Paley's Greek edition of Aeschylus' Eumenides Aeschylus Frederick Apthorp Paley OCR conversion, TEI structuring, and alignment to the Perseus reference edition Perseus Digital Library Project Optical character recognition Google Reference line and card alignment Herbert Weir Smyth Perseus Digital Library Project Medford, MA 2026-09-05 urn:cts:greekLit:tlg0085.tlg007.paley1885-grc1 The source volume is in the public domain. Aeschylus The Eumenides of Aeschylus: With Brief English Notes F. A. Paley Cambridge Deighton, Bell, and Co. 1885 hvd.hn6h1b HathiTrust source scan Text was recovered conservatively from Google OCR. Clear layout artifacts were removed; uncertain readings remain marked with low certainty rather than being silently replaced from Smyth. Ancient Greek English Converted the supplied HathiTrust OCR into aligned CTS TEI.
Introduction

HARDLY, if at all, inferior to the Agamemnon in the conception of the characters and the exposition of a great moral truth, is the third play of the Trilogy, the Eumenides, or 'Benign Goddesses.' Composed for a political purpose, to uphold the authority of Conscience in the abstract, and specially that of the Court of the Areopagus against the proposed reforms of Ephialtes and Pericles¹, it embodies the famed legend of the pursuit of the matricide Orestes by the Erinyes, his appeal as a suppliant for protection first to Apollo at Delphi, and then to Athena in the Erechtheum of her own Acropolis, and the institution of the court of the Areopagus itself for the express purpose of his trial. But besides the moral and political, there is also a religious import in the treatment of the play. The Erinyes, or 'Furies,' demon-powers, whose mission was the neverending persecution and torturing of the sinner in this world and the next, were of the older or Titanian dynasty, children of Night. They could not be got rid of; they could not safely be thwarted or opposed; but they might be converted into children of Light, and by accepting the 1 See Sir G. W. Cox, Hist. of Greece, II. pp. 59, 60. 2 Like Plato, Gorg. p. 525 c, who speaks of the souls in hell τὰ μέγιστα καὶ ὀδυνηρότατα καὶ φοβερώτατα πάθη πάσχοντας τὸν ἀεὶ χρόνον, Aeschylus believed in the eternity of punishments. Hence the chorus say (Eum. 167) ὑπό τε γἂν φυγών οὗ ποτ᾿ ἐλευθεροῦται, and δι αἰῶνος ώλετο, ib. 533, 'he is for ever lost.'

proffered honours and solemn sacrifices of the citizens they might become inmates of the land, no longer as the Malignant, nor simply as the Awful, Σεμναὶ, but as the Benign powers, or Well-wishers,' Εὐμενίδες. This great act of compromise is effected by the joint action and persuasion of Apollo and Athena. The Eumenides are installed in their new office, and henceforth Justice tempered with Mercy, and not a blind terror of the unseen, will reign in the hearts and will regulate the lives of the Athenian citizens. This The plot therefore may be said to represent the infancy of a new theology, -a period of transition in Greek thought from mere fear of devils to the faith in and worship of celestial beings willing and able to save guilty man. is a truly magnificent subject, inaugurated by Aeschylus long before it was developed by Socrates and Plato; and the reader will do well to place it clearly before him in the study of this great and profound drama. Throughout this play, as in that preceding (the Choephoroe), Orestes regards himself as at once guilty of a crime and yet obedient to a divine command. This singular relation is never lost sight of, and faith in Apollo, as the infallible interpreter of the supreme will (Διὸς προφήτης, v. 19), makes him bear up against all his trials, till he breaks out into an ecstatic thanksgiving for his complete acquittal from the crime of matricide (v. 724). At the conclusion of the preceding play¹ Orestes had avowed his resolution of seeking ceremonial purification and protection at the shrine of Apollo at Delphi; and that play ends, as this play opens, with the sight of the horrible and remorseless demons in full pursuit of him even to the very altar of the god. Apollo however appears, cheers and encourages his suppliant with promises of support, and sternly orders the band of Furies to depart. The horrors of the scene are greatly increased by the ghost of Clytemnestra. She points to her gory wound, and reproaches the Furies, who have fallen into a fitful slumber, for their 1 Choeph. 1024, 1051.

remissness in her cause. It appears from the construction of the choral odes that there are three principal Furies, one of whom acts as the Choragus or Leader, and twelve others who act as their followers, and attendants¹. To the command of the god the chorus reply somewhat pertly (190— 222), and declare their intention to continue the pursuit. At v. 226 the scene suddenly changes to the Acropolis of Athens, where Orestes, still closely followed by his persecutors, appeals to the goddess, who arrives from afar (v. 375) and at once promises her aid. Athena in her turn holds a conversation with the Furies, and learning from them the gravity of the case she announces her intention to hold a court (the future Areopagus) of the best of her citizens2, for the trial of the offender. The process of the trial closely represents the legal forms of the period. The votes are given separately by twelve judges, and prove equal; upon which Athena delivers her own sentence in favour of acquittal, and appoints this as a precedent for the acquittal of all who may hereafter obtain half the votes in their favour4. Alarmed at the prospect of their power being diminished, the chorus sing an ode (468) on the salutary effects of Fear in restraining crime, and the hint is thus given to the revolutionary party of Ephialtes 'not to spurn the altar of justice with an eye to gain' (511). In the trial, Apollo acts at once as a witness in favour of the defendant, and as an interpreter of the law. (ἐξηγητὴς, 579). By the The Scholiast on v. 555, πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως, has the important remark, τοῦτο οὐ πρὸς τὰς τρεῖς, ἀλλὰ πρὸς τὸν χορόν· ιε΄ γὰρ ἦσαν. It seems from this that the traditional number was fifteen. Pollux, also, iv. 109, says that the tragic chorus consisted of fifteen, but that the number was fifty before the acting of Eumenides, when it was reduced by law because so large a number frightened the audience. 2 v. 465. The aristocratic constitution of the court is alluded to in ἀστῶν ἐμῶν τα βέλτατα. 3 These judges form a kind of secondary chorus, of which there are several examples both in tragedy and in comedy. Schol. on v. 513, ἐν παραχορηγήματι αὐτῷ εἰσιν οἱ ᾿Αρεοπαγῖται μηδαμοῦ διαλεγόμενοι. On v. 713 he says their number was 31. * νικῶν ἰσήρεις ὅστις ἄν ψήφους λάβῃ, Eur. Iph. T. 1472.

sophistry he uses in proof that the male alone is the true parent and the mother only the nurse of the fetus, Apollo declares, as the law of Zeus himself (585), that Orestes was bound to avenge his father's death, even though his own mother was the murderer. Thus he is acquitted and restored to his civic rights by the united authority of the three great heavenly powers, Zeus, Apollo, and Athena (728). The merely human and judicial authority of the court is vindicated and neutralized by the device of equal votes¹. It remains only to pacify the Furies, who, though indignant at first at the result of the trial, at last remit their anger on the assurance that they have not been beaten, but simply have not gained the cause (762). The promise of special honours and a shrine in a rocky grot near the Erechtheum (817), commended by the persuasive eloquence of the goddess of wisdom, converts them into friendly allies, and now as Εὐμενίδες they utter prayers and wishes for the prosperity of the Athenians (876 seqq.). The play ends with a procession from the stage, headed by Athena herself, to conduct the goddesses with torches into the dark crevice in the limestone rock at the N.E. angle of the Areopagus2. The shifting of the scene from Delphi to the Acropolis and thence to the Areopagus, - these two sites being close to the theatre itself, was easily effected in imagination, and perhaps with no great change of scenery. A considerable interval of time is assumed to have elapsed before the arrival at Athens, just as in the Agamemnon there are intervals between the news of the capture of Troy, and the return first of the herald and then of the king, and in the Persae between the news of the defeat and the safe return of Xerxes into Asia. We have no precise record as to how the Erinyes were attired, but it seems they were dressed in sable robes (333, 353); that they looked blear-eyed (54), and madeloud snorting sounds (53, 121), and perhaps had snaky hair like Gorgons 1 See the arguments pro and con in Eur. Orest. 890 seqq. 2 Eur. El. 1271, πάγον παρ' αὐτὸν χάσμα δύσονται χθονός. See Wordsworth's Greece, p. 217.

(48), and carried torches (366); and they wore horrible masks, φοβερὰ πρόσωπα, ν. 9431. Like the pictures of devils so common in medieval paintings, they were intended to frighten; for the poet (as we have shown) had a moral purpose in the representation. According to a legend given in the Medicean 'Life of Aeschylus,' the representation was altogether so terrific that children died of fright and women miscarried?. 1 From Pollux iv. 141 it appears that such masks were called ἔκσκενα, which Hesychius explains by τὰ παρεπόμενα πρόσωπα ἐπὶ σκηνής, meaning, perhaps, 'occasional' or 'exceptional.' The mask worn by the ghost of Clytemnestra was of the kind called ὠχρὸν, ibid. 137. 2 ὡς τὰ μὲν νήπια ἐκψύξαι τὰ δὲ ἔμβρυα ἐξαμβλωθῆναι.

Τὰ τοῦ δράματος πρόσωπα Πυθίας προφῆτις Ἀπόλλων Ὀρέστης Κλυταιμνήστρας εἴδωλον Χορὸς Εὐμενίδων Χοραγός Ἀθηνᾶ Πρόπομποι Πυθιάς Πρῶτον μὲν εὐχῇ τῇδε πρεσβευω θεῶν τὴν πρωτόμαντιν Γαῖαν· ἐκ δὲ τῆς Θέμιν, ἢ δὴ τὸ μητρὸς δευτέρα τόδ᾽ ἕζετο μαντεῖον, ὡς λόγος τις· ἐν δὲ τῷ τρίτῳ λάχει, θελούσης, οὐδὲ πρὸς βίαν τινὸς, Τιτανὶς ἄλλη παῖς χθονὸς καθέζετο Φοίβη· δίδωσι δ᾽ ἣ γενέθλιον δόσιν Φοίβῳ· τὸ Φοίβης δ᾽ ὄνομ᾽ ἔχει παρώνυμον. λιπὼν δὲ λίμνην Δηλίαν τε χοιράδα, κέλσας ἐπ᾿ ἀκτὰς ναυπόρους τὰς Παλλάδος, ἐς τήνδε γαῖαν ἦλθε Παρνησσοῦ θ᾽ ἕδρας. πέμπουσι δ᾽ αὐτὸν καὶ σεβίζουσιν μέγα κελευθοποιοὶ παῖδες Ηφαίστου, χθόνα ἀνήμερον τιθέντες ἡμερωμένην. μολόντα δ᾽ αὐτὸν κάρτα τιμαλφεῖ λεώς, Δελφός τε χώρας τῆσδε πρυμνήτης ἄναξ. τέχνης δέ νιν Ζεὺς ἔνθεον κτίσας φρένα, ἵζει τέταρτον τόνδε μάντιν ἐν θρόνοις· Διὸς προφήτης δ᾽ ἐστὶ Λοξίας πατρός. τούτους ἐν εὐχαῖς φροιμιάζομαι θεούς. Παλλὰς προναία δ᾽ ἐν λόγοις πρεσβεύεται. σέβω δὲ νύμφας, ἔνθα Κωρυκὶς πέτρα κοίλη, φίλορνις, δαιμόνων ἀναστροφή· Βρόμιος δ᾽ ἔχει τὸν χῶρον, οὐδ᾽ ἀμνημονῶ, ἐξ οὗτε Βάκχαις ἐστρατήγησεν θεὸς, λαγὼ δίκην Πενθεῖ καταρράψας μόρον· Πλειστοῦ τε πηγὰς, καὶ Ποσειδώνος κράτος καλοῦσα, καὶ Τέλειον ὕψιστον Δία. ἔπειτα μάντις εἰς θρόνους καθιζάνω. καὶ νῦν τυχεῖν με τῶν πρὶν εἰσόδων μακρῷ ἄριστα δοῖεν· κεἰ παρ᾿ Ἑλλήνων τινὲς, ἴτων πάλῳ λαχόντες, ὡς νομίζεται· μαντεύομαι γὰρ ὡς ἂν ἡγῆται θεός. ἢ δεινὰ λέξαι δεινὰ δ᾽ ὀφθαλμοῖς δρακεῖν πάλιν μ᾿ ἔπεμψεν ἐκ δόμων τῶν Λοξίου, ὡς μήτε σωκεῖν μήτε μ᾿ ἀκταίνειν βάσιν· τρέχω δὲ χερσὶν, οὐ ποδωκίᾳ σκελῶν· δείσασα γὰρ γραῦς οὐδέν· ἀντίπαις μὲν οὖν. ἐγὼ μὲν ἕρπω πρὸς πολυστεφῆ μυχόν. ὁρῶ δ᾽ ἐπ᾿ ὀμφαλῷ μὲν ἄνδρα θεομυσή ἕδραν ἔχοντα προστρόπαιον, αἵματι στάζοντα χεῖρας, καὶ νεοσπαδὲς ξίφος ἔχοντ᾽, ἐλαίας θ᾽ ὑψιγέννητον κλάδον λήνει μεγίστῳ σωφρόνως ἐστεμμένον, ἀργῆτι μαλλῷ. τῇδε γὰρ τρανῶς ἐρῶ. πρόσθεν δὲ τἀνδρὸς τοῦδε θαυμαστὸς λόχος εὕδει γυναικῶν ἐν θρόνοισιν ἥμενος. οὔτοι γυναῖκας, ἀλλὰ Γοργόνας λέγω· οὐδ᾽ αὖτε Γοργείοισιν εἰκάσω τύποις· εἶδόν ποτ᾽ ἤδη Φινέως γεγραμμένας δεῖπνον φερούσας· ἄπτεροί γε μὴν ἰδεῖν αὗται, μέλαιναι δ᾽ ἐς τὸ πᾶν βδελύκτροποι· ῥέγκουσι δ᾽ οὐ πλατοῖσι φυσιάμασιν· ἐκ δ᾽ ὀμμάτων λείβουσι δυσφιλῆ λίβα· καὶ κόσμος οὔτε πρὸς θεῶν ἀγάλματα φέρειν δίκαιος, οὔτ᾽ ἐς ἀνθρώπων στέγας. τὸ φῦλον οὐκ ὄπωπα τῆσδ᾽ ὁμιλίας, οὐδ᾽ ἥτις αἷα τοῦτ᾽ ἐπεύχεται γένος τρέφουσ᾽ ἀνατὶ μὴ μεταστένειν πόνον. τἀντεῦθεν ἤδη τῶνδε δεσπότῃ δόμων αὐτῷ μελέσθω Λοξίᾳ μεγασθενεῖ. ἰατρόμαντις δ᾽ ἐστὶ καὶ τερασκόπος, καὶ τοῖσιν ἄλλοις δωμάτων καθάρσιος. Ἀπόλλων οὔτοι προδώσω· διὰ τέλους δέ σοι φύλαξ ἐγγὺς παρεστὼς, καὶ πρόσω δ᾽ ἀποστατῶν, ἐχθροῖσι τοῖς σοῖς οὐ γενήσομαι πέπων. καὶ νῦν ἁλούσας τάσδε τὰς μάργους ὁρᾷς· † ὕπνῳ πεσοῦσαι δ᾽ αἱ κατάπτυστοι κόραι, γραῖαι, παλαιαὶ παῖδες, αἷς οὐ μίγνυται θεῶν τις, οὐδ᾽ ἄνθρωπος, οὐδὲ θήρ ποτε· κακῶν δ᾽ ἕκατι κἀγένοντ᾽· ἐπεὶ κακὸν σκότον νέμονται, Τάρταρόν θ᾽ ὑπὸ χθονὸς, μισήματ᾿ ἀνδρῶν καὶ θεῶν Ὀλυμπίων, ὅμως δὲ φεύγε, μηδὲ μαλθακὸς γένῃ. ἐλῶσι γάρ σε καὶ δι' ἠπείρου μακρᾶς βιβῶντ᾽ ἀν᾿ ἀεὶ τὴν πλανοστιβῆ χθόνα, ὑπέρ τε πόντον καὶ περιρρύτας πόλεις. καὶ μὴ πρόκαμνε τόνδε βουκολούμενος πόνον· μολὼν δὲ Παλλάδος ποτὶ πτόλιν ἵζου παλαιὸν ἄγκαθεν λαβὼν βρέτας· κἀκεῖ δικαστὰς τῶνδε καὶ θελκτηρίους μύθους ἔχοντες μηχανὰς εὑρήσομεν, ὥστ᾽ ἐς τὸ πᾶν σε τῶνδ᾽ ἀπαλλάξαι πόνων. καὶ γὰρ κτανεῖν σ᾽ ἔπεισα μητρῷον δέμας. Ὀρέστης ἄναξ "Απολλον, οἶσθα μὲν τὸ μὴ ἀδικεῖν· ἐπεὶ δ᾽ ἐπίστᾳ, καὶ τὸ μὴ ἀμελεῖν μάθε. σθένος δὲ ποιεῖν εὐ φερέγγυον τὸ σόν. Ἀπόλλων μέμνησο, μὴ φόβος σε νικάτω φρένας. σὺ δ᾽, αὐτάδελφον αἷμα καὶ κοινοῦ πατρὸς, Ἑρμῆ, φύλασσε, κάρτα δ᾽ ἂν ἐπώνυμος, πομπαῖος ἴσθι, τόνδε ποιμαίνων ἐμὸν ἱκέτην. σέβει τοι Ζεὺς τόδ᾽ ἐκνόμων σέβας, ὁρμώμενον βροτοῖσιν εὐπόμπῳ τύχῃ. Κλυταιμνήστρας εἴδωλον εὕδοιτ᾿ ἂν, ὠὴ, καὶ καθευδουσῶν τί δεῖ; ἐγὼ δ᾽ ὑφ᾽ ὑμῶν ὧδ᾽ ἀπητιμασμένη ἄλλοισιν ἐν νεκροῖσιν, ὡς μὲν ἔκτανον ὄνειδος ἐν φθιτοῖσιν οὐκ ἐκλείπεται, αἰσχρῶς δ᾽ ἀλῶμαι· προὐννέπω δ᾽ ὑμῖν ὅτι ἔχω μεγίστην αἰτίαν κείνων ὕπο· παθοῦσα δ᾽ οὕτω δεινὰ πρὸς τῶν φιλτάτων, οὐδεὶς ὑπέρ μου δαιμόνων μηνίεται, κατασφαγείσης πρὸς χερῶν μητροκτόνων. ὁρᾶτε πληγὰς τάσδε καρδίας ὅθεν· εὔδουσα γὰρ φρὴν ὄμμασιν λαμπρύνεται· ἐν ἡμέρᾳ δὲ μοῖρ᾽ ἀπρόσκοπος βροτῶν. ἢ πολλὰ μὲν δὴ τῶν ἐμῶν ἐλείξατε· χοάς τ᾽ ἀοίνους, νηφάλια μειλίγματα, καὶ νυκτίσεμνα δεῖπν᾿ ἐπ᾿ ἐσχάρᾳ πυρὸς ἔθυον, ὥραν οὐδενὸς κοινὴν θεῶν. καὶ πάντα ταῦτα λὰξ ὁρῶ πατούμενα· ὁ δ᾽ ἐξαλύξας οἴχεται νεβροῦ δίκην, καὶ ταῦτα κούφως ἐκ μέσων ἀρκυστάτων ὤρουσεν, ὑμῖν ἐγκατιλλώψας μέγα. ἀκούσαθ᾽· ὡς ἔλεξα τῆς ἐμῆς πέρι ψυχῆς· φρονήσατ᾽, ὦ κατὰ χθονὸς θεαί. ὄναρ γὰρ ὑμᾶς νῦν Κλυταιμνήστρα καλῶ. μύζοιτ᾽ ἂν, ἀνὴρ δ᾽ οἴχεται φεύγων πρόσω· φίλοις γάρ εἰσιν, οὐκ ἐμοὶ, προσίκτορες. ἄγαν ὑπνώσσεις, κου κατοικτίζεις πάθος. Χορός φονεὺς δ᾽ Ορέστης τῆσδε μητρὸς οἴχεται. Κλυταιμνήστρας εἴδωλον ὤζεις; ὑπνώσσεις; οὐκ ἀναστήσει τάχος; Χορός τί σοι πέπρακται πρᾶγμα πλὴν τεύχειν κακά; Κλυταιμνήστρας εἴδωλον ὕπνος πόνος τε, κύριοι ξυνωμόται, δεινῆς δρακαίνης ἐξεκήραναν μένος. Χορός λάβε, λάβε, λάβε, λάβε, φράζου. Κλυταιμνήστρας εἴδωλον ὄναρ διώκεις θῆρα, κλαγγαίνεις δ᾽ ἅπερ κύων μέριμναν οὔποτ᾽ ἐκλιπὼν πόνου. τί δρᾷς; ἀνίστω, μή σε νικάτω πόνος, μηδ᾽ ἀγνοήσῃς πῆμα μαλθαχθεῖσ᾽ ὕπνῳ. ἄλγησον ἡπαρ ἐνδίκοις ὀνείδεσιν· τοῖς σώφροσιν γὰρ ἀντίκεντρα γίγνεται. σὺ δ᾽ αἱματηρὸν πνεῦμ᾽ ἐπουρίσασα τῷ, ἀτμῷ κατισχναίνουσα, νηδύος πυρὶ, ἕπου, μάραινε δευτέροις διώγμασιν. Χοραγός ἔγειρ᾽, ἔγειρε καὶ σὺ τήνδ᾽, ἐγὼ δὲ σέ. εὕδεις; ἀνίστω, κἀπολακτίσασ᾽ ὕπνον, ἰδώμεθ᾽ εἴτι τοῦδε φροιμίου ματᾷ. Χορός ἰοὺ, ἰοὺ, πόπαξ. ἐπάθομεν, φίλαι ἢ πολλὰ δὴ παθοῦσα καὶ μάταν ἐγώ, – ἐπάθομεν πάθος δυσαχὲς, ὦ πόποι, ἄφερτον κακόν. ἐξ ἀρκύων πέπτωκεν, οἴχεται δ᾽ ὁ θήρ. ὕπνῳ κρατηθεῖσ᾽ ἄγραν ὤλεσα. ἰὼ, παῖ Διὸς, ἐπίκλοπος πέλει νέος δὲ γραίας δαίμονας καθιππάσω,- τὸν ἱκέταν σέβων, ἄθεον ἄνδρα καὶ τοκεῦσιν πικρόν. τὸν μητραλοίαν δ᾽ ἐξέκλεψας ὢν θεός. τί τῶνδ᾽ ἐρεῖ τις δικαίως ἔχειν; ἐμοὶ δὲ ὄνειδος ἐξ ὀνειράτων μολὸν ἔτυψεν δίκαν διφρηλάτου μεσολαβεῖ κέντρῳ ὑπὸ φρένας, ὑπὸ λοβόν. πάρεστι μαστίκτορος δαΐου δαμίου βαρύ, τὸ περίβαρυ κρύος ἔχειν. τοιαῦτα δρῶσιν οἱ νεώτεροι θεοὶ, κρατοῦντες τὸ πᾶν δίκας πλέον· φονολιβή θρόμβον περὶ πόδα, περὶ κάρα- πάρεστι γᾶς ὀμφαλὸν προσδρακεῖν αἱμάτων βλοσυρὸν ἀρόμενον ἄγος ἔχειν, ἐφεστίῳ δὲ, μάντις ὢν, μιάσματι μυχὸν ἔχρανας αὐτόσσυτος, αὐτόκλητος, παρὰ νόμον θεῶν βρότεα μὲν τίων, παλαιγενεῖς δὲ Μοίρας φθίσας. καμοί γε λυπρὸς, καὶ τὸν οὐκ ἐκλύσεται, ἀντ. γ΄. ὑπό τε γᾶν φυγὼν οὔ ποτ᾽ ἐλευθεροῦται· ποτιτρόπαιος ὢν δ᾽ ἕτερον ἐν κάρᾳ μιάστορ᾽ ἐξ ἐμοῦ πάσεται. Ἀπόλλων ἔξω, κελεύω, τῶνδε δωμάτων τάχος χωρεῖτ᾽, ἀπαλλάσσεσθε μαντικῶν μυχῶν μὴ καὶ λαβούσα πτηνὸν ἀργηστὴν ὄφιν, χρυσηλάτου θώμιγγος ἐξορμώμενον, ἀνῆς ὑπ᾿ ἄλγους μέλαν᾿ ἀπ᾿ ἀνθρώπων ἀφρὸν, ἐμοῦσα θρόμβους οὓς ἀφείλκυσας φόνου. οὔτοι δόμοισι τοῖσδε χρίμπτεσθαι πρέπει· ἀλλ᾽ οὗ καρανιστῆρες ὀφθαλμωρύχοι δίκαι, σφαγαί τε, σπέρματός τ᾿ ἀποφθορᾷ παίδων κακοῦται χλοῦνις, ἠδ᾽ ἀκρωνία λευσμοί τε, καὶ μύζουσιν οἰκτισμὸν πολὺν ὑπὸ ῥάχιν παγέντες. ἆρ᾿ ἀκούετε οἷας ἑορτῆς ἔστ᾽ ἀπόπτυστοι θεοῖς στέργηθρ᾽ ἔχουσαι; πᾶς δ᾽ ὑφηγεῖται τρόπος μορφῆς. λέοντος ἄντρον αἱματορρόφου οἰκεῖν τοιαύτας εἰκὸς, οὐ χρηστηρίοις ἐν τοῖσδε πλησίοισι τρίβεσθαι μύσος. χωρεῖτ᾽ ἄνευ βοτῆρος αἰπολούμεναι· ποίμνης τοιαύτης δ᾽ οὔτις εὐφιλὴς θεῶν. Χορός ἄναξ "Απολλον, ἀντάκουσον ἐν μέρει. αὐτὸς σὺ τούτων οὐ μεταίτιος πέλει, ἀλλ᾽ εἷς τὸ πᾶν ἔπραξας, ὡς παναίτιος. Ἀπόλλων πῶς δή; τοσοῦτο μήκος ἔκτεινον λόγου. Χορός ἔχρησας ὥστε τὸν ξένον μητροκτονεῖν. Ἀπόλλων ἔχρησα ποινὰς τοῦ πατρὸς πέμψαι. τί μήν; Χορός κἄπειθ᾽ ὑπέστης αἵματος δέκτωρ νέου. Ἀπόλλων καὶ προστραπέσθαι τούσδ᾽ ἐπέστελλον δόμους. Χορός καὶ τὰς προπομπούς δῆτα τάσδε λοιδορεῖς. Ἀπόλλων οὐ γὰρ δόμοισι τοῖσδε πρόσφορον μολεῖν. Χορός ἀλλ᾽ ἔστιν ἡμῖν τοῦτο προστεταγμένον. Ἀπόλλων τίς ἥδε τιμή; κόμπασον γέρας καλόν. Χορός τοὺς μητραλοίας ἐκ δόμων ἐλαύνομεν. Ἀπόλλων τί γάρ; γυναικὸς ἥτις ἄνδρα νοσφίσῃ; Χορός οὐκ ἂν γένοιθ᾽ ὅμαιμος αὐθέντης φόνος. Ἀπόλλων ἢ κάρτ᾽ ἄτιμα καὶ παρ᾿ οὐδὲν εἰργάσω Ἥρας Τελείας καὶ Διὸς πιστώματα· Κύπρις δ᾽ ἄτιμος τῷδ᾽ ἀπέρριπται λόγῳ, ὅθεν βροτοῖσι γίγνεται τὰ φίλτατα. εὐνὴ γὰρ ἀνδρὶ καὶ γυναικὶ μορσίμη ὅρκου ἐστὶ μείζων τῇ δίκῃ φρουρουμένη. εἰ τοῖσιν οὖν κτείνουσιν ἀλλήλους χαλᾷς, τὸ μὴ γενέσθαι μηδ᾽ ἐποπτεύειν κότῳ, οὔ φημ᾽ Ὀρέστην σ᾽ ἐνδίκως ἀνδρηλατεῖν. τὰ μὲν γὰρ οἶδα κάρτα σ᾽ ἐνθυμουμένην, τὰ δ᾽ ἐμφανῶς πράσσουσαν ἡσυχαιτέραν. δίκας δὲ Παλλὰς τῶνδ᾽ ἐποπτεύσει θεά. Χορός τὸν ἄνδρ᾽ ἐκεῖνον οὐ τι μὴ λίπω ποτέ. Ἀπόλλων σὺ δ᾽ οὖν δίωκε, καὶ πόνον πλέον τίθου. Χορός τιμὰς σὺ μὴ ξύντεμνε τὰς ἐμὰς λόγῳ. Ἀπόλλων οὐδ᾽ ἂν δεχοίμην ὥστ᾽ ἔχειν τιμὰς σέθεν. Χορός μέγας γὰρ ἔμπας πὰρ Διὸς θρόνοις λέγει· ἐγὼ δ᾽, ἄγει γὰρ αἷμα μητρῷον, δίκας μέτειμι τόνδε φῶτα, κἀκκυνηγετῶ. Ἀπόλλων ἐγὼ δ᾽ ἀρήξω, τὸν ἱκέτην τε ῥύσομαι· δεινὴ γὰρ ἐν βροτοῖσι κάν θεοῖς πέλει τοῦ προστροπαίου μῆνις, εἰ προδῶ σφ᾽ ἑκών. Ὀρέστης ἄνασσ᾽ ᾿Αθάνα, Λοξίου κελεύσμασιν ἥκω, δέχου δὲ πρευμενῶς ἀλάστορα, οὐ προστρόπαιον, οὐδ᾽ ἀφοίβαντον χέρα, ἀλλ᾽ ἀμβλὺς ἤδη, προστετριμμένος τε πρὸς ἄλλοισιν οἴκοις καὶ πορεύμασιν βροτῶν, ὅμοια χέρσον καὶ θάλασσαν ἐκπερῶν, σώζων ἐφετμὰς Λοξίου χρηστηρίους πρόσειμι δῶμα καὶ βρέτας τὸ σὸν, θεά. αὐτοῦ φυλάσσων ἀναμένω τέλος δίκης. Χορός εἶεν· τόδ᾽ ἐστὶ τἀνδρὸς ἐκφανὲς τέκμαρ· ἕπου δὲ μηνυτῆρος ἀφθέγκτου φραδαῖς. τετραυματισμένον γὰρ ὡς κύων νεβρὸν, πρὸς αἷμα καὶ σταλαγμὸν ἐκμαστεύομεν. πολλοῖς δὲ μόχθοις ἀνδροκμῆσι φυσιᾷ σπλάγχνον· χθονὸς γὰρ πᾶς πεποίμανται τόπος, ὑπέρ τε πόντον ἀπτέροις πωτήμασιν ἦλθον διώκουσ᾽, οὐδὲν ὑστέρα νεώς. καὶ νῦν ὅδ᾽ ἐνθάδ᾽ ἐστί που καταπτακών· ὀσμὴ βροτείων αἱμάτων με προσγελᾷ. ὅρα, ὅρα μάλ᾽ αὖ, παντᾶ λεῦσσε μὴ λάθῃ φύγδα βὰς ματροφόνος ἀτίτας. ὁ δ᾽ αὐτέ γ᾽ ἀλκὰν ἔχων περὶ βρέτει πλεχθεὶς θεᾶς ἀμβρότου ὑπόδικος θέλει γενέσθαι χερῶν. τὸ δ᾽ οὐ πάρεστιν· αἷμα ματρῷον χαμαὶ δυσαγκόμιστον, παπαῖ. τὸ διερὸν πέδοι χύμενον οἴχεται. ἀλλ᾽ ἀντιδοῦναι δεῖ σ᾽ ἀπὸ ζῶντος ῥοφεῖν ἐρυθρὸν ἐκ μελέων πέλανον· ἀπὸ δὲ σου βοσκὰν φεροίμαν πώματος δυσπότου· καὶ ζῶντά σ᾿ ἰσχνάνασ᾽ ἀπάξομαι κάτω, ἀντιποίνους τίνειν ματροφόνους δύας. ὄψει δὲ κεἴ τις ἄλλος ἤλιτεν βροτῶν ἢ θεὸν ἢ ξένον τιν᾿ οὐκ εὐσεβῶν ἢ τοκέας φίλους, ἔχονθ᾽ ἕκαστον τῆς δίκης ἐπάξια. μέγας γὰρ "Αιδης ἐστὶν εὔθυνος βροτῶν ἔνερθε χθονός, δελτογράφῳ δὲ πάντ᾽ ἐπωπᾷ φρενί. Ὀρέστης ἐγὼ, διδαχθεὶς ἐν κακοῖς, ἐπίσταμαι πολλοὺς καθαρμοὺς, καὶ λέγειν ὅπου δίκη, σιγᾶν θ᾽ ὁμοίως· ἐν δὲ τῷδε πράγματι φωνεῖν ἐτάχθην πρὸς σοφοῦ διδασκάλου· βρίζει γὰρ αἷμα καὶ μαραίνεται χερός, μητροκτόνον μίασμα δ᾽ ἔκπλυτον πέλει· ποταίνιον γὰρ ὂν πρὸς ἑστίᾳ θεοῦ Φοίβου καθαρμοῖς ἠλάθη χοιροκτόνοις. πολὺς δέ μοι γένοιτ᾽ ἂν ἐξ ἀρχῆς λόγος, ὅσοις προσῆλθον ἀβλαβεῖ ξυνουσίᾳ. χρόνος καθαίρει πάντα γηράσκων ὁμοῦ. καὶ νῦν ἀφ᾽ ἁγνοῦ στόματος εὐφήμως καλῶ χώρας ἄνασσαν τῆσδ᾽ ᾿Αθηναίαν ἐμοὶ μολεῖν ἀρωγόν· κτήσεται δ᾽ ἄνευ δορὸς αὐτόν τε καὶ γῆν καὶ τὸν ᾿Αργεῖον λεών, πιστὸν δικαίως ἐς τὸ πᾶν τε σύμμαχον. ἀλλ᾽ εἴτε χώρας ἐν τόποις Λιβυστικοῖς, Τρίτωνος ἀμφὶ χεῦμα γενεθλίου πόρου, τίθησιν ὀρθὸν ἢ κατηρεφή πόδα φίλοις ἀρήγουσ᾽, εἴτε Φλεγραίαν πλάκα, θρασύς ταγοῦχος ὡς ἀνὴρ, ἐπισκοπεῖ, ἔλθοι,-κλύει δὲ καὶ πρόσωθεν ὢν θεὸς, - ὅπως γένοιτο τῶνδ᾽ ἐμοὶ λυτήριος. Χορός οὔτοι σ᾽ ᾿Απόλλων οὐδ᾽ ᾿Αθηναίας σθένος ῥύσαιτ᾽ ἂν, ὥστε μὴ οὐ παρημελημένον ἔρρειν, τὸ χαίρειν μὴ μαθόνθ᾽ ὅπου φρενών, ἀναίματον βόσκημα δαιμόνων, σκιάν. οὐδ᾽ ἀντιφωνεῖς, ἀλλ᾽ ἀποπτύεις λόγους, ἐμοὶ τραφείς τε καὶ καθιερωμένος; καὶ ζῶν με δαίσεις, οὐδὲ πρὸς βωμῷ σφαγείς· ὕμνον δ᾽ ἀκούσει τόνδε δέσμιον σέθεν. ἄγε δὴ καὶ χορὸν ἅψωμεν, ἐπεὶ μοῦσαν στυγερὰν ἀποφαίνεσθαι δεδόκηκεν, λέξαι τε λάχη τὰ κατ᾿ ἀνθρώπους ὡς ἐπινωμᾷ στάσις ἁμά· εὐθυδίκαιοι δ᾽ οἰόμεθ᾽ εἶναι. τὸν μὲν καθαρὰς χεῖρας προνέμοντ᾽ οὔτις ἀφ᾽ ἡμῶν μῆνις ἐφέρπει, ἀσινὴς δ᾽ αἰῶνα διοιχνεῖ· ὅστις δ᾽ ἀλιτών, ὥσπερ ὅδ᾽ ἀνὴρ, χεῖρας φονίας ἐπικρύπτει, μάρτυρες ὀρθαὶ τοῖσι θανοῦσιν παραγιγνόμεναι πράκτορες αἵματος αὐτῷ τελέως ἐφάνημεν. μᾶτερ ἃ μ᾿ ἔτικτες, ὦ μᾶτερ Νὺξ, ἀλαοῖσι καὶ δεδορκόσιν ποινὰν, κλῦθ᾽· ὁ Λατοῦς γὰρ ἶνίς μ᾿ ἄτιμον τιθησιν, τόνδ᾽ ἀφαιρούμενος πτῶκα, ματρῷον ἄγνισμα κύριον φόνου. ἐπὶ δὲ τῷ τεθυμένῳ τόδε μέλος, παρακοπὰ, παραφορὰ φρενοδαλής, ὕμνος ἐξ Ἐρινύων, δέσμιος φρενῶν, ἀφόρμικτος, αὐονὰ βροτοῖς. τοῦτο γὰρ λάχος διανταία μοῖρ᾽ ἐπέκλωσεν ἐμπέδως ἔχειν, θνατῶν τοῖσιν αὐτουργίαι ξυμπέσωσιν μάταιοι, τοῖς ὁμαρτεῖν, ὄφρ᾽ ἂν γἂν ὑπέλθῃ· θανὼν δ᾽ οὐκ ἄγαν ἐλεύθερος. ἐπὶ δὲ τῷ τεθυμένῳ τόδε μέλος, παρακοπὰ, παραφορὰ φρενοδαλὴς, ὕμνος ἐξ Ἐρινύων, δέσμιος φρενῶν, ἀφόρμικτος, αὐονὰ βροτοῖς. γεινομέναισι λάχη τάδ᾽ ἐφ᾽ ἁμὶν ἐκράνθη· στρ. β΄. ἀθανάτων δ᾽ ἀπέχειν χέρας, οὐδέ τις ἐστὶ ξυνδαίτωρ μετάκοινος. παλλεύκων πέπλων δ᾽ * * ἄμοιρος ἄκληρος ἐτύχθην· δωμάτων γὰρ εἱλόμαν ἀνατροπὰς, ὅταν ῎Αρης τιθασὸς ὢν φίλον ἕλῃ· ἐπὶ τὸν, ὦ, διόμεναι κρατερὸν ὄντα περ ὅμως μαυροῦμεν νέον αἷμα. σπευδόμεναι δ᾽ ἀφελεῖν τινὰ τάσδε μερίμνας, θεῶν δ᾽ ἀτέλειαν ἐμαῖσι λιταῖς ἐπικραίνειν μηδ᾽ εἰς ἄγκρισιν ἐλθεῖν, — Ζεὺς γὰρ αἱματοσταγὲς ἀξιόμισον ἔθνος τόδε λέσχας ἃς ἀπηξιώσατο, - μάλα γὰρ οὖν ἁλομένα ἀνέκαθεν βαρυπεσή καταφέρω ποδὸς ἀκμὰν, σφαλερὰ * καὶ τανυδρόμοις κῶλα, δύσφορον ἄταν. δόξαι τ᾽ ἀνδρῶν καὶ μάλ᾽ ὑπ᾿ αἰθέρι σεμναὶ στρ. γ΄. τακόμεναι κατὰ γᾶς μινύθουσιν ἄτιμοι ἁμετέραις ἐφόδοις μελανείμοσιν, ὀρχησμοῖς τ᾽ ἐπιφθόνοις ποδός. πίπτων δ᾽ οὐκ οἶδεν τόδ᾽ ὑπ᾿ ἄφρονι λύμᾳ· ἀντ. γ΄. τοῖον ἐπὶ κνέφας ἀνδρὶ μύσος πεπόταται, καὶ δνοφεράν τιν᾿ ἀχλὺν κατὰ δώματος αὐδᾶται πολύστονος φάτις. μένει γάρ· εὐμήχανοι δὲ καὶ τέλειοι, κακῶν τε μνήμονες Σεμναὶ, καὶ δυσπαρήγοροι βροτοῖς, ἄτιμ᾿ ἀτίετα διόμεναι λάχη, θεῶν διχοστατοῦντ᾽, ἀνηλίῳ λάμπᾳ, δυσοδοπαίπαλα δερκομένοισι καὶ δυσομμάτοις ὁμῶς. τίς οὖν τάδ᾽ οὐχ αζεταί τε καὶ δέδοικεν βροτῶν, ἐμοῦ κλύων θεσμὸν τὸν μοιρόκραντον ἐκ θεῶν δοθέντα τέλεον; ἐπὶ δέ μοι γέρας παλαιὸν * ἐστὶν, οὐδ᾽ ἀτιμίας κύρω, καίπερ ὑπὸ χθόνα τάξιν ἔχουσα καὶ δυσήλιον κνέφας. Ἀθηνᾶ πρόσωθεν ἐξήκουσα κληδόνος βοὴν ἀπὸ Σκαμάνδρου, γῆν καταφθατουμένη, ἣν δῆτ᾽ ᾿Ἀχαιῶν ἄκτορές τε καὶ πρόμοι, τῶν αἰχμαλώτων χρημάτων λάχος μέγα, ἔνειμαν αὐτόπρεμνον εἰς τὸ πᾶν ἐμοὶ, ἐξαίρετον δώρημα Θησέως τόκοις· ἔνθεν διώκουσ᾽ ἦλθον ἄτρυτον πόδα, πτερῶν ἄτερ ῥοιβδοῦσα κόλπον αἰγίδος, πώλοις ἀκμαίοις τ νδ᾽ ἐπιζεύξασ᾽ ὄχον. καινὴν δ᾽ ὁρῶσα τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς ταρβῶ μὲν οὐδὲν, θαῦμα δ᾽ ὄμμασιν πάρα, τίνες ποτ᾽ ἐστὲ, πᾶσι δ᾽ ἐς κοινὸν λέγω, βρέτας τε τοὐμὸν τῷδ᾽ ἐφημένῳ ξένῳ· ὑμᾶς δ᾽ ὁμοίας οὐδενὶ σπαρτῶν γένει, οὔτ᾽ ἐν θεαῖσι πρὸς θεῶν ὁρωμένας, οὔτ᾽ οὖν βροτείοις ἐμφερεῖς μορφώμασιν, - λέγειν δ᾽ ἄμομφον ὄντα τοὺς πέλας κακῶς, πρόσω δικαίων, ἠδ᾽ ἀποστατεῖ θέμις. Χορός πεύσει τὰ πάντα ξυντόμως, Διὸς κόρη. ἡμεῖς γάρ ἐσμεν Νυκτὸς αἰανῆς τέκνα· ᾿Αραὶ δ᾽ ἐν οἴκοις γῆς ὕπαι κεκλήμεθα. Ἀθηνᾶ γένος μὲν οἶδα κληδόνας τ᾽ ἐπωνύμους. Χορός τιμάς γε μὲν δὴ τὰς ἐμὰς πεύσει τάχα. Ἀθηνᾶ μάθοιμ᾽ ἂν, εἰ λέγοι τις ἐμφανῆ λόγον. Χορός βροτοκτονοῦντας ἐκ δόμων ἐλαύνομεν. Ἀθηνᾶ καὶ τῷ κτανόντι ποῦ τὸ τέρμα τῆς φυγῆς; Χορός ὅπου τὸ χαίρειν μηδαμοῦ νομίζεται. Ἀθηνᾶ ἢ καὶ τοιαύτας τῷδ᾽ ἐπιρροιζεῖς φυγάς; Χορός φονεὺς γὰρ εἶναι μητρὸς ἠξιώσατο. Ἀθηνᾶ ἄλλης ἀνάγκης οὔτινος τρέων κότον; Χορός ποῦ γὰρ τοσοῦτο κέντρον, ὡς μητροκτονεῖν; Ἀθηνᾶ δυοῖν παρόντοιν, ἥμισυς λόγος πάρα. Χορός ἀλλ᾽ ὅρκον οὐ δέξαιτ᾽ ἂν, οὐ δοῦναι θέλει. Ἀθηνᾶ κλύειν δικαίως μᾶλλον ἢ πρᾶξαι θέλεις. Χορός πῶς δή; δίδαξον· τῶν σοφῶν γὰρ οὐ πένει. Ἀθηνᾶ ὅρκοις τὰ μὴ δίκαια μὴ νικᾶν λέγω. Χορός ἀλλ᾽ ἐξέλεγχε, κρῖνε δ᾽ εὐθεῖαν δίκην. Ἀθηνᾶ ἢ κἀπ᾿ ἐμοὶ τρέποιτ᾽ ἂν αἰτίας τέλος; Χορός πῶς δ᾽ οὔ; σέβουσαί γ᾽ ἀξίαν κἀπ᾿ ἀξίων. Ἀθηνᾶ τί πρὸς τάδ᾽ εἰπεῖν, ὦ ξέν᾽, ἐν μέρει θέλεις ; λέξας δὲ χώραν καὶ γένος καὶ ξυμφορὰς τὰς σὰς, ἔπειτα τόνδ᾽ ἀμυνάθου ψόγον· εἴπερ πεποιθὼς τῇ δίκῃ βρέτας τόδε ἧσαι φυλάσσων ἑστίας ἁμῆς πέλας, σεμνὸς προσίκτωρ, ἐν τρόποις Ιξίονος. τούτοις ἀμείβου πᾶσιν εὐμαθές τί μοι. Ὀρέστης ἄνασσ᾽ ᾿Αθάνα, πρῶτον ἐκ τῶν ὑστάτων τῶν σῶν ἐπῶν μέλημ᾽ ἀφαιρήσω μέγα. οὐκ εἰμὶ προστρόπαιος, οὐδ᾽ ἔχει μύσος πρὸς χειρὶ τῇ μῇ τὸ σὸν ἐφημένῃ βρέτας. τεκμήριον δὲ τῶνδέ σοι λέξω μέγα· ἄφθογγον εἶναι τὸν παλαμναῖον νόμος, ἔστ᾽ ἂν πρὸς ἀνδρὸς αἵματος καθαρσίου σφαγαὶ καθαιμάξωσι νεοθήλου βοτοῦ. πάλαι πρὸς ἄλλοις ταῦτ᾽ ἀφιερώμεθα οἴκοισι, καὶ βοτοῖσι καὶ ῥυτοῖς πόροις. ταύτην μὲν οὕτω φροντίδ᾽ ἐκποδὼν λέγω. γένος δὲ τοὐμὸν ὡς ἔχει, πεύσει τάχα. ᾿Αργεῖός εἰμι, πατέρα δ᾽ ἱστορεῖς καλῶς, ᾿Αγαμέμνον᾿ ἀνδρῶν ναυβατῶν ἁρμόστορα, ξὺν ᾧ σὺ Τροίαν ἄπολιν Ἰλίου πόλιν ἔθηκας. ἔφθιθ᾽ οὗτος οὐ καλῶς, μολὼν ἐς οἶκον, ἀλλά νιν κελαινόφρων ἐμὴ μήτηρ κατέκτα, ποικίλοις ἀγρεύμασιν κρύψασ᾽, ἃ λουτρῶν ἐξεμαρτύρει φόνον. κἀγὼ κατελθὼν, τὸν πρὸ τοῦ φεύγων χρόνον, ἔκτεινα τὴν τεκοῦσαν, οὐκ ἀρνήσομαι, ἀντικτόνοις ποιναῖσι φιλτάτου πατρός. καὶ τῶνδε κοινῇ Λοξίας ἐπαίτιος, ἄλγη προφωνῶν ἀντίκεντρα καρδίᾳ, εἰ μή τι τῶνδ᾽ ἔρξαιμι τοὺς ἐπαιτίους. σὺ δ᾽, εἰ δικαίως εἴτε μὴ, κρῖνον δίκην· πράξας γὰρ ἐν σοὶ πανταχή τάδ᾽ αἰνέσω. Ἀθηνᾶ τὸ πρᾶγμα μεῖζον, εἴτις οἴεται τόδε βροτὸς δικάζειν· οὐδὲ μὴν ἐμοὶ θέμις Χορός φόνου διαιρεῖν ὀξυμηνίτου δίκας· ἄλλως τε καὶ σὺ μὲν κατηρτυκὼς ἐμοῖς ἱκέτης προσῆλθες καθαρὸς ἀβλαβής δόμοις· ὅμως δ᾽ ἄμομφον ὄντα σ᾽ αἱροῦμαι πόλει· αὗται δὲ ἔχουσι μοῖραν οὐκ εὐπέμπελον, καὶ μη τυχοῦσαι πράγματος νικηφόρου, χώρᾳ μεταῦθις ἰὸς ἐκ φρονημάτων πέδῳ πεσὼν ἄφερτος αἰανὴς νόσος. τοιαῦτα μὲν τάδ᾽ ἐστίν· ἀμφότερα, μένειν πέμπειν τε, δυσπήμαντ᾿ ἀμηχάνως ἐμοί. ἐπεὶ δὲ πρᾶγμα δεῦρ᾽ ἐπέσκηψεν τόδε, φόνων δικαστὰς ὁρκίοις αἱρουμένους θεσμὸν τὸν εἰς ἅπαντ᾽ ἐγὼ θήσω χρόνον. ὑμεῖς δὲ μαρτύριά τε καὶ τεκμήρια καλεῖσθ᾽, ἀρωγὰ τῆς δίκης ὁρκώματα· κρίνασα δ᾽ ἀστῶν τῶν ἐμῶν τὰ βέλτατα ἥξω, διαιρεῖν τοῦτο πρᾶγμ᾽ ἐτητύμως ὅρκον πορόντας μηδὲν ἔκδικον φράσειν. νῦν καταστροφαὶ νέων θεσμίων, εἰ κρατήσει δίκα τε καὶ βλάβα τοῦδε μητροκτόνου. πάντας ἤδη τόδ᾽ ἔργον εὐχερείᾳ ξυναρμόσει βροτούς. πολλὰ δ᾽ ἔτυμα παιδότρωτα πάθεα προσμένει τοκεῦσιν μεταῦθις ἐν χρόνῳ. οὔτε γὰρ βροτοσκόπων μαινάδων τῶνδ᾽ ἐφέρψει κότος τις ἐργμάτων, πάντ᾽ ἐφήσω μόρον, πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν, προφωνῶν τὰ τῶν πέλας κακὰ, λῆξιν ὑπόδοσίν τε μόχθων· ἄκεά τ᾽ οὐ βέβαια τλάμων [δέ τις] μάταν παρηγορεῖ. μηδέ τις κικλησκέτω ξυμφορᾷ τετυμμένος, τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος, ὦ δίκα, ὦ θρόνοι τ᾽ Ερινύων. ταῦτά τις τάχ᾽ ἂν πατὴρ ἢ τεκοῦσα νεοπαθής οἶκτον οἰκτίσαιτ᾽, ἐπειδὴ πίτνει δόμος δίκας. ἔσθ᾽ ὅπου τὸ δεινὸν εὐ καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον δεῖ μένειν καθήμενον· ξυμφέρει σωφρονεῖν ὑπὸ στένει· τίς δὲ μηδὲν ἐν φάει καρδίας * ἂν ἀνατρέφων, ἢ πόλις βροτός θ᾽, ὁμοίως ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν; μήτ᾿ ἀνάρχετον βίον μήτε δεσποτούμενον αἰνέσῃς. παντὶ μέσῳ τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν· ἄλλ᾽ ἄλλᾳ δ᾽ ἐφορεύει. ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω, δυσσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως· ἐκ δ᾽ ὑγιείας φρενῶν ὁ πᾶσιν φίλος καὶ πολύευκτος ὄλβος. ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω, βωμὸν αἴδεσαι δίκας· μηδέ νιν, κέρδος ἰδὼν, ἀθέῳ ποδὶ λὰξ ἀτί- σῃς· ποινὰ γὰρ ἐπέσται· κύριον μένει τέλος. πρὸς τάδε τις τοκέων σέβας εὖ προτίων, καὶ ξενοτίμους ἐπιστροφὰς δωμάτων αἰδόμενός τις ἔστω. ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν οὐκ ἄνολβος ἔσται· πανώλεθρος δ᾽ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο· τὸν ἀντίτολμον δὲ φαμὶ * καὶ παραιβάταν τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν λαῖφος, ὅταν λάβῃ πόνος, θραυομένας κεραίας. καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐδὲν, ἐν μέσᾳ ἀντ. δ΄. δυσπαλεῖ τε δίνᾳ· γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ᾿ ἀνδρὶ θερμῷ, τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾿ ἰδὼν ἀμαχάνοις δύαις λαπαδνὸν, οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν· δι᾽ αἰῶνος δὲ, τὸν πρὶν ὄλβον ἕρματι προσβαλὼν δίκας, ὤλετ᾿ ἄκλαυστος, αἴστος. Ἀθηνᾶ κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργάθου· εἶθ᾿ ἡ διάτορος † οὐρανοῦ Τυρσηνικὴ σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη, ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ· πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου σιγᾶν ἀρήγει, καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον καὶ τόνδ᾽, ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη. Χορός ἄναξ ῎Απολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει. τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος, λέγε. Ἀπόλλων καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ †δόμων ἱκέτης ὅδ᾽ ἀνὴρ, καὶ δόμων ἐφέστιος ἐμῶν· φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος· — καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε ὅπως ἐπίστᾳ τήνδ᾽ ὁ κυρώσων δίκην. Ἀθηνᾶ ὑμῶν ὁ μῦθος· εἰσάγω δὲ τὴν δίκην. ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος. Χορός πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως· ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς. τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας. Ὀρέστης ἔκτεινα· τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει. Χορός ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων. Ὀρέστης οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον. Χορός εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες. Ὀρέστης λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών. Χορός πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης, καὶ τίνος βουλεύμασι; Ὀρέστης τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι. Χορός ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν ; Ὀρέστης καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι. Χορός ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα. Ὀρέστης πέποιθ᾽· ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ. Χορός νεκροῖσί νυν πέπεισθι μητέρα κτανών. Ὀρέστης δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν. Χορός πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε. Ὀρέστης ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾿ ἐμὸν κατέκτανεν. Χορός τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ. Ὀρέστης τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ; Χορός οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν. Ὀρέστης ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι; Χορός πῶς γάρ σ᾽ ἔθρεψεν ἐντὸς, ὦ μιαίφονε, ζώνης; ἀπεύχει μητρὸς αἷμα φίλτατον ; Ὀρέστης ἤδη σὺ μαρτύρησον, ἐξηγοῦ δέ μοι, ῎Απολλον, εἴ σφε σὺν δίκῃ κατέκτανον. δρᾶσαι γὰρ, ὥσπερ ἐστὶν, οὐκ ἀρνούμεθα· ἀλλ᾽ εἰ δικαίως εἴτε μὴ τῇ σῇ φρενὶ δοκεῖ τόδ᾽ αἷμα, κρῖνον, ὡς τούτοις φράσω. Ἀπόλλων λέξω πρὸς ὑμᾶς, τόνδ᾽ ᾿Αθηναίας μέγαν θεσμὸν, δικαίως, μάντις ὢν δ᾽ οὐ ψεύσομαι. οὐπώποτ᾽ εἶπον μαντικοῖσιν ἐν θρόνοις, οὐκ ἀνδρὸς, οὐ γυναικὸς, οὐ πόλεως πέρι, ὃ μὴ κελεύσαι Ζεὺς Ὀλυμπίων πατήρ. τὸ μὲν δίκαιον τοῦθ᾽ ὅσον σθένει μαθεῖν, βουλῇ πιφαύσκω δ᾽ ὄμμ᾽ ἐπισπέσθαι πατρός· ὅρκος γὰρ οὔτι Ζηνὸς ἰσχύει πλέον. Χορός Ζεὺς, ὡς λέγεις σὺ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε φράζειν Ορέστῃ τῷδε, τὸν πατρὸς φόνον πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν. Ἀπόλλων οὐ γάρ τι ταὐτὸν, ἄνδρα γενναῖον θανεῖν διοσδότοις σκήπτροισι τιμαλφούμενον, καὶ ταῦτα πρὸς γυναικὸς, οὗ τι θουρίοις τόξοις ἑκηβόλοισιν ὥστ᾽ ᾿Αμαζόνος, ἀλλ᾽ ὡς ἀκούσει, Παλλὰς, οἵ τ᾽ ἐφήμενοι ψήφῳ διαιρεῖν τοῦδε πράγματος πέρι· ἀπὸ στρατείας γάρ νιν ἠμποληκότα τὰ πλεῖσθ᾽ ἅμ᾽ αἴνοις εὔφροσιν δεδεγμένη, δροίτῃ περῶντι λουτρὰ κἀπὶ τέρματι φᾶμος παρεσκήνωσεν, ἐν δ᾽ ἀτέρμονι κόπτει πεδήσασ᾽ ἄνδρα δαιδάλῳ πέπλῳ. ἀνδρὸς μὲν ὑμῖν οὗτος εἴρηται μόρος τοῦ παντοσέμνου, τοῦ στρατηλάτου νεῶν· ταύτην τοιαύτην εἶπον, ὡς δηχθῇ λεώς, ὅσπερ τέτακται τήνδε κυρῶσαι δίκην. Χορός πατρὸς προτιμᾷ Ζεὺς μόρον, τῷ σῷ λόγῳ· αὐτὸς δ᾽ ἔδησε πατέρα πρεσβύτην Κρόνον. πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις; ὑμᾶς δ᾽ ἀκούειν ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι. Ἀπόλλων ὦ παντομιση κνώδαλα, στύγη θεῶν, πέδας μὲν ἂν λύσειεν, ἔστι τοῦδ᾽ ἄκος, καὶ κάρτα πολλὴ μηχανή λυτήριος· ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ᾿ ἀνασπάσῃ κόνις, ἅπαξ θανόντος οὔτις ἐστ᾿ ἀνάστασις. τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησεν πατὴρ οὐμός· τὰ δ᾽ ἄλλα πάντ᾿ ἄνω τε καὶ κάτω στρέφων τίθησιν, οὐδὲν ἀσθμαίνων μένει. Χορός πῶς γὰρ τὸ φεύγειν τοῦδ᾽ ὑπερδικεῖς, ὅρα· τὸ μητρὸς αἷμ᾽ ὅμαιμον ἐκχέας πέδῳ, ἔπειτ᾿ ἐν ῎Αργει δώματ᾿ οἰκήσει πατρός; ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις; ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προσδέξεται; Ἀπόλλων καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθ᾽ ὡς ὀρθῶς ἐρῶ. οὐκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένου τέκνου τοκεὺς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου· τίκτει δ᾽ ὁ θρώσκων, ἡ δ᾽ ἅπερ ξένῳ ξένη ἔσωσεν ἔρνος, οἷσι μὴ βλάψῃ θεός. τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου· πατὴρ μὲν ἂν γένοιτ᾽ ἄνευ μητρός· πέλας μάρτυς πάρεστι παῖς Ὀλυμπίου Διὸς, οὐδ᾽ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη, ἀλλ᾽ οἷον ἔρνος οὔτις ἂν τέκοι θεός. ἐγὼ δὲ, Παλλὰς, τἄλλα θ᾽, ὡς ἐπίσταμαι, τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν, καὶ τόνδ᾽ ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον, ὅπως γένοιτο πιστὸς εἰς τὸ πᾶν χρόνου, καὶ τόνδ᾽ ἐπικτήσαιο σύμμαχον, θεὰ, καὶ τοὺς ἔπειτα, καὶ τάδ᾽ αἰανῶς μένοι στέργειν τὰ πιστὰ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους. Ἀθηνᾶ ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων. Χορός ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος· μένω δ᾽ ἀκοῦσαι, πῶς ἀγὼν κριθήσεται. Ἀθηνᾶ τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὣ; Χορός ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι. Ἀθηνᾶ κλύοιτ᾽ ἂν ἤδη θεσμὸν, ᾿Αττικὸς λεώς, πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ. ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγέως στρατῷ ἀεὶ δικαστῶν τοῦτο βουλευτήριον. πάγον δ᾽ Ἄρειον τόνδ', ᾿Αμαζόνων ἕδραν σκηνάς θ᾽, ὅτ᾽ ἦλθον Θησέως κατὰ φθόνον στρατηλατοῦσαι, καὶ πόλιν νεόπτολιν τήνδ᾽ ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε, ῎Ἄρει δ᾽ ἔθυον, ἔνθεν ἔστ᾽ ἐπώνυμος πέτρα πάγος τ᾿ ῎Αρειος· ἐν δὲ τῷ σέβας ἀστῶν φόβος τε ξυγγενὴς τὸ μὴ ἀδικεῖν σχήσει τό τ᾽ ἦμαρ καὶ κατ᾿ εὐφρόνην ὁμῶς, αὐτῶν πολιτῶν μὴ ἐπικαινούντων νόμους. κακαῖς ἐπιρροαῖσι βορβόρῳ θ᾽ ὕδωρ λαμπρὸν μιαίνων οὔποθ᾽ εὑρήσεις ποτόν. τὸ μήτ᾽ ἄναρχον μήτε δεσποτούμενον ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν, καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν. τίς γὰρ, δεδοικὼς μηδὲν, ἔνδικος βροτῶν; τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας, · ἔρυμά τε χώρας καὶ πόλεως σωτήριον ἔχοιτ᾽ ἂν, οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει οὔτ᾽ ἐν Σκύθαισιν οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις. κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον, αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὑδόντων ὕπερ ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι. ταύτην μὲν ἐξέτειν᾿ ἐμοῖς παραίνεσιν ἀστοῖσιν εἰς τὸ λοιπόν· ὀρθοῦσθαι δὲ χρὴ, καὶ ψῆφον αἴρειν, καὶ διαγνώναι δίκην, αἰδουμένους τὸν ὅρκον. εἴρηται λόγος. Χορός καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι. Ἀπόλλων κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς ταρβεῖν κελεύω, μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι. Χορός ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις, μαντεῖα δ᾽ οὐκ ἔθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει μένων. Ἀπόλλων ἢ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ιξίονος ; Χορός λέγεις· ἐγὼ δὲ, μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης, βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν. Ἀπόλλων ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δ᾽ ἐγώ. Χορός τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις· Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς. Ἀπόλλων οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν, ἄλλως τε πάντως χώτε δεόμενος τύχοι; Χορός σύ τοι παλαιὰς διανομὰς καταφθίσας οἶνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς. Ἀπόλλων σύ τοι τάχ᾽, οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος, ἐμεῖ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν βαρύν. Χορός ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβύτιν νέος, δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω, ὡς ἀμφίβουλος οὖσα θυμοῦσθαι πόλει. Ἀθηνᾶ ἐμὸν τόδ᾽ ἔργον, λοισθίαν κρῖναι δίκην· ψῆφον δ᾽ Ορέστῃ τήνδ᾽ ἐγὼ προσθήσομαι. μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἡ μ᾽ ἐγείνατο· τὸ δ᾽ ἄρσεν αἰνῶ πάντα, πλὴν γάμου τυχεῖν, ἅπαντι θυμῷ, κάρτα δ᾽ εἰμὶ τοῦ πατρός. οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον, νικᾷ δ᾽ Ορέστης, κἂν ἰσόψηφος κριθῇ. ἐκβάλλεθ᾽ ὡς τάχιστα τευχέων πάλους, ὅσοις δικαστῶν τοῦτ᾽ ἐπέσταλται τέλος. Ὀρέστης ὦ Φοῖβ᾽ ῎Απολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται; Χορός ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε; Ὀρέστης νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν. Χορός ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν. Ἀπόλλων πεμπάζετ᾽ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων, ξένοι, τὸ μὴ ἀδικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει. γνώμης δ᾽ ἀπούσης πῆμα γίγνεται μέγα, βαλοῦσά τ᾽ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία. Ἀθηνᾶ ἀνὴρ ὅδ᾽ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην· ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων. Ὀρέστης ὦ Παλλάς, ὦ σώσασα τοὺς ἐμοὺς δόμους, καὶ γῆς πατρώας ἐστερημένον σύ τοι κατῴκισάς με, καί τις Ἑλλήνων ἐρεῖ, ᾿Αργεῖος ἀνὴρ αὖθις, ἔν τε χρήμασιν οἰκεῖ πατρώοις, Παλλάδος καὶ Λοξίου ἕκατι, καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου Σωτῆρος, ὃς πατρῷον αἰδεσθεὶς μόρον σώζει με, μητρὸς τάσδε συνδίκους ὁρῶν. ἐγὼ δὲ χώρᾳ τῇδε καὶ τῷ σῷ στρατῷ τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνον ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους, μήτοι τιν᾿ ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονὸς ἐλθόντ᾽ ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δόρυ. αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα ἀμηχάνοισι πράξομεν δυσπραξίαις, ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέλῃ πόνος· ὀρθουμένων δὲ, καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος τιμῶσιν ἀεὶ τήνδε συμμάχῳ δορὶ, αὐτοῖσιν ἡμεῖς ἐσμεν εὐμενέστεροι. καὶ χαῖρε, καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεώς· πάλαισμ᾽ ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις, σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον. Χορός ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιούς νόμους καθιππάσασθε, κἀκ χερῶν εἶλεσθέ μου. ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ὁ τάλαινα βαρύκοτος ἐν γᾷ τᾷδε, φεῦ, ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ μεθεῖσα καρδίας, σταλαγμὸν χθονὶ ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ λιχὴν ἄφυλλος, ἄτεκνος, ὦ δίκα, πέδον ἐπισύμενος, βροτοφθόρους κηλίδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ· στενάζω; τί ῥέξω; γένωμαι δυσοίστα πολίταις ἅπαθον; ἰω, μεγάλα τοι, κόραι δυστυχεῖς Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς. Ἀθηνᾶ ἐμοὶ πίθεσθε μὴ βαρυστόνως φέρειν· οὐ γὰρ νενίκησθ᾽, ἀλλ᾿ ἰσόψηφος δίκη ἐξῆλθ᾽ ἀληθῶς, οὐκ ἀτιμίᾳ σέθεν. ἀλλ᾽ ἐκ Διὸς γὰρ λαμπρὰ μαρτύρια παρῆν, αὐτός θ᾽ ὁ φήσας αὐτὸς ἦν ὁ μαρτυρῶν, ὡς ταῦτ᾽ Ὀρέστην δρῶντα μὴ βλάβας ἔχειν. ὑμεῖς δέ τοι γῇ τῇδε μὴ βαρὺν κότον σκήψητε, [μὴ θυμοῦσθε, μηδ᾽ ἀκαρπίαν τεύχητ᾽,] ἀφεῖσαι + δαιμόνων σταλάγματα, βρωτῆρας αἰχμὰς σπερμάτων ἀνημέρους· ἐγὼ γὰρ ὑμῖν πανδίκως ὑπίσχομαι ἕδρας τε καὶ κευθμῶνας ἐνδίκου χθονὸς λιπαροθρόνοισιν ἡμένας ἐπ᾿ ἐσχάραις ἕξειν, ὑπ᾿ ἀστῶν τῶνδε τιμαλφουμένας. Χορός ἰὼ θεοὶ νεώτεροι, παλαιούς νόμους καθιππάσασθε, κἀκ χερῶν εἶλεσθέ μου. ἐγὼ δ᾽ ἄτιμος ὁ τάλαινα βαρύκοτος ἐν γᾷ τᾷδε, φεῦ, ἰὸν ἰὸν ἀντιπενθῆ μεθεῖσα καρδίας, σταλαγμὸν χθονὶ ἄφορον· ἐκ δὲ τοῦ λιχὴν ἄφυλλος, ἄτεκνος, ὦ δίκα, πέδον ἐπισύμενος, βροτοφθόρους κηλίδας ἐν χώρᾳ βαλεῖ· στενάζω; τί ῥέξω; γένωμαι δυσοίστα πολίταις ἅπαθον; ἰὼ, μεγάλα τοι, κόραι δυστυχεῖς Νυκτὸς ἀτιμοπενθεῖς. Ἀθηνᾶ οὐκ ἔστ᾽ ἄτιμοι, μηδ᾽ ὑπερθύμως ἄγαν θεαὶ βροτῶν στήσητε δύσκηλον χθόνα. κἀγὼ πέποιθα Ζηνὶ, καὶ τί δεῖ λέγειν ; καὶ κλῇδας οἶδα δωμάτων μόνη θεῶν, ἐν ᾧ κεραυνός ἐστιν ἐσφραγισμένος· ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτοῦ δεῖ· σὺ δ᾽ εὐπειθὴς ἐμοὶ γλώσσης ματαίας μὴ ἐκβάλῃς ἐπὶ χθόνα καρπὸν, φέροντα πάντα μὴ πράσσειν καλῶς. κοίμα κελαινοῦ κύματος πικρὸν μένος, ὡς σεμνότιμος καὶ ξυνοικήτωρ ἐμοί. πολλῆς δὲ χώρας τῆσδ᾽ ἔτ᾿ ἀκροθίνια, θύη πρὸ παίδων καὶ γαμηλίου τέλους, ἔχουσ᾽ ἐς αἰεὶ τόνδ᾽ ἐπαινέσεις λόγον. ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ, ἐμὲ παλαιόφρονα, κατά τε γᾶν οἰκεῖν ἀτίετον, φεῦ, μύσος. πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον. Χορός οἱ οἱ, δᾶ, φεῦ. †τίς μ᾿ ὑποδύεται πλευρὰς ὀδύνα; θυμὸν ἄϊε, μᾶτερ Νύξ· ἀπὸ γάρ με τιμᾶν δαναιᾶν θεῶν δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι. Ἀθηνᾶ ὀργὰς ξυνοίσω σοι· γεραιτέρα γὰρ εἶ. [καίτοι γε μὴν σὺ κάρτ᾽ ἐμοῦ σοφωτέρα,] φρονεῖν δὲ κἀμοὶ Ζεὺς ἔδωκεν οὐ κακῶς. ὑμεῖς δ᾽ ἐς ἀλλόφυλον ἐλθοῦσαι χθόνα γῆς τῆσδ᾽ ἐρασθήσεσθε· προὐννέπω τάδε. Χορός ὁὐπιρρέων γὰρ τιμιώτερος χρόνος ἔσται πολίταις τοῖσδε· καὶ σὺ τιμίαν ἕδραν ἔχουσα πρὸς δόμοις Ἐρεχθέως τεύξει παρ᾿ ἀνδρῶν καὶ γυναικείων στόλων ὅσων παρ᾽ ἄλλων οὔποτ᾽ ἂν σχέθοις βροτῶν. σὺ δ᾽ ἐν τόποισι τοῖς ἐμοῖσι μὴ βάλῃς μήθ᾽ αἱματηρὰς θηγάνας, σπλάγχνων βλάβας νέων, ἀοίνοις ἐμμανεῖς θυμώμασι· μηδ᾽, ἐξελοῦσ᾽ ὡς καρδίαν ἀλεκτόρων, ἐν τοῖς ἐμοῖς ἀστοῖσιν ἱδρύσῃς "Αρη ἐμφύλιόν τε καὶ πρὸς ἀλλήλους θρασύν. θυραῖος ἔστω πόλεμος, οὐ μόλις παρὼν ἐν ᾧ τις ἔσται δεινὸς εὐκλείας ἔρως· ἐνοικίου δ᾽ ὄρνιθος οὐ λέγω μάχην. τοιαῦθ᾽ ἑλέσθαι σοι πάρεστιν ἐξ ἐμοῦ· εὐ δρῶσαν, εὖ πάσχουσαν, εὖ τιμωμένην, χώρας μετασχεῖν τῆσδε θεοφιλεστάτης. ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ, ἐμὲ παλαιόφρονα, κατά τε γᾶν οἰκεῖν ἀτίετον, φεῦ, μύσος. πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον. οἱ οἱ, δᾶ, φεῦ. †τίς μ᾿ ὑποδύεται πλευρὰς ὀδύνα; θυμὸν ἄϊε, μᾶτερ Νύξ· ἀπὸ γάρ με τιμᾶν δαναιᾶν θεῶν δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι. Ἀθηνᾶ οὗτοι καμοῦμαί σοι λέγουσα τἀγαθά· ὡς μήποτ᾽ εἴπῃς πρὸς νεωτέρας ἐμοῦ θεὸς παλαιὰ καὶ πολισσούχων βροτῶν ἄτιμος ἔρρειν τοῦδ᾽ ἀπόξενος πέδου. ἀλλ᾽ εἰ μὲν ἁγνόν ἐστί σοι Πειθοῦς σέβας, γλώσσης ἐμῆς μείλιγμα καὶ θελκτήριον, σὺ δ᾽ οὖν μένοις ἄν· εἰ δὲ μὴ θέλεις μένειν, οὐτἂν δικαίως τῇδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει μῆνίν τιν᾿ ἢ κότον τιν' ἢ βλάβην στρατῷ. ἔξεστι γάρ σοι τῆσδε γαμόρῳ χθονὸς εἶναι δικαίως ἐς τὸ πᾶν τιμωμένῃ. Χορός ἄνασσ᾽ ᾿Αθάνα, τίνα με φὴς ἔχειν ἕδραν ; Ἀθηνᾶ πάσης ἀπήμον᾽ οἰζύος· δέχου δὲ σύ. Χορός καὶ δὴ δέδεγμαι· τίς δέ μοι τιμὴ μένει; Ἀθηνᾶ ὡς μή τιν' οἶκον εὐθενεῖν ἄνευ σέθεν. Χορός σὺ τοῦτο πράξεις, ὥστε με σθένειν τόσον ; Ἀθηνᾶ τῷ γὰρ σέβοντι ξυμφορὰς ὀρθώσομεν. Χορός καί μοι πρὸ παντὸς ἐγγύην θήσει χρόνου; Ἀθηνᾶ ἔξεστι γάρ μοι μὴ λέγειν ἃ μὴ τελῶ. Χορός θέλξειν μ᾽ ἔοικας, καὶ μεθίσταμαι κότου. Ἀθηνᾶ τοιγὰρ κατὰ χθόν᾽ οὐσ᾽ ἐπικτήσει φίλους. Χορός τί οὖν μ᾽ ἄνωγας τῇδ᾽ ἐφυμνῆσαι χθονί; Ἀθηνᾶ ὁποῖα νίκης μὴ κακῆς ἐπίσκοπα· Χορός καὶ ταῦτα γῆθεν, ἔκ τε ποντίας δρόσου, ἐξ οὐρανοῦ τε· κἀνέμων ἀήματα εὐηλίως πνέοντ᾽ ἐπιστείχειν χθόνα· καρπόν τε γαίας καὶ βοτῶν ἐπίρρυτον ἀστοῖσιν εὐθενοῦντα μὴ κάμνειν χρόνῳ, καὶ τῶν βροτείων σπερμάτων σωτηρίαν. τῶν δυσσεβούντων δ᾽ ἐκφορωτέρα πέλοις. στέργω γὰρ, ἀνδρὸς φιτυποίμενος δίκην, τὸ τῶν δικαίων τῶνδ᾽ ἀπένθητον γένος. τοιαῦτα σοὔστι. τῶν ἀρειφάτων δ᾽ ἐγὼ πρεπτῶν ἀγώνων οὐκ ἀνέξομαι τὸ μὴ οὐ τήνδ᾽ ἀστύνικον ἐν βροτοῖς τιμᾶν πόλιν. δέξομαι Παλλάδος ξυνοικίαν, οὐδ᾽ ἀτιμάσω πόλιν, τὰν καὶ Ζεὺς ὁ παγκρατὴς ῎Αρης τε φρούριον θεῶν νέμει, ῥυσίβωμον Ἑλλάνων ἄγαλμα δαιμόνων· ᾆτ᾿ ἐγὼ κατεύχομαι, θεσπίσασα πρευμενώς, ἐπισσύτους βίου τύχας ὀνησίμους γαίας † ἐξαμβράσαι φαιδρὸν ἁλίου σέλας. Ἀθηνᾶ τάδ᾽ ἐγὼ προφρόνως τοῖσδε πολίταις σύστ. α΄. πράσσω, μεγάλας καὶ δυσαρέστους δαίμονας αὐτοῦ κατανασσαμένη. πάντα γὰρ αὗται τὰ κατ᾿ ἀνθρώπους ἔλαχον διέπειν· ὁ δὲ μὴ κύρσας βαρέων τούτων οὐκ οἶδεν ὅθεν πληγαὶ βιότου * προσέπαισαν. τὰ γὰρ ἐκ προτέρων ἀπλακήματά νιν πρὸς τάσδ᾽ ἀπάγει, σιγῶν ὄλεθρος, καὶ μέγα φωνοῦντ᾽ ἐχθραῖς ὀργαῖς ἀμαθύνει. Χορός δενδροπήμων δὲ μὴ πνέοι βλάβα, τὰν ἐμὰν χάριν λέγω, φλογμός τ᾽ ὀμματοστερὴς φυτῶν τὸ μὴ περᾶν ὅρον τόπων, μηδ᾽ ἄκαρπος αἰανὴς ἐφερπέτω νόσος· μῆλά τ᾽ εὐθενοῦντα γᾶ ξὺν διπλοῖσιν ἐμβρύοις τρέφοι χρόνῳ τεταγμένῳ· γόνος * δ᾽ ἀεὶ πλουτόχθων ἑρμαίαν δαιμόνων δόσιν τίοι. Ἀθηνᾶ ἢ τάδ᾽ ἀκούετε, πόλεως φρούριον, οἷ᾽ ἐπικραίνει; μέγα γὰρ δύναται πότνι᾿ Ἐρινὺς παρά τ᾿ ἀθανάτοις τοῖς θ᾽ ὑπὸ γαῖαν, περί τ᾿ ἀνθρώπων φανερῶς τελέως διαπράσσουσιν, τοῖς μὲν ἀοιδὰς, τοῖς δ᾽ αὖ δακρύων βίον ἀμβλωπὸν παρέχουσαι. Χορός ἀνδροκμῆτας δ᾽ ἀώρους ἀπεννέπω τύχας, στρ. β΄. νεανίδων τ᾽ ἐπηράτων ἀνδροτυχεῖς βιότους δότε, κύρι᾽ ἔχοντες, θεαί †τ᾽ ὦ Μοῖραι ματροκασιγνήται, δαίμονες ὀρθονόμοι, παντὶ δόμῳ μετάκοινοι, παντὶ χρόνῳ δ᾽ ἐπιβριθεῖς ἐνδίκοις ὁμιλίαις, παντᾶ τιμιώταται θεῶν. Ἀθηνᾶ τάδε τοι χώρᾳ τῇ ᾿μῇ προφρόνως ἐπικραινομένων γάνυμαι· στέργω δ᾽ ὄμματα Πειθοῦς, ὅτι μοι γλῶσσαν καὶ στόμ᾽ ἐπωπᾷ πρὸς τάσδ᾽ ἀγρίως ἀπανηναμένας· ἀλλ᾽ ἐκράτησε Ζεὺς ἀγοραῖος· νικᾷ δ᾽ ἀγαθῶν ἔρις ἡμετέρα διὰ παντός. Χορός τὰν δ᾽ ἄπληστον κακῶν μήποτ᾽ ἐν πόλει στάσιν τᾷδ᾽ ἐπεύχομαι βρέμειν· μηδὲ πιοῦσα κόνις μέλαν αἷμα πολιτᾶν δι᾽ ὀργὰν ποινᾶς ἀντιφόνους ἄτας ἁρπαλίσαι πόλεως. χάρματα δ᾽ ἀντιδιδοῖεν κοινοφιλεῖ διανοίᾳ, καὶ στυγεῖν μιᾷ φρενί· πολλῶν γὰρ τόδ᾽ ἐν βροτοῖς ἄκος. Ἀθηνᾶ ἆρα φρονοῦσαι γλώσσης ἀγαθῆς ἀντισύστ. β΄. ὁδὸν εὑρίσκουσ᾽; ἐκ τῶν φοβερών τῶνδε προσώπων μέγα κέρδος ὁρῶ τοῖσδε πολίταις· τάσδε γὰρ εὔφρονας εὔφρονες ἀεὶ μέγα τιμῶντες, καὶ γῆν καὶ πόλιν ὀρθοδίκαιοι πρέψετε πάντως διάγοντες. Χορός χαίρετε χαίρετ᾽ ἐν αἰσιμίαισι πλούτου· στρ. γ'. χαίρετ᾽ ἀστικὸς λεὼς, ἴκταρ ἥμενοι Διὸς, παρθένου φίλας φίλοι σωφρονοῦντες ἐν χρόνῳ. Παλλάδος δ᾽ ὑπὸ πτεροῖς ὄντας ἄζεται πατήρ. Ἀθηνᾶ χαίρετε χύμεῖς· προτέραν δ᾽ ἐμὲ χρὴ ἀντισύστ. α΄. στείχειν θαλάμους ἀποδείξουσαν πρὸς φῶς ἱερὸν τῶνδε προπομπῶν. ἴτε, καὶ σφαγίων τῶνδ᾽ ὑπὸ σεμνῶν κατὰ γῆς σύμεναι, τὸ μὲν ἀτηρὸν χώρας κατέχειν, τὸ δὲ κερδαλέον πέμπειν πόλεως ἐπὶ νίκῃ. ὑμεῖς δ᾽ ἡγεῖσθε, πολισσοῦχοι παῖδες Κραναοῦ, ταῖσδε μετοίκοις· εἴη δ᾽ ἀγαθῶν ἀγαθὴ διάνοια πολίταις. Χορός χαίρετε, χαίρετε δ᾽ αὖθις, ἐπανδιπλοίζω, ἀντ. γ'. πάντες οἱ κατὰ πτόλιν, δαίμονές τε καὶ βροτοί, Παλλάδος πόλιν νέμοντες· μετοικίαν δ᾽ ἐμὴν εὐσεβοῦντες οὔτι μέμψεσθε συμφορὰς βίου. Ἀθηνᾶ αἰνῶ τε μύθους τῶνδε τῶν κατευγμάτων, πέμψω τε φέγγει λαμπάδων σελασφόρων εἰς τοὺς ἔνερθε καὶ κάτω χθονὸς τόπους, ξὺν προσπόλοισιν αἵτε φρουροῦσιν βρέτας τοὐμὸν δικαίως. ὄμμα γὰρ πάσης χθονὸς Θησῇδος ἐξίκοιτ᾽ ἂν, εὐκλεὴς λόχος παίδων, γυναικῶν, καὶ στόλος πρεσβυτίδων φοινικοβάπτοις ἐνδυτοῖς ἐσθήμασι. τιμᾶτε, καὶ τὸ φέγγος ὁρμάσθω πυρὸς, ὅπως ἂν εὔφρων ἥδ᾽ ὁμιλία χθονὸς τὸ λοιπὸν εὐάνδροισι συμφοραῖς πρέπῃ. Πρόπομποι βᾶτε δόμῳ, μεγάλαι φιλότιμοι Νυκτὸς παῖδες ἄπαιδες ὑπ᾿ εὔφρονι πομπᾷ, (εὐφαμεῖτε δὲ, χωρῖται,) γᾶς ὑπὸ κεύθεσιν ὠγυγίοισιν, τιμαῖς καὶ θυσίαισιν * ὑπαὶ πυρισέπτοις, ἵλαοι δὲ καὶ εὐθύφρονες γᾷ δεῦρ᾽ ἴτε, Σεμναὶ, * ξὺν πυριδάπτω λάμπᾳ τερπόμεναι καθ᾿ ὁδόν· (εὐφαμεῖτε δὲ πανδαμί,) ὀλολύξατε νῦν ἐπὶ μολπαῖς. σπονδαὶ δ᾽ εἰσόπιν ἐνδᾷδες ἴτων. Παλλάδος ἀστοῖς Ζεὺς * ὁ πανόπτας οὕτω Μοῖρά τε συγκατέβα. ὀλολύξατε νῦν ἐπὶ μολπαῖς.