit , , alii eum sphaericae figurae fecerunt , , alii illius figurae , , quae quatuor bases triangulares habet , , quae pyramis dicitur , , liae siquidem facillime moveri possunt , , quod minus haerent et minus in subiecta illis extremitato stabiles sunt quam ceterae eiusmodi ac extremitatis partem minimam tangunt . . hic autem sermo de spbaera congruus existit , , de pyramide vero non est ita ullo modo ; ; non enim extremitatis partem partem minimam tangit , , cum extremitatis eius eius parte tangat , , nec etiam parum haeret et et stabilis est , , sed plurimum , , siquidem per partem longitudine ampliorem haeret ac ac stabilis est , , hoc est per eius basim . . cum autem pyramidalem figuram facilis motus esse iudicant ac iguem ( ( ut in Timaeo inquit Plato ) ) facillime moveri , , quoniam modicam basim sortiatur , , utique in errore versautur ; ; dicere autem , , quod minime stabilis stabilis sit , , unus idemque [ [ orationis ] ] terminus existit . . at indagatione dignum foret , , quanam de causa id , , quod modicam basim babet , , facilis motus sit ; ; sed ille <simpliciter> dicit hac sane causa illos eiusmodi figuras igni accommodasse , , ex ex eo , , quod facilis motus sit . . Maximam vero calefaciendi et incendendi vim habent , , quia <angulis> incendunt ( ( quemadmodum dicunt ) ) et et calefaciunt corpora , , et sphaera quidem tota est augulus — — quod enim secundum se totum gibbosum est , , veluti angulus quidam existit — — et et solidi , , quod pyramis dicitur , , anguli ex ceteris omnibus rectorum augulorum figuris acutissimi sunt . . cum autem dixisset , , quod eiusmodi figurae , , quas ut proprias proprias igni accommodaruut , , ei ei non conveniunt , , si accurate et et diligenter considerare velint rationes , , quibus hoc hoc ei attribuerunt , , dicit incipiens a a causa , , quam super motum adducerunt ac circa has duas figuras attulerunt , , quod utrique in errore versantur . . spbaera namque et solidum , , quod pyramis vocatur , , ex omnibus figuris facillime facillime quidem moventur , , hic vero motus proprius ignis minime existit ; ; motus enim ignis secundum rectam fit et sursum , , sed motus sphaerae est volutatio , , sicuti motus <rotae> <rotae> plaustri , , nec nec non etiam motus illius quod | | pyramis dicitur , , volutationis motus existit ; ; ignis vero volutationis motum non adhibet , , qui couversione torquetur . . deinde dicit : : si terra ( ( iuxta iuxta eorum senteutiam ) ) stabilis est , , non secundum ordinem conversionis , , <sed> quia quietis illius causa ea est , , quae cubus dicitur quaeque natura in ea inest , , terra si ex alieno in in proprium proprium locum fertur , , huius motionis causa spbaera lie pyramidalis figura existit . . omnino itaquc convenit , , ut vel ambas vel ties ipsas iiguras admittat ; ; ex eo enim , , quod in suo suo ipsius ipsius loco mauet , , figura eius erit figara ciibi , , in quantum vero ex alieno loco fertur , , erit figura eius spliaera et pyrauiis . . ita et reliqua , , dum iu suis propiiis locis maueut , , eoium figura erit cubus , , cum cum autem movebuutuv , , et spbaera et et pyramis illorum figura extiterit . . Praeterea si iguis angulis suis comburit , , nee non reliquae reliquae omnes figurae , , viginti basis praeditae ac cubus et quae octo sedes babet , , augulatae sunt : : omnino igitur bae omues calefacient et et eoraburent , , quatenus in hoc ditferunt ditferunt inter se , , quouiam bae maiore , , illae minore vi vi id efficiunt , , cum nonnullae earum augulos minus acutos sortiantur . . atqui hoc falsum est , , nempe ut hoc hoc angulis perfieiatur . . simul autem fiet , , ut matbematicorum quoque figurae calefaciant et comburant , , si anguli horum duorum causa extitisseut . . habent enim illae quoque figurae angulos , , siquidem inveniuntur ( ( ut illis placet ) ) figurae mathematicae iudividuae , , quae permanentiam babent , , sicuti videutur in illis corporibus etiam , , in quibus ipsae inveniuntur . . sed corporum figurae fieri potest , , ut id efficiaut , , figurae vero raatbematicae raatbematicae nequaquam convenit , , ut id operentur ; ; perspicuum est autem et mauifestum id omnino alicuius diversitatis causa evenire , , quae inter eas eas invenitur . . convenit igitur , , ut dissimilitudo baec ab illis praeferatur ; ; nou proferunt autem , , quia non babent viam , , ut illam proferre queatit . . Deinde elicit , , quod nee lignum , , quod coraburitur , , nec pannus vel vel aliquod simile in in ignem vertatur ; ; si enim figura ignis vel spbaera est vel pyramis , , necessario fiet , , ut ut id etiam , , quod comburitur , , barum duarum figurarum alteram recipiat . . ac si dixeris id id praeter praeter rationem esse — — sic sic uamque omnino diceremus gladium nou modo modo secare id , , quod ab eo secatur , , sed illud in in gladium dividere , , et similiter etiam serra serram faceret , , quod plane absurdum est — — igitur alter locus dissentaneus existit . . si enim boc necessario necessario absurdum est , , ignis igitur omnino suis angulis nou comburet . . In universum autem non non percipiet quis , , quoniam ignis contrahere magis videtur quam secernere , , idque hebetis atque incuriosi bominis est . . aiunt enim : : ex eo , , quod ignis separat separat ac dividit , , ideo baec figura necessario ei convenit ; ; quasi id tantum sit in eo , , ac quasi id id tantum ei convenire faciant , , nempe ut separet . . ac ( ( mehercle ) ) sepiirat quidem , , sed hoc per accidens ei convenit ; ; per se iiamque omnia ea congregat , , quae eiusdem geueris sunt , , quale est eius operatic iu vietallis , , aere nempe , , auro et quae ex metallis eiusdem generis sunt , , et quouiam haec colligit ad invicem , , separat et segregat quod alienum existit ab eo , , quod aliquando invenitur in illis ; ; si non invenitur , , in unum tantum tantum colligit , , quemadmodum quemadmodum apparet ac in auro experiri licet , , etenim si cum eo aliquid mixtum invenerit , , format illud , , iu quantum separat ac ac reducit id , , donee donee in in profundum mergatur ; ; at si cum eo eo aliquod mixtum non non invenerit , , versus uuam tantum partem illud depouit . . igitur quouiam fieri poterat , , ut lias duas actioues operaretur , , aut , , si si hoc erit , , consouum extiterat , , ut has duas potentias ad figuram adbiberent adbiberent , , aut , , si si unam tantum liarum duarum potentiarum potentiarum ei ei adhibent , , eam , , quae ei propria existit ; ; bac quidem ratioue fiet , , ut id buic figurae non adiungant . . Praeterea calidum frigido contrariatur . . si igitur calidi forma aliqua figura proveniat ac ex eiusmodi figura caliditas in igne inveniatur : : ex hoc igitur consonum erit , , ut frigidi forma contraria figura procedat ac perficiatur ; ; contrariorum namque et causae et figurae contrariae sunt , , sed nibil ei ei contrarium est : : igitur calidum in quantum frigido contrariatur , , figura ei contrarium uon est . . figuram autem figurae non contrariari , , perspicuum est . . nullus enim eorum , , qui ad figuras elementorum formas reducunt atque asceudere faciunt , , frigidum ad aquae figuram asceudere facit ; ; atqui consonum erat , , si eorum sententia fuisset , , ut frigidum ad formam reducerent atque asceudere facerent , , ut ad formam calido contrariam illud referrent ac reducerent . . sed quo - - niam figura figurae non contrariatur , , neque etiam ignis causam ad figuram reducant ; ; quod tamen si illi invenisseut , , congruum erat , , ut asceudere facerent facerent ac ac reducerent , , quae uecessaria | | sunt , , omnia ad figuras , , vel ut nullum nullum eorum ad eas eas re - - ducerent . . Nonnulli autem , , inquit , , cum cum de frigidi vi conati sunt dicere — — per hoc autem innuit , , quod in Timaeo dictum fuit — — sibi ipsis contraria dicuut . . qua autem ratione sibi ipsis contraria dicant , , audi quaeso . . siquidem ipsi consimilium partium distinctiones ad figuras reducunt , , ac sermone prohibue - - runt eas ad ad figuras ascendere , , sed in parvitatem eas retulerunt . . [ [ igitur sibi ipsi contraria dicunt . . referunt enim ac ascendere faciunt ea , , quae consimilium partium sunt , , ad figuras , , ac praeterea etiam uon referunt ea ad figuras , , sed ad parvilatera . . ] ] dicunt enim frigidum esse id , , quod magnas partes habet , , siquidem refrigerat , , in quantum contrahit ac premit ; ; hoc autem efficit , , quia non mergitur nec permeat , , sed obstruit atque conectit , , idque ob partium eius magnitudinem . . calidum igitur , , quod frigido contrariatur , , hoc potissimum iure ei contrariatur , , videlicet ob partium exilitatem mergitur ac permeat ; ; ita fit , , ut parvitate magnitudineque , , non figura distiuguantur . . si etiam existimaveriut , , quod magnae et parvae pyramides inveniantur , , necessario etiam fiet , , ut inter calidum frigidumque quoque differentia inveniatur , , si inter magnitudinem et parvitatem differentia inveniatur . . ex hoc autem consonum consonum erit , , ut magnae parvaeque pyramides caliditate et frigiditate distinguantur . . at si fieri possit , , ut frigidum quidpiam pyramidalem pyramidalem figuram habeat , , Jiffura similis huius caliditatis causa causa non erit , , sed contrarium , , nempe id , , quod figura similis similis non est , , [ [ ac ] ] pymmis vere caliditatis causa uon erit . . atque has omnes rationes ( ( quemadmodum dictum fuit ) ) deduxit contra eos ac iudicavit illos propter intellegentiam ac receptionem ipsius . . Elementa igitur non distingui figuris ex his , , quae dicta sunt , , perspicuum est . . sique figura non distiuguantur , , figuras igitur inseparabilea inseparabilea non non habent , , neque etiam ex propria eorum essentia figurae sunt ; ; distinctiones enim , , quae inseparabiles dicuntur , , eae sunt , , quae in substantia inveniuntur . . non enim planta ab ab animali distinguitur , , in quantum desinit vel uon desinit , , sed per sensibile et insensibile . . quouiam autem distinctiones maxime eorum propriae eae sunt , , quae ex illorum affectionibus , , operibus et potentiis sumuntur , , de iis differentis proxime insequente Tractatu dicet , , quibus alia ab aliis distiuguuntur , , in Libro vero de Ortu et Interitu de geueratione et corruptione eorum disseret . . per afectiones autem mollitiem duritiem , , caliditatem , , frigiditatem , , humiditatem , , siccitatem et quae eiusdem sunt , , cuius haec , , generis intellegit ; ; operationes vero motus eorum dicuntur , , veluti exsiccare , , calefacere et similia ; ; at per potentias eorum eorum gra vitas et levitas intellegi vult . . in universum autem , , potentiae eorum eae eae dicuntur , , quae opera - - tiones efficiunt , , quemadmodum vis conibnstibilis , , cuius operatio est coraburere , , poteutia vero uniens ( ( ? ? ) ) , , cuius operatio est est coniungere ; ; affectiones vero ipsaemet qualitates dicuntur , , nempe eorum caliditas , , frigiditas , , huraiditas huraiditas et quae eiusdem generis existunt . . Finis Libri Tertii de Caelo et Mundo . . DE CAELO ET MUNDO LIBER QUARTUS CUM THEMISTII PHILOSOPHI COMMENTARIO MO YSE ALATINO MEDICO HEBRAEO INTERPRETE . . Quidniam Aristotelis propositum ac id , , quod sibi iu iu hoc hoc opere instituit , , iiaturalis speculatio fuit , , statim in Primi Libri initio de - - claravit , , suum suum propositum esse , , natuvalem speculationem explicave ; ; speculationis vero initium ab ea parte sumit , , quae naturalium omnium verissima ac ac praestantissima existit , , et haec nobilissimi corporis dispositio est . . cumque de mundo etiam disseruisset ac in Secundum Librum hac de re re sermonera protraxisset , , praetereaque initio Tertii Libri statim quoque affirmasset eorum , , quae natura dicuntur , , nonnulla substantias esse , , et reliqua , , quae retulit in in hoc , , ac insuper dixisset , , postquam de primo quidem caelo verba fecimus ac sermonem de eo antea absolvimus , , reliquum est , , ut de quatuor elementis , , quae in generatione et et corruptione consistunt , , disseramus , , explicassetque superius nee elementa uec alterura elementorum infinitum , , sed finita esse ac ortum iuteritumque participare , , eorumque ortum ex non corpore non esse , , neque etiam ex aliis corporibus , , sed alia ex aliis generari , , quorum mutua adinvicem generatio segregationis compositionisve ordine non fit , , neque dissolutione in extremitates , , ac demum etiam exposuisset consentaneum esse , , ut de poteutiis , , afifectiouibus et eorum operibus disquiramus : : de primis illorum potentiis ( ( gravitate nempe et levitate ) ) hoc hoc in Libro pertractandum proposuit . . quamobrem ait : : de gravitate autem et et levitate eorum , , quid sit utraque [ [ et ] ] quae quae illorum illorum natura , , videndum est , , quamque ob causam vel vel id grave , , vel illud leve existat . . de reliquis autem eorum potentiis , , operibus actiouibusque in Libro de Ortu et Interitu tractatur . . at hoc iu loco causam causam etiam etiam adiaugit , , quamobrem de his duobus taiitum hie hie verba fiicit , , dicitque id ca potissimnm vatione fieri , , quoniam ea , , quae de his tractatur , , disputatio sermonihus de motu conveuieus ac propria est ; ; grave enim aliquid aut leve ex eo dicimus iudicamusve , , quod natura aptum est , , ut tali motu cieatur , , quemadmodum id , , quod dimensioues habet , , quoniam aptum est , , ut describatur , , vel quod protrahi possit , , etenim gravitas et levitas quorundam motuura motuura vires existuut , , veluti rhetorices scientia rhetoris vis , , medicinae scientia vis vis medici , , qui qui medetur , , scientiaque aedificandi aedificatoris vis , , hoc est ars aedificandi , , existit ( ( οἰκοδομική οἰκοδομικός ) ) . . atqui operatiouibus havum imposita nomiua fuere , , gravitatis autem levitatisque operationibus imposita nomina non sunt , , qualia haec sunt , , οἰκοδόμησις οἰκοδόμησις , , rhetorica ac ἰάτρευσις ἰάτρευσις , , sed potentiis tantum , , hoc est gravitas levitasque , , nomina insunt . . ceterum sermo de motu naturali speculationi convenit , , cum natura motus quidam sit , , immo principium motus . . qnoniam autem physica tractatio in motu versatur , , atque haec duo in se , , hoc est gravitas gravitas et levitas , , quasi <fomentum> quod dam dam motus motus continent , , merito igitur omues , , qui de natura disputaruut et locuti sunt , , de illis quidem disseruere . . verum sufficienter ea nee termiuarunt nee explicarunt , , sed pauca tantum de ipsis attulere . . quamobrem si [ [ ante ] ] quae quae hi dixerunt dixerunt , , viderimus , , quaesierimus dubitaverimusque , , ea ab illis secernentes , , quae ad banc corisiderationem oportuna sunt , , deinde nos id dicemus , , quod nobis videtur de illis . . Dicitur quid em horum duorum uuumquodque , , hoe est grave et leve , , duobus modis ; ; uno nempe absolute et per | | se , , altero vero comparatione comparatione ad aliud , , quemadmodum nobile vel vel absolute dicitur , , vel comparatione ad ad aliud . . quod vero grave et leve inveniuntur , , quae non sunt absolute , , sed comparatione ad aliud , , id perspicuum est . . praeterea cum nos sustineamus haec duo , , gravitatem nempe et levitatem , , de eadem re dici ; ; si enim leve et grave absolute tantum dicantur , , non poterunt ambo ilia de una eademque re dici — — non enim fieri potest , , ut unum idemque grave et leve simul dicatur , , quemadmodum neque etiam calidum et frigidum — sed cum haec ad unam rem retulerimus , , omuiuo quidem hoc modo ea pronuntiabimus . . et hae etiam ratione dicitur ignis absolute levis , , sed lignum ( ( exempli gratia ) ) nou nou dicitur dicitur absolute leve , , sed comparatioue ad ad aes , , quoniam lignum peues lauam vel aliquid aliud grave existit . . dicit : : si grave et leve inveniuntur , , duobus modis dieimtur . . ii vero , , qui primum de de his his duobus disseruere , , non indagarunt de iis , , quae absolute ita dicuntur , , sed sed de his , , quae cum aliis collata dicuutur . . neque enim veteres ac primi physici , , quid grave et et quid leve , , explicarunt , , sed terminarunt , , quod grave est et leve , , comparatioue ad aliud , , ex eo , , quod dicunt aquam ( ( exempli gratia ) ) [ [ terra terra leviorem esse , , ac ac aerem aqua , , et ignem ] ] aere leviorem existere . . sed quod dicitur , , plauius fiet ( ( ? ? ) ) hoc hoc modo , , si cognoverimus , , quid horum duorum uuumquodque absolute et ( ( piid comparatioue ad ad aliud aliud dicatur . . ex corporibus autem id id quidem , , quod suapte natura a a medio fertur , , iu iu sublime [ [ ferri ferri dicimus ] ] , , quod vero ad ad medium movetur , , deorsum rediit ; ; quod sursum fertur , , absolute leve dicitur , , quod vero ad ad infra torquetur , , grave absolute nominatur . . leve autem comparatioue ad aliud dicitur , , quod non absolute leve , , sed levius existit ; ; cumque duo corpora gravia aequalis molis fueriut , , veluti lignum et aes , , quorum alteram natura , , non vi celeriore motu deorsum feratur , , id , , quod celeriore motu movebitur , , levius dicetur . . ita si duo . . corpora levia aequalis molis extiterint , , quorum alterum in in sublime feratur , , id , , quod tardiore motu sursum feretur , , gravius dicetur . . adiunxit serrmoni : : aequalis molis ; ; etenim si ab eo , , quod absolute grave est , , veluti terra existit , , miuor quam lauae portio auferatur , , fieri potest , , ut motus eius deorsum lanae motu trardior sit . . cum autem ipse superum et inferum fecerit , , ex eo autem , , quod caelum rotuudum est , , facile rainime permittatur , , ut in eo eo superior et inferior locus inveniatur : : in oratiouis eius medietate hoc adducit aculeumque et calliditatem illius iufringit , , cum inquirat explicare in hoc toto superum et inferum existere . . inquit autem : : uounulli vero , , quia consimile est , , negaut in hoc toto superum et inferum inveniri — — per hoc autem Platonem innuit — — siquidem hae duae distiuctiones non sunt in hoc toto per se , , sed comparatioue ad nos ; ; et comparatione ad nos nos etiam non erit ratio superioris et inferioris loci absolute , , quemadmodum in Timaeo Plato explicavit . . etenim si dixerimus superiorem caeli locum eum esse , , qui supra capitis nostri medietatem undique existit , , ac aliquem ex ex opposita terrae parte adsumamus , , cuius pedes oppositi oppositi sint loco , , quo antea ab ab adversa terrae parte insistebat : : tum caeli pars , , quae supra caput eius extiterat et quae autea erat superior , , invenietur deiude inferior , , cui modo pedes pedes eius insistent , , quod disseutaueum est : : igitur ueque comparatione ad uos omnino superior et inferior locus in hoc toto invenietur . . cum itaque Plato absolute et comparatione ad nos etiam hoc hoc refellat , , ne ne verbum quidem adversus eum modo profert . . ac in universum sermouem sermouem adducit : : nos autem , , inquit , , ultimum huius universi superiorem locum dicimus ; ; sufficieus enim ratio , , quaraobrem in eiusmodi universo superior locus inveniri debeat , , est , , ut dicamus ultimum tiueni nobis huius universi superiorem locum esse . . Quoniam autem , , ait , , in caelo ultimus finis et medius invenitur , , perspicuum est igitur superum et inferum quoque in eo inveniri . . post haec parati sumus , , ut opem a a vulgi testimonio petamus . . omnes namque de superiore et inferiore loco dicunt , , nou nou taineu satis , , propterea ( ( piod uon existimarunt caelum caelum sphaericum esse , , sed hemisphaerium , , quod circum eos est . . si enim cognovissent , , quod omni ex ex parte parte simile extitit , , utique dixissent hoc hoc etiam etiam superum esse , , medium vero iuferum . . igitur superum et inferum omnino quidem | | iuxta nos secundum secundum veritatem existit , , non autem iuxta illos alios ; ; posuitque superum et inferum in hoc universo inveniri . . atque haec ad supera , , ilia vero ad ad infera ferri . . cum autem quaerimus , , quid leve , , quidve grave esse esse dicatur , , si si quispiam definierit dixeritque leve id esse , , quod absolute in in sublime natura movetur , , grave vero id , , quod uatura deorsum torquetur , , is gravis et levis essentiam miuime detiuierit ; ; quemadmodum si quis plautam definiens dixerit id id esse , , quod tibris , , quae per folia ac ramos eius disseminantur , , nutritur , , veritatem veritatem quandam dixerit , , sed nihil adicit ei , , quod sensu percipitur ac manifestum existit . . etenim nobis couveniret , , ut formam definiremus , , qua res levis vel vel gravis dicitur , , et qua in sublime vel vel deorsum movetur . . <Dicit> cum sursum <natura> movetur , , levis est ; ; fieri potest , , ut aliquo modo modo sursum feratur , , sed vi talis motus erit ; ; leve autem natura id habet . . nee declarat , , quid natura sit , , qua qua tali motu feratur , , sed sed quod uatura sic moveatur . . et huius quidem generis iudicium super unaquaque re et super quavis adiuuctioue facile erit , , videlicet si dicamus leve id id esse , , quod quod sursum movetur , , vel vel sursuiu moveri , , quod leve est . . Cum itaque leve et grave coraparatione ad aliud ita definivisset , , ait : : plurimi de g - - ravi et levi disputaruut , , sed eorum disputatio de de iis iis nou fuit , , quae quae absolute ita suut , , sed de iis tantum , , quae comparatioue ad aliud gravia et levia dicuutur . . eorum autem , , inquit , , ratio de levi et et gravi , , ut iuxta eorum eorum sententiam sunt , , eis eis non congruit , , quae absolute ita sunt ; ; id quodque perspicuum erit , , cum ultra progressa haec erit disputatio . . qua autem ratione id perspicuum evadat , , modo audies . . aiuut enim levius et gravius , , ut iu Timaeo scriptum est , , id esse , , quod vel ex ex pluribus vel ex paucioribus paucioribus partibus partibus constat , , cum cum dicant gravius gravius id esse , , quod [ [ partium multitudiue aliud antecedat , , quod minus grave existit ] ] ; ; partes namque in omnibus iis unius et eiusdem formae sunt , , quantitate autem distinguuntur inter se . . quemadmodum enim in iis corporibus , , quae forma aequalia sunt , , plumbum mains minore minore gravius est , , ita in aliis animadvertunt , , quae forma similia similia non sunt , , veluti lignum et aes . . cuius enim essentia ex excessu yartium constat , , id gravius est . . eorum namque similiter alterum alteri gravitate praevalet , , comparatioue ad ad partium partium multitudinem , , siquidem eorum essentia simul omnium ex quibusdam eisdcm partibus constat , , tametsi ita non appareat . . sed cum eorum sententia ita determinata sit , , non de eo eo , , quod omnino [ [ leve ] ] est [ [ et et ] ] grave , , dixerunt ; ; etenim si partes ignis plures fuerint quam partes terrae , , leves quoque esse ac sursum ferri videbuntur , , terra vero gravis esse et et deorsuni descendere , , quamvis ex ea minor portio sumatur — — ignis enim quanto fuerit maior , , tanto celerius sursum feretur — — cum tamen cousentaueura foret ( ( iuxta horum sententiam ) ) ut res contraiio modo modo se se haberet , , siquidem levitatis et gravitatis causam id nou auget , , sed ex eo tantum , , quod res ex ex pluribus vel paucioribus paucioribus partibus partibus constat , , levitas et gravitas efflciuntur . . neque haec ( ( mebercle ) ) iuxta borum sententiam gravi et levi conveniunt , , quae omnino et absolute talia sunt , , nisi id fuerit propter causam , , quae gravi ot levi conveniat . . praeterea inquit , , quamvis hoc de de omnibus corporibus non dicant , , sed de iis , , quae sunt eiusdem generis , , tamen hoc quoque modo sermo eorum , , qui leve et grave multitudine et parvitate definiverunt , , absurdum non effugit . . ignis enim et aeris multitude modicum aquae pondere superabit ac magis deorsum inclinohunt , , siquidem enrum essentia ex pluribus eisdem triangulis constat , , sed ad seusum apparet [ [ omnia ] ] coutra eveuire ; ; semper enim aer aqua magis ascendit , , eoque magis , , quo maior extiterit . . et paritev Aq igne ac de borum uuoquoque credendum est . . Hos autem sermoues retulit ad eius impugnatiouem , , quod in Timaeo Timaeo scriptum est , , uempe ignem levissimum esse , , quoniam ex paucissimis partibus coustet . . at ipse non reete Platonis sententiam intellexisse videtur . . non enim ullo modo Plato fatetur leve vel grave quippiara inveniri , , dum iu proprio loco mauet ; ; sed quando corpora ex proximis iu propria loca feruutur , , quia uatura opprimuutur , , atque ab boc boc toto compelluutur , , quod ea inibi in huius universi globum deducit , , quando vult , , ut penes se se congregentur : : turn ea , , quae ad id , , quod iuxta pedes pedes nostros existit , , moventur , , gravia dicuntur , , quae autem supra caput nostrum evolant , , levia nominantur . . quamobrem ait , , si quispiam inter ignem et caelum insistat , , velitque ignem ponderare et maiorem ignis imrtem in altera duarum lancium posuerit , , ignis maior ad id , , quod iuxta plantas pedum eius consistit , , magis inclinabit ; ; dicitque . . , , ignem maiorem minore igne esse graviorem , , quadoquidem nos grave consideramus secundum motum in id , , quod iuxta plautas pedum nostrorum existit . . atque quispiam adiciat dicatque : : terra si trauspouatur suspendaturque , , cogetur bomo affirmare unum idemque veluti aerem gravem et levem existere , , cum dixerit levitatem gravitatemque corporibus per se inesse , , Ι Ι ipsasque causas motus in sublime vel deorsum esse . . contingit enim , , ut gravis sit aer aer eo eo tempore , , quo quo ex aqua iu proprium proprium locum locum movetur , , diciturque borum duorum triangulorum ( ( ? ? ) ) gravitatem non proveuire a a loco in in locis locis alienis , , sed dictos triangulos ( ( ? ? ) ) inseparables ab eo existere necessarioque necessarioque fiet , , ut unum grave et leve simul esse dicatur . . dicere enim comparatioue unius ad alterura , , sermo callidus est ; ; quod enim sursum vel deorsum manet , , unius ad alterum alterum comparatioue dicetur , , sed grave et leve non dicuntur comparatioue ad aliud ; ; quae enim unam atque eandera in universum inclinationem babent et ad unum euudemque locum feruntur , , gravia et levia ex incliuationis ac celeritatis motus ad - - iunctione ad invicem dicuntur . . etenim baec iam antea fecit ; ; sed nemo universum mundum levem vel gravem affirmaret , , tametsi iu universum moveretur ac fundamentum positionis , , iu qua modo invenitur , , egrederetur . . si enim ad eum eum locum declinaret , , a a quo quo initium sumpsit , , boc profecto ex eo eo non erit , , quod gravis vel levis existat . . etenim non poterit quis hominem levem esse affirmare ipsumque tunc supra capitis nostri medietatem moveri , , neque etiam graveoi , , tametsi ad id moveretur , , quod iuxta plantas pedum nostrorum existit . . etenim si ob earn causani , , quia ad uostri capitis medietatem raovebatur ( ( quemadmodum inquit ) ) penes nos levis extitisset , , tum tum is ipse , , quia ad id movetur , , quod iuxta plantas pedum eovum consistit , , qui ex alia terrae parte , , quae nostris pedibus e e regioue opponitur , , sunt constituti , , penes eos gravis diceretur . . uec eo , , quia locus est est impossibilis , , quod omnino deducitur , , falsum extiterit ; ; uon euim ob eam causam , , quia , , cum cum homo evasissem , , fieri nou poterat , , ut alae mihi inessent , , falsa ac impossibilis erit haec enuntiatio : : si alae mihi inessent , , ego volarem . . cum itaque Plato ( ( quemadmodum dictum est ) ) non non ponat fundameutum , , ut inveniatur omnino aliquid , , quod , , si in proprio proprio loco maneat , , leve vel grave existat , , ac ac igni , , quacunque causa sit , , pyramidis figumm attribuerit : : qui dicit consentaueum esse , , ut ignis levissimus sit , , quandoquidem ex minimis atque eisdem triangulis constet , , hie profecto Platonis sermonem iuxta propriam sententiam innovat , , quatenus optima quidem significatione eo nou utitur , , quod a philosopho acceperat . . si Plato namque ( ( quemdadmodum vir iste opiuatur ) ) operationes elementorum , , essentias et aflfectiones eorum figurae accommodasset , , utique consentaueum diceret necessario omnino effici ac deduci , , figuram levitatis causam existere . . at quamvis ignis ex minimis atque eisdem triangulis constet , , tamen primaria ratione honc ob causam triangulorum parvitas nullo modo causa levitatis existit , , sed forma talis quantitatis ab his triangulis efficitur , , levitas vero formae causa existit ; ; quandoquidem siccitatis causa ( ( exempli gratia ) ) frigiditas erit , , siccitas vero non nisi ex accidenti febris causa erit . . igitur triangulorum parvitas ex accideuti levitatis causa existit ; ; verum ob banc causam omni in loco parvitas levitatis causa minime erit . . etenim si per se haec causa extitisset , , utique huic sermoni <ratio> inesset ; ; at si ex accidenti accidenti tit , , nihil prohibet , , quin eorum causa existat , , quae maxima distat contrarietate . . cum enim Plato ponat aquam aeremque ex eisdem formis constare , , sed quae mutabiles sunt , , ac illis materiae elementorumque proportionem attribuat , , omnino quidem nullo modo sequitur . . etenim ipse etiam fatetur ex eisdem elementis aliqua oriri , , quae maxima contrariate distant . . Ut autem ad id , , unde nostra haec oratio digressa fiievat , , revertamur , , dicimus , , Aristoteles deinde ait : : nonnulli igitur grave et leve multitudiue et parvitate primorum , , ex quibus corpora constituuntur , , defiuiverunt . . aliis autem non satis visum est est ita ita explicare , , sed [ [ quamquam ] ] vetustiores vetustiores sint , , novoruni tameu magis ratione rem disposuemnt . . dixit vetustiores , , peride ac si dixisset crrori crrori magis obnoxios , , per novo rum rum autem <magis> ratioueni maiorera perfectionem facilitatemque maiorem intellegit . . hoc autem de Democrito et Leucippo pronuntiavit ; ; etenim de his duobus dixit non satis illis visum fuisse , , ut hoc quidem modo grave et leve termiuarentur . . videmus enim raulta corpora maguitudine quideni minora , , graviora autem , , quemadmodum terra aere gravior existit . . at qui fieri potest , , ut id ita ita se se habeat , , si si ex ex primis partibus eisdemque [ [ gravioribus coustituatur ? ? itaque fiet , , ut quod ex ex primis partibus ] ] aequalibus constat , , aequale non sit ; ; ueque etiam quod ex pluribus partibus constat , , gravius extiterit . . sed quouam modo hoc hoc isti terminariut , , ipse paulo infra referet ; ; hoc vero modo , , quo dicitur , , ipsi tion terminant . . etenim <aiunt : : > > nos videmus multa corpora magnitudine graviora autem , , sicut aes in respcctu ad lanam se se habet . . ait primo : : qui extreniitates partes primas ponuut easque elementa ad reliqua haec constituunt , , non fateutur , , ut de primis partibus dicatur nounullas graviores et leviores aliis esse , , tametsi dicant nounuHas [ [ maiores ] ] , , aliquas vero esse miuores ; ; absurdum enim est concedere extremitatem altera | | extremitate graviorem esse , , tametsi maior existeret . . iis autem , , qui dicuut primas partes non extreniitates , , sed sed corpora esse , , quemadmodum illis , , qui ponunt corpora corpora partium insectilium , , absurdum et iucouveniens non est affirmare alterum eorum altero gravius esse , , sicuti mains etiam existit , , quandoquidem corpus id est , , quod natura sua grave vel leve existit . . sed haec sub sensum non cadunt ; ; quare perspicue et mauifeste <non> apparet fieri posse , , ut iusectile hoc hoc gravius sit , , quamvis hoc altero minus existat . . eorum vero corporum , , quae ex insectilibus insectilibus composita sunt , , quoniam ipsa sub sub sensum cadunt , , nos videmus maguitudines minores , , quae tamen graviores sunt [ [ fierique non potest , , ut dicamus quae ex illis minores sunt , , omuiuo graviores existere . . ] ] et hac potissimum ratione hi etiam aliam causam indagaruut iuanisque interceptionem iuvenere . . inane enim cum sit corporibus implexum , , eveuit ut corpora , , corpora , , inaue inaue mains est implexum , , leviora existaut , , quateuus eadem quandoque quandoque ex ex paucioribus , , vel vel ex eisdem numero partibus constant ; ; cum enim inanis implcatio solvitur , , magnitudo eorum hoc hoc quidetn modo apparet . . atque in ttniversum levitatis causam inanis implicationem esse dicunt . . necesse autem ii habent dicere , , corpora per se se graviora esse , , inanis vero implicatione leviora apparere ; ; ac ita etiani Epicurus necessario efficit grave , , sed indivisibile . . cum itaque leve hoc quidem pacto deliniant , , ne ne sermo eorum everti possit , , nou absolute eis dicencbtm erat in eo , , quod levius est , , maiorem inesse iuauitatem , , sed addendum nou solum maiorem habere inanitatem oportere , , sed etiam plenitudinem soliditatemque miuorem ; ; ipsi autem cum banc particulam non adieceriut atque eiusmodi distinctionem distinxerint , , haec eorum oratio infringitur ; ; quoniam si nos aurum capiamus , , in quo maior inanitas sit quam ea , , quae in quadani ignis portione existit , , iuxta hunc sermouem consentaneum erit , , ut aurum igne levius sit . . et ideo nos videmus videmus bos etiam , , cum dixerint hac de causa ignem levem esse , , quoniam in eo inanitas maior iuest , , addidisse distinxisseque , , quod in eo sit etiam minor soliditas . . atqtce minoris ratio comparatioue etiam ad inane el implexum intellcgi potest , , perinde ac si de hoc hoc dicatur plenum atque solidum esse minora comparatione ad quippiam in alio . . Alexander autem assumit dici comparatione ad aliud plenum cousonum esse , , ut hoc plenum sit minus , , at si hoc hoc pacto pacto eius eius sermo intellegatur , , eadem dubitatio remanebit , , uempe consentaneum esse , , ut auri quaedam portio ignis portione quadam levior sit . . nou enim fieri non potest , , ut aurum quoddam imaginemur , , iu quo plenum et solidum sit minus , , ex eo , , quod in igne quodam mains existit quam iu eo esse dicatur . . non itaque omuino convenit , , ut sit plenum , , quod est in hoc , , minus pleno , , quod in alio existit , , cum hoc quidem pacto quod minus est , , yieglecto inani , , levius extiterit ; ; sed omnio convenit , , ut in eo minus soliditatis soliditatis quam iuanitatis esse dicatur . . etenim hoc quidem modo dicetur de igne iuanitatis plurimum iu eo iuveniri comparatione ad plenum plenum et et solidum , , quod iu illo existit . . per id quoque , , quod dicit : : ac etiam comparatione ad ad haec idem plane significare voluit . . siquidem convenit , , ut iuanitas maior maior sit sit soliditate , , quae eadem in in re invenitur , , comparatione et proportione quadam , , in tantum ut ut , , si inanitas in in corpore levi , , vel coutva existit , , uempe ut solidum , , in quo erit Imius corporis inclinatio , , modicum sit , , eritque inanitas liac proportione levitatis causa , , nee leve dicetur comparatione ad aliud secundum proportionem adaequatam pleuitudinis inanitatisque , , que , , e e . . g . . auri ad ignem . . sed ex iis , , quae paulo infra dicit , , perspicuum evadet Alexandrum rem iuxta propriam senteutiam assumpsisse ; ; itaque neccssario ei contingit , , ut dubium non non tollat . . etenim adicere plenum modicum esse , , non tollit , , quin consentaneum sit , , ut aurum igne levins sit . . cum itaque inanitas pleno completoque ( ( ? ? ) ) maior sit , , forte couveuit , , ut ei assontiamur ; ; veluti cum quantitas quantitati comparatur , , quemadmodum , , d d dicere solemus locum rei locatae aequalem esse , , intellegimus in tribus tribus tantum dimensiouibus , , non in pleno , , neciue in eo eo , , quod sensu tactus percipitur . . Post haec in hac oratione afifert consentaneum non non esse id , , quod [ [ hoc hoc quidem pacto quidam deduxere ] ] ; ; nonnulli enim eorum , , qui inane non esse posuere ( ( quemadmodum Anaxagoras et Empedocles ) ) leve et grave minime terminarunt . . nonnulli vero terminarunt quidem termino quodam , , sed causam non non tradiderunt , , cur cur corpora quaedam absolute levia sint , , alia vero absolute gravia , , atque quaedam in in sublime , , nonnuUa deorsura ferautur . . etenim hi omnino quidem leve et grave comparatione ad aliud terminarunt , , non autem grave et leve absolute , , praeterca cur aliqua corpora , , licet maioris sint molis , , leviora sint minoribus , , non tradiderunt . . in universum autem ex corwni sermonibus perspicuum tion evasit , , quanam ratioue haec dicta | | iis , , quae quae videutur , , consentanea sint . . atqui eiusmodi sermones alia quidem ratione dicti sunt , , nee iis aliquo pacto in levis gravisque eognitionem iuvamur , , cur ad supera atque ad infera moveatur ae scindat , , sed contradictionis initinm inveuimus . . Praeterea etiam ex disputatione , , qua ad istos respondit , , ad sententiae illorum inpugnationem regreditur , , qui levitatis ignis causam in magna vi inanitatis , , quam habeat , , ponunt , , et et hi sunt , , de quibus antea retulit , , quod neeesse habent addere plenum in illo esse modicum , , si velint , , ut ad illorum sermouem omnino non sequatur aurum quoddam levius esse et ignem quendam graviorem . . deiuceps ait : : ueque hac etiam ratione erunt immunes , , quin ea dicant , , quae iis , , quae videntur , , contraria sunt , , ac ac quispiam dixevit , , ad quid haec additio ? ? uou oportebit aliquid addere , , si eadem incommoda necessavio secpiautur eos etiam , , qui inauitatem in levi inveniri et modicum pleuitudiuis asserunt . . etenini fieri etiam poteiit , , ut iguis portionem quandam animo concipiamus , , iu qua soliditatis et et pleui maior pars quam iu aliqua tervae portioue coutinetur . . hac igitur proportione terrae quaedam povtio ignis portione quadam desumpta levior extiterit . . id vero fiet , , si leve cum cum pleuitudiuis modico termiuabunt . . atqui ut verborum gravitatem augeat , , tantummodo declarasse videtur , , quoduam iucommodum unam particulam sequatur , , quatur , , videlicet videlicet senteniam , , quae quae dixit , , si si minus pleuitudiuis in in eo eo existeret , , ue si ambas paiticulas iu liuuc modum simul , , videlicet modicam plenitudiuem et et pluvimam inauitatem , , prouuutiasset , , quispiam existimavet se se ad ad sermouem , , quo quo illorum senteutiae adversatur , , supervacaueam aliquam adiuuctiouem adduxisse iu eorunKpie sermones intvomisisse , , idque fuit , , quod autea retulit , , cam ad necessitatem ' ' addendi illos cogeret . . et ob banc causam cum ab initio sermouem adduxisset , , perinde ac si si ipse eum ita posuisset , , nempe conseutaueum esse , , ut multa sit sit iuauitas , , solidum vero minus , , nou oppuguat eo tempore eam divisiouem , , quae tit cum cum adiuuctioue , , quam retulit . . etenim secundum hunc sermonem terram quaudam adsumere possicmus , , iu qua plenitudo minor , , inanitas vero maior quam iu quadam ignis portioue inest , , atque bac sane proportione couveniret terram , , quae boc iure se se habet , , igne leviorem existere . . sed ipse ad aliam divisiouem de gravis definitione progreditur , , quatenus inquirit , , ut sermo refutetur , , non eius quod dicitur comparatioue ad ad aliud , , sed sed absolute et per per se ; ; ipsi uamque grave defiuiveruut , , secundum quod omniuo couveuit ex ex definitione , , quam quam levi accommodaruut , , sive detiniaut dicendo id esse iu quo soliditatis plurimum iuest , , sice dicendo , , iu quo inanitatis inanitatis modicum existit , , quod levi contrariatur . . deficit autem ex divisioue adiunctio , , in qua dicitur , , sive erit id , , iu quo soliditatis soliditatis plurimum iuest , , inauitatis vero modicum , , ex ex eo enim , , quod sic etiam ad eam divisiouem progressus est , , quae cum adiuuctioue fit , , si baec defecerit , , de unoquoque membro illius per se se unumquodque iucommodum , , quod necessario evenit , , demonstratur . . si enim grave id id esse definierint , , in quo maior tantum soliditas inest , , ex hoc incommodo necessario fit , , ut ignis terra gravior sit ; ; etenim ignis quaedam portio assumi potest , , in qua soiiditas maior inest quam in quadam terrae portione . . si vero grave definierint , , quateuus id est , , iu iu quo minor inanitas inest , , conveuit etiam , , ut ex corporibus , , quae quae deorsum feruntur , , ( ( veluti aqua et terra ) ) corpus corpus quoddam inveniatur , , iu quo inanitas ea inanitate niaior insit , , quae in aliqua ignis poitione consistit . . atque liac etiani coniparatioue iguis assiimptus terra vel acpia desumpta gravior extiterit . . at diccre noii possimt <sane> hoc inodo se se habere , , et et in terra maiorem inanitatem esse ea ea inanitate , , quae in quadam ignis portione desumpta consistit , , ideoque ignem , , licet pondere levis sit , , nililo secius ex numero eonim esse , , quae deorsum feruntur : : nihil euim , , quod deorsum fertur , , leve dicetur , , nisi omnino levins levins tantum dicatur , , ( ( luemadmodum aqua terra levior est . . neque etiara cpiod leve uon est , , eo levins erit , , quod omnino et absolute leve existit , , ad superaque feretur , , sed contra , , nempe si quidem sursum fertur ac omnino et absolute leve est , , omni eo levius existet , , quod deorsum movetur . . Ex hoc autem ad alium modum se se transfert , , quo quo id refellat . . hic vero est eiusmodi . . Sin autem dicamus leve et grave , , unumquodque eornm , , terminari secundum proportionem , , quam inane ad plenum in uno eodemqne corpore habet , , quemadmodum si quispiam dixerit , , leve id est , , in quo inanitatis duplum quam pleuitndinis inest , , grave autem , , quod contra se habet : : neque etiam hoc modo dubitationem solvimus explicamusve , , | | qua deducitur omnino necessarium fore , , ut terra igne levior , , vel ignis terra gravior existat . . at qui tiat , , ut neque etiam hoc modo eadem quaestio non dissolvatur , , audi , , quoniam leve definivit secundum proportionem , , quam inane et plenum habent inter se , , non aliter ac si duplo vel alia mensura definiret , , omnia igitur , , quae uuius atque eiusdem rationis sunt , , vel leve sit , , vel grave , , eandem proportionem habebunt . . sed maior et minor ignis copia unius et eiusdem proportionis existnnt ; ; atqui maior ignis levior est , , et ob banc causam maiore celeritate ad supera evolat . . et rursus maior et minor terrae portio eiusdem proportionis sunt ; ; atgui maior terrae portio minore gravior est , , licet hoc fieri non oporteret , , si grave hac sane proportione definiretur ; ; etenim haec proportio in maiore et minore copia eiusdem rationis existit . . Hoc etiam absurdum est est dicere corpora , , inauitate eis implexa , , in sublime ferri ob ipsam inanitatis implicationem , , quae faciat , , ut grave in in sublime feratur , , et inane ipsum uon ferri . . post haec cum maiore contrarietate se illis opposuisset , , inquit , , consentanenm consentanenm est iis , , qui ponunt inanitatem in sublime ferri , , [ [ ut quasi ipsis conveniat inanitatem definire definire ex ex eo , , quod quod in in sublime feratur . . ] ] perinde ac si si illis necessario convenire faciat , , ut de hoc hoc tantum amplius disquilevis rere debeaut , , quamobrem videlicet inane natura sua ad supera et plenum ad ad infera feratur , , si si haec duo , , cum in compositis corporibus inveniantur , , efficiant , , ut ut ipsa sursum vel deorsum ferantur , , ac ea corpora , , in quibus inane inane est circumfusum , , composita dicantur , , quoniam ex inani et pleno composita sunt ; ; ipsi enim de his perscrutantur , , quandoquidem coram indagatio erat de levi levi et et gravi , , quae comparatioue ad aliud dicuutur . . insuper si inane natura in sublime et plenum deorsum feratur , , atque hi duo duo loci oppositt alter ab altero dissideat , , qui igitur et haec duo , , pleiium videlicet et et inane , , non separantur a a se iuvicem nee nee alterum ab altero disiungitur ex ex eoruni celeritate in in loca ipsorum , , quae sibi propria sunt , , sed ipsa remanent confusa ac utraque in eundeni locum revertuntur ? ? posset quispiam sermoni addere , , ipsa ne transmutationem quidem ad ad invicem habere , , ut , , quando transmutantur , , ex propriis locis moveantur , , quemadmodum ignis ( ( exempli gratia ) ) et terra ; ; atqui conveniret toto hoc tempore praeterito , , quod infinitum existit , , ut iam separata essent , , nee nee inane aliquod deorsum , , nee nee plenum sursum extaret , , atque in universum ut haec permixta non concurrerent . . inanitati autem in universum locus quidam omniuo non convenit , , quandoquidem id praeter rationeni existit ; ; sin autem movetur , , aliquis locus sit necesse est , , ex quo [ [ et ] ] in in quem feratur , , quasi ipsum [ [ inane ] ] locus non sit , , ut ut locus ei conveniat . . si enim loco locus omnino conveniat , , necessario tiet , , ut res in in infinitum procedat , , ex eo , , quod unicuique loco semper locus requiritur . . at quaenam dicetur motus inanitatis causa ? ? non enim fieri potest , , ut inane quatenus tale moveatur . . si enim inane ex ex eo , , quod tale , , moveretur , , ceteris rebus , , quae inane non sunt , , motus non inesset , , ac omnia unico motu , , videlicet inanitatis motu , , qui in sublime fertur , , moverentur ; ; niodo autem ex eo , , quod inane deorsum fertur , , perspicuum fit non non moveri aliquid , , quatenus est inane , , neque etiam moveri , , si inanitatis motu omnino moveatur . . Ad hunc autem locum Aristoteles sermonem suum reposuit , , ut ad eos eos responderet , , qui qui multitudine et parvitate extremitatum corporumque insectilium leve et grave terrainarunt . . respondendo autem illis lianc eligit dubitationem , , quod ipsi de de levi gravique non nisi comparatioue ad aliud disseruerint ; ; etenim leve et grave esse naturam statuere , , alii vero extremitates posuere , , alii insectilia , , atque haec duo duo maguitudine et parvitate separarunt distinxeruntque . . fuit insuper eiusmodi dubitatio ordinata , , ut illis quoque responsum afferret , , qui levitatis causam causam inane implexum , , gravitatis autem plenum esse posuere ; ; unaque cum aliis rebus super iis est dubitatio , , cur ipsi de levi et gravi disseraut , , quae omniuo et et absolute ita sunt , , et quociinque modo extiterint , , eorum autem , , quae his iuteriecta suut , , iiempe eorum , , quae ex gravi , , levi graviore , , existunt , , uou uou dicant rationem , , propter quam differant , , licet dicere possent haec etiam terminari multitudinis inanitatis vel gravitatis confusioue . . cum itaque ad huuc locum disputatiouem suam in respoudeudo ad illos reposuisset , , prosequitur hoc et inquit : : similiter contingit et sequitur , , si quis etiam leve et grave aliter terminaverit , , quatenus hae duae inclinationes ad magnitudinem magnitudinem et parvitatem , , hoc est teuuitatem et crassitiem referuutur , , aut quo vis alio modo , , ut si haec duo duritie et mollitie distingueret ac separaret , , modo uua illis tribuatur materia , , uuum subiectum , , vel duae naturae , , sed duae coutrariae . . quod autem similiter sequitur vel omuino efficitur , , est , , ut ut vel de gravi et levi , , quae | | absolute absolute talia sunt , , nou disserant , , vel de iis iis ( ( piidem , , quae illis interiecta sunt et comparatione ad aliud , , sermouem non faciant . . iis euim , , qui eandem materiam his duabus inclinationibus omnino tribuunt partiumque magnitudine et parvitate eas distiuxerunt ac ac separaruut , , uec uec non mollitie et et duritie tantura , , necessario efficitur , , ut de gravi quidem et levi tantum loquantur , , [ [ quae comparatione ad ad aliud dicuutur , , non ] ] quae talia absolute existunt , , [ [ quemadmodum iis usu venit , , qui qui leve et grave ex eisdem eisdem triangulis coutlant , , ] ] ac iis , , qui grave et leve ex iusectilibus partibus constituuut . . ii autem , , qui duas his his naturas naturas invicem contrarias , , quemadmodum illi , , qui plenum et et inane pouuut ac ac horum duoruni coutrarietale duarum inclinationum contrarietatem terminarunt , , fateri quidem coguntur se de gravi et levi absolute verba facere , , de de his autem , , quae his duobus iuteriecta sunt quaeque gravia et levia comparatione ad aliud dicuntur , , non terminare ; ; neque etiam cur haec duo ( ( aqua uempe et aer ) ) gravitate levitateque cum cum se se inter se , , tum ambas extremitates superent , , dicuut , , quemadmodum cur aer aquam et terram levitate , , et ignem gravitate superet , , ac similiter etiam aqua . . Multitudine autem et parvitate , , hoc est partium crassitie et tenuitate vel mollitie et duritie , , leve et grave termiuare falsum ac commenticium quoddam videtur ; ; uon enim his duobus grave et leve distinguuntur . . atqui propterea quod hie certus ex ea dubitatione evadit , , quae illi occurrit , , <nempe> consouum ut quae interiecta sunt quaeque comparatione ad aliud dicuntur , , terminentur , , — — hoc enim modo quaesitum eius explicavit , , qui grave et et leve plenitudine inanitateque terminavit — — ratio quaedam ei ei in - - venitur . . fieri enim potest secundum sententiam istorum , , ut inclinationis distinctiones etiam terminentur , , quae in iis iis inveniuntur , , quae iuter leve et grave consistunt , , quorum uuum alteri comparatur , , tenuitatis et crassitiei ac mollitiei et duritiei comparatione . . at saue eorum sermoui . . qui hoc asseruut dicnntve , , duorum locorum ad has duas inclinationes unam esse naturam , , necessario contingit , , . . . . . . quasi dicat : : fieri non poterit ( ( iuxta illorum senteutiara ) ) ut quicquam leve absolute inveniatur , , sed omnia corpora ( ( exempli gratia ) ) ad infera et et ad ad euudem locum inclinabunt . . existimantur autem levia esse , , quouiam ipsa ex ex privatione gravitatis eius , , quod movetur , , manent superius , , ut ut tardius moveantur , , vel non est ita , , sed tempore , , quo pelluntur , , ipsa sursum quasi protruduntur caliditate ( ( ? ? ) ) , , quae videlicet levia esse iudicantur . . coutinget autem iuxta illorum sententiam , , qui qui ita terminaruut , , ut magna aeris et magna ignis copia aquam terramque gravitate viucaut ; ; hoc autem fit , , quoniam propria parvarum et magnarum partiuin inclinatio eadem est , , nempe ad infera . . perspicuum est autem ac mauifestum : : si ex corporibus parvarum partium magnae adiunctionis substantiae portio quaedam sumatur , , profecto propria etiam inclinatio , , et quae ad infera instituitur , , ob qualitatem plurimam corporum parvarum partium , , inclinationem propriam quantitatis corporum minoris contrariarum partium , , quae et ipsa deorsum versus procedit , , superabit ; ; sique multa quantitas ex corporibus parvarum partium , , vel ignis vel vel aeris , , existat ( ( siquidem Ms aer aer et et ignis terminantur ) ) uecnon parva portio ex corporibus corporibus magnarum partium , , vel terrae vel aquae sit ( ( siquidem his istaec duo etiam etiam terminantur ) ) , , eveniet , , ut ut ignis gravior solidiorque deorsum feratur . . Cum autem hoc iu loco aliorum senteutias de levitate et gravitate retulisset et qua ratione impugnari impugnari possent , , iuxta propriam modo opinionem hac de re pertractare intendit . . Nos autem , , ait , , primum id explicemus ac distinguamus , , de quo reliqui quaerunt ac dubitant , , cur alia corpora uatura in sublime , , alia deorsum , , quaedam et in sublime et deorsum ferantur , , quod utrumque declarabit ; ; deinceps de gravi levique dicamus ac de eis affectionibus , , quae illis contingunt , , verba faciamus . . statimque regreditur [ [ ac refert ] ] , , quamobrem nonnulla deorsum ferantur , , causamque adducit , , cur eiusmodi motu moveantur et et ait huius causam eam esse , , propter quam corpora ceteris illis motibus etiam moventur , , quemadmodum ea , , quae ortus , , mutationis et accretionis motu moventur , , iuclinatioque motus horum causa existit , , quorum unusquisque est ad fonnam , , quae potestate existit ; ; motus igitur corporum , , quae vel supra vel vel infra moveutur , , ad liaec duo loca efficitur , , ut ad propriam eorum perfectiouem iucliueut , , hoc est , , ut ad propria eorum loca perveniant . . quamobrem ait : : de eo quidem , , quod sursum vel deorsum movetur , , eodem modo , , quo de iis , , quae aliis motibus et et mutationibus moveutur , , iudicandum est . . quoniam enim tria sunt sunt motus geuera , , unum uempe in in magnitudinem , , atque accretio dicitur , , alterum ad formam , , ac ortus et et mutationis proprium est est — — mutatio Ι Ι enim ex una in aliam aliam formam formam tit , , quatenus hoc in in loco loco qualitas forma dicitur — — tertium autem secundum locum : : in quoque borum mutatio erit non ex quavis re , , uon uon enim ex albcdiue in lineam lineam fit fit mutatio , , sed ex contrario contrario in contrarium , , vel in id , , quod inter contraria invenitur , , quemadmodum ex albedine in nigredinem vel in jjurpureum colorem . . ex eo enim , , quod quod corpora commutantur , , nou remanet in eis , , quod antea extiterat ; ; cumque in id mutentur , , quod antea in eis non extiterat , , non in quidvis mutantur , , quemadmodum albedo in lineam , , verum cum in id , , quod maxime distat , , turn in id , , quod finitimum est , , mutantur . . si igitur in id , , quod maxime distat distat , , commutabuntur , , in in contrarium mutabuntur ; ; si vero in id , , quod quod finitimum est , , mutabuntur , , in in id , , quod inter contraria consistit . . et quemadmodum id , , quod mutatur et movetur , , non movetur quidvis : : ita nee quod movet movet et mutat , , quidvis in quamvis rem movet . . sed quemadmodum id , , quod augetur , , ex eo , , quod augetur , , in maiorem magnitudinem , , non in caliditatem mutatur , , ita etiam id id , , quod auget , , quateuus auget , , omniuo quidem in in maiorem molem , , non in caliditatem movet ac mutat ; ; tametsi contingat quandoque , , ut id , , quod augescit , , incalescat ; ; sed quemadmodum id , , quod auget , , non non est id , , quod calefacit , , ita auctum quoque excalefactumque utraque etiam differunt . . eodemque modo statuendum ac intellegendum est id , , quod loco etiam movetur ; ; nou enim quidvis a a quovis loco movetur , , neque etiam motivum motivum quidvis movet mobile quidvis . . igitur superius et inferius cum contraria sint , , motiva quidem sunt grave grave et leve , , mobilia vero , , quae potestate gravia etlevia exist unt , , quorum unumquodque , , nempe eorum , , quae pulsu agitantuv , , a a motivo sibi , , accommodo in id movetur , , quod potestate in in ipso existit . . potestate autem in ipso est , , ut in proprio loco maneat : : igitur ferri in hunc locum , , in suam forniani est ferri . . etenini ferri aliquid in id , , quod potestate est in ipso a a motivo sibi proprio , , in in perfectiouem et tinem , , quem liabet , , est ferri . . At quonam modo conveniunt eiusmodi sermones huic rei , , de qua uos pertractaraus ? ? dicemus : : quaudo movebuntur corpora , , quae natura supra infracpie ad eoruni perfectionem moveutur , , non convenit , , ut quicquani hac in in re re inquiramus , , hoc hoc est in motu eorum ad haec haec duo duo loca , , nisi inclinationem eius , , quod potestate est , , ad perfectiouem , , hoc est ad actum et iinem ; ; similiter in reliquis motibus ; ; non est enim , , ut quispiam banc banc causam quaerat , , cur scilicet quod curatur ad ad sanitatem moveatur , , quasi non conveuiat ei , , quod curatur , , ut ad valetudinem , , sed ad albedinem albedinem revertatur , , et et quod febrescit , , ex eo , , quod tale , , ad febrem , , non ad . . . . . . regrediatur . . moveri enim eodem iure se habet , , quo transmutari et augeri , , in proprium eorum finem . . quemadmodum enim quod augetur , , cum mutaticr , , quatenus augetur , , profecto non ad ad sanitatem , , sed sed ad maiorem magnitudinem revertitur — — etenim ad quantitatem quaudam transmutatur — — ita ita levia etiam et et gravia , , siquidem haec superiora petunt , , nempa levia , , ilia autem ad ad inferiora praecipitantur , , nempe gravia . . ea enim , , quae motu locali , , et quae ceteris ceteris motibus feruutur , , in hoc potissimum difterunt inter se , , siquidem quae locali locali motu moventur , , iuitium motus in in se se habere videntur , , reliqua vero extriusecus , , quemadmodum id , , quod curatur , , et quod augescit ; ; quamquam haec duo etiam , , dum parvum motus initium acquiruut extrinsecus , , interdum ex se se ipsis transmutautur , , id siquidem ad ad valetudinem , , hoc autem , , veluti quando febricitat , , vel id ad morbum , , hoc vero , , quatenus alitur . . et quia id , , quod curatur , , haec duo admittit , , nempe valetudinem et morbum , , ideo si eius motus in in valetudinem existat , , ut plurimum ex se ad eam movetur , , si vero ad morbum , , pariter ex se . . <et> quemadmodum dicimus haec duo interdum ex se cum parvum motus motus principium principium extrinsecus sumpserint , , eo magis leve et grave ; ; sed initium motus in illis inveniri videtur , , quoniam horum duorum materia , , hoc est subiectum eorum , , proxime ad rei rei substantiam accedit . . signum autem est , , quod eiusmodi quidem motu moventur , , quandoquidem ex eorum essentia ahsoluta inveniuntur . . quae vero ortu generantur , , nondum levia Dec gravia sunt , , sed turn levia erunt , , quae ortu generantur , , et gravia , , quando peifecta et omnibus numeris absoluta extiterint ; ; et quouiam perfecta sunt , , motus initium in illis esse apparebit . . etenim cum ex aqua oritur aer , , veluti cum aqua in vaporem couvertitur , , ex re gravi gravi levis fit , , et quod ad supera evolat , , absolutus aer et et levis inveuitur , , quippe hae duae iuclinationes in in illis deprebenduutur , , cum perfecta | | erunt ac in in propriis locis extiteriut ; ; conveuit igitur , , ut in his his localis motus initium inveniatur . . scire autem debes reliqua ilia quoque non privari , , quin in eis initium motus inveniatur ; ; etenim boc ipse dedit omnibus naturalibus in universum . . et non ei , , quod curatur ; ; nee quod curatur motu etiam ad valetudinem privabitur , , neque id quod mutatur motu ad albedinem . . cum autem dixisset leve et grave potius quam haec principium motus in se se babere , , atque atque in hoc hoc causam attulisset , , lioc tantum viodo intendit , , ut ex eo , , quod horum duorum subiectum perfectum est , , in eo per per se se motus , , hoc est motus perfectus inveniatur ; ; ac maioris perfectionis existit , , siquidem ceterorum motuum ortu postremus est . . adiecit ortu consider atissime ; ; alibi uamque dictum fuit hunc esse praestantiorem , , quoniam ceteri , , dum moveutur , , loco moventur , , sed non est necesse , , ut hic ceteris motibus feratur ; ; modo autem dixit hunc motum esse alia ratione ac motuum omnium partes et in substantia nobiliore ; ; etenim bic quidem motus protrabitur eo tempore , , quo <aliquid> generatum est ac queinadmodum motus in locum omnino quidera navi debetur post ad generationem motum , , cum in alicuius animantis gratiam perfecta existat , , et reliqua , , quae eiusdem generis sunt , , at existimabit quispiam omnino quidem baec duo aliud ex alio confirmari ; ; siquidem ait , , in gravi levique principium motus per se inveniri , , quoniam perfectiora sunt , , et perfectiora sunt , , quoniam perfectus motus motus in in eis invenitur , , qui motus localis est , , ac principium iu iu eis existit . . [ [ ad unum autem locum locum quippiam moveri ac in eo localis motus principium inveniri idem non est . . ] ] nos vero dicimus : : baec duo aliud ex alio non confirmari ; ; motus namque in locum jniucipium in illis est ; ; ad unum autem locum quippiam moveri ac in eo principium motus per se inveniri idem non est . . Perspicuum est , , inquit , , id , , quod est potevAia ens , , ita ut in locum revertatur , , in in locum reverti , , et si in in hoc quantum et in boc quale , , ad hoc ferri , , iu quantum perfectionem acquiret ; ; hoc autem totum eo feretur , , quo actus potentiae invenitur . . Eadem autem causa est , , quamobrem corpora ad ad propriam eorum pevfectionem moveantur , , cum non modo id , , quod perfectum non est , , veliiti vapor , , qui in aerem mutatiir ac sursum asceudit , , sed corpora etiam perfecta ad propria eorum loca celeriter moveantur ; ; eteuim liuius rei causa iu omnibus iilis ad propriam perfectionem incliuatio est . . cum itaque ex uumero corporum , , quae perfecta existunt , , veluti aer , , ignis et reliqua , , quaedam in propriis propriis eorum locis , , quae uaturalia sunt illis , , non existant , , quasi ilia motum motum festiuant , , ut ut id id adipiscautur , , sponteque ad sua sua loca , , nulla nulla re impediente , , moventur , , quemadmodum alimentum , , dum mutatur ac refertur ad alitum , , movetur in illudque convertitur , , si nulla alia re praepediatur . . ait : : sed <nec> talia quidem <perveniunt> per propriam perfectiouem , , quae est in illis , , dum motus per se se <non> existit , , quemadmodum in praecedeutibus sermonibus , , hoc est in Octavo Naturalis Auscultationis Libro , , dictum fuit . . motum autem quidpiam extrinsecus aflfert , , quemadmodum accidit , , si aliquid iacitur ; ; atqui eos , , qui curantur quique febrescunt , , prima eorum dispositio movere facit , , si id , , quod motum affert quodque valetudinem in in aegritudinem mutavit , , et quae eiusdem eiusdem generis sunt , , non insequantur . . quod vero iis , , quae deorsum feruntur , , motum affert , , est quod trahit trahit pellitque , , quemadmodum motivum reiecti id esse dicitur , , uude aliquid reiectum est , , veluti a pariete pila . . Incliuatio igitur ac versus propriam perfectionem praeparatio , , motus in propria loca causa existit ; ; unumquodque enim ad simile movetur , , et quod potestate est versus id , , quod simile est ei , , quod actu existit . . etenim quod potestate est , , sua potestate fertur , , cum dispositio , , quae versus id id contendit , , similitudo quaedam existat ; ; ferri itaque ad id , , ad hoc simile atque ad eius formam est est ferri . . atque hinc quispiam existimaverit id , , quod veteres tradiderunt , , quod simile feratur feratur ad ad simile , , hoc hoc est quod id id , , quod potestate est , , ad actum movetur . . haec enim duo ( ( quemadmodum diximus ) ) similia sunt , , consentaneum uamque non non est est existiraare veteres dixisse simile ad simile plane ferri ; ; neque enim si terra nostra cogitatioue eo eo transferatur , , ubi ubi nunc luua est , , eius partes , , quamvis ei similes sint , , ad ipsam ferrentur , , sed sed ad medium , , quo in loco loco manere solent , , cum perfectae sunt , , siquidem vim vim tantum liabent , , ut ad medium ferantur . . atque in uuiversum alio sermone maniad festum evadit corpora , , cum in propria eorum loca feruutur , , in similia ferri . . partes enim corporum , , quae omnino consimilium consimilium partium sunt , , eodem motu in in eundon locum ferantur [ [ necesse est ] ] , , quo totum fertur ; ; et quemadmodum fertur totus ignis , , aer et reliqua , , dum in | | id , , quod proprium est est illis , , et in formam uniuscuiusque cuiusque cuiusque eorum propriam feruntur , , in in extremum eius , , quod ambit , , contendunt , , sic cum partes in haec loca feruutur , , ad id , , quod sui simile est , , moventur . . quoniam autem termini ac fines omnium corporum , , quae per rectam lineam feruntur , , ultima ilia extremitas est et hoc medium , , hoc est supra et infra , , evenit , , ut ut id , , quod natura vel vel supra vel vel infra movetur , , ad sui simile feratur ; ; hic enim finis , , qui deinceps est quique sequitur et ambit , , quodammodo eius forma existit . . ( ( piare cum elemeuta tota secundum se ad extremum eius , , quod ipsa ambit , , fransferantur , , quod quidem forma efficitur quodammodo eius , , quod coutinetur , , et simile ( ( ? ? ) ) , , cum transfertur , , ad eius totum totum eodem motu moveatur : : quispiam dixerit duplici mensura simile ad suum simile trausferri , , hoc est , , quatenus partes ad ad totum transferuntur , , cui similes existuut . . et quatenus ipsa transferuutur ad ad extremum eius , , quod ambit , , quod quidem forma est quodammodo eius , , quod continetur , , et ob banc causam partes etiam . . siquidem ea , , quae ambiunt , , quodammodo forma suut eius , , quod coutiuetur . . ea enim , , quae deinceps veniunt , , inter se similia sunt , , siquidem aqua aeri similis est et aer igni ; ; converso <autem> cumque ab igue inceperimus , , in circuli modum modum incedamus oportet , , donee ab igne in terrara regrediamur regrediamur , , convenitque , , ut secundum rectitudinem ex ex igne ad aerem aerem fiat regressus , , sique versus regressum contendemus , , oportebit , , ut ut in in aerem fiat , , ea enim , , quae inter se se similitudiuem habent , , ea existunt , , quae inter se iuxtaposita sunt , , cum id , , quod coutinetur , , materiae , , quod quod autem continet , , formae rationem habeat et quodammodo ad id referatur , , quod actu existit . . atqui cum ambitum sumemus , , dicendum nobis non non est ea , , quae in ambitu sunt , , unum post aliud similia esse ; ; etenim si quod ignem sequitur , , terra extitisset , , cum horum duorum unum proxime non contineat et alterum proxime non non contineatur , , nec etiam id id formae , , hoc hoc autem materiae rationem obtineat , , neque etiam hoc inter inter se similia erunt . . Convenit igitur ut intellegatur , , ferri aliquid in in suum suum locum , , ad simile esse ferri . . dicetido autem ad simile quodammodo ad totum dicit ; ; atqui ambientis extremum forma totius existit ; ; id igitur est etiam etiam forma forma partis , , quandoquidem si cpiod dicit absolute ad ad finem ambientis , , ad eius partem referamus , , haec non erit eius forma , , quae ipsani tantuni eoutineat . . atqui rationes , , quibiis apparet trausitum in aliud natura supra et infra versus contingere , , bae sunt . . Si auteni convictus , , vim verborum eius meditatus fueris , , ea sane demonstrare ac perfectam intellegentiam intellegentiam praestare praestare invenies , , ut ut uuieuique elementorum , , quemadmodum datur forma danturque propriae poteutiae , , ita et reliqua ilia ; ; alioquin secundum se tota perfecta etiam minime extitissent . . ipsa euim nou modo qualitates ac proprias potentias tantum assumunt , , sed etiam loca . . veluti in animali perspici licet ; ; efenim sanguis non est perfectus neque hoc alimentum , , quod est commutatum , , si talem tantum bumorura speciem adipiscitur ( ( quemadmodum banc substantiam , , colorera caliditatemque et et reliqua ilia , , quae in sanguine deprebenduntur ) ) nisi simul cum boc etiam proprius positus illi accedit , , ut si in in venis collocetur . . quemadmodum enim sanguis ( ( exempli gratia ) ) eo in veuas coutendit , , ut quasi ad propriam eius perfectionem moveatur , , scilicet ad eius positmn , , qui iuxta venas coustitutus est , , et ob banc causam versus venas movebitur : : ita ea etiam de causa ignis terraque et quod ex ex illis , , versus superiorem ac iuferiorem locum moventur , , cum ipsa eo , , quod potentia praedita perfecta minime existunt , , ad propriam eorum perfectionem natura inclinent , , idque penes uuum eorum in propriis locis , , in quibus accommodantur , , perficiuut , , et ideo ad duo baec loca moventur , , dum in perfectionem ipsorum contendunt . . nee convenit , , ut ad motum eorum aliam causam quaeramus , , neque cur id , , quod curatur , , ad ad valetudinem moveatur , , nee nee etiam alimentum , , quod in carnem , , cerebrum et ossa trausmutatur , , cur partini in carnem , , partim in cerebrum et partim in ossa mutetur . . etenim nobis conveniret oppositum indagare , , si in baec non mutarentur ; ; modo autem cum eorum . . mutatio in ea sit eiusmodi , , consentaneum plane esse sermonem dicimus ; ; uec quispiam boc auimadvertit . . Causam autem , , quam ad naturalis corporis motum affert , , sufficientem esse nemo fatebitur ; ; licet enim ad proprium eorum locum , , quasi ad propriam perfectionem moveantur — — consentaneum est enim boc fateri — — tamen quaerere convenit , , quomodo eorum transitus ad perfectionem sit et quae buius causa existat . . etenim fieri poterit , , ut omnes bomines fateautur loca , , ad ad quae moventur , , propria illorum esse eisdemque locis ipsa perfici , , sed cum boc boc quaerere convenit , , quomodo ad ipsa ferantur . . causa enim , , quamobrem ad sua sua loca proficiscantur , , | | potentia quaedam extrinsecus est , , veluti attiactio , , expulsio et forma , , vel giavitas aut levitas aut aliud quippiam eiusdem generis . . dicere autem huius inclinationis causam esse , , eo , , quia id , , quod potestate est , , modo quodam actu existat , , multoque magis affirmare , , ex eo , , quod potestate est est , , transferri in id , , quod iu perfectione cousistit — — illud enim „ „ potestate “ “ nihil aliud significat — — neque rautatiouis eorum causani reddit , , nee <dicit> mutentur . . etenim cum sermonis similitudinem inspexerimus , , causa , , quam retulit , , sufficiat oportet ; ; nam si quis dixerit corpora in propria loca ferri , , eo , , quia potestate existunt , , et conveuire ut ut illuc ferantur et ad haec loca movcantur : : hic sermo facilis est ; ; sed quaenam causa est , , cuius gratia in in actum revertautur ? ? et quomodo fcrentur ? ? etenim si quispiam ( ( quemadmodum retulimus ) ) ita ita causani adiciat , , is non causam , , sed sed aliud quippiam profecto adiciet eorum , , quae omnibus iis , , quae natura moventur , , aequaliter convenit , , siipiideni haec omnia ad propriam eorum perfectionem moveri depreheuduntur . . ideo cum quaerimus , , quomodo sanguis feratur in veuas et cur ad ad eas contendat , , non sat est asserere hoc hoc fieri , , cum sanguis in sua perfectione non sit , , antequam ad eas revertatur , , atque ad venas incitari , , quasi ad proprium eius locum perfectionemque moveatur ; ; sed cum hoc fassus erit , , quaeret causam , , cur ad eas moveatur . . ( ( pianiohrem medici huius huius causam adiciunt , , dicentes attractionis cuiusdam causa sauguinem ad venas commeare , , cum a a potentia attractiva , , quae in eo cousistit , , iuuovetur . . insuper si quaeraraus causam , , cur pili in barba circa vicesimum annum efflorescant , , si quispiam dixerit hoc a a natura provenire , , quae excitatur in in nobis nobis ad finem , , quem habet , , is quidem aliud quippiam nobis referet , , sed huius causam non adducet ; ; huic autem causam adiunget , , cum dixerit supervacaneae humiditatis redundantia , , quae in membris cousistit , , in puerili quidem aetate , , quoniam crassam substantiam <non> habet et corpus etiam humiditatis causa varum fluit ac ac dissolvitur , , et ideo ex ea pilorum generatio non perficitur ; ; cum autem calor iuvalescit , , ut humiditati praevaleat praevaleat eamque exsiccet , , efficit , , ut ut crassiorem essentiam acquirat , , ideoque ob eius crassitiem et corporis siccitatem non dissolvitur . . corpus enim , , quo antiquius , , eo eo siccius evadit , , cum humidum semper dissipetur , , quodque ex eo relinquitur , , durius efficiatur a a naturaque per poros extimae maxillarum cutis expellatur , , ut ex pilis , , qui ex eo giguuntur , , utile quoddam perficiatur , , ac ita pili generantur . . novit enim natura incrementa quaedam hoc tempore occultationi et absconsioni circumspectae formae opportuna esse , , ipsaque ad congruam actionem ac - - commodata . . ita etiam causa motus corporum natura tunc saue afferetur , , cum existimabimus ipsa quidem regredi ex ex eo , , quod potestate est , , ad id , , quod est actu , , eo tempore , , quo ad propria eorum loca proficiseuutur , , si huic modo modo adiunxerimus dixerimusque , , quomodo ferantur ; ; ( ( exempli gratia ) ) ut ut hoc hoc illis perficiatur vel vel ex eo , , quod vi quadam attrahuntur vel pelluntur , , vel vel ex eo , , quod vim quaudam effieiuut vel proprium eorum priucipium , , quocuuque mode esse dicatur . . dicere namque hoc fieri , , quoniam cadit mutatio mutatio ex ex eo , , quod potestate est , , in id , , quod actu existit , , disseutaneum est . . id enim omni in re facili statui poterit ; ; ( ( exempli gratia ) ) si si quispiam quispiam quaerat , , cur gressus animali insit , , respondemus : : hoc erit , , cum potestate animal sit ; ; convenietque interroganti , , quomodo hic aegrotus curetur , , respondere hoc illi inesse , , quoniam potestate sanus existit , , et haec sanitas hoe iure se habet , , tametsi sanitas huiuscemodi huiuscemodi causam habeat ; ; vel enim computrescentium humorum evacuatio vel frigidorum membrorum calefactio vel calefaetorum refrigeratio vel simile aliud quippiam sanitatis eius causa existit . . iuxtaque hunc modum quaerenda fuisset causa , , cuius gratia elementa movereutur ; ; atqui motus ipse eorum est veluti res perspicua , , quam omnes fatentur , , est est autem quaestio , , quamobrem ipsa ita ita moveantur ; ; et ob banc causam licet ad haec loca moveantur , , quoniam eorum propria existunt ac iis iis ipsa perficiuntur , , quamvis hoc ( ( quemadmodum praefati sumus ) ) unusquisque fateatur , , sed illa causa est , , quae quaeritur et cuius gratia est indagatio . . Cum igitur hic ita affirmasset , , ad secundum quaesitum regreditur ; ; etenim primum quaesitum fuit , , cur elementa ad propria eorum loca moverentur , , secundum autem , , in quo de de differentiis levis et gravis disputatur , , quae eis contingunt , , <nunc> ait : : quoniam de his hoc in loco disputatur , , primum quidem praestantissimuvi eorum eiusque explicatio positum sit , , secundum quod omnibus videtur . . grave nempe absolute id est , , quod omnibus corporibus substernitur , , leve autem e e contra se habet ; ; est enim id , , quod omnibus corporibus supereminet . . dicit autem absolute ad horum duorum differentiam et illorum , , quae inter haec sunt collocata , , aquae nempe et aeris , , quoniam haec duo nullara harum incliuationum per se | | habent , , sed sed sunt in eis simul permixtae ac comparatione ad aliud levia <et gravia> existunt ; ; quaevis enim [ [ ignis ] ] pars superiora semper petit , , nisi aliud contingat , , hoc est , , nisi aliud existat , , quod impediat , , et terrae quaevis pars deorsum semper eodem modo declinat , , nisi quid forte inipediat ; ; idque grave <et leve> leve> per se , , non comparatioue ad aliud existit , , et ideo maior pars maiore semper celeritato , , ignis quidem versus superiora , , terrae autem versus iuferiora movebitur . . utrumque vero illorum , , quae inter haec sunt collocata , , et grave est est et leve , , siquidem alicui emiuet et alteri substeruitur , , ueutrum autem per per se et absolute grave et leve existit , , sed comparatione ad ad aliud ; ; utraque enim terra leviora , , igne autem graviora existunt ; ; quaevis enim pars ex ex illis sumatur , , terrae eminet , , igni autem substernitur , , . . . . . . <aqua> absolute gravis quoniam semper aeri substernitur , , . . . . . . 003C ; ; sed quamobrem eorum , , quae ) ) non non comparatioue ad aliud perpendantur , , hoc est ignis et terrae , , absolute terra gravis , , iguis vero levis deprehenditur , , ea autem , , quae inter haec collocautur , , propria eorum natura uec gravia nec levia dicuntur ? ? etenim si leve id dicatur , , quod omnibus corporibus emiuet , , grave autem , , quod omnibus illis substeruitur , , prius igitur quam aliquid omnibus corporibus emiueat , , leve non non est , , et antequam omnibus omnibus illis substernatur , , non est grave ; ; non enim aliquid propria propria ratione dicitur , , autequam ad propriam eius essentiam regrediatur . . ignis igitur levis non dicitur , , autequam omnibus corporibus emiueat ; ; sique levis non erit , , cum in alieuo loco extiterit , , igitur sursum versus non feretur , , quia versus superiorem locum inclinationem non habet , , et haec levitas est ; ; sed ipse sursum fertur : : igitur ignis ratio non est , , ut omnibus corporibus emiueat . . mihi autem videtur magis congruum ac consentaneum esse iis , , quae ad sensum apparent in in elementis , , ut ut inclinatio in illis inveniatur , , quaudo in alienis locis extiteriut , , ut haec sit sit in in eis motus causa ex proximis in propria eorum loca , , incliuatio nempe ad ad ea . . etenim ipse paulo post idem operatur eo in loco , , quo invenitur : : et leve est , , <quod > > natura natura sua semper ad ad supera movetur , , et et grave est , , > > sua semper ad infera movetur : : non enim omnibus corporibus emiuere et natura semper sursum ferri unum et idem est . . igitur proprie quidem definitur ex eo , , quod semper sursum movetur , , non autem ex ex eo , , quod eminet . . insuper si eminere aliquid ac leve esse unum et et idem esset , , omue igitur , , quod quacunque ratione eminet , , leve extitisset , , ctiam si vi emineret — — quemadmodum valetudo et et iusta sicci frigidique proportio et similia in viventis corpore unum idemque existunt , , et animans , , qui iusta eorum eorum proportione utitur , , sanus est , , tametsi vi ad eius mediocritatem deveniat — — at fieri potest , , ut quod eminet , , grave sit ; ; non igitur emiuere aliquid ac leve esse unum idemque existunt . . ita neque substetni et grave esse idem sunt , , neque quod subsidit et quod grave est unum et idem esse dicuntur . . Deinde ait : : cum igitur his inclinatio ita tribuatur , , gravitas autem et levitas in compositis 003E ; ; corporibus inveniautur , , perspicuum est igitur , , ipsa iuxta eorum constitutionem ex illis inclinatione inter se differre , , secundum quod simplicia corpora sortita sunt , , quorum id levius , , quod ex pluribus levibus elementis constituitur . . igitur corporum ab elementis compositorum diferentia ad primorum corporum diferentiam sequetur . . quod quidem ipsum ante dicebat oportere facere et eos , , qui inclinationis differentiam ad inanis implicationem retulerunt . . Deinde dicit : : fit autem , , ut non ubique unum et idem aliquid grave sit vel leve , , neque ctiam uno eodemque levius vel gravius ; ; trabs enim , , quae centum librarum librarum pondus habet , , in aere quidem gravis , , in aqua vero ievis existit ; ; trabs enim in aqua innatat , , plumbum vero subsidit . . idque causae esse dixit , , quod in omnibus corporibus praeterquam in igne in propriis eorum locis [ [ modo ] ] pondus invenitur , , in locis autem ceterorum illorum praeterquam in locis , , quae <inferiora> sunt , , graviora sunt , , ac hoc modo terra omniaque corpora , , quae maxime terrena sunt , , ubique pondus habent — — ea enim et et in in terrae loco et in locis ceterorum illorum pondus habent — — aqua autem in proprio loco et in locis ceterorum elementorum elementorum pondus habet , , non autem in terrae loco — — terra enim aqua gravior existit — aer vero in proprio loco id habet et in ignis loco ; ; at pondus non habet in locis ceterorum illorum elementorum , , quae quae pondus habent , , terrae nempe et et aquae , , num num autem in proprio loco pondus habeat , , hinc intellegi potest , , quod uter inflatus trahat plus quam inanis . . si quid igitur compositorum corporum plus habeat aeris quam aquae et terrae , , veluti trabs , , in aere quidem quidem erit gravis , , ex eo , , quod in hoc ex omni vel ex maiore parte ponderosum constat ; ; etenim ex plurimo aere , , qui qui gravis est , , constat , , uec uec non etiam ex terra atque ex aqua , , quae gravia sunt , , conflatur ; ; in aqua autem Ievis est , , ex eo , , quod ipsa in hac maiore ex parle Ievis est , , quoniam | | aer aer et aqua levia sunt sunt ac ex modico modico pondere pondere constant , , hac hac itaque de de causa lignum , , quod centum librarum librarum pondus habet , , in aere gravius est quam plumbi libra , , in aqua autem levius existit . . unumquodque enim eorum triplici gravitate in in aere constat , , quamvis leve aliquid velut ignem habeat ; ; tres autem gravitates appello , , aerem , , aquam et terram . . si igitur trabs ex plurimo aere constat , , et horum unumquodque ( ( quemadmodum praefati sumus ) ) tripliei gravitate constat , , tum qua exuberantia trabs , , quae centum librarum pondus habet , , plumbi libra gravior est , , eadem in aere eo gravior existet ac maiore celeritate movebitur . . at si in aquam aquam ceciderint , , trabs quidem plumbo levior hie extiterit , , quoniam ipsa ex plurimo aere levis est ( ( aer enim modica gravitate in aqua <et> levis plumbum autem subsidet , , quoniam multa gravitate constat , , hoc certe , , si elementis praeter ignem ignem gravitatem attribuas , , immo omnibus illis praeter terram levitatem attribuas . . ita enim eius oratio intellegi posset ; ; aeris namque levitas cum maior sit in aqua , , ob hanc causam trabs in aqua plumbo levior fuit . . At non convenit , , ut veram hanc hanc orationem orationem affirmemus , , eam eam nempe , , quae tribus elementis in propriis eorum locis omnino pondus inesse statuit . . primo quidem , , cur illis in in propriis locis existentibus existentibus non levitas , , sed gravitas evenit ? ? etenim duobus illis , , quae medium tenent , , levitas etiam convenit , , sed hoc non in proprio eorum loco , , sed aeri in aqua et terra , , aquae autem in in terra tantum ; ; si igitur in omnibus elementis praeterquam in terra ( ( iuxta eius sententiam ) ) levitas inesset , , sed hoc non inest eis in locis , , quae supra innatant — etenim contra res se habet et his in locis pondus habent — — negue in suis locis praeterquam ignis , , remanebit , , ut ut levitas sit illis in locis , , quae substernuntur ac deorsum existunt . . dicimusque , , hoc perspicuum est ; ; ac paulo infra , , dum dum de iis , , quae iunovantur , , sermonem habet , , ilia ( ( inquit ) ) versus inferiorem locum moventur ad ad loca , , quibus id iunovatur , , quod ignis non est , , quoniam ignis modo levis est , , quamquam iam ipse ipse affirmavit ea , , quae in medio medio posita sunt , , nec gravia nec nec levia absolute existere , , si ad duas extremitates comparentur , , sed collata inter se eorum unum quidem , , aer nempe , , absolute leve , , alterum vero , , videlicet aqua , , absolute grave existit . . cum autem ea , , quae in medio medio locata sunt , , gravia et levia sint , , collata inter se , , verum in propriis propriis eorum locis levia non sint , , hac ratione non erunt gravia comparatione ad aliud , , sed absolute , , cum itaque eorum , , quae in medio simt , , unius ad alteruni collatione id quidem absolute leve , , hoc autem absolute grave existat , , quoniam id , , quod peues aquam absolute leve dicitur , , est est veluti aer , , qui penes se ipsum absolute gravis extiterit , , eritque absolute gravis , , cum in proprio eius loco fuerit gravis : : cur igitur ( ( quemadmodum dicebamus ) ) convenit , , ut ut in elementis praeterquam in igue in in propriis eorum eorum locis locis gravitas , , non autem levitas esse dicatur ? ? rationi autem , , quam de utro utro inflato adduxit , , ut aeri in proprio loco pondus inesse monstraret , , sensus repugnant ; ; non enim uter inilatus , , si in aere ponatur , , ab eo magis recedet , , quam si iufiatus nou sit . . sed si vcrum csset , , quod contendit utrem inflatum magis traliere , , et in universum , , si si elemeuta in propriis eornm locis pondus haberent , , in proximis locis levia non erunt ; ; igitur ex locis , , quae substeruuntur , , ad propria eorum loca loca non movebuntur , , si si ex his locis in superiorem sine levitate non feruntur , , propterea quod his in locis ea levia non esse ex iis , , quae supra ea eminent , , intellegi potest ; ; ipsa namque iis substernuntur in locisque eorum substeruuntur , , quae sub eis eis existunt . . sique levia essent futura , , utique conveniret ea sursum inclinare pluraque evadere in quovis loco , , ubi aer versus aquam sursum inclinat , , et in suo loco si gravia extitissent , , quatenus natura gravia sunt , , deorsum etiani , , moverentur inclinarentque ; ; hac itaque ratione eveniret , , ut natura duobus contrariis motibus moverentur , , quod dissentaneum existit . . si enim motus ad infera natura ei ei inesset , , quoniam in proprio eius loco grave est ac deorsum versus innovatur , , et pars superior esset ei praeter naturam , , sursum versus nullo modo inclinabit nee levitas hac ratione in eo erit ; ; levitas namque supra est . . et absolute , , si quispiam dixerit elementa in propriis eorum locis pondus habere , , congruum sermonem non pronuntiabit , , si dixerit ea esse levia . . et hoc non modo de vis , , quae in medio sunt , , dicendum erat , , sed de duobus quoque extremis ; ; ignis enim in extremo fine levis levis non non est , , sed versus extremum finem talis quidem existit , , nee terra in medio pondus habet , , sed supra medium sane talis invenitur : : non igitur in propriis eorum locis gravitate ievitateque praedita sunt , , natura enim nee ad propria eorum loca movereutur uec in iis etiam quiescerent , , sed motus ab iis locis illis inesset . . hoc enim dabitur illis , , quaecunque natura existunt , , dico | | suapte natura in in locum inclinare ; ; etenim ob hanc causam dicimus terrae , , si in aere ponatur , , motum deorsum natura inesse , , eo , , quod ad huuc locum inclinat ; ; dicimus etiam ignem ex terra sursum moveri , , quoniam ad hunc locum inclinat . . si autem in pvoprio eorum loco inclinatio quoque eis inesset , , turn quae ex ex illis illis pondus habent , , natura hoc habebunt , , non ut in propriis eorum eorum locis locis mooeantur neque ut ut ad propria eorum eorum loca loca raoveantur , , seel ex his his in locum , , ad quern inclinant , , nempe deorsum movebuutur ; ; corpora euim , , quae gravitate praedita sunt , , deorsum inclinabunt ; ; et quae levitatem habent , , eodem mode natura hoc tantum erit in eis , , non ut in propriis eorum locis quiescaut [ [ neque etiam ad ad haec fenmtur , , sed in propriis eorum locis movebuntur ] ] . . hoc autem ita se habere mirum mirum profecto profecto existit , , neque hac ratione has duas inclinationes iuxta exitum eorum [ [ ex propriis locis ] ] admittereut . . nos autem dicimus hoc mirum non esse , , siquidem nos etiam cuique fatemur non modo absurdum non esse , , ea extriusecus inclinationem admittere , , sed omuiuo etiam fore necessarium , , cum cum dicimus trabem , , quae centum librarum pondus habet , , in in aere gravem , , in aqua vero levem esse , , immo trabem , , quae pondus habet centum librarum , , in aere quam plumbi libram graviorem , , in aqua vero leviorem esse , , cuius rei indagatio explicatioque alibi difficilis non est ; ; etenim hie locus paulo infra in calce huius tractatus explicatur , , ubi ubi de formis , , quae per se motus causa non sunt , , locuturi sumus . . fieri autem potest , , ut de his separatim disseramus . . corporum enim , , quae continua sunt , , quaedam facile , , quaedam difficile sectionem admittunt ; ; ita etiam [ [ divisiva divisiva ] ] alia magis , , alia minus dividunt . . ex continuis autem facile dividitur , , quod facile terminos suscipere potest ; ; quod vero aegre dividitur , , secundum quod divisiva potestate et fortitudine deficiunt , , existimatur , , quatenus supra divisibilia natant . . quae autem potestate quadam vel aegre sunt divisibilia , , ad divisionem protrahuntur vel divisioni repugnant , , cum alicuius eorum vis praevaluerit ; ; si enim divisibilis potentia praevaluerit ac ipsa quasi propulsioni propulsioni divisionique repugnet , , non innovabitur divisio ; ; si autem divisivum praevaluerit , , divisio innovabitur , , et hac ratione continget , , ut divisivum divisibile iugrediatur . . si autem iis ad ad invicem non inerit potentia , , ut palpiteut tantum , , quemadmodum iis , , quae iuxta posita sunt , , contingit : : secuHdum potentiam et fortitudiuem , , quam [ [ divisivum ] ] supra supra divisionem habet , , vel ob eius amplitudinem quidem deficient morabunturque , , vel prae formae eius tenuitate et angustia divisionem prohibebit ( ( ? ? ) ) et et non non dividetur . . vis autem eius , , quod dividitur , , contra se habet ; ; siquidem amplitudo modo quodam oppositioni rerum auxiliatur , , praedivisivi vero angustia corrumpetur , , cum divisio ( ( ? ? ) ) loci f f . . 63r deficiet . . si autem divisivus divisibili secundum inclinationem inclinationem magis praestet , , quam ut a a propria forma , , veluti latitudiuis meusura , , prohibeatur , , divisibile secabit ; ; sique eius inclinatio et propulsio modicae extiterint , , latitudiue eius prohibebitur et non dividet . . veluti trabs , , quae dividit , , cum aer et aqua facile dividantur ac terminentur ; ; et aer facilioris divisiouis quam aqua existit . . atqui in aere impedimentum , , quod latitudinis causa existit , , minoris momenti est , , quam potentia eius inclinationis , , divisio autem densitatis densitatis aquae variatur , , <secundum id> , , quod latitudinis eius causa separat . . ita quoque inclinatio trabis , , quae ceutum librarum poudus babet , , in aere quidem ob ob trabis latitudinem minus prohibetur , , in aqua autem plus ; ; et plumbi librae latitudo in aere , , et praecipue in aqua , , minor est , , quam ut inclinationis inclinationis eius firmitudinem , , qua qua tautum dividit , , prohibere possit . . non convenit igitur , , ut a naturali inclinatione divagemur et absurda quadam positioue hunc locum explicare imagiuemur ; ; absurdum namque est existimare inclinationem corporibus in propriis eorum locis existentibus omnino deberi ; ; magis autem dissentaneum erit , , si quis gravitatis inclinationem omnino statuerit , , eundem casura elementa ponere atque ea , , dum in propriis locis sint , , ad casum inclinare . . Cum autem in orationis limine grave et leve posuisset dixissetque absolute leve id esse , , quod corporibus eminet , , tamquam hoc omnibus omnibus perspicuum sit , , ea autem deinceps in in medium adduxisset , , quae in medio et et composita sunt , , quomodo nempe in in illis gravitas et et levitas inveniantur , , quodque illis haec ubique non insint : : posthaec intendit declarare esse aliquid absolute grave et aliquid absolute leve . . autequam vero explicet haec duo inveniri , , unumquodque eorum statim constituit , , inquiens : : absolute autem leve id appello , , quod semper in sublime ferri solet , , nisi aliquid impediat , , et absolute grave , , quod semper deorsum ferri so let , , nisi aliquid impediat . . quod autem inveniantur corpora , , quae hoc iure se habeant , , ac bipartita haec haec natura vera sit sit nec nec una una tantum existat , , ut alii nonnulli putant , , veluti dicentes insectilibus poudus modo inesse , , boc ita explicat . . sumit illud tamquam ab omnibus concessum , , quemadmodum et aliis nonnillis placet ad sensumque apparet , , inveniri nempe grave quippiam , , | | quod semper ad ad medium decliuat ; ; pauloque infra ait : : atqui medium definitum est ; ; sique illud medium dicatur , , quod definitum ilico existit , , ex eo , , quod medium definitum est , , extremum invenitur ; ; scias enim oportet medium comparatum ad extremum ita nomianri . . si enim quod ad ad medium fertur , , omnibus corporibus substeruatur , , . . . . . . erit leve ; ; et quouiara nos videmus ignem sursum versus ferri ac ceteris elementis innatare ( ( siquidem siquidem aeri eminet , , quoniam versus aerem movetur per eumque pertransit ac supra illum ascendit et ibidem quiescit ) ) perspicuum est et manifestum ignem elementum esse , , quod omnibus corporibus eminet . . quod si ita est , , quod absolute est leve , , ignis existit , , quandoquidem quod omnibus omnibus corporibus substernitur , , absolute grave appellatur . . etenim si ignis non esset absolute levis , , sed pondus haberet , , alteri corpori substerneretur ; ; tale autem corpus , , cui ignis substernitur , , aliud quicquam praefer quatuor elementa omnino existeret , , quod ei emiueret ac suapte natura ad ultimum ferretur . . nunc autem praeter quatuor elementa nibil videtur suapte natura sursum moveri ac igni eminere ; ; iguis igitur corpus est , , quod absolute leve existit . . quodsi levis est ignis eminetque , , nullo pondere praeditus , , quoniam alicui corporum non substernitur , , pari ratioue quod ad medium fertur absolute grave existit , , cum alteri substernatur substernatur uullumque corpus , , cui innatet , , sub eo existat , , siquidem ultimum eius , , quod deorsum fertur , , medium est , , ad quod movetur . . si igitur corpus invenitur , , quod ad medium fertur ac ceteris omnibus his partibus substernitur , , idque terra existat , , ac rursus aliquid invenitur , , quod versus extremum movetur ac omnibus illis innatat , , sitque ignis tale corpus : : invenietur igitur aliquid absolute grave et aliquid absolute leve . . his namque definivit quod absolute grave quodque absolute leve existit ; ; ac absolute grave terra est , , et absolute leve ignis , , convenit autem , , ut eius orationem orationem de iis , , quae quae has duas inclinationes habent , , hoc pacto intellegamus , , quateuus nempe cui una una earum inest , , altera non inest , , veluti compositum , , cum in propriis eorum locis has duas inclinationes sortiantur . . num autem hoc fieri possit , , superius explicatum fuit . . At vero quod in oratione deduxit definitum quoddam medium inveniri , , ad quod gravia gravia corpora moventur , , id ipsum initio explicavit inquiens : : fieri non potest , , ut infinite quicquam moveatur ; ; <deinde quod> omnia corpora , , quae ad terram feruntur , , ad pares angulos feruntur . . cur vero impossibile sit , , ut quicquam infinite moveatur , , ita perspicuum fiet . . motus ortus quidam est nee ortus aliquis immortalis invenitur ; ; quemadmodura enim non est est ulluin impossibile , , veluti ut trianguli auguli sint tres tribus rectis aequales , , ita etiam nec nec fit . . si enim esset , , fieret etiam aliquid impossibile possibile et ens , , sique etiam fieret , , esset quoque aliquid , , quod fieri non potest ; ; sique motus non erit in infinitum , , finem possidebit . . si autem totus hic finis fiierit corporibus , , quae versus terram ferantur , , secundum oppositiouem unius ad alterum <παράλληλα> , , in motatione alter finis erit ; ; fieri autem non potest , , ut eiusmodi fines in in medio consistant , , quouiam uni unum datur medium , , insuper nihil est , , quod cogit , , ut eorum medium unum sit , , siquidem fieri potest , , ut omnium eorum medium non sit unum . . si autem ad pares pares angulos moveautur , , necessario convenit , , ut quod versus terram movetur , , si si nihil prohibeat , , <aliud <aliud alii> occurrat , , ac idem locus , , cui occurrit , , necessario medium extiterit . . omnium vero motuum , , qui versus terram instituuntur , , finis medium existit , , quoniam medium ( ( quemadmodum in mathematicis scientiis demonstratum sphaerae centrum existit . . motuum autem finis , , si <levium> erit corporum , , cum eo sit , , quo aliquid <leve> attingat , , fieri etiam posse ut sursum feratur , , [ [ siquidem id quod a a centro movetur , , sursum fertur . . ] ] an autem terrae centrum sit finis vel vel universi centrum , , nostrum non est in praesenti sermone pertractare . . supra autem dictum fuit idem utrorumque centrum existere , , ac primum in huius totius centrum ferri et , , cum huius totius centro contiugit , , ut terrae etiam centrum sit , , hoc iure ad ad centrum terrae quoque moveri . . Deinceps explicabitur omnino consentaneum esse , , ut corporum inclinationes duae existant . . quoniam autem medium invenitur et ad id corpus fertur , , ( ( piod omnibus corporibus subest . . . . . . extremum igitur loci inveuitur , , in quo eorum motum faciunt ; ; etenim extremum invenitur ac medio oppouitur ; ; necesse igitur erit , , ut corpus , , quod omnibus corporibus corporibus eminet , , ad ad id feratur . . adiunxitque extremo : : loci , , in quo | | eorum motum faciunt , , ut ut distingueret , , de quonam alio extremo loquatur ; ; quod enim in extremo huius totius consistit , , nempe nempe quintum corpus , , hoc quidem inclinationem non liahet . . necessario itaque convenit ( ( quemadmodum retulimus ) ) ut corpori , , quod omnibus corporibus eminet , , id , , quod ad medium fertur , , contrarium sit ; ; omni namque contrario <contrarium> alterum inveuitur , , si quod est est , , per per se se quidem , , non autem ex accidenti existat . . atqui medio extremum contrariatur , , et et quod eminet , , ei , , quod substernitur , , contrarium existit . . quoniam autem duo sunt loca , , necessario fit , , ut duae sint inclinationes ; ; eius uempe quod substernitur , , ac eius . . quod eminet inclinatio , , quarum una griavitas , , alia levitas dicitur . . Oratione autem in longum producta ex hoc in in id fertur , , quod ei annectitur , , cum dicat : : est [ [ etiam ] ] aliquid in horum horum medio locatum , , quod ad utrumque eorum dicitur alterum . . intenditque etiam explicare , , quod , , si si inter haec duo extrema locus medius inveniatur , , qui duobus modis invenitur , , rationi quoque consonum erit , , ut inter haec duo corpora duo duo collocentur . . quae ad utrumque eorum relata alterius vim obtineant . . quare <dicit : : > > quod et ut ut extremum et ut ut medium eorum invenitur , , medium est , , cum interiectum sit et ad utrumque eorum alterum sit et extremum , , siquidem superiori relatum , , quod inter illud ac inferius existit , , deorsum inveniri dicetur , , inferiori autem contra pari ratione sursum . . hoc igitur modo continget , , ut quod inter haec duo interiectum est ad utrumque latus inclinet ac supra et infra existat ; ; ob eamque causam quod inter absolute grave et absolute leve consistit , , grave et leve extiterit , , ut aqua et et aer . . Idem deinceps alia oratione hunc iu iu modum explicavit . . Quod continet , , id formae , , quod vero contiuetur , , id materiae esse ubique dicimus . . haec vero duplicatio et differentia in omnibus generibus invenitur ; ; nam in qualitate hoc hoc formae , , illud autem materiae materiae locum tenet , , exempli gratia , , operationes quidem formae , , dispositio vero materiae vim obtinet atque in universum dispositio materiae , , habitus formae rationem obtinet ; ; in quantitate etiam quod non rectum est et et rectitudine caret , , naateria existit , , sed in eo , , quod rectum est et mensuram quandam habet , , forma invenitur ; ; et in iis , , quae in in loco loco dicuntur , , supra supra quidem formae , , infra vero materiae locum tenet ; ; supra enim terminus quidam ac finis est , , infra vero terminatum propriumque . . similiter in inclinatione quoque , , id , , quod leve est , , veluti forma , , quod autem grave , , veluti dispositio existit . . [ [ quapropter ] ] in in ipsa etiam eius , , quod leve est et quod grave , , materia , , ilia ut forma , , haec ut materia est . . levis autem et gravis materia , , dispositio primae materiae ad inclinationem est ; ; dispositio namque ad colorem ab ea dispositione dispositione diversa est , , quae ad caliditatem caliditatem frigiditatemque existit , , idque secundum proportionem . . ita gravis etiam dispositio est . . nec per allatam orationem discerni vult , , utrum materia dispositioque unum idemque existant , , an duo diversa sint . . et in ipsa etiam materia , , ilia quidem ut forma , , haec autem ut ut materia est ; ; ut forma quidem dispositio ad levitatem ( ( perspicuum est enim dispositionem cum supposito esse ) ) , , ut materia autem dispositio ad ad gravitatem existit , , ex eo , , quod una et eadem ambobus est , , sed dispositione distinguuntur ; ; non enim uniuscuiusque eorum essendi ratio eadem est . . quem - - madodum sanabile et aegrotabile secundum subiectum unum ef idem sunt , , uniuscuiusque vero eorum essendi ratio eadem non est ; ; hoc est : : eadem ratio non est eius , , quod aegrotare potest , , et quod valere ; ; etenim morbis obuoxium esse affectionis facilitate , , hoc autem , , nempe valere , , afectionis fit difticultate . . Corpus enim quod eiusmodi materiam , , levitateni nempe , , sortitur , , veluti ignis , , statim leve et et supra invenitur , , quod autem coutrariam coutrariam materiam habet , , contra grave et et infra est , , quemadmodum invenitur terra ; ; et veluti ignis ex materia et forma coniunctis ad modum formae constat , , ita terra ex materia et forma ordinatis ad ad modum materiae , , ob eamque causam ignis quidem continet , , terra autem continetur . . et cum harum rerum ordo hoc modo se habeat , , in gravis et levis materia has duas statuit distinctiones ; ; vultque deinceps inter haec duo elementa , , quae ad duas duas partes inclinant , , duas alias materias collocare ; ; cum autem mancum sermonem adduxerit , , ideo obscuram et inexplanatam . . orationem statuit . . Inter has quidem , , inquit , , duas duas materias , , levis nempe et gravis materiam , , duae aliae materiae collocantur , , quae veluti duo duo earum fines existunt ; ; fines autem non quemadmodum si diceremus superficies formarum superficies esse , , sed veluti naturae earum fines ; ; quae partim ab iis iis diversa est , , <partim> commimis existit . . quemadmodum si de coloribus diceremus , , terreum colorem cuiuscunque albi et nigri coloris finem esse , , cum eius terminus penes alterum ita . . sit . . ac cum illae duae duae materiae inveniantur , , | quae iis iis oppositae sunt , , <et> duo fines illarum , , illae ut forma sunt ordinatae , , hae vero ut materia existunt ; ; ambae hae vero proportioue ad duo extrema ac duo idtima supra et infra movebuntur , , comparatione vero unius unius ad alterum , , haec superioris absolute , , illa inferioris rationem habet . . ob eamque causam aqua aqua et aer , , quibus hae duae insunt materiae , , levitatem et pondus habent , , quorum unumquodque duarum materiarum motum , , versus superiorem et inferiorem locum , , insequitur . . aqua quidem omnibus corporibus , , praeterquam terrae , , substernitur , , quoniam eius suppositum suppositum finem materiae , , quae absolute gravis existit , , proximum insequitur ; ; id vero locus est , , qui post ultimum locum existit . . atqui aer ob eandem causam [ [ omnibus corporibus , , ] ] praeter ignem , , eminet . . quoniam autem materiae , , quae initium ac ac finis dicuntur , , duae suut , , quae igitur interiectae interiectae sunt , , duae extiterint . . cum enim unum sit modo elementum , , quod omnibus corporibus eminet , , id id est ignis , , unumque tantum , , quod omnibus substernitur , , hoc est terra : : duo necesse est esse , , quae simul et et eminent et substernuntur — — num num autem hoc necessarium sit , , in Libris de de Ortu et Interitu explicabitur — — et baec aquae et aeris ratio est . . quoniam autem baec omnia omnia quatuor sunt , , quatuor tantum erunt erunt eorum materiae ; ; primae vero materiae hoc quidem modo quatuor sunt , , secundum quod unam communem ac primam inclinationem habent . . necessario autem convenit , , ut communi alicui occurrant , , quod unum est . . . . . . cum id , , quod omnibus corporibus corporibus substernitur , , unum existat , , ita et quod omnibus eminet . . omnino igitur conveniet , , ut quae interiecta sunt , , duo existant . . num autem hoc conveniat , , in Libro de de Ortu Interituque explicabitur . . atqui absolute nullo pacto duo sunt , , quoniam contraria , , cum cum duo siut , , quae quae interiecta sunt , , convenit , , ut ut duo existant . . <et> cum fortuito elementorum sumat atque ex hoc necessario <non> etficiat iuxta elementorum numerum esse quatuor , , tametsi ex iis , , quae deinceps dicuntur , , perspicuum evadet ratione ratione consonum esse , , ut , , quern diximus , , motus tiat , , inquit : : Nihil enim obstat , , quominus in medio contrariorum unum et plura sint . . et inquit Alexander : : qui omnino quatruplicem materiam efficit , , quae uniuscuiusque elementorum elementorum inclinationi accommodatur , , difficultates omnes evadet , , quas innuit supra eos , , qui unum vel duo loca inclinationem posuere . . atqui eos necessario fateri cogit , , ut plurimus aer , , cum maior in eo inanitas sit quam in in pauco igne , , eo levius existat , , ac ignis sit , , qui ex pluribus pluribus triangulis constet , , cum ilia ( ( ? ? ) ) per se esse dicantur . . magis autem conveniret , , ut elegantiore ratione ac disputatione dicatur , , cum existimetur haec de elementis ab eo dicta esse , , ac inclinationis materiam teriam ponat , , nisi quod retulit : : gravitatis materia est , , quatenus tale est potentia , , quatenus vero tale , , materia levis , , id ipsum prohiberet ; ; elementa enim potestate materia inclinationis nou sunt , , sed actu ita dicuntur esse , , ac id etiam , , quod retulit : : ipsam quidem eandem existere , , <esse autem> non ita ita se habere , , quemadmodum id se habet , , quod valere et et aegrotare potest , , intellegi prohibet hoc hoc de elementis dictum fuisse . . Deinceps explicare vult elementis , , quae interiecta sunt , , [ [ pondus ] ] inesse . . . . . . , , praeterquam ( ( ? ? ) ) iis iis in in locis , , quibus supereminet de de hoc autem supra supra etiam etiam meminerat , , modo modo vero uberiorem hac de re tractationem aggreditur . . etenim haec etiam una ex actionibus est , , quae levi gravique necessariae existunt , , estque illi de iis disserendi locus , , probat autem haec duo in propriis eorum locis pondus habere ex eo eo , , quod , , cum ilia , , in in quibus uitebantur , , subtrahuntur , , statim ad haec eorum loca moventur , , aer quidem ad ad aquae locum , , aqua autem ad ad locum terrae ; ; sursum vero ad ea loca , , quae supra eis eis existunt , , non nisi vi moventur illis ablatis . . aqua enim ad aeris quidem locum vi tantum movetur , , ac aer etiam in ignis locum vi tantum fertur ; ; aqua namque vi sursum trahitur , , quemadmodum si per fistulae cavitatem vel aliquid simile ore sursum trahatur , , cum aeris , , qui in fistula existit , , extremitas , , quam quam superficiem ipse appellavit , , ad subiectam aquae aquae extensionem colligitur , , extensioque , , qua in unum coeunt , , una fit ; ; hoc est ipsa attrahitur , , cum ad attractionem aeris , , qui in fistula est , , una secum aqua movetur atque ad aeris attractionem attrahitur , , quando nempe celeritas celeritas motus aeris , , qui una cum aqua sursum attrahitur , , et aquae motio , , celeritate aquae celerior fuerit , , qua ex superiore loco in inferiorem movetur . . quemadmodum in cucurbitis accidit , , dum corpori cuipiam imponuntur , , veluti collo ( ( ? ? ) ) vel vel alicui simili , , idque deinde sursum attollitur ; ; humor etenim | aufertur , , donec eo ordine trahatur , , qui ab eius gravitate discrepat , , atque α capite deorsum descendat . . in [ [ sublime ] ] autem autem [ [ ad ] ] ignis regionem , , nisi vi , , idem aer non feretur ; ; terra autem ad locum aquae simili hac divisione non non feretur , , propterea quod aqua fieri non potest , , ut eadem extremitate cum terra trahatur . . et ob hanc causam , , quoniam aer ea extremitate cum aqua trahitur , , qua qua aqua colligitur , , ac ac ea extremitate , , qua qua aqua colligitur , , terra non attrahitur , , aqua in vas trahitur , , secundum quod incalescit , , quoniam aer eius eius caliditate movetur , , et quoniam ipse in ignem sursum convertitur ac secum aquam attrahit , , cui ipse alligatur , , ab eodemque aqua attrahitur ; ; terra autem non attrahitur , , eo , , quod ipsa non contrahitur alligaturque aeri excalefacto , , qui in vase consistit . . siquidem penes exitum ( ( ? ? ) ) aeris , , qui incalescit ac in ignem convertitur quique in vase consistit , , vel vel aqua trahitur , , si si proxima erit , , vel aer , , qui extra existit ; ; aer namque fieri potest , , ut una cum aqua trahatur . . et quemadraodum terra in sublime non fertur detracta aqua , , quae supra existit , , ita ignis etiam infra non subsidit , , si aer auferatur , , qui qui sub sub eo manet , , propterea quod consentaneum est , , ut ut id , , quod infra subsidere potest , , gravitatem possideat , , ignis autem nullius nullius est ponderis , , quemadmodum nec terra ullius levitatis est particeps ; ; quare neque liaec etiam alicui eminet . . duo autem , , quae in medio medio loeata sunt , , deorsum feruntur , , si ea , , in quibus nituntur , , auferantur , , quoniam id , , quod absolute grave tantum est ac omnibus corporibus substernitur , , infra amplius descendere descendere non potest , , quoniam nullus alter sub eo locus invenitur ; ; quae autem inter haec duo loeata sunt , , quoniam absolute gravia non sunt , , sed ad aliud relata , , cum ipsa omnibus corporibus non substernantur , , locum habent , , in quo , , dum trahuntur profundius substernuntur . . et ideo ad propria propria loca moventur , , si in locis , , quae illis superstant , , inveniantur , , et et ad loca , , quae sub illis manent , , feruntur , , quibus supereminent , , si <infera> subtrahantur . . Haec autem sententia cum iis , , quae ad sensum apparent , , dissentanea est , , tum etiam propter illa , , quae antea a a nobis nobis dicta sunt , , rationi ac veritati dissentanea est . . absurdum namque ac dissentaneum est elementis in propriis eorum locis omnino poudus inesse . . num autem iis , , quae ad sensum apparent , , dissentanea haec sententia videatur , , hinc perspici licet , , etenim parva ilia vasa , , quae a medicis exstruuntur quaeque quaeque cucurbitulae dicuntur , , si aerem in eis eis contentum suxerimus , , eoque magis , , quo crassior extiterit , , ac ac is ( ( ! ! ) ) attenuetur attenuetur , , inaniattur , , excalefiat ac suscipiendae aquae diverso quidem modo ab eo , , quo antea erat , , disponatur ( ( nihil nihil enim interest , , quocunque modo inanitas fiat , , dum dum modo haec vasa aquae suscipiendae disposuerimus ) ) cum itaque praefato modo disposita sumantur , , sique vasis orificium claudatur ac super aqua ponatur atque operculum orificii tollatur deincepsque vasis orificium aquae superficiem palpitet , , perspicuum est aquam in vasis capacitatem ascendere . . itaque manifeste apparet tunc nibil esse , , cur aer in vase contentus trahat , , nisi quod in in vase , , quod magis contineat , , extiterit ; ; et boc magis aquam etiam non attrahet . . cur enim , , antequam vas tangat aquam , , attractio aliqua in eo non existit existit ? ? praetera ( ( ? ? ) ) postquam eius orificium clausum fuerit , , et et secundum quod tangit , , <cur> fertur in illud ? ? ipse autem dixit non alia ratione aquam ascendere , , nisi quia cum cum aere , , dum tangit , , aquam ascendere deprehendimus , , cum ipse contrahitur ; ; is enim , , qui in vase considit , , antequam aquae proximus evaderet , , quiescebat ; ; aquae autem proximus faetus statim aquam trahit ; ; attrahit deinceps secum aquam , , quandoquidem ei alligatur . . hoc autem , , ex quo huius rei probationem assumit , , ex iis positum fuit , , quae ad sensum apparent , , nempe cum aquam violenta suctione suxerimus , , hoc ita se habebit ; ; cumque id , , quod est ante , , operetur , , multo multo magis id quoque operabitur . . Alexander autem inquit , , quod , , si aer attenuetur ac in maiorem mensuram effundatur repleaturque inanitas , , quae eodem in in vase consistit , , rursus deminuitur , , secundum quod ex aquae aquae frigiditate frigiditate incrassatur , , quando quando eam tangit , , et statim aquam attrahit , , quae ei proximum extiterit , , siquidem ei tantum loci cedit , , quantum tempore transfusionis auctus ac deinceps deminutus occupaverat . . sed perdissentanea est huius dubitationis solutio ; ; quomodo enim fieri potest , , ut corpus contiunum maiorem vel minorem locum occupet , , nisi inane in in corporibus circumfusum ac ac in in illis interceptum sit ; ; corpus enim minime permeat corpus , , et tametsi alibi fateantur id facile animo concipi non non posse , , tamen , , etsi ambiguum sit , , nil minus huic huic dicto assentiuntur , , nempe : : quemadmodum aer frigiditate colligitur ac incrassatur , , ita caliditate diffunditur ac rarior efficitur ; ; et si aqua , , quam tangit , , calida existat , , attamen in vas vas | | trabitur , , etiamsi aer , , qui in vas transfunditur , , in eo non colligatur nec aquae locum cedat , , in quern ingrediatur . . atque existimavit alia ratione fieri posse , , ut in vas aqua trabatur , , eamque ad Aristotelis sententiae confirmationem attulit ; ; etenim inquit , , fieri posse , , ut aer , , qui in vase consistit , , dum caliditate attenuatur attenuatur humoremque attrahit , , ex attracto humore conteratur opprimaturque ac in vaporem convertatur . . verum haec oratio destruit sese , , siquidem ponit incalescentem aerem ab humore a se attracto expelli ; ; dissentaneum namque est fierique non potest , , ut trahens quippiam ex eo , , quod attrahit , , simul etiam ab attracto expellatur . . Quod autem rationi dissentaneum sit , , quod in hoc hoc allatum est , , iam diximus ; ; et ex eo , , quod in his his duobus duobus elementis ad propria eorum loca inclinatio praecessit , , multoque magis , , si necessario id ceteris illis contingat , , neque in propriis eorum locis quiescere , , neque ad haec loca moveri necessario illis continget , , sed ferri ex ex his . . aer namque ( ( exempli gratia ) ) si si in proprio loco gravis extitisset ac ac deorsum inclinavet , , ex hoc omnino conveniret , , ut motus deorsuni natura ei ei inesset , , siquidem eos motus elementis natura inesse dicimus , , quibus ad quemvis locum ipsa inclinant . . aqua enim ex aeris regione infra natura movetur , , quoniam ad hanc partem inclinat , , postquam in aere extitit ; ; cumque alio in loco etiam fuerit , , quivis esse dicatur , , deorsum ad terrae locum inclinabit ; ; cetera elementa similiter ( ( ? ? ) ) . . atque in universum ex hoc conveniret , , ut motus naturalis dicatur ex proprio eius loco in illum ; ; etenim duo fines tantum , , veluti ignis et et terra , , cum nullus igne superior nee terra inferior locus inveniatur , , necessario in propriis eorum locis consistunt ; ; ea autem , , quae interiecta sunt , , cum duo proxime illis constituta loca natura possideant , , quid prohibet , , quin ad ea ea inclinent ? ? et et quamobrem necessario efficitur , , ut aqua et terra una cum aere , , extremitatum illorum coniunctionis coniunctionis causa , , sursum et non eademmet ratione deorsum trahautur ? ? et et cur aeris cum aquae extremitate coniunctio coniunctio non efficit , , ut cum aqua deorsum trahatur trahatur ? ? cur pondus hoc hoc efficit , , quamvis consentaneum magis sit dicere aerem cum aqua trahi ( ( quandoquidem ipse , , cum cum <facile> terminetur , , capi potest ac praeterea est ) ) quarn affirmare aquam , , quae gravis est , , cum aere ipso trabi . . itaque Platonis sententia , , in qua dicitur nullam alicui elementorum in proprio eius loco loco inclinationem inesse , , proposito magis convenit veritatique magis consentauea existit , , quemadmodum neque ipsi toti caelo haec inest ; ; quare omnibus corporibus natura inest , , ut locum sibi ordinatum minime egrediantur , , sed in eo maneant ac quiescant , , ex eo , , quod non ad alium locum inclinationem habent , , alio vero in loco quiescunt . . causamque adiecit , , cur ad alia alia loca revertantur , , cum ad huius huius totius totius ambitum protrahuntur , , siquidem ( ( inquit ) ) forte et durum ad propriam essentiam sese colligere vult nee inane quippiam relinquit , , efficitque anticrosas ? ? , , ut horum causas praeter emn quispiam assequi non valeat . . quo autem buius totius ambitus distinguatur , , et quomodo istaec alia separentur et distinguantur , , id ex iis , , quae scriptis mandavit , , ex sociis ac eius sequacibus perspici potest . . Modo autem de eo , , quod hac in in oratione dicendum remanet , , disseramus . . Itaque dicimus , , quod eo , , quia ad elementorum inclinationem propriae materiae necessario requiruntur , , ideo explicare intendit huiuscemodi ordinem inveniri . . parem autem , , inquit , , distinctionem in eis eis ponendam esse , , qua proria natura propriaquae propriaquae differentia circumscribuntur , , ne motu distinguerentur , , perspicuum ac manifestum existit . . si enim unam quis quis ponat omnium corporum materiam , , ut inane aut plenum aut triangulos aut aut corpora immobilia , , vel omnia corpora in sublime , , vel deorsum omnia una inclinatione ferantur necesse erit , , alia vero loci mutatio non erit . . <quare> vel nihil erit absolute leve , , si omnia corpora inclinant , , veluti insectilia aut plenum ; ; et quae ex maioribus , , quaeque ex pluribus pluribus partibus constant , , levia <potius> dicuntur , , cum vel ob partium eorum exilitatem vel paucitatem vel aliquid simile parum deorsum inclinent . . atqui hoc demonstratum est ante et videmus corpora quaedam propria eorum natura in sublime semper et uhique ferri , , sive parva , , sive magna portio ab ab eis sumatur , , et quaedam deorsum ferri . . at si quis omnium corporum materiam inanitatem esse posuerit aut aliquid tale , , quod sursum movetur , , consentaneum erit , , ut omnia corpora sursum ferantur , , nihil autem propria eius natura deorsum feratur . . ex hoc autem omnes eae incommoditates necessario sequentur , , | | quas superius retulimus . . etenim si quid eorum accipiatur , , quae inter terram et ignem medium tenent , , maiore celeritate quam quam terra [ [ deorsum ] ] movebitur ; ; quemadmodum si quaedam aeris copia accipiatur , , in qua quae hahet insectilia vel trianguli vel ignis multo plura sint quara ea , , quae in quadam terrae portione inveniuntur . . praeterea erit aliquid , , quod maiore celeritate quam ignis sursum feretur , , veluti aqua <vel aer> , , si inanitas maior in aere vel aqua quam in igne sumatur . . verum nec aliquid eorum , , quae inter ignem et terram medium occupant , , maiore celeritate deorsum deorsum quam terra , , nec sursum quam ignis movebitur . . id autem necessario sequitur ( ( quemadmodum dicebamus ) ) si quis unam tantum iuclinationi materiam statuerit . . si vero duas veluti ii , , qui inane et et plenum posurer , , hac etiam ratione in iis corporibus , , quae inter ignem et terram constituuntur , , aliena onspicerentur ; ; cum enim ipsa emineant , , quemadmodum moveutur modo , , neque etiam subsidunt ? ? etenim cum ignis ( ( iuxta eorum sententiam ) ) inane inane esse dicatur , , terra autem plenum , , grave quidem absolute et leve absolute essentiam habebit ; ; ea autem , , quae interiecta sunt , , cum iuxta illorum sententiam horum duorum permixtione oriantur , , etsi aer plus ignis , , hoc hoc est inanitatis , , aqua vero plus terrae , , hoc hoc est plenitudinis , , habeat , , nihil prohibet , , ut aliqua aeris portio plenitudinis plus quam aquae portio quaedam habeat , , quare oportehit hunc aerem etiam celerius deorsum quam hanc aquam moveri ; ; quod nunquam videmus . . non itaque convenit , , ut , , quae in medio medio locata sunt , , ex horum duorum extremorum coufusione constitui ponamus . . quodsi ex illorum permixtione uon constituantur , , necessario conveniet , , ut propriae atque aequales distinctiones illis omnino debeantur ; ; et quemadmodum terrara dicunt propriam distinctionera habere et hac de causa deorsum semper moveri , , quoniam plenum habeat , , sic de aere eos dicere oportebit , , ipsum ad proprium proprium eius locum , , supra aquam propria quadam distinctione distinctione moveri , , quia hac tantum ratione propriam quandam naturam in se contineat . . eadem quoque aquae ratio erit . . quamquam his minime assentiuntur , , sed inclinationi duo statuunt loca , , quemadmodum inane et plenum ; ; et quoniam terrae inest plenum , , necessario fit ( ( quemadmodum saepe diximus ) ) ut portio quaedam sit utrorumque illorum , , quae in medio medio sunt constituta , , quae contrarietatis ordine cuidam portioni illius alterius praepolleat , , si , , quae interiecta sunt , , ex duorum extremorum permixtione constituantur . . etenim aeris quaedam copia aquae portionem quandam inclinatione ad ad infera , , et et aquae portio quaedam aeris portionem quandam inclinatione ad supera superabit . . cousentaneum autem non est , , ut eodem argumento Aristotelem impugnemus , , qui omnibus quatuor elementis unam materiam posuerit , , quo quo illi impugnantur , , qui inclinationi unum locum statuerunt , , aut insectilia aut triangula aut aliquid tale , , siquidem ii uni huic loco unam inclinationem necessario attribuerunt , , veluti gravitatem omnibus corporibus insectilibus ; ; ipse autem universali materiae ne unam quidem inclinationem attribuit posuitque omnes quatuor materias ex istiusmodi materia constare . . cum itaque illorum motum cum inclinatione eorum combinasset ac horum unicuique propriam materiam statuisset , , quae in propria eius distinctione consistit , , modo quidem explicare intendit figuras non ita se se habere , , quemadmodum quemadmodum nonnulli existimarunt , , dicentes , , insectilium corporum , , ea quae rotunda figura praedita sunt , , celeriore motu moveri , , cum ipse contendat figuras motus elementorum in universum causam non esse , , sed ut ut celerius moveantur , , quatenus modo quodam illis opem ferunt , , aut tardius , , ex eo , , quod ilia prohibeut . . nee cur figura prohibeat ac moretur , , difficile est animadvertere , , quemadmodum neque etiam difficile difficile est dubitationem , , quae hoc loco contingit , , dissolvere . . dicif : : <Democritus enim> putabat causam , , cur corpora , , quae lata sunt sunt , , innatent , , et quae angusta sunt , , in profundum ferantur , , insectilia insectilia esse corpuscula , , quae ignis essentia praedita sunt , , cum ex aqua aqua sursum exspirant ac ac dissolvuntur ; ; dum enim latis corporibus occurrunt . . cum multa sint insectilia [ [ praevalidaque ] ] , , ea sustinent ac ferunt ; ; cum autem angustis corporibus obviaut , , quia pauciora sunt , , quae ipsis occurrunt insectilia , , non possunt ea ea sustinere . . dicit : : quodsi a Democrito etiam quaeramus , , cur hoc in aere non accidat , , ut corpora lata in eo innatent , , angusta autem in in profundum ferantur , , ipse debilem ac mechanicam explicationem affert , , dicens hoc in aere non contingere , , quoniam insectilia corpuscula , , quae sursum exspirant , , hac caliditate et firmitudiue non moventur , , quia in eo eo diffunduntur . . Aristoteles autem huius rei causam | | affert , , inquiens , , ea ea corpora , , quae quae cohaerent , , partim facile dividi possunt , , partim minus , , et ea , , quae vim secandi habent , , eodem modo alia maiorem vim , , alia minorem habent . . lata igitur corpora , , quia multum amplectuntur , , facile dividi non possunt ; ; quo quid enim maiorem quantitatem amplectitur , , eo difficilius disrumpitur ; ; si autem non secentur , , neque etiam in profundum feruntur , , sed innatant ; ; corpora autem , , quae magis angusta sunt ac coutrario modo se se habent figura , , propter contrarias causas secant ac disrumpunt neque eminent , , sed deorsum feruntur . . [ [ quoniam ] ] autem [ [ et ] ] pondus inclinationis vim vim quandam babet , , qua qua etiam dividit , , et in continui natura alia potentia invenitur , , quae obstat , , quominus pellatur , , ac repugnat : : concluditur eiusmodi potentias ea ratione , , qua inveniuntur , , sibi invicera collatas efficere , , ut ea , , quae continuata sunt , , dividantur , , si si vis inclinationis superabit , , ut veronon dividantur , , si ea vis superabit , , quae divisioni <et> propulsioni eorum , , quae continuata sunt , , [ [ repugnat . . ] ] Finis Commentarii Themistii in Quatuor Libros Aristotelis de Caelo et Mundo . .