Kitaab miilaad Yasuuv al Masiiḥ walad Daawuud, walad Ibraahiim. Ibraahiim walad Is‐ḥaag, wa Is‐ḥaag walad Yavkuub, wa Yavkuub walad Yahuuda wa axwaanu. Wa Yahuuda walad Faariṣ wa Zaaraḥ min Taamaar. Wa Faariṣ walad Ḥasruun, wa Ḥasruun walad Araam. Wa Araam walad Vamminadaab. Wa Vamminadaab walad Naḥshuun, wa Naḥshuun walad Salmuun, wa Salmuun walad Buuvaz min Raaḥaab. Wa Buuvaz walad Vuubiid min Raavuut, wa Vuubiid walad Yassa, wa Yassa walad Daawuud al malik. Wa Daawuud walad Suleemaan min marat Uuriyya. Wa Suleemaan walad Raḥabvaam, wa Raḥabvaam walad Abiyya, wa Abiyya walad Aasa. Wa Aasa walad Yahuushafaaṭ, wa Yahuushafaaṭ walad Yuuraam, wa Yuuraam walad Vuzziyya. Wa Vuzziyya walad Yuutaam, wa Yuutaam walad Aḥaaz, wa Aḥaaz walad Ḥizgiyya. Wa Ḥizgiyya walad Manassa, wa Manassa walad Aamuun, wa Aamuun walad Yuushiyya. Wa Yuushiyya walad Yakunya wa axwaanu, wakit maa shaaloohum le Baabil. Wa bavd maa shaaloohum le Baabil, Yakunya walad Sha’alti’iil, wa Sha’alti’iil walad Zarubbaabil, wa Zarubbaabil walad Abihuud, wa Abihuud walad Aliyaagim, wa Aliyaagim walad Vaazuur. Wa Vaazuur walad Ṣaaduug, wa Ṣaaduug walad Axiim, wa Axiim walad Aliyuud. Wa Aliyuud walad Alivaazar, wa Alivaazar walad Mattaan, wa Mattaan walad Yavkuub. Wa Yavkuub walad Yuusif, raajil Maryam, al minnaha kaan mawluud Yasuuv al ismu_l Masiiḥ. Vala kida, kull al agsaam min Ibraahiim le Daawuud kaanu arbavṭaashar gism, wa min Daawuud lighaayat al wakit ash shaaloohum le Baabil, arbavṭaashar gism, wa min al wakit ash shaaloohum le Baabil lighaayat maa ja al Masiiḥ, arbavṭaashar gism. Wa miilaad Yasuuv al Masiiḥ kaan zei da: Lamma Yuusif kaan vamal at tartiib vashaan yitzawwaj Maryam, gubbaal maa itlammu, hi bigat ḥaamil min ar Ruuḥ al Gudus. Wa raajila, Yuusif, al kaan vadiil, wa maa raḍyaan ’an yavmila xajlaana, kaan vaawiz yaxalliiha be_s sirr. Laakin, wakit maa kaan yafakkir fi da, shuuf! malaak ar Rabb ja leehu fi ḥilim, wa gaal, “Yaa Yuusif, ibn Daawuud, maa taxaaf taaxud maratak Maryam, valashaan al hiya ḥimlat beehu, huwa min ar Ruuḥ al Gudus. Wa hiya bitalid walad, wa inta bitsammiihu Yasuuv, valashaan hu bixalliṣ an naas bitaavu min xaṭaayaahum.” Wa kullu da kaan valashaan yatimm al kalaam ar Rabb gaal be_n nabi, “Shuufu! al bint al maa virfat raajil bitaḥmal wa bitalid walad, wa yakuun ismu Vammaanuu’iil,” da yavni, Allaah mavaana. Wa lamma Yuusif gaam min an noom, vamal zei maa malaak ar Rabb amaru, wa axad maratu. Wa hu maa virifa zei zoojatu lighaayat maa Maryam wildat walada. Wa hu sammaahu Yasuuv. Wa lamma Yasuuv kaan mawluud fi Beetlaḥam al fi Yahuudiyya, fi aiyaam Hiiruudus al malik, shuuf! majuus min ash sharg jo le Uurushaliim, wa gaalu, “Ween huwa al mawluud malik al Yahuud? vashaan shufna_n najma bitaavtu fi_sh sharg, wa jiina vashaan navbudu.” Lamma al malik Hiiruudus simiv da, fakkar katiir fiihu, wa kull naas Uurushaliim mavaahu. Wa jamav kull al gusus al kubaar wa muvallimiin al gaanuun, wa sa’alum: “Al Masiiḥ bikuun mawluud ween?” Wa gaalu leehu, “Fi Beetlaḥam, al fi Yahuudiyya, fishaan da al gaal an nabi: Wa inti, yaa Beetlaḥam, balad Yahuuda, maa al aṣghar been mudiiriin Yahuuda. Valashaan minnik yaji mudiir yaḥkum vala_n naas bitaavi, Israa’iil.” Bavd da, Hiiruudus naada_l majuus be_s sirr, wa itvallam minnahum wakit an najma ṭalavat. Wa rassalum le Beetlaḥam wa gaal, “Amshu wa fattishu be aiyi ṭariig vala_l walad. Wa lamma talguuhu, jiibu leiya_l xabar, valashaan ana kamaan baji wa avbudu.” Wa lamma hum simivu min al malik, mashu. Wa shuuf, an najma al hum shaafooha fi_sh sharg mashat giddaamum lighaayat maa jaat, wa wagafat foog al maḥall al kaan fiihu_l walad. Wa lamma shaafu_n najma, kaanu mabsuuṭiin shadiid jiddan. Wa daxalu_l beet wa shaafu_l walad mava ummu Maryam. Wa rakavu wa vabadoohu. Bavd da, fataḥu ḥaajaatum al ghaalya wa gaddamu leehu hadaaya: dahab wa lubaan wa baxuur. Wa Allaah kallamum van al xaṭar fi ḥilim vashaan maa yarjavu le Hiiruudus. Wa hum mashu be sikka taanya le baladum. Wa bavd maa mashu, shuuf, malaak ar Rabb ja le Yuusif fi ḥilim wa gaal, “Guum, uxud al walad wa ummu wa amshi gawaam le Maṣr, wa agvud hinaak lighaayat maa aguul leek, valashaan Hiiruudus vaawiz yafattish vala_l walad vashaan yaktulu.” Wa hu gaam wa axad al walad wa ummu be_l leel, wa masha le Maṣr. Wa hu gavad hinaak lighaayat maa maat Hiiruudus, vashaan yatimm al Kalaam ar Rabb gaal be_n nabi, “Min Maṣr naadeet waladi.” Bavdeen, lamma Hiiruudus shaaf ’an al majuus maa iḥtaramoohu, kaan zavlaan jiddan jiddan, wa rassal wa katal kull al awlaad al kaanu fi Beetlaḥam, wa fi kullu maḥall al gariib minnu, al awlaad al vumr bitaavum kaan sanateen wa agall min da, zei al wakit al kaan vindu xabar min al majuus. Fi_l wakit da, tamma al kalaam al gaal Irmiya an nabi, “Simivu ṣoot fi Arraama, al ḥuzn wa_l bika katiir. Raḥiil tabki le awlaada wa abat takuun mabsuuṭa, valashaan hum maa fih.” Wa laakin lamma Hiiruudus maat, shuuf, malaak ar Rabb ja fi ḥilim le Yuusif fi Maṣr, wa gaal, “Guum, wa uxud al walad wa ummu wa amshi le balad Israa’iil, vashaan al kaanu yafattishu vala nafs al walad, maatu.” Wa gaam wa axad al walad wa ummu, wa ja le balad Israa’iil. Wa laakin lamma hu simiv ’an Arxeelaawus kaan yaḥkum vala_l Yahuudiyya badal abuuhu Hiiruudus, xaaf yamshi hinaak. Wa vashaan Allaah kallamu van al xaṭar fi ḥilim, masha le gism aj Jaliil. Wa ja wa gavad fi_l madiina al isima an Naaṣira, vashaan yatimm al gaalu_l anbiya, “Bisammuuhu Naaṣiri.” Wa fi_l aiyaam deelaak, Yuuḥanna al Mavmadaan ja yabashshir fi xala_l Yahuudiyya wa yaguul, “Tuubu, fishaan malakuut as sama gariib.” Fishaan da huwa al kalaam an nabi Ishavyaa gaal be xuṣuuṣu, “Ṣoot al bikoorik fi_l xala: Ḥaḍḍiru ṭariig ar Rabb, Avmilu_s sikak bitaavtu dughri.” Wa Yuuḥanna kaan laabis toob min shavr aj jamal, wa fi wasṭu ḥizaam min jilid. Wa_l akl bitaavu kaan jaraad wa vasal min al ghaaba. Fi_l wakit da, naas Uurushaliim wa naas min kull al Yahuudiyya wa min kullu maḥall gariib min baḥar al Urdunn maragu wa itvammadu minnu fi_l Urdunn. Wa kaanu yaxabbiru be xaṭaayaahum. Wa lamma shaaf katiir min al Farriisiyyiin wa_ṣ Ṣadduugiyyiin gaavidiin yaju le_l mavmuudiyya, Yuuḥanna gaal leehum, “Yaa awlaad ad dabaayib, minu xabbarkum be_l xaṭar vashaan tajru min az zavl aj jaai? Avmilu_l ḥaajaat al biwarru_n naas intu tubtu. Wa maa bitaftakiru taguulu fi nufuuskum, Abuuna huwa Ibraahiim. Vashaan aguul leekum, Allaah yagdar yaṭalliv awlaad le Ibraahiim min al ḥujaar deel. Wa hassav di xaṭṭu_l faas vala virg ash shajar. Kullu shajara al maa tajiib tamar samiḥ, bigṭavuuha wa birmuuha fi_n naar. Ana bavammidkum be mooya le_t tooba. Wa laakin huwa al biji bavdi gawwi minni. Wa ana maa kwaiyis ḥatta ashiil jizamu. Huwa bivammidkum be_r Ruuḥ al Gudus wa_n naar. Muḍraayatu fi iidu, wa hu binaḍḍif arḍu, wa bilimm duratu fi_l maxzan, wa laakin al gishr min ad dura biḥrigu be_n naar al maa bitmuut.” Bavd da, Yasuuv ja min aj Jaliil le_l Urdunn le Yuuḥanna vashaan yitvammad minnu. Wa laakin Yuuḥanna manavu wa gaal, “Ana laazim atvammad minnak inta, wa inta taji leiya?” Laakin Yasuuv radda wa gaal leehu, “Xalliihu yakuun kida hassav, vashaan da muwaafig ’an natimm kullu birr.” Bavd da hu addaahu izin. Wa lamma Yuuḥanna vammad Yasuuv, hu ṭalav ṭawwaali min al mooya. Wa shuuf, as sama infataḥat, wa hu shaaf Ruuḥ Allaah naazil zei ḥamaama, wa jaai foogu. Wa shuuf, ja ṣoot min as sama wa gaal, “Da huwa Ibni_l ḥabiib, wa ana mabsuuṭ beehu.” Bavdeen ar Ruuḥ saag Yasuuv le_l xala valashaan Ibliis yajarribu. Wa bavd maa ṣaam arbaviin yoom wa arbaviin leela, hu kaan jaavaan. Wa_l mujarrib garrab leehu wa gaal, “Iza inta Ibn Allaah, addi amr le_l ḥujaar deel ’an yabgu veesh.” Laakin hu radda wa gaal leehu, “Maktuub fi_l Kitaab, Al insaan maa yaviish be_l veesh bass, laakin be kullu kilma al bitaṭlav min xashm Allaah.” Bavdeen Ibliis axadu le_l madiina al magaddasa, wa xaṭṭaahu foog maḥall vaali fi_l heekal. Wa gaal leehu, “Iza inta Ibn Allaah, armi nafsak le tiḥit, valashaan maktuub, Yaamur malaaikatu be xuṣuuṣak, wa maktuub, Hum birfavuuk vala iideehum, vashaan rijlak maa tadugg ḥajar.” Yasuuv gaal leehu, “Maktuub kamaan, Maa tajarrib ar Rabb Ilaahak.” Marra taanya Ibliis axadu le jabal vaali jiddan wa warraahu mamaalik ad dunya kullaha wa_l majd bitaavta. Wa gaal leehu, “Baddiik kullu da iza bitarkav wa bitavbudni.” Bavdeen Yasuuv gaal leehu, “Amshi, yaa Sheeṭaan, vashaan maktuub, Avbud ar Rabb Ilaahak, W_ishtaghil leehu bass.” Bavdeen Ibliis saabu. Wa shuuf, malaaika jo wa saavadoohu. Wa lamma Yasuuv simiv ’an Yuuḥanna kaan maḥbuus, masha minnahum le_j Jaliil. Wa xalla_n Naaṣira, wa masha wa gavad fi Kafranaaḥuum aj jamb al baḥar fi ṭarf Zabuuluun wa Naftaali, vashaan yatimm al kalaam al gaal an nabi Ishavyaa, “Arḍ Zabuuluun wa arḍ Naftaali, Ṭariig al baḥar, aṭ ṭarf at taani min al Urdunn, Jaliil naas ad dunya. An naas al kaanu gaavidiin fi_ḍ ḍalaam shaafu nuur kabiir, wa le_l gaavidiin fi maḥall al moot wa ḍullu, an nuur itnawwar.” Min al wakit daak Yasuuv ibtada yabashshir, wa yaguul, “Tuubu, valashaan malakuut as sama gariib.” Wa wakit maa Yasuuv kaan maashi vind baḥar aj Jaliil, shaaf axween, Simvaan al ismu Buṭrus, wa Andaraawus axuuhu. Kaanu yarmu shabaka fi_l baḥar, fishaan kaanu ṣaiyaadeen. Wa hu gaal leehum, “Tavaalu waraai, wa ana bavmilkum ṣaiyaadeen an naas.” Ṭawwaali xallu shabakaatum wa tibivoohu. Wa masha min hinaak wa shaaf axween taanyiin, Yavkuub ibn Zabadi wa Yuuḥanna axuuhu, fi_l murkab mava Zabadi abuuhum. Kaanu gaavidiin biṣalliḥu shabakaatum. Wa hu naadaahum. Ṭawwaali xallu murkabum wa abuuhum, wa tibivoohu. Wa Yasuuv kaan maashi fi kull aj Jaliil, wa bivallim fi biyuut ar Rabb, wa bibashshir bishaarat al malakuut, wa yashiil kullu vaya minnahum wa kullu ḍuvf fi wasṭ an naas. Wa_l xabar vannu masha le kullu Suuriyya. Wa jaabu leehu kull al vaiyaaniin, wa_l vindahum amraaḍ min kullu nuuv, wa awjaav, wa_l fiihum sheyaaṭiin, wa_n naas al vindahum al vaya al birmuuhum, wa_l mafluujiin. Wa vamalum ṭaiyibiin. Wa naas katiiriin tibivoohu min aj Jaliil wa_l Vashara Mudun, wa Uurushaliim wa_l Yahuudiyya wa min foog al Urdunn. Wa lamma shaaf aj jamav, ṭalav foog aj jabal. Wa lamma gavad, talaamiizu garrabu leehu. Wa hu fataḥ xashmu wa ibtada yavallimum wa yaguul: “Mubaarakiin al masaakiin be_r ruuḥ, vashaan leehum malakuut as sama. Mubaarakiin al ḥaznaaniin, vashaanum bikuunu mabsuuṭiin. Mubaarakiin al wudavaa vashaan hum biyoorasu_d dunya. Mubaarakiin aj javaaniin wa_l vaṭshaaniin le_l birr vashaanum bikuunu shabvaaniin. Mubaarakiin al yarḥamu_t taanyiin, vashaan hum yalgu_r raḥma. Mubaarakiin an nuḍaaf al galb, vashaanum bishuufu Allaah. Mubaarakiin al yavmilu_s salaam, vashaan bisammuuhum awlaad Allaah. Mubaarakiin al maṭruudiin valashaan al birr, vashaan leehum malakuut as sama. Mubaarakiin intu lamma yashtimuukum wa yaṭruduukum wa yaguulu kullu kilma baṭṭaala valeekum vashaanni be_l kiḍib. Afraḥu wa kuunu mabsuuṭiin, vashaan ujratkum kabiira fi_s sama. Vashaan an naas kida ṭaradu_l anbiya al kaanu gubbaalkum. Intu miliḥ ad dunya. Wa laakin iza al miliḥ biga masiix, keef bikuun maaliḥ taani? Maa fih faaida minnu le aiyi shi illa yarmuuhu barra wa_n naas yaduusuuhu. Intu nuur ad dunya. Maa mumkin yadissu madiina mawjuuda foog jabal, walla yawallivu lamba wa yaxuṭta tiḥit al guffa, laakin bixuṭṭuuha foog ṭarabeezat al lamba, wa hiya tanawwir le kullu waaḥid fi_l beet. Xallu nuurkum yanawwir kida giddaam an naas, vashaan yashuufu avmaalkum al kwaisa, wa yaddu majd le Abuukum al fi_s sama. Maa taftakiru ana jiit vashaan axrab al gaanuun, walla_l anbiya. Maa jiit vashaan axrabum, laakin vashaan atimmum. Be_l ḥagg ana aguul leekum, lighaayat maa tafuut as sama wa_l arḍ, maa yafuut ḥarf waaḥid walla nugṭa waaḥda min al gaanuun lighaayat maa al kull bitimm. Al bixrab waaḥid min aṣghar al gawaaniin deel wa yavallim an naas kida, biyaḥsibuuhu aṣghar waaḥid fi malakuut as sama. Wa laakin al yavmil wa yavallimum, biyaḥsibuuhu kabiir fi malakuut as sama. Vashaan aguul leekum, lighaayat maa birrakum bifuut birr muvallimiin al gaanuun wa birr al Farriisiyyiin, maa tadxulu malakuut as sama abadan. Simivtu hum gaalu le_n naas al kaanu min zamaan, Maa taktul. Wa_l biktul, hu garrab le_l ḥukm. Wa laakin ana aguul leekum, Kull al yazval vala axuuhu, hu garrab le_l ḥukm. Wa_l yaguul le axuuhu, Yaa baliid, hu garrab le_l majlis. Wa_l yaguul, Yaa ghashiim, hu garrab le naar jahannam. Valashaan da, iza inta bitjiib hadiitak le maḥall aḍ ḍabiiḥa, wa inta hinaak titzakkar axuuk vindu kalaam mavaak, xalli hadiitak hinaak giddaam maḥall aḍ ḍabiiḥa. Fi_l awwal, amshi wa ṣaaliḥ mava axuuk, wa bavdeen tavaal wa gaddim hadiitak. Ittafag gawaam mava_l vadu bitaavak wa inta mavaahu fi_s sikka, valashaan al vadu bitaavak maa yasallimak le_l gaaḍi, wa_l gaaḍi yasallimak le_ẓ ẓaabiṭ wa yarmuuk fi_s sijin. Be_l ḥagg aguul leek, inta maa bitamrug min hinaak abadan lighaayat maa tadfav aaxir milliim. Simivtu hum gaalu, Maa tavmil az zina. Wa laakin ana aguul leekum, Kull al yavaayin le mara be fikr baṭṭaal vamal zina mavaaha xalaaṣ fi galbu. Kaan veenak al yamiin takuun sabab xaṭiyya leek, ṭalliva wa armiiha minnak, vashaan aḥsan leek ’an waaḥid vaḍu min jismak yitwaddar, wa hum maa yarmu jismak kullu fi jahannam. Wa iza iidak al yamiin takuun sabab xaṭiyya leek, agṭava wa armiiha minnak, vashaan aḥsan leek ’an waaḥid vaḍu min jismak yitwaddar, wa jismak kullu maa bikuun fi jahannam. Gaalu kamaan, al biṭallig maratu, xalliihu yaddiiha shahaadat aṭ ṭalaag. Wa laakin ana aguul leekum, Kullu waaḥid biṭallig maratu illa be sabab az zina, yavmila tasawwi_z zina, wa_l bitzawwaj al mara al maṭallaga yavmil az zina. Kamaan simivtu hum gaalu le_n naas al kaanu min zamaan, Maa taḥlif be_l kizib, laakin avmil le_r Rabb zei maa inta ḥalafta. Wa laakin ana aguul leekum, Maa taḥlifu abadan, maa be_s sama vashaan hiya kursi Allaah, walla be_l arḍ vashaan hi bambar kuraavu, walla be Uurushaliim vashaan hiya madiinat al Malik al kabiir. Wa maa taḥlif be raasak, vashaan inta maa tagdar tavmil shavra waaḥda beeḍa walla sooda. Xalli kalaamkum bikuun Aiwa walla Laa bass. Wa_l aktar min daak, huwa min ash sharriir. Simivtu hum gaalu, Veen be veen wa sinn be sinn. Wa laakin ana aguul leekum, Maa tashaakilu zool baṭṭaal. Wa laakin iza aiyi waaḥid yaḍrubak fi washshak al yamiin, aglib leehu_t taani kamaan. Wa kaan aiyi waaḥid vaawiz yarfav gaḍiyya valeek wa yaaxud gamiiṣak, addi leehu_t toob kamaan. Wa iza aiyi waaḥid vaawizak tamshi mavaahu waaḥid miil be guwwa, amshi mavaahu itneen. Al yaṭlub minnak, addiihu, wa_l vaawiz yastalif minnak, maa taaba. Simivtu hum gaalu, Taḥibb al gariib leek wa takrah al vadu bitaavak. Wa laakin ana aguul leekum, Ḥibbu vudwaankum wa ṣallu vashaan al yaṭruduukum, vashaan takuunu awlaad Abuukum al fi_s sama. Valashaan hu yavmil shamsu taṭlav vala_l baṭṭaaliin wa_l kwaiyisiin, wa yarassil al maṭar vala_l baarriin wa_sh sharriiriin. Fishaan iza intu bitḥibbu_l biḥibbuukum, al ujra bitaavatkum shinu? An naas al bilimmu_ṭ ṭulba maa yavmilu zei da kamaan? Wa ’in kaan tasallimu vala axwaankum bass, keef tavmilu aḥsan min at taanyiin? Naas ad dunya maa yavmilu zei da kamaan? Valashaan kida, kuunu kaamiliin zei maa Abuukum al fi_s sama hu kaamil. Xallu baalkum vashaan maa tavmilu ash shughl al kwaiyis giddaam an naas vashaan bishuufuukum, vashaan kaan tavmilu kida, maa bitkuun vindakum ujra min Abuukum al fi_s sama. Wa kida, lamma taddi le_l masaakiin, maa taḍrub giddaamak be_l buug zei maa yavmilu_l manaafigiin fi biyuut ar Rabb wa fi_s sikak, vashaan an naas bishkuruukum. Be_l ḥagg aguul leekum, hum axadu_l ujra bitaavatum. Wa laakin inta lamma taddi ḥaaja le_l masaakiin, maa taxalli shimaalak tavrif ash shughl al yamiinak bitavmil, valashaan al inta taddiihu yakuun be_s sirr. Wa Abuuk al yashuuf fi_s sirr birajjiv leek kwaiyis. Wa lamma taṣallu, maa takuunu zei al manaafigiin, valashaan hum biḥibbu yaṣallu waagfiin fi biyuut ar Rabb wa fi maḥall faaḍi jamb as sikak vashaan an naas yashuufuuhum. Be_l ḥagg aguul leekum, hum axadu_l ujra bitaavatum. Wa laakin inta lamma taṣalli, adxul beetak, w_agfil baabak, wa ṣalli le Abuuk al fi_s sirr. Wa Abuuk al yashuuf fi_s sirr birajjiv leek kwaiyis. Wa fi ṣalawaatkum, maa titkallamu kalaam katiir saakit zei maa yavmilu naas ad dunya, valashaan yaftakiru Allaah yasmavum be kalaamum al katiir. Maa takuunu zeiyahum, vashaan Abuukum yavrif at taḥtaaju leehu gubbaal maa taṭlubuuhu. Vashaan kida ṣallu zei da: Abuuna_l fi_s sama, Xalli ismak yakuun gudduus. Xalli malakuutak biji. Xalli iraadatak takuun fi_d dunya zei maa takuun iraadatak fi_s sama. An nahaar da addiina al veesh al yoomi bitaavna. W_aghfir leena xaṭaayaana zei maa niḥna kamaan ghafarna le_l yaxṭu leena. Wa maa tadaxxilna fi tajriba, wa laakin xalliṣna min ash sharriir. Valashaan iza taghfiru le_n naas xaṭaayaahum, Abuukum al fi_s sama bighfir leekum kamaan. Wa laakin iza maa taghfiru le_n naas xaṭaayaahum, Abuukum kamaan maa bighfir leekum xaṭaayaakum. Wa lamma taṣuumu, maa tawarru nufuuskum zei naas tavbaaniin, zei maa yavmilu_l manaafigiin, vashaanum bighayyiru washshum vashaan an naas bishuufu ’innahum yaṣuumu. Be_l ḥagg aguul leekum, vindahum ujratum. Wa laakin lamma inta taṣuum, amsaḥ raasak wa ghassil washshak, vashaan an naas maa bishuufu inta taṣuum, wa laakin Abuuk al fi_s sirr bishuuf. Wa abuuk al bishuuf fi_s sirr biddiik ujra. Maa taxzinu le nufuuskum ḥaajaat ghaalya vala_l arḍ, al bakaan al fiihu as suus wa_ṣ ṣada yaakluuha, wa_l ḥaraamiyya yadxulu be_l guwwa wa yasrigu. Wa laakin axzinu le nufuuskum ḥaajaat ghaalya fi_s sama, al bakaan al fiihu, as suus wa_ṣ ṣada maa yaakluuha, wa_l ḥaraamiyya maa yadxulu be_l guwwa wa yasrigu. Vashaan al bakaan al fiihu ḥaajaatkum al ghaalya, hinaak galbak bikuun fih kamaan. Lambat aj jism, hiya_l veen. Vashaan kida iza kaan veenak basiiṭa, jismak kullu yakuun malyaan nuur. Wa laakin iza kaan veenak maa basiiṭa, jismak kullu yakuun malyaan ḍalaam. Wa kida, iza kaan an nuur al vindak bikuun ḍalaam, kam bikuun aḍ ḍalaam. Waaḥid maa yagdar yaxdim saiyideen, vashaan yaa bikrah al waaḥid wa biḥibb at taani, walla bimsik al waaḥid wa biyaaba at taani. Maa tagdaru taxdimu Allaah wa_l maal. Valashaan kida aguul leekum, maa tafakkiru katiir le ḥayaatkum, bitaaklu shinu wa bitashrabu shinu, walla le ajsaamkum, bitalbasu shinu. Al ḥayaat mush aḥsan min al akl? Wa_j jism mush aḥsan min al hiduum? Shuufu ṭuyuur as sama, hum maa bizravu wa maa bigṭavu_d dura, wa maa bilimmu fi_l maxaazin, wa laakin Abuukum al fi_s sama yaddiihum akil. Intu maa aḥsan minnahum be katiir? Wa minu minnakum iza bifakkir katiir yagdar yaziid ṭuul ḥayaatu be dagiiga waaḥda? Wa le shinu tafakkiru katiir fi_l hiduum? Shuufu zuhuur al xala keef biguumu. Maa bitvabu wa maa yaxayyiṭu. Wa laakin aguul leekum, Suleemaan nafsu fi kullu majdu maa kaan yalbas hiduum zei waaḥda min deel. Wa laakin iza kaan Allaah yalabbis zei da geshsh al xala, al yakuun fih an nahaar da wa bukra birmuuhu fi_l furn, keef maa daayir aktar ’an yalabbiskum intu, yaa galiiliin al iimaan? Valashaan kida, maa tafakkiru katiir wa taguulu, Naakul shinu? walla, Nashrab shinu? walla, Nalbas shinu? Valashaan naas ad dunya yafattishu vala kull al ḥaajaat deel. Wa Abuukum al fi_s sama biyavrif intu taḥtaaju le deel kullu. Laakin fi_l awwal, aṭlubu malakuut Allaah wa birru, wa kull al ḥaajaat deel bijuukum ziyaada. Valashaan kida maa tafakkiru katiir be bukra, vashaan bukra bititfakkar be nafsa. Xalli humuum al yoom takuun kifaaya le_l yoom. Maa taḥkumu vala naas taanyiin, vashaan hum kamaan maa yaḥkumu valeekum. Valashaan be zaat al ḥukm al intu taḥkumu vala_t taanyiin, hum kamaan biyaḥkumu valeekum. Wa_l keela_l intu tadduuha, bitkuun al keela al hum bidduukum. Le shinu bitshuuf al ḥitta_ṣ ṣaghaira al fi veen axuuk, wa laakin maa bitshuuf al xashaba_l kabiira al fi veenak? Walla, keef taguul le axuuk, Xalliini aṭalliv al ḥitta_ṣ ṣaghaira min veenak, lamma takuun fih al xashaba_l kabiira fi veenak? Yaa manaafig, fi_l awwal ṭalliv al xashaba_l kabiira min veenak, wa bavdeen bitshuuf kwaiyis keef taṭalliv al ḥitta_ṣ ṣaghaira min veen axuuk. Maa taddu le_l kilaab al ḥaaja_l magaddasa, wa maa tarmu luuliikum giddaam al kadruuk, vashaan maa yaduusuuha be agdaamum wa yitlafatu wa yasharriṭkum. As’alu wa hu biddiikum. Aṭlubu wa bitalgu. Duggu wa hu biftaḥ al baab leekum. Vashaan kull al bis’al biyaaxud, wa_l biṭlub bilga, wa_l bidugg hu biftaḥ leehu. Walla, yaatu fiikum iza waladu yaṭlub minnu veesh, yaddiihu ḥajar? Walla iza biṭlub minnu samaka, biddiihu dabiiba? Kida iza intu al baṭṭaaliin tavrifu keef taddu awlaadkum hadaaya kwaisa, (?) kam yakuun Abuukum al fi_s sama aḥsan, al yaddi hadaaya katiira leekum al yas’aluuhu? Vashaan kida, kull al intu vaawiziin an naas biyavmilu leekum, avmilu intu zei da leehum, vashaan da huwa al gaanuun wa kalaam al anbiya. Adxulu min al baab aḍ ḍaiyig, vashaan al baab waasiv, wa_s sikka maa ṣavba al bisuugu le_l xaraab, wa hum al bidxulu minnu katiiriin. Vashaan al baab ḍaiyig wa_s sikka ṣavba al bisuugu le_l ḥayaat, wa hum al bilguuha galiiliin. Xallu baalkum min al anbiya al kaḍḍaabiin, al bijuukum be hiduum al xirfaan, wa laakinnahum min juwwa marfaviin javaaniin jiddan. Min tamarum bitavrifuuhum. An naas yalimmu_l vinab min shajar ash shook? walla yalimmu_t tiin min shajar al ghaaba? Kida, kullu shajara kwaisa tajiib tamar kwaiyis, wa laakin ash shajara al baṭṭaala tajiib tamar baṭṭaal. Shajara kwaisa maa tagdar tajiib tamar baṭṭaal, wa shajara baṭṭaala maa tagdar tajiib tamar kwaiyis. Kullu shajara maa tajiib tamar kwaiyis yagṭavuuha wa yarmuuha fi_n naar. Wa kida, bitavrifuuhum min at tamar bitaavum. Mush kullu waaḥid al biguul leiya, Yaa Rabb, yaa Rabb, bidxul malakuut as sama, laakin bass hu al biyavmil zei maa vaawiz abuui al fi_s sama. Fi_l yoom daak, naas katiiriin biguulu leiya, Yaa Rabb, yaa Rabb, maa bashsharna b_ismak? wa maa ṭallavna sheyaaṭiin b_ismak? wa maa vamalna avmaal katiira be gudra b_ismak? Wa bavdeen bakallimum, Maa viriftakum abadan. Amshu minni, intu_l bitavmilu_l xaṭiyya. Kull al bismav kalaami da wa biyavmil beeha, bikuun zei raajil shaaṭir bana beetu vala_l ḥajar. Wa_l maṭar nazal wa mala_l waaṭa. Wa_l habuub habbat wa ḍarabat al beet daak. Wa laakin al beet maa wagav, vashaan kaan asaasu vala_l ḥajar. Wa kull al bismav kalaami da wa maa biyavmil beeha, bikuun zei zool baliid bana beetu vala_r ramla. Wa_l maṭar nazal wa mala_l waaṭa. Wa_l habuub habbat wa ḍarabat al beet daak, wa_l beet wagav, wa_l wuguuv kaan kabiir.” Wa lamma Yasuuv xallaṣ al kalaam da, an naas istaghrabu min tavliimu, vashaannu kaan bivallimum zei al kaan vindu sulṭa, wa maa zei muvallimiin al gaanuun. Wa lamma nazal min aj jabal, naas katiiriin tibivoohu. Wa shuuf! waaḥid vindu_j jizaam garrab leehu wa rakav giddaamu wa gaal, “Yaa Rabb, iza vaawiz, tagdar tanaḍḍifni.” Wa Yasuuv madda iidu wa lamasu wa gaal: “Ana vaawiz. Kuun naḍiif.” Wa ṭawwaali biga naḍiif min jizaamu. Wa Yasuuv gaal leehu, “Shuuf maa taguul ḥaaja le aiyi waaḥid. Wa laakin amshi, warri nafsak le_l gassiis, wa gaddim al hadiyya al amar beeha Muusa zei shahaada leehum.” Wa lamma daxal Kafranaaḥuum, ra’iis aj jeesh garrab leehu wa ṭalab minnu wa gaal, “Yaa Rabb, xaddaami raagid fi_l beet wa hu mafluuj, wa vindu wajav shadiid.” Wa Yasuuv gaal leehu, “Ana baji wa bashfiihu.” Wa laakin ra’iis aj jeesh radda valeehu wa gaal, “Yaa Rabb, ana maa vindi sharaf kifaaya vashaan inta tadxul tiḥit raas beeti. Laakin guul kilma bass, wa xaddaami bikuun ṭaiyib. Vashaan ana kamaan raajil tiḥit as sulṭa, wa vindi vasaakir tiḥit sulṭati. Aguul le da, Amshi, wa hu yamshi, wa le taani, Tavaal, wa hu yaji, wa le xaddaami, Avmil da, wa hu yavmilu.” Wa lamma Yasuuv simivu, istaghrab, wa gaal le_n naas al kaanu yatbavuuhu, “Al ḥagg aguul leekum, ana maa ligiit wa laa waaḥid fi Israa’iil vindu iimaan zei da. Wa aguul leekum, naas kutaar biju min ash sharg wa min al gharb wa biyagvudu mava Ibraahiim wa Is‐ḥaag wa Yavkuub fi malakuut as sama. Wa laakin awlaad al malakuut, birmuuhum barra fi_ḍ ḍulumma. Hinaak biyabku wa bivaḍḍu_l asnaan.” Bavdeen Yasuuv gaal le ra’iis aj jeesh, “Amshi. Bikuun leek zei maa ṣaddagta.” Wa_l xaddaam biga ṭaiyib fi nafs al wakit da. Wa lamma Yasuuv ja le beet Buṭrus, shaaf umm al mara bitaavat Buṭrus raagda fi_s sariir wa vindaha ḥumma. Wa lamas iida, wa_l ḥumma xallata. Wa hiya gaamat wa bigat taxdimu. Wa fi_l misa jaabu leehu katiiriin kaanu beehum sheyaaṭiin. Wa hu ṭallav ash sheyaaṭiin be kilma, wa shafa kull al vaiyaaniin, vashaan yatimm al kalaam al gaal an nabi Ishavyaa, “Hu axad kullu ḥaaja al bitxalliina ḍaviifiin, wa shaal al vaya bitaavatna.” Wa lamma Yasuuv shaaf naas kutaar ḥawlu, amarum yamshu le ṭarf al baḥar be jaai. Wa muvallim al gaanuun garrab leehu wa gaal, “Yaa Muvallim, ana batbavak le aiyi maḥall al inta tamshi leehu.” Wa Yasuuv gaal leehu, “At tavaalib vindahum maḥallaat an noom, wa ṭuyuur as sama vindahum maḥallaat kamaan, laakin Ibn al insaan maa vindu maḥall yaxuṭṭ raasu fiihu.” Wa zool taani min talaamiizu gaal leehu, “Yaa Rabb, xalliini amshi fi_l awwal w_adfin abuui.” Wa laakin Yasuuv gaal leehu, “Atbavni, wa xalli_l meyyitiin yadfinu meyyitiinum.” Bavdeen daxal al murkab, wa talaamiizu tibivoohu. Wa shuuf! jaat habuub shadiida fi_l baḥar lighaayat maa al mooya mashat foog al murkab. Laakin Yasuuv kaan naayim. Wa_t talaamiiz garrabu leehu wa gawwamu min an noom wa gaalu, “Xalliṣna, yaa Rabb. Niḥna maashiin namuut!” Wa hu gaal leehum, “Yaa naas al iimaankum naagiṣ, intu xaayfiin le shinu?” Bavdeen gaam wa amar al habuub wa_l baḥar be shidda, wa hum sakatu be_t tamaam. Wa_n naas istaghrabu wa gaalu, “Minu al insaan da! Lighaayat al habuub wa_l baḥar yasmavu le kalaamu!” Wa lamma wiṣil le_ṭ ṭarf at taani fi balad aj Jadariyyiin, raajleen al kaanu fiihum sheyaaṭiin gaabaloohu, wa hum jaaiyiin min al gubuur. Wa kaanu mitwaḥḥishiin xaaliṣ. Valashaan kida, maa fih waaḥid kaan bigdar bifuut be_s sikka diik. Wa shuuf! kooraku wa gaalu, “Inta vaawiz shinu mavaana? yaa Ibn Allaah. Jiit hina vashaan tatavvibna gubbaal al wakit?” Wa kaan baviid minnahum muraaḥ kadaariik katiira biyaakul. Wa_sh sheyaaṭiin ṭalabu min Yasuuv wa gaalu, “Iza kaan taṭrudna, rassilna le muraaḥ al kadaariik.” Wa gaal leehum, “Amshu!” Vashaan kida, ṭalavu wa daxalu fi_l kadaariik. Wa shuuf! al muraaḥ kullu wagav min aṭ ṭarf le_l baḥar, wa maat fi_l mooya. Laakin ar ruvaat harabu, wa mashu le_l madiina wa xabbaru be kullu shi, wa be kullu shi al ḥaṣal le_r rujaal al kaanu fiihum ash sheyaaṭiin. Wa shuuf! kullu naas al balad maragu vashaan yagaabilu Yasuuv. Wa lamma shaafoohu, ṭalabu minnu yasiib baladum. Wa Yasuuv daxal murkab wa gaṭav al baḥar wa ja le madiinatu. Wa shuuf! jaabu leehu zool mafluuj, wa hu raagid fi birish. Wa lamma Yasuuv shaaf iimaanum, gaal le_l mafluuj, “Shidd ḥeelak, yaa waladi, xaṭaayaak maghfuura leek.” Wa shuuf! bavḍ min muvallimiin al gaanuun gaalu fi nufuusum, “Ar raajil da yaguul kalaam baṭṭaal wa maa yaḥtarim Allaah.” Laakin Yasuuv virif afkaarum wa gaal, “Le shinu titfakkaru fikr baṭṭaal fi guluubkum? Yaatu haiyin, ’an yaguul, Xaṭaayaak maghfuura leek? walla yaguul, Guum, w_amshi? Wa laakin ḥatta bitavrifu Ibn al insaan vindu sulṭa vala_l arḍ ’an yaghfir al xaṭaaya” . . . Bavdeen gaal le_l mafluuj, “Guum, shiil birshak, w_amshi le beetak.” Wa_r raajil gaam wa masha le beetu. Wa lamma_n naas shaafu da, istaghrabu wa majjadu Allaah al adda le_n naas sulṭa zei di. Wa wakit maa Yasuuv kaan yamshi min hinaak, shaaf raajil ismu Matta, wa hu gaavid fi_l makaan al bilimm fiihu_ḍ ḍariiba. Wa gaal leehu, “Atbavni.” Wa hu gaam wa tibivu. Wa wakit maa kaan gaavid fi_ṭ ṭarabeeza fi_l beet, shuuf! naas bilimmu_ḍ ḍariiba wa xaaṭyiin kutaar jo wa gavadu mava Yasuuv wa mava talaamiizu. Wa lamma_l Farriisiyyiin shaafu da, gaalu le talaamiizu, “Le shinu Muvallimkum yaakul mava_n naas al bilimmu_ḍ ḍariiba wa_l xaaṭyiin?” Wa laakin lamma Yasuuv simiv, gaal leehum, “Ash shudaad maa yaḥtaaju le ḥakiim, laakin al vaiyaaniin. Amshu wa itvallam al mavna da: Ana daayir raḥma, maa ḍabiiḥa. Vashaanni maa jiit vashaan anaadi_l kwaiyisiin laakin al xaaṭyiin.” Bavdeen talaamiiz Yuuḥanna jo leehu wa gaalu, “Le shinu niḥna wa_l Farriisiyyiin naṣuum, wa laakin talaamiizak maa biṣuumu?” Yasuuv gaal leehum, “(?) Naas al viris bigdaru yabku wakit maa al variis mavaahum? Al aiyaam bitaji lamma yashiilu_l variis minnahum. Fi_l wakit daak biṣuumu. Maa fih zool bixuṭṭ ḥittat gumaash jadiid vala toob gadiim, fishaan ar rugvataaxud min at toob, wa_sh sharṭ bikuun akbar. Wa kamaan maa bixuṭṭu xamra jadiida fi girba gadiima. Iza yavmilu kida, al girba titsharraṭ, wa_l xamra titdaffag wa_l girba taxsar. Laakin bixuṭṭu xamra jadiida fi girba jadiida, wa kida kullaha bitkuun maḥfuuẓa.” Wa wakit maa kaan yakallimum be da, shuuf! waaḥid ra’iis garrab leehu wa rakav giddaamu wa gaal, “Binti maatat hassav di. Laakin tavaal wa xuṭṭ iidak valeeha wa hi bitaḥya.” Wa Yasuuv gaam wa tibivu, hu wa talaamiizu. Wa shuuf! mara, ad damm kaan binzil minnaha le muddat iṭnaashar sana wa hiya kaanat tavbaana, jaat le Yasuuv min waraahu wa limsat ṭaraf toobu. Vashaan gaalat fi nafsaha, “Iza balmas toobu bass, abga shadiida.” Yasuuv itlafat wa shaafa wa gaal, “Shiddi ḥeelik, yaa binti, bigiiti ṭaiba vashaan iimaanik.” Wa_l mara bigat shadiida min as saava diik. Wa lamma Yasuuv ja le beet ar ra’iis wa shaaf al mizammiriin wa kooraak aj jamaava, gaal leehum, “Amshu, vashaan al bint maa meyyita laakin naayima.” Wa hum ḍiḥiku valeehu. Laakin lamma marragu_j jamaava, Yasuuv daxal wa axada be iida, wa_l bint gaamat. Wa_l xabar da shattat fi_l arḍ diik kullaha. Wa wakit maa Yasuuv kaan maashi min hinaak, vamyaaneen tibivoohu yakooriku wa yaguulu, “Warriina raḥmatak, yaa Ibn Daawuud.” Wa lamma daxal al beet, al vamyaaneen garrabu leehu. Wa Yasuuv gaal leehum, “Taṣaddigu ana bagdar avmil da?” Gaalu leehu, “Aiwa, yaa Rabb.” Bavdeen limis vuyuunum wa gaal, “Zei iimaankum yakuun leekum.” Wa vuyuunum infataḥu. Wa Yasuuv kallamum be guwwa wa gaal, “Shuufu, maa taxallu waaḥid bivrif da.” Laakin hum maragu wa xabbaru beehu fi kull al arḍ di. Wa wakit maa kaanu maashiin, shuuf! zool maa bigdar yitkallam wa kaan fiihu sheeṭaan, jaaboohu le Yasuuv. Wa bavd maa ṭallav ash sheeṭaan, al abkam itkallam. Wa_n naas istaghrabu wa gaalu, “Ḥaaja zei di maa shaafooha abadan fi Israa’iil.” Laakin al Farriisiyyiin gaalu, “Hu biṭalliv ash sheyaaṭiin be ra’iis ash sheyaaṭiin.” Wa Yasuuv kaan bimshi fi kull al mudun wa_l bilaad, wa yavallim fi biyuut ar Rabb wa yabashshir be bishaarat al malakuut, wa yashfi kullu vaya wa kullu maraḍ fi_n naas. Wa lamma shaaf aj jumuuv, kaan vindu raḥma leehum fi galbu, vashaan kaanu tavbaaniin wa kaanu biduun musaavada zei xirfaan biduun raavi. Bavdeen gaal le talaamiizu, “Fih dura katiir fi_z ziraava jaahza, laakin ash shaghghaaliin galiiliin. Wa vala kida, aṭlubu min Rabb az ziraava vashaan yarassil shaghghaaliin le ḥaṣaadu.” Wa naada talaamiizu_l iṭnaashar wa addaahum sulṭa vashaan yaṭallivu_l arwaaḥ an najisa wa yashfu kullu maraḍ wa kullu vaya. Ahum deel usuum al iṭnaashar rasuul: al awwal, Simvaan as sammoohu Buṭrus, wa Andaraawus axuuhu. Wa Yavkuub, ibn Zabadi, wa Yuuḥanna axuuhu. Fiilubbus wa Bartuulamaawus. Tuuma, wa Matta al kaan bilimm aḍ ḍariiba. Yavkuub ibn Ḥalfa, wa Taddaawus. Simvaan al Kaanuuni, wa Yahuuza_l Isxariyuuṭi as sallamu le vudwaanu. Al iṭnaashar deel, Yasuuv rassalum wa amarum wa gaal, “Maa tamshu le naas ad dunya, wa laa tadxulu aiya balad bitaavat as Saamiriyyiin. Wa laakin bidaalu, amshu le_l xirfaan al itwaddaru min beet Israa’iil. Wa wakit maa intu maashiin, bashshiru wa guulu, Malakuut as sama garrab. Ashfu_l vaiyaaniin, gawwimu_l meyyitiin, naḍḍifu_l vindahum aj jizaam, ṭallivu_sh sheyaaṭiin. Axadtu majjaanan, addu majjaanan. Maa taaxudu dahab walla fiḍḍa walla naḥaas mavaakum, Walla kiis le_s safar, walla toobeen, walla jizam, walla vaṣaaya. Vashaan ash shaghghaal mustaḥigg aklu. Wa aiya madiina walla ḥilla daxaltuuha fattishu vala zool mustaḥigg, w_agvudu fi beetu lighaayat maa tamrugu. Wa lamma tadxulu_l beet, sallimu valeehu. Wa iza ahl al beet mustaḥiggiin, xalli salaamkum yastanna valeehu. Wa laakin iza maa mustaḥiggiin, xalli salaamkum yarjav leekum. Wa ’in kaan aiyi zool maa yagbalkum, walla yasmav kalaamkum, aṭlavu barra min al beet da walla min al madiina diik wa hizzu_t turaab min rijleekum. Be_l ḥagg aguul leekum, fi yoom al ḥukm, ḥaalat Saduum wa Vamuura bitkuun aḥsan min ḥaalat al madiina diik. Shuuf! Arassilkum zei xirfaan fi wasṭ marfaviin. Vashaan kida, kuunu shaaṭriin zei ad dabaayib wa laakin busaṭaa zei al ḥamaam. Laakin xallu baalkum min an naas, vashaanum bisallimuukum le_l majaalis, wa bijliduukum fi biyuut ar Rabb bituuvum, wa bisuuguukum giddaam mudiiriin wa muluuk fishaanni ana, vashaan tash‐hadu giddaamum wa giddaam naas ad dunya. Wa lamma yasallimuukum, maa tafakkiru katiir keef titkallamu walla bitguulu shinu. Vashaan fi_s saava diik, biddi leekum al bitkallamu beehu. Vashaan maa intu_l bitkallamu, laakin Ruuḥ Abuukum, huwa_l bitkallam fiikum. Al axu bisallim axuuhu le_l moot, wa_l abu, waladu. Wa_l awlaad biguumu vala waalideehum wa yaktuluuhum. Wa kullu_n naas bikrahuukum vashaan ismi. Laakin al bishidd ḥeelu le_l aaxir, huwa bixlaṣ. Wa lamma yaṭruduukum min al madiina di, ajru le_t taanya. Al ḥagg aguul leekum, intu maa bitamshu le kullu bilaad Israa’iil gubbaal maa yaji Ibn al insaan. At tilmiiz maa aḥsan min al muvallim, walla_l xaddaam aḥsan min siidu. Kifaaya le_t tilmiiz ’an yakuun zei muvallimu, wa_l xaddaam zei siidu. Iza kaan sammu rabb al beet Bavlazabuul, keef be_l aktar naas beetu. Kida, maa taxaafuuhum. Maa fih ḥaaja magfuula al maa bitkuun maftuuḥa, wa laa madsuusa al maa bitkuun mavruufa. Al baguul leekum fi_ḍ ḍulumma, guuluuhu fi_n nuur. Wa_t tasmavuuhu fi_l aḍaan, naadu beehu foog al biyuut. Wa maa taxaafu min al yaktulu_j jisim wa laakin maa yagdaru yaktulu_n nafs. Laakin xaafu min al yagdar yaktul an nafs wa_j jisim, hum al itneen, fi jahannam. (?) Maa bibiivu ṭeereen ṣughaar be milliim? Wa laa waaḥid minnahum bigav vala_l arḍ biduun mavrifat Abuukum. Wa laakin intu, vadad shavraat ruseekum kullaha mavruuf. Vala kida, maa taxaafu. Intu aḥsan min ṭuyuur katiira. Kida, kull al bish‐had beiya giddaam an naas, ana kamaan bash‐had beehu giddaam Abuui al fi_s sama. Laakin al binkirni giddaam an naas, ana kamaan bankiru giddaam Abuui al fi_s sama. Maa taftakiru ana jiit vashaan ajiib salaam vala_l arḍ. Maa jiit vashaan ajiib salaam, laakin seef. Fishaan ana jiit vashaan afarrig al insaan min abuuhu, wa_l bint min ummaha, wa marat al walad min nasiibata. Wa vudwaan al insaan bikuun ahl beetu. Al biḥibb abuuhu walla ummu aktar minni maa mustaḥiggni. Wa_l biḥibb waladu walla bintu aktar minni maa mustaḥiggni. Wa_l maa biyaaxud ṣaliibu wa yatbavni maa mustaḥiggni. Al biḥfaẓ nafsu biwaddira, wa_l biwaddir nafsu vashaanni biḥfaẓa. Al bigbalkum bigbalni, wa_l bigbalni bigbal ar rassalni. Al bigbal nabi b_ism nabi, bigbal ujrat nabi. Wa_l bigbal az zool al baarr b_ism zool baarr, bigbal ujrat zool baarr. Wa aiyi waaḥid al biddi le waaḥid min aṣ ṣughaar deel kubbaayat mooya baarda bass, b_ism tilmiiz, al ḥagg aguul leekum, hu maa yawaddir ujratu abadan.” Wa lamma Yasuuv xiliṣ tavliimu le talaamiizu_l iṭnaashar, marag min hinaak vashaan yavallim wa yabashshir fi bilaadum. Wa Yuuḥanna kaan fi_s sijin. Wa lamma simiv be avmaal al Masiiḥ rassal leehu talaamiizu yaguulu leehu, “Inta huwa aj jaai, walla nantaẓir waaḥid taani?” Wa radda Yasuuv wa gaal leehum, “Amshu wa xabbiru Yuuḥanna be_l ḥaajaat al bitasmavuuha wa bitshuufuuha: al vamyaaniin bishuufu, wa_n naas al vuruj bimshu, wa_n naas al vindahum vayat aj jizaam bigu nuḍaaf, wa naas ṭurush bismavu, wa_l meyyitiin biguumu, wa_l masaakiin bismavu_l xabar al kwaiyis. Wa mubaarak al maa yagav vashaanni.” Wa wakit maa kaanu maashiin, Yasuuv biga yakallim an naas al katiir van Yuuḥanna, “Maragtu fi_l xala tashuufu shinu? Geshsh bithazzu_l habuub? Laakin maragtu tashuufu shinu? Zool laabis hiduum samiḥ? Shuufu! al laabsiin hiduum samiḥ, hum fi buyuut al muluuk. Wa laakin le shinu maragtu? Vashaan tashuufu nabi? Aiwa, aguul leekum, wa aḥsan min nabi. Da huwa al maktuub vannu, Shuuf! Ana barassil mursaali giddaamak, al biḥaḍḍir leek ṭariigak giddaamak. Al ḥagg aguul leekum, maa fih been al mawluudiin min an niswaan zool akbar min Yuuḥanna al Mavmadaan. Wa laakin al aṣghar fi malakuut as sama akbar minnu. Wa min aiyaam Yuuḥanna al Mavmadaan lighaayat hassav, malakuut as sama bitgaddam be guwwa. Wa_n naas ash shudaad yamsikuuhu be guwwa. Vashaan kull al anbiya wa kutub al gaanuun itnabbu lighaayat Yuuḥanna. Wa iza vaawziin tagbaluuhu, da huwa Iiliyya al maashi yaji. Al vindu iḍneen, xalliihu yasmav. Wa laakin naas az zaman da, hum zei shinu? Hum zei awlaad gaavidiin fi_s suug, wa binaadu_l awlaad at taanyiin, wa biguulu, Ḍarabna leekum wa maa ragaṣtu. Wa bakeena leekum wa maa bakeetu. Vashaan Yuuḥanna ja maa yaakul wa laa yashrab, wa hum biguulu, Vindu sheeṭaan. Wa Ibn al insaan ja yaakul wa yashrab, wa hum biguulu, Da raajil ṭammaav wa marraasi, wa biḥibb al bilimmu_ḍ ḍariiba wa_l xaaṭyiin. Wa_l vindu fahm, avmaalu biwarriihu.” Bavdeen biga yawabbix al mudun al hu vamal fiihum aktar guwwaatu, vashaanum maa taabu. “Ḥuzn leeki, yaa Kuuraziin, ḥuzn leeki, yaa Beetṣaida. Vashaan iza kaan al guwwaat al vamalooha fiikum, vamalooha fi Ṣuur wa Ṣeedaa, kaanu taabu min zamaan wa labasu_sh shawaal, wa xaṭṭu_r ramaad foog raasum. Wa laakin aguul leekum, fi yoom al ḥukm, ḥaalat Ṣuur wa Ṣeedaa bitkuun aḥsan min al ḥaala al bitkuun leekum. Wa inti, yaa Kafranaaḥuum, birfavuuki le_s sama? Binazziluuki tiḥit le_l Haawiya. Vashaan iza kaan al avmaal al gawwiyya al kaanu vamalooha fiiki, vamalooha fi Saduum, Saduum kaanat gavadat lighaayat al yoom da. Wa laakin aguul leekum, fi yoom al ḥukm ḥaalat arḍ Saduum bitkuun aḥsan min al ḥaala al bitkuun leeki.” Fi_l wakit daak Yasuuv gaal, “Ashkurak, yaa Abu, Rabb as sama wa_l arḍ, vashaanak inta dasseet al ḥaajaat di min al faahmiin wa_l mitvallimiin, wa warreeta le_l aṭfaal. Aiwa, yaa Abu, vashaan da ṭaiyib giddaamak. Kullu shi musallam leiya min Abuui. Maa fih waaḥid yavrif al Ibn illa_l Abu. Wa laa waaḥid yavrif al Abu illa_l Ibn, wa aiyi waaḥid al Ibn vaawiz yawarriihu leehu. Tavaalu leiya, yaa kullu_t tavbaaniin wa_l bishiilu ḥaajaat tagiila, wa ana baddiikum raaḥa. Shiilu niiri valeekum, wa itvallamu minni, vashaanni leyyin, wa galbi mitwaaḍiv, wa bitalgu raaḥa le nufuuskum. Vashaan niiri maa ṣavb, wa ḥimli xafiif.” Fi_l wakit daak, Yasuuv faat fi_s sabit fi wasṭ az ziraava. Wa kaanu talaamiizu javaaniin wa bigu yagṭavu_l veesh ar riif wa yaakluuha. Wa laakin lamma_l Farriisiyyiin shaafu daak, gaalu leehu, “Shuuf! Talaamiizak yavmilu shi maa be_l gaanuun fi yoom as sabit.” Wa Yasuuv radda wa gaal leehum, “(?) Intu maa gareetu al vamalu Daawuud lamma kaan javaan, huwa wa_l kaanu mavaahu? Hu daxal beet Allaah, wa hum akalu_r rughfaan al magaddasa al maa be_l gaanuun ’an yaakluuhu, huwa walla_l mavaahu kamaan, laakin al gusus bass. Walla, maa gareetu fi_l gaanuun keef al gusus fi_s sabit fi_l heekal yanajjisu_s sabit wa hum biduun xaṭiyya? Aguul leekum, fih waaḥid hina akbar min al heekal. Wa iza viriftu al mavna da, Ana daayir raḥma, maa ḍabiiḥa, maa kuntu ḥakamtu vala_n naas al biduun xaṭiyya. Valashaan Ibn al insaan huwa Rabb as sabit.” Wa marag min hinaak wa daxal beet ar Rabb bitaavum. Wa shuuf! kaan fih zool iidu yaabsa. Wa sa’aloohu wa gaalu, “Huwa be_l gaanuun yashfi zool fi yoom as sabit?” Gaalu kida vashaan yashtakuuhu. Gaal leehum, “Yaatu zool fiikum yakuun vindu xaruuf waaḥid, wa hu wagav fi ḥufra fi yoom as sabit, wa maa yamsiku wa yarfavu? Wa_z zool, keef huwa aḥsan min al xaruuf! Kida, hu be_l gaanuun ’an yavmil ḥaaja kwaisa fi yoom as sabit.” Bavdeen gaal le_z zool, “Midd iidak.” Wa_z zool maddaaha, wa iidu bigat kwaisa zei at taanya. Wa laakin al Farriisiyyiin maragu wa itkallamu mava bavḍ valeehu keef yaktuluuhu. Yasuuv virif da wa marag min hinaak. Wa naas kutaar tibivoohu. Wa hu shafa kullahum, wa amarum vashaan maa yakallimu_n naas huwa minu. Wa da vashaan yatimm al kalaam al gaal an nabi Ishavyaa, “Shuuf! xaddaami al ana ixtaartu, ḥabiibi al ana mabsuuṭ beehu. Baxuṭṭ Ruuḥi valeehu, wa hu bixabbir naas ad dunya be_l vadl. Hu maa bishaakil wa laa bikoorik, Wa laa waaḥid bismav ṣootu fi_s sikak. Hu maa bigṭav al geshsh al maksuur, wa laa bibaṭṭil nuur al lamba_ḍ ḍaviifa, lighaayat maa yajiib al vadl le_l ghalaba. Wa fi ismu naas ad dunya yaṣaddigu.” Bavdeen jaabu leehu zool kaan fiihu sheeṭaan, wa hu vamyaan wa abkam. Wa Yasuuv shafaahu ḥatta hu gidir yitkallam wa yashuuf. Wa kull an naas istaghrabu wa gaalu, “Yimkin da Ibn Daawuud?” Wa laakin al Farriisiyyiin, lamma simivu, gaalu, “Ar raajil da maa yaṭalliv ash sheyaaṭiin illa be Bavlazabuul, ra’iis ash sheyaaṭiin.” Wa Yasuuv virif afkaarum wa gaal leehum, “Kullu mamlaka mingasma vala nafsa bitaxsar. Wa kullu madiina walla beet mingasim vala nafsu maa bikuun saabit. Wa iza kaan ash Sheeṭaan yaṭalliv ash Sheeṭaan, huwa ingasam vala nafsu. Kida, keef mamlaktu bitasbut? Wa iza ana baṭalliv ash sheyaaṭiin be Bavlazabuul, awlaadkum biṭallivuuhum be minu? Valashaan kida, hum biyaḥkumu valeekum. Wa laakin iza ana be Ruuḥ Allaah baṭalliv ash sheyaaṭiin, da yavni malakuut Allaah ja leekum. Walla keef waaḥid bigdar yadxul beet raajil gawwi wa bishiil maalu, illa hu birbuṭ ar raajil al gawwi fi_l awwal? Bavdeen bishiil maalu. Al maa mavaai huwa vadu leiya, wa_l maa bijmav mavaai hu bifartik. Valashaan kida, aguul leekum, kullu xaṭiyya wa kalaam baṭṭaal vala_r Rabb bitkuun maghfuura le_n naas. Wa laakin al kalaam al baṭṭaal vala_r Ruuḥ maa bikuun maghfuur. Wa_l yaguul kilma baṭṭaala ḍidd Ibn al insaan, bikuun maghfuur leehu. Wa laakin al yaguul ḍidd ar Ruuḥ al Gudus maa bikuun maghfuur leehu, maa fi_z zaman da walla fi_z zaman aj jaai. Avmil ash shajara kwaisa, wa bikuun vindaha tamar kwaiyis. Walla avmil ash shajara baṭṭaala, wa bikuun vindaha tamar baṭṭaal. Vashaan ash shajara mavruufa min tamara. Yaa awlaad ad dabaayib, keef tagdaru titkallamu kilmaat kwaisa wa intu naas baṭṭaaliin? Vashaan al xashm bitkallam be_l ḥaajaat al beeha al galb yakuun malyaan. Az zool aṭ ṭaiyib, biṭalliv ḥaajaat ṭaiba min galbu_ṭ ṭaiyib. Wa_z zool al baṭṭaal, biṭalliv ḥaajaat baṭṭaala min galbu_l baṭṭaal. Aguul leekum, fi yoom al ḥukm, an naas biddu ḥisaab van kullu kilma baṭṭaala al hum itkallamu beeha. Vashaan be kalaamak Allaah bifikkak wa be kalaamak Allaah biyaḥkum valeek.” Bavdeen bavḍ min muvallimiin al gaanuun wa_l Farriisiyyiin gaalu leehu, “Yaa Muvallim, vaawiziin nashuuf valaama minnak.” Laakin radda wa gaal leehum, “Naas az zaman da al baṭṭaaliin wa_l yavmilu_z zina yaṭlubu valaama. Wa laakin Allaah maa biddiihum valaama illa valaamat Yuunaan an nabi. Vashaan zei maa kaan Yuunaan fi baṭn as samaka al kabiira talaatat aiyaam wa talaata leyaal, kida yakuun Ibn al insaan fi juwwa_l arḍ talaatat aiyaam wa talaata leyaal. Rujaal Niinawa biguumu yoom al ḥukm mava naas az zaman da, wa yaḥkumu valeehum. Vashaan hum taabu lamma Yuunaan xabbarum. Wa shuuf! waaḥid akbar min Yuunaan fih hina. Malikat aj januub bitguum yoom al ḥukm mava naas az zaman da wa taḥkum valeehum, vashaan hiya jaat min aaxir ad dunya vashaan tasmav fahm Suleemaan. Wa shuuf! waaḥid akbar min Suleemaan fih hina! Ar ruuḥ an najis bavd maa yaṭlav min az zool, yafuut fi_l maḥallaat al maa fiiha mooya, wa bifattish vala raaḥa. Wa laakin maa bilgaaha. Bavdeen biguul, Ana barjav le beeti al maragta minnu. Wa lamma yaji, yalgaahu faaḍi, naḍiif, wa jaahiz. Wa bavdeen hu yamshi yajiib mavaahu sabva arwaaḥ taanyiin akvab minnu. Wa yadxulu wa yaskunu hinaak. Wa ḥaalat az zool da al axiira bitkuun akvab min awwala. Wa bikuun kida le naas az zaman da al baṭṭaaliin.” Wakit maa kaan lissav bikallim an naas, shuuf, ummu wa axwaanu wagafu barra, vaawiziin yitkallamu mavaahu. Wa waaḥid gaal leehu, “Ummak wa axwaanak waagfiin barra vaawziin yitkallamu mavaak.” Laakin radda valeehu wa gaal, “Minu hiya ummi, wa minu hum axwaani?” Wa madda iidu le talaamiizu wa gaal, “Ahum deel ummi wa axwaani! Vashaan al biyavmil iraadat Abuui al fi_s sama, huwa axuui, wa uxti, wa ummi.” Fi nafs al yoom, Yasuuv marag min al beet wa gavad jamb al baḥar. Wa naas katiiriin itlammu ḥawlu, ḥatta daxal murkab wa gavad fiihu. Wa_n naas kullu kaanu waagfiin vala_ṭ ṭarf. Wa kallamum katiir be amsaal wa gaal, “Shuufu! Al muzaariv marag vashaan yazrav teeraabu. Wa wakit maa huwa yazrav, wagav shwaiyat teeraab vala_ṭ ṭariig. Wa_ṭ ṭuyuur jo wa akaloohu. Wa teeraab taani wagav vala_l maḥallaat al fiiha ḥujaar, wa maa kaan leehu turaab katiir. Wa gaam ṭawwaali vashaan at turaab maa kaan ghariig. Wa laakin ash shamish lamma ṭalavat ḥaragat an nabaat. Wa biga yaabis, vashaan maa kaan vindu virg. Wa teeraab taani wagav fi wasṭ ash shook. Wa_sh shook ṭalav wa xanagu. Wa teeraab taani wagav vala_t turaab as samiḥ, wa jaab tamar. Waaḥid minnu miyya. Wa_t taani sittiin. Wa_t taani talaatiin. Al vindu iḍneen, xalliihu yasmav.” Bavdeen at talaamiiz garrabu leehu wa gaalu leehu, “Le shinu takallimum be amsaal?” Wa radda wa gaal leehum, “Allaah adda leekum tavrifu sirr malakuut as sama. Wa laakin maa adda leehum. Vashaan al vindu, biddiihu ziyaada, wa bikuun vindu katiir. Laakin al maa vindu, al ḥaaja al vindu biyaaxuduuha minnu. Da as sabab al ana bakallimum be amsaal, vashaan yavaayinu wa maa yashuufu, wa yasmavu wa maa yasmavu walla yafhamu. Wa tamma fiihum al kalaam al gaal an nabi Ishavyaa, Bitasmavu samav laakin maa bitafhamu, wa bitvaayinu be vuyuunkum laakin maa bitshuufu. Vashaan galb an naas deel biga tagiil, wa iḍneehum tugaal van as samav, wa vuyuunum gafalooha, vashaan maa bishuufu be vuyuunum, wa laa yasmavu be iḍneehum, wa laa yafhamu be guluubum, wa laa yarjavu vashaan ashfiihum. Laakin intu, mubaaraka vuyuunkum, vashaanum yashuufu, wa iḍneekum vashaanum yasmavu. Al ḥagg, aguul leekum, anbiya kutaar wa_ṭ ṭaiyibiin kaanu vaawziin yashuufu_l ḥaajaat al intu tashuufuuha, wa maa shaafooha. Wa kaanu vaawziin yasmavu_l intu tasmavuuha, wa maa simivooha. Asmavu intu, masal al muzaariv. Lamma aiyi waaḥid yasmav kilmat al malakuut wa maa yafhama, ash sharriir yaji wa yamsik al mazruuv fi galbu. Da al kaan mazruuv vala_ṭ ṭariig. Wa_l mazruuv vala_l maḥallaat al fiiha ḥujaar, da huwa al bismav al kilma wa ṭawwaali bigbala be faraḥ. Laakin maa leehu virg fi nafsu, laakin yistanna mudda galiila. Wa lamma at tavb walla_l muṣiiba ḥaṣalu vashaan al kilma, ṭawwaali bigav. Wa_l kaan mazruuv fi wasṭ ash shook, da huwa al bismav al kilma, wa laakin mashghuuliyyat ad dunya wa maḥabbat al maal takuun katiira ḥatta yamnavu_l kilma, wa takuun biduun tamar. Wa_l kaan mazruuv fi_t turaab as samiḥ, huwa_l bismav al kilma wa bifhama. Hu bijiib tamar, al waaḥid miyya, wa_t taani sittiin, wa_t taani talaatiin.” Wa vallamum masal taani wa gaal, “Malakuut as sama zei zool zarav teeraab samiḥ fi ziraavtu. Wa laakin wakit maa an naas naayimiin, vaduuhu ja wa zarav geshsh fi wasṭ ad dura, wa masha. Wa lamma_d dura ṭalavat wa jaabat ru’uus, ẓahar al geshsh kamaan. Wa xaddaamiin siid al beet jo wa gaalu leehu, Yaa saiyid, maa zaravta teeraab samiḥ fi ziraavtak? Kida, al geshsh ja min ween? Gaal leehum, Vadu vamal da. Al xaddaamiin gaalu leehu, Vaawizna namshi najmavu? Gaal leehum, Laa! vashaan wakit maa taṭallivu_l geshsh, yimkin taṭallivu_d dura kamaan. Xalluuhum al itneen yakbaru sawa lighaayat maa tamma al wakit vashaan yalimm ad dura. Wa lamma wakit al ḥaṣaad tamma, aguul le_l yalimmu_d dura, Limmu_l geshsh fi_l awwal, wa arbuṭuuhu vashaan yaḥraguuhu. Wa laakin ad dura, limmuuhu le maxzani.” Wa vallamum masal taani wa gaal, “Malakuut as sama zei teeraab al xardal, wa zool axadu wa zaravu fi ziraavtu. Wa huwa aṣghar at teeraab kullu. Laakin lamma yakbar, hu akbar an nabaataat wa tabga shajara, ḥatta ṭuyuur as sama taji wa tagannib fi furuuva.” Wa kallamum be masal taani kamaan wa gaal, “Malakuut as sama zei xamiira axadata mara wa dassata fi talaata keelaat dagiig lighaayat maa itxammar kullu.” Yasuuv gaal kullu da le_j jamaavaat be amsaal. Wa biduun masal maa kaan bikallimum ḥaaja. Da le yatimm al gaal an nabi, “Baftaḥ xashmi be amsaal. Aguul ad dassoohu min wakit Allaah xalag ad dunya.” Bavdeen xalla_j jamav wa masha le_l beet. Wa talaamiizu garrabu leehu wa gaalu, “Warriina mavna masal al geshsh al fi_z ziraava.” Wa radda valeehum wa gaal, “Al bizrav at teeraab al kwaiyis huwa Ibn al insaan. Wa_z ziraava hiya_d dunya, wa_t teeraab al kwaiyis yavni awlaad al malakuut. Wa_l geshsh hum awlaad ash sharriir. Wa_l vadu az zaravu, huwa Ibliis. Wa wakit al bilimmu_d dura, huwa aaxir az zaman. Wa deel al bilimmuuha, hum al malaaika. Zei maa al geshsh yitlamma wa yinḥarig, bikuun kida fi aaxir az zaman. Ibn al insaan birassil malaaikatu, wa hum bilimmu min malakuutu kullu shi al bikuun as sabab le xaṭiyya wa kull al yavmilu ḥaajaat baṭṭaala, wa birmuuhum fi furn an naar. Hinaak bikuun al bika wa vaḍḍ as sinuun. Fi_l wakit daak al vaadiliin binawwiru zei ash shamish fi malakuut Abuuhum. Al vindu iḍneen, xalliihu yasmav. Malakuut as sama zei ḥaaja ghaalya ad dassooha fi ziraava, wa zool ligaaha wa dassaaha. Wa min faraḥu, yamshi wa yabiiv kull al vindu wa yashtari_z ziraava di. Wa kamaan, malakuut as sama zei taajir bifattish vala luuli jamiil. Wa lamma liga luuli ghaali jiddan, masha wa baav kull al vindu wa ishtaraahu. Kamaan, malakuut as sama zei shabaka ramooha fi_l baḥar, wa hiya jamavat samak min kullu nuuv. Wa lamma kaanat malyaana, aṣ ṣaiyaadiin jarrooha le_ṭ ṭaraf, wa gavadu wa lammu_s samak al kwaiyis fi gufaf, laakin al baṭṭaal ramoohu barra. Bikuun zei da fi aaxir az zaman. Al malaaika bimshu wa bifarrigu_l baṭṭaaliin min been al kwaiyisiin, wa birmuuhum fi furn an naar. Hinaak bikuun al bika wa vaḍḍ as sinuun. Fihimtu kullu da?” Gaalu leehu, “Aiwa.” Wa gaal leehum, “Vala kida, kullu muvallim al gaanuun al biga tilmiiz fi malakuut as sama, huwa zei zool, siid beet, biṭalliv min al maxzan bitaavu ḥaajaat ghaalya, jadiida wa gadiima kamaan.” Wa lamma Yasuuv xallaṣ al amsaal deel, marag min hinaak. Wa ja le waṭanu wa biga yavallimum fi beet ar Rabb ḥatta_n naas istaghrabu, wa gaalu, “Al insaan da liga al ḥikma di wa_l guwwaat min ween? Da maa ibn an najjaar? wa maa isim ummu Maryam? wa maa axwaanu Yavkuub, wa Yuusif wa Simvaan wa Yahuuza? Wa mush kullu axwaatu mavaana? Wa min ween al insaan da vindu kullu di?” Wa kaanu zavlaaniin minnu. Laakin Yasuuv gaal leehum, “Maa fih nabi muḥtaram fi waṭanu wa fi beetu, laakin barra min beetu bass.” Wa Yasuuv maa vamal guwwaat katiira hinaak, vashaan hum maa vindahum iimaan. Fi_l wakit daak, Hiiruudus, ra’iis mudiiriyya, simiv be xabar Yasuuv. Wa gaal le xaddaamiinu, “Da huwa Yuuḥanna al Mavmadaan. Hu gaam min been al meyyitiin! Da as sabab hu vindu guwwa ’an yavmil al guwwaat di.” Vashaan Hiiruudus masak Yuuḥanna wa rabaṭu wa xaṭṭaahu fi_s sijin fishaan Hiiruudiyya, marat axuuhu Fiilubbus. Vashaan Yuuḥanna kaan yaguul leehu, “Maa be_l gaanuun taaxuda leek.” Wa lamma kaan vaawiz yaktulu, xaaf min an naas, vashaan hum kaanu yaguulu huwa nabi. Wa lamma ja viid miilaad Hiiruudus, bint Hiiruudiyya ragaṣat giddaam an naas, wa Hiiruudus kaan mabsuuṭ minnaha. Vashaan da, hu wavad be ḥalaf yaddiiha aiyi shi al hiya bitaṭlub minnu. Wa hiya, bavd maa ummaha kallamata, gaalat, “Addiini hina fi ṣiiniyya raas Yuuḥanna al Mavmadaan.” Wa_l malik kaan ḥaziin vala da. Laakin vashaan al ḥalaf bitaavu wa ḍuyuufu, amar ’an yadduuhu leeha. Wa rassal wa gaṭav raas Yuuḥanna fi_s sijin. Wa jaabu raasu fi ṣaḥan wa addoohu le_l bint. Wa hiya shaalatu le ummaha. Wa talaamiiz Yuuḥanna jo wa axadu jismu wa dafanoohu. Bavdeen mashu wa xabbaru Yasuuv. Wa lamma Yasuuv simiv da, marag min hinaak fi murkab le_l xala baraahu. Wa laakin lamma_n naas simivoohu, tibivoohu vala kuraavum min al bilaad. Wa lamma Yasuuv wiṣil le_ṭ ṭaraf, shaaf naas kutaar. Wa kaan vindu raḥma fi galbu, wa shafa_l kaanu vaiyaaniin. Wa lamma biga_l misa, at talaamiiz garrabu leehu wa gaalu, “Al maḥall da xala, wa_l wakit faat. Xalli_n naas yamrugu valashaan yamshu le_l bilaad wa yashtaru akil le nufuusum.” Laakin Yasuuv gaal leehum, “Maa ḍaruuri hum yamshu. Intu adduuhum akl.” Wa gaalu leehu, “Vindana hina xamsa rughfaan bass wa samakteen.” Wa gaal, “Jiibum hina leiya.” Wa amar an naas yagvudu vala_l geshsh. Bavdeen axad al xamsa rughfaan wa_s samakteen, wa vaayan le_s sama wa baarak, wa kassar ar rughfaan wa addaaha le_t talaamiiz, wa_t talaamiiz addooha le_n naas. Wa kullahum akalu wa kaanu shabvaaniin. Wa rafavu_l baagi min al kisar, iṭnaashar guffa malyaana. Wa_n naas al akalu kaanu xamsat alaaf raajil tagriiban, wa kamaan niswaan wa awlaad. Wa ṭawwaali, amar at talaamiiz vashaan yadxulu_l murkab, wa yamshu giddaamu le_j jamb at taani, wakit maa yarassil an naas. Wa bavd maa rassal an naas, ṭalav le_j jabal baraahu vashaan yaṣalli. Wa lamma biga_l misa, kaan hinaak baraahu. Laakin al murkab kaanat masaafa baviida min aṭ ṭaraf, wa mooj al mooya kaanat ṭaḍrub valeeha, vashaan al habuub kaanat ḍidd al murkab. Wa been as saava talaata wa_s saava sitta fi_ṣ ṣabaaḥ, Yasuuv ja leehum maashi vala_l baḥar. Wa lamma at talaamiiz shaafoohu maashi vala_l baḥar, kaanu bixaafu xoof shadiid wa gaalu, “Huwa ruuḥ!” Wa kooraku min al xoof. Laakin ṭawwaali Yasuuv kallamum wa gaal, “Shiddu ḥeelkum. Ana huwa. Maa taxaafu.” Wa Buṭrus radda valeehu wa gaal, “Yaa Rabb, iza da inta, aamurni ’an aji leek vala_l mooya.” Wa Yasuuv gaal, “Tavaal.” Wa Buṭrus nazal min al murkab wa masha vala_l mooya, wa ja le Yasuuv. Laakin lamma shaaf al habuub ash shadiida, xaaf, wa bada yanzil tiḥit fi_l mooya. Wa koorak wa gaal, “Yaa Rabb, xalliṣni.” Wa ṭawwaali, Yasuuv madda iidu wa masak beehu, wa gaal leehu, “Yaa galiil al iimaan, le shinu maa ṣaddagta?” Wa lamma daxalu_l murkab, al habuub sakatat. Wa_l kaanu fi_l murkab vabadoohu wa gaalu, “Be_l ḥagg, inta Ibn Allaah.” Wa lamma gaṭavu_l baḥar, jo le arḍ Janiisaarat. Wa lamma naas al makaan da virfoohu, rassalu_l xabar le kull al maḥall daak wa jaabu leehu kull al vaiyaaniin, wa ṭalabu leehu yaxalli_l vaiyaaniin yalmasu ṭarf toobu bass. Wa kull al lamasoohu bigu ṭaiyibiin. Bavdeen, Farriisiyyiin wa muvallimiin al gaanuun jo le Yasuuv min Uurushaliim, wa gaalu, “Talaamiizak bikassiru ḥadiis ash shuyuux le shinu? Vashaan maa bighassilu iideehum gubbaal maa yaaklu.” Yasuuv radda wa gaal leehum, “Wa intu, le shinu takassiru amr Allaah fishaan ḥadiiskum? Vashaan Allaah gaal, Iḥtarim abuuk wa ummak, wa kamaan, Aiyi waaḥid al biguul lavna vala abuuhu walla ummu, laazim yaktuluuhu. Laakin intu taguulu waaḥid maa laazim yaḥtarim abuuhu iza yaguul le abuuhu walla ummu, Al masaavada al ana kunta saavadtakum beeha, hiya hadiyya le Allaah. Wa kida, tabaṭṭilu kalaam Allaah valashaan ḥadiiskum. Yaa manaafigiin, Ishavyaa itnabba tamaam vankum lamma gaal, An naas deel biḥtarimuuni be xashmum, wa laakin guluubum baviida jiddan minni. Yaḥmaduuni saakit wa bivallimu awaamir bitaav an naas bass.” Wa naada_n naas wa gaal leehum, “Asmavu w_afhamu: Al bidxul al xashm, maa binajjis az zool, laakin al biṭlav min al xashm, da binajjis az zool.” Bavdeen at talaamiiz garrabu leehu wa gaalu leehu, “(?) Bitavrif al Farriisiyyiin kaanu zavlaaniin lamma simivu al kalaam da?” Wa radda Yasuuv wa gaal, “Kullu nabaat, iza Abuui al fi_s sama maa zarava, biṭallivuuha. Xalluuhum. Hum naas vamyaaniin bisuugu vamyaaniin. Wa iza vamyaan bisuug vamyaan, hum al itneen yagavu fi ḥufra.” Wa laakin Buṭrus gaal leehu, “Warriina mavna al masal.” Wa Yasuuv gaal, “Intu kamaan lissav biduun fahm? (?) Maa tafhamu kull al bidxul al xashm bimshi le_l baṭun, wa bavdeen bimrug minnu? Wa laakin al bimrug min al xashm, yaji min al galb, wa da binajjis az zool. Vashaan min al galb yaju_l afkaar al baṭṭaala, wa_l katl, wa_z zina, wa_l axlaag al baṭṭaala, wa_s sirga, wa_sh shahaada_l kaḍḍaaba, wa_sh shatiima. Di hiya al ḥaajaat al yanajjisu_z zool. Wa laakin al biyaakul biduun maa bighassil iideehu da maa yanajjis az zool.” Wa Yasuuv marag min hinaak wa masha baraahu le gism Ṣuur wa Ṣeedaa. Wa shuuf! marat Kanvaan min al maḥall daak, ṭalavat wa koorakat, “Yaa Saiyid, Ibn Daawuud, kuun raḥiim leiya. Sheeṭaan bivazzib binti shadiid jiddan.” Laakin maa radda valeeha kilma. Wa talaamiizu garrabu leehu wa ṭalabu leehu wa gaalu, “Xalliiha tamshi, vashaan hiya bitkoorik waraana.” Wa radda valeeha wa gaal, “Ana marassal bass le_l xirfaan al mawaddariin min beet Israa’iil.” Laakin hiya jaat wa rakavat giddaamu wa gaalat, “Yaa Saiyid, saavidni.” Radda valeeha wa gaal, “Maa kwaiyis yaaxud veesh al awlaad wa yarmiihu le_l kilaab aṣ ṣughaar.” Gaalat leehu, “Aiwa, yaa Saiyid, laakin al kilaab aṣ ṣughaar biyaaklu min al baagi al bigav min ṭarabeezat saiyidum.” Bavdeen Yasuuv radda valeeha wa gaal, “Yaa sitt, iimaanik vaẓiim. Xalliihu bikuun leeki zei maa inti vaawza.” Wa binta bigat tamaam min as saava diik. Wa Yasuuv marag min hinaak, wa masha vala ṭarf Baḥar aj Jaliil. Wa ṭalav le_j jabal wa gavad hinaak. Wa naas kutaar garrabu leehu, wa jaabu mavaahum al vuruj, wa_n naas al yamshu be vaṣaaya, wa_l vamyaaniin, wa_l maa bigdaru yitkallamu, wa taanyiin kutaar. Wa sallamoohum leehu. Wa hu shafaahum, ḥatta_n naas istaghrabu lamma shaafu_n naas al maa bitkallamu, wa_n naas al kaanu biyamshu be vaṣaaya bigu ṭaiyibiin, wa_l vuruj bimshu, wa_l vamyaaniin bishuufu. Wa hum majjadu Allaah bitaav Israa’iil. Bavdeen Yasuuv naada talaamiizu wa gaal leehum, “Ana vindi raḥma vala_n naas, vashaanum mavaai talaata aiyaam hassav, wa maa vindahum akl. Wa ana maa vaawiz arassilum javaaniin, vashaan yimkin yagavu fi_s sikka.” Wa_t talaamiiz gaalu leehu, “Min ween nalga fi_l xala veesh kifaaya le_n naas deel?” Wa Yasuuv gaal leehum, “Vindakum kam raghiif?” Gaalu, “Sabva, wa shwaiya min samak ṣaghaiyir.” Wa Yasuuv amar an naas yagvudu vala_l arḍ, wa axad as sabva rughfaan wa_s samak. Wa bavd maa shakar Allaah, kassara, wa addaaha le_t talaamiiz. wa_t talaamiiz addoohum le_n naas. Wa kullahum akalu wa shabavu. Wa rafavu min baagi_l kisar, sabva gufaf malyaana. An naas al akalu kaanu arbavat alaaf raajil, wa kamaan niswaan wa awlaad. Wa bavd maa rassal an naas, rikib al murkab wa masha le maḥall Majdal. Wa_l Farriisiyyiin wa_ṣ Ṣadduugiyyiin garrabu leehu wa jarraboohu. Wa sa’aloohu vashaan yawarriihum valaama min as sama. Wa radda valeehum wa gaal, “Lamma yabga_l misa, taguulu, Aṭ ṭags bikuun kwaiyis, vashaan as sama ḥamra. Wa fi_ṣ ṣabaaḥ taguulu, Habuub bitaji, vashaan as sama ḥamra wa_l waaṭa ḍulumma. Intu tavrifu keef tafhamu washsh as sama, laakin maa bitagdaru tafhamu valaamaat az zaman. Naas zaman baṭṭaal wa_l biyavmilu_z zina biṭlubu valaama. Wa laakin maa bidduuhum valaama illa valaamat Yuunaan.” Wa hu saabum wa masha. Wa lamma_t talaamiiz wiṣlu le_j jamb at taani, kaanu nisu yaaxudu veesh. Wa Yasuuv gaal leehum, “Xallu baalkum wa aḥrusu min xamiirat al Farriisiyyiin.” Wa itkallamu van da been nufuusum wa gaalu, “Vashaan maa axadna veesh.” Wa laakin Yasuuv virif kalaamum wa gaal, “Yaa galiiliin al iimaan, le shinu bititkallamu been nufuuskum, wa bitguulu maa vindakum veesh? Intu lissav maa faahmiin? Maa bititzakkaru_l xamsa rughfaan le_l xamsat alaaf, wa kam guffa intu rafavtu? Walla_s sabva rughfaan le_l arbavat alaaf, wa kam guffa intu rafavtu? Keef maa tafhamu ana maa kallamtakum fi xuṣuuṣ al veesh? Laakin xallu baalkum min xamiirat al Farriisiyyiin wa_ṣ Ṣadduugiyyiin.” Fi_l wakit daak, fihmu ’innu maa gaal leehum yaxallu baalum min xamiirat al veesh, laakin min tavliim al Farriisiyyiin wa_ṣ Ṣadduugiyyiin. Wa lamma Yasuuv ja le gism Geeṣariyya Fiilibbus, sa’al talaamiizu wa gaal, “An naas biguulu Ibn al insaan minu?” Wa gaalu, “Bavḍ min an naas biguulu Yuuḥanna al Mavmadaan, wa taanyiin yaguulu Iiliyya, wa taanyiin yaguulu Irmiya walla waaḥid min al anbiya.” Wa gaal leehum, “Laakin intu bitguulu ana minu” Simvaan Buṭrus radda valeehu wa gaal, “Inta_l Masiiḥ, Ibn Allaah al Ḥai!” Wa Yasuuv gaal leehu, “Mubaarak inta, yaa Simvaan ibn Yuuna. Vashaan naas maa warroohu leek, laakin Abuui al fi_s sama. Wa ana aguul leek, inta Buṭrus, wa ana babni kaniisati vala_l ḥajar da, wa gudrat al moot maa bitaghlibuuha. Wa baddiik mafaatiiḥ malakuut as sama. Wa kull al inta bitarbuṭu vala_l arḍ, bikuun al kaan marbuuṭ fi_s sama. Wa kull al inta bitfikk vala_l arḍ, bikuun al fakkoohu fi_s sama.” Bavdeen amar talaamiizu maa yaguulu le aiyi waaḥid huwa_l Masiiḥ. Min al wakit da, Yasuuv al Masiiḥ bada yawarri talaamiizu huwa laazim yamshi le Uurushaliim wa bitvab katiir min ash shuyuux wa_l gusus al kubaar wa muvallimiin al gaanuun, wa biyaktuluuhu, wa fi_l yoom at taalit biguum. Wa Buṭrus axad Yasuuv leehu wa bada yakallimu shadiid wa gaal, “Maa mumkin, yaa Rabb! Da maa bikuun leek abadan!” Wa laakin itlafat wa gaal le Buṭrus, “Amshi minni, yaa Sheeṭaan! Inta sabab wuguuv leiya, vashaan inta maa bitfakkir fi ḥaajaat Allaah laakin fi ḥaajaat an naas.” Bavdeen Yasuuv gaal le talaamiizu, “Iza kaan aiyi zool daayir yaji waraai, xalliihu yankir nafsu, wa yashiil ṣaliibu, wa yatbavni. Vashaan kull ad daayir yaxalliṣ nafsu, biwaddira. Wa kull al biwaddir nafsu vashaanni, bilgaaha. Vashaan shinu al faaida le_z zool iza bilga faaidat ad dunya kullaha, wa laakin yawaddir nafsu! Walla_z zool bibaddil shinu be nafsu? Vashaan Ibn al insaan biji mava malaaikatu fi majd Abuuhu. Wa bavdeen biddi maahiyya le kullu zool zei avmaalu. Al ḥagg aguul leekum, bavḍ min an naas al waagfiin hina maa bimuutu lighaayat maa bishuufu Ibn al insaan yaji fi malakuutu.” Wa bavd sittat aiyaam, Yasuuv axad mavaahu Buṭrus wa Yavkuub wa Yuuḥanna axuuhu. Wa gaadum le jabal vaali baraahum. Wa shaklu kaan maghayyar, wa washshu itnawwar zei ash shamish, wa hiduumu biga abyaḍ zei an nuur. Wa shuuf! Muusa wa Iiliyya ẓaharu leehum yitkallamu mavaahu. Wa Buṭrus radda wa gaal le Yasuuv, “Yaa Rabb, kwaiyis leena nakuun hina. Iza inta daayir, bavmil talaata xiyaam hina, waaḥda leek, wa waaḥda le Muusa, wa waaḥda le Iiliyya.” Wa wakit maa kaan lissav yitkallam, shuuf! saḥaaba laamva vamalat ḍull valeehum. Wa ṣoot min as saḥaaba gaal, “Da huwa Ibni_l ḥabiib, wa ana mabsuuṭ minnu. Asmavu leehu.” Lamma_t talaamiiz simivu da, wagavu vala wushuushum, wa xaafu jiddan. Laakin Yasuuv ja wa limisum wa gaal, “Guumu, wa maa taxaafu.” Wa lamma rafavu vuyuunum, maa shaafu waaḥid illa Yasuuv bass. Wa wakit maa hum naaziliin min aj jabal, Yasuuv amarum wa gaal, “Maa takallimu aiyi waaḥid van ar ru’ya, lighaayat maa Ibn al insaan yaguum min been al meyyitiin.” Wa_t talaamiiz sa’aloohu wa gaalu, “Iza kida, le shinu muvallimiin al gaanuun yaguulu Iiliyya laazim biji fi_l awwal?” Radda valeehum wa gaal, “Iiliyya jaai wa birajjiv kullu shi. Laakin aguul leekum, Iiliyya ja hassav, wa maa virfoohu, laakin vamalu leehu kull al hum daaru. Zei da, Ibn al insaan kamaan bitvazzab minnahum.” Fi_l wakit daak, at talaamiiz fihmu hu gaal leehum van Yuuḥanna_l Mavmadaan. Wa lamma jo le_j jamaava, zool garrab leehu wa rakav giddaamu wa gaal, “Yaa Rabb, kuun raḥiim le waladi, vashaan huwa vindu_l vaya al bitarmiihu tiḥit, wa bitvazzab jiddan. Vashaan marraat katiira yagav fi_n naar, wa marraat katiira yagav fi_l mooya. Wa jibtu le talaamiizak, wa maa gidru yashfuuhu.” Wa Yasuuv radda wa gaal, “Yaa awlaad az zaman da, al biduun iimaan wa ruseekum gawwiyya, le miteen bakuun mavaakum? Le miteen ana batḥammalkum? Jiibu leiya hina.” Wa Yasuuv kallamu shadiid, wa_sh sheeṭaan ṭalav minnu. Wa_l walad biga ṭaiyib ṭawwaali. Bavdeen at talaamiiz jo le Yasuuv baraahum, wa gaalu, “Le shinu niḥna maa gidirna naṭallivu?” Wa gaal leehum, “Valashaan iimaankum galiil. Vashaan be_l ḥagg aguul leekum, iza kaan leekum iimaan zei teeraab xardal, bitguulu le_j jabal da, Itḥarrak min hina le_l maḥall hinaak, wa hu yitḥarrak. Wa maa fih ḥaaja bitkuun maa mumkin leekum. Wa laakin an nuuv da maa biṭlav illa be_ṣ ṣala wa_ṣ ṣoom.” Wa wakit maa yamshu fi_j Jaliil, Yasuuv gaal leehum, “Ibn al insaan bitsallam le iideen an naas. Wa hum biyaktuluuhu, wa hu biguum fi_l yoom at taalit.” Wa hum kaanu ḥaznaaniin jiddan. Wa lamma jo le Kafranaaḥuum, an naas al bilimmu_r riyaal garrabu le Buṭrus wa gaalu leehu, “Muvallimak maa tadfav aḍ ḍariiba?” Gaal, “Aiwa.” Wa lamma daxal al beet, Yasuuv itkallam fi_l awwal wa gaal, “Taftakir shinu? yaa Simvaan. Min minu yaaxudu muluuk ad dunya rusuum aj jumruk walla_ḍ ḍariiba? min awlaadum walla min al ghariibiin?” Buṭrus gaal, “Min al ghariibiin.” Yasuuv gaal leehum, “Vala kida al awlaad ḥurriin. Laakin vashaan maa nazavvilum, amshi le_l baḥar w_armi jabbaada. Uxud awwal samaka al bitaṭlav. Wa lamma taftaḥ xashma, bitalga riyaal. Uxdu, w_addiihu leehum fishaanni wa fishaanak.” Fi_l wakit daak, at talaamiiz garrabu le Yasuuv wa gaalu, “Minu huwa al akbar fi malakuut as sama?” Wa naada leehu walad, wa waggafu fi wasṭum wa gaal, “Al ḥagg aguul leekum, iza maa bitarjavu wa takuunu zei al awlaad, maa bitadxulu malakuut as sama abadan. Al yaxuṭṭ nafsu tiḥit zei al walad da, huwa al akbar fi malakuut as sama. Wa_l bigbal walad waaḥid zei da b_ismi, bigbalni ana. Wa laakin al yakuun sabab al xaṭiyya le waaḥid min al awlaad aṣ ṣughaar deel al biṣaddigu beiya, aḥsan leehu iza yarbuṭu ḥajara murḥaaka kabiira fi ragabtu wa birmuuhu fi_l baḥar, wa bighrag fiihu. Ḥuzn le naas ad dunya vashaan al ḥaajaat al beeha an naas bikuunu majarrabiin le_l xaṭiyya. Laazim al ḥaajaat di bitaji, laakin ḥuzn le_z zool al bixalli_l ḥaajaat taji beehu. Wa iza kaan iidak walla kuraavak hiya sabab xaṭiyyatak, agṭava wa armiiha minnak. Aḥsan leek tadxul al ḥayaat be kuraav waaḥda walla iid waaḥda min maa yarmuuk fi_n naar al abadiyya wa vindak iideen walla kirveen. Wa iza kaan veenak hiya sabab xaṭiyyatak, ṭalliva wa armiiha minnak. Aḥsan leek tadxul al ḥayaat be veen waaḥda min maa yarmuuk fi jahannam an naar wa vindak veeneen. Shuufu maa taabu taḥtarimu waaḥid min aṣ ṣughaar deel. Vashaan aguul leekum, fi_s sama, malaaikatum daaiman bishuufu washsh Abuui al fi_s sama. Vashaan Ibn al insaan ja vashaan yaxalliṣ an naas al mawaddariin. Taftakiru shinu? Iza kaan zool vindu miyyat xaruuf, wa ḍalla waaḥid minnahum, (?) hu maa yaxalli_t tisva wa_t tisviin vala_j jibaal wa yamrug yafattish vala_l waaḥid aḍ ḍaall? Wa iza yalgaahu, al ḥagg aguul leekum, hu yafraḥ beehu aktar min at tisva wa_t tisviin al maa ḍallu. Kida, Abuukum al fi_s sama maa vaawiz waaḥid min aṣ ṣughaar deel yitwaddar. Iza kaan axuuk yavmil xaṭiyya leek, amshi wa kallimu ghalaṭu beenak wa beenu wa intu baraakum. Kaan bismav leek, inta ḥaṣṣalta vala sharika mava axuuk. Laakin ’in maa bismav leek, uxud mavaak waaḥid walla itneen taanyiin ḥatta kullu kilma takuun saabita be xashm itneen walla talaata shaahidiin. Iza yaaba yasmav leehum, kallim al kaniisa. Wa iza yaaba yasmav le_l kaniisa, xalliihu yakuun leekum zei waaḥid min naas ad dunya wa_l bilimmu_ḍ ḍariiba. Al ḥagg aguul leekum, kull al intu tarbuṭuuhu vala_l arḍ bikuun al kaan marbuuṭ fi_s sama. Wa kull at tafikkuuhu vala_l arḍ bikuun al kaan mafkuuk fi_s sama. Al ḥagg aguul leekum taani iza itneen minnakum yattafigu vala_l arḍ fi aiyi shi biṭlubuuhu, bikuun leehum min Abuui al fi_s sama. Vashaan fi_l maḥall al itlammu fiihu itneen walla talaata b_ismi, ana bakuun hinaak fi wasiṭum.” Bavdeen, Buṭrus garrab leehu wa gaal, “Yaa Rabb, kam marra baghfir le axuui wa hu yavmil xaṭiyya leiya? Le sabva marraat?” Yasuuv radda valeehu wa gaal, “Aguul leek, maa sabva marraat, laakin sabviin marra sabva marraat. Valashaan kida, malakuut as sama zei malik kaan daayir yavmil ḥisaab mava xaddaamiinu. Wa lamma ibtada_l ḥisaab, jaabu leehu waaḥid kaan vindu deen aktar min milyoon jineeh. Wa lamma maa kaan yagdar yadfav, siidu amarum yabiivuuhu, huwa wa maratu wa awlaadu wa kullu maalu, vashaan yadfav ad deen. Wa_l xaddaam wagav giddaamu wa ṭalab minnu wa gaal, Yaa saiyid, addiini wakit, w_ana badfav kullu_l maal bitaavak. Wa min raḥmatu, siid al xaddaam daak fakku wa ghafar leehu_d deen. Wa laakin al xaddaam daak, wakit maa kaan yamrug, liga waaḥid min al xaddaamiin al ishtaghal mavaahu, wa hu kaan vindu deen sabva jineeh tagriiban. Wa hu masaku wa biga yaznagu wa gaal leehu, Adfav leiya_d deen. Wa_l xaddaam wagav giddaamu, wa ṭalab minnu wa gaal, Addiini wakit, w_ana badfav leek. Laakin hu aba, wa marag wa xaṭṭaahu fi_s sijin ḥatta bidfav ad deen. Wa lamma_l xaddaamiin at taanyiin shaafu_l vamaloohu, kaanu ḥaznaaniin jiddan, wa mashu wa xabbaru siidum be kullu_l ḥikaaya. Bavdeen siidu naadaahu wa gaal leehu, Yaa_l xaddaam ash sharriir, ghafarta leek kull ad deen daak vashaan inta ṭalabta minni. W_inta kamaan, (?) maa kaan laazim vindak raḥma vala_l xaddaam al bishtaghil mavaak zei maa ana raḥamtak? Wa siidu kaan zavlaan jiddan wa sallamu le_s sajjaaniin lighaayat maa bidfav kullu deenu. Wa kamaan, Abuui biyavmil zei da le kullu waaḥid minnakum iza maa yaghfir le axuuhu min galbu.” Wa lamma Yasuuv kammal al kalaam da, marag min aj Jaliil, wa masha le maḥall al Yahuudiyya, ghaadi_l Urdunn. Wa naas katiiriin tibivoohu, wa hu shafaahum hinaak. Wa_l Farriisiyyiin garrabu leehu vashaan yajarribuuhu, wa gaalu, “Al gaanuun bixalli_r raajil yaṭallig maratu le kullu sabab?” Radda valeehum wa gaal, “(?) Maa gareetu huwa al xalagum min al bidaaya xalagum raajil wa mara? Wa gaal, Vashaan kida, ar raajil bisiib abuuhu wa ummu wa yakuun waaḥid mava maratu, wa_l itneen yabgu jisim waaḥid. Kida, hum maa itneen bavd da, laakin jism waaḥid. Valashaan kida, aj jamavu Allaah, maa taxallu insaan yafarrigu.” Gaalu leehu, “Le shinu Muusa amar le_r raajil yaddi shahaadat ṭalaag wa yaxalliiha?” Gaal leehum, “Muusa addaakum izn taṭalligu niswaankum vashaan guluubkum bigu gawwiyyiin. Wa laakin min al awwal maa kaan zei da. Wa aguul leekum, Al biṭallig maratu illa lamma vamalat az zina, wa bitzawwaj mara taanya, hu biyavmil az zina.” Wa_t talaamiiz gaalu leehu, “Iza kaan al ḥaala been ar raajil wa maratu zei di, aḥsan maa yitzawwaj.” Wa gaal leehum, “Mush kullu_n naas yagdaru yagbalu_l kalaam da, laakin hum al addoohu leehum bass. Vashaan fih xiṣyaan mawluudiin zei da min buṭuun ummahaatum. Wa fih xiṣyaan xaṣoohum an naas. Wa fih xiṣyaan xaṣu nufuusum fishaan malakuut as sama. Al yagdar yagbal da, xalliihu yagbalu.” Bavdeen gaddamu leehu awlaad vashaan yaxuṭṭ iideehu valeehum wa yaṣalli. Laakin at talaamiiz kallamoohum shadiid. Laakin Yasuuv gaal, “Xallu_l awlaad yaju leiya, wa maa tamnavuuhum, vashaan malakuut as sama le awlaad zei deel.” Wa xaṭṭa iideehu foogum wa marag min hinaak. Wa shuuf! waaḥid garrab leehu wa gaal, “Yaa Muvallim, shinu al ḥaaja al kwaisa al laazim avmila vashaan bikuun vindi_l ḥayaat al abadiyya?” Wa Yasuuv gaal leehu, “Le shinu tas’alni van al ḥaajaat al kwaisa? Al kwaiyis huwa waaḥid bass. Wa iza vaawiz tadxul al ḥayaat, aḥfaẓ al awaamir.” Gaal leehu, “Yaatu fi_l awaamir?” Wa Yasuuv gaal, “Maa taktul, maa tazni, maa tasrig, maa tash‐had be_l kizb. Iḥtarim abuuk wa ummak, wa, Ḥibb jeeraanak zei maa taḥibb nafsak.” Wa_sh shaabb gaal leehu, “Ḥafaẓta kullu di. Shinu naagiṣ leiya bavd da?” Wa Yasuuv gaal leehu, “Iza kaan vaawiz takuun tamaam, amshi, wa biiv maalak, w_addi_l guruush minnu le_l masaakiin, wa bikuun vindak kanz fi_s sama. Wa tavaal atbavni.” Wa lamma ash shaabb simiv al kalaam da, marag ḥaziin, vashaan kaan vindu maal katiir. Wa Yasuuv gaal le talaamiizu, “Al ḥagg, ana baguul leekum, ṣavab le zool ghani ’an yadxul malakuut as sama. Wa ana baguul leekum kamaan, bikuun as‐hal le jamal yadxul fi veen ibra min ’an ghani yadxul malakuut Allaah.” Wa lamma_t talaamiiz simivu_l kalaam da, istaghrabu katiir wa gaalu, “Kaan kida, minu yagdar yaxlaṣ?” Yasuuv vaayan leehum wa gaal leehum, “Da maa mumkin vind an naas, wa laakin vind Allaah kullu shi mumkin.” Bavdeen Buṭrus radda valeehu wa gaal, “Shuuf! xalleena kullu shi wa tibivnaak. Bikuun leena shinu?” Yasuuv gaal leehum, “Al ḥagg ana baguul leekum, fi_z zaman aj jadiid, lamma Ibn al insaan yagvud vala kursi_l malik fi majdu, intu kamaan at tabavtuuni bitagvudu vala iṭnaashar kursi, wa taḥkumu vala gabaayil Israa’iil al iṭnaashar. Wa kullu waaḥid al xalla buyuut walla axwaan walla axwaat walla abu walla umm walla awlaad walla ziraavaat fishaan ismi, hu biyaaxud miyyat marra, wa bitkuun leehu al ḥayaat al abadiyya. Wa laakin katiiriin min an naas al fi_l awwal bikuunu fi_l aaxir, wa katiiriin min an naas al fi_l aaxir bikuunu fi_l awwal. Vashaan malakuut as sama zei siid beet. Wa hu marag badri fi_ṣ ṣabaaḥ vashaan ya’ajjir shaghghaaliin vashaan yashtaghilu fi_j jineena bitaavat al vinab. Wa ittafag mava_sh shaghghaaliin vashaan bidfav diinaar fi_l yoom, wa rassalum le jineentu. Wa_s saava tisva tagriiban, marag, wa shaaf naas taanyiin waagfiin saakit fi_s suug. Wa gaal leehum, Amshu intu kamaan le jineenti, wa ana baddiikum ujra tamaam. Wa hum mashu. Wa marag marra taanya as saava iṭnaashar wa kamaan as saava talaata wa vamal nafs al vamal. Wa marag as saava xamsa tagriiban wa liga taanyiin waagfiin. Wa gaal leehum, Le shinu intu waagfiin hina saakit ṭuul an nahaar? Wa gaalu leehu, Vashaan maa fih waaḥid ajjarna. Gaal leehum, Amshu intu kamaan le jineenti. Wa fi_l misa, siid aj jineena gaal le wakiilu, Naadi_sh shaghghaaliin w_adfav al ujra. W_ibtadi min an naas al fi_l aaxir lighaayat an naas al fi_l awwal. Wa_sh shaghghaaliin al kaanu ma’ajjariin as saava xamsa jo wa axadu diinaar diinaar. Wa lamma_l ma’ajjariin al fi_l awwal jo, iftakaru biyaaxudu aktar. Laakin hum kamaan axadu diinaar diinaar. Wa wakit maa kaanu yaaxduuhu, bigu yashtaku vala siid al beet, wa gaalu, An naas al fi_l aaxir deel ishtaghalu saava waaḥda bass, w_inta vamaltahum sawa mavaana niḥna, at tivibna tavb ash shughl wa fi ḥaraarat an nahaar. Wa radda vala waaḥid minnahum wa gaal leehu, Yaa ṣaaḥib, ana maa vamalta leek shi maa vadiil. (?) Maa ittafagta mavaai tishtaghilu le diinaar? Uxud maalak w_amshi. Ana vaawiz addi le_z zool al aaxir da zei maa addeetak. (?) Maa be_l gaanuun ’an avmil zei maa ana vaawiz be maali? Walla inta vindak galb baṭṭaal vashaan ana raajil kariim? Kida, an naas al fi_l aaxir bikuunu fi_l awwal, wa_n naas al fi_l awwal bikuunu fi_l aaxir.” Wa wakit maa Yasuuv kaan biṭlav le Uurushaliim, axad al iṭnaashar tilmiiz baraahum, wa fi_s sikka gaal leehum, “Shuufu! Niḥna naṭlav le Uurushaliim. W_Ibn al insaan, bisallimuuhu le_l gusus al kubaar wa muvallimiin al gaanuun, wa hum biḥkumu valeehu be_l moot, wa yasallimuuhu le naas ad dunya vashaan yaḍḥaku valeehu, wa yajliduuhu, wa yaṣlubuuhu. Wa hu biguum fi_l yoom at taalit.” Bavdeen umm awlaad Zabadi garrabat leehu mava awlaada, wa rakavat giddaamu wa ṭalabat minnu ḥaaja. Wa gaal leeha, “Inti vaawza shinu?” Gaalat leehu, “Addi amr van awlaadi_l itneen deel vashaan yagvudu, al waaḥid vala yamiinak, wa_t taani vala shimaalak fi malakuutak.” Wa laakin Yasuuv radda wa gaal, “Intu maa tavrifu al intu taṭlubu. Intu bitagdaru tatvabu zei maa ana batvab?” Gaalu leehu, “Binagdar.” Wa gaal leehum, “Ṣaḥiiḥ, bitashrabu min kubbaayati bitaavat at tavb, wa laakin al guvaad vala yamiini wa vala shimaali, maa leiya vashaan addiihu. Al maḥallaat deel fishaan an naas al Abuui jahhaz leehum min zamaan.” Wa lamma al vashara talaamiiz simivu da, kaanu zavlaaniin min al axwaan al itneen. Wa Yasuuv naadaahum leehu wa gaal, “Intu vaarfiin ru’asaa naas ad dunya yavmilu zei as saiyid valeehum, wa_l kubaar yaaxudu sulṭa valeehum. Wa laakin maa bikuun zei da beenkum. Laakin al vaawiz yakuun kabiir beenkum laazim yakuun xaddaamkum. Wa_l vaawiz yakuun al awwal beenkum laazim yakuun leekum vabd. Zei maa Ibn al insaan maa ja vashaan an naas yaxdimuuhu, laakin vashaan yaxdim an naas, wa vashaan yaddi nafsu fidaa le naas kutaar.” Wa wakit maa mashu min Ariiḥa, jamav kabiir tibivoohu. Wa shuuf! raajleen vaamyaaneen kaanu gaavidiin jamb as sikka. Wa lamma simivu Yasuuv yamurr be_s sikka, kooraku wa gaalu, “Yaa Rabb, yaa Ibn Daawuud, arḥamna!” Wa_n naas kallamoohum shadiid vashaan yaskutu. Wa laakin kooraku aktar wa gaalu, “Yaa Rabb, yaa Ibn Daawuud, arḥamna.” Wa Yasuuv wagaf wa naadaahum wa gaal, “Vaawiziinni avmil leekum shinu?” Gaalu leehu, “Yaa Rabb, aftaḥ vuyuunna.” Wa Yasuuv be raḥma limis vuyuunum, wa ṭawwaali gidru yashuufu, wa tibivoohu. Wa lamma garrabu le Uurushaliim wa wiṣil Beetfaaji, fi Jabal az Zeetuun, Yasuuv rassal itneen min talaamiizu wa gaal leehum, “Amshu le_l ḥilla al giddaamkum, wa ṭawwaali bitalgu ḥumaara marbuuṭa, wa jana mavaaha. Fikkuuhum wa jiibuuhum leiya. Iza aiyi waaḥid biguul leekum ḥaaja, kallimuuhu, Ar Rabb muḥtaaj leehum, wa hu birassilum ṭawwaali.” Wa da vashaan yatimm al kalaam al gaal an nabi, “Guulu le bint Ṣiḥyuun, Shuufi, al malik bitaavik biji leek Wadiiv, wa raakib vala ḥumaara. Wa vala daḥash, jana ḥumaara.” Wa_t talaamiiz mashu wa vamalu zei maa Yasuuv amarum. Wa jaabu_l ḥumaara wa_d daḥash, wa xaṭṭu hiduumum valeehum. wa Yasuuv gavad foogum. Wa_j jamav al kabiir farashu hiduumum fi_s sikka, wa naas taanyiin gaṭavu furuuv min ash shajar wa farashooha fi_s sikka. Wa_n naas al mashu giddaamu wa_n naas al mashu waraahu kooraku, “Uuṣanna le Ibn Daawuud! Mubaarak aj jaai b_ism ar Rabb! Uuṣanna fi_l vaali.” Wa lamma Yasuuv daxal Uurushaliim, kull al madiina itḥarrak. Wa sa’alu wa gaalu, “Da minu?” Wa_n naas raddu wa gaalu, “Da Yasuuv, an nabi min Naaṣira_j Jaliil.” Wa Yasuuv daxal maḥall al heekal wa ṭarad kull an naas al kaanu bibiivu wa bishtaru fi_l heekal. Wa galab ṭarabeezaat an naas al kaanu bibaddil al guruush wa karaasi_n naas al kaanu bibiivu_l ḥamaam. Wa gaal leehum, “Maktuub, Bisammu beeti beet le_ṣ ṣala. Laakin intu vaamiliinu beet le ḥaraamiyya.” Wa_l vamyaaniin wa_n naas al vuruj garrabu leehu fi maḥall al heekal, wa hu shafaahum. Wa laakin lamma_l gusus al kubaar wa muvallimiin al gaanuun shaafu_l ḥaajaat al vajiiba al hu vamala, wa shaafu_l awlaad bikooriku fi maḥall al heekal, “Uuṣanna le Ibn Daawuud,” kaanu zavlaaniin. Wa gaalu leehu, “Bitasmav al kalaam al awlaad deel biguulu?” Wa Yasuuv gaal, “Aiwa. Maa gareetu, Min xushuum awlaad wa aṭfaal jahhazta_l ḥamd?” Wa xallaahum wa marag min al madiina di le Beetvanya, wa naam hinaak. Wa fi_ṣ ṣabaaḥ, wakit maa kaan fi_s sikka raajiv le_l madiina, kaan javaan. Wa lamma shaaf shajarat tiin jamb as sikka, garrab leeha, wa laakin maa liga ḥaaja fiiha illa warag bass. Wa gaal leeha, “Maa bikuun tamar minnak taani marra le_l abad.” Wa ṭawwaali ash shajara yibsat. Lamma_t talaamiiz shaafu da, istaghrabu wa gaalu, “Keef ash shajara yibsat ṭawwaali?” Yasuuv radda wa gaal leehum, “Aguul leekum al ḥagg, iza vindakum iimaan, wa maa tashikku fi guluubkum, intu maa bitavmilu bass al ana vamaltu le_sh shajara, laakin iza bitguulu le_j jabal da, Amshi, armi nafsak fi_l baḥar, bikuun kida. Wa iza bitṣaddigu, kull al intu bitaṭlubu leehu fi_ṣ ṣala, bitagbaluuhu.” Wa lamma daxal maḥall al heekal, al gusus al kubaar wa shuyuux an naas garrabu leehu wakit maa hu kaan bivallim an naas. Wa gaalu leehu, “Bitavmil al ḥaajaat di be yaata sulṭa? Wa minu addaak as sulṭa di?” Yasuuv radda valeehum wa gaal, “Wa ana kamaan bas’alkum su’aal waaḥid. Iza intu bitruddu valeiya, ana kamaan bakallimkum be yaata sulṭa avmil al ḥaajaat di. Mavmuudiyyat Yuuḥanna kaanat min ween? Min as sama? Walla min an naas?” Wa fakkaru fi nufuusum wa gaalu, “Iza naguul, Min as sama, hu biguul, Le shinu maa ṣaddagtu beehu? Wa laakin iza naguul, Min an naas, niḥna xaayifiin min an naas, vashaan kulluhum biguulu Yuuḥanna nabi.” Vashaan da, hum raddu vala Yasuuv wa gaalu, “Maa binavrif.” Wa hu kamaan gaal leehum, “Wa laa ana baguul leekum be yaata sulṭa bavmil al ḥaajaat di. Taftakiru shinu? Kaan fih raajil vindu waladeen. Wa hu masha le_l awwal wa gaal leehu, Yaa waladi, amshi an nahaar da wa ishtaghil fi_j jineena bitaavat al vinab. Hu radda valeehu wa gaal, Ana maa bamshi. Laakin bavdeen taab wa masha. Bavdeen abuuhu masha le_t taani wa gaal nafs al kalaam. Wa radda valeehu wa gaal, Ana bamshi, yaa saiyid. Laakin hu maa masha. Yaatu min al itneen vamal iraadat al abu?” Gaalu, “Al awwal.” Yasuuv gaal leehum, “Aguul leekum al ḥagg. An naas al bilimmu_ḍ ḍariiba wa_n niswaan al baṭṭaalaat bidxulu malakuut Allaah gubbaalkum. Valashaan Yuuḥanna ja leekum maashi fi sikkat al birr, w_intu maa ṣaddagtu beehu. Laakin an naas al bilimmu_ḍ ḍariiba wa_n niswaan al baṭṭaalaat ṣaddagu beehu. Wa intu, lamma shuftu_l ḥaajaat deel, maa tubtu wa maa ṣaddagtu beehu. Asmav masal taani. Kaan fih siid beet, wa hu zarav jineent al vinab. Wa xaṭṭa zariiba ḥawla. Wa ḥafar vaṣaara le_l vinab, wa bana beet ḥars. Wa bavdeen ajjara le muzaariviin wa saafar. Wa lamma wakit at tamar garrab, rassal xaddaamiinu le_l muzaariviin vashaan yaaxudu tamaru. Wa_l muzaariviin masaku xaddaamiinu, wa ḍarabu_l waaḥid da, wa katalu daak, wa ramu ḥujaar vala taani. Wa bavdeen, hu rassal leehum xaddaamiin taanyiin, aktar min al wakit al awwal. Wa_l muzaariviin vamalu leehum zei maa vamalu fi_l awwal. Fi_l aaxir, rassal leehum waladu, wa gaal, Hum biḥtarimu ibni. Wa laakin lamma_l muzaariviin shaafu_l ibn, gaalu bavḍahum le bavḍ, Da huwa al bigbal al maal min abuuhu. Tavaalu, naktulu wa naaxud kullu maalu. Wa axadoohu wa ramoohu barra min aj jineena wa kataloohu. Vala kida, lamma ṣaaḥib jineent al vinab biji, biyavmil shinu le_l muzaariviin?” Gaalu leehu, “Hu biktul an naas al baṭṭaliin deelaak katl baṭṭaal, wa ya’ajjir jineent al vinab le muzaariviin taanyiin bidduuhu at tamar bitaavu fi waktu.” Yasuuv gaal leehum, “Maa gareetu abadan fi_l kitaab? Al ḥajar al bannaayiin abu, hu biga raas ar rukn. Ar Rabb vamal da, wa hu vajiib giddaamna. Vashaan da aguul leekum, biyaaxud malakuut Allaah minnakum wa biddiihu le naas taanyiin yajiibu tamaru.” Wa_z zool al yagav vala_l ḥajar da, bitkassar. Wa laakin lamma_l ḥajar daak yagav vala aiyi zool, bikassiru ḥitta ḥitta. Wa lamma_l gusus al kubaar wa_l Farriisiyyiin simivu amsaal Yasuuv, virifu hu kaan bitkallam vannum. Wa lamma jarrabu yamsikuuhu, xaafu min aj jumuuv, vashaan an naas gaalu hu nabi. Wa Yasuuv kallamum marra taanya be amsaal wa gaal, “Malakuut as sama zei malik jahhaz vazuumat virs le waladu. Wa rassal xaddaamiinu yanaadu_l mavzuumiin le_l vazuuma. Wa laakin hum abu yaju. Wa hu rassal xaddaamiin taanyiin, wa gaal leehum, Guulu le_l mavzuumiin, Shuufu, ana jahhazta al ghada. Ḍabaḥta teeraani wa_l bagar as samiin, wa kullu shi jaahiz. Tavaalu le_l virs. Wa laakin maa xallu baalum min al kalaam, wa mashu, waaḥid le ziraavatu, wa taani le shughlu. Wa_l baagiin masaku xaddaamiinu wa shatamoohum wa kataloohum. Wa_l malik biga zavlaan jiddan, wa rassal jeeshu wa katal an naas deelaak al katalu xaddaamiinu, wa ḥarag madiinatum. Bavdeen gaal le xaddaamiinu, ‘Vazuumat al virs jaahiza, wa laakin al mavzuumiin maa mustaḥiggiin. Vashaan kida, amshu le_s sikak al kabiira, wa kull al bitalguuhum hinaak, naaduuhum.’ Wa_l xaddaamiin deelaak maragu le_s sikak, wa lammu kull an naas al ligoohum, al baṭṭaaliin wa_l kwaiyisiin. Wa maḥall al virs kaan malyaan be_ḍ ḍuyuuf. Wa laakin lamma_l malik daxal vashaan yashuuf aḍ ḍuyuuf, shaaf zool hinaak maa kaan laabis hiduum al virs. Wa gaal leehu, ‘Yaa ṣaaḥib, keef daxalta hina biduun maa talbas hiduum al virs?’ Wa hu sakat. Bavdeen al malik gaal le_l xaddaamiin, Arbuṭu iideehu wa kirveehu, wa armuuhu barra fi_ḍ ḍulumma. Hinaak biyabku wa bivaḍḍu_l asnaan. Vashaan hu yanaadi naas kutaar, laakin yaxtaar naas galiiliin.” Bavdeen al Farriisiyyiin mashu wa itkallamu mava bavḍ keef yamsikuuhu be kalaamu. Wa hum rassalu leehu talaamiizum mava al Hiiruudiisiin. Wa hum gaalu, “Yaa Muvallim, niḥna vaarfiin inta taguul al ḥagg, wa tavallim sikkat Allaah be_l ḥagg. Wa inta maa taghayyir kalaamak vashaan fikr an naas, valashaanak maa tavmil farig been an naas. Vashaan da, kallimna. Taftakir shinu? Huwa be_l gaanuun ’an nadfav aḍ ḍariiba le Geeṣar walla laa?” Laakin Yasuuv virif fikrum al baṭṭaal, wa gaal, “Yaa manaafigiin, le shinu tajarribuuni? Warruuni girish aḍ ḍariiba.” Jaabu leehu girish. Wa sa’alum wa gaal, “Ṣuurat minu valeehu? Wa kitaabat minu?” Gaalu leehu, “Bitaavat Geeṣar.” Bavdeen gaal leehum, “Addu le Geeṣar ḥaajaat Geeṣar, w_addu le Allaah ḥaajaat Allaah.” Wa lamma simivu da, istaghrabu. Wa xalloohu wa maragu. Fi nafs al yoom, aṣ Ṣadduugiyyiin garrabu leehu, hum al biguulu maa fih giyaama. Wa sa’aloohu wa gaalu, “Yaa Muvallim, Muusa gaal, iza zool bimuut wa maa vindu awlaad, axuuhu laazim yitzawwaj maratu wa yajiib awlaad le axuuhu. Wa kaanu fih sabva axwaan beenana. Wa_l awwal itzawwaj wa maat, wa maa kaan vindu awlaad. Vashaan kida, axuuhu axada. Wa zei maa ḥaṣal le_l axu_l awwal, kida ḥaṣal le_t taani wa_t taalit, lighaayat as saabiv. Wa bavd maa kullahum maatu, al mara maatat kamaan. Wa fi_l giyaama, hiya bitkuun marat minu min as sabva? Vashaan kullahum itzawwaju beeha.” Wa Yasuuv radda valeehum wa gaal, “Intu ghalṭaaniin vashaan maa vaarfiin al Kutub wa laa guwwat Allaah. Vashaan fi_l giyaama, an naas maa bizawwiju wa laa bitzawwaju, laakin bikuunu zei malaaika fi_s sama. Wa fi xuṣuuṣ al giyaama min been al meyyitiin, maa gareetu_l kalaam al gaal leekum Allaah? Ana Ilaah Ibraahiim, wa Ilaah Is‐ḥaag, wa Ilaah Yavkuub. Hu maa Ilaah naas meyyitiin laakin Ilaah naas ḥaiyiin.” Wa lamma_n naas al kutaar simivoohu, istaghrabu min tavliimu. Wa laakin lamma_l Farriisiyyiin simivu ’innu sakkat aṣ Ṣadduugiyyiin, itlammu sawa. Wa waaḥid minnahum, wa hu gaaḍi_l gaanuun, sa’alu vashaan yajarribu. Wa gaal leehu, “Yaa Muvallim, yaatu amr huwa_l akbar fi_l gaanuun?” Wa gaal leehu, “Ḥibb ar Rabb Ilaahak be kullu galbak, wa be kullu nafsak, wa be kullu fikrak. Da_l amr al akbar wa_l awwal. Wa_l amr at taani zeiyu, Ḥibb jaarak zei maa bitḥibb nafsak. Be_l awaamir deel, kull al gaanuun wa_l anbiya bivalligu.” Wa wakit maa al Farriisiyyiin itlammu, Yasuuv sa’alum wa gaal, “Taftakiru shinu fi_l Masiiḥ? Hu ibn minu?” Gaalu leehu, “Hu ibn Daawuud.” Gaal leehum, “Vala kida, keef Daawuud be_r Ruuḥ bisammiihu Rabb, wa yaguul, Ar Rabb gaal le Rabbi, Agvud vala yamiini, lighaayat maa axuṭṭ vudwaanak tiḥit kirveek? Iza Daawuud yasammiihu Rabb, keef hu yakuun ibnu?” Wa maa fih waaḥid gidir yarudd valeehu kilma waaḥda. Wa min al yoom daak maa fih waaḥid gidir yas’alu su’aal taani. Bavdeen Yasuuv gaal le_j jumuuv wa le talaamiizu, “Muvallimiin al gaanuun wa_l Farriisiyyiin yagvudu vala kursi Muusa. Valashaan da, laazim tavmilu kullu shi al hum biguulu leekum, w_aḥfaẓuuhu. Wa laakin maa tavmilu zei maa hum yavmilu, vashaan hum yaguulu, wa maa yavmilu. Hum yarbuṭu aḥmaal tagiila, wa yaxuṭṭuuha vala aktaaf an naas. Laakin hum maa vaawiziin yaḥarrikum be iidum. Kullu shi al yavmiluuhu, yavmiluuhu vashaan an naas yashuufuuhum. Wa yalbasu valaama variiḍa fi raasum maktuuba fooga kilmaat Allaah. Wa yavmilu ṭaraf variiḍ vala hiduumum. Wa biḥibbu_l maḥall ash shariif fi_l vazuuma, wa_l karaasi_sh shariifa fi buyuut ar Rabb, wa yaḥibbu_s salaamaat fi_l aswaag, wa yaḥibbu_n naas yasammuuhum saiyid. Laakin maa taxallu_n naas yasammuukum saiyid, valashaan Muvallimkum waaḥid bass, wa kullakum axwaan. Wa maa tasammu aiyi waaḥid abu vala_l arḍ, vashaan Abuukum waaḥid bass, wa hu fi_s sama. Wa kamaan maa taxallu_n naas yasammuukum ra’iis, fishaan Ra’iiskum waaḥid bass, wa huwa_l Masiiḥ. Wa_z zool al akbar beenkum huwa bikuun xaddaamkum. Az zool al yarfav nafsu, bixuṭṭuuhu tiḥit. Wa_l yaxuṭṭ nafsu tiḥit, bikuun marfuuv. Wa laakin ḥuzn leekum, yaa muvallimiin al gaanuun wa_l Farriisiyyiin, yaa manaafigiin! valashaan intu bitagfilu malakuut as sama giddaam an naas. Vashaan intu nufuuskum maa tadxulu, wa laa taxallu_n naas ad daaxiliin yadxulu. Ḥuzn leekum, yaa muvallimiin al gaanuun wa_l Farriisiyyiin, al manaafigiin, vashaan intu taaklu buyuut an niswaan ar rujaalum maatu, wa taṣallu ṣala ṭawiila be_l ghishsh. Valashaan kida, bitagbalu ḥukm akbar. Ḥuzn leekum, yaa muvallimiin al gaanuun wa_l Farriisiyyiin, al manaafigiin! vashaan tagṭavu_l baḥar wa_l arḍ vashaan tarajjivu zool waaḥid le Allaah. Wa lamma yarjav, tavmiluuhu walad le jahannam aktar minnakum marrateen. Ḥuzn leekum, yaa naas al vamyaaniin al biguudu_n naas. Intu bitguulu, Iza kaan waaḥid yaḥlif be_l maḥall al gudduus, da maa ḥaaja. Wa laakin iza yaḥlif be dahab al maḥall al gudduus, laazim yavmil zei maa ḥalafu. Yaa ghushaam wa_l vaamyaaniin, yaatu akbar, ad dahab? walla_l maḥall al gudduus al yavmil ad dahab magaddas? Wa bitguulu, Al yaḥlif be maḥall aḍ ḍabiiḥa, da maa ḥaaja. Laakin al yaḥlif be_l hadiyya al foog maḥall aḍ ḍabiiḥa, laazim yavmil zei maa ḥalafu. Yaa vaamyaaniin! Yaatu akbar? Al hadiyya? walla maḥall aḍ ḍabiiḥa al yagaddis al hadiyya? Vala kida, al yaḥlif be maḥall aḍ ḍabiiḥa yaḥlif beehu, wa be kullu shi valeehu. Wa_l yaḥlif be_l maḥall al gudduus, yaḥlif beehu wa be_s saakin fiihu. Wa_l yaḥlif be_s sama, yaḥlif be kursi Allaah wa be_l gaavid valeehu. Ḥuzn leekum, yaa muvallimiin al gaanuun wa_l Farriisiyyiin, al manaafigiin! vashaan intu taddu_l waaḥid fi vashara min buhaaraatkum, an navnaav wa_sh shibitt wa_l kammoon, wa laakin taxallu_l ḥaajaat al ahamma min deel fi_l gaanuun, yavni al vadl wa_r raḥma wa_l iimaan. Laazim tavmilu di, wa maa taxallu diik. Yaa naas al vamyaaniin al biguudu_n naas! Intu bitgharbalu_l bavuuda wa bitablavu_j jamal! Ḥuzn leekum, yaa muvallimiin al gaanuun wa_l Farriisiyyiin, al manaafigiin! Intu bitnaḍḍifu_l finjaan wa_ṣ ṣahan min barra, wa laakin min juwwa hum malyaaniin ṭamav wa maḥabbat an nafs. Yaa Farriisi_l vamyaan, naḍḍif al finjaan wa_ṣ ṣaḥan min juwwa fi_l awwal, vashaan bavdeen hum bikuunu nuḍaaf min barra kamaan. Ḥuzn leekum, yaa muvallimiin al gaanuun wa_l Farriisiyyiin, al manaafigiin! Vashaaan intu zei gubuur mubeyyaḍiin. Tabeyyin jamiila min barra, laakin hiya min juwwa malyaana viḍaam an naas al maatu wa kullu wasaaxa. Zei da, intu kamaan min barra bitbeyyinu zei al baarriin le_n naas, wa laakinnakum min juwwa malyaaniin min nifaag, wa vamal baṭṭaal. Ḥuzn leekum, yaa muvallimiin al gaanuun, al manaafigiin! Vashaan intu tabnu gubuur al anbiya wa tazeyyinu_l maḥallaat al yadfinu fiihu_l baarriin. Wa taguulu, Iza niḥna kunna vishna fi aiyaam abahaatna, niḥna maa kunna sharakna mavaahum fi_d damm aj jara min al anbiya. Kida, intu tash‐hadu vala nufuuskum ’innakum awlaad an naas al katalu_l anbiya. Kida, amlu intu giyaas zanb abahaatkum. Yaa dabaayib, yaa awlaad al ḥayyaat, keef bitahrabu min ḥukm jahannam? Valashaan da, arassil leekum anbiya wa naas faahmiin wa muvallimiin al gaanuun. Wa bavḍ minnahum intu bitaktuluuhum wa bitaṣlubuuhum, wa bavḍ minnahum bitajliduuhum fi biyuut ar Rabb wa bitaṭruduuhum min balad le balad. Wa kida, kullu damm al baarriin aj jara vala_l arḍ biji valeekum, min damm Haabiil al baarr le damm Zakariyya ibn Baraxiyya al intu kataltuuhu been al maḥall al gudduus wa maḥall aḍ ḍabiiḥa. Aguul leekum al ḥagg, kullu da biji vala naas az zaman da. Yaa Uurushaliim, yaa Uurushaliim, al bitaktul al anbiya wa_l bitarmi ḥijaara foog an naas al murassaliin leekum. Kam marra kunta vaawiz alimm awlaadik, zei maa aj jidaada talimm aj jana bitaava tiḥit jinḥeeha. Wa laakin intu abeetu. Shuufu! Beetkum bikuun xarbaan. Aguul leekum, intu maa bitshuufuuni taani lighaayat maa taguulu, Mubaarak huwa al biji b_ism ar Rabb.” Wa Yasuuv marag wa kaan maashi min al heekal. Wa talaamiizu garrabu leehu vashaan yawarruuhu bunaa_l heekal. Wa radda valeehum wa gaal, “Bitshuufu kullu deel mush kida? Aguul leekum al ḥagg, maa bixallu hina ḥajar vala ḥajar al maa birmuuhu.” Wa wakit kaan gaavid vala Jabal az Zeetuun, talaamiizu garrabu leehu baraahum wa gaalu, “Kallimna, al ḥaaja di bitkuun miteen? Wa shinu al valaama at tawarriina inta bitaji, wa_z zaman da bixlaṣ?” Wa Yasuuv radda wa gaal leehum, “Xallu baalkum vashaan waaḥid maa bighishshkum. Vashaan naas kutaar biju b_ismi wa yaguulu, Ana huwa_l Masiiḥ, wa yaghishshu naas kutaar. Bitasmavu be ḥuruub wa xabar ḥuruub. Shuufu vashaan maa takuunu xaayifiin. Laazim al ḥaajaat di taḥṣal. Wa laakin aaxir ad dunya lissav maa ja. Vashaan balad taguum vala balad, wa mamlaka vala mamlaka. Wa bikuunu fih juuv wa zalaazil fi bavḍ al maḥallaat. Wa laakin kullu da bidaayat al awjaav. Bavdeen hum bisallimuukum le_ḍ ḍiig, wa biktuluukum. Wa kullu naas ad dunya biyakrahuukum vashaan ismi. Fi_l wakit da, naas kutaar bixallu sikkat ar Rabb, wa bisallimu bavḍahum bavḍ le_l vadu, wa bikrahu_t taanyiin. Wa anbiya kaḍḍaabiin katiiriin biguumu wa yaghishshu katiiriin. Wa vashaan ash sharr biziid, maḥabbat al katiiriin bitkuun baarda. Wa laakin huwa_l bitḥammal lighaayat aaxir ad dunya, huwa bixlaṣ. Wa bibashshiru be bishaarat al malakuut di fi_d dunya kullaha, vashaan shahaada le kullu naas ad dunya. Wa bavdeen aaxir ad dunya biji. Vala kida, bitshuufu_l ḥaaja al makruuha_t taxrab, waagfa fi_l maḥall al magaddas. An nabi Daaniyaal itkallam vannu. (Xalli_z zool al yagra al kalaam da yafham!) Fi_l wakit da xalluuhum al fi Yahuudiyya yahrabu le_j jibaal. Wa_z zool al bikuun barra min al beet, maa yadxul vashaan yashiil aiya ḥaaja min beetu. Wa_l fi_z ziraava, maa yarjav le wara vashaan yaaxud hiduumu. Wa ḥuzn le_l ḥaamiliin wa_l yaraḍḍivu aṭfaalum fi_l aiyaam diik. Wa ṣallu vashaan huruubkum maa bikuun fi_l xariif, wa laa fi_s sabit. Vashaan aḍ ḍiig bikuun shadiid xaaliṣ. Maa kaan fih ḍiig zei da min wakit Allaah xalag ad dunya lighaayat hassav. Wa maa bikuun fih taani marra abadan. Iza hu maa gaṣṣar al aiyaam diik maa fih waaḥid yakuun muxallaṣ. Wa laakin vashaan al muxtaariin, al aiyaam diik bitkuun giṣaira. Fi_l wakit daak, iza aiyi waaḥid biguul leekum, Shuufu! Ahu da_l Masiiḥ! walla, Huwa hinaak! maa taṣaddiguuhu. Vashaan Musaḥa kaḍḍaabiin wa anbiya kaḍḍaabiin biguumu, wa yavmilu valaamaat vaẓiima wa vajaayib, fishaan yaghishshu ḥatta_n naas al muxtaariin, iza da kaan mumkin. Shuufu! gulta leekum gubbaal maa ḥaṣal. Vashaan da, iza hum biguulu leekum, Hu fi_l xala, maa tamrugu. Walla, Ahu da, fi juwwa_l beet da, maa taṣaddigu. Vashaan zei maa al barg yaji min ash sharg wa yalmav le_l gharb, Ibn al insaan biji zei da kamaan. Fi_l maḥall al fiihu jism meyyit, aṣ ṣuguur bilimmu. Ṭawwaali bavd ḍiig al aiyaam diik, Ash shamish bitkuun ḍulumma, wa_l gamar maa biddi nuuru. An nijuum bigavu min as sama, wa guwwaat as sama bithizzu. Wa fi_l wakit daak, valaamat Ibn al insaan bitaẓhar fi_s sama, wa kullu gabaayil ad dunya bibku. Wa bishuufu Ibn al insaan jaai vala saḥaab as sama, be guwwa wa majd vaẓiim. Wa hu birassil malaaikatu be buug vindu sooṭ vaali. Wa hum bilimmu muxtaariinu min al arbava arkaan, min ash sharg le_l gharb. Itvallamu_l masal min shajarat at tiin. Lamma furuuva tabtadi takuun xaḍra, wa waraga taṭlav, intu vaarfiin al xariif gariib. Zei da intu kamaan, lamma tashuufu da kullu, bitavrifu huwa gariib, vala_l baab. Aguul leekum al ḥagg, az zaman da maa bifuut lighaayat maa takuun kullu di. As sama wa_l arḍ bifuutu, wa laakin kalaami maa bifuut abadan. Wa laakin al yoom daak wa_s saava diik maa fih waaḥid yavrifu. Wa laa malaaikat as sama, wa laa_l Ibn, laakin al Abu bass. Wa zei maa kaanat fi aiyaam Nuuḥ, bikuun kida fi_l aiyaam lamma Ibn al insaan biji. Vashaan fi_l aiyaam gubbaal al mooya ghaṭṭat ad dunya, kaanu yaaklu wa yashrabu, yitzawwaju wa yazawwiju, lighaayat al yoom al fiihu Nuuḥ daxal al murkab. Wa maa virfu ḥaaja lighaayat al mooya ghaṭṭat ad dunya wa axad kulluhum. Bikuun zei da lamma Ibn al insaan biji. Fi_l wakit da, raajleen bikuunu fi_z ziraava. Biyaaxudu_l waaḥid, wa bixallu_t taani. Marateen yaṭ‐ḥanu vala_l murḥaaka. Biyaaxudu_l waaḥda, wa bixallu_t taanya. Valashaan kida, xallu baalkum, vashaan intu maa vaarfiin al yoom ar Rabb bitaavkum biji. Laakin avrifu da. Iza siid al beet kaan virif as saava al ḥaraami kaan biji fiiha, hu kaan xalla baalu, wa maa xallaahu yadxul beetu be_l guwwa. Valashaan kida, kuunu intu kamaan jaahiziin. Vashaan Ibn al insaan biji fi saava intu maa taftakiru. Kida, minu huwa_l xaddaam al amiin ash shaaṭir, iza siidu vamalu wakiil vala xaddaamiinu vashaan biddiihum al akil bitaavum fi_l wakit al mazbuuṭ? Mubaarak al xaddaam daak, iza siidu bilgaahu yavmil kida lamma biji. Aguul leekum al ḥagg, hu biyavmilu wakiil vala kullu maalu. Wa laakin iza al xaddaam daak baṭṭaal, hu yaguul fi galbu, Siidi yit’axxar. Wa yabtadi yaḍrub al xaddaamiin al bishtaghilu mavaahu, wa yaakul wa yashrab mava_s sakraaniin. Wa siid al beet biji fi yoom hu maa yantaẓiru, wa fi saava hu maa yavrifa. Wa hu yajlidu shadiid, wa yaxuṭṭu mava_l manaafigiin. Hinaak bikuun al bika wa vaḍḍ as sinuun. Fi_l wakit da, malakuut as sama bikuun zei vashara banaat axadu lambaatum, wa mashu yagaabilu_l variis. Xamsa minnahum baliidaat, wa xamsa minnahum shaaṭraat. Kida, lamma al baliidaat axadu lambaatum, maa axadu jaaz mavaahum. Wa laakin ash shaaṭraat axadu jaaz fi vilba mava lambaatum. Wa_l variis it’axxar, wa kullahum bigu tavbaanaat wa naamu. Wa fi nuṣṣ al leel, kaan fih kooraak, Ahu da_l variis! Tavaalu gaabiluuhu. Bavdeen kull al banaat gaamu wa jahhazu lambaatum. Al baliidaat gaalu le_sh shaaṭraat, Addu leena min jaazkum, vashaan lambaatna bimuutu. Wa laakin ash shaaṭraat gaalu leehum, Laa, yimkin maa bikuun kifaaya leena wa leekum kamaan. Wa laakin amshu le_t tujjaar, w_ishtaru le nufuuskum. Wa wakit maa mashu yashtaru, al variis wiṣil. Wa_l banaat aj jaahizaat, daxalu mavaahu le_l viris. Wa_l baab kaan magfuul. Bavdeen at taanyaat jo kamaan, wa gaalu, Yaa saiyid, yaa saiyid, aftaḥ leena! Wa laakin hu radda valeehum wa gaal, Aguul leekum al ḥagg, ana maa vaarifkum. Vashaan da, xallu baalkum, vashaan intu maa vaarfiin al yoom walla_s saava. Vashaan bikuun zei raajil masaafir. Wa naada xaddaamiinu wa sallam leehum amwaalu. Wa adda le waaḥid, xumsumiyyat jineeh. Wa le taani miiteen jineeh, wa le taani miyyat jineeh, zei maa kullu waaḥid vindu gudra. Bavdeen hu saafar. Wa huwa_l gibil al xumsumiyyat jineeh masha ṭawwaali, wa ishtara wa taajar beehu, wa zaadu be xumsumiyyat jineeh taani. Wa kida, al axad al miiteen jineeh zaadu be miiteen taani. Wa laakin al axad al miyyat jineeh, masha wa ḥafar fi_l arḍ wa dass fiḍḍat siidu. Wa bavd wakit ṭawiil, siid al xaddaamiin deelaak rajav wa vamal al ḥisaab mavaahum. Wa_l axad al xumsumiyyat jineeh garrab leehu wa jaab xumsumiyya taanya wa gaal, Yaa saiyid, sallamta leiya xumsumiyyat jineeh. Wa ahi di xumsumiyya taanya al ana zidta fooga. Wa siidu gaal leehu, Vamalta kwaiyis, yaa_l xaddaam aṭ ṭaiyib al amiin. Kunta amiin fi_l galiil. Kida bavmilak mas’uul vala_l katiir. Adxul le faraḥ siidak. Bavdeen al axad al miyyateen jineeh garrab leehu wa gaal, Yaa saiyid, sallamta leiya miiteen jineeh. Ahi di miiteen taanya al ana zidta fooga. Wa siidu gaal leehu, Vamalta kwaiyis, yaa_l xaddaam aṭ ṭaiyib al amiin. Kunta amiin fi_l galiil. Kida bavmilak mas’uul vala_l katiir. Adxul le faraḥ siidak. Bavdeen al gibil al miyyat jineeh garrab leehu kamaan, wa gaal, Yaa saiyid, virifta inta raajil shadiid, wa tagṭav fi_l maḥall al inta maa zaravta fiihu, wa talimm fi_l maḥall al inta maa rameet fiihu_t teeraab. Kida, ana kunta xaayif, wa masheet wa dasseet al miyyat jineeh fi_l arḍ. Shuuf, ahu da ḥaggak. Wa siidu radda valeehu wa gaal, Yaa_l xaddaam ash sharriir al kaslaan! (?) Virifta ana bagṭav fi_l maḥall al ana maa zaravta fiihu, wa balimm fi_l maḥall al ana maa rameet fiihu_t teeraab? Vashaan da, kaan laazim inta tasallim fiḍḍati le_l bank, vashaan lamma ana jiit, kunta gibiltaha mava ribiḥ. Uxdu minnu_l miyyat jineeh, wa addiihu le_l vindu_l alf jineeh. Vashaan le kullu waaḥid al vindu, yadduuhu, wa bikuun leehu katiir. Wa laakin al maa vindu, biyaaxudu minnu al vindu. Wa laakin al xaddaam al baṭṭaal, armuuhu le_ḍ ḍulumma al fih barra. Hinaak bikuun al bika wa vaḍḍ as sinuun. Lamma Ibn al insaan biji fi majdu, wa kull al malaaika mavaahu, fi_l wakit daak biyagvud vala kursi majdu. Wa kullu naas ad dunya bitlimmu giddaamu. Wa hu bifarrigum waaḥid min at taani, zei maa ar raavi yafarrig al xirfaan min al ghanam. Wa bixuṭṭ al xirfaan van yamiinu, wa_l ghanam van ash shimaal. Bavdeen al Malik biguul le_n naas al fi yamiinu, Tavaalu, yaa mubaarakiin min Abuui. Uxud al malakuut al majahhaz leekum min bidaayat ad dunya. Vashaan ana kunta javaan, wa intu addeetuuni akl. Kunta vaṭshaan, wa addeetuuni shiraab. Kunta ghariib, wa vazamtuuni le biyuutkum. Maa kaan vindi hiduum, wa intu labbastuuni. Kunta vaiyaan, w_intu zurtuuni. Kunta fi_s sijin, w_intu jiitu leiya. Bavdeen al baarriin biguulu leehu, Yaa Rabb, miteen shufnaak javaan wa addeenaak akl? Walla miteen kunta vaṭshaan wa addeenaak shiraab? Wa miteen shufnaak ghariib, wa vazamnaak? Wa miteen shufnaak biduun hiduum wa addeenaak hiduum? Wa miteen shufnaak vaiyaan walla fi_s sijin wa jiina leek? Wa_l Malik birudd wa biguul leehum, Aguul leekum al ḥagg, zei maa intu vamaltuuhu le waaḥid min axwaani deel al aṣghar, vamaltuuhu leiya. Bavdeen hu biguul le_n naas fi shimaalu, Amshu minni, yaa malvuuniin, le_n naar al abadiyya al majahhaza le Ibliis wa malaaikatu. Vashaanni kunta javaan, wa intu maa addeetuuni akl. Kunta vaṭshaan, wa maa addeetuuni shiraab. Kunta ghariib, w_intu maa vazamtuuni. Kunta varyaan, wa maa labbastuuni. Kunta vaiyaan wa fi_s sijin wa maa jiitu tazuuruuni. Wa bavdeen hum kamaan biruddu wa biguulu leehu, Yaa Rabb, miteen shufnaak javaan walla vaṭshaan? Walla miteen kunta ghariib, walla varyaan, walla vaiyaan, walla fi_s sijin wa maa saavadnaak? Wa bavdeen hu biguul leehum, Aguul leekum al ḥagg, zei maa intu maa vamaltuuhu le waaḥid min al aṣghar deel, maa vamaltuuhu leiya. Bavdeen deel bimshu le_j jiza al abadiyya, wa laakin al baarriin bimshu le_l ḥayaat al abadiyya.” Bavd maa Yasuuv kammal kull al kalaam da, gaal le talaamiizu, “Intu vaarfiin Viid al Fiṣaḥ yakuun bavd yoomeen, wa bisallimu Ibn al insaan vashaan yaṣlubuuhu.” Bavdeen al gusus al kubaar wa shuyuux an naas itlammu fi beet ra’iis al gusus al yasammuuhu Gayaafa. Wa itkallamu mava bavḍ vashaan yagbuḍ vala Yasuuv be_s sirr wa yaktuluuhu. Wa laakin gaalu, “Mush fi wakit al viid, vashaan yimkin takuun fih fitna been an naas.” Wa lamma Yasuuv kaan fi Beetvanya fi beet Simvaan al vindu_j jizaam, mara garrabat leehu vindaha gizaaza min ruxaam, fiiha riiḥa ghaalya jiddan. Wa kabbata vala raasu wakit maa kaan gaavid fi_ṭ ṭarabeeza. Wa laakin lamma_t talaamiiz shaafu da, bigu zavlaaniin wa gaalu, “Le shinu hiya tawaddir ar riiḥa di? Vashaan kaan mumkin yabiivu_r riiḥa di be guruush katiir wa yadduuha le_l masaakiin.” Wa laakin Yasuuv virif, wa gaal leehum, “Le shinu tatavvibu_l mara? Vashaan hiya vamalat leiya vamal jamiil. Vashaan al masaakiin mavaakum fi kullu wakit, wa laakin ana maa bakuun mavaakum fi kullu wakit. Lamma hiya kabbat ar riiḥa di vala jismi, vamalata vashaan tajahhizni vashaan yadfinuuni. Aguul leekum al ḥagg, fi kullu maḥall al yabashshiru be_l injiil da fi_d dunya kullu, bixabbiru kamaan be_l hiya vamalat vashaan yitzakkaruuha.” Bavdeen, waaḥid min al iṭnaashar, al yasammuuhu Yahuuza Isxariyuuṭi, masha le_l gusus al kubaar, wa gaal leehum, “Intu raḍyaaniin tadduuni shinu, wa ana basallimu leekum?” Wa hum ḥasabu leehu talaatiin ḥittat fiḍḍa. Wa min al wakit daak, hu kaan bifattish vala furṣa vashaan yasallimu. Wa fi_l yoom al awwal min Viid al Faṭiir, at talaamiiz garrabu le Yasuuv wa gaalu, “Ween inta vaawizna najahhiz leek vashaan inta bitaakul fiihu_l Fiṣaḥ?” Wa gaal leehum, “Amshu le_l madiina le fulaan, wa guulu leehu, Al muvallim yaguul, Wakti gariib. Basawwi Viid al Fiṣaḥ mava talaamiizi fi beetak.” Wa_t talaamiiz vamalu zei maa Yasuuv amarum, wa jahhaz al Fiṣaḥ. Wa fi_l misa, Yasuuv kaan gaavid fi_ṭ ṭarabeeza mava_l iṭnaashar talaamiiz. Wa wakit maa kaanu yaaklu, hu gaal, “Aguul leekum al ḥagg. Waaḥid minnakum bisallimni.” Wa hum bigu ḥaznaaniin jiddan. Wa kullu waaḥid ibtada yaguul leehu, “Maa ana, mush kida, yaa Rabb?” Wa radda wa gaal leehum, “Az zool ad daxal iidu fi_ṣ ṣaḥan mavaai, huwa bisallimni. Ṣaḥiiḥ, Ibn al insaan maashi, zei maa maktuub vannu. Laakin ḥuzn le_z zool daak al yasallim Ibn al insaan. Kaan aḥsan le_z zool daak iza maa kaan mawluud.” Yahuuza as sallamu gaal leehu, “Maa ana, mush kida, yaa Rabb?” Gaal leehu, “Inta gulta.” Wa wakit maa kaanu yaaklu, Yasuuv axad veesh wa baarak wa kassaru wa addaahu le_t talaamiiz wa gaal, “Uxdu, uklu, da huwa jismi.” Wa axad kubbaaya. Wa bavd maa shakar Allaah, addaaha leehum wa gaal, “Ashrabu minnaha kullakum. Vashaan da huwa dammi le_l ittifaag aj jadiid, al yitdaffag le naas katiiriin vashaan yaghfir al xaṭaaya. Wa aguul leekum, min hassav ana maa bashrab taani min mooyat al vinab di, lighaayat al yoom daak al ana bashraba mavaakum jadiid fi malakuut Abuui.” Wa bavd maa rattal tartiila, maragu le Jabal az Zeetuun. Bavdeen Yasuuv gaal leehum, “Kullukum bitagavu al leela di vashaanni. Vashaan maktuub, Ana baḍrub ar Raavi, wa xirfaan al muraaḥ yitshattatu. Wa laakin bavd maa baguum, bamshi giddaamkum le_j Jaliil.” Wa Buṭrus radda wa gaal leehu, “Iza kullahum yagavu vashaanak, ana maa bagav abbadan.” Yasuuv gaal leehu, “Aguul leek al ḥagg, Fi_l leela di, gabl maa ad diik yakoorik, inta bitankirni talaata marraat.” Wa Buṭrus gaal leehu, “Iza ana laazim amuut mavaak, ana maa bankirak.” Wa kull at talaamiiz gaalu kida kamaan. Bavdeen, Yasuuv ja mavaahum le maḥall yasammuuhu Jetseemaani. Wa gaal le_t talaamiiz, “Agvudu hina wa ana bamshi hinaak wa baṣalli.” Wa axad mavaahu Buṭrus wa waladeen Zabadi, wa ibtada yakuun ḥaziin wa yafakkir katiir. Bavdeen gaal leehu, “Nafsi ḥaziina jiddan ḥatta_l moot. Istannu hina w_aḥrasu mavaai.” Wa bavdeen masha giddaam shwaiya, wa wagav vala washshu wa ṣalla wa gaal, “Yaa Abuui, iza mumkin, xalli_sh shi at tagiil da al biji leiya yafuut minni. Wa laakin maa zei maa ana vaawiz, laakin zei maa inta vaawiz.” Wa ja le_t talaamiiz wa ligaahum naayimiin. Wa gaal le Buṭrus, “Kida, maa kuntu tagdaru taḥrasu mavaai saava waaḥda? Aḥrasu wa ṣallu, vashaan maa tadxulu fi tajriba. Be_l ḥagg ar ruuḥ raḍyaan, laakin aj jism ḍaviif.” Wa masha marra taanya wa ṣalla wa gaal, “Yaa Abuui, iza maa fih ṭariiga taanya, illa agbal ash shi at tagiil da, ana raḍyaan be_l inta vaawiz tajiib valeiya.” Wa ja taani wa ligaahum naayimiin, vashaan vuyuunum kaanat tagiila. Wa xallaahum marra taanya, wa masha wa ṣalla taalit marra wa gaal nafs al kalaam. Bavdeen ja le_t talaamiiz wa gaal leehum, “( ? ) Intu lissav naayimiin wa tistariiḥu? Shuufu, as saava gariiba al fiiha yasallimu Ibn al insaan le iideen al xaaṭyiin. Guumu, namshi. Shuufu, huwa_l yasallimni garrab.” Wa wakit maa huwa lissav yitkallam, Yahuuza, waaḥid min al iṭnaashar, wiṣil. Wa jamaava katiira kaanu mavaahu shaayliin suyuuf wa vaṣaayaat, murassaliin min al gusus al kubaar wa shuyuux an naas. Wa huwa as sallam Yasuuv kaan addaahum valaama, wa gaal, “Al ana basallim valeehu salaam shadiid, da huwa. Amsikuuhu.” Wa huwa ṭawwaali garrab le Yasuuv, wa gaal, “As salaam, yaa Saiyidi.” Wa sallam valeehu salaam shadiid. Wa Yasuuv gaal leehu, “Yaa ṣaaḥbi, inta jiit hina le shinu?” Bavdeen hum garrabu leehu wa xaṭṭu iideehum vala Yasuuv wa masakoohu. Wa shuuf, waaḥid min deel al kaanu mava Yasuuv madda iidu, wa salla seefu, wa ḍarab vabd ra’iis al gusus, wa gaṭav aḍaanu. Bavdeen Yasuuv gaal leehu, “Rajjiv seefak fi maḥallu. Vashaan kull al biyaaxudu_s seef bimuutu be_s seef. Taftakir ana maa bagdar aṭlub min Abuui? Wa hu ṭawwaali birassil leiya aktar min iṭnaashar firga min al malaaika. Laakin keef bitimm al maktuub fi_l Kutub al biguulu ’innu laazim bikuun kida?” Fi_s saava diik, Yasuuv gaal le_j jumuuv, “( ? ) Jiitu be suyuuf wa vaṣaayaat vashaan tagbuḍu valeiya zei maa ana ḥaraami? Kullu yoom kunta gaavid fi_l heekal bavallim an naas, wa intu maa masaktuuni. Wa laakin kullu da ḥaṣal vashaan bitakmal Kutub al anbiya.” Bavdeen kull at talaamiiz xalloohu wa harabu. Bavdeen hum al gabaḍu vala Yasuuv gaadoohu le Giyaafa ra’iis al gusus, fi_l maḥall al itlammu fiihu muvallimiin al gaanuun wa_sh shuyuux. Wa laakin Buṭrus tibivu min baviid, lighaayat ḥoosh ra’iis al gusus. Wa daxal juwwa wa gavad been al ḥurraas vashaan yashuuf al aaxir. Wa_l gusus al kubaar wa_l majlis kullu, kaanu yaṭlubu shahaada kaḍḍaaba vala Yasuuv vashaan yaktuluuhu. Laakin maa ligooha, mava ’innu shaahidiin kaḍḍaabiin katiiriin garrabu leehu. Laakin fi_l aaxir, itneen garrabu leehu wa gaalu, “Az zool da gaal, Ana bagdar axrab heekal Allaah, wa abniihu fi talaatat aiyaam.” Wa ra’iis al gusus gaam wa gaal, “Maa tarudd valeehum ḥaaja? Shinu da an naas deel yash‐hadu valeek?” Wa laakin Yasuuv sakat. Wa ra’iis al gusus gaal leehu, “Aamurak ’an taḥlif be Allaah al Ḥai, guul leena iza inta al Masiiḥ, Ibn Allaah.” Yasuuv gaal leehu, “Inta gulta. Wa kamaan, aguul leekum, bavdeen bitshuufu Ibn al insaan gaavid van yamiin al Gudra, wa jaai vala saḥaab as sama.” Bavdeen ra’iis al gusus sharraṭ hiduumu wa gaal, “Hu gaal kalaam baṭṭaal vala_r Rabb. Niḥna vaawiziin shuhuud taanyiin le shinu? Shuufu! Intu simivtu kalaamu_l baṭṭaal vala_r Rabb. Fikrakum shinu?” Hum raddu wa gaalu leehu, “Hu yistaḥigg al moot.” Bavdeen bazagu fi washshu wa ḍaraboohu shadiid. Wa bavḍ minnahum daggoohu be iidum, wa gaalu, “Itnabba, yaa_l Masiiḥ, minu da aḍ ḍarabak?” Wa Buṭrus kaan gaavid barra fi_l ḥoosh. Wa xaddaama garrabat leehu wa gaalat, “Inta kamaan kunta mava Yasuuv aj Jaliili.” Wa laakin hu nakar giddaam kullahum wa gaal, “Maa bavrif al inti taguuli.” Wa lamma masha barra gariib min al baab, xaddaama taanya shaafatu, wa gaalat le_l kaanu hinaak, “Az zool da kaan mava Yasuuv an Naaṣiri.” Wa kamaan nakar be ḥalaf, “Ana maa vaarif ar raajil.” Wa bavd shwaiya al waagfiin hinaak garrabu wa gaalu le Buṭrus, “Be_l ḥagg, inta kamaan waaḥid minnahum, vashaan kalaamak yawarriihu.” Bavdeen biga yalvan wa yaḥlif, “Ana maa vaarif ar raajil.” Wa ṭawwaali ad diik koorak. Wa Buṭrus itzakkar al kalaam al gaal leehu Yasuuv, “Gubbaal ad diik yakoorik, bitankirni talaata marraat.” Wa marag barra wa baka bika murr. Wa fi_ṣ ṣabaaḥ, kull al gusus al kubaar wa shuyuux an naas itkallamu mava bavḍ ḍidd Yasuuv vashaan yaktuluuhu. Wa rabaṭoohu wa saagoohu wa sallamoohu le Biilaaṭus al mudiir. Wa lamma Yahuuza, huwa_s sallamu, shaaf ’innahum ḥakamu valeehu, it’assaf, wa rajjav at talaatiin ḥitta min al fiḍḍa le_l gusus al kubaar wa_sh shuyuux, wa gaal, “Vamalta xaṭiyya vashaan sallamta raajil biduun ghalaṭ.” Gaalu, “Maalkum wa maalna? Inta_l mas’uul.” Wa rama_l fiḍḍa fi_l heekal, wa marag wa shanag nafsu. Wa laakin al gusus al kubaar axadu_l fiḍḍa wa gaalu, “Maa be_l gaanuun naxuṭṭa fi_l xaziina, vashaan hiya taman damm.” Vashaan da, itkallamu mava bavḍ, w_ishtaru beehu ziraava daggaag al buraam, vashaan yadfin fiihu_l ghariibiin. Vashaan da, yasammu_z ziraava di, “Ziraavat ad Damm” lighaayat al yoom da. Fi_l wakit daak, tamma kalaam an nabi Irmiya lamma gaal, “Wa axadu_t talaatiin ḥitta min al fiḍḍa. Da at taman an naas Israa’iil xaṭṭu valeehu. Wa addooha le ziraavat daggaag al buraam, zei maa ar Rabb amarni.” Wa Yasuuv gaam giddaam al mudiir. Wa_l mudiir sa’alu wa gaal, “Inta Malik al Yahuud?” Wa Yasuuv gaal, “Inta taguul.” Wa laakin lamma_l gusus al kubaar wa_sh shuyuux kaanu yashtaku valeehu, maa radda valeehum ḥaaja. Bavdeen Biilaaṭus gaal leehu, “Maa bitasmav kam ḥaaja yash‐hadu valeek?” Laakin hu maa radda valeehu wa laa van kilma waaḥda. Wa_l mudiir istaghrab jiddan. Wa kaan fih tartiib fi_l viid. Al mudiir kaan bifikk waaḥid maḥbuus. Wa_n naas ixtaaru_l hum daayiriinu. Wa fi_l wakit daak, kaan vindahum waaḥid maḥbuus mavruuf le kull an naas. W_ismu Baraabaas. Valashaan kida, lamma_n naas itlammu, Biilaaṭus gaal leehum, “Intu vaawiziini afikk leekum minu? Baraabaas? walla Yasuuv al yasammuuhu_l Masiiḥ.” Vashaan virif ’innahum sallamoohu min al ḥasad. Wa kamaan, wakit maa kaan gaavid vala kursi_l ḥukm, maratu rassalat leehu wa gaalat, “Maa tavmil aiya ḥaaja le_r raajil al baarr da. Vashaan vazzabta katiir fi ḥilm an nahaar da fishaannu.” Wa_l gusus al kubaar wa_sh shuyuux itkallamu mava_n naas lighaayat maa ittafagu yaṭlubu Baraabaas wa yaktulu Yasuuv. Wa_l mudiir gaal leehum taani marra, “Yaatu min al itneen vaawiziini afikk leekum?” Wa gaalu, “Baraabaas.” Biilaaṭus gaal leehum, “Vala kida, bavmil shinu be Yasuuv al yasammuuhu_l Masiiḥ?” Wa kullahum gaalu, “Aṣlubuuhu.” Wa hu gaal, “Le shinu? Xaṭiyyatu shinu?” Laakin kooraku aktar wa gaalu, “Aṣlubuuhu.” Wa lamma Biilaaṭus shaaf kalaamu maa vamal ḥaaja, wa laakin dawsha kaanat tabtadi, axad mooya wa ghassal iideehu giddaam aj jamav, wa gaal, “Ana maa mas’uul min damm ar raajil da. Shuufu intu baraakum.” Wa kull an naas gaalu, “Dammu valeena wa vala awlaadna!” Bavdeen hu fakka Baraabaas, wa jalad Yasuuv, wa sallamu vashaan yaṣlubuuhu. Bavdeen vasaakir al mudiir axadu Yasuuv le beet al mudiir, wa lammu kullu_l vasaakir giddaamu. Wa shaalu minnu hiduumu wa labbasoohu jallabiyya ḥamra, wa vamalu taaj min shook wa xaṭṭoohu vala raasu, wa xaṭṭu vaṣaaya fi iidu_l yamiin. Wa rakavu giddaamu wa ḍiḥiku valeehu wa gaalu, “As salaam, yaa Malik al Yahuud!” Wa bazagu valeehu, wa axadu_l vaṣaaya, wa ḍaraboohu vala raasu. Wa bavd maa ḍiḥiku valeehu, shaalu minnu_j jallabiyya, wa labbasoohu hiduumu, wa gaadoohu barra vashaan yaṣlubuuhu. Wa wakit maa kaanu maashiin, ligu zool Geirawaani, ismu Simvaan. Wa axadoohu be guwwa vashaan yashiil ṣaliibu. Wa lamma jo le maḥall yasammuuhu Juljuta, yavni, maḥall jumjuma addoohu xamra vashaan yashraba, malaxbaṭa be ḥaaja murra. Wa laakin lamma ḍaaga, aba yashraba. Wa bavd maa ṣalaboohu, gasamu hiduumu beenum be_l gurav. Bavdeen gavadu wa ḥarasoohu hinaak. Wa xaṭṭu shakwaahu foog raasu al maktuuba valeeha, “Da huwa Yasuuv, Malik al Yahuud.” Wa itneen ḥaraamiyya inṣalabu mavaahu, waaḥid van al yamiin wa waaḥid van ash shimaal. Wa_l maarriin be_s sikka shatamoohu, wa hazzu ruuseehum, wa gaalu, “Inta al bitaxrab al heekal wa bitabniihu fi talaatat aiyaam, xalliṣ nafsak. Iza inta Ibn Allaah, anzil min aṣ ṣaliib.” Wa kida kamaan, al gusus al kubaar ḍiḥiku valeehu, hum, wa muvallimiin al gaanuun, wa_sh shuyuux, wa gaalu, “Hu xallaṣ naas taanyiin, wa laakin hu maa yagdar yaxalliṣ nafsu. Huwa Malik Israa’iil! Xalliihu yanzil hassav di min aṣ ṣaliib, wa niḥna naṣaddig beehu. Hu ṣaddag be Allaah. Xalli Allaah yaxalliṣu hassav iza huwa yaḥibbu, vashaan hu gaal, Ana Ibn Allaah.” Wa_l ḥaraamiyya al kaanu maṣluubiin mavaahu shatamoohu zei da kamaan. Wa min as saava iṭnaashar, kaanat fih ḍulumma fi kull al arḍ lighaayat as saava talaata. Wa_s saava talaata tagriiban, Yasuuv koorak be ṣoot vaali, wa gaal, “Iili, Iili, lama shabagtani?” yavni, “Ilaahi, Ilaahi, le shinu xalleetni?” Wa bavḍ min an naas al kaanu waagfiin hinaak, lamma simivoohu, gaalu, “Ar raajil da yanaadi Iiliyya.” Wa ṭawwaali waaḥid minnahum jara wa axad sifinja wa mala’a be xall, wa xaṭṭaaha vala vaṣaaya ṭawiila, wa addaaha leehu vashaan yashrab. Wa laakin at taanyiin gaalu, “Xalliihu, nashuuf iza Iiliyya biji yaxalliṣu.” Wa Yasuuv koorak taani marra be ṣoot vaali, wa sallam ruuḥu. Wa shuuf! sitaarat al heekal itsharraṭ le itneen, min foog le tiḥit. Wa_l arḍ ithazzat, wa_l ḥujaar itkassaru. Wa_l gubuur kamaan infataḥu, wa katiir min ajsaam al giddiisiin al kaanu naayimiin gaamu, wa maragu min al gubuur bavd maa Yasuuv gaam, wa daxalu_l madiina_l magaddasa, wa ẓaharu le naas katiir. Wa lamma ra’iis aj jeesh wa_l mavaahu al kaanu yaḥrasu Yasuuv shaafu_z zalzala wa_l ḥaṣal, kaanu xaayifiin jiddan, wa gaalu, “Be_l ḥagg, da kaan Ibn Allaah!” Wa niswaan kutaar kaanu fih kamaan, yavaayinu min baviid. Wa hum tibivu Yasuuv min aj Jaliil vashaan yaxdimuuhu. Wa beenum Maryam al Majdaliyya, wa Maryam umm Yavkuub wa Yuusi, wa umm awlaad Zabadi. Wa fi_l misa, raajil ghani ja min Arraama ismu Yuusif. Wa hu kamaan kaan tilmiiz le Yasuuv. Wa hu masha le Biilaaṭus wa ṭalab jism Yasuuv. Wa fi_l wakit da, Biilaaṭus amarum yadduuhu leehu. Wa Yuusif axad aj jism, wa laffaahu fi gumaash tiil naḍiif, wa xaṭṭaahu fi gabru_j jadiid al hu gaṭav fi_l ḥajar. Wa lazza ḥajar kabiir vala xashm al gabr, wa masha. Wa Maryam al Majdaliyya wa Maryam at taanya kaanu hinaak, gaavidaat fi_j jamb at taani gariib min al gabr. Wa_l yoom at taani, yavni, bavd Yoom al Istavdaad, al gusus al kubaar wa_l Farriisiyyiin itlammu giddaam Biilaaṭus wa gaalu, “Yaa saiyid, nitzaakkar al ghashshaash da wakit maa huwa lissav ḥai gaal, Bavd talaatat aiyaam, baguum. Vashaan kida, aamur ’an yaḥrasu_l gabr lighaayat taalit yoom, vashaan talaamiizu maa yamshu wa yasrigu jismu, wa yaguulu le_n naas, Hu gaam min been al meyyitiin, wa_l ghishsh al aaxir bikuun akvab min al awwal.” Wa Biilaaṭus gaal leehum, “Vindakum vasaakir. Amshu w_aḥrasuuhu zei maa tagdaru.” Vala kida, mashu wa ḥarasu_l gabr tamaam. Wa xaṭṭu_l xitim vala_l ḥajar wa xaṭṭu_l ḥurraas hinaak. Wa bavd as sabit, badri fi_ṣ ṣabaaḥ fi_l yoom al awwal min al usbuuv, Maryam al Majdaliyya wa Maryam at taanya mashu yashuufu_l gabr. Wa shuuf! Kaanat fih zalzala kabiira. Valashaan malaak ar Rabb nazal min as sama, wa ja wa lazza_l ḥajar min xashm al gabr, wa gavad foogu. Wa shaklu zei al barg, wa hiduumu abyaḍ zei talj. Wa_l ḥurraas kaanu xaayifiin jiddan minnu, wa rajafu, wa bigu zei al meyyitiin. Wa laakin al malaak gaal le_n niswaan, “Maa taxaafu. Ana vaarif intu tafattishu vala Yasuuv al maṣluub. Hu maa fih hina, vashaan gaam zei maa hu gaal. Tavaalu, shuufu_l maḥall al hu kaan raagid fiihu. Bavdeen, amshu be surva, wa guulu le talaamiizu ’innu gaam min been al meyyitiin. Wa shuufu hu yamshi gubbaalkum le_j Jaliil. Bitshuufuuhu hinaak. Shuuf! ana gulta leekum.” Vala kida hum mashu be surva min al gabr be xoof, wa kaanu farḥaanaat jiddan. Wa jaru vashaan yaxabbiru talaamiizu. Wa shuuf! Yasuuv gaabalum wa gaal leehum. “Salaam leekum.” Wa garrabu leehu wa masaku kirveehu wa vabadoohu. Bavdeen Yasuuv gaal leehum, “Maa taxaafu. Amshu wa guulu le axwaani ’innahum yamshu le_j Jaliil. Wa hinaak bishuufuuni.” Wa wakit maa mashu, shuuf, bavḍ min al ḥurraas jo le_l madiina wa xabbaru_l gusus al kubaar be kullu shi al ḥaṣal. Wa lamma itlammu mava_sh shuyuux wa itkallamu mava bavḍ, addu guruush katiir le_l vasaakir. Wa gaalu, “Guulu le_n naas, Talaamiizu jo be_l leel wa saragoohu wa niḥna naayimiin. Wa iza al mudiir bismav al xabar, niḥna nashuufu wa naḥfaẓkum min at tavb.” Wa_l vasaakir axadu_l guruush, wa vamalu zei maa kallamoohum. Wa laakin al ḥidaashar tilmiiz mashu le_j Jaliil, le_j jabal al amarum Yasuuv ’an yamshu leehu. Wa lamma shaafoohu, vabadoohu. Wa laakin bavḍ minnahum shakku. Wa Yasuuv garrab leehum wa gaal, “Allaah adda leiya kullu sulṭa fi_s sama wa vala_l arḍ. Vashaan kida, amshu wa avmilu talaamiiz min kullu naas ad dunya. Wa vammiduuhum b_ism al Abu, wa_l Ibn, wa_r Ruuḥ al Gudus. Wa vallimuuhum ’an yaḥfaẓu kull al amartakum beehu. Wa shuufu! Ana mavaakum kull al aiyaam, lighaayat aaxir ad dunya.” Bidaayat injiil Yasuuv al Masiiḥ Ibn Allaah. Zei maa maktuub fi kitaab an nabi Ishavyaa, “Shuuf, ana barassil mursaal giddaamak, al biḥaḍḍir ṭariigak. Ṣoot bikoorik fi_l xala, wa yaguul, Ḥaḍḍiru ṭariig ar Rabb, wa avmilu_s sikka bitaavtu vadiila.” Yuuḥanna al Mavmadaan ẓahar fi_l xala, wa kaan yabashshir be mavmuudiyyat at tooba, le ghufraan al xaṭaaya. Wa kull an naas min bilaad al Yahuudiyya maragu leehu, wa kullu naas Uurushaliim. Wa kaanu yitvammadu minnu fi Baḥar al Urdunn, wa kaanu yaṭallivu xaṭaayaahum. Wa Yuuḥanna kaan yalbas hiduum min shavr aj jamal, wa yarbuṭ ḥizaam min jild fi wasṭu, wa yaakul jiraad wa vasal al xala. Wa kaan bibashshir wa biguul, “Biji waaḥid bavdi gawwi minni, wa ana maa mustaḥigg adangir wa afikk rabaaṭ jizamu. Ana vammadtakum be_l mooya, laakin huwa maashi yavammidkum be_r Ruuḥ al Gudus.” Wa fi_l aiyaam deel, Yasuuv ja min Naaṣira al fi_l Jaliil, wa Yuuḥanna vammadu fi_l Urdunn. Wa Yasuuv, lamma ṭalav min al mooya, ṭawwaali shaaf as sama maftuuḥa, wa_r Ruuḥ naazil zei ḥamaama foogu. Wa ṣoot ja min as sama wa gaal leehu, “Inta Ibni_l ḥabiib, wa ana mabsuuṭ minnak.” Wa ṭawwaali, ar Ruuḥ gaadu le_l xala. Wa huwa gavad fi_l xala arbaviin yoom, wa_sh Sheeṭaan kaan bijarribu. Wa kaan mava ḥayawaanaat al xala, wa_l malaaika kaanat taxdimu. Wa bavd maa Yuuḥanna kaan maḥbuus, Yasuuv ja le_j Jaliil, wa bashshar be injiil Allaah. Wa gaal, “Al wakit kimil, wa malakuut Allaah garrab. Tuubu, wa ṣaddigu be_l injiil.” Wa wakit maa Yasuuv kaan maashi jamb Baḥar aj Jaliil, hu shaaf Simvaan wa Andaraawus, axu Simvaan yarmu_sh shabaka fi_l baḥar, fishaan hum kaanu ṣaiyaadeen. Wa Yasuuv gaal leehum, “Tavaalu waraai, wa ana bavmilkum ṣaiyaadeen an naas.” Wa ṭawwaali xallu shabakaatum wa mashu waraahu. Wa hu masha giddaam shwaiya, wa shaaf Yavkuub walad Zabadi wa Yuuḥanna axuuhu, wa hum kaanu fi murkabum biṣalliḥu shabakaatum. Wa ṭawwaali huwa naadaahum. Wa hum saabu abuuhum Zabadi fi_l murkab mava_sh shaghghaaliin, wa mashu waraahu. Wa mashu le Kafranaaḥuum. Wa ṭawwaali fi yoom as sabit daxal beet ar Rabb wa biga yavallim. Wa istaghrabu min tavliimu, valashaan hu kaan yavallimum zei waaḥid vindu sulṭa, wa maa zei muvallimiin al gaanuun. Wa ṭawwaali kaan fi beet ar Rabb raajil leehu ruuḥ najis. Wa huwa koorak, wa gaal, “Maalna wa maalak, yaa Yasuuv an Naaṣiri? Inta jiit vashaan taxrabna? Ana vaarif minu inta. Inta Gudduus Allaah.” Wa laakin Yasuuv gaal be guwwa, “Askut, w_aṭlav minnu!” Wa_r ruuḥ an najis hazzu shadiid, wa koorak be ṣoot vaali, wa ṭalav minnu. Wa kull an naas istaghrabu jiddan jiddan, wa itkallamu mava bavḍ wa gaalu, “Da shinu? Tavliim jadiid! Be sulṭa hu yaamur al arwaaḥ an najisa wa hum bismavuuhu.” Wa ṭawwaali al xabar vannu masha le kullu bilaad aj Jaliil. Wa ṭawwaali maragu min beet ar Rabb, wa mashu le beet Simvaan wa Andaraawus, mava Yavkuub wa Yuuḥanna. Wa kaanat umm marat Simvaan raagda, vaiyaana be ḥumma. Wa ṭawwaali kallamoohu vanna. Wa huwa ja wa masaka be iida wa rafava. Wa_l ḥumma faatat minnaha. Wa hiya bigat taxdimum. Wa fi_l misa, bavd al maghrib, an naas jaabu leehu kull al vaiyaaniin wa kull al fiihum sheyaaṭiin. Wa naas al balad kulluhum itlammu vind al baab. Wa huwa shafa naas kutaar kaanu vaiyaaniin be amraaḍ muxtalifa, wa marrag sheyaaṭiin katiira. Wa maa xalla_sh sheyaaṭiin yitkallamu, fishaan hum virfu huwa minu. Wa Yasuuv gaam badri fi_ṣ ṣabaaḥ, wa_l waaṭa lissav ḍulumma, wa marag wa masha le_l xala. Wa ṣalla hinaak. Wa Simvaan wa_l kaanu mavaahu mashu yafattishu valeehu. Wa lamma ligoohu, gaalu leehu, “Kull an naas yafattishu valeek!” Wa huwa gaal leehum, “Xalliina namshi le maḥall taani, le_l bilaad al gariiba, vashaan abashshir hinaak kamaan. Fishaan da ana jiit.” Wa masha fi_j Jaliil kullaha, wa kaan yabashshir fi buyuut ar Rabb wa yamarrig ash sheyaaṭiin. Wa waaḥid vindu jizaam garrab leehu wa ṭalab minnu, wa rakav wa gaal leehu, “Iza inta vaawiz, inta tagdar tanaḍḍifni.” Wa Yasuuv ḥanna valeehu, wa madda iidu wa limsu, wa gaal leehu, “Ana vaawiz. Kuun naḍiif!” Wa ṭawwaali aj jizaam faat minnu, wa hu biga naḍiif. Wa amaru be shidda wa ṣarafu ṭawwaali, wa gaal leehu, “Shuuf maa takallim aiya ḥaaja le aiyi zool abadan. Laakin amshi, wa warri nafsak le_l gassiis, wa gaddim aḍ ḍabiiḥa valashaanak bigiit naḍiif, zei maa amar Muusa, vashaan shahaada le_n naas.” Wa laakin hu marag wa biga yakallim ḥaajaat katiira vannu giddaam an naas, wa yaxabbirum. Wa kida Yasuuv maa kaan bigdar yadxul madiina, laakin gavad fi_l xala. Wa_n naas jo leehu min kullu maḥall. Wa bavd aiyaam galiila, rajav le Kafranaaḥuum, wa_n naas simivu hu fi_l beet. Wa naas katiiriin itlammu, wa kida maa fiḍil aiyi maḥall, wa laa ḥawl al baab. Wa kaan yabashshirum be_l kilma. Wa naas jo jaayibiin leehu zool mafluuj, wa arbava rujaal yashiiluuhu. Wa lamma maa gidiru yagarribuuhu le Yasuuv valashaan katrat an naas, fataḥu raas al beet foog al maḥall al kaan fiihu Yasuuv. Wa lamma fataḥoohu, nazzalu_l birish al kaan raagid foogu al mafluuj. Wa lamma Yasuuv shaaf iimaanum, hu gaal le_l mafluuj, “Yaa waladi, xaṭaayaak maghfuura leek.” Wa bavḍ min muvallimiin al gaanuun kaanu gaavidiin hinaak yafakkiru fi guluubum, “Ar raajil da bikallim kida le shinu? Hu yajaddif! Minu yagdar yaghfir al xaṭaaya illa Allaah bass?” Wa ṭawwaali Yasuuv, wa hu virif fi ruuḥu ’innahum fakkaru kida fi nufuusum, gaal leehum, “Le shinu tafakkiru kida fi guluubkum? Yaatu as‐hal? Baguul le_l mafluuj, Xaṭaayaak maghfuura leek? walla baguul, Guum, shiil birishak w_amshi? Wa laakin vashaan tafhamu ’innu Ibn al insaan vindu sulṭa fi_d dunya le yaghfir al xaṭaaya” — gaal le_l mafluuj — “Aguul leek, Guum, shiil birishak w_amshi le beetak.” Wa hu gaam, wa ṭawwaali shaal birishu wa marag giddaam kulluhum. Wa kull an naas istaghrabu jiddan, wa majjad Allaah, wa gaalu, “Maa shufna ḥaaja zei di abadan!” Wa marag marra taanya le jamb al baḥar. Wa kull an naas jo leehu, wa hu kaan yavallimum. Wa wakit hu kaan maashi, shaaf Laawi walad Ḥalfa gaavid fi maktab aḍ ḍariiba. Wa gaal leehu, “Atbavni.” Wa hu gaam wa tabavu. Wa lamma hu kaan gaavid yaakul fi_ṭ ṭarabeeza fi beet Laawi, katiir min an naas al bilimmu_ḍ ḍariiba wa_l xaaṭyiin kaanu gaavidiin mava Yasuuv wa talaamiizu. Valashaan an naas at tabavoohu kaanu kutaar. Wa lamma muvallimiin al gaanuun min al Farriisiyyiin shaafu hu kaan yaakul mava_l xaaṭyiin wa_l bilimmu_ḍ ḍariiba, gaalu le talaamiizu, “Le shinu hu yaakul wa yashrab mava_l bilimmu_ḍ ḍariiba wa_l xaaṭyiin?” Wa lamma Yasuuv simiv, gaal leehum, “An naas ash shudaad maa yaḥtaaju le_l ḥakiim, laakin al vaiyaaniin. Ana maa jiit vashaan anaadi_l baarriin, laakin al xaaṭyiin.” Wa talaamiiz Yuuḥanna wa_l Farriisiyyiin kaanu ṣaayimiin. Wa_n naas jo wa gaalu leehu, “Le shinu talaamiiz Yuuḥanna wa talaamiiz al Farriisiyyiin biṣuumu, wa laakin talaamiizak maa biṣuumu?” Wa Yasuuv gaal leehum, “Mumkin naas al viris yaṣuumu wa_l variis mavaahum? Wakit maa al variis mavaahum, maa mumkin yaṣuumu. Wa laakin al aiyaam biju lamma yaaxudu_l variis minnahum. Fi_l yoom daak biṣuumu. Maa fih zool yaxayyiṭ ḥitta min gumaash jadiid vala gumaash gadiim. Iza yavmil kida, ḥittat al gumaash aj jadiid tashruṭ al gadiim, wa_sh sharṭ bikuun akvab. Wa maa fih zool yakubb xamra jadiida fi girba gadiima. Iza yavmil kida, al xamra tashruṭ al girba_l gadiima, wa_l xamra wa_l girba bixrabu. Laakin al xamra_j jadiida yaxuṭṭuuha fi girba jadiida.” Wa fi yoom as sabit, kaan maashi fi wasṭ az zuruuv. Wa wakit maa hum maashiin, talaamiizu bigu yagṭavu ruuseen ad dura. Wa_l Farriisiyyiin gaalu leehu, “Shuuf, le shinu yavmilu al maa be_l gaanuun ’an yavmilu fi yoom as sabit?” Wa gaal leehum, “(?) Maa gareetu abadan al vamalu Daawuud lamma kaan javaan, wa kaan fi iḥtiyaaj?, huwa wa_l kaanu mavaahu? keef daxal beet Allaah, fi aiyaam Abiyaasaar, ra’iis al gusus, wa akal veesh at tagdima al mamnuuv le_n naas ’an yaakluuhu, laakin al gusus bass yaakluuhu? wa addaahu le_l kaanu mavaahu kamaan?” Wa gaal leehum, “Yoom as sabit kaan mavmuul fishaan bani Aadam, wa maa bani Aadam fishaan as sabit. Wa kida, Ibn al insaan huwa Rabb as sabit.” Wa daxal beet ar Rabb marra taanya. Wa kaan fih raajil hinaak iidu yaabsa. Wa vaayanu leehu vashaan yashuufu iza kaan yashfiihu fi_s sabit, fishaan kaanu vaawiziin yashtakuuhu. Wa Yasuuv gaal le_r raajil al iidu yaabsa, “Guum fi_l wasṭ.” Wa gaal leehum, “Be_l gaanuun biyavmil al kwaiyis fi_s sabit walla biyavmil al baṭṭaal? Yaxalliṣ an nafs walla yaktula?” Laakin hum sakatu. Wa vaayan leehum wa ḥawaleehu be zavl, wa kaan ḥaziin valashaan guluubum gawwiyya. Wa gaal le_r raajil, “Midd iidak.” Wa hu maddaaha, wa iidu bigat ṭaiba. Wa_l Farriisiyyiin maragu, wa ṭawwaali itkallamu valeehu mava_l Hiiruudusiin keef yaktuluuhu. Wa Yasuuv marag mava talaamiizu le_l baḥar. Wa naas kutaar min aj Jaliil tabavoohu. Wa kamaan min al Yahuudiyya, wa Uurushaliim, wa Aduumiyya, wa min foog al Urduun, wa min ḥawl Ṣuur wa Ṣeedaa, naas kutaar jiddan simivu kull al hu vamal, wa jo leehu. Wa hu kallam talaamiizu vashaan yaḥaḍḍiru murkab ṣaghaira be sabab an naas vashaan maa yagarribu leehu. Valashaan hu shafa naas kutaar, ḥatta kull al vindahum amraaḍ itlammu gariib minnu le yalmasuuhu. Wa_l arwaaḥ an najisa kullu wakit lamma shaafoohu, wagavu giddaamu wa kooraku wa gaalu, “Inta Ibn Allaah.” Wa Yasuuv amarum shadiid ’an maa yaguulu huwa minu. Wa ṭalav le_j jabal, wa naada leehu an naas al huwa daarum. Wa hum jo leehu. Wa hu ixtaar minnahum iṭnaashar vashaan yakuunu mavaahu, wa vashaan yarassilum le yabashshiru wa yakuun leehum sulṭa vashaan yamarrigu_sh sheyaaṭiin. Wa ahum deel al iṭnaashar al hu ixtaarum: Simvaan, al addaahu al ism Buṭrus, wa Yavkuub ibn Zabadi wa Yuuḥanna axu Yavkuub, al huwa addaahum al ism Buwaanarjis, yavni awlaad ṣoot al barg. Wa Andaraawus, wa Fiilubbus, wa Bartulamaawus, wa Matta, wa Tuuma, wa Yavkuub ibn Ḥalfa, wa Taddaawus, wa Simvaan al Kanaawi, wa Yahuuza al Isxaryuuṭi as sallamu. Bavdeen daxal beet. Wa_n naas itlammu marra taanya, ḥatta maa kaan mumkin yaakulu. Wa lamma ahlu simivu van da, maragu le yamsikuuhu, fishaan gaalu, “Hu majnuun.” Wa muvallimiin al gaanuun an nazalu min Uurushaliim gaalu, “Bavlazabuul fiihu. Be ra’iis ash sheyaaṭiin hu yamarrig ash sheyaaṭiin.” Wa hu naadaahum wa kallamum be amsaal, “Keef ash Sheeṭaan yagdar yamarrig ash Sheeṭaan? Iza mamlaka mingasima vala nafsa, al mamlaka di maa bitagdar tasbut. Wa iza kaan beet ingasam vala nafsu, al beet daak maa bigdar yasbut. Wa iza ash Sheeṭaan gaam vala nafsu wa ingasam, hu maa bigdar yasbut, laakin nihaayatu jaaiya. Maa mumkin waaḥid yadxul beet raajil gawwi wa yashiil maalu, illa hu biyarbuṭ ar raajil al gawwi. Bavdeen hu bigdar yashiil maalu. Al ḥagg aguul leekum, Kull al xaṭaaya bitkuun maghfuura le awlaad an naas, wa_sh shataayim al yashtimu beeha. Wa laakin al yajaddif vala_r Ruuḥ al Gudus maa bikuun maghfuur leehu abadan. Xaṭiyyatu foog ragabtu le_l abad.” Vashaan hum gaalu, “Fiihu ruuḥ najis.” Wa ummu wa axwaanu jo, wa kaanu waagfiin barra. Wa rassalu waaḥid vashaan yanaadiihu. Wa naas kutaar kaanu gaavidiin ḥawlu, wa gaalu leehu, “Ummak wa axwaanak fih barra yaṭlubuuk.” Wa radda valeehum wa gaal, “Minu ummi wa axwaani?” Wa itlafat le_n naas al kaanu gaavidiin ḥawlu wa gaal, “Ahum deel ummi wa axwaani! Huwa_l biyavmil iraadat Allaah, huwa axuui, wa uxti, wa ummi.” Wakit taani Yasuuv biga yavallim be jamb al baḥar. Wa naas kutaar xaaliṣ itlammu leehu, ḥatta daxal murkab wa gavad fiiha vala_l baḥar. Wa_n naas kullu kaanu gaavidiin be jamb al baḥar vala_ṭ ṭarf. Wa vallamum ḥaajaat katiira be amsaal. Wa fi tavliimu gaal leehum, “Asmavu! Al muzaariv marag le yazrav teeraabu. Wa wakit maa yazrav, bavḍ min at teeraab wagav fi_s sikka, wa_ṭ ṭuyuur jo wa akaloohu. Wa bavḍ minnu wagav vala arḍ fiiha ḥujaar, wa maa kaan fih turaab katiir. Wa ṭawwaali gaam, vashaan at turaab kaan xafiif. Wa lamma_sh shamish ṭalavat, inḥarag wa biga yaabis, fishaan maa kaan vindu virg. Wa teeraab taani wagav been ash shook, wa_sh shook ṭalav wa xanagu. Wa maa jaab tamar. Wa teeraab taani wagav vala_l arḍ al kwaisa, wa gaam wa kibir wa jaab dura, be talaatiin, wa be sittiin, wa be miyya.” Wa gaal, “Al vindu iḍneen le_s samav, xalliihu yasmav.” Wa lamma kaan baraahu, an naas al kaanu ḥawlu mava_l iṭnaashar sa’alu van al amsaal. Wa gaal leehum, “Addu leekum tavrifu sirr malakuut Allaah, wa laakin leehum al fih barra, kullu shi be amsaal, vashaan, Bivaayinu be vuyuunum wa laakin maa bishuufu, wa bismavu samav wa laakin maa bifhamu, vashaan maa yarjavu wa hu yaghfir leehum.” Wa gaal leehum, “Maa tafhamu_l masal da? Wa keef bitafhamu kull al amsaal? Al muzaariv yazrav al kilma. Wa deel hum al vala_s sikka, al maḥall al fiihu yazravu_l kilma. Lamma yasmavu_l kilma, ṭawwaali ash Sheeṭaan biji wa yaaxud al kilma al kaan mazruuva fiihum. Wa zei da, deel hum al mazruuviin vala_l arḍ al fiiha ḥujaar. Lamma yasmavu_l kilma, ṭawwaali yagbaluuha be faraḥ. Wa maa leehum virg fi nufuusum, laakin yistannu wakit galiil. Bavdeen, lamma_ḍ ḍiig walla_ṭ ṭard yaḥṣal vashaan al kilma, ṭawwaali yagavu. Wa taanyiin, hum al mazruuviin been ash shook. Deel hum al yasmavu_l kilma, wa laakin humuum ad dunya, wa ghishsh al ghina, wa maḥabbat ḥaajaat taanya tadxul wa taxnug al kilma, wa hiya bitkuun biduun tamar. Wa laakin deel al mazruuviin vala_l arḍ al kwaisa, hum al yasmavu_l kilma wa yagbaluuha wa yajiibu tamar, be talaatiin, wa be sittiin, wa be miyya.” Wa gaal leehum, “Yajiibu lamba vashaan yaxuṭṭuuha tiḥit guffa? walla tiḥit al vangareeb? wa maa yaxuṭṭuuha vala_ṭ ṭarabeeza? Vashaan maa fih ḥaaja madsuusa illa vashaan bitkuun beiyina. Wa maa fih shi mughaṭṭa illa vashaan bitkuun mavruuf. Iza waaḥid vindu iḍneen le yasmav, xalliihu yasmav.” Wa gaal leehum, “Xallu baalkum le_l intu tasmavu. Al keela al intu tadduuha, bitkuun al keela al hum bidduukum intu, wa ziyaada. Vashaan al vindu, bidduuhu aktar. Wa_l maa vindu, ḥatta_l ḥaaja al vindu bishiiluuha minnu.” Wa gaal, “Malakuut Allaah zei zool yazrav teeraab vala_l arḍ. Wa yanuum wa yaguum leel wa nahaar. Wa_t teeraab yaṭlav wa yakbar, wa hu maa yavrif keef. Al arḍ min nafsaha tajiib ad dura, fi_l awwal al geshsh, bavdeen raas ad dura, wa bavdeen raas malyaan dura. Wa laakin lamma_d dura jaahiza, ṭawwaali yaxuṭṭ fiihu_l manjal, fishaan wakit yalimmu_d dura ja.” Wa gaal, “Binguul malakuut Allaah zei shinu? Walla be yaatu masal namassilu? Huwa zei ḥabbat xardal. Lamma takuun mazruuva fi_l arḍ, hiya aṣghar kull at teeraab al vala_l arḍ. Wa laakin lamma kaanat mazruuva, takbar wa tabga akbar kull an nabaataat. Wa tavmil furuuv kabiira ḥatta ṭuyuur as sama yagdaru yagannibu fi ḍulla.” Be amsaal katiira zei di, hu gaal leehum al kilma, zei maa hum kaanu yagdaru yafhamu. Yasuuv maa kallamum biduun masal, laakin hu warra mavna kullu shi le talaamiizu lamma kaanu baraahum. Al yoom daak, fi_l misa, gaal leehum, “Namshi le_ṭ ṭarf at taani.” Wa hum xallu_j jamaava wa axadu Yasuuv mavaahum zei maa huwa kaan, fi_l murkab. Wa maraakib taanya kaanat mavaahu. Wa nazalat habuub shadiida, wa_l mooya ḍarabat wa daxalat fi_l murkab ḥatta_l murkab garrabat tabga malyaana. Laakin hu kaan fi mu’axxir al murkab, naayim foog al maxadda. Wa gawwamoohu min an noom wa gaalu leehu, “Yaa Muvallim, maa muhimm leek iza namuut?” Wa gaam min an noom, wa wabbax al habuub, wa gaal le_l baḥar, “Askut saakit.” Wa_l habuub sakatat, wa kaan fih sukuut kabiir. Wa gaal leehum, “Intu xaayifiin kida le shinu? Keef maa vindakum iimaan?” Wa xaafu xoof shadiid wa gaalu bavḍahum le bavḍ, “Minu da? vashaan al habuub wa_l baḥar yaṭiivuuhu!” Wa wiṣlu le_j jamb at taani min al baḥar, le balad aj Jadariyyiin. Wa lamma ṭalav min al murkab, ṭawwaali raajil leehu ruuḥ najis ja min al gubuur wa gaabalu. Wa hu kaan gavad fi_l gubuur. Wa maa kaan fih waaḥid yagdar yarbuṭu, wa laa be janziir. Marraat katiira kaan marbuuṭ be janaaziir le rijleehu wa salaasil, wa laakin gaṭṭav aj janaaziir wa kassar as salaasil. Wa maa fih waaḥid vindu guwwa yaghlibu. Wa kullu yoom leel wa nahaar kaan bikoorik fi_l gubuur wa fi_j jibaal, wa kaan yagṭav nafsu be ḥujaar. Wa lamma shaaf Yasuuv min baviid, jara wa vabadu. Wa koorak be ṣoot vaali wa gaal, “Maali wa maalak, yaa Yasuuv, Ibn Allaah al Vaali? Aṭlub minnak be Allaah, maa tatavvibni.” Valashaan Yasuuv gaal leehu, “Aṭlav min az zool, yaa ruuḥ najis!” Wa Yasuuv sa’alu wa gaal, “Ismak shinu?” Gaal, “Ismi Lijiyuun, fishaan niḥna katiiriin.” Wa ṭalab katiir min Yasuuv maa yaṭrudum barra min al balad. Wa kaan fih hinaak vind aj jabal muraaḥ kabiir min al kadaariik biyaakul. Wa ṭalabu leehu wa gaalu, “Rassilna le_l kadaariik vashaan nadxul fiihum.” Wa Yasuuv addaahum izn. Wa_l arwaaḥ an najisa maragu minnu, wa daxalu fi_l kadaariik. Wa_l muraaḥ jara min aṭ ṭarf le_l baḥar wa ghirig fi_l baḥar. Wa kaan fih itneen alf kadruuk tagriiban. Wa_r ruvaat harabu, wa xabbaroohu fi_l madiina wa barra min al madiina kamaan. Wa_n naas jo vashaan yashuufu_sh shi al ḥaṣal. Wa jo le Yasuuv, wa shaafu_z zool, al kaan fiihu sheyaaṭiin, gaavid, wa laabis hiduum, wa vaagil. Wa huwa_l kaan leehu arwaaḥ katiira. Wa_n naas kaanu xaayifiin. Wa_n naas ash shaafoohu, kallamu van ash shi al ḥaṣal le_z zool al kaanat fiihu sheyaaṭiin wa van al kadaariik. Wa bigu yaṭlubu min Yasuuv yasiib baladum. Wa wakit kaan yadxul al murkab, az zool al fiihu sheyaaṭiin ṭalab minnu yakuun mavaahu. Wa laakin maa xallaahu, wa gaal leehu, “Amshi le beetak, wa le ahlak, wa xabbirum be_l ḥaaja al vamala beek ar Rabb, wa keef warra leek raḥmatu.” Wa marag wa biga yanaadi fi_l Mudun al Vashara al ḥaajaat al vamal Yasuuv beehu. Wa kull an naas istaghrabu. Wa lamma Yasuuv marra taanya gaṭav al baḥar fi_l murkab le_j jamb at taani, naas kutaar itlammu leehu. Wa hu kaan fi ṭarf al baḥar. Bavdeen waaḥid min ru’asaa beet ar Rabb ja, ismu Yaayirus. Wa lamma shaaf Yasuuv, wagav giddaam kirveehu, wa gaal, “Binti_ṣ ṣaghaira gariiba min al moot. Tavaal min faḍlak, wa xuṭṭ iidak valeeha vashaan takuun ṭaiba, wa taḥya.” Wa masha mavaahu. Wa naas kutaar tabavoohu wa garrabu leehu. Wa kaanat fih mara, ad damm nazal minnaha le muddat iṭnaashar sana. Wa hiya tivibat katiir min ḥukama katiiriin. Wa ṣarafat kull al guruush al vindaha. Wa hiya maa bigat ṭaiba, laakin al vaya zaadat. Wa lamma simivat be_l xabar van Yasuuv, jaat min waraahu fi wasṭ aj jamaava wa lamasat hiduumu. Fishaan gaalat, “Iza almas hiduumu bass, bakuun ṭaiba.” Wa ṭawwaali nuzuul damma wagaf. Wa hiya virifat fi jisima ’innaha bigat ṭaiba. Wa Yasuuv virif fi nafsu al guwwa ṭalavat minnu. Wa ṭawwaali itlafat fi wasṭ aj jamaava wa gaal, “Minu lamas hiduumi?” Wa talaamiizu gaalu leehu, “Inta tashuuf an naas yalizzuuk, wa taguul, Minu lamasni?” Wa kaan yavaayin ḥawlu vashaan yashuuf al waaḥda al vamalat da. Wa_l mara virifat ash shi al ḥaṣal leeha, wa kaanat xaayifa wa rajafat, wa jaat wa wagavat giddaamu, wa kallamatu be_l ḥagg kullu. Wa gaal leeha, “Yaa binti, iimaanik shafaaki. Amshi be_s salaam. Kuuni ṭaiba min al vaya.” Wa wakit maa Yasuuv yitkallam lissav, naas jo min ra’iis beet ar Rabb, wa gaalu, “Bintak maatat. Le shinu inta lissav tatavvib al Muvallim?” Wa Yasuuv simiv al kalaam al hum gaalu, wa gaal le ra’iis beet ar Rabb, “Maa taxaaf. Ṣaddig bass.” Wa hu maa xalla aiyi waaḥid yatbavu illa Buṭrus, wa Yavkuub, wa Yuuḥanna axu Yavkuub. Wa lamma wiṣlu le beet ra’iis beet ar Rabb, Yasuuv shaaf ad dawsha, wa_n naas yabku wa yakooriku katiir jiddan. Wa lamma daxal, hu gaal leehum, “Le shinu tavmilu dawsha wa tabku? Al bint maa meyyita laakin naayima.” Wa ḍiḥiku valeehu. Laakin hu marrag kullahum barra, wa axad abu_l bint wa ummaha wa_l kaanu mavaahu, wa masha le_l maḥall al kaanat fiihu_l bint. Wa masak al bint be iida, wa gaal leeha, “Ṭaliita guum.” yavni, “Yaa bint, aguul leeki, Guumi.” Wa ṭawwaali al bint gaamat wa mashat, vashaan vumura kaan iṭnaashar sana. Wa ṭawwaali istaghrabu jiddan. Wa hu amarum shadiid maa yaxallu waaḥid yavrif be da. Wa kallamum yadduuha vashaan taakul. Wa marag min hinaak wa ja le waṭanu. Wa talaamiizu tabavoohu. Wa lamma kaan yoom as sabit, ibtada yavallim fi beet ar Rabb. Wa naas kutaar lamma simivoohu, istaghrabu wa gaalu, “Ar raajil da itvallam kullu da min ween? Shinu al ḥikma al addooha leehu? ḥatta yagdar yavmil al avmaal al gawwiyya di be iidu! Da maa huwa an najjaar? walad Maryam, wa axu Yavkuub, wa Yuusi, wa Yahuuza, wa Simvaan? Wa axwaatu maa hina mavaana?” Wa bigu zavlaaniin minnu. Wa Yasuuv gaal leehum, “Maa fih nabi biduun iḥtiraam illa fi waṭanu wa been agaaribu wa fi beetu.” Wa hu maa gidir yavmil vamal be guwwa wa laa waaḥid hinaak, illa hu xaṭṭ iideehu vala naas vayaaniin galiiliin wa shafaahum. Wa hu istaghrab vashaan hum kaanu biduun iimaan. Wa masha min ḥilla le ḥilla wa vallam an naas. Wa naad_l iṭnaashar wa biga yarassilum itneen itneen. Wa addaahum sulṭa vala_l arwaaḥ an najisa. Wa amarum maa yashiilu ḥaaja le_s safar illa vaṣaaya bass, laa veesh, wa laa kiis, wa laa guruush fi ḥizaamum. Laakin amarum yalbasu jizaam, wa maa yalbasu gamiiṣeen. Wa gaal leehum, “Al beet al intu tadxuluuhu, agvudu fiihu lighaayat maa tamrugu min al maḥall da. Wa iza aiyi maḥall maa yagbalkum, wa_n naas yaabu yasmavu leekum, hizzu_t turaab min rijleekum lamma tamrugu, vashaan shahaada valeehum.” Wa maragu, wa bashsharu ’an an naas laazim yatuubu. Wa ṭallavu sheyaaṭiin katiira, wa dahanu be zeet naas vaiyaaniin kutaar, wa shafoohum. Wa_l malik Hiiruudus simiv beehu, valashaan ism Yasuuv biga mavruuf. Bavḍ min an naas gaalu, “Yuuḥanna al Mavmadaan gaam min been al meyyitiin. Wa valashaan kida, al guwwaat di bishtaghilu fiihu.” Wa laakin naas taanyiin gaalu, “Huwa Iiliyya.” Wa bavḍ minnahum gaalu, “Huwa nabi, zei waaḥid min al anbiya.” Laakin lamma Hiiruudus simiv da, hu gaal, “Yuuḥanna al ana gaṭavta raasu, huwa gaam min been al meyyitiin.” Vashaan Hiiruudus nafsu kaan rassal wa gabaḍ vala Yuuḥanna, wa rabaṭu fi_s sijin fishaan Hiiruudiyya, marat Fiilubbus axuuhu. Valashaan hu kaan itzawwaja. Fishaan Yuuḥanna kaan gaal le Hiiruudus, “Maa be_l gaanuun bitaaxud marat axuuk.” Kida, Hiiruudiyya kaanat zavlaana shadiida fi galbaha min Yuuḥanna, wa kaanat vaawiza taktulu. Wa laakin maa kaanat tagdar. Vashaan Hiiruudus kaan xaayif min Yuuḥanna, wa virif hu raajil baarr wa gudduus, wa ḥarasu. Wa lamma simiv Yuuḥanna, itḥayyar jiddan, wa laakin simivu be faraḥ. Wa ḥaṣalat furṣa fi yoom miilaad Hiiruudus, wa hu vamal vazuuma le_l muḥtarimiin, wa ru’asaa aj juyuush wa naas aj Jaliil al kubaar. Wa lamma bint Hiiruudus daxalat wa ragaṣat, Hiiruudus wa ḍuyuufu kaanu mabsuuṭiin jiddan. Wa_l malik gaal le_l bint, “Aṭlubi minni zei maa vaawiza, wa ana baddiiha leeki.” Wa ḥalaf wa gaal, “Baddiiki al inti bitaṭlubi minni lighaayat nuṣṣ mamlakti.” Wa maragat, wa gaalat le ummaha, “Baṭlub shinu?” Wa hiya gaalat, “Raas Yuuḥanna_l mavmadaan.” Wa ṭawwaali daxalat be surva le_l malik, wa ṭalabat wa gaalat, “Ana vaawizaak taddiini ṭawwaali raas Yuuḥanna_l mavmadaan vala ṣaḥan.” Wa_l malik kaan ḥaznaan jiddan. Wa laakin valashaan ḥalafu wa ḍuyuufu, maa daar yarfuḍa. Wa ṭawwaali al malik rassal vaskari min al ḥurraas, wa amaru yajiib raas Yuuḥanna. Wa masha wa gaṭav raasu fi_s sijin, wa jaab raasu vala ṣaḥan, wa addaahu le_l bint. Wa_l bint addatu le ummaha. Wa lamma_t talaamiiz simivu, jo wa axadu jismu, wa xaṭṭoohu fi gabr. Wa_r rusul rajavu le Yasuuv, wa xabbaroohu be kullu shi, kull al vamaloohu wa kull al vallamoohu. Wa gaal leehum, “Tavaalu intu baraakum le maḥall al xala, w_istariiḥu shwaiya.” Fishaan aj jaaiyiin wa_l maashiin kaanu katiiriin, wa maa vindahum furṣa vashaan yaaklu. Wa mashu fi_l murkab le maḥall al xala baraahum. Wa naas kutaar shaafoohum maashiin, wa virifoohum. Wa jaru hinaak be kirveehum min kull al mudun. Wa wiṣlu gubbaal maa hum wiṣlu. Wa lamma Yasuuv ṭalav, hu shaaf naas kutaar, wa ḥanna valeehum, fishaan hum zei xirfaan biduun raavi. Wa biga yavallimum ḥaajaat katiira. Wa bavd saavaat katiira, talaamiizu garrabu leehu wa gaalu, “Al maḥall da xala, wa_l wakit faat. Kallim an naas ’an yamshu le_l maḥallaat ḥawleena wa_l hilal wa yashtaru akil le nufuusum.” Wa laakin gaal leehum, “Intu adduuhum vashaan yaakulu.” Wa gaalu leehu, “Namshi nashtari veesh be miyyateen riyaal? wa naddiihum vashaan yaakulu?” Wa gaal leehum, “Vindakum kam raghiif? Amshu wa shuufu.” Wa lamma virifu, gaalu, “Xamsa, wa samakteen.” Bavdeen amar kulluhum yagvudu jamaavaat jamaavaat vala_l geshsh al axḍar. Wa kida gavadu fi jamaavaat miyya miyya, wa xamsiin xamsiin. Wa axad al xamsa rughfaan wa_s samakteen, wa vaayan le_s sama wa baarak wa kassar ar rughfaan, wa addaaha le_t talaamiiz vashaan yagaddimuuha le_n naas. Wa gassam as samakteen been kullahum. Wa kulluhum akalu, wa kaanu shabvaaniin. Wa lammu iṭnaashar guffa malyaana min ḥitat ar raghiif wa_s samak. Wa deel al akalu_r rughfaan kaanu xamsat alaaf raajil. Wa ṭawwaali Yasuuv daxxal talaamiizu fi_l murkab, vashaan yamshu gubbaalu le_ṭ ṭarf at taani le Beetṣaida, wa huwa ṣaraf an naas. Wa bavd maa xallaahum, masha le_j jibaal vashaan yaṣalli. Wa lamma biga_l misa, al murkab kaanat fi wasṭ al baḥar, wa huwa kaan baraahu vala_l waaṭa. Wa shaafum tavbaaniin vashaan kaanu bisuugu_l murkab, vashaan al habuub kaanat ḍidd al murkab. Wa been as saava talaata wa_s saava sitta fi_ṣ ṣabaaḥ, Yasuuv garrab leehum maashi vala_l baḥar. Wa kaan vaawiz yafuutum. Wa laakin lamma shaafoohu maashi vala_l baḥar, iftakaru kaan ruuḥ, wa kooraku. Valashaan kulluhum shaafoohu wa kaanu xaayifiin jiddan. Laakin ṭawwaali kallamum wa gaal leehum, “Shiddu ḥeelkum. Ana huwa. Maa taxaafu.” Wa ṭalav leehum juwwa_l murkab, wa_l habuub sakatat. Wa hum istaghrabu katiir xalaaṣ. Valashaan hum maa fihmu van ar rughfaan, laakin guluubum kaanat tagiila. Wa laama gaṭava_l baḥar, jo le arḍ Janiisaarat, wa rabaṭu_l murkab vind aṭ ṭarf. Wa lamma maragu min al murkab, ṭawwaali an naas virifoohu, wa jaru fi kull al makaan da, wa bigu yashiilu naas vaiyaaniin vala buruushum le kullu maḥall al hum simivu Yasuuv kaan fih hinaak. Wa fi kullu maḥall al hu ja leehu, iza ḥilla, walla madiina, walla maḥallaat barra al mudun, xaṭṭu_l vaiyaaniin fi_s suug, wa ṭalabu minnu yaxalliihum yalmasu ṭarf hiduumu bass. Wa kullu al limsoohu bigu shudaad. Wa_l Farriisiyyiin itlammu leehu, hum wa bavḍ min muvallimiin al gaanuun aj jo min Uurushaliim. Wa shaafu bavḍ min talaamiizu yaakulu veesh be iid wasxaana, yavni biduun maa yaghassilu iideehum. Valashaan al Farriisiyyiin wa kull al Yahuud maa yaakulu illa yaghassilu iideehum ḥatta_l kuuveen, vashaan yaḥfaẓu vaadat ash shuyuux. Wa lamma biju min as suug, maa yaakulu iza maa yitghassalu fi_l awwal. Wa yaḥfaẓu vawaayid taanya katiira: zei ghasiil al kubbaayaat, wa_l buraam, wa ḥilal an naḥaas. Wa_l Farriisiyyiin wa muvallimiin al gaanuun sa’aloohu wa gaalu, “Le shinu talaamiizak maa biviishu be vaadat ash shuyuux? Wa laakin badal min da yaaklu veesh be iid wasxaana?” Wa gaal leehum, “Nubuwwat Ishavyaa kaanat maẓbuuṭa lamma itnabba vankum, intu_l manaafigiin, zei maa maktuub: An naas deel yaḥtarimuuni be xushuumum, wa laakin guluubum baviidiin minni. Yavbuduuni biduun faaida, Wa yavallimu tavaaliim awaamir an naas. Intu taxallu amr Allaah, wa taḥfaẓu vaadat an naas.” Wa gaal leehum, “Vindakum tartiib kwaiyis ’an tarfuḍu amr Allaah valashaan taḥfaẓu vaadatkum! Vashaan Muusa gaal, Iḥtarim abuuk wa ummak, wa, Al yashtim abuuhu walla ummu, xalliihu yamuut al moot. Laakin intu taguulu, Iza waaḥid yaguul le abuuhu walla ummu, Al faaida al kaan vindak minni, hiya tagdima, Yavni hadiyya le Allaah, intu maa taxalluuhu yavmil ḥaaja le abuuhu aw ummu bavd da. Wa intu tabaṭṭilu kalaam Allaah be vaadatkum al intu xabbartu_n naas beehu. Wa intu tavmilu ḥaajaat katiira zei di.” Wa naada leehu_n naas marra taanya, wa gaal leehum, “Asmavu leiya kullukum, w_afhamu. Maa fih ḥaaja barra min al insaan iza tadxul fiihu tagdar tanajjisu. Laakin al ḥaajaat at tamrug min al insaan, hiya tanajjisu. Iza waaḥid vindu iḍneen le_s samav, xalliihu yasmav.” Wa lamma Yasuuv xalla_n naas wa daxal al beet, talaamiizu sa’aloohu van al masal. Wa gaal leehum, “Intu kamaan maa faahmiin? Maa tafhamu al yadxul al insaan min barra maa bigdar yanajjisu? Vashaan maa yadxul galbu, laakin baṭnu, wa yaṭlav min jismu.” Wa be_l kalaam da, xabbar an naas ’innu kull al akil naḍiif. Wa gaal, “Al yamrug min al insaan, huwa_l yanajjis al insaan. Vashaan min juwwa, min guluub an naas, bitamrug al afkaar ash sharriira, wa_l fujuur, wa_s sirga, wa_l katl, wa_z zina, wa_ṭ ṭamav, wa_sh sharr, wa_l ghishsh, wa_s safaaḥa, wa_l veen ash sharriira, wa_l kiḍib vala zool, wa_l kibir, wa_l vamal al baliid. Kull al ḥaajaat ash sharriira di tamrug min juwwa_z zool, wa tanajjisu.” Wa Yasuuv gaam min hinaak, wa masha le maḥall Ṣuur wa Ṣeedaa. Wa daxal fi beet, wa maa kaan vaawiz aiyi waaḥid yavrif. Laakin maa gidir yakuun madsuus minnahum. Laakin ṭawwaali, mara simivat vannu, wa leeha bint ṣaghaira fiiha ruuḥ najis. Wa_l mara jaat wa wagavat giddaam kirveehu. Wa hiya kaanat mara min naas Griigi, jinsa Fiiniigiyya Suuriyya. Wa ṭalabat minnu yaṭalliv ash sheeṭaan min binta. Wa gaal leeha, “Xalli_l awlaad biyashbavu fi_l awwal, vashaan maa kwaiyis yaaxud veesh al awlaad wa yarmiihu le_l kilaab aṣ ṣughaar.” Laakin hiya raddat wa gaalat leehu, “Aiwa, yaa Rabb, laakin al kilaab tiḥit aṭ ṭarabeeza yaaklu min fatafiit al awlaad.” Wa gaal leeha, “Vashaan al kilma di, amshi. Ash sheeṭaan ṭalav min bintik.” Wa mashat le beeta wa ligat al bint raagda foog al vangareeb, wa_sh sheeṭaan kaan marag. Bavd shwaiya, Yasuuv marag min maḥall Ṣuur, wa masha be darib Ṣeedaa le Baḥar aj Jaliil, fi wasṭ maḥall al Mudun al Vashara. Wa jaabu leehu raajil aṭrash, wa ṣavb leehu yitkallam. Wa ṭalabu minnu yaxuṭṭ iidu valeehu. Wa axadu min aj jamaava baraahu, wa xaṭṭ aṣaabivu fi iḍneehu, wa bazag, wa lamas lisaanu. Wa vaayan le_s sama, wa itnaffas, wa gaal leehu, “Iffata,” yavni, “Kuun maftuuḥ.” Wa iḍneehu bigu maftuuḥa, wa lisaanu itfakka, wa hu biga yitkallam mazbuuṭ. Wa amarum maa yakallimu waaḥid. Laakin be gadur maa amarum, hum kaanu yaxabbiru_n naas ziyaada be katiir. Wa_n naas kaanu bistaghrabu jiddan jiddan, wa gaalu, “Hu vamal kullu shi tamaam. Hu yavmil aṭ ṭurush yasmavu wa_l bukum yitkallamu!” Wa fi_l aiyaam deelaak, naas kutaar itlammu, wa maa kaan vindahum akil. Wa Yasuuv naada talaamiizu wa gaal leehum, “Aḥanni vala_n naas, vashaan hum gaavidiin mavaai talaata aiyaam hassav, wa maa vindahum akil. Wa iza arassilum le buyuutum wa hum javaaniin, bigavu fi_s sikka. Wa bavḍ minnahum jo min baviid.” Wa talaamiizu gaalu leehu, “Keef waaḥid yalga veesh kifaaya le_n naas deel vashaan bikuunu shabvaaniin hina fi_l xala?” Wa sa’alum wa gaal, “Vindakum kam raghiif?” Wa gaalu, “Sabva.” Wa amar an naas yagvudu fi_l waaṭa. Wa axad as sabva rughfaan. Wa bavd maa shakar, kassarum, wa addaahum le talaamiizu fishaan yagaddimu le_n naas. Wa kaan vindahum shwaiya min samak ṣaghaiyir. Wa bavd maa baarakum, amar ’an yagaddimu_s samak kamaan. Wa akalooha, wa kaanu shabvaaniin. Wa rafavu min faḍlat al akil sabva gufaf malyaana. Wa_n naas al akalu kaanu arbavat alaaf tagriiban. Wa bavdeen ṣarafum. Wa ṭawwaali daxal murkab mava talaamiizu, wa masha le gism Dalmanuuta. Wa_l Farriisiyyiin jo wa ibtadu yas’aluuhu, wa ṭalabu minnu valaama min as sama, vashaan yajarribuuhu. Wa Yasuuv itnaffas shadiid fi nafsu, wa gaal, “Naas az zaman da yaṭlub valaama le shinu? Aguul leekum al ḥagg, maa yaddu valaama le naas az zaman da.” Wa xallaahum, wa daxal al murkab marra taanya, wa masha le_ṭ ṭarf at taani. Wa_t talaamiiz nisu yaaxudu_l veesh. Wa maa kaan vindahum fi_l murkab illa raghiif waaḥid. Wa hu ḥazzarum wa gaal, “Xallu baalkum, wa aḥrasu min xamiirat al Farriisiyyiin wa xamiirat Hiiruudus.” Wa itkallamu bavḍahum le bavḍ wa gaalu, “Maa vindana veesh.” Wa Yasuuv virif kalaamum wa gaal leehum, “Le shinu titkallamu valashaan maa vindakum veesh? Intu lissav maa tashuufu walla tafhamu? Guluubkum gawwiyyiin? Leekum vuyuun wa maa tashuufu? Wa vindakum iḍneen wa maa tasmavu? Wa maa titzakkaru? Lamma kassarta_l xamsa rughfaan le_l xamsat alaaf, rafavtu kam guffa malyaana min ḥitat al akil?” Gaalu leehu, “Iṭnaashar.” “Wa lamma kassarta_s sabva rughfaan le_l arbavat alaaf, rafavtu kam guffa malyaana min baagi_l akil?” Wa gaalu leehu, “Sabva.” Gaal leehum, “Lissav maa tafhamu?” Wa jo le Beetṣaida. Wa jaabu leehu waaḥid vamyaan, wa ṭalabu minnu yalmasu. Wa axad al vamyaan be iidu, wa gaadu barra min al ḥilla. Wa bavd maa bazag fi veenu, wa xaṭṭ iideehu valeehu, sa’alu wa gaal, “Inta tashuuf ḥaaja?” Wa vaayan le foog, wa gaal, “Ashuuf an naas, laakin zei ash shajar maashiin.” Bavdeen xaṭṭ iideehu vala veeneehu marra taanya. Wa hu vaayan shadiid, wa naẓaru rajav, wa hu shaaf kullu shi tamaam. Wa rassalu le beetu, wa gaal, “Maa tadxul al ḥilla abadan.” Wa Yasuuv marag, huwa wa talaamiizu, le ḥilal Geeṣariyya Fiilibbus. Wa wakit maa kaanu fi_s sikka, sa’al talaamiizu wa gaal, “An naas biguulu ana minu?” Wa gaalu leehu, “Biguulu Yuuḥanna al Mavmadaan, wa taanyiin biguulu, Iiliyya, wa taanyiin biguulu, waaḥid min al anbiya.” Wa sa’alum, “Wa intu bitguulu ana minu?” Wa Buṭrus radda valeehu wa gaal, “Inta_l Masiiḥ.” Wa Yasuuv ḥazzarum ’an maa yakallimu aiyi zool vannu. Wa hu ibtada yavallimum ’an Ibn al insaan laazim yitvazzab katiir, wa_sh shuyuux, wa_l gusus al kubaar, wa muvallimiin al gaanuun biyarfuḍuuhu, wa yaktuluuhu. Wa bavd talaata aiyaam hu biguum. Wa kaan yaguul da be kalaam baayin. Wa Buṭrus axadu leehu, wa ibtada yawabbixu. Wa Yasuuv itlafat wa vaayan le talaamiizu, wa wabbax Buṭrus wa gaal, “Amshi baviid minni, yaa_sh Sheeṭaan! Vashaan inta maa tahtamm be ḥaajaat Allaah, laakin be ḥaajaat an naas.” Wa naada leehu_n naas mava talaamiizu, wa gaal leehum, “Iza aiyi waaḥid vaawiz yaji waraai, xalliihu yankir nafsu, wa yashiil ṣaliibu, wa yatbavni. Vashaan huwa_d daayir yaxalliṣ nafsu, biḍayyiva. Wa huwa_l yaḍayyiv nafsu fishaanni ana, wa fishaan al injiil, bixalliṣa. Vashaan al faaida shinu le zool iza yaḥaṣṣil vala_d dunya kullaha, wa yaxassir nafsu? Wa_z zool bigdar yaddi shinu fidaa van nafsu? Az zool al bikuun xajlaan minni, wa min kalaami been naas az zaman az zaani_l xaaṭi da, Ibn al insaan bikuun xajlaan minnu kamaan, lamma biji fi majd Abuuhu mava_l malaaika_l magaddasiin.” Wa gaal leehum, “Aguul leekum al ḥagg, bavḍ min an naas al waagfiin hina maa biḍuugu_l moot lighaayat maa bishuufu malakuut Allaah jaai be guwwa.” Wa bavd sittat aiyaam, Yasuuv axad mavaahu Buṭrus wa Yavkuub wa Yuuḥanna. Wa ṭalav beehum le jabal vaali baraahum. Wa shaklu itghayyar giddaamum. wa hiduumu biga abyaḍ, laamiv jiddan, maa fih waaḥid fi_d dunya yagdar yavmilu abyaḍ zei da! Wa ẓahar leehum Iiliyya wa Muusa, wa kaanu yitkallamu mava Yasuuv. Wa Buṭrus radda wa gaal le Yasuuv, “Yaa Saiyid, Kwaiyis leena nakuun hina. Xalluuna naṣnav talaata xiyaam, waaḥda leek, wa waaḥda le Muusa, wa waaḥda le Iiliyya.” Vashaan hu maa virif yaguul shinu, valashaan hum kaanu xaayifiin jiddan. Wa saḥaaba ghaṭṭatum, wa ṣoot ja min as saḥaaba wa gaal, “Da huwa Ibni_l ḥabiib. Asmavu leehu.” Wa vala ghafla lamma vaayanu ḥawaleehum, hum maa shaafu aiyi waaḥid mavaahum bavd da illa Yasuuv bass. Wa wakit maa kaanu naaziliin min aj jabal, amarum maa yaxabbiru aiyi waaḥid be_l hum shaafoohu, lighaayat maa Ibn al insaan gaam min been al meyyitiin. Vashaan kadi, ḥafaẓu_l kalaam le nufuusum, wa kaanu yas’alu bavḍahum le bavḍ mavnat al giyaama min been al meyyitiin. Wa sa’aloohu, “Le shinu muvallimiin al gaanuun biguulu Iiliyya laazim biji fi_l awwal?” Wa gaal leehum, “Ṣaḥiiḥ, Iiliyya yaji fi_l awwal wa birajjiv kullu shi. Wa keef maktuub van Ibn al insaan, ’innu yitvazzab katiir, wa yakuun marfuuḍ? Laakin aguul leekum, Iiliyya ja be_l ḥagg, wa_n naas vamalu beehu zei maa daaru, zei maa maktuub vannu.” Wa lamma hum jo le_t talaamiiz at taanyiin, shaafu naas kutaar ḥawaleehum, wa muvallimiin al gaanuun yitkallamu mavaahum. Wa ṭawwaali kull an naas lamma shaafoohu, istaghrabu, wa jaru leehu wa sallamu valeehu. Wa hu sa’alum wa gaal, “Titkallamu mavaahum van shinu?” Wa waaḥid min an naas radda valeehu wa gaal, “Yaa Muvallim, jibta leek waladi, vashaan vindu ruuḥ abkam. Wa fi kullu maḥall ar ruuḥ yamsiku, yarmiihu le_l arḍ. Wa hu yazabbid, wa yavuḍḍ asnaanu, wa yabga yaabis. Wa ṭalabta le talaamiizak ’an yaṭallivuuhu, laakin maa gidru.” Wa radda valeehum wa gaal, “Yaa naas az zaman al biduun iimaan, bakuun mavaakum le miteen? Baṣbur valeekum le miteen? Jiibuuhu leiya.” Wa gaddamu leehu_l walad. Wa lamma_r ruuḥ shaaf Yasuuv, ṭawwaali rama_l walad, wa hu wagav vala_l arḍ, wa iddardag, wa itzabbad. Wa Yasuuv sa’al abuuhu wa gaal, “Min miteen hu kaan kida?” Wa gaal, “Min al wakit al huwa kaan ṣaghaiyir. Wa marraat katiira ramaahu fi_n naar wa fi_l mooya vashaan yaxrabu. Laakin iza tagdar tavmil ḥaaja, arḥamna wa saavidna.” Wa Yasuuv gaal leehu, “Taguul, Iza tagdar! Kullu shi mumkin le_z zool al biṣaddig.” Wa ṭawwaali abu_l walad koorak wa gaal, “Ana baṣaddig. Saavidni fi ḍuvf iimaani.” Wa lamma Yasuuv shaaf an naas yaju jaariyiin sawa, wabbax ar ruuḥ an najis, wa gaal leehu, “Yaa_r ruuḥ al abkam al aṭrash, ana baddiik amr aṭlav minnu, wa laa tadxulu marra taanya abadan.” Wa koorak, wa ramaahu be shidda, wa ṭalav minnu. Wa_l walad kaan zei al meyyit, wa valashaan kadi, katiir min an naas gaalu, “Hu maat.” Wa laakin Yasuuv masaku be iidu, wa rafavu, wa hu gaam. Wa lamma daxal le beet, talaamiizu sa’alu wa hum baraahum, wa gaalu, “Niḥna maa gidirna naṭallivu le shinu?” Wa gaal leehum, “Maa mumkin yaṭallivu_n nuuv da illa be_ṣ ṣala wa_ṣ ṣoom.” Wa maragu min hinaak wa marru be_j Jaliil. Wa hu maa kaan daayir waaḥid yavrif huwa ween, vashaan kaan yavallim talaamiizu wa yaguul leehum, “Ibn al insaan yasallimuuhu le iideen an naas. Wa hum biyaktuluuhu. Wa lamma yaktuluuhu, biguum bavd talaatat aiyaam.” Wa laakin maa fihmu kalaamu, wa xaafu yas’aluuhu. Wa jo le Kafranaaḥuum. Wa lamma Yasuuv kaan fi_l beet, sa’alum wa gaal, “Kuntu titkallamu mava bavḍ fi_s sikka van shinu?” Wa sakatu, vashaan kaanu yitkallamu fi_s sikka bavḍahum mava bavḍ, fi minu huwa_l akbar minnahum. Wa hu gannab, wa naada_l iṭnaashar, wa gaal leehum, “Iza waaḥid vaawiz yabga_l awwalaani, laazim yabga aaxir al kull wa xaddaam le_l kull.” Bavdeen axad walad, wa waggafu fi wasiṭum. Wa ḥaḍanu, wa gaal leehum, “Al yagbal waaḥid min al awlaad zei da fishaan ismi, yagbalni. Wa_l yagbalni, maa yagbalni, laakin huwa ar rassalni.” Yuuḥanna gaal leehu, “Yaa Muvallim, shufna waaḥid yaṭalliv sheyaaṭiin be ismak, wa manavnaahu, vashaan maa yatbavna.” Laakin Yasuuv gaal, “Maa tamnavuuhu. Maa fih waaḥid yavmil be guwwa b_ismi wa ṭawwaali yagdar yaguul valeiya ash sharr. Vashaan al maa valeena, huwa mavaana. Aguul leekum al ḥagg, al biddiikum kubbaaya mooya b_ismi vashaan intu bituuv al Masiiḥ, hu maa yawaddir ujratu. Wa_l yakuun sabab al xaṭiyya le waaḥid min aṣ ṣughaar deel al biṣaddigu beiya, aḥsan leehu iza rabaṭu murḥaka fi ragabtu wa ramoohu fi_l baḥar. Wa iza iidak sabab xaṭiyyatak, agṭava. Aḥsan leek tadxul al ḥayaat be iid waaḥda min ’an tamshi le jahannam le_n naar al maa bitmuut, wa vindak iideen. Wa iza kuraavak sabab xaṭiyyatak, agṭava. Aḥsan leek tadxul al ḥayaat avraj min ’an yarmuuk fi_j jahannam wa vindak kirveen. Wa iza veenak sabab xaṭiyyatak, ṭalliva. Aḥsan tadxul malakuut Allaah be veen waaḥda min ’an yarmuuk fi jahannam wa vindak veeneen, fi_l makaan al fiihu duudum maa bimuut, wa_n naar maa bitmuut. Vashaan kullu waaḥid bitmallaḥ be_n naar. Al miliḥ kwaiyis. Laakin iza_l miliḥ yabga masiix, keef tarajjivu leehu ḍoogu? Xalli yakuun leekum miliḥ fi nufuuskum, wa yakuun fih salaam beenkum.” Wa Yasuuv marag, wa masha le maḥall al Yahuudiyya wa ghaadi_l Urdunn. Wa naas kutaar itlammu leehu, wa kaan yavallimum kamaan zei vaadatu. Wa_l Farriisiyyiin garrabu leehu vashaan yajarribuuhu wa sa’aloohu, “Be_l gaanuun le_r raajil yaṭallig maratu?” Radda valeehum wa gaal, “Muusa amarkum be shinu?” Gaalu, “Muusa adda izn le_r raajil ’an yaktib shahaadat aṭ ṭalaag, wa yarassila minnu.” Wa Yasuuv gaal leehum, “Muusa katab al amr da valashaan guluubkum gawwiyyiin. Laakin min bidaayat xaliigat ad dunya, Allaah xalagum raajil wa mara. Wa fishaan da, ar raajil bisiib abuuhu wa ummu, wa yalḥag maratu. Wa_l itneen yabgu jism waaḥid. Kadi, hum maa itneen bavd da, laakin jism waaḥid. Valashaan kida, aj jamavu Allaah, maa taxalli zool yafarrigu.” Wa fi_l beet, talaamiizu sa’alu kamaan van da. Wa gaal leehum, “Al yaṭallig maratu wa bitzawwaj mara taanya, yavmil zina valeeha. Wa iza hiya taṭallig raajila wa tazawwij raajil taani, hiya tavmil az zina.” Wa kaanu yagaddimu leehu awlaad vashaan yalmasum. Wa laakin at talaamiiz kaanu yawabbixu_n naas al gaddamoohum. Wa laakin lamma Yasuuv shaafum, zivil shadiid, wa gaal leehum, “Xallu_l awlaad biju leiya, wa maa tamnavuuhum. Vashaan malakuut Allaah leehum al yakuunu zei al awlaad deel. Aguul leekum al ḥagg, al maa yagbal malakuut Allaah zei walad, maa bidxulu abadan.” Wa axadum fi ḍirvaatu wa kaan yabaarikum, wa huwa yaxuṭṭ iideehu valeehum. Wa wakit maa kaan maashi fi_s sikka, waaḥid jara wa rakav giddaamu wa sa’alu wa gaal leehu, “Yaa_l Muvallim aṣ ṣaaliḥ, asawwi shinu vashaan ooras al ḥayaat al abadiyya?” Wa Yasuuv gaal leehu, “Le shinu tasammiini ṣaaliḥ? Maa fih zool waaḥid ṣaaliḥ illa waaḥid, wa huwa Allaah. Inta tavrif al awaamir: Maa taktul, Maa tavmil az zina, Maa tasrig, Maa tash‐hadu be_l kiḍib, Maa taghishsh, Iḥtarim abuuk wa ummak.” Wa gaal leehu, “Yaa Muvallim, ḥafaẓta di kullaha min az zaman al ana kunta shaabb.” Wa Yasuuv vaayan leehu, wa ḥabbaahu, wa gaal, “Naagṣa leek ḥaaja waaḥda. Amshi, biiv kullu maalak, w_addiihu le_l masaakiin, wa bikuun vindak kanz fi_s sama. Wa tavaal, wa atbavni.” Wa hu biga maa mabsuuṭ min al kilma di, wa hu marag ḥaznaan, vashaan kaan vindu amwaal katiira. Wa Yasuuv vaayan ḥawaleehu wa gaal le talaamiizu, “Keef bikuun ṣavb le_l ghaniyyiin ’an yadxulu malakuut Allaah!” Wa_t talaamiiz istaghrabu min kalaamu. Laakin Yasuuv gaal leehum kamaan, “Yaa awlaadi, duxuul malakuut Allaah ṣavb jiddan! As‐hal le jamal ’an yadxul fi veen ibra min ’an raajil ghani yadxul malakuut Allaah.” Wa itvajjabu xalaaṣ, wa gaalu leehu, “Kaan kida, minu yagdar yaxlaṣ?” Yasuuv vaayan leehum wa gaal, “Da maa mumkin le_n naas, laakin mumkin le Allaah. Vashaan kullu shi mumkin le Allaah.” Wa Buṭrus ibtada yaguul leehu, “Shuuf, niḥna xalleena kullu shi wa tabavnaak.” Yasuuv gaal, “Aguul leekum al ḥagg, maa fih waaḥid xalla beet, walla axwaan, walla axwaat, walla umm, walla abu, walla awlaad, walla ziraavaat fishaanni wa fishaan al injiil, illa yagbal miyyat marra hassav fi_z zaman da: buyuut, wa axwaan, wa axwaat, wa ummahaat, wa awlaad, wa ziraavaat mava ṭard, wa fi_z zaman aj jaai al ḥayaat al abadiyya. Wa laakin katiir min an naas al fi_l awwal bikuunu fi_l aaxir, wa_l fi_l aaxir bikuunu fi_l awwal.” Wa kaanu fi_s sikka, wa yaṭlavu le Uurushaliim. Wa Yasuuv kaan maashi giddaamum. Wa kaanu yistaghrabu, wa hum at tabavoohu kaanu xaayifiin. Wa Yasuuv axad al iṭnaashar marra taanya, wa ibtada yaguul leehum van al biḥṣal leehu. Wa gaal, “Shuufu, niḥna naṭlav le Uurushaliim. Wa bisallimu Ibn al insaan le_l gusus al kubaar wa muvallimiin al gaanuun. Wa biḥkumu valeehu be_l moot, wa bisallimuuhu le_l umam. Wa biḍḥaku valeehu, wa yabzagu valeehu, wa yajliduuhu, wa yaktuluuhu. Wa bavd talaatat aiyaam biguum.” Wa Yavkuub wa Yuuḥanna awlaad Zabadi garrabu leehu wa gaalu leehu, “Yaa Muvallim, niḥna daayiriinak bitavmil leena kullu maa naṭlub minnak.” Wa gaal leehum, “Daayiriinni avmil leekum shinu?” Gaalu leehu, “Addi leena nagannib waaḥid van yamiinak, wa waaḥid van shimaalak fi majdak.” Laakin Yasuuv gaal leehum, “Intu maa tavrifu al intu taṭlubu. Intu tagdaru tashrabu min kubbaayat al wajav al ana bashrab minnaha? wa titvammadu be_l mavmuudiyya al ana atvammad beeha?” Wa gaalu leehu, “Binagdar.” Wa Yasuuv gaal leehum, “Al kubbaaya al ana bashrab minnaha, intu bitashrabu minnaha. Wa_l mavmuudiyya al ana batvammad beeha, bitvammadu intu. Wa laakin al guvaad van yamiini walla van shimaali maa leiya ’an addiikum. Laakin huwa le_l ḥaḍḍar leehum Allaah.” Wa lamma_l vashara simivu, ibtadu yazvalu min Yavkuub wa Yuuḥanna. Wa Yasuuv naadaahum leehu wa gaal leehum, “Intu vaarfiin ’an deel al mavruufiin yakuunu ḥukkaam al umam, hum yavmilu zei as saiyid valeehum. Wa_l kubaar yashtaghilu be sulṭa valeehum. Wa laakin maa yakuun beenkum zei da. Laakin al vaawiz yabga kabiir beenkum, laazim yakuun xaddaam leekum. Wa_l vaawiz yabga_l awwal beenkum, laazim yakuun vabd le_l kull. Valashaan Ibn al insaan maa ja vashaan an naas yaxdimuuhu, laakin vashaan yaxdim an naas, wa vashaan yaddi nafsu fidaa van naas kutaar.” Wa jo le Ariiḥa. Wa wakit maa kaan yamrug min Ariiḥa mava talaamiizu wa naas kutaar kamaan, Bartimaawus, yavni walad Timaawas, wa hu miskiin wa vamyaan, kaan gaavid fi_s sikka yas’al ṣadaga. Wa lamma hu simiv ’innu kaan Yasuuv an Naaṣiri, ibtada yakoorik wa yaguul, “Yaa Yasuuv, Ibn Daawuud, arḥamni!” Wa naas kutaar kaanu yawabbixuuhu, wa yakallimuuhu vashaan yaskut. Wa laakin hu kaan yakoorik ziyaada, “Yaa Yasuuv, Ibn Daawuud, arḥamni.” Wa Yasuuv wagaf wa gaal, “Naaduuhu.” Wa naadu_l vamyaan wa gaalu leehu, “Shidd ḥeelak. Guum, hu binaadiik.” Wa rama toobu wa naṭṭa, wa ja le Yasuuv. Wa Yasuuv gaal leehu, “Daayirni avmil leek shinu?” Wa_l vamyaan gaal leehu, “Yaa Saiyid, daayir ashuuf marra taanya.” Wa gaal leehu, “Amshi, iimaanak shafaak.” Wa ṭawwaali gidir yashuuf, wa tabav Yasuuv fi_d darib. Wa lamma garrabu min Uurushaliim wa wiṣlu Beetfaaji wa Beetvanya vind Jabal az Zeetuun, rassal itneen min talaamiizu, wa gaal leehum, “Amshu le_l ḥilla al giddaamkum, wa ṭawwaali lamma tadxulu fiiha, bitalgu jana ḥumaara marbuuṭ, maa fih waaḥid rikbu abadan. Fikkuuhu, wa jiibuuhu. Wa iza waaḥid biguul leekum, Le shinu tavmilu kida? guulu, Ar Rabb muḥtaaj leehu, wa yarajjivu hina ṭawwaali.” Wa maragu, wa ligu jana ḥumaara marbuuṭ vind al baab barra min as sikka. Wa fakkoohu. Wa bavḍ min an naas al kaanu waagfiin hinaak gaalu leehum, “Bitavmilu shinu, wa intu tafikku jana_l ḥumaara?” Wa gaalu leehum zei maa gaal Yasuuv. Wa_n naas xalloohum yaaxduuhu. Wa jaabu jana_l ḥumaara le Yasuuv, wa ramu hiduumum valeehu. Wa Yasuuv gavad foogu. Wa naas kutaar farashu hiduumum fi_s sikka, wa taanyiin farashu warag min ash shajar al hum gaṭavu min az ziraavaat. Wa hum al itgaddamoohu wa hum at tabavoohu kaanu yakooriku, wa gaalu, “Uuṣanna! Mubaarak huwa aj jaai b_ism ar Rabb! Mubaaraka mamlakat abuuna Daawuud at jaaiya! Uuṣanna fi_l vaali!” Wa daxal le Uurushaliim wa masha le_l heekal. Wa lamma vaayan ḥawlu le kullu shi, marag le Beetvanya mava_l iṭnaashar, vashaan biga wakit al misa. Wa fi_ṣ ṣabaaḥ, lamma maragu min Beetvanya, Yasuuv kaan javaan. Wa shaaf min baviid shajarat tiin, al vindaha warag. Wa masha yashuuf iza yimkin yalga fiiha ḥaaja. Wa lamma wiṣil leeha, maa liga ḥaaja illa warag, valashaan maa kaan al wakit le_t tiin. Wa gaal leeha, “Maa fih waaḥid biyaakul minnik tamar taani marra abadan.” Wa talaamiizu simivoohu. Wa jo le Uurushaliim, wa daxal al heekal wa ibtada yaṭrud an naas al kaanu bibiivu wa bishtaru fi_l heekal. Wa galab ṭarabeezaat aṣ ṣarraafiin wa karaasi_n naas al kaanu bibiivu_l ḥamaam. Wa maa xalla aiyi waaḥid yashiil buḍaava fi wasṭ al heekal. Wa kaan yavallim wa gaal, “(?) Maa maktuub, Yasammu beeti beet aṣ ṣala le kull al umam? Laakin intu sawweetuuhu maḥall ḥaraamiyya.” Wa_l gusus al kubaar wa muvallimiin al gaanuun simivu, wa bigu yakuusu ṭariig vashaan yaktuluuhu. Valashaan hum kaanu xaayifiin minnu, vashaan kull an naas itvajjabu min tavliimu. Wa lamma biga_l misa, maragu min al madiina. Wa fi_ṣ ṣabaaḥ wakit maa kaanu maashiin, shaafu shajarat at tiin yibsat lighaayat vuruuga. Wa Buṭrus itzakkar wa gaal leehu, “Yaa Saiyid, shuuf! Shajarat at tiin al inta lavantaha yibsat.” Wa Yasuuv radda valeehum wa gaal, “Xalli yakuun leekum iimaan be Allaah. Aguul leekum al ḥagg, aiyi zool al yaguul le_j jabal da, Amrug, wa armi nafsak fi_l baḥar, wa hu maa bishikk fi galbu, laakin yaṣaddig al huwa yaguulu yaḥṣul, da bikuun vindu. Valashaan kadi, aguul leekum, kull al intu taṭlubuuhu fi_ṣ ṣala, ṣaddigu ’innakum bitagbaluuhu, wa yakuun leekum. Wa lamma tagiifu wa taṣallu, aghfiru iza vindakum aiyi shi vala zool, vashaan Abuukum kamaan al fi_s sama yaghfir leekum xaṭaayaakum. Wa iza intu maa taghfiru, Abuukum al fi_s sama maa yaghfir xaṭaayaakum.” Wa jo le Uurushaliim marra taanya. Wa wakit maa huwa kaan maashi fi_l heekal, al gusus al kubaar wa muvallimiin al gaanuun wa_sh shuyuux jo leehu, wa gaalu leehu, “Be yaata sulṭa bitavmil al avmaal di? Wa minu addaak as sulṭa di vashaan tavmil al ḥaajaat di?” Yasuuv gaal leehum, “Wa ana kamaan bas’alkum su’aal waaḥid. Ruddu valeiya, wa ana aguul leekum be yaata sulṭa basawwi_l ḥaajaat di. Mavmuudiyyat Yuuḥanna kaanat min as sama walla min an naas? Ruddu valeiya.” Wa itkallamu mava bavḍ, wa gaalu, “Iza naguul, Min as sama, huwa biguul, Le shinu maa ṣaddagtuuhu? Wa laakin iza naguul, Min an naas, … ” Wa hum kaanu xaayifiin min an naas, vashaan kull an naas ḥasabu ’innu Yuuḥanna nabi ḥagiigi. Vashaan da, raddu vala Yasuuv wa gaalu, “Maa binavrif.” Wa Yasuuv gaal leehum, “Wa laa ana baguul leekum be yaata sulṭa basawwi_l ḥaajaat di.” Wa ibtada yaguul leehum be amsaal. “Kaan fih zool zarav jineenat al vinab, wa xaṭṭ zariiba ḥawaleeha wa ḥafar ḥufra le vaṣaarat al vinab, wa bana burj. Wa bavdeen ajjaru le muzaariviin, wa saafar le balad taanya. Wa lamma wakit at tamar ja, rassal le_l muzaariviin xaddaam, vashaan yaaxud minnahum bavḍ min tamar aj jineena. Wa axadoohu wa ḍaraboohu shadiid, wa rassaloohu faaḍi. Wa bavdeen rassal leehum xaddaam taani. Wa jaraḥu raasu, wa shatamoohu. Wa bavdeen rassal waaḥid taani, wa kataloohu. Wa kida aaxiriin, ḍarabu bavḍ minnahum, wa katalu bavḍ minnahum. Wa kaan lissav vindu ibn waaḥid maḥbuub. Wa fi_l aaxir, rassalu leehum kamaan, wa gaal, Hum biḥtarimu ibni. Wa laakin al muzaariviin deelaak gaalu bavḍahum le bavḍ, Da huwa_l waaris. Tavaalu, xalluuna naktulu, wa_l miiraat bikuun leena. Wa axadoohu, wa kataloohu, wa ramoohu barra min aj jineena. Siid aj jineena biyavmil shinu? Hu biji wa yaxrab al muzaariviin, wa biddi_j jineena le naas taanyiin. Intu maa gareetu_l maktuub da? Al ḥajar ar rafaḍoohu_l bannaayiin biga raas ar rukun. Da kaan min ar Rabb, Wa huwa vajiib fi vuyuunna.” Wa jarrabu yagbaḍu valeehu, wa laakin xaafu min an naas. Valashaan hum fihmu ’innu gaal al masal valeehum. Wa kida, xalloohu wa maragu. Wa rassalu leehu bavḍ min al Farriisiyyiin wa bavḍ min al Hiiruudusiin vashaan yagbuḍuuhu fi_l kalaam. Wa jo leehu wa gaalu, “Yaa Muvallim, binavrif inta taguul al ḥagg, wa maa taghayyir kalaamak vashaan fikr an naas. Valashaan inta maa tavmil farig been an naas, wa laakin tavallim ṭariig Allaah be_l ḥagg. Waajib valeena naddi aṭ ṭulba le Geeṣar, walla laa? Naddiiha walla maa naddiiha?” Wa laakin Yasuuv virif nifaagum, wa gaal leehum, “Le shinu tajarribuuni? Jiibu leiya diinaar vashaan ashuufu.” Wa jaaboohu leehu. Wa gaal leehum, “Aṣ ṣuura di ṣuurat minu? wa_l kitaaba kitaabat minu?” Gaalu leehu, “Bitaavat Geeṣar.” Wa Yasuuv gaal leehum, “Adfavu le Geeṣar ḥaajaat Geeṣar, wa le Allaah ḥaajaat Allaah.” Wa kaanu bistaghrabu minnu. Wa_ṣ Ṣadduugiyyiin jo leehu, al yaguulu maa fih giyaama. Wa kaanu yas’aluuhu, wa yaguulu, “Yaa Muvallim, Muusa katab leena, iza axu zool yamuut wa yasiib maratu, wa laakin maa vindu walad, laazim axuuhu biyaaxud maratu wa bijiib le axuuhu awlaad. Wa kaanu fih sabva axwaan. Wa_l awwal axad mara, wa maat, wa maa vindu walad. Wa_t taani axada, wa maat, wa maa vindu walad. Wa_t taalit kamaan vamal zei da. Wa_s sabva axwaan maa vindahum awlaad. Wa bavd kulluhum, al mara maatat kamaan. Wa fi_l giyaama lamma biguumu, hiya bitkuun zoojat minu? Vashaan as sabva axadooha takuun leehum zooja.” Wa Yasuuv gaal leehum, “(?) Valashaan kida intu maa ghalṭaaniin? Vashaan maa tafhamu_l Kutub, wa laa guwwat Allaah? Vashaan lamma yaguumu min been al meyyitiin, maa yitzawwaju walla yazawwiju, laakin yakuunu zei al malaaika al fi_s sama. Wa laakin van al meyyitiin al biguumu, maa gareetu fi Kitaab Muusa van ash shajara_ṣ ṣaghaira? keef Allaah gaal leehu, Ana Ilaah Ibraahiim, wa Ilaah Is‐ḥaag, wa Ilaah Yavkuub? Huwa maa Ilaah al meyyitiin, laakin Ilaah al ḥaiyiin. Intu ghalṭaaniin jiddan.” Wa waaḥid min muvallimiin al gaanuun garrab leehu wa simivum yitkallamu mava bavḍ. Wa lamma shaaf ’innu radda valeehum tamaam, sa’alu, “Yaatu amr al muhimm min al kull?” Yasuuv radda valeehu wa gaal, “Al amr al awwal, huwa: Asmav, yaa Israa’iil. Ar Rabb Ilaahna huwa Rabb waaḥid. Wa taḥibb ar Rabb Ilaahak be kullu galbak, wa kullu nafsak, wa kullu fikrak, wa kullu guwwatak. Wa da huwa at taani: Taḥibb gariibak zei nafsak. Maa fih amr akbar min deel.” Wa muvallim al gaanuun gaal leehu, “Samiḥ, yaa Muvallim. Be_l ḥagg gulta Allaah waaḥid, wa maa fih taani illa huwa. Wa maḥabbatu be kull al galb, wa be kull al fahm, wa be kull al guwwa, wa maḥabbat al gariib zei nafsak, da ahamma min kull aḍ ḍabaayiḥ al maḥruuga wa_ḍ ḍabaayiḥ at taanya.” Wa lamma Yasuuv shaaf huwa radda valeehu be ḥikma, gaal leehu, “Inta maa baviid min malakuut Allaah.” Wa bavd da, kullu waaḥid kaan xaayif yas’alu su’aal taani. Wa wakit maa Yasuuv kaan yavallim fi_l heekal, gaal, “Keef yaguulu muvallimiin al gaanuun ’an al Masiiḥ huwa ibn Daawuud? Daawuud nafsu gaal be_r Ruuḥ al Gudus, Ar Rabb gaal le Rabbi, Agvud van yamiini lighaayat maa baxuṭṭ vudwaanak tiḥit kirveek. Daawuud nafsu yanaadiihu Rabb. Keef huwa yakuun ibnu?” Wa_j jamav al kabiir kaanu yasmavuuhu be faraḥ. Wa fi tavliimu gaal, “Xallu baalkum min muvallimiin al gaanuun. Hum biḥibbu_l mashi be teebaan ṭawiila, wa_s salaamaat fi_l aswaag, wa_l karaasi al awwalaaniyya fi buyuut ar Rabb, wa maḥallaat al muḥtarima fi_l vazuumaat. Hum biyaakulu buyuut al araamil, wa yaṣallu ṣalawaat wakit ṭawiila be_l kiḍib. Deel biyagbalu ḥukm akbar.” Wa Yasuuv gavad janb al xazna. Wa kaan yavaayin keef an naas kaanu yarmu_l filuus fi_l xazna. Wa naas ghaniyyiin katiiriin kaanu yarmu filuus katiir. Wa armala miskiina jaat wa ramat milliimeen, wa da agall min tavriifa. Wa Yasuuv naada leehu talaamiizu, wa gaal leehum, “Aguul leekum al ḥagg. Al armala_l miskiina di ramat aktar min kull an naas al yarmu fi_l xazna. Valashaan kullahum ramu min katrat maalum, wa laakin di min iḥtiyaaja ramat kull al vindaha, kull al bitviish beehu.” Wa wakit maa hu kaan yamrug min al heekal, waaḥid min talaamiizu gaal leehu, “Yaa Muvallim, shuuf al ḥujaar al kubaar deel! wa_l binaayaat aj jamiila di.” Wa Yasuuv gaal leehu, “(?) Tashuuf al binaayaat al vaẓiima di? Maa bixallu hina ḥajar vala ḥajar abadan al maa yarmuuha tiḥit.” Wa wakit maa Yasuuv kaan gaavid vala Jabal az Zeetuun migaabil al heekal, Buṭrus wa Yavkuub wa Yuuḥanna wa Andaraawus sa’aloohu wa hum baraahum, wa gaalu, “Kallimna, al ḥaaja di bitkuun miteen? Wa shinu al valaama lamma kull al ḥaajaat di garrabat tatimm?” Wa Yasuuv ibtada yaguul leehum, “Xallu baalkum vashaan waaḥid maa bighishshkum. Naas kutaar biju b_ismi wa biguulu, Ana huwa! Wa hum bighishshu naas katiiriin. Wa lamma tasmavu van ḥuruub wa xabar ḥuruub, maa taxaafu. Laazim al ḥaajaat di taḥṣal. Laakin lissav maa takuun an nihaaya. Vashaan umma bitguum vala umma wa mamlaka vala mamlaka. Wa bitkuun fih zalaazil fi maḥallaat muxtalifa. Wa bikuun juuv. Di bidaayat al awjaav. Laakin intu, xallu baalkum le nufuuskum, vashaan hum bisallimuukum le_l maḥaakim, wa yaḍrubuukum fi buyuut ar Rabb. Wa bitguumu giddaam mudiiriin wa muluuk fishaanni ana, vashaan takuunu shahaada leehum. Wa fi_l awwal laazim bibashshiru be_l injiil le kull al umam. Wa lamma bisuuguukum le_l gaḍiyya, wa yasallimuukum, maa tafakkiru katiir gubbaal al wakit van al intu bitguuluuhu. Laakin itkallamu zei maa Allaah biddi leekum fi_s saava diik, vashaan maa intu al mitkallimiin, laakin ar Ruuḥ al Gudus. Wa_l axu bisallim axuuhu le_l moot, wa_l abu waladu. Wa_l awlaad biguumu vala waalideehum wa bikuunu as sabab vashaan yaktuluuhum. Wa_n naas kullu bikrahuukum vashaan xaaṭir ismi. Laakin al yitḥammal lighaayat al aaxir biyaxlaṣ. Wa lamma tashuufu_sh shi an najis al yaxrab, waagif fi_l maḥall al maa laazim yakuun fih, (xalli_l yagra yafham), fi_l wakit da, xalluuhum al fi Yahuudiyya yahrabu le_j jibaal, wa huwa_l fih barra min beetu maa yarjav wa yadxul beetu vashaan yashiil ḥaaja. Wa huwa_l fi_z ziraava maa yarjav vashaan yaaxud toobu. Wa ḥuzn le_l ḥaamiliin wa_l yaraḍḍivu awlaadum fi_l aiyaam diik! Wa ṣallu ’innu maa yaḥṣul fi_l xariif. Valashaan al aiyaam diik bitkuun aiyaam aḍ ḍiig. Wa maa kaan fih ḍiig zei da min wakit maa Allaah xalag ad dunya lighaayat hassav, wa maa bikuun ḍiig zei da abadan. Wa iza ar Rabb maa kaan gaṣṣar al aiyaam, maa fih waaḥid kaan yaxlaṣ. Wa laakin fishaan al muxtaariin al ixtaarum, hu gaṣṣar al aiyaam. Wa fi_l wakit daak, iza waaḥid biguul leekum, Shuufu! Ahu da_l Masiiḥ! walla, Shuufu! Huwa hinaak!, maa taṣaddiguuhu. Vashaan Musaḥa kaḍḍaabiin wa anbiya kaḍḍaabiin biguumu, wa biyavmilu valaamaat wa vajaayib ḥatta yaghishshu_l muxtaariin (iza mumkin). Wa laakin xallu baalkum, ana xabbartakum be kullu shi min gubbaal. Wa laakin fi_l aiyaam deelaak, bavd aḍ ḍiig daak, Ash shamish bitkuun ḍulumma, wa_l gamar maa biddi nuuru. Wa_n nujuum biyagavu min as sama, wa_l guwwaat al fi_s sama bithazzu. Fi_l wakit daak, bishuufu Ibn al insaan jaai fi saḥaab be guwwa kabiira wa be majd. Wa fi_l wakit daak birassil al malaaika, wa bilimm al muxtaariin min al maḥallaat at taju minnaha al arbava Saryaaḥ, wa min aaxir ad dunya le aaxir as sama. Min shajarat at tiin, itvallamu_l masal. Awwal maa_l farav yabga leyyin, wa_l warag yaṭlav, intu bitavrifu_l xariif gariib. Wa kida kamaan, lamma tashuufu_l ḥaajaat di taḥṣul, bitavrifu huwa gariib, vala_l baab. Aguul leekum al ḥagg, naas az zaman da maa bifuutu lighaayat maa yaḥṣul kullu da. As sama wa_l arḍ bifuutu, wa laakin kalaami maa bifuut. Laakin be xuṣuuṣ al yoom daak wa_s saava diik, maa fih waaḥid yavrif vannu, wa laa al malaaika al fi_s sama, wa laa al Ibn, illa_l Abu. Xallu baalkum, wa aḥrasu, wa ṣallu. Vashaan intu maa bitavrifu_l wakit. Huwa zei zool misaafir. Lamma yasiib beetu, yaddi le xaddaamiinu_s sulṭa, le kullu waaḥid fi shughlu. Wa yaamur al bawwaab ’an yaḥras. Valashaan da, aḥrasu, vashaan intu maa bitavrifu_l wakit al biji fiihu rabb al beet, iza fi_l misa, walla fi nuṣṣ al leel, walla wakit kooraak ad diik, walla fi_ṣ ṣabaaḥ. Iza biji biduun xabar, maa taxalluuhu yalgaakum naayimiin. Wa_l ana baguulu leekum, baguulu le_l kull: Aḥrasu.” Wa kaan Viid al Fiṣaḥ wa Viid al Faṭiir bavd yoomeen. Wa_l gusus al kubaar wa muvallimiin al gaanuun kaanu yakuusu ṭariig vashaan yagbuḍu vala Yasuuv be makar, wa yaktuluuhu. Vashaan kaanu yaguulu, Maa namsiku wakit al viid, vashaan yimkin bitkuun fih dawsha been an naas. Wa wakit maa kaan fi Beetvanya, kaan gaavid fi_ṭ ṭarabeeza fi beet Simvaan al vindu jizaam. Wa mara jaat leehu wa vindaha gizaaza min ruxaam, fiiha riiḥa naaridiin ṣaafi ghaalya jiddan. Wa kassarat al gizaaza wa kabbat ar riiḥa vala raasu. Wa bavḍ an naas kaanu zavlaaniin fi nufuusum, wa gaalu, “Le shinu hiya waddarat ar riiḥa kida? Vashaan kaan mumkin yabiivuuha le maahiyyat shaghghaal le sana waaḥda, wa yadduuha le_l masaakiin.” Wa kaanu yawabbixuuha be shidda. Wa laakin Yasuuv gaal, “Xalluuha. Le shinu tatavvibuuha? Hiya vamalat leiya ḥaaja jamiila. Al masaakiin mavaakum daaiman, wa fi aiyi wakit al intu vaawiziin, tagdaru tavmilu leehu al xeer. Wa laakin ana maa bakuun mavaakum daaiman. Hiya vamalat zei maa gidrat. Masaḥat jismi vashaan tajahhizni gubbaal maa yadfinuuni. Wa aguul leekum al ḥagg, fi kullu maḥall al yabashshiru be_l injiil fi_d dunya kullu, bixabbiru be vamala kamaan, vashaan yitzakkaruuha.” Sriiḥ, aryaaḥ Bavdeen, Yahuuza Isxariyuuṭi, waaḥid min al iṭnaashar, masha le_l gusus al kubaar vashaan yasallimu leehum. Wa lamma simivoohu, kaanu mabsuuṭiin, wa wavadu yadduuhu fiḍḍa. Wa hu kaan yafattish vala furṣa vashaan yasallimu leehum. Wa awwal yoom min Viid al Faṭiir, lamma kaan vaadatum ’an yaḍbaḥu xaruuf al Fiṣaḥ, talaamiizu gaalu leehu, “Inta vaawizna namshi ween vashaan naḥaḍḍir leek vashaan taakul al Fiṣaḥ?” Wa rassal itneen min talaamiizu, wa gaal leehum, “Amshu le_l madiina, wa zool shaayil burmat mooya bigaabilkum. Atbavuuhu. Wa fi_l beet al huwa yadxulu, guulu le siid al beet, Al Muvallim yaguul, Ween ooḍat aḍ ḍuyuuf al ana baakul fiiha_l Fiṣaḥ, ana wa talaamiizi? Wa huwa biwarriikum ooḍa kabiira fi foog, mufarrasha wa jaahiza. Ḥaḍḍiru leena hinaak.” Wa_t talaamiiz mashu le_l madiina, wa ligoohu zei maa gaal leehum. Wa ḥaḍḍaru_l Fiṣaḥ. Wa fi_l misa, Yasuuv ja mava al iṭnaashar. Wa wakit maa kaanu gaavidiin yaaklu, Yasuuv gaal, “Aguul leekum al ḥagg, waaḥid minnakum bisallimni, wa huwa yaakul mavaai.” Wa ibtadu yakuunu ḥaznaaniin wa yaguulu leehu waaḥid wara waaḥid, “Ana huwa?” Gaal leehum, “Huwa waaḥid min al iṭnaashar, al yadaxxil iidu mavaai fi_ṣ ṣaḥan. Vashaan Ibn al insaan yamshi, zei maa maktuub vannu. Wa laakin muṣiiba le_z zool daak al yasallim Ibn al insaan. Kaan aḥsan le_r raajil daak iza maa kaan mawluud.” Wa wakit maa kaanu yaaklu, axad veesh, wa baarak, wa kassar, wa addaahum, wa gaal, “Uxdu, da huwa jismi.” Bavdeen, axad kubbaaya, wa shakar, wa addaahum. Wa kullahum shiribu minnaha. Wa gaal leehum. “Da huwa dammi le_l ittifaag aj jadiid, al itkabba fishaan naas kutaar. Aguul leekum al ḥagg, ana maa bashrab taani min mooyat al vinab abadan, lighaayat al yoom daak al ana bashraba jadiid fi malakuut Allaah.” Wa bavd maa rattalu tartiila, maragu le Jabal az Zeetuun. Wa Yasuuv gaal leehum, “Kullakum maashiin tarajjivu vanni, vashaan maktuub, Ana baḍrub ar Raavi, wa_l xirfaan bitfartaku. Wa laakin bavd giyaamati bamshi giddaamkum le_j Jaliil.” Wa Buṭrus gaal leehu, “Iza kullahum birajjivu vannak, ana maa barajjiv vannak abadan.” Wa Yasuuv gaal leehu, “Aguul leek al ḥagg, al yoom da fi_l leel, gubbaal maa ad diik yakoorik marrateen, inta bitankurni talaata marraat.” Wa laakin gaal be shidda, “Iza laazim amuut mavaak, ana maa bankurak abadan.” Wa kullahum gaalu kadi. Wa maragu le maḥall isima Jetseemaani. Wa gaal le talaamiizu, “Agvudu hina lighaayat maa ana aṣalli.” Wa axad mavaahu Buṭrus wa Yavkuub wa Yuuḥanna, wa ibtada yistaghrab shadiid xalaaṣ, wa biga leehu ḍiig shadiid. Wa gaal leehum, “Nafsi ḥaziina jiddan, ḥatta_l moot. Istannu hina, wa aḥrasu.” Wa masha giddaam shwaiya, wa kaan yagav vala_l arḍ, wa kaan yaṣalli vashaan as saava tafuut minnu iza mumkin. Wa gaal, “Abba, yaa Abuui, kullu shi mumkin leek. Shiil mini kubbaayat aḍ ḍiig. Laakin mush zei maa ana daayir, laakin zei maa inta daayir.” Wa ja wa ligaahum naayimiin, wa gaal le Buṭrus, “Simvaan, inta naayim? Maa gidirta taḥras wa laa saava waaḥda? Aḥrasu, wa ṣallu, vashaan maa tadxulu fi tajriba. Ar ruuḥ raḍyaan, laakin aj jism ḍaviif.” Wa masha marra taanya wa ṣalla, wa gaal nafs al kalaam. Wa ja taani marra, wa ligaahum naayimiin, vashaan vuyuunum kaanat tagiila. Wa maa virifu keef yaruddu valeehu. Wa rajav taalit marra, wa gaal leehum, “Intu lissav naayimiin wa tistariiḥu? Kifaaya, as saava jaat. Yasallimu Ibn al insaan le iideen al xaaṭiyiin. Guumu, namshi. Shuufu, huwa_l bisallimni garrab.” Wa ṭawwaali, wakit maa kaan lissav yitkallam, Yahuuza ja, wa huwa waaḥid min al iṭnaashar, wa mavaahu naas kutaar be suyuuf wa vaṣaayaat. Wa hum jo min al gusus al kubaar, wa muvallimiin al gaanuun, wa_sh shuyuux. Wa_l musallim kaan addaahum valaama, wa gaal, “Al ana basallim valeehu shadiid be boosa, huwa huwa. Amsikuuhu wa guuduuhu be ḥurraas.” Wa ja, wa ṭawwaali garrab le Yasuuv wa gaal, “Yaa Saiyid!” Wa sallam valeehu shadiid be boosa. Wa hum xaṭṭu iideehum valeehu wa gabaḍoohu. Wa waaḥid min al waagfiin salla seefu, wa ḍarab vabd ra’iis al gusus, wa gaṭav aḍaanu. Wa Yasuuv radda wa gaal leehu, “(?) Jiitu be suyuuf wa vaṣaayaat zei vala ḥaraami vashaan tamsikuuni? Kunta mavaakum kullu yoom bavallim fi_l heekal, wa intu maa masaktuuni. Wa laakin laazim al Kutub tatimm.” Wa kullahum xalloohu, wa harabu. Wa waaḥid shaabb kaan yatbavu laabis gumaash tiil vala jismu. Wa masakoohu. Wa laakin xalla_l gumaash wa harab varyaan. Wa gaadu Yasuuv le ra’iis al gusus. Wa kull al gusus al kubaar wa_sh shuyuux wa muvallimiin al gaanuun itlammu. Wa Buṭrus tibivu min baviid lighaayat ḥoosh ra’iis al gusus. Wa kaan gaavid mava_l ḥurraas, wa yiddaffa vind an naar. Wa_l gusus al kubaar wa_l majlis kullu kaanu yaṭlubu shahaada vala Yasuuv fishaan yaktuluuhu. Wa laakin maa ligooha. Vashaan naas kutaar kaanu yash‐hadu valeehu shahaada kaaḍiba, wa shahaadaatum maa ittafagat. Wa bavḍ minnahum wagafu, wa kaanu yash‐hadu valeehu shahaada kaaḍiba, wa gaalu, “Niḥna simivnaahu yaguul, Ana baxrab al heekal da al maṣnuuv be_l iid, wa bavd talaatat aiyaam abni waaḥid taani, maa maṣnuuv be_l iid.” Wa fi da kamaan shahaadatum maa ittafagat. Wa ra’iis al gusus wagaf fi_l wasṭ, wa kaan yas’al Yasuuv wa yaguul, “Inta maa tarudd valeiya be ḥaaja? Da shinu an naas yash‐hadu valeek?” Laakin huwa kaan yaskut, wa maa radda valeehu be ḥaaja. Wa ra’iis al gusus sa’alu marra taanya wa gaal leehu, “Inta_l Masiiḥ, Ibn al Mubaarak?” Wa Yasuuv gaal, “Ana huwa. Wa intu bitshuufu Ibn al insaan gaavid van yamiin al Gudra wa jaai fi saḥaab as sama.” Wa ra’iis al gusus sharraṭ hiduumu wa gaal, “Le shinu naḥtaaj bavd da le shaahidiin ziyaada? Simivtu_t tajdiif. Fikrakum shinu?” Wa kullahum ḥakamu valeehu ’innu mustaḥigg al moot. Wa bavḍ minnahum bigu yabzugu valeehu, wa yaghaṭṭu washshu, wa yaḍrubuuhu, wa yaguulu leehu, “Itnabba!” Wa_l ḥurraas axadoohu wa ḍaraboohu. Wa wakit maa Buṭrus kaan tiḥit fi_l ḥoosh, waaḥda min xaddaamaat ra’iis al gusus jaat. Wa lamma shaafat Buṭrus yiddaffa, vaayanat leehu wa gaalat, “Inta kamaan kunta mava Yasuuv an Naaṣiri.” Wa laakin nakar wa gaal, “Ana maa bavrif al inti taguuli, wa laa bafhamu.” Wa marag le_l ḥoosh al barraani. Wa_l xaddaama shaafatu marra taanya, wa ibtadat taguul le_n naas al kaanu waagifiin hinaak, “Az zool da waaḥid minnahum.” Wa kaan yankur taani marra. Wa bavd shwaiya, al kaanu waagfiin kaanu yaguulu le Buṭrus, “Be_l ḥagg, inta minnahum, vashaan inta min aj Jaliil.” Wa biga yalvan nafsu wa yaḥlif wa yaguul, “Ana maa bavrif ar raajil da al intu titkallamu vannu.” Wa ṭawwaali ad diik koorak taani marra. Wa Buṭrus itzakkar al kalaam al gaal leehu Yasuuv, “Gubbaal maa ad diik yakoorik marrateen, bitankurni talaata marraat.” Wa lamma fakkar fiihu, ibtada yabki. Wa ṭawwaali fi_ṣ ṣabaaḥ, al gusus al kubaar, mava ash shuyuux wa muvallimiin al gaanuun, wa kull al majlis itkallamu mava bavḍ. Wa rabaṭu Yasuuv, wa gaadoohu, wa sallamoohu le Biilaaṭus. Wa Biilaaṭus sa’alu wa gaal, “Inta Malik al Yahuud?” Wa radda valeehu wa gaal, “Inta taguul.” Wa_l gusus al kubaar kaanu yashtaku valeehu be ḥaajaat katiira. Wa Biilaaṭus sa’alu marra taanya wa gaal, “Maa tarudd valeehum be ḥaaja? Shuuf kam ḥaaja yashtaku valeek.” Wa laakin Yasuuv lissav maa radda valeehu be ḥaaja. Wa Biilaaṭus istaghrab. Wa fi_l viid, kaanat al vaada yafikk maḥbuus waaḥid aṭ ṭalabu_n naas. Wa kaan fih raajil ismu Baraabaas. Wa kaan fi_s sijin mava naas al fitna al kaanu vamalu katl fi_l fitna. Wa_n naas ṭalavu, wa ibtadu yaṭlubu min Biilaaṭus ’an yavmil zei maa kaan yavmilu kullu viid. Wa radda valeehum wa gaal, “Vaawiziinni afikk leekum Malik al Yahuud?” Vashaan hu kaan yavrif al gusus al kubaar sallamoohu min al ḥasad. Laakin al gusus al kubaar ḥarraku_n naas vashaan yaṭlubu min Biilaaṭus yafikk leehum Baraabaas bidaalu. Wa marra taanya Biilaaṭus radda valeehum wa gaal, “Wa kida, bavmil shinu le_z zool al intu tasammuuhu Malik al Yahuud?” Wa kooraku wa gaalu, “Aṣlubu!” Wa Biilaaṭus gaal leehum, “Le shinu? Xaṭiyyatu shinu?” Wa laakin kooraku ziyaada, “Aṣlubu.” Wa Biilaaṭus kaan daayir yabsiṭ an naas. Wa vashaan da, fakka leehum Baraabaas. Wa bavd maa jalad Yasuuv, sallamu vashaan yaṣlubuuhu. Wa_l vasaakir gaadoohu fi juwwa_l ḥoosh, yavni beet al mudiir, wa lammu kull aj jeesh. Wa labbasoohu jallabiyya ḥamra, wa vamal taaj min shook, wa xaṭṭoohu valeehu. Wa ibtadu yasallimu valeehu wa yaguulu, “As salaam, yaa Malik al Yahuud.” Wa kaanu yaḍrubu raasu be vaṣaaya, wa yabzugu valeehu, wa yarkavu giddaamu vashaan yavbuduuhu. Wa bavd maa ḍiḥiku valeehu, galavu minnu_j jallabiyya al ḥamra, wa labbasoohu hiduumu, wa gaadoohu barra vashaan yaṣlubuuhu. Wa waaḥid ismu Simvaan al Gerawaani, abu Aliskandar wa Ruufus, kaan bifuut, wa huwa jaai min az ziraava. Wa axadoohu be guwwa vashaan yashiil ṣaliibu. Wa gaadoohu le_l maḥall al yasammuuhu Juljuta, yavni maḥall jumjuma. Wa gaddamu leehu xamra, malaxbaṭa be ḥaaja murra. Laakin aba yaaxuda. Wa ṣalaboohu, wa gasamu hiduumu beenum wa ramu_l gurav valeehu, vashaan yashuufu kullu waaḥid yaaxud shinu. Wa kaanat as saava tisva fi_ṣ ṣabaaḥ lamma ṣalaboohu. Wa_sh shakwa_l valeehu al kaan maktuub gaal: “Malik al Yahuud.” Wa ṣalabu mavaahu itneen ḥaraamiyya, waaḥid van yamiinu wa_t taani van shimaalu. Wa_l Kitaab kimil al yaguul, “Ḥasaboohu mava_l yakassir al gaanuun.” Wa_n naas al kaanu bifuutu shatamoohu, wa hum yahizzu ruuseehum wa yaguulu, “Hei, inta al bitaxrab al heekal wa tabniihu fi talaatat aiyaam, xalliṣ nafsak, w_anzil min aṣ ṣaliib!” Wa kida kamaan, al gusus al kubaar kaanu yaḍḥaku valeehu bavḍahum bavḍ mava muvallimiin al gaanuun, wa yaguulu, “Hu xallaṣ naas taanyiin, laakin hu maa yagdar yaxalliṣ nafsu. Xalli_l Masiiḥ da, Malik Israa’iil, yanzil min aṣ ṣaliib hassav di vashaan nashuuf wa naṣaddig.” Wa kaanu_l maṣluubiin mavaahu yashtimuuhu kamaan. Wa_s saava iṭnaashar, kaanat fih ḍulumma vala_l arḍ kullaha lighaayat as saava talaata. Wa_s saava talaata, Yasuuv koorak be ṣoot vaali, wa gaal, “Iluwi, Iluwi, lamaa shabagtani?” yavni, “Ilaahi, Ilaahi, le shinu siibtani?” Wa bavḍ min al waagfiin hinaak simivu wa gaalu, “Asmavu, hu yanaadi Iiliyya.” Wa waaḥid minnahum jara, wa mala sifinja be xall, wa xaṭṭaaha vala vaṣaaya ṭawiila, wa addaahu leehu vashaan yashrabu, wa gaal, “Istanna, nashuuf iza Iiliyya biji yanazzilu.” Wa Yasuuv koorak be ṣoot vaali, wa sallam ruuḥu. Wa_l gumaash al kabiir al fi_l heekal itsharraṭ le itneen, min foog le tiḥit. Wa ra’iis aj jeesh kaan waagif giddaam Yasuuv. Wa lamma shaaf ’innu koorak wa sallam ruuḥu kida, gaal, “Be_l ḥagg al insaan da kaan Ibn Allaah.” Wa kaanu fih niswaan kamaan yavaayinu min baviid. Wa beenum kaanu Maryam Majdaliyya, wa Maryam umm Yavkuub aṣ ṣaghaiyir wa Yuusi, wa Saluuma. Wa lamma Yasuuv kaan fi_j Jaliil, an niswaan deel kaanu tabavoohu wa xadamoohu. Wa kamaan niswaan taanyaat katiiraat aj jo mavaahu le Uurushaliim kaanu hinaak. Wa kaan Yoom al Istivdaad, yavni, al yoom gubbaal as sabit. Wa lamma biga_l misa, Yuusif min Arraama ja. Wa huwa vaḍu muḥtaram fi_l majlis, wa kaan yantaẓir malakuut Allaah. Wa shadda ḥeelu, wa masha le Biilaaṭus, wa ṭalab minnu jisim Yasuuv. Wa Biilaaṭus istaghrab lamma simiv hu maat ṭawwaali kida. Wa naada ra’iis aj jeesh, wa sa’alu iza maat min mudda. Wa lamma virif da min ra’iis aj jeesh, adda_j jism le Yuusif. Wa Yuusif ishtara gumaash tiil, wa nazzal jism Yasuuv, wa laffaahu be_t tiil, wa xaṭṭaahu fi gabr magṭuuv min ḥajar. Wa dardag ḥajar kabiir vala duxuul al gabr. Wa Maryam Majdaliyya wa Maryam umm Yuusi shaafu_l bakaan al xaṭṭoohu fiihu. Wa bavd maa yoom as sabit faat, Maryam Majdaliyya wa Maryam umm Yavkuub wa Saluuma ishtaru riiḥa vashaan yamshu yamsaḥuuhu. Wa badri jiddan fi awwal yoom min al usbuuv, mashu le_l gabr bavd ṭuluuv ash shamish. Wa kaanu yaguulu mava bavḍ, “Minu bidardig leena al ḥajar min xashm al gabr?” Wa lamma vaayanu le foog, shaafu al ḥajar kaan iddardag min al gabr, vashaan kaan kabiir xaaliṣ. Wa daxalu_l gabr, wa shaafu shaabb gaavid vala_l yamiin, wa laabis toob abyaḍ. Wa xaafu jiddan. Wa hu gaal leehum, “Maa taxaafu. Intu taṭlubu Yasuuv an Naaṣiri al kaan maṣluub. Huwa gaam. Huwa maa hina. Ahu da_l maḥall al xaṭṭoohu fiihu. Laakin amshu, wa guulu le talaamiizu wa le Buṭrus, Hu maashi gubbaalkum le_j Jaliil. Hinaak bitshuufuuhu, zei maa gaal leekum.” Wa maragu wa harabu min al gabr, vashaan kaanu yarjifu wa yistaghrabu. Wa maa gaalu ḥaaja le aiyi waaḥid, vashaan kaanu yaxaafu. Wa bavd maa Yasuuv gaam badri fi awwal yoom min al usbuuv, ẓahar fi_l awwal le Maryam Majdaliyya. Wa gubbaal da, Yasuuv kaan marrag minnaha sabva sheyaaṭiin. Wa hiya mashat, wa xabbarat al kaanu mavaahu gubbaal wa hum kaanu yanuuḥu wa yabku. Wa lamma simivu Yasuuv ḥai, wa hiya shaafatu, hum maa ṣaddagu. Wa bavd da, ẓahar fi shakal taani le itneen minnahum, wakit maa kaanu maashiin barra min al madiina. Wa deel rajavu, wa xabbaru_t taanyiin. Wa deel kamaan maa ṣaddagu. Bavdeen, ẓahar le_l ḥidaashar zaatum wa hum gaavidiin yaaklu. Wa wabbaxum vashaan maa kaan vindahum iimaan, wa fishaan guluubum kaanat gawwiyya, vashaan hum maa ṣaddagoohum ash shaafoohu bavd maa gaam. Wa gaal leehum, “Amshu le kull ad dunya, wa bashshiru be_l injiil le kullu naas ad dunya. Huwa_l yaṣaddig wa yitvammad bixlaṣ, wa_l maa yaṣaddig biḥkumu valeehu. Wa_l valaamaat di tamshi mava_l miṣaddigiin. Be ismi, yamarrigu sheyaaṭiin, wa yitkallamu be lughaat jadiida, wa yarfavu dabaayib be iideehum, wa iza yashrabu aiyi shi al biktul, maa bijiib leehum vawaja abadan. Wa bixuṭṭu iideehum vala_l vaiyaaniin, wa bikuunu shudaad.” Wa bavd maa ar Rabb Yasuuv kallamum, ittaxad le_s sama, wa gavad vala yamiin Allaah. Wa laakin hum maragu, wa bashsharu fi kullu makaan. Wa_r Rabb kaan yashtaghil mavaahum wa yasabbit al kilma be_l valaamaat al kaanat tamshi mavaaha. Naas kutaar axadu vala nufuusum ’an yaktibu van al ḥaajaat at tammat beenana. Wa_n naas ash shaafooha be vuyuunum min al awwal wa kaanu xaddaamiin al kilma sallamooha leena. Wa bavd maa fattashta vala kullu shi min al awwal, ḥaaja be ḥaaja, iftakarta ’innu kwaiyis ’an aktib leek be tartiib, yaa Taawufiilus al vaziiz, vashaan tavrif be_t tamaam ḥagiigat al ḥaajaat al xabbarook beeha be_l kalaam. Fi zaman Hiiruudus, malik al Yahuudiyya, kaan fih gassiis ismu Zakariyya min gism Abiyya, wa maratu min banaat Haruun isima Iliiṣaabaat. Wa hum al itneen kaanu vaadiliin giddaam Allaah, maashiin ḥasab awaamir ar Rabb kullaha wa fi kullu gawaaniinu biduun loom. Wa maa kaan vindahum walad, vashaan Iliiṣaabaat kaanat vaagir, wa kaanu hum al itneen kubaar fi_s sinn. Wa lamma Zakariyya kaan yaxdim zei gassiis giddaam Allaah fi door gismu, zei vaadat xidmat al gassiis, ja dooru vashaan yadxul heekal ar Rabb wa yaḥrig al baxuur. Wa_n naas kulluhum kaanu biṣallu barra saavat al baxuur. Wa ẓahar leehu malaak ar Rabb waagif vala yamiin maḍbaḥ al baxuur. Wa lamma Zakariyya shaafu, itvajjab wa xaaf. Wa_l malaak gaal leehu, “Maa taxaaf, yaa Zakariyya, vashaan ar Rabb simiv aṣ ṣala bitaavak, wa maratak Iliiṣaabaat bitalid leek walad, wa bitsammiihu Yuuḥanna. Wa inta bitkuun mabsuuṭ wa farḥaan, wa naas kutaar bikuunu mabsuuṭiin be wilaadtu. Vashaan huwa bikuun vaẓiim giddaam ar Rabb, wa maa bishrab xamur walla mariisa abadan, wa bikuun malyaan be_r Ruuḥ al Gudus wa huwa lissav fi baṭn ummu. Wa birajjiv kutaar min bani Israa’iil le_r Rabb Ilaahum. Wa bimshi giddaamu be ruuḥ Iiliyya wa be gudratu, vashaan yarajjiv guluub al waalideen le_l awlaad, wa_n naas al maa biṭiivu le ḥikmat al baarriin, vashaan yaḥaḍḍir le_r Rabb naas jaahiziin.” Wa Zakariyya gaal le_l malaak, “Keef bavrif da? wa ana raajil vajuuz wa marati kabiira fi_s sinn.” Wa_l malaak radda wa gaal leehu, “Ana Jibraa’iil al waagif giddaam Allaah, wa ana murassal vashaan akallimak wa abashshirak be da. Wa shuuf, inta bitkuun abkam wa maa tagdar titkallam lighaayat al yoom al yaḥṣal fiihu_l ḥaaja di, vashaanak maa ṣaddagta kalaami al bitimm fi waktu.” Wa_n naas kaanu muntaẓiriin Zakariyya, wa mitvajjibiin vashaan it’axxar fi_l heekal. Wa lamma marag, maa gidir yakallimum, wa hum fihmu ’innu shaaf ru’ya fi_l heekal. Wa kaan yavmil valaama leehum wa istanna abkam. Wa bavd maa tammat aiyaam xidmatu, rajav le beetu. Wa bavd al aiyaam deelaak, Iliiṣaabaat maratu ḥimlat, wa dassat nafsa xamsa shuhuur, wa gaalat, “Ar Rabb vamal leiya kida fi_l wakit da lamma vaayan leiya, vashaan yashiil veebi min been an naas.” Wa bavd sitta shuhuur Allaah rassal Jibraa’iil al malaak le madiina fi_j Jaliil isima Naaṣira, le vazra maxṭuuba le raajil min beet Daawuud ismu Yuusif. W_ism al vazra Maryam. Wa_l malaak daxal leeha wa gaal, “Salaam leeki, inti mubaaraka. Ar Rabb mavaaki!” Wa hiya itḥayyarat jiddan min kalaamu, wa fakkarat fi mavna_s salaam da. Wa_l malaak gaal leeha, “Maa taxaafi, yaa Maryam, vashaan ligiiti nivma mava Allaah. Wa shuufi! inti bitaḥmali wa bitalidi walad, wa bitsammiihu Yasuuv. Wa hu bikuun vaẓiim, wa bisammuuhu Ibn Allaah. Wa_r Rabb al Ilaah yaddiihu kursi Daawuud abuuhu. Wa bimlik vala beet Yavkuub le_l abad. Wa mulku maa bixlaṣ.” Wa Maryam gaalat le_l malaak, “Keef yakuun da, wa ana maa vaarfa raajil?” Wa_l malaak radda wa gaal leeha, “Ar Ruuḥ al Gudus biji valeeki, wa gudrat al vaali taḍallilik. Wa vashaan kida al gudduus al mawluud minnik bisammuuhu Ibn Allaah. Wa shuuf! Iliiṣaabaat nasiibtik! hiya kamaan ḥimlat be walad. Wa hiya kabiira fi_s sinn. Wa hassav sitta shuhuur le diik as sammooha vaagir. Vashaan maa fih shi maa mumkin vind Allaah.” Wa gaalat Maryam, “Shuuf! Ana xaddaamat ar Rabb. Allaah yatimm leiya zei kalaamak.” Wa bavdeen al malaak marag min vindaha. Wa gaamat Maryam fi_l aiyaam deelaak wa mashat gawaam le arḍ aj jibaal le madiina fi Yahuuda. Wa daxalat beet Zakariyya wa sallamat vala Iliiṣaabaat. Wa wakit Iliiṣaabaat simivat salaam Maryam, aj jana itḥarrak fi baṭna, wa Iliiṣaabaat itmalat be_r Ruuḥ al Gudus. Wa koorakat be ṣoot vaali wa gaalat, “Mubaaraka inti fi_n niswaan, wa mubaarak huwa aj jana. Wa keef umm Rabbi taji leiya? Wa wakit maa simivta ṣoot salaamik, aj jana itḥarrak fi baṭni min al faraḥ. Wa mubaaraka aṣ ṣaddagat, valashaan al kalaam al gaal leeha_r Rabb bitimm.” Wa Maryam gaalat, “Be nafsi aḥmad ar Rabb. Wa ruuḥi mabsuuṭa be Allaah Muxalliṣi. Vashaan vaayan le xaddaamtu_l miskiina. Wa shuuf, min hassav an naas kulluhum bisammuuni_l mubaaraka. Vashaan huwa al vindu gudra sawwa leiya ḥaajaat kabiira, wa ismu gudduus. Wa raḥmatu min jiil le jiil le_n naas al bixaafuuhu. Wa hu warra gudratu be iidu_l gawwiyya, wa shattat fikr al mitkabbiriin. Wa nazzal as salaaṭiin min karaasiihum, wa rafav al masaakiin. Wa shabbav aj javaaniin be ḥaajaat kwaisa, wa rajjav al ghaniyiin biduun ḥaaja. Wa saavad xaddaamu Israa’iil vashaan yitzakkar raḥmatu. Zei maa kallam abahaatna, le Ibraahiim wa awlaadu le_l abad.” Wa Maryam istannat mava Iliiṣaabaat talaata shuhuur tagriiban, wa bavd kida rajavat le beeta. Wa muddat Iliiṣaabaat tammat vashaan talid, wa wildat walad. Wa jiiraana wa agaariba simivu ’innu_r Rabb warraaha raḥmatu_l kabiira, wa kaanu mabsuuṭiin mavaaha. Wa bavd tamaanyat aiyaam jo vashaan yaṭahhiru_l walad. Wa daaru yasammuuhu be ism abuuhu Zakariyya. Wa ummu raddat wa gaalat, “Laa, laakin yasammuuhu Yuuḥanna.” Wa gaalu leeha, “Maa fih zool min agaaribik as sammoohu be_l ism da.” Wa vamalu valaama le abuuhu yaṭlubu yasammiihu shinu. Wa huwa ṭalab looḥ al kitaaba wa katab, “Ismu Yuuḥanna.” Wa kullahum itvajjabu. Wa ṭawwaali xashmu infataḥ wa lisaanu itfakk, wa itkallam wa baarak Allaah. Wa xoof wagav vala jiiraanum kullahum, wa_l xabar van al ḥaajaat di masha fi kullu jibaal al Yahuudiyya. Wa kull as simivu, ḥafaẓu_l kalaam da fi guluubum wa gaalu, “Al walad da bikuun shinu?” Wa iid ar Rabb kaanat mavaahu. Wa Zakariyya abuuhu itmala be_r Ruuḥ al Gudus, wa itnabba wa gaal, “Mubaarak ar Rabb Ilaah Israa’iil vashaan zaar shavbu wa vamal leehum fidaa. Wa gawwam leena garn al xalaaṣ fi beet Daawuud xaddaamu. Zei maa itkallam be xashum anbiyaahu_l giddiisiin al kaanu min zamaan, xalaaṣ min vudwaanna wa min iideen kull al bikrahuuna. Vashaan yavmil raḥma mava abahaatna, wa itzakkar ittifaagu_l magaddas. Al ḥalaf al ḥalaf le Ibraahiim abuuna ’Innu yaxalliṣna min iideen vudwaanna vashaan naxdimu biduun xoof, be gadaasa wa birr giddaamu kullu aiyaam ḥayaatna. Wa inta, yaa walad, bisammuuk nabi_l vaali, vashaan titgaddam giddaam ar Rabb wa yaḥaḍḍir ṭurugu. Wa taddi naasu mavrifat al xalaaṣ be ghufraan xaṭaayaahum, be waasiṭat raḥmat Allaah al beeha taṭlav leena ash shamish min as sama vashaan yanawwir vala_l gaavidiin fi_ḍ ḍalaam wa fi ḍull al moot, vashaan yasuug kirveenna fi ṭariig as salaam.” Wa_l walad kibir, wa biga gawwi fi_r ruuḥ. Wa kaan fi_l xala lighaayat yoom ẓuhuuru le Israa’iil. Wa fi_l aiyaam deelaak, ṭalav amr min Uughusṭus Geeṣar vashaan yasajjilu kullu sukkaan al arḍ. Wa da awwal kitaaba ḥaṣalat lamma Kiriniyuus kaan ḥaakim Suuriyya. Wa kullu waaḥid masha vashaan yaktib ismu fi madiinatu. Wa Yuusif kamaan ṭalav min aj Jaliil min madiinat an Naaṣira le_l Yahuudiyya le madiinat Daawuud al isima Beetlaḥam, vashaan huwa min beet Daawuud wa min ahlu. Hu masha vashaan yaktib ismu, wa mavaahu Maryam al maxṭuuba leehu, wa hiya ḥaamil. Wa wakit kaanu hinaak, tammat aiyaama vashaan talid. Wa wildat walada_l bikr, wa laffatu be_l gumaash wa nawwamatu fi_l midwad, vashaan maa kaan leehum makaan fi_l luukanda. Wa fi_l balad di, ruvaat kaanu yaḥrasu ghanamum be_l leel fi_l xala. Wa ṭawwaali, malaak ar Rabb wagaf jambum, wa majd ar Rabb nawwar ḥawaleehum, wa xaafu xoof shadiid. Wa_l malaak gaal leehum, “Maa taxaafu! Shuufu! abashshirkum be faraḥ vaẓiim yakuun le kull an naas. Itwalad leekum an nahaar da fi madiinat Daawuud Muxalliṣ, wa huwa_r Rabb al Masiiḥ. Wa di leekum al valaama. Bitalgu ṭifl malfuuf be gumaash, wa huwa raagid fi midwad.” Wa ṭawwaali ẓahar mava malaak ar Rabb kutaar min jeesh as sama, kaanu yaḥmadu Allaah wa yaguulu, “Al majd le Allaah fi_s sama, wa vala_l arḍ as salaam been an naas al huwa mabsuuṭ minnahum.” Wa lamma_l malaaika rajavu min vindahum le_s sama, ar ruvaat gaalu bavḍahum le bavḍ, “Xalliina namshi hassav le Beetlaḥam wa nashuuf al ḥaaja al ḥaṣalat al xabbarna beeha_r Rabb.” Wa jo be surva wa ligu Maryam wa Yuusif, wa_ṭ ṭifl raagid fi_l midwad. Wa lamma shaafoohu, xabbaru be_l kalaam al gaalu leehum be xuṣuuṣ al walad da. Wa kull as simivu, itvajjabu min al kalaam al gaaloohu leehum ar ruvaat. Wa Maryam kaanat taḥfaẓ al kalaam da kullu, wa tafakkir fiihu fi galbaha. Wa_r ruvaat rajavu wa hum yamajjidu Allaah wa yaḥmaduuhu vala_sh shaafoohu wa_s simivoohu zei maa gaalu leehum. Wa lamma tammat tamaanyat aiyaam vashaan yaṭahhiruuhu, sammoohu Yasuuv, zei maa sammaahu_l malaak gubbaal maa ḥimlat beehu ummu fi baṭnaha. Wa bavd maa tammat aiyaam naḍaafatum zei gaanuun Muusa, jaaboohu le Uurushaliim vashaan yagaddimuuhu le_r Rabb. (Zei maa huwa maktuub fi gaanuun ar Rabb, “Kullu bikr al yaftaḥ al baṭun yasammuuhu magaddas le_r Rabb.”) Wa vashaan yagaddimu ḍabiiḥa zei maa maktuub fi gaanuun ar Rabb, “Jooz gumriyya walla jooz ḥamaam.” Wa kaan fi Uurushaliim raajil ismu Simvaan. Wa_r raajil da kaan baarr wa bixaaf Allaah, muntaẓir raaḥat Israa’iil. Wa_r Ruuḥ al Gudus kaan valeehu. Wa kaan ja leehu ru’ya min ar Ruuḥ al Gudus ’innu maa yashuuf al moot gubbaal maa yashuuf Masiiḥ ar Rabb. Wa daxal al heekal, wa huwa fi_r Ruuḥ. Wa wakit maa waalideen Yasuuv daxalu mava aṭ ṭifl vashaan yasawwu leehu zei vaadat al gaanuun, Simvaan rafavu be iideenu wa baarak ar Rabb wa gaal, “Hassav, yaa Rabb, xalli xaddaamak yaruuḥ be_s salaam, zei kalaamak. Vashaan veeneiya shaafu xalaaṣak al ḥaḍḍartu giddaam kull an naas. An nuur al yanawwir le_l umam, wa huwa majd shavb Israa’iil.” Wa abuuhu wa ummu itvajjabu min al ḥaajaat Simvaan gaal vannu. Wa Simvaan baarakum wa gaal le Maryam ummu, “Shuufi! Aṭ ṭifl da mavayyan le wuguuv wa giyaam naas kutaar fi Israa’iil, wa le valaama yitkallam ḍidda. Wa inti kamaan yaṭvanik seef fi nafsik, vashaan yawarri afkaar guluub naas kutaar.” Wa kaanat nabiyya isima Ḥanna, bint Fanuu’iil min gabiilat Ashiir. Wa hi kabiira fi_s sinn. Wa sakanat mava zooja sabva siniin bavd maa itzawwajat. Wa hiya armala vumura arbava wa tamaaniin sana. Wa maa kaanat bitxalli_l heekal, bitaxdim be ṣoom wa ṣala leel wa nahaar. Wa jaat fi_s saava diik wa shakarat ar Rabb, w_itkallamat vannu le kull al muntaẓiriin fidaa Uurushaliim. Wa lamma tammamu kullu shi, zei gaanuun ar Rabb, rajavu le madiinatum an Naaṣira fi_j Jaliil. Wa_l walad kibir w_itgawwa, w_itmala be ḥikma. Wa nivmat Allaah kaanat valeehu. Wa kaanu waalideenu bimshu kullu sana le Uurushaliim fi Viid al Fiṣaḥ. Wa lamma vumru biga iṭnaashar sana, ṭalavu le Uurushaliim zei vaadat al viid. Wa bavd al viid wa hum raajiviin, al walad Yasuuv fiḍil fi Uurushaliim biduun maa virfu_l waalideen. Wa fikrahum ’innu mava aj jamaava. Wa mashu masaafat yoom, wa fattashu valeehu been agaaribu wa_n naas al biyavrifuuhu. Wa lamma maa ligoohu, rajavu le Uurushaliim yafattishu valeehu. Wa bavd talaatat aiyaam ligoohu fi_l heekal gaavid fi wasṭ al muvallimiin yasmavum wa yas’alum. Wa kull as simivoohu itvajjabu min fahmu wa raddu. Wa lamma shaafoohu_l waalideen, itvajjabu. Wa ummu gaalat leehu, “Yaa waladi, le shinu vamalta leena kida? Shuuf! abuuk wa ana kunna binfattish valeek be_t tavb.” Wa gaal leehum, “Kuntu bitfattishu valeiya le shinu? Maa kuntu bitavrifu ana laazim akuun fi beet Abuui?” Wa hum maa fihmu kalaamu al gaalu leehum. Wa bavdeen nazal mavaahum wa ja le_n Naaṣira, wa kaan yaṭiivum. Wa ummu kaanat taḥfaẓ kull al kalaam da fi galba. Wa Yasuuv zaad fi_l ḥikma wa fi ṭuulu, wa fi_n nivma vind Allaah wa_n naas. Wa fi sanat xamasṭaashar min ḥukm Ṭibariyuus Geeṣar, lamma kaan Biilaaṭus al Bunṭi mudiir vala_l Yahuudiyya, wa Hiiruudus ra’iis mudiiriyya fi_j Jaliil, wa axuuhu Fiilubbus ra’iis rubuv vala Iṭuriyya wa Taraxuniitis, wa Lisaaniyuus ra’iis rubuv vala_l Abiliyya, fi aiyaam ru’asaa al gusus Ḥannaan wa Gayaafa, ja kalaam Allaah le Yuuḥanna ibn Zakariyya fi_l xala. Wa hu ja le kull al ḥilal al ḥawl al Urdunn yabashshir be mavmuudiyyat at tooba le ghufraan al xaṭaaya, mitil maa maktuub fi kitaab Ishavyaa an nabi, “Ṣoot binaadi fi_l xala. Ḥaḍḍiru ṭariig ar Rabb. Avmilu_s sikak bitaavtu dughri. Kullu xoor bikuun marfuuv, wa kullu jabal kabiir wa ṣaghaiyir bikuun mitsaawi, wa_l mavawwaj yabga vadiil, wa_d darib ad dagdag yabga saahil, wa kullu insaan bishuuf xalaaṣ Allaah.” Wa valashan kida gaal le kullu_n naas al maragu vashaan yitvammadu minnu, “Yaa awlaad ad dabaayib, minu kallamkum tahrabu min al ghaḍab aj jaai? Jiibu tamar mustaḥigg at tooba, wa maa tabtadu taguulu fi nufuuskum, Abuuna huwa Ibraahiim. Valashaan kida aguul leekum, Allaah yagdar yagawwim awlaad le Ibraahiim min al ḥujaar deel. Wa hassav al faas vala virg ash shajar. Wa kullu shajara al maa tajiib tamar samiḥ, yagṭavuuha wa yarmuuha fi_n naar.” Wa_n naas sa’aloohu wa gaalu, “Vala kida binavmil shinu?” Wa radda valeehum wa gaal, “Al vindu toobeen xalliihu yagsim mava al maa vindu, wa_l vindu akil xalliihu yavmil kida kamaan.” Wa jo kamaan muḥaṣṣiliin aḍ ḍariiba vashaan yitvammadu, wa gaalu leehu, “Yaa muvallim, niḥna laazim navmil shinu?” Wa gaal leehum, “Maa taḥaṣṣilu vala ziyaada min al ḥaaja al amarookum beehu.” Wa kamaan al vasaakir sa’aloohu wa gaalu, “Wa niḥna navmil shinu?” Wa gaal leehum, “Maa taẓlimu zool wa laa tashtaku vala zool be_l ghishsh, wa kuunu mabsuuṭiin min maahiyyatkum.” Wa lamma_n naas kaanu muntaẓiriin wa kulluhum mifakkiriin fi guluubum van Yuuḥanna iza kaan huwa_l Masiiḥ walla laa, radda valeehum Yuuḥanna, “Ṣaḥiiḥ, ana bavammidkum be_l mooya, laakin biji waaḥid gawwi minni. Wa ana maa mustaḥigg afikk jizamu. Wa huwa bivammidkum be_r Ruuḥ al Gudus wa_n naar. Wa fi iidu muḍraayatu, wa huwa yanaḍḍif beeha maḥallu, vashaan yalimm ad dura fi maxẓanu, wa_l gishr min ad dura yaḥriga be_n naar al maa bitmuut.” Wa kaan bibashshir an naas wa bisaavidum be naṣaayiḥ katiira. Wa Hiiruudus ra’iis mudiiriyya, bavd maa Yuuḥanna wabbaxu be xuṣuuṣ Hiiruudiyya marat Fiilubbus axuuhu wa be xuṣuuṣ kull al avmaal al baṭṭaala al Hiiruudus vamala, zaad kamaan vala kullu da, vashaan ḥabas Yuuḥanna fi_s sijin. Wa lamma kull an naas itvammadu, wa bavd maa Yasuuv kamaan itvammad, wa wakit maa kaan biṣalli, as sama infataḥat. Wa_r Ruuḥ al Gudus nazal valeehu fi shakil jism zei ḥamaama. Wa ja ṣoot min as sama yaguul, “Inta Ibni_l ḥabiib, wa ana mabsuuṭ minnak.” Wa Yasuuv nafsu, lamma biga yavallim, kaan vumru talaatiin sana tagriiban, wa huwa, zei fikr an naas fiihu, ibn Yuusif, ibn Haali, ibn Mattaat, ibn Laawi, ibn Malki, ibn Yanna, ibn Yuusif, ibn Mattaatiya, ibn Vaamuuṣ, ibn Naaḥuum, ibn Ḥasli, ibn Najjaai, ibn Ma’aat, ibn Mattaatiya, ibn Shimvi, ibn Yuusif, ibn Yahuuza, ibn Yuuḥanna, ibn Riisa, ibn Zarubbaabil, ibn Sha’altii’iil, ibn Niiri, ibn Malki, ibn Addi, ibn Guṣam, ibn Almuudaam, ibn Viir, ibn Yuusi, ibn Alivaazar, ibn Yuuriim, ibn Matataat, ibn Laawi, ibn Shimvuun, ibn Yahuuza, ibn Yuusif, ibn Yuunaan, ibn Aliyagiim, ibn Malaya, ibn Meenaan, ibn Mattaata, ibn Naataan, ibn Daawuud, ibn Yassa, ibn Vuubiid, ibn Buuvaz, ibn Salmuun, ibn Naḥshuun, ibn Vamiinadaab, ibn Araam, ibn Ḥaṣruun, ibn Faariṣ, ibn Yahuuza, ibn Yavkuub, ibn Is‐ḥaag, ibn Ibraahiim, ibn Taaraḥ, ibn Naaḥuur, ibn Saruuj, ibn Ravu, ibn Faalij, ibn Vaabir, ibn Shaalaḥ, ibn Giinaan, ibn Arfakshaad, ibn Saam, ibn Nuuḥ, ibn Laamak, ibn Matuushaalaḥ, ibn Axnuux, ibn Yaarid, ibn Mahlil’iil, ibn Giinaan, ibn Anuush, ibn Shiit, ibn Aadam, ibn Allaah. Wa rajav Yasuuv min al Urdunn malyaan be_r Ruuḥ al Gudus. Wa kaan ar Ruuḥ yaguudu fi_l xala arbaviin yoom. Wa Ibliis kaan yajarribu. Wa maa akal ḥaaja fi_l aiyaam diik. Wa lamma tammat al mudda, jaav. Wa Ibliis gaal leehu, “Iza inta Ibn Allaah, guul le_l ḥajar da vashaan yabga veesh.” Wa Yasuuv radda valeehu, “Maktuub ’innu_l insaan maa yaviish be_l veesh bass.” Wa bavdeen Ibliis ṭalaavu le maḥall vaali, wa warraahu mamaalik ad dunya kullaha fi dagiiga waaḥda. Wa gaal leehu, “Baddiik as sulṭa di kullaha wa majd al mamaalik, vashaan kaan musallam leiya, wa addiiha le_l ana vaawiz. Wa vala kida ’in kunta tavbudni, kullu shi yakuun bitaavak.” Wa Yasuuv radda wa gaal leehu, “Maktuub, Laazim tavbud ar Rabb Ilaahak, wa taxdimu waaḥdu.” Wa jaabu le Uurushaliim wa waggafu foog ṭarf al heekal wa gaal leehu, “Iza inta Ibn Allaah, armi nafsak min hina le tiḥit. vashaan maktuub, Biyaamur malaaikatu beek vashaan yaḥfaẓuuk. wa, Bishiiluuk vala iideehum vashaan rijlak maa tadugg ḥajar.” Wa Yasuuv radda wa gaal leehu, “Maktuub, Maa tajarrib ar Rabb Ilaahak.” Wa lamma tamma Ibliis kullu tajriba, xallaahu le mudda. Wa rajav Yasuuv be gudrat ar Ruuḥ le_j Jaliil, wa_l xabar vannu masha fi kullu_l maḥallaat aj jambu. Wa kaan yavallim fi biyuut ar Rabb. Wa kull an naas kaanu yamajjiduuhu. Wa ja le_n Naaṣira al itrabba fiiha. Wa zei vaadatu daxal beet ar Rabb yoom as sabit. Wa gaam vashaan yagra. Wa gaddamu leehu Kitaab Ishavyaa an nabi. Wa fataḥ al Kitaab, wa liga al maḥall al kaan maktuub fiihu, “Ruuḥ Allaah valeiya, Valashaanu masaḥni fishaan abashshir al masaakiin. Wa rassalni vashaan anaadi le_l maḥbuusiin be_l ḥurriyya, wa le_l vamyaaniin vashaan yashuufu, wa be_l ḥurriyya le_l guluubum maksuura wa vashaan babashshir be sanat ar Rabb al magbuula.” Wa gafal al Kitaab, wa addaahu le_l xaddaam, wa gavad. Wa kullu_n naas al kaanu fi beet ar Rabb kaanu yavaayinu leehu. Wa ibtada yaguul leehum, “An nahaar da, tamma_l maktuub zei maa simivtu be iḍneekum.” Wa kulluhum kaanu yash‐hadu leehu, wa yitvajjabu min kalaam an nivma aṭ ṭalav min xashmu. Wa gaalu, “Maa huwa walad Yuusif?” Wa gaal leehum, “Vala kullu ḥaal taguulu leiya_l masal da, Yaa ḥakiim, ashfi nafsak. Simivna katiir van al ḥaṣal fi Kafranaaḥuum. Avmila hina kamaan fi baladak.” Wa gaal, “Al ḥagg aguul leekum, maa fih nabi magbuul fi baladu. Wa_l ḥagg aguul leekum, kaanu fih araamil kutaar fi Israa’iil fi aiyaam Iiliyya lamma maa kaan fih maṭar muddat talaata siniin wa sitta shuhuur. Wa kaan ḥaṣal juuv shadiid fi_l arḍ kullaha. Laakin Allaah maa rassal Iiliyya le waaḥda minnahum illa le mara kaanat armala fi Ṣarfa fi balad Ṣeedaa. Wa kaanu mujazzamiin kutaar fi Israa’iil fi zaman Aliishav an nabi. Wa laa waaḥid biga naḍiif illa Nivmaan as Suryaani.” Wa kull al kaanu fi beet ar Rabb lamma simivu da itmalu be_z zavl. Wa gaamu wa ṭaradoohu min al madiina, wa axadoohu le ṭarf aj jabal, al kaanat madiinatum mabniya valeehu, vashaan yarmuuhu le tiḥit. Laakin huwa marra fi wasiṭum wa faat. Wa nazal fi Kafranaaḥuum, madiina fi_j Jaliil. Wa kaan yavallimum kullu yoom as sabit. Wa itvajjabu min tavliimu, vashaan kalaamu kaan be sulṭa. Wa kaan fi beet ar Rabb raajil fiihu ruuḥ najis. Wa koorak be ṣoot vaali, “Aah! Maalna wa maalak, yaa Yasuuv an Naaṣiri? Inta jiit vashaan taxrabna? Ana vaarfak minu inta. Inta gudduus Allaah.” Wa Yasuuv wabbaxu wa gaal, “Askut, w_amrug minnu!” Wa bavd maa_sh sheeṭaan ramaahu fi_l wasiṭ, ṭalav minnu biduun maa yajraḥu. Wa kullahum itvajjabu, wa itkallamu bavḍahum le bavḍ wa gaalu, “Al kalaam da shinu? Vashaan be sulṭa wa gudra yaamur al arwaaḥ an najsa, wa hum yamrugu.” Wa_l xabar vannu masha fi kullu makaan gariib. Wa gaam min beet ar Rabb, wa daxal beet Simvaan. Wa kaanat umm marat Simvaan vindaha ḥumma shadiida. Wa sa’aloohu fishaanna. Wa wagaf giddaama wa wabbax al ḥumma, wa_l ḥumma faatat minnaha. Wa ṭawwaali hiya gaamat wa ishtaghalat. Wa fi wakit al maghrib, kull al kaanu marḍaaniin be amraaḍ muxtalifa jaaboohum leehu. Wa xaṭṭa iideehu vala kullu waaḥid minnahum wa shafaahum. Wa kamaan sheyaaṭiin maragu min kutaar minnahum wa kooraku wa gaalu, “Inta Ibn Allaah.” Wa wabbaxum wa maa xallaahum yitkallamu, vashaan virfoohu huwa_l Masiiḥ. Wa lamma ja an nahaar, marag wa masha le_l xala. Wa_n naas kaanu yafattishu valeehu. Wa jo leehu, wa masakoohu vashaan maa yafuut minnahum. Wa gaal leehum, “Ana laazim abashshir be malakuut Allaah le_l mudun at taanya kamaan, vashaan kida Allaah rassalni.” Wa kaan bibashshir fi biyuut ar Rabb fi_l Yahuudiyya. Wa wakit maa an naas itlammu leehu wa simivu kilmat Allaah, huwa kaan waagif vind Baḥar Janiisaarat. Wa shaaf murkabeen waagfiin vind al baḥar, wa laakin aṣ ṣaiyaadiin kaanu ṭalavu minnaha wa kaanu yaghassilu shabakaatum. Wa daxal fi waaḥda min al murkabeen al kaanat le Simvaan. Wa gaal leehu, “Xalliina naṭlav shwaiya min aṭ ṭarf.” Wa gavad wa ibtada yavallim an naas min al murkab. Wa lamma kammal al kalaam, gaal le Simvaan, “Amshu le maḥall ghariig, wa nazzilu shabakaatkum le_ṣ ṣeed!” Wa Simvaan radda wa gaal, “Yaa Muvallim, tivibna ṭuul al leel wa maa ligiina ḥaaja. Laakin vala kalaamak, banazzil ash shabakaat.” Wa lamma vamalu kida, masaku samak katiir xaaliṣ, wa shabakaatum badu titgaṭṭavu. Wa naadu be iideenum le shurakaahum al fi_l murkab at taanya vashaan yaju wa yasaaviduuhum. Wa jo wa malu_l murkabeen lighaayat maa ibtadu yadxulu tiḥit fi_l mooya. Wa Simvaan Buṭrus lamma shaaf kida, rakav vind rukbateen Yasuuv wa gaal, “Amshi, yaa Rabb, vashaan ana raajil xaaṭi.” Vashaan hu istaghrab, wa kull al kaanu mavaahu, be sabab as samak al axadoohu. Wa kamaan ḥaṣal kida le Yavkuub wa Yuuḥanna, awlaad Zabadi, al kaanu shurakaa Simvaan. Wa Yasuuv gaal le Simvaan, “Maa taxaaf! Min hassav bitabga ṣaiyaad an naas.” Wa lamma jo be_l murkabeen le_ṭ ṭarf, xallu kullu shi wa tibivoohu. Wa fi_l wakit lamma huwa kaan fi balad min al bilaad, raajil jismu malyaan be_j jizaam ja. Wa lamma shaaf Yasuuv, wagav vala washshu wa ṭalab minnu wa gaal, “Yaa Saiyid, iza inta daayir, tagdar tanaḍḍifni.” Wa madda iidu wa limisu wa gaal, “Ana daayir. Kuun naḍiif!” Wa ṭawwaali aj jizaam marag minnu. Wa amaru, “Maa taguul le zool. Laakin amshi wa warri nafsak le_l gassiis, wa gaddim vashaan naḍaaftak zei maa amar Muusa shahaada leehum.” Wa laakin al xabar vannu ṭalav aktar. Wa jumuuv katiira ijtamavu leehu vashaan yasmavu, wa vashaanu yashfiihum min amraaḍum. Wa laakin hu kaan yamshi baraahu fi_l xala wa yaṣalli. Wa fi yoom min al aiyaam kaan yavallim. Wa kaanu Farriisiyyiin wa muvallimiin al gaanuun gaavidiin, wa hum jo min kullu ḥilla min aj Jaliil wa_l Yahuudiyya wa Uurushaliim. Wa gudrat ar Rabb kaanat mavaahu vashaan yashfiihum. Wa shuuf! jo rujaal shaayiliin vala farshatu zool kaan mafluuj. Wa jarrabu yadaxxiluuhu wa yaxuṭṭuuhu giddaamu. Wa lamma maa ligu ṭariig yadxulu beehu be sabab an naas, ṭalavu foog al beet wa nazzaloohu be farshatu min been aṭ ṭuub le_l wasṭ giddaam Yasuuv. Wa lamma shaaf iimaanum, gaal le_r raajil, “Yaa zool, xaṭaayaak maghfuura leek.” Wa muvallimiin al gaanuun wa_l Farriisiyyiin bigu yafakkiru wa yaguulu, “Minu da al bitkallam be shatiima? Minu yagdar yaghfir al xaṭaaya illa Allaah waaḥdu?” Wa Yasuuv, lamma virif afkaarum, radda wa gaal leehum, “Le shinu bitfakkaru be da fi guluubkum? Yaatu as‐hal, baguul leehu, Xaṭaayaak maghfuura leek? walla baguul leehu, Guum w_amshi? Wa laakin vashaan tavrifu Ibn al insaan vindu gudra vala_l arḍ ’an yaghfir al xaṭaaya,” (gaal le_l mafluuj,) “Aguul leek, guum, wa shiil farshatak, w_amshi le beetak!” Wa ṭawwaali, gaam giddaamu, wa shaal ash shi al kaan raagid valeehu. Wa masha le beetu wa huwa yaḥmad Allaah. Wa kullahum itvajjabu wa ḥamadu Allaah, wa kaanu xaayifiin jiddan wa gaalu, “Shufna ḥaajaat vajiiba an nahaar da.” Wa bavd da, marag wa shaaf waaḥid bilimm aḍ ḍariiba, ismu Laawi, gaavid fi makaanu. Wa gaal leehu, “Atbavni.” Wa huwa xalla kullu shi, wa gaam wa tibivu. Wa Laawi sawwa leehu vazuuma kabiira fi beetu. Wa jamaava katiira min al bilimmu aḍ ḍariiba wa gheerum kaanu gaavidiin mavaahu. Wa_l Farriisiyyiin wa muvallimiin al gaanuun nagnagu vala talaamiizu wa gaalu, “Le shinu bitaaklu wa bitashrabu mava_l bilimmu_ḍ ḍariiba wa_l xaaṭyiin?” Wa radda Yasuuv wa gaal leehum, “Ash shudaad maa yaḥtaaju_l ḥakiim, laakin al vaiyaaniin. Ana maa jiit vashaan anaadi_ṭ ṭaiyibiin le_t tooba, laakin al xaaṭyiin.” Wa gaalu leehu, “Talaamiiz Yuuḥanna biṣuumu katiir wa biṣallu. Wa kida kamaan talaamiiz al Farriisiyyiin. Wa laakin talaamiizak biyaaklu wa bishrabu.” Wa Yasuuv gaal leehum, “Tagdaru tavmilu naas al viris yaṣuumu maa daam al variis mavaahum? Wa laakin al aiyaam bitaji lamma yaaxudu_l variis minnahum. Fi_l aiyaam diik biṣuumu.” Wa kamaan vallamum masal. “Maa fih zool bixuṭṭ ḥitta min toob jadiid vala toob gadiim. Wa illa_j jadiid yitsharraṭ wa_l ḥitta_l gadiima wa_j jadiida maa bimshu sawa. Wa maa fih zool bixuṭṭ xamra jadiida fi burma gadiima, vashaan al xamra_j jadiida taksir al burma wa titdaffag, wa_l burma taxsar. Laakin al xamra_j jadiida laazim yaxuṭtuuha fi_l burma aj jadiida. Wa maa fih zool iza shirib al gadiima biduur aj jadiida, vashaan huwa yaguul al gadiima aḥsan.” Wa ḥaṣal fi sabit taani ’innu faat fi wasṭ az ziraava. Wa kaanu talaamiizu yagṭavu raas ad dura wa yafrukuuha be iideehum, wa yaakluuha. Wa bavḍ al Farriisiyyiin gaalu leehum, “Le shinu bitavmilu_sh shi al maa be_l gaanuun fi yoom as sabit?” Wa radda Yasuuv wa gaal leehum, “Maa gareetu_l vamalu Daawuud lamma kaan javaan, huwa wa_l kaanu mavaahu? Hu daxal beet Allaah wa axad wa akal ar rughfaan al magaddasa, wa adda le_l mavaahu kamaan. Huwa akal al maa be_l gaanuun ’an yaaklu illa le_l gusus bass.” Wa gaal leehum, “Ibn al insaan huwa Rabb as sabit.” Wa ḥaṣal fi sabit taani, daxal beet ar Rabb wa kaan yavallim. Wa kaan fih zool hinaak iidu_l yamiin yaabsa. Wa kaanu muvallimiin al gaanuun wa_l Farriisiyyiin yavaayinu leehu vashaan yashuufu iza huwa yashfi fi_s sabit, vashaan yalgu keef yashtakuuhu. Laakin huwa virif afkaarum, wa gaal le_r raajil al iidu yaabsa, “Guum wa giif fi_l wasiṭ.” Wa huwa gaam wa wagaf. Wa Yasuuv gaal leehum, “As’alkum shi. Be_l gaanuun yavmil vamal kwaiyis fi yoom as sabit walla vamal baṭṭaal? Yaxalliṣ an nafs walla yaktula?” Wa vaayan leehum kullahum, wa gaal le_r raajil, “Midd iidak!” Wa vamal kida. Wa iidu bigat ṭaiba zei at taanya. Laakin hum kaanu zavlaaniin jiddan, wa itkallamu bavḍahum le bavḍ biyavmilu shinu be Yasuuv. Wa ḥaṣal fi_l aiyaam deel ’innu marag fi_j jabal vashaan yaṣalli. Wa ṣalla ṭuul al leel le Allaah. Wa lamma kaan an nahaar, naada talaamiizu wa ixtaar minnahum iṭnaashar as sammaahum kamaan rusul. Simvaan as sammaahu kamaan Buṭrus, wa Andaraawus axuuhu, wa Yavkuub wa Yuuḥanna, wa Fiilubbus, wa Bartulamaawus, wa Matta, wa Tumma, wa Yavkuub ibn Ḥalfa, wa Simvaan al bisammuuhu_l Ghayuur, wa Yahuuza ibn Yavkuub, wa Yahuuza al Isxaryuuṭi al biga xaayin. Wa nazal mavaahum wa wagaf fi makaan waasiv. Wa kaanu mavaahu jamav katiir min talaamiizu wa naas kutaar min kull al Yahuudiyya wa Uurushaliim wa jamb Ṣuur wa Ṣeedaa. Wa hum jo vashaan yasmavuuhu wa vashaanu yashfiihum min amraaḍum. Wa_t tavbaaniin min ash sheeyaaṭiin, hu shafaahum. Wa kull an naas jarrabu yalmasuuhu, vashaan gudra kaanat bitamrug minnu wa kaan yashfiihum kullahum. Wa rafav veeneehu le talaamiizu wa gaal, “Mubaarakiin, yaa masaakiin, vashaan leekum malakuut Allaah. Mubaarakiin, yaa javaaniin hassav, vashaan bitashbavu. Mubaarakiin, yaa al bitabku hassav, vashaan bitaḍḥaku. Mubaarakiin lamma_n naas bikrahuukum, wa maa bigvudu mavaakum wa bishtimuukum, wa biṭallivu valeekum ism baṭṭaal vashaan Ibn al insaan. Kuunu farḥaaniin fi_l yoom daak, wa nuṭṭu min as suruur. Shuuf! ujratkum kabiir fi_s sama. Vashaan abahaatum vamalu kida be_l anbiya. Wa laakin, muṣiiba leekum, yaa ghaniyiin, vashaan axadtu raaḥatkum. Muṣiiba leekum, yaa_sh shabvaaniin hassav, vashaan tabgu javaaniin. Muṣiiba leekum, intu_l bitaḍḥaku hassav, vashaan bitaḥzanu wa tabku. Muṣiiba leekum, iza kull an naas yaguulu fiikum kalaam kwaiyis, vashaan abahaatum vamalu kida be_l anbiya al kaḍḍaabiin. Laakin aguul leekum, yaa naas as saamiviin. Ḥibbu vudwaankum. Wa avmilu kwaiyis le_n naas al bikrahuukum. Wa baariku_l biguulu valeekum lavna. Wa ṣallu vashaan al yavmilu ḥaaja baṭṭaala leekum. Al yaḍrubak vala jamb waaḥid min washshak, aglib leehu_t taani kamaan. Wa_l yaaxud badalak, maa taaba taddiihu gamiiṣak kamaan. Wa kullu waaḥid al yaṭlub minnak, addiihu. Wa_l yaaxud maalak, maa taṭlubu minnu taani. Wa zei maa intu vaawiziin an naas yavmilu beekum, avmilu intu beehum kida. Wa iza bitḥibbu_n naas al biḥibbuukum, al faaida leekum shinu? vashaan al xaaṭyiin kamaan biḥibbu_n naas al biḥibbuuhum. Wa iza tavmilu_l xeer le_l biyavmilu leekum al xeer, al faaida leekum shinu? vashaan al xaaṭyiin kamaan biyavmilu zei da. Wa iza taddu sulfa valashaan taaxdu minnahum marra taanya, al faaida leekum shinu? Vashaan al xaaṭyiin biddu sulfa le_l xaaṭyiin, vashaan yaaxdu minnahum zeiyu. Laakin ḥibbu vudwaankum, wa avmilu_l xeer leehum wa addu sulfa, wa maa tantaẓiru ḥaaja. W_ujratkum takuun kabiira, wa intu takuunu awlaad Allaah al Vaali. Vashaan huwa vindu nivma le_l maa yashkuruuhu wa_sh sharriiriin. Kuunu malyaaniin raḥma zei maa Abuukum kamaan raḥiim. Wa maa taḥkumu vala zool, vashaan intu maa bitkuunu maḥkuumiin. Maa talawwimu, vashaan maa bitkuunu malawwimiin. Aghfiru, wa yitghafar leekum. Addu, wa bidduukum. Keela kwaisa, mawazzana tamaam, mahzuuza, malyaana, yadduukum fi iideekum. Vashaan al keela_l intu tadduuha, bitkuun al keela al hum bidduukum.” Wa vallamum be masal. “Al vamyaan yagdar yaguud vamyaan zeiyu? Hum al itneen maa biyagavu fi ḥufra? At tilmiiz maa aḥsan min muvallimu. Wa laakin kull al yabga kaamil yakuun zei muvallimu. Le shinu bitvaayin le_l ḥaaja_ṣ ṣaghaira al fi veen axuuk, wa maa bitshuuf al ḥaaja al kabiira al fi veenak? Wa keef tagdar taguul le axuuk, Yaa axi, xalliini aṭalliv ash shi aṣ ṣaghaiyir al fi veenak, wa inta maa bitshuuf ash shi al kabiir al fi veenak? Yaa manaafig! Fi_l awwal ṭalliv ash shi al kabiir min veenak, wa bavdeen tagdar tashuuf kwaiyis vashaan taṭalliv ash shi aṣ ṣaghaiyir min veen axuuk. Vashaan maa fih shajara samḥa bitalid tamar baṭṭaal, wa laa fih shajara baṭṭaala bitalid tamar samiḥ. Vashaan kullu shajara mavruufa be_t tamar bitaava. Wa_n naas maa yalimmu tiin min shajar ash shook, walla yalimmu vinab min shajar al ghaaba. Az zool aṣ ṣaaliḥ min kanz galbu_ṣ ṣaaliḥ yaṭalliv ḥaajaat ṣaaliḥa. Wa_z zool ash sharriir min kanz galbu_sh sharriir yaṭalliv ḥaajaat sharriira. Vashaan min al katrat al fi galbu, xashmu bitkallam. Wa le shinu bitsammuuni ‘Yaa Rabb, yaa Rabb’ wa maa bitavmilu_l baguulu. Kull al bijiini wa bismav kalaami wa biyavmil beehu, awarriikum huwa zei minu. Huwa mitil zool bibni beet, wa biḥfar tiḥit wa bixuṭṭ al asaas vala_l ḥajar. Wa lamma_l mooya malat al arḍ, wa_l mooya ḍarabat vala_l beet daak, maa gidir tahizzu, vashaan kaan asaasu vala_l ḥajar. Wa laakin al bismav wa maa biyavmil, hu zei zool bana beetu vala_l arḍ biduun asaas. Wa_l mooya ḍarabat vala_l beet, wa ṭawwaali al beet wagav. Wa kaan xaraab al beet daak kabiir.” Wa lamma kammal kullu kalaamu le_n naas al gaavidiin yasmavuuhu, daxal Kafranaaḥuum. Wa ra’iis aj jeesh kaan vindu xaddaam maḥbuub leehu. Wa kaan vaiyaan gariib le_l moot. Wa lamma simiv van Yasuuv, rassal shuyuux al Yahuud, wa ṭalabu minnu yaji yashfi xaddaamu. Wa lamma jo le Yasuuv, sa’aloohu katiir wa gaalu, “Huwa bistaḥigg tavmil leehu da. Vashaan biḥibb ash shavb bitaavna, wa huwa zaatu bana leena beet ar Rabb.” Wa Yasuuv masha mavaahum. Wa lamma maa kaan baviid min al beet, ra’iis aj jeesh rassal leehu aṣ‐ḥaabu yaguul leehu, “Yaa Rabb, maa tatavvib nafsak, vashaan ana maa bastaḥigg inta tadxul beeti. Wa vashaan kida, maa ḥasabta nafsi mustaḥigg aji leek. Wa laakin guul kilma wa xaddaami yakuun ṭaiyib. Vashaan ana kamaan raajil tiḥit as sulṭa, wa vindi vasaakir tiḥit iidi. Aguul le da, Amshi, wa yamshi. Wa le taani, Tavaal, wa yaji. Wa le xaddaami, Avmil da, wa yavmilu.” Wa lamma Yasuuv simiv al kilmaat di, itvajjab minnu wa itlafat le_n naas at tibivoohu wa gaal, “Aguul leekum, ana maa ligiit wa laa fi Israa’iil iimaan gadur da.” Wa wakit maa rajavu_l murassaliin le_l beet, ligu_l xaddaam biga ṭaiyib. Wa ḥaṣal bavd al yoom da ’innu masha le madiina isima Naayiin. Wa talaamiizu wa naas kutaar mashu mavaahu. Wa lamma garrab le baab al balad, shuuf, kaan fih naas shaayiliin zool meyyit, wa huwa walad waḥiid vind ummu. Wa hiya armala. Wa mavaaha naas kutaar min al balad. Wa lamma shaafa, ar Rabb kaan vindu raḥma leeha wa gaal leeha, “Maa tabki.” Wa garrab wa lamas al vangareeb, wa_sh shaayiliinu wagafu. Wa Yasuuv gaal, “Yaa shaabb, aguul leek, guum!” Wa_l kaan meyyit gannab wa ibtada yitkallam, wa Yasuuv sallamu le ummu. Wa_l xoof masak kullahum, wa hum majjadu Allaah wa gaalu, “Nabi vaẓiim gaam fi wasiṭna!” wa “Allaah ja vashaan yasaavid shavbu.” Wa_l xabar da masha fi kull al Yahuudiyya wa fi kull al bilaad al gariiba minnu. Wa talaamiiz Yuuḥanna kallamoohu van al ḥaajaat di kullaha. Wa Yuuḥanna naada itneen min talaamiizu, wa rassalum le Yasuuv wa gaal, “Inta huwa aj jaai? walla nantaẓir waaḥid gheerak?” Wa lamma jo leehu_r raajleen, gaalu, “Yuuḥanna al Mavmadaan rassalna leek vashaan yas’al, ‘Inta huwa aj jaai walla nantaẓir waaḥid gheerak?’” Wa fi_s saava diik shafa naas kutaar min amraaḍum, wa vayaatum, wa min arwaaḥ sharriira. Wa fataḥ vuyuun vamyaaniin kutaar. Wa radda wa gaal leehum, “Amshu wa xabbiru Yuuḥanna be_l ḥaajaat ash shuftuuha wa simivtuuha. Al vamyaaniin bishuufu, wa_l vuruj bimshu, wa_l mujazzamiin bitnaḍḍafu, wa_ṭ ṭurush bismavu, wa_l meyyitiin biguumu, wa_l masaakiin bibashshiru leehum. Wa mubaarak al maa yagav valashaanni.” Wa bavd maa maraasiil Yuuḥanna mashu, hu biga yaguul le_n naas van Yuuḥanna, “Ṭalavtu fi_l xala tavaayinu fi shinu? Geshsh bithizzu_l habuub? Walla ṭalavtu tashuufu shinu? Zool laabis hiduum samiḥ? Shuuf! al laabsiin al hiduum aj jamiil wa_l biviishu zei al ghaniyyiin, hum fi saraayaat al muluuk. Wa laakin ṭalavtu tashuufu shinu? Nabi? Aiwa, aguul leekum, wa aḥsan min nabi. Da huwa al maktuub vannu, Shuuf! Arassil maraasili giddaamak, Al yaḥaḍḍir leek ṭariigak giddaamak. Wa aguul leekum ’innu maa fih zool min al mawluudiin min an niswaan akbar min Yuuḥanna. Wa laakin al aṣghar fi malakuut Allaah akbar minnu.” Wa_n naas kulluhum wa_l bilimmu_ḍ ḍariiba, lamma simivu, shihidu le vadl Allaah. Wa hum kaanu mitvammidiin be mavmuudiyyat Yuuḥanna. Wa laakin al Farriisiyyiin wa muvallimiin al gaanuun rafaḍu iraadat Allaah fishaanum, wa Yuuḥanna maa vammadoohum. “Naas az zaman hum zei shinu? Wa yashbahu minu? Hum zei awlaad gaavidiin fi_s suug wa binaadu bavḍahum le bavḍ wa yaguulu, Ghanneena leekum wa maa ragaṣtu, wa bakeena leekum wa maa bakeetu. Vashaan Yuuḥanna al Mavmadaan ja maa yaakul veesh wa laa yashrab xamr. Wa intu bitguulu, Vindu sheeṭaan. Ibn al insaan ja yaakul wa yashrab, wa intu bitguulu, Shuuf! Da raajil biyaakul katiir wa sharraab xamr, wa biḥibb al bilimmu_ḍ ḍariiba wa_l xaaṭyiin. Wa_l ḥikma tawarri vadila be kullu awlaada.” Wa ṭalab minnu waaḥid min al Farriisiyyiin vashaan yaakul mavaahu. Wa daxal beet al Farriisi, wa gavad yaakul. Wa shuuf, mara kaanat fi_l balad, wa hiya xaaṭya. Wa lamma virfat ’innu gaavid fi beet al Farriisi, jaabat gizaaza fiiha riiḥa. Wa wagafat waraahu vind kirveenu tabki. Wa bigat taghassil kirveenu be_d dimuuv. Wa kaanat tamsaḥum be shavar raasa, wa tagabbil kirveenu wa tadhinum be_r riiḥa. Wa lamma shaaf kida, al Farriisi an naadaahu gaal fi nafsu, “Ar raajil da iza nabi kaan virif minu al mara di, wa minu hiya al bitalmasu ’innaha xaaṭya.” Wa radda Yasuuv wa gaal leehu, “Yaa Simvaan, Vindi ḥaaja aguula leek.” Wa gaal, “Guul, yaa Muvallim.” “Kaan fih zool, madyuuniin leehu raajleen, waaḥid valeehu xumsumiyya jineeh, wa_t taani xamsiin. Wa lamma maa kaan yagdaru yadfavuuha, ghafar leehum al itneen. Wa vala kida, minu fiihum biḥibbu aktar?” Wa radda Simvaan wa gaal, “Aẓunn al ghafar leehu aktar.” Wa gaal leehu, “Ḥakamta be_l ḥagg.” Wa itlafat le_l mara wa gaal le Simvaan, “Shaayif al mara di? Ana daxalta beetak, wa inta maa addeetni mooya le kirveeni, laakin hiya be dimuuva, ghassalat kirveeni, wa masaḥatum be shavar raasa. Wa inta maa sallamta valeiya, laakin hiya min wakit maa daxalat, maa baṭṭalat tagabbil kirveeni. Wa inta maa masaḥta raasi be_z zeet, laakin hiya masaḥat kirveeni be_r riiḥa. Wa vala kida, aguul leek, itghafarat leeha xaṭaayaaha_l katiira, vashaan ḥabbat katiir. Wa_l yitghafar leehu galiil, yaḥibb galiil.” Wa gaal leeha, “Itghafarat leeki xaṭaayaaki.” Wa_l mavzuumiin mavaahu ibtadu yaguulu fi nufuusum, “Minu da al bighfir al xaṭaaya kamaan?” Wa Yasuuv gaal le_l mara, “Iimaanik xallaṣik. Amshi be_s salaam.” Wa bavd shwaiya, kaan bimurr vala kullu madiina wa ḥilla yanaadi wa yabashshir be malakuut Allaah. Wa_l iṭnaashar kaanu mavaahu, wa kamaan bavḍ min an niswaan al huwa shafaahum min arwaaḥ sharriira wa amraaḍ. Maryam al bisammuuha_l Majdaliyya, aṭ ṭallav minnaha sabva sheeyaaṭiin, wa Yuwanna marat Xuuza wakiil Hiiruudus, wa Suusanna, wa taanyiin kutaar kaanu yaxdimuuhu be maalum. Wa lamma jamav kabiir itlamma, wa naas jo leehu min kullu balad, hu vallamum be masal. “Al muzaariv ṭalav vashaan yazrav teeraabu. Wa wakit huwa yazrav, shwaiya wagavat fi_ṭ ṭariig, wa_n naas daasoohu, wa ṭuyuur as sama akalatu. Wa taani wagav vala_l ḥajar. Wa bavd maa gaam, yibis, vashaan maa kaan vindu mooya. Wa taani wagav fi wasiṭ ash shook. Wa_sh shook gaam mavaahu wa xanagu. Wa taani wagav vala_l arḍ al kwaisa. Wa lamma gaam, jaab tamar be miyyat marra.” Wa wakit kaan bitkallam kida, naada wa gaal, “Al vindu iḍneen le_s samav, xalliihu yasmav.” Wa sa’aloohu talaamiizu, wa gaalu, “Mavna al masal da shinu?” Wa gaal, “Allaah adda leekum tavrifu asraar malakuut Allaah, laakin le_t taanyiin be amsaal, vashaan yavaayinu wa maa yashuufu, wa yasmavu wa maa yafhamu. Wa da huwa al masal. At teeraab, huwa kilmat Allaah. Wa deelaak al vala_ṭ ṭariig, hum as simivu. Wa bavdeen Ibliis yaji wa yashiil al kilma min guluubum, vashaan maa ya’aaminu wa yaxlaṣu. Wa deelaak al vala_l ḥajar, hum al bavd maa simivu, yagbalu_l kilma be faraḥ. Wa deel maa vindahum vuruug, al ya’aaminu le mudda, wa wakit at tajriba, yarjavu. Wa_t teeraab al wagav wasiṭ ash shook yavni deel al yasmavu. Laakin lamma hum bimshu fi ṭariigum, afkaar fi ḥaajaat ad dunya wa amwaala wa suruura yamsiku beehum, wa maa yagdaru yajiibu tamar. Wa_l fi_l arḍ al kwaisa, hum al be galib kwaiyis wa ṣaaliḥ, bavd maa simivu_l kilma, yaḥfaẓuuha, wa yajiibu tamar be_ṣ ṣabr. Wa maa fih zool biwalliv lamba wa yaghaṭṭiiha be guffa. Wa laa yaxuṭṭa tiḥit al vangareeb, laakin yaxuṭṭa vala ṭarabeeza, vashaan ad daaxiliin yashuufu_n nuur. Wa maa fih shi madsuus al maa bikuun baayin, wa laa fih shi sirri al maa bikuun mavruuf wa maa biẓhar. Vala kida, xallu baalkum bitasmavu keef. Vashaan al vindu yadduuhu. Wa_l maa vindu, ḥatta_l biftakir hu vindu, yaaxuduuhu minnu.” Wa jo leehu ummu wa axwaanu, wa maa gidru yaju gariib minnu be sabab an naas al kutaar. Wa gaalu leehu, “Ummak wa axwaanak waagfiin barra daayiriin yashuufuuk.” Wa radda wa gaal leehum, “Ummi wa axwaani hum al bismavu kilmat Allaah wa yavmilu beeha.” Wa fi yoom min al aiyaam, daxal al murkab, huwa wa talaamiizu, wa gaal leehum, “Xalluuna namshi le_j jamb al aaxir min al baḥar.” Wa saafaru. Wa wakit maa kaanu misaafiriin, huwa naam. Wa habuub shadiida nazalat fi_l baḥar, wa_l murkab itmalat be mooya. Wa kaanu fi_l xaṭar. Wa jo leehu wa gawwamoohu min an noom wa gaalu, “Yaa Muvallim, yaa Muvallim, niḥna maashiin namuut!” Wa gaam min an noom wa wabbax al habuub wa amwaaj al baḥar. Wa_l habuub sakatat, wa kaan fih sukuut. Wa gaal leehum, “Iimaankum ween?” Wa xaafu wa itvajjabu, wa gaalu bavḍahum le bavḍ, “Da huwa minu al yaamur al habuub wa_l mooya ḥatta yaṭiivuuhu?” Wa saafaru le balad aj Jadariyyiin al hiya giddaam aj Jaliil. Wa lamma marag le_l arḍ, gaabalu raajil min al balad kaan fiihu sheyaaṭiin. Wa min mudda ṭawiila, hu maa kaan libis hiduum walla gannab fi_l beet, laakin fi_l gubuur. Wa lamma shaaf Yasuuv, koorak wa wagav giddaamu, wa gaal be ṣoot vaali, “Maali wa maalak, yaa Yasuuv Ibn Allaah al Vaali? Aṭlub minnak maa tavazzibni.” Vashaan hu amar ar ruuḥ an najis yaṭlav min ar raajil. Vashaan marraat katiira kaan yamsiku. Wa_n naas kaanu yaḥfaẓuuhu, wa huwa marbuuṭ be janaaziir. Wa laakin kaan yagṭav ar rubaaṭ, wa_sh sheeṭaan kaan yasuugu le_l xala. Wa Yasuuv sa’alu, “Ismak shinu?” Wa gaal, “Liiji’uun,” vashaan sheyaaṭiin katiiriin kaanu daxalu fiihu. Wa ṭalabu minnu vashaan maa yaamurum yamshu le_l ḥufra_l ghariiga. Wa kaan hinaak muraaḥ kadaariik katiira yaakul fi_j jabal. Wa_sh sheyaaṭiin ṭalabu minnu izn vashaan yadxulu fiihum. Wa addaahum izn. Wa_sh sheyaaṭiin ṭalavu min ar raajil, wa daxalu fi_l kadaariik. Wa_l kadaariik wagavu min maḥall foog le_l baḥar wa maatu. Wa lamma_r ruvaat shaafu_l ḥaṣal, harabu, wa xabbaru fi_l madiina wa fi_l ḥilal. Wa_n naas maragu vashaan yashuufu_l ḥaṣal, wa jo le Yasuuv. Wa ligu_r raajil al maragu minnu_sh sheyaaṭiin gaavid vind kirveen Yasuuv. Wa hu kaan laabis hiduum wa vaglu kwaiyis. Wa hum xaafu. Wa_sh shaafoohu xabbaroohum keef al vindu_sh sheeṭaan biga ṭaiyib. Wa kullu ahl balad aj Jadariyyiin wa_s saakniin jambum ṭalabu minnu ’an yamrug, vashaan xoof shadiid masakum. Wa daxal al murkab wa rajav. Laakin ar raajil aṭ ṭalavat minnu_sh sheyaaṭiin ṭalab minnu vashaan yakuun mavaahu. Laakin Yasuuv rassalu wa gaal, “Arjav le beetak wa xabbir be_l ḥaaja as sawwaaha leek Allaah.” Wa masha yanaadi fi_l balad kullaha be kam sawwaahu leehu Yasuuv. Wa wakit maa Yasuuv rajav, an naas gibloohu vashaan kulluhum kaanu yantaẓiruuhu. Wa shuuf! raajil ismu Yaayirus ja. Wa huwa ra’iis beet ar Rabb. Wa wagav giddaam Yasuuv wa ṭalab minnu yadxul beetu. Vashaan kaanat vindu bint waḥiida vumura iṭnaashar sana tagriiban, wa kaanat gariiba min al moot. Wa wakit maa huwa maashi, naas kutaar lazzoohu min kullu jamb. Wa kaanat fih mara ad damm nazal minnaha muddat iṭnaashar sana, wa maa fih waaḥid gidir yashfiiha. Hiya jaat min waraahu wa limsat ṭaraf toobu. Wa ṭawwaali damma wagaf. Wa Yasuuv gaal, “Minu limisni?” Wa lamma kulluhum nakaru, Buṭrus wa_l kaanu mavaahu gaalu, “Yaa Muvallim”, an naas yagarribu minnak yaḍaayiguuk, wa inta bitguul, “Minu al limisni?” Laakin Yasuuv gaal, “Zool limisni, vashaan virifta ’innu fih gudra ṭalavat minni.” Wa lamma al mara shaafat ’innaha maa indassat, jaat tithazza. Wa wagavat giddaamu, wa kallamatu giddaam kull an naas vashaan shinu limsatu, wa keef bigat ṭaiba ṭawwaali. Wa gaal leeha, “Yaa binti, iimaanik shafaaki. Amshi be_s salaam.” Wa wakit maa kaan bitkallam, waaḥid ja min beet ra’iis beet ar Rabb, wa gaal leehu, “Bintak maatat. Maa tatavvib al Muvallim bavd da.” Wa Yasuuv simiv wa gaal leehu, “Maa taxaaf, aamin bass, wa hiya bitkuun kwaisa!” Wa lamma wiṣil le_l beet, maa xalla zool yadxul mavaahu illa Buṭrus wa Yuuḥanna wa Yavkuub, wa abu_l bint wa ummaha. Wa laakin kull an naas kaanu yabku valeeha wa yakooriku fishaana. Laakin Yasuuv gaal, “Maa tabku! Hiya maa maatat laakin naayima.” Wa ḍiḥiku valeehu, vashaan kaanu vaarifiin hiya maatat. Laakin huwa masak iida wa naada wa gaal, “Yaa bint, guumi!” Wa rajavat ruuḥa, wa gaamat ṭawwaali. Wa amarum yadduuha vashaan taakul. Wa waalideeha istaghrabu, wa Yasuuv amarum vashaan maa yakallimu zool be_l ḥaṣal. Wa naada talaamiizu_l iṭnaashar wa addaahum gudra wa sulṭa vala_sh sheyaaṭiin wa vashaan yashfu_l marḍaaniin. Wa rassalum yabashshiru be malakuut Allaah wa yashfu_l marḍaaniin. Wa gaal leehum, “Maa tashiilu ḥaaja le_s safar, laa vaṣaaya wa laa kiis wa laa veesh wa laa filuus wa laa toobeen. Wa aiyi beet daxaltuuhu, agvudu hinaak, lighaayat maa tasiibu_l balad diik. Wa kull al maa yagbaluukum, lamma tamrugu min al balad diik, hizzu_t turaab min vala rijleekum vashaan shahaada valeehum.” Wa hum ṭalavu, wa kaanu yafuutu vala kullu ḥilla yabashshiru wa yashfu fi kullu maḥall. Wa Hiiruudus ra’iis al mudiiriyya simiv be kull al ḥaṣal, wa kaan mitḥayyir vashaan bavḍum gaalu ’innu Yuuḥanna gaam min been al meyyitiin. Wa bavḍum gaalu ’innu Iiliyya ẓahar, wa gheerum ’innu nabi min zamaan gaam. Wa Hiiruudus gaal, “Ana gaṭavta raas Yuuḥanna, laakin minu da al basmav vannu ḥaajaat zei di?” Wa kaan daayir yashuufu. Wa lamma_r rusul rajavu, xabbaroohu be kull al vamaloohu. Wa axadum, wa hum mashu baraahum le balad isima Beetṣaida. Wa_n naas, wakit maa virfu, tibivoohu. Wa hu gibilum wa kallamum van malakuut Allaah, wa shafa_l muḥtaajiin le_sh shifa. Wa lamma garrab al misa, al iṭnaashar jo wa gaalu leehu, “Rassil an naas vashaan yamshu le_l ḥilal wa_l bilaad al gariiba, wa yanuumu hinaak wa yalgu akil. Vashaan niḥna hina fi makaan xala.” Laakin huwa gaal leehum, “Intu adduuhum vashaan yaaklu.” Wa gaalu, “Maa vindana ḥaaja aktar min xamsa rughfaan wa samakteen, illa iza namshi wa nashtari akil le_n naas deel kullahum.” Vashaan kaanu xamsat alaaf raajil tagriiban. Wa gaal le talaamiizu, “Xalluuhum yagvudu jamaava xamsiin xamsiin tagriiban.” Wa vamalu kida, wa kullahum gannabu. Wa axad al xamsa rughfaan wa_s samakteen, wa vaayan le_s sama, wa baarakum, wa kassar, wa adda le_t talaamiiz vashaan yagaddimu le_n naas. Wa kulluhum akalu wa shibivu. Wa rafavu_l faḍla min al kisar iṭnaashar guffa. Wa ḥaṣal, lamma hu kaan yaṣalli, wa_t talaamiiz kaanu mavaahu, hu sa’alum wa gaal, “An naas biguulu ana minu?” Wa raddu wa gaalu, “Yuuḥanna al Mavmadaan. Wa taanyiin biguulu Iiliyya. Wa taanyiin, nabi min zamaan gaam.” Wa gaal leehum, “Wa intu taguulu ana minu?” Wa Buṭrus radda wa gaal, “Inta Masiiḥ Allaah.” Wa ḥazzarum wa amarum maa yaguulu da le aiyi zool. Wa gaal, “Ibn al insaan laazim yitvazzab katiir. Wa_sh shuyuux, wa_l gusus al kubaar, wa muvallimiin al gaanuun birfuḍuuhu wa biktuluuhu. Wa fi_l yoom at taalit huwa biguum.” Wa gaal le_l kull, “Iza kaan zool daayir yaji waraai, xalliihu yankir nafsu wa yashiil ṣaliibu kullu yoom wa yatbavni. Vashaan kull ad daayir yaxalliṣ nafsu yawaddira, wa kull al yawaddir nafsu vashaanni yaxalliṣa. Wa_l faaida shinu iza_z zool liga ad dunya kullaha wa waddar nafsu walla xisira? Vashaan iza waaḥid yakuun xajlaan minni wa min kalaami, Ibn al insaan bikuun xajlaan minnu wakit maa yaji fi majdu wa fi majd al Abu wa_l malaaika_l magaddasiin. Bakallimkum be_l ḥagg, fih jamaava min al waagfiin hina, maa bimuutu lighaayat maa bishuufu malakuut Allaah.” Wa bavd al kalaam da be tamaanyat aiyaam tagriiban, Yasuuv axad Buṭrus wa Yuuḥanna wa Yavkuub, wa ṭalav vala_j jabal vashaan yaṣalli. Wa wakit kaan yaṣalli, washshu itghayyar, wa hiduumu biga abyaḍ wa laamiv. Wa shuuf! raajleen itkallamu mavaahu, wa hum Muusa wa Iiliyya. Wa hum ẓaharu fi majd, wa kaanu yitkallamu van mootu, al kaan yagarrib yatimmu fi Uurushaliim. Wa laakin Buṭrus wa_l mavaahu kaanu ghargaaniin fi_n noom. Wa lamma gaamu min an noom, shaafu majdu wa_r raajleen al waagifiin mavaahu. Wa ḥaṣal lamma_r raajleen kaanu yamshu min Yasuuv, Buṭrus gaal le Yasuuv, “Yaa Muvallim, kwaiyis nakuun hina. Xalliina navmil talaata xiyaam, waaḥda leek wa waaḥda le Muusa wa waaḥda le Iiliyya.” Wa huwa maa vaarif al biguulu. Wa wakit kaan bikallim, ja saḥaab wa ghaṭṭaahum. Wa xaafu lamma daxalu fi_s saḥaab. Wa ja ṣoot min as saḥaab yaguul, “Da huwa Ibni_l muxtaar. Asmavu leehu.” Wa bavd aṣ ṣoot da, Yasuuv itlaga baraahu. Wa sakatu wa maa kallamu aiyi zool fi_l aiyaam diik be aivi shi al hum shaafoohu. Wa fi_l yoom at taani lamma nazalu min aj jabal, jamav kabiir gaabaloohu. Wa shuuf! raajil min aj jamav koorak wa gaal, “Yaa Muvallim! Aṭlub minnak vaayin le waladi, vashaan huwa waladi_l waḥiid. Wa shuuf! ruuḥ biyamsiku, wa ṭawwaali hu bikoorik wa bitḥarrak katiir lighaayat maa yazabbid. Wa hu yaxalliihu be ṣuvuuba, wa yaxassir jismu. Wa ṭalabta min talaamiizak yaṭallivuuhu, wa maa gidru.” Wa Yasuuv radda wa gaal, “Yaa awlaad az zaman al maa miṣaddigiin wa raasum gawwi, le miteen akuun mavaakum w_aṣbur valeekum? Jiib waladak hina!” Wa wakit huwa jaai, ash sheeṭaan ramaahu wa jismu kaan bihizz. Laakin Yasuuv wabbax ar ruuḥ an najis wa shafa_l walad, wa sallamu le abuuhu. W_istaghrabu kulluhum min majd Allaah. Wa lamma_n naas kulluhum kaanu yitvajjabu vala kullu_l huwa vamal, gaal le talaamiizu, “Xallu_l kalaam da yakuun fi iḍneekum! Vashaan Ibn al insaan yitsallam le iideen an naas.” Wa laakin hum maa fihmu_l kalaam da, wa kaan madsuus minnahum, vashaan maa yafhamuuhu. Wa kaanu xaayifiin yas’aluuhu van al kalaam da. Wa gaam beenum su’aal van yaatu fiihum bikuun akbar. Laakin Yasuuv, lamma virif fikir guluubum, axad walad wa waggafu jambu. Wa gaal leehum, “Al bigbal al walad da b_ismi, bigbalni. Wa_l bigbalni, bigbal ar rassalni. Vala kida, al aṣghar fiikum, da huwa al kabiir.” Wa Yuuḥanna radda wa gaal, “Yaa Muvallim! Shufna zool yaṭalliv sheyaaṭiin b_ismak, wa manavnaahu, vashaan maa yatbav mavaana.” Yasuuv gaal leehu, “Maa tamnavuuhu, vashaan al maa valeekum, huwa mavaakum.” Wa lamma tammat al aiyaam le rafvu le_s sama, xalla kullu baalu, vashaan yamshi le Uurushaliim. Wa rassal maraasiil giddaamu. Wa mashu wa daxalu ḥilla min ḥilal as Saamiriyyiin, vashaan yajahhizu leehu. Wa maa gibloohu vashaan kaan maashi le Uurushaliim. Wa lamma shaafu da, Yavkuub wa Yuuḥanna talaamiizu gaalu, “Yaa Rabb! (?) Inta daayirna naguul ’an naar tanzil min as sama wa taḥrigum, zei maa vamal Iiliyya kamaan?” Wa itlafat wa wabbaxum, wa gaal, “Intu maa tavrifu min yaatu ruuḥ intu bititkallamu. Vashaan Ibn al insaan maa ja vashaan yaxarrib ḥayaat an naas, laakin vashaan yaxalliṣa.” Wa mashu le ḥilla taanya. Wa lamma kaanu maashiin fi_ṭ ṭariig, zool gaal leehu, “Ana batbavak fi aiyi maḥall tamshi leehu.” Wa Yasuuv gaal leehu, “At tavaalib vindahum maḥallaat an noom, wa ṭuyuur as sama vindahum vishaash. Laakin Ibn al insaan maa vindu makaan vashaan yaxuṭṭ raasu foogu.” Wa gaal le zool taani, “Atbavni.” Wa gaal leehu, “Yaa Saiyid, addiini izn amshi fi_l awwal w_adfin abuui.” Wa Yasuuv gaal leehu, “Xalli_l meyyitiin yadfinu meyyitiinum. Laakin inta, amshi wa bashshir be malakuut Allaah.” Wa zool taani gaal, “Batbavak, yaa Rabb. Bass addiini izn fi_l awwal aguul mava_s salaama le ahl beeti.” Laakin Yasuuv gaal leehu, “Maa fih zool al bixuṭṭ iidu vala_l miḥraat wa yavaayin le wara, vindu faaida fi malakuut Allaah.” Wa bavd kida, ar Rabb ixtaar sabviin taanyiin wa rassalum itneen itneen giddaamu le kullu balad wa maḥall huwa vaawiz yamshi leehu. Wa gaal leehum, “Dura katiira jaahza, laakin ash shaghghaaliin galiiliin. Valashaan kida, aṭlubu min Rabb al ḥaṣaad vashaan yarassil shaghghaaliin le ziraavtu. Amshu! Shuufu! Ana arassilkum zei xirfaan fi wasṭ marfaviin. Maa tashiilu kiis wa laa juzlaan wa laa jizam. Wa maa tasallimu vala zool fi_s sikka. Wa aiyi beet tadxuluuhu, guulu fi_l awwal, Salaam le_l beet da. Wa iza kaan hinaak insaan as salaam, salaamkum bikuun valeehu. Wa iza maa fih, salaamkum birjav leekum. W_agvudu fi zaat al beet, wa uklu w_ashrabu al yadduuhu leekum, vashaan ash shaghghaal mustaḥigg ujratu. Wa maa tamshu min beet le beet. Wa aiya madiina tadxuluuha wa hum yagbaluukum, uklu min al yagaddimuuhu leekum. W_ashfu_l marḍaaniin al fi_l beet, wa guulu leehum, Malakuut Allaah garrab minnakum. Wa aiya madiina ṭadxuluuha wa hum maa yagbaluukum, aṭlavu fi shawaariva wa guulu, Ḥatta turaab baladkum al liṣig fi rijleena nahizzu valeekum. Wa laakin avrifu ’innu malakuut Allaah garrab. Aguul leekum, ḥaalat Saduum bitkuun aḥsan fi_l yoom daak min al ḥaala al bitkuun le_l balad diik. Muṣiiba leeki, yaa Kuuraziin! Muṣiiba leeki, yaa Beetṣaida! Iza kaan al guwwaat al vamalooha fi Ṣuur wa Ṣeedaa vamalooha fiikum, kaanu taabu zamaan laabsiin ash shawaal wa yaxuṭṭu_r ramaad foog raasum. Laakin fi yoom al ḥukm, ḥaalat Ṣuur wa Ṣeedaa bitkuun aḥsan min al ḥaala al bitkuun leekum. Wa inti, yaa Kafranaaḥuum, bitkuuni marfuuva le_s sama? Bitanzili inti le_l Haawiya. Al yasmavkum yasmavni, wa_l yarfuḍkum yarfuḍni, wa_l yarfuḍni yarfuḍ ar rassalni.” Wa_s sabviin rajavu be faraḥ wa gaalu, “Ḥatta_sh sheyaaṭiin yaṭiivuuna be ismak.” Wa gaal leehum, “Ana kunta ashuuf ash Sheeṭaan yagav mitil al barg min as sama. Shuuf! Ana addeetkum as sulṭa taduusu_d dabaayib wa_l vagaarib, wa vala kullu gudrat al vadu. Wa maa fih shi yajraḥkum. Wa laakin maa tafraḥu vashaan al arwaaḥ yasmavu leekum, laakin afraḥu vashaan usuumkum maktuuba fi_s sama.” Wa fi_s saava di, hu firiḥ katiir be_r Ruuḥ al Gudus wa gaal, “Aḥmadak, yaa Abuui, yaa Rabb as sama wa_l arḍ, vashaan dasseet al ḥaajaat di min al mitvallimiin wa_l faahmiin, wa warreeta le_l awlaad aṣ ṣughaar. Aiwa, yaa Abuui, vashaan kaan min iraadatak ’an yakuun kida. Abuui addaani kullu shi. Wa maa fih zool yavrif al Ibn huwa minu, illa al Abu, Wa_l Abu huwa minu illa al Ibn, wa kull al Ibn vaawiz yawarri nafsu leehu.” W_itlafat le talaamiizu wa gaal leehum baraahum, “Mubaarakiin al vuyuun al bishuufu_l intu bitshuufuuhu. Vashaan aguul leekum, anbiya kutaar wa muluuk daaru yashuufu_l ḥaajaat al intu bitshuufuuha, wa maa shaafooha. Wa daaru yasmavu_l intu bitasmavuuha, wa maa simivooha.” Wa shuuf! Raajil virif al gaanuun gaam yajarribu wa gaal, “Yaa Muvallim, avmil shinu vashaan alga al ḥayaat al abadiyya?” Wa gaal leehu, “Shinu al maktuub fi_l gaanuun? Bitagraahu keef?” Wa radda wa gaal, “Taḥibb ar Rabb Ilaahak min kullu galbak wa min kullu nafsak wa min kullu gudratak wa min kullu vaglak, wa kamaan jaarak zei nafsak.” Wa gaal leehu, “Jaawabta be_l ḥagg. Avmil kida wa taḥya.” Laakin huwa kaan vaawiz yabarrir nafsu, wa gaal le Yasuuv, “Wa minu huwa jaari?” Wa Yasuuv radda wa gaal, “Kaan fih raajil naazil min Uurushaliim le Ariiḥa, wa wagav fi wasiṭ al ḥaraamiyya. Wa galavu minnu hiduumu, wa jaraḥoohu, wa mashu. Wa xalloohu been ḥai wa meyyit. Wa be_ṣ ṣudfa, gassiis nazal be_ṭ ṭariig daak. Wa lamma shaafu, faat min aj jamb at taani. Wa waaḥid Laawi kamaan zeiyu, lamma wiṣil al maḥall wa shaafu, faat min aj jamb at taani. Wa laakin waaḥid Saamiri misaafir ja leehu. Wa lamma shaafu, raḥamu. Wa garrab minnu wa rabaṭ juruuḥu, wa kabb valeeha zeet wa xamar, wa rakkabu vala ḥumaaru, wa jaabu le lukanda, wa shaafu kwaiyis. Wa_l yoom al bavdu, ṭallav diinaareen wa addaahum le siid al lukanda wa gaal leehu, Shuufu kwaiyis, wa kull at taṣrufu ziyaada, lamma arjav, badfavu leek. Fikrak shinu, yaatu min at talaata deel biga jaar le_l wagav fi wasiṭ al ḥaraamiyya?” Wa gaal, “Huwa_l vamal leehu_r raḥma.” Wa Yasuuv gaal leehu, “Amshi inta kamaan w_avmil kida.” Wa wakit hum maashiin, huwa daxal ḥilla. Wa mara isima Marta giblatu fi beeta. Wa kaanat leeha uxut isima Maryam, al kamaan gavadat vind gadameen Yasuuv wa kaanat tasmav kalaamu. Wa laakin Marta kaanat mashghuula fi xidma katiira. Wa jaat leehu wa gaalat, “Yaa Rabb, maa bihimmak ’innu uxti xallatni ashtaghil baraai? Guul leeha ’an tasaavidni.” Wa_r Rabb radda wa gaal leeha, “Yaa Marta, yaa Marta, inti mashghuula wa bitfakkiri fi ḥaajaat katiira. Laakin aḍ ḍaruuri, ḥaaja waaḥda. Wa Maryam ixtaarat aj juz as samiḥ al maa yaaxuduuhu minnaha.” Wa Yasuuv kaan biṣalli fi maḥall. Wa lamma xiliṣ, waaḥid min talaamiizu gaal leehu, “Yaa Rabb, vallimna naṣalli zei maa Yuuḥanna kamaan vallam talaamiizu.” Wa gaal leehum, “Lamma taṣallu guulu, Yaa Abuuna [al fi_s sama,] xalli ismak yitgaddas. Xalli malakuutak yaji. [Takuun iraadatak zei maa fi_s sama, kida kamaan vala_l arḍ.] Addiina akilna yoom be yoom. W_aghfir leena xaṭaayaana, vashaan niḥna kamaan naghfir le kull al yaxṭu leena. Wa maa tadaxxilna fi tajriba. [Laakin najjiina min ash sharriir.”] Wa gaal leehum, “Minu minnakum yakuun leehu ṣaaḥib, wa yamshi leehu fi nuṣṣ al leel wa yaguul leehu, Yaa ṣaaḥbi, sallifni talaata rughfaan, vashaan waaḥid min aṣ‐ḥaabi ja min as safar, wa maa vindi ḥaaja agaddima leehu. Wa huwa min juwwa yarudd wa yaguul, Maa tatavvibni hassav. Al baab magfuul, wa awlaadi mavaai fi_l farsha, wa maa agdar aguum wa addiik. Aguul leekum, iza maa yaguum wa yaddiihu vashaan huwa ṣaaḥbu, hu yaguum wa yaddiihu vashaan yistamirr fi ṭalabu. Wa yaddiihu gadur maa yaduur. Wa ana aguul leekum, As’alu biddiikum, aṭlubu bitalgu, duggu hu biftaḥ leekum. Vashaan kull al bis’al biyaaxud, wa_l biṭlub bilga, wa_l bidugg biftaḥ leehu. Wa yaatu minnakum wa huwa abu, lamma waladu yaṭlub minnu raghiif, yaddiihu ḥajar? walla lamma yaṭlub samaka, yaddiihu dabiib bidaal as samaka? Walla iza yaṭlub minnu beeḍa jidaad yaddiihu vagrab? Wa iza intu_l baṭṭaaliin tavrifu taddu awlaadkum hadaaya samḥa, kam be_l aktar al Abu_s samaawi yaddi_r Ruuḥ al Gudus le_l yas’aluuhu?” Wa Yasuuv kaan yaṭalliv sheeṭaan abkam. Wa ḥaṣal lamma ash sheeṭaan ṭalav, al abkam itkallam. Wa_n naas itvajjabu. Laakin bavḍ minnahum gaalu, “Be Bavlazabuul, ra’iis ash sheyaaṭiin yaṭalliv ash sheyaaṭiin.” Wa gheerum kaanu daayiriin yajarribuuhu, wa ṭalabu minnu valaama min as sama. Laakin huwa virif afkaarum wa gaal leehum, “Kullu mamlaka mingasma vala nafsa bitxarrab, wa beet mingasim vala beet bigav. Wa iza kaan ash Sheeṭaan kamaan mingasim vala nafsu, keef tasbut mamlaktu? Vashaan intu taguulu ana baṭalliv ash sheyaaṭiin be Bavlazabuul. Wa iza ana baṭalliv ash sheyaaṭiin be Bavlazabuul, awlaadkum biṭallivuuhum be minu? Wa vashaan kida, hum yakuunu guḍaatkum. Wa laakin iza ana be iid Allaah aṭalliv ash sheyaaṭiin, vala kida malakuut Allaah ja leekum. Wa lamma_l gawwi_l vindu silaaḥ yaḥrus beetu, al vafash bitaavu yakuun maḥfuuẓ. Wa laakin lamma yaji waaḥid gawwi minnu, wa yaghlibu, hu yaaxud silaaḥu_l kaamil al kaan vindu iimaan fiihu, wa yagassim ḥaajaatu. Al maa mavaai, huwa valeiya. Wa_l maa yajmav mavaai, yafartik. Ar ruuḥ an najis bavd maa yaṭlav min az zool, yafuut fi_l maḥallaat al maa fiiha mooya yafattish vala raaḥa. Wa lamma maa yalgaaha, yaguul, Barjav le beeti aṭ ṭalavta minnu. Wa wakit maa yarjav, yalgaahu magshuush wa marattab. Wa yamshi wa yajiib sabva arwaaḥ aaxiriin akvab minnu, wa yadxulu wa yaskunu hinaak. Wa ḥayaat az zool al axiira tabga akvab min awwala.” Wa wakit kaan yitkallam kida, mara min aj jamaava rafavat ṣoota wa gaalat leehu, “Mubaarak al baṭun al ḥimlat beek, wa_ṣ ṣadur al inta raḍavta.” Wa huwa gaal, “Wa laakin mubaarakiin be_l aktar al bismavu kalaam Allaah wa biḥfaẓuuhu.” Wa lamma_n naas kaanu yalizzuuhu, hu ibtada yaguul, “Aj jiil da jiil sharriir, wa yaṭlub valaama. Wa maa yadduuhu valaama gheer valaamat Yuunaan an nabi. Vashaan zei maa Yuunaan kaan valaama le ahl Niinawa, kida yakuun Ibn al insaan le_j jiil da. Malikat aj januub bitguum fi yoom al ḥukm mava rujaal aj jiil da, wa taḥkum valeehum. Vashaan hiya jaat min aaxir ad dunya vashaan tasmav ḥikmat Suleemaan. Wa shuuf! Hina insaan akbar min Suleemaan. Rujaal Niinawa biguumu fi yoom al ḥukm mava aj jiil da, wa yaḥkumu valeehu. Vashaan taabu be tavliim Yuunaan. Wa shuuf. Hina insaan akbar min Yuunaan. Maa fih zool, wakit maa yawalliv faanuus, yaxuṭṭu fi maxzan walla tiḥit al guffa, laakin yaxuṭṭu foog ṭarabeeza, vashaan ad daaxiliin yashuufu_n nuur. Veenak hiya lambat aj jism. Wa lamma veenak takuun kwaisa, jismak kullu yakuun manawwar. Wa lamma hiya baṭṭaala, jismak kamaan yakuun fi ḍulumma. Vala kida, xalli baalak vashaan an nuur al fiik maa yakuun ḍulumma. Wa iza kaan jismak kullu manawwar wa maa fiihu ḍulumma, jismak yabga manawwar kullu, zei maa al faanuus biwalliv leek.” Wa wakit maa kaan yitkallam, Farriisi vazamu le_l ghada mavaahu. Wa daxal wa akal. Wa_l Farriisi, lamma shaaf kida, itvajjab vashaan maa ghassal fi_l awwal gubbaal al ghada. Wa_r Rabb gaal leehu, “Intu, yaa Farriisiyyiin, bitnaḍḍifu_l finjaan wa_ṣ ṣaḥan min barra. Wa laakin min juwwa, intu naas ṭammaaviin wa sharriiriin. Yaa baliidiin! (?) Huwa_l vamal al barra, maa vamal aj juwwa kamaan? Laakin addu min guluubkum le_l masaakiin. Wa shuufu! Kullu shi yabga naḍiif leekum. Laakin muṣiiba leekum, yaa Farriisiyyiin, vashaan intu taṭallivu vushuur an navnaav, wa_s sazaab, wa kullu nabaat, wa tasiibu_l ḥagg wa maḥabbat Allaah. Kaan laazim tavmilu di wa maa taxallu diik. Muṣiiba leekum, yaa Farriisiyyiin. Vashaan taḥibbu_l maḥallaat al aḥsan fi biyuut ar Rabb, wa_s salaam fi_s suug. Muṣiiba leekum! Vashaan intu zei al gubuur al maa baayina, wa_n naas al yamshu valeeha maa biyavrifuuha.” Wa radda waaḥid mitvallim fi_l gaanuun wa gaal, “Yaa Muvallim, w_inta bitguul kida bitashtimna kamaan.” Wa gaal, “Yaa muṣiiba leekum, intu kamaan, yaa mitvallimiin fi_l gaanuun. Vashaan bitxallu_n naas yashiilu ḥaajaat tagiila, wa intu zaatkum maa talmasu_l ḥaajaat at tagiila be waaḥid min aṣaabivkum. Yaa muṣiibatkum! Vashaan bitabnu gubuur al anbiya, wa abahaatkum kataloohum. Intu tash‐hadu wa tattafigu be avmaal abahaatkum. Vashaan hum kataloohum, wa intu tabnu gubuurum. Vashaan kida, ḥikmat Allaah gaalat, Barassil leehum anbiya wa rusul, wa yaktulu wa yaṭrudu bavḍ minnahum. Wa vala kida naas az zaman da bikuunu mas’uuliin le damm kull al anbiya al madaffag min awwal ad dunya. Da bikuun min damm Haabiil lighaayat damm Zakariyya al kaan maktuul been maḥall aḍ ḍabiiḥa wa maḥall al magaddas. Aiwa, aguul leekum naas az zaman bikuunu mas’uuliin. Muṣiiba leekum, yaa mitvallimiin fi_l gaanuun. Vashaan shiltu muftaaḥ al mavrifa. Intu zaatkum maa daxaltu, wa manavtu an naas ad daaxiliin.” Wa bavd maa ṭalav min hinaak, muvallimiin al gaanuun wa_l Farriisiyyiin bigu yagaawimuuhu be shidda, wa yas’aluuhu van ḥaajaat katiira. Wa kaanu muntaẓiriinu vashaan yagbuḍuuhu fishaan aiyi kalaam al biṭlav min xashmu. Wa wakit maa alaaf min an naas itlammu lighaayat maa kaanu yaduusu bavḍahum vala bavḍ, ibtada yakallim talaamiizu fi_l awwal, “Xallu baalkum min xamiirat al Farriisiyyiin al huwa an nifaag. Vashaan maa fih shi mughaṭṭa al maa bikuun maftuuḥ, wa laa madsuus al maa bikuun mavruuf. Wa vashaan kida, kullu_l kallamtu fi ḍulumma bismavuuhu fi_n nuur. Wa_l bititkallamu fi_l iḍneen fi_s sirr binaadu beehu min foog al biyuut. Wa aguul leekum, yaa aṣ‐ḥaabi, maa taxaafu min al biktulu_j jism, wa bavd kida maa vindahum ḥaaja ziyaada yagdaru yavmilu. Laakin bawarriikum min minu intu laazim taxaafu. Xaafu min huwa al bavd maa yaktul, vindu gudra yarmi fi jahannam. Aiwa, aguul leekum, xaafu minnu. (?) Maa bibiivu xamsa vaṣaafiir be girsheen? Wa Allaah maa binsa wa laa waaḥid minnahum. Lighaayat kullu shavr ruseenkum kamaan mavduud. Maa taxaafu. Intu aḥsan min vaṣaafiir katiira. Wa aguul leekum, al bivtarif beiya giddaam an naas, ana kamaan bavtarif beehu giddaam malaaikat Allaah. Wa_l binkirni giddaam an naas, ana kamaan bankiru giddaam malaaikat Allaah. Wa kull al biguul kilma ḍidd Ibn al insaan, bitkuun maghfuura leehu. Laakin al bijaddif vala_r Ruuḥ al Gudus, maa bikuun maghfuura leehu. Wa lamma yajiibuukum le biyuut ar Rabb wa_r ru’asaa wa_s salaaṭiin, maa tafakkiru keef walla be shinu bitrudddu valeehum walla be shinu bititkallamu. Vashaan ar Ruuḥ al Gudus bivallimkum fi nafs as saava al kalaam al laazim titkallamu beehu.” Wa waaḥid min aj jamav gaal leehu, “Yaa Muvallim, kallim axuui vashaan yagassim al miiraat beenana.” Wa gaal leehu, “Yaa raajil, minu vamalni gaaḍi valeekum vashaan agassim leekum?” Wa gaal leehum, “Shuufu wa aḥrasu nufuuskum min kullu ṭamav. Vashaan ḥayaat az zool maa bitaji min katrat al ḥaajaat al vindu.” Wa kallamum be masal wa gaal, “Kaan fih zool ghani ziraavtu jaabat dura katiira. Wa fakkar fi nafsu wa gaal, Avmil shinu? vashaan maa vindi maḥall alimm fiihu durati. Wa gaal, Ana bavmil kida. Ana baxarrib maxaazini wa babni akbar minnaha, wa hinaak balimm durati wa amwaali. Wa aguul le nafsi, Yaa nafsi, vindik ḥaajaat kwaisa katiira maḥfuuẓa le siniin katiira. Istariiḥi, wa ukli w_ashrabi wa kuuni mabsuuṭa. Wa laakin Allaah gaal leehu, Yaa ghashiim, al leela di biṭlub minnak nafsak, wa_j jahhaztu da yakuun le minu? Wa bikuun kida leehu al bilimm kanz le nafsu, wa maa vindu ghina le Allaah.” Wa hu gaal le talaamiizu, “Vashaan kida ana baguul leekum, maa tafakkiru katiir le ḥayaatkum bitaaklu shinu, wa laa fi jisimkum bitalbasu shinu. Vashaan al ḥayaat aḥsan min al akil, wa_j jisim aḥsan min al hiduum. Fakkiru fi_ṭ ṭuyuur, al maa bizravu wa laa bijmavu_d dura, wa maa vindahum beet wa laa maxzan, wa Allaah biddiihum akil. Wa intu aḥsan min aṭ ṭuyuur be katiir! Wa minu minnakum iza kaan bifakkir katiir yagdar yaziid vala ṭuulu ḍuraav waaḥid? Wa vala kida, iza maa bitagdaru vala_sh shi al aṣghar, le shinu tafakkiru fi_l ḥaajaat at taanya? Fakkiru fi_ẓ ẓuhuur, keef biyakbiru. Wa maa yatvabu wa maa yaxayyiṭu. Wa laakin aguul leekum, wa laa Suleemaan fi kullu majdu kaan bilbas zei waaḥda minnaha. Wa iza kaan Allaah yalabbis kida al geshsh al fi_z ziraava an nahaar da, wa bukra birmuuhu fi_l furn, kam be_l aktar yalabbiskum, yaa galiiliin al iimaan. Wa maa taṭlubu bitaaklu shinu wa bitashrabu shinu. Wa maa titḥayyaru. Vashaan al ḥaajaat di, kullu umam ad dunya yaṭlubuuha, wa laakin Abuukum biyavrif intu taḥtaaju leeha. Laakin aṭlubu malakuut Allaah, wa_l ḥaajaat di kulluha biziidu leekum. Maa taxaafu, yaa_l muraaḥ aṣ ṣaghiir, vashaan Abuukum raḍyaan yaddiikum al malakuut. Biivu_l ḥaajaat al vindakum, wa addu le_l masaakiin. Wa avmilu leekum akyaas al maa bitsharraṭu, wa kanz fi_s sama al maa bitaxlaṣ, wa_l ḥaraami maa yagdar yagarribu leehu, wa_s suus maa yaaklu. Vashaan al bakaan al fiihu kanzakum, hinaak kamaan galbakum bikuun fih. Arbuṭu ḥizaamkum wa xallu lambaatkum bitkuun mawallava. Wa kuunu zei naas munṭaẓiriin siidum lamma yarjav min al viris, valashaan lamma yaji wa yadugg al baab, yaftaḥu leehu ṭawwaali. Mubaarakiin al xaddaamiin deel iza siidum yaji wa yalgaahum ḥaarisiin. Be_l ḥagg aguul leekum, huwa birbuṭ ḥizaamu, wa yagavvidum fi_ṭ ṭarabeeza wa yagaddim leehum akil. Wa ’in kaan huwa ja fi nuṣṣ al leel walla bavdu be shwaiya wa ligaahum ḥaarisiin, baraka le_l xaddaamiin deel. Wa laakin afhamu, iza siid al beet virif as saava al yaji fiiha_l ḥaraami, maa kaan xalla_l ḥaraami yasrig beetu. Vala kida xalliikum jaahiziin, vashaan fi_s saava al maa munṭaẓiriinu, fiiha Ibn al insaan yaji.” Wa Buṭrus gaal, “Yaa Rabb, (?) bitguul leena al masal da walla le kull an naas kamaan?” Wa Yasuuv gaal leehu, “Minu huwa al wakiil al amiin wa_l vaagil, as siidu biyavmilu mas’uul van xaddaamiinu? Wa huwa_l mas’uul vashaan yaddiihum al akl fi waktu. Mubaarak al xaddaam da, iza siidu yaji, yilgaahu yavmil kida. Be_l ḥagg aguul leekum, siidu yavmilu mas’uul van kullu amwaalu. Laakin iza_l xaddaam da gaal fi galbu, Siidi maa biji gariib, wa bavdeen ibtada yaḍrub al xaddaamiin wa_l xaddaamaat, wa yaakul wa yashrab wa yakuun sakraan, bavdeen siid al xaddaam da biji fi yoom maa yantaẓiru, wa fi saava maa yavrifa. Wa yajlidu shadiid wa yaxuṭṭu mava_l maa miṣaddigiin. Wa_l xaddaam al virif iraadat siidu, wa maa jahhaz nafsu, wa maa vamal iraadat siidu, bijlidu katiir. Wa_l maa virif wa vamal ḥaajaat tistaḥigg aj jalda, bijliduuhu shwaiya. Wa kullu_l addoohu katiir yaṭlubu minnu katiir, wa_l vindu sulṭa katiir yaṭlubu minnu aktar. Ana jiit vashaan armi naar vala_l arḍ. Wa hassav ana vaawiz an naar bitkuun mawallava. Vindi mavmuudiyya atvammad beeha. Ad dunya ḍaaiga giddaami lighaayat maa tatimm. Fikrakum ana jiit vashaan addi salaam vala_l arḍ? Aguul leekum, Laa. Laakin jiit vashaan agassim. Vashaan min hassav bikuunu xamsa fi beet waaḥid, mingasmiin talaata vala itneen walla itneen vala talaata. Yingasim al abu vala_l walad, wa_l walad vala_l abu, wa_l umm vala_l bint, wa_l bint vala_l umm, wa_n nasiiba vala marat walada, wa marat walada vala nasiibata.” Wa gaal le_j jamav kamaan, “Wakit shuftu saḥaab ṭaaliv min al gharb, ṭawwaali taguulu, Al maṭar biji. Wa bikuun kida. Wa iza shuftu habuub taji min aj januub, taguulu, Al waaṭa bitkuun ḥaarra. Wa bitkuun kida. Yaa manaafigiin, intu tagdaru tavrifu kullu van al arḍ wa_s sama, wa taguulu shinu al biḥṣal, wa keef maa tavrifu mavna az zaman da? Wa le shinu intu nufuuskum maa bitagdaru taḥkumu be_l ḥagg? Wakit inta maashi mava vaduwwak le_l gaaḍi, jarrib katiir tavmil as salaam mavaahu lamma intu fi_s sikka, vashaan maa yajurrak le_l gaaḍi, wa_l gaaḍi yasallimak le_ḍ ḍaabiṭ, wa_ḍ ḍaabiṭ yarmiik fi_s sijin. Aguul leek, maa bitaṭlav lighaayat maa tadfav aaxir milliim.” Wa fi_l wakit da, bavḍ an naas al kaanu fih, xabbaru Yasuuv van aj Jaliiliyyiin al Biilaaṭus katalum wakit maa gaddamu ḍabaayiḥum. Wa radda wa gaal leehum, “Taftakiru aj Jaliiliyyiin deel kaanu xaaṭyiin aktar min kull aj Jaliiliyyiin at taanyiin vashaan tivibu kida? Aguul leekum, Laa. Wa illa intu tatuubu, kullukum bitmuutu zeiyahum. Walla_t tamanṭaashar deel al wagav valeehum al bina al vaali fi Silwaam wa katalum. Taftakiru hum kaanu xaaṭyiin aktar min kull an naas al gaavidiin fi Uurushaliim? Aguul leekum, Laa. Wa illa tatuubu, kullukum bitmuutu zeiyahum.” Wa vallamum be_l masal da wa gaal, “Zool kaan vindu shajarat tiin mazruuva fi jineentu, wa ja bifattish tamar fi_sh shajara di. Wa maa liga shi. Wa gaal le_r raajil al bishtaghil fi_j jineena, Shuuf! At talaata siniin di aji afattish tamar fi_sh shajara di, wa maa ligiit shi. Agṭava. Le shinu bitaaxud maḥall fi_l arḍ? Wa radda wa gaal leehu, Yaa siidi, xalliiha as sana di kamaan lighaayat maa aḥfar ḥawaleeha wa axuṭṭ zibla. Iza kaan tajiib tamar as sana aj jaaiya, kwaiyis. Iza maa tajiib tamar, tagṭava.” Wa kaan bivallim fi waaḥid min biyuut ar Rabb fi_s sabit. Wa shuuf! Mara kaanat vindaha ruuḥ vamala ḍaviifa jiddan muddat tamanṭaashar sana. Ḍahara mavwuuj wa maa kaanat tagdar tagiif vadiil abadan. Wa lamma Yasuuv shaafa, naadaaha wa gaal leeha, “Yaa sitt, inti mafkuuka min maraḍik.” Wa hu xaṭṭa iideehu valeeha, wa ṭawwaali wagafat vadiil wa majjadat Allaah. Wa ra’iis beet ar Rabb radda, wa huwa zavlaan vashaan Yasuuv shafaaha fi_s sabit. Wa gaal le_n naas, “Fih sittat aiyaam an naas laazim yashtaghilu fiihum. Wa vala kida, tavaalu fiihum le_sh shifa, wa mush fi yoom as sabit.” Laakin ar Rabb radda valeehu wa gaal, “Yaa manaafigiin, (?) maa kullu waaḥid minnakum fi_s sabit bifikk tooru walla ḥumaaru min az zariiba, wa yasuugu le_l mooya vashaan yashrab? Wa_l mara, hiya bint Ibraahiim, wa_sh Sheeṭaan rabaṭa tamanṭaashar sana. (?) Hiya maa laazim takuun mafkuuka min ar rubaaṭ da fi yoom as sabit?” Wa lamma gaal kida, kull vudwaanu bigu xajlaaniin. Wa kull an naas kaanu mabsuuṭiin min kullu_l avmaal al vaẓiima al hu vamala. Bavd da, Yasuuv gaal, “Malakuut Allaah zei shinu? Wa be shinu ashabbihu? Hu zei teeraab xardal, zool axada wa ramaaha fi ziraavtu. Wa ṭalav, wa biga shajara. Wa ṭeer as sama gavad fi furuuva.” Wa gaal kamaan, “Malakuut Allaah zei shinu? Huwa zei xamiira axadata mara, wa dassata fi talaata keelaat dagiig, lighaayat maa itxammaru kullu.” Wa kaan bimurr fi bilaad wa ḥilal yavallim, wa huwa maashi le Uurushaliim. Wa waaḥid gaal leehu, “Yaa Rabb, hum al biyaxlaṣu galiiliin?” Wa gaal leehum, “Ishtaghilu shadiid, vashaan tadxulu min al baab aḍ ḍaiyig. Vashaan aguul leekum, naas kutaar daayiriin yadxulu, wa laakin maa yagdaru. Wa lamma siid al beet yaguum wa yagfil al baab, intu bitgiifu barra wa bitduggu_l baab wa bitguulu, Yaa Rabb, aftaḥ leena. Wa birudd wa biguul leekum, Maa bavrifkum, intu jiitu min ween? Bavdeen bitguulu, Akalna wa shiribna mavaak, wa inta vallamta fi baladna. Wa huwa biguul leekum, Maa bavrifkum jiitu min ween. Amshu baviid minni, kullukum al vaamiliin al xaṭiyya. Hinaak bikuun al bika wa vaḍḍ as sinuun, lamma tashuufu Ibraahiim wa Is‐ḥaag wa Yavkuub wa kullu_l anbiya fi malakuut Allaah, wa intu maṭruudiin barra. Wa naas biju min ash sharg wa min al gharb, wa min ash shimaal wa min aj januub, wa yagvudu vashaan yaaklu fi malakuut Allaah. Wa shuuf, fih aaxiriin al bikuunu awwaliin, wa fih awwaliin al bikuunu aaxiriin.” Wa fi_l wakit daak, bavḍ al Farriisiyyiin jo le Yasuuv wa gaalu leehu, “Amrug, w_amshi min hina, vashaan Hiiruudus vaawiz yaktulak.” Wa gaal leehum, “Amshu wa guulu le_t tavlab da, Shuuf, baṭalliv ash sheyaaṭiin, wa ashfi_n naas al leela wa bukra, wa_l yoom at taalit bakammil shughli. Wa laakin laazim amshi al leela wa bukra wa bavd bukra, vashaan maa mumkin an nabi yamuut barra min Uurushaliim. Yaa Uurushaliim, yaa Uurushaliim, al bitaktul al anbiya wa bitaḍrub be ḥujaar al marassaliin leeki. Kam marra kunta vaawiz alimm awlaadik, zei maa aj jidaada talimm al katakiit tiḥit jinḥeeha, wa inti maa vaawza. Shuufu beetkum yabga leekum xarbaan. Be_l ḥagg intu maa bitshuufuuni taani marra lighaayat maa taguulu, Mubaarak aj jaai b_ism ar Rabb.” Wa lamma Yasuuv daxal beet waaḥid min ru’asaa al Farriisiyyiin fi yoom as sabit vashaan yaakul, kaanu yavaayinu leehu shadiid. Wa shuuf! kaan giddaamu raajil vaiyaan, wa jismu kullu waram. Wa Yasuuv gaal le muvallimiin al gaanuun wa_l Farriisiyyiin, “Ash shifa fi yoom as sabit be_l gaanuun walla laa?” Wa sakatu. Wa Yasuuv masaku wa shafaahu wa xallaahu yamshi. Wa gaal leehum, “Minu minnakum iza kaan ḥumaaru walla tooru wagav fi_l biir, maa biṭallivu ṭawwaali fi yoom as sabit?” Wa maa gidru yaruddu kilma van da. Wa vallam al mavzuumiin be masal lamma shaaf keef kaanu yaxtaaru_l maḥallaat al awwalaaniyya, wa gaal leehum, “Iza kaan zool vazamak le vazuumat al viris, maa tagvud fi_l kursi al awwalaani, vashaan yimkin zool akbar kaan mavzuum. Wa_l vazamak biji wa yaguul leek, Xalli maḥallak le_r raajil da. Wa bavdeen bitkuun xajlaan lamma tamshi taaxud al maḥall al axiir. Laakin lamma inta mavzuum, amshi agvud fi_l maḥall al axiir, vashaan lamma_l vazamak biji, yaguul leek, Yaa ṣaaḥbi, Itfaḍḍal giddaam. Wa vala kida al gaavidiin mavaak fi_ṭ ṭarabeeza biḥtarimuuk. Vashaan kull al birfav nafsu, binazziluuhu tiḥit. Wa_l binazzil nafsu tiḥit, birfavuuhu foog.” Wa Yasuuv gaal le siid al beet, “Iza kaan vamalta ghada walla vasha, maa tanaadi aṣ‐ḥaabak, wa laa axwaanak, wa laa_n naas al gariibiin minnak, wa laa jeeraanak al ghaniyyiin, vashaan yimkin hum kamaan bivzamuuk wa bitkuun vindak ujra minnahum. Laakin lamma tavmil vazuuma, avzim al masaakiin, wa_n naas al makassariin, wa_l vuruj, wa_l vamyaaniin. Wa bitkuun mubaarak, vashaan maa vindahum al birajjivuuhu leek, wa inta bitaaxud ujratak yoom giyaamat al baarriin.” Waaḥid min al kaan gaavid mavaahu fi_ṭ ṭarabeeza, lamma simiv kida, gaal leehu, “Yaa mubaarak al yaakul veesh fi malakuut Allaah.” Wa gaal leehu, “Kaan fih raajil vamal vasha kabiir wa vazam naas kutaar. Wa rassal xaddaamu fi saavat al vasha, vashaan yaguul le_n naas al mavzuumiin, Tavaalu, vashaan kullu shi jaahiz. Wa kulluhum ibtadu be fikr waaḥid ’an yawarru sabab vashaan maa yamshu. Wa_l awwalaani gaal, Ana ishtareet ziraava, wa laazim amshi ashuufa. Baṭlub minnak taxalliini. Wa taani gaal, Ishtareet vashara teeraan, w_amshi bajarribum. Baṭlub minnak taxalliini. Wa taani gaal, Ana itzawwajta mara, wa vashaan kida maa bagdar aji. Wa_l xaddaam ja wa xabbar siidu be_l ḥaṣal. Bavdeen siid al beet zivil wa gaal le xaddaamu, Amrug be surva fi sikak al madiina, wa jiib al masaakiin wa_l makassariin wa_l vamyaaniin wa_l vuruj. Wa gaal al xaddaam, Yaa saiyidi, vamalta zei maa amarta, wa lissav fih maḥall. Wa_s siid gaal le_l xaddaam, Amrug fi_s sikak wa_d duruub, wa avmilum be guwwa yadxulu, lighaayat beeti bikuun malyaan. Vashaan aguul leekum, Wa laa waaḥid min an naas al vazamtahum biḍuug al vasha bitaavi.” Wa naas kutaar mashu mava Yasuuv. Wa hu itlafat, wa gaal leehum, “Iza kaan zool ja leiya, wa maa yakrah abuuhu wa ummu wa maratu wa awlaadu wa axwaanu wa axwaatu wa lighaayat nafsu kamaan, hu maa bigdar yakuun tilmiizi. Wa aiyi waaḥid al maa bishiil ṣaliibu wa yatbavni, maa bigdar yakuun tilmiizi. Iza waaḥid minnakum vaawiz yabni beet vaali, (?) hu maa bigvud fi_l awwal wa biḥsib tamanu, vashaan yashuuf iza kaan vindu kifaaya vashaan yakammilu? Vashaan iza maa yavmil kadi, bavd maa yaxuṭṭ al asaas wa maa bigdar yakammilu, kull al bishuufuuhu yabtadu yaḍḥaku valeehu, wa yaguulu, Ar raajil da ibtada yabni beet vaali wa maa gidir yakammilu. Shinu iza malik yamshi yaḥaarib malik taani? (?) Hu maa bigvud fi_l awwal, wa bishaawir iza kaan bigdar be vasharat alaaf raajil yagaabil al biji ḍiddu be vishriin alf? Wa iza maa bigdar, lamma daak lissav baviid, birassil muraasaliin vashaan yavmilu salaam. Wa vala kida, aiyi zool minnakum al maa bixalli kull al vindu, maa bigdar yakuun tilmiizi. Vala kida, al miliḥ kwaiyis, wa laakin iza kaan al miliḥ yabga masiix, keef tarajjiv leehu ḍoogu? Maa fih faaida minnu, maa le_l arḍ wa laa le_z zibla. Laakin birmuuhu barra. Al vindu iḍneen xalliihu yasmav.” Wa kullu_l bilimmu_ḍ ḍariiba wa_l xaaṭyiin kaanu yagarribu minnu vashaan yasmavuuhu. Wa_l Farriisiyyiin wa muvallimiin al gaanuun ishtaku wa gaalu, “Ar raajil da bigbal al xaaṭyiin wa biyaakul mavaahum.” Wa kallamum be_l masal da wa gaal, “Xalluuna naguul ’innu zool minnakum vindu miyyat xaruuf, wa waddar waaḥid minnahum. (?) Hu maa bixalli at tisva wa_t tisviin fi_l xala, wa yamshi yakuus vala_l xaruuf al mawaddar lighaayat maa yalgaahu? Wa lamma yalgaahu, yaxuṭṭu vala katfu, wa huwa mabsuuṭ. Wa wakit yaji le beetu, binaadi aṣ‐ḥaabu wa jeeraanu, wa yaguul leehum, Kuunu mabsuuṭiin mavaai, vashaan ligiit xaruufi al mawaddar minni. Aguul leekum, bikuun faraḥ zei da fi_s sama vala xaaṭi waaḥid yatuub, aktar min tisva wa tisviin vadiiliin maa biḥtaaju le_t tooba. Walla xalluuna naguul ’innu mara vindaha vashara ḥitat fiḍḍa. Wa iza waddarat waaḥda minnaha, (?) maa tawalliv al lamba, wa tagushsh al beet, wa tafattish lighaayat maa talgaaha? Wa wakit talgaaha, tanaadi aṣ‐ḥaaba wa jeeraana wa taguul, Kuunu mabsuuṭiin mavaai, vashaan ligiit al ḥitta al waddarta. Wa aguul leekum, bikuun faraḥ zei da giddaam malaaikat Allaah, be xaaṭi waaḥid yatuub.” Wa gaal, “Kaan fih raajil vindu waladeen. Wa_l aṣghar fiihum gaal le abuuhu, Yaa abuui, addiini_l gisim ḥaggi min al maal. Wa gasam leehum maalu. Wa bavd aiyaam galiila, al walad aṣ ṣaghaiyir jamav kullu ḥaaja wa saafar le balad baviida. Wa hinaak waddar maalu fi ḥayaat baṭṭaala. Wa bavd maa waddar kullu shi, kaan fih juuv shadiid fi_l balad di, wa biga muḥtaaj. Wa masha wa lazag nafsu be zool min ahl al balad di. Wa huwa rassalu le ziraavtu vashaan yarva kadaariik. Wa kaan vaawiz yamla baṭnu be_l xarnuub al biyaaklu_l kadaariik. Wa maa fih zool adda leehu ḥaaja. Wa lamma rajav le nafsu, gaal, Kam min an naas al abuui bi’ajjirum vindahum akil ziyaada xaaliṣ, wa ana hina bamuut min aj juuv. Aguum w_amshi le abuui, wa aguul leehu, Yaa abuui, ana vamalta xaṭiyya ḍidd as sama wa giddaamak. Wa maa mustaḥigg bavd da yasammuuni waladak. Avmilni zei waaḥid min al mit’ajjiriin vindak. Wa gaam wa ja le abuuhu. Wa laakin lamma lissav kaan baviid, abuuhu shaafu wa raḥamu, wa jara wa wagav vala ragabtu wa sallam valeehu. Wa_l walad gaal leehu, Yaa abuui, vamalta xaṭiyya ḍidd as sama wa giddaamak. Wa maa mustaḥigg bavd da yasammuuni waladak. Wa gaam al abu wa gaal le xaddaamiinu, Jiibu be_s surva aḥsan hiduum, wa labbisuuhu, wa xuṭṭu xaatim fi iidu wa jizam fi kirveenu. Wa jiibu_l vijil as samiin wa aḍbaḥuuhu, wa xalluuna naakul wa nafraḥ. Vashaan waladi da kaan meyyit wa biga ḥai taani. Wa kaan ḍaayiv wa itlaga. Wa badu yafraḥu. Wa waladu_l kabiir kaan fi_z ziraava. Wa lamma ja wa garrab min al beet, simiv al ghuna wa_r ragaṣ. Wa naada waaḥid min al xaddaamiin wa sa’alu, Shinu kullu da? Wa_l xaddaam gaal leehu, Axuuk ja, wa abuuk ḍabah al vijil as samiin, vashaan hu rajav be_s salaama. Laakin huwa zivil shadiid, wa maa kaan raḍyaan yadxul. Wa abuuhu marag wa ṭalab minnu yadxul. Laakin huwa radda wa gaal le abuuhu, Shuuf! Ana ishtaghalta leek as siniin di kullaha, wa maa kasarta awaamirak abadan. Wa inta maa addeetni ghanamaaya ṣaghaira vashaan afraḥ mava aṣ‐ḥaabi. Wa laakin lamma ja waladak da, al waddar maalak mava_n niswaan al baṭṭaalaat, ḍabaḥta leehu_l vijil as samiin. Wa gaal leehu, Yaa waladi, inta daaiman mavaai, wa kullu ḥaggi ḥaggak. Laakin waajib valeena nafraḥ wa nakuun mabsuuṭiin, vashaan axuuk da kaan meyyit wa ḥiya taani, wa kaan daayiv wa itlaga.” Wa Yasuuv gaal le talaamiizu kamaan, “Kaan fih raajil ghani vindu wakiil. Wa waaḥid ishtakaahu ’innu biwaddir amwaal siidu. Wa naadaahu wa gaal leehu, Da shinu al basmav vannak? Gaddim ḥisaab shughlak, vashaan inta maa tagdar takuun wakiil bavd kida. Wa_l wakiil gaal le nafsu, Ana bavmil shinu? Vashaan siidi biyaaxud minni shughli. Maa bagdar vala shughl az ziraava, wa ana xajlaan as’al ḥaajaat min an naas. Ana vaarif al ana basawwi, valashaan lamma yaṭrudni min ash shughl, bigbaluuni fi biyuutum. Wa hu naada kullu waaḥid al vindu deen le siidu, wa gaal le_l awwal, Deenak le siidi kam? Gaal, Miyyat barmiil zeet. Wa gaal leehu, Uxud ḥisaabak wa agvud be surva w_aktib xamsiin. Wa bavdeen gaal le_t taani, Wa inta kam valeek? Wa gaal leehu, Miyyat ardab dura. Wa gaal leehu, Uxud ḥisaabak w_aktib tamaaniin. Wa_s saiyid ḥamad al wakiil aẓ ẓaalim vashaan vamal be_l vagl. Vashaan awlaad ad dunya fi waktum, shaaṭriin min awlaad an nuur. Wa aguul leekum, Sawwu leekum aṣ‐ḥaab be maal aẓ ẓulm, valashaan iza maa najaḥtu, yagbaluukum fi_l xiyaam al abadiyya. Al amiin fi_l galiil, huwa amiin fi_l katiir kamaan. Wa_l maa amiin fi_l galiil, huwa maa amiin fi_l katiir kamaan. Iza maa kuntu ṣaadigiin be maal aẓ ẓulm, minu biyavmilkum mas’uuliin fi_l ghina al ḥagiigi? Iza intu maa kuntu ṣaadigiin fi maal naas taanyiin, minu biddiikum ḥaggakum? Maa fih xaddaam yagdar yaxdim saiyideen, vashaan bikrah al waaḥid wa biḥibb at taani, walla bimsik al waaḥid wa biyaaba at taani. Maa tagdaru taxdimu Allaah wa_l maal.” Wa_l Farriisiyyiin simivu da kullu, wa hum kaanu biḥibbu_l maal, wa ḍiḥiku valeehu. Wa gaal leehum, “Intu tabarriru nufuuskum giddaam an naas. Laakin Allaah vaarif guluubkum. Vashaan al bikuun marfuuv giddaam an naas, Allaah biyakrahu. Al gaanuun wa_l anbiya kaanu lighaayat wakit Yuuḥanna. Wa min al wakit daak bibashshiru be malakuut Allaah. Wa kullu waaḥid al bidxul fiihu, bidxul be guwwa. Wa as‐hal le_s sama wa_l arḍ ’an yafuutu, min ’an tagav nugṭa waaḥda min al gaanuun. Kullu waaḥid al biṭallig maratu wa yitzawwaj taanya yazni, wa kullu waaḥid al bitzawwaj be waaḥda muṭallaga min raajila, huwa yazni. Kaan fih raajil ghani, wa kaan bilbas ḥariir wa tiil. Wa kaan biyaakul akil kwaiyis jiddan kullu yoom. Wa kaan fih raajil miskiin ismu Lavaazar, maxṭuuṭ vind baabu. Wa jismu malyaan dabar. Wa huwa vaawiz yakuun shabvaan min al fatafiit al wagavu min ṭarabeezat al ghani. Wa mava kullu da, al kilaab jo wa laḥasu dabaru. Wa bavdeen al miskiin maat, wa_l malaaika shaaloohu, wa xaṭṭoohu gariib le Ibraahiim. Wa_l ghani kamaan maat, wa dafanoohu. Wa fi_l Haawiya wa huwa fi_l vazaab, rafav veeneehu wa shaaf Ibraahiim min baviid, wa Lavaazar gariib leehu. Wa koorak wa gaal, Yaa abuui Ibraahiim, arḥamni, wa rassil Lavaazar vashaan yaxuṭṭ aṣbavu fi mooya wa yabarrid lisaani, vashaan ana tavbaan jiddan fi_n naar di. Laakin Ibraahiim gaal, Yaa waladi, itzakkar inta fi ḥayaatak axadta ḥaajaat kwaisa, wa kida kamaan Lavaazar ḥaajaat baṭṭaala. Wa laakin hassav huwa hina murtaaḥ, wa inta mitvazzib. Wa mava kullu da, fih ḥufra kabiira masabbata beenana wa beenkum. Valashaan kida, al vaawziin yamshu min hina leekum maa bigdaru, wa maa fih waaḥid yagdar yamshi min hinaak leena. Wa hu gaal, Vashaan kida baṭlub minnak, yaa abuui, tarassil Lavaazar le beet abuui. Vashaan vindi xamsat axwaan. Xalliihu yash‐had leehum, valashaanum maa biju kamaan le maḥall al vazaab da. Laakin Ibraahiim gaal leehu, Vindahum Muusa wa_l Anbiya. Xalliihum yasmavu leehum. Wa hu gaal leehu, Laa, yaa abuui Ibraahiim, iza kaan waaḥid min al meyyitiin masha leehum, hum bituubu. Wa hu gaal leehu, Iza maa yasmavu min Muusa wa_l Anbiya, maa biṣaddigu iza waaḥid gaam min been al meyyitiin.” Wa gaal le talaamiizu, “Al ḥaajaat al bitkuun sabab al xaṭiyya le_n naas laazim taji, wa laakin muṣiiba le_z zool al bijiib al ḥaajaat di. Aḥsan leehu iza kaan rabaṭu murḥaaka kabiira fi ragabtu wa birmuuhu fi_l baḥar, min ’an yakuun sabab al xaṭiyya le waaḥid min aṣ ṣughaar deel. Xallu baalkum le nufuuskum. Wa iza kaan axuuk yavmil xaṭiyya leek, kallimu ghalaṭu. Wa iza taab, aghfir leehu. Wa iza yavmil xaṭiyya leek sabva marraat fi_l yoom wa yaguul, Ana batuub, aghfir leehu.” Wa_r rusul gaalu le_r Rabb, “Ziid iimaanna.” Wa_r Rabb gaal, “Iza vindakum iimaan zei teeraab xardal, kuntu bitguulu le_sh shajara di, Amrugi min al arḍ, wa kuuni mazruuva fi_l baḥar. Wa bikuun kida. Xalluuna naguul waaḥid minnakum vindu xaddaam bishtaghil fi_z ziraava, walla biḥras al xirfaan. (?) Huwa biguul leehu wakit maa ja min az ziraava, Tavaal ṭawwaali wa agvud wa ukul? Laa! Laakin yaguul leehu, Jahhiz leiya al vasha, wa axdimni lighaayat maa baakul wa bashrab. Wa bavd da, inta bitaakul wa bitashrab. (?) Huwa bishkur al xaddaam da vashaan vamal zei maa amaru? Wa kida intu kamaan bavd maa vamaltu kullu shi Allaah amarkum beehu, guulu, Niḥna xaddaamiin maa vindana faaida. Vamalna bass al laazim navmilu.” Wa fi safaru le Uurushaliim, Yasuuv masha been as Saamira wa_j Jaliil. Wa lamma kaan yadxul al ḥilla, gaabaloohu vashara rujaal vindahum jizaam. Wa wagafu min baviid, wa kooraku wa gaalu, “Yaa Yasuuv, yaa Saiyid, arḥamna!” Wa lamma shaafum, gaal leehum, “Amshu wa warru nufuuskum le_l gusus.” Wa lamma kaanu maashiin, bigu nuḍaaf. Wa waaḥid minnahum lamma shaaf ’innu biga ṭaiyib, rajav yaḥmad Allaah be ṣoot vaali. Wa wagav vala washshu giddaam Yasuuv yashkuru. Wa hu kaan Saamiri. Wa Yasuuv radda wa gaal, “Maa kaanu vashara al bigu ṭaibiin? Ween at tisva? Maa fih zool rajav yaḥmad Allaah illa al ghariib da?” Wa gaal leehu, “Guum wa amshi. Iimaanak shafaak.” Wa_l Farriisiyyiin sa’aloohu wa gaalu, “Malakuut Allaah biji miteen?” Wa hu radda valeehum wa gaal, “Malakuut Allaah maa biji be_ṭ ṭariig al bishuufuuhu be_l vuyuun. Wa maa biguulu, Ahu hina, walla, Ahu hinaak. Vashaan malakuut Allaah fi wasiṭkum.” Wa gaal le talaamiizu, “Aiyaam bitaji lamma taḥibbu tashuufu yoom waaḥid min aiyaam Ibn al insaan, wa maa bitshuufuuhu. Wa biguulu leekum, Huwa hina! Huwa hinaak! Maa tamshu wa tatbavuuhum. Vashaan zei al barg yanawwir as sama min jiha waaḥda le_t taanya, fi yoom Ibn al insaan bikuun kida kamaan. Wa laakin fi_l awwal, hu laazim yitvazzab katiir, wa naas az zaman da birfuḍuuhu. Wa zei maa kaan fi aiyaam Nuuḥ, bikuun kida kamaan fi aiyaam Ibn al insaan. Kaanu yaakulu wa yashrabu wa yazawwiju wa yitzawwaju lighaayat al yoom lamma Nuuḥ daxal al murkab. Wa_l mooya jaat wa ghaṭṭat kullu ḥaaja wa xarabum kulluhum. Wa kaan zei da fi aiyaam Luuṭ, kaanu yaaklu wa yashrabu wa yashtaru wa yabiivu wa yazravu wa yabnu. Laakin fi_l yoom lamma Luuṭ ṭalav min Saduum, naar wa kibriit nazalu min as sama, wa kulluhum maatu. Wa bikuun kida kamaan fi_l yoom al fiihu Ibn al insaan yaẓhar. Wa_z zool al bikuun barra min al beet, maa yadxul vashaan yashiil vafashu. Wa_l fi ziraavtu, maa yarjav le beetu. Itzakkaru marat Luuṭ. Kullu ad daayir yaḥfaẓ nafsu, yawaddira. Wa kull al yawaddir nafsu, yaḥfaẓa. Baguul leekum, fi_l leela diik, itneen bikuunu foog vangareeb waaḥid, biyaaxudu waaḥid minnahum wa bixallu_t taani. Wa itneen niswaan yaṭ‐ḥanu sawa. Biyaaxudu_l waaḥda, wa bixallu_t taanya. Wa itneen bikuunu fi_z ziraava, biyaaxudu_l waaḥid, wa bixallu_t taani.” Wa raddu wa gaalu leehu, “Ween, yaa Rabb?” Wa gaal leehum, “Al maḥall al bikuun fiihu_j jism al meyyit, hinaak as suguur bilimmu.” Wa gaal leehum masal ’innu laazim yaṣallu daaiman wa yistamirru. Wa gaal, “Kaan fih gaaḍi fi madiina waaḥda, maa bixaaf Allaah wa maa biḥtarim zool. Wa kaanat fih armala fi_l madiina diik, wa kaanat bitaji leehu marraat wa bitguul, ‘Aḥfaẓni min vaduuwi.’ Wa aba le mudda galiila, laakin bavdeen gaal le nafsu, ‘Wa law maa baxaaf Allaah wa laa aḥtarim an naas, laakin vashaan al armala di taḥayyirni, ana baḥfaẓa min vaduuwa, vashaan maa taji wa tatavvibni daaiman.’” Wa_r Rabb gaal, “Asmavu kalaam al gaaḍi al maa vadiil. Wa Allaah maa yaḥfaẓ muxtaariinu min vaduuwum? wa hum bikooriku leehu leel wa nahaar? Wa law hu bixalliihum le mudda ṭawiila? Wa ana baguul leekum, Huwa biddi jiza le vudwaanum be surva. Wa laakin lamma Ibn al insaan biji, hu bilga_l iimaan vala al arḍ?” Wa gaal al masal da le_n naas al mit’akkidiin ’innahum baarriin, wa yakrahu_n naas at taanyiin. “Itneen rujaal mashu le_l heekal vashaan yaṣallu, waaḥid Farriisi wa_t taani waaḥid min al bilimm aḍ ḍariiba. Wa_l Farriisi wagaf yaṣalli fi nafsu kida, Yaa Allaah, ashkurak vashaan ana maa zei baagi_n naas, al ḥaraamiyya, wa_ẓ ẓaalimiin, wa_z zaanyiin, wa laa zei ar raajil da, al bilimm aḍ ḍariiba. Baṣuum marrateen fi_l usbuuv, wa baddi waaḥid fi vashara min kullu maali. Wa laakin al bilimm aḍ ḍariiba wagaf min baviid, wa maa kaan daayir yarfav vuyuunu le_s sama, wa ḍarab ṣadru wa gaal, Yaa Allaah, arḥamni. Ana_l xaaṭi. Baguul leekum, az zool da masha le beetu mabarrar van at taani, vashaan kullu waaḥid al yarfav nafsu yaxuṭṭuuhu tiḥit, wa_l yaxuṭṭ nafsu tiḥit yarfavuuhu.” Wa gaddamu leehu kamaan awlaad ṣughaar vashaan yalmasum. Wa wakit talaamiizu shaafu kida, waggafoohum. Laakin Yasuuv naadaahum wa gaal leehum, “Xallu_l awlaad yaju leiya, wa maa tamnavuuhum. Vashaan malakuut Allaah le awlaad zei deel. Al ḥagg aguul leekum, aiyi waaḥid al maa bigbal malakuut Allaah zei walad ṣaghaiyir, maa bidxulu abadan.” Wa ra’iis sa’alu wa gaal, “Yaa_l Muvallim aṭ ṭaiyib, avmil shinu vashaan alga al ḥayaat al abadiyya?” Wa Yasuuv gaal leehu, “Le shinu taguul leiya ṭaiyib? Maa fih waaḥid ṭaiyib illa Allaah bass. Inta bitavrif al awaamir, Maa tazni, Maa taktul, Maa tasrig, Maa tash‐had be_l kiḍib, Iḥtarim abuuk wa ummak.” Wa gaal, “Kullu da ḥafaẓta min maa kunta walad.” Wa lamma Yasuuv simiv da, gaal leehu, “Lissav naagiṣ leek ḥaaja waaḥda. Biiv kull al vindak, wa gassimu been al masaakiin, wa bikuun vindak kanz fi_s sama. Wa tavaal, atbavni.” Wa lamma hu simiv da, biga ḥaznaan, vashaan kaan ghani jiddan. Wa lamma Yasuuv shaaf ’innu biga ḥaznaan, gaal, “Keef yakuun ṣavb le ghaniyyiin ’an yadxulu malakuut Allaah. Bikuun as‐hal le jamal yadxul fi veen ibra, min raajil ghani yadxul malakuut Allaah.” Wa_n naas as simivu da gaalu, “Minu yagdar yaxlaṣ?” Laakin huwa gaal, “Al maa mumkin le_n naas, mumkin le Allaah.” Wa Buṭrus gaal, “Shuuf! Xalleena kullu shi wa tibivnaak.” Wa gaal leehum, “Al ḥagg aguul leekum, maa fih zool al xalla beet walla mara walla axwaan walla waalideen walla awlaad fishaan malakuut Allaah, al maa yaaxud aktar be katiir hassav di, wa fi_z zaman aj jaai, al ḥayaat al abadiyya.” Wa axad al iṭnaashar wa gaal leehum, “Shuufu, niḥna maashiin le Uurushaliim, wa kullu_l maktuub be_l anbiya van Ibn al insaan bitimm. Vashaan yasallimuuhu le_l umam, wa yaḍḥaku valeehu, wa yashtimuuhu, wa yabzagu valeehu. Wa yajliduuhu wa yaktuluuhu, wa fi_l yoom at taalit biguum.” Laakin hum maa fihmu aiyi shi min da. Al kalaam da kaan madsuus minnahum, wa hum maa fihmu al gaal leehum. Wa lamma Yasuuv garrab le Ariiḥa, waaḥid vamyaan kaan gaavid jamb as sikka biṭlub ḥaaja. Wa lamma simiv aj jamaava maashiin jambu, sa’alum, “Da yavni shinu?” Wa gaalu leehu, “Yasuuv an Naaṣiri bifuut.” Wa huwa koorak wa gaal, “Yaa Yasuuv, Ibn Daawuud, arḥamni.” Wa_l kaanu maashiin giddaam, kallamoohu shadiid vashaan yaskut. Laakin huwa koorak aktar wa aktar, “Yaa Ibn Daawuud, arḥamni.” Wa Yasuuv wagaf wa amarum yajiibuuhu leehu. Wa lamma garrab, Yasuuv sa’alu, “Inta vaawizni avmil leek shinu?” Wa hu gaal, “Yaa Rabb, xalliini ashuuf marra taanya.” Wa Yasuuv gaal leehu, “Shuuf! Iimaanak shafaak.” Wa ṭawwaali vuyuunu infataḥu, wa hu tibivu, wa kaan yaḥmad Allaah. Wa kull an naas lamma shaafu kida, ḥamadu Allaah. Wa Yasuuv daxal Ariiḥa, wa kaan bifuut minnaha. Wa kaan fih raajil ismu Zakka, wa huwa ra’iis an naas al bilimmu_ḍ ḍariiba. Wa kaan ghani. Wa huwa ṭalab yashuuf Yasuuv huwa minu, laakin kaan giṣaiyir wa maa gidir vashaan an naas. Wa jara le giddaam wa ṭiliv shajarat jimmeeza vashaan yashuufu, vashaan Yasuuv garrab yafuut min hinaak. Wa lamma Yasuuv ja le_l maḥall da, vaayan le foog wa gaal leehu, “Yaa Zakka, anzil gawwaam, vashaan ana laazim astanna fi beetak an nahaar da.” Wa hu nazal be surva, wa giblu be faraḥ. Wa lamma kull an naas shaafu da, nagnagu wa gaalu, “Huwa zei ḍeef daxal vind raajil xaaṭi.” Wa Zakka wagaf wa gaal le_r Rabb, “Shuuf, yaa Rabb, baddi nuṣṣ amwaali le_l masaakiin. Wa iza kaan ẓalamta zool, barajjiv leehu arbava marraat.” Wa Yasuuv gaal leehu, “Al leela, xalaaṣ ja le_l beet da, vashaan huwa kamaan min awlaad Ibraahiim. Vashaan Ibn al insaan ja yaṭlub wa yaxalliṣ al mawaddar.” Wa wakit hum kaanu yasmavu, Yasuuv istamarra wa gaal leehum masal, vashaan hu kaan gariib min Uurushaliim, wa hum kaanu yaftakiru ’innu malakuut Allaah biẓhar ṭawwaali. Wa hu gaal, “Zool mavruuf saafar le balad baviida vashaan yakuun malik, wa bavdeen yarjav. Wa naada vashara min xaddaamiinu, wa addaahum vashara jineeh, wa gaal leehum, ‘Taajiru be da lighaayat maa barjav’. Wa laakin ahl baladu maa kaanu vaawziinu, wa rassalu waraahu wa gaalu, Niḥna maa vaawziin ar raajil da yakuun malik valeena. Wa lamma hu rajav bavd maa biga malik, amar yanaadu_l xaddaamiin deel al addaahum al guruush, vashaan yavrif kullu waaḥid zaad guruushu be kam. Wa_l awwal ja wa gaal, Yaa saiyid, jineehak ribiḥ vashara jineeh. Wa gaal leehu, Vamalta kwaiyis, yaa_l xaddaam aṭ ṭaiyib. Vashaan kunta amiin fi_l galiil, takuun mas’uul vala vashara mudun. Wa_t taani ja wa gaal, Yaa saiyid, jineehak vamal xamsa jineeh. Wa siidu gaal leehu, Xalliik vala xamsa mudun. Wa taani ja wa gaal, Ahu da jineehak, ana rabaṭṭu fi mandiil. Vashaan kunta xaayif minnak, vashaan inta zool shadiid. Vashaan bitaaxud al maa kaan ḥaggak, wa talimm al maa zaravtu. Wa hu gaal leehu, Min xashmak aḥkum valeek, yaa_l xaddaam al baṭṭaal. Virifta ana zool shadiid, baaxud al maa ḥaggi, wa balimm al maa zaravtu. Le shinu maa xaṭṭeet guruushi fi_l bank, wa lamma rajavta, kunta baaxuda be ribiḥ? Wa gaal le_l waagfiin, Shiilu minnu_j jineeh, wa adduuhu le siid al vashara jineeh. Wa gaalu leehu, Yaa saiyid, vindu vashara jineeh. Baguul leekum, kullu waaḥid al vindu, yadduuhu aktar, wa_l maa vindu, yaaxdu minnu ḥatta_l vindu. Laakin vudwaani deel, al maa vaawziin ana aḥkum valeehum, jiibuuhum hina w_aktuluuhum giddaami.” Wa bavd maa itkallam kida, masha giddaamum wa ṭalav le Uurushaliim. Wa lamma garrab le Beetfaaji wa Beetvanya fi jabal ismu Jabal az Zeetuun, rassal itneen min talaamiizu. Wa gaal leehum, “Amshu le_l ḥilla al giddaamkum. Wa lamma tadxuluuha, bitalgu daḥash marbuuṭ, wa zool maa rikbu abadan. Fikkuuhu wa jiibuuhu hina. Wa iza aiyi waaḥid sa’alkum, Le shinu tafikkuuhu? guulu leehu, Ar Rabb muḥtaaj leehu.” Wa_l murassaliin mashu, wa ligu zei maa hu gaal leehum. Wa lamma kaanu bifikku_d daḥash, asyaadu gaalu leehum, “Tafikku jana al ḥumaara le shinu?” Wa gaalu, “Ar Rabb muḥtaaj leehu.” Wa jaaboohu le Yasuuv, wa ramu hiduumum foog ad daḥash, wa xaṭṭu Yasuuv foogu. Wa lamma kaan maashi, farrashu hiduumum fi_s sikka. Wa wakit hu garrab yanzil min Jabal az Zeetuun, kull aj jamav min at talaamiiz ibtadu yafraḥu, wa yaḥmadu Allaah be ṣoot vaali, vashaan al guwwaat ash shaafooha. Wa gaalu, “Mubaarak al malik aj jaai b_ism ar Rabb. Salaam fi_s sama wa majd fi_l maḥall al vaali.” Wa bavḍ al Farriisiyyiin min aj jamav gaalu leehu, “Yaa Muvallim, wabbix talaamiizak.” Wa hu radda wa gaal, “Baguul leekum, iza deel sakatu, al ḥujaar bikooriku.” Wa lamma hu garrab, wa shaaf Uurushaliim, baka valeeha. Wa gaal, “Iza intu kamaan viriftu an nahaar da al ḥaajaat al bitjiib leekum salaam. Laakin hassav, di madsuusa min vuyuunkum. Vashaan al aiyaam biju valeekum, lamma vudwaankum bibnu zariiba ḥawaleekum wa yahaajimu valeekum min kullu jiha. Wa birmuukum le_l arḍ, intu wa awlaadkum mavaakum, wa maa bixallu ḥajar vala ḥajar, vashaan maa viriftu wakit ziyaaratkum.” Wa daxal al heekal, wa ibtada yaṭrud an naas al kaanu bibiivu. Wa gaal leehum, “Maktuub fi_l Kitaab, Beeti bikuun beet le_ṣ ṣala, laakin intu vamaltuuhu maḥall le_l ḥaraamiyya.” Wa kaan bivallim kullu yoom fi_l heekal. Laakin al gusus al kubaar wa muvallimiin al gaanuun wa ru’asaa_n naas kaanu vaawziin yaktuluuhu. Laakin maa ligu ṭariig vashaan yavmilu da, vashaan kullu_n naas kaanu yaxallu baalum le kalaamu. Wa fi yoom min al aiyaam, lamma Yasuuv kaan bivallim an naas fi_l heekal wa bibashshir, al gusus al kubaar wa muvallimiin al gaanuun mava ash shuyuux jo leehu. Wa gaalu leehu, “Guul leena be yaata sulṭa inta bitavmil al ḥaajaat di, walla minu al addaak as sulṭa di?” Wa radda wa gaal leehu, “Ana kamaan bas’alkum su’aal, wa intu taruddu valeiya. Mavmuudiyyat Yuuḥanna kaanat min as sama walla min an naas?” Wa itkallamu bavḍuhum mava bavḍ wa gaalu, “Iza gulna min as sama, huwa biguul, Le shinu maa ṣaddagtu beehu? Laakin iza gulna, min an naas, kull an naas birmuuna be ḥujaar, vashaan hum mit’akkidiin ’innu Yuuḥanna nabi.” Wa hum raddu valeehu wa gaalu, “Maa binavrif min ween.” Wa Yasuuv gaal leehum, “Ana kamaan maa baguul leekum be yaata sulṭa bavmil al ḥaajaat di.” Wa ibtada yakallim an naas be_l masal da, “Zool zarav jineenat vinab, wa ajjarooha le muzaariviin, wa saafar le mudda ṭawiila. Wa fi wakit al bilimmu_t tamar, rassal xaddaam le_l muzaariviin vashaan yadduuhu tamar aj jineena. Laakin al muzaariviin jaladoohu wa rassaloohu faaḍi. Wa kamaan rassal xaddaam taani. Wa jaladu da kamaan, wa shatamoohu wa rassaloohu faaḍi. Wa kamaan rassal taalit zool, wa da jaraḥoohu wa ṭaradoohu. Wa siid aj jineena gaal, Bavmil shinu? Ana barassil waladi_l ḥabiib, yimkin biḥtarimuuhu. Wa laakin lamma al muzaariviin shaafoohu, gaalu bavḍahum mava bavḍ, Da huwa_l biyooris maal abuuhu. Xalluuna naktulu, vashaan naaxud al maal. Wa ṭaradoohu min jineenat al vinab, wa kataloohu. Wa vala kida, siid aj jineena biyavmil leehum shinu? Huwa biji wa biktul al muzaariviin deel, wa biddi_j jineena le taanyiin.” Wa lamma simivu kida gaalu, “Abadan!” Wa vaayan leehum wa gaal, “Da shinu al maktuub? Al ḥajar al xalloohu al bannaayiin biga raas ar rukn. Kullu waaḥid al yagav vala_l ḥajar da, bitkassar. Wa laakin kull al huwa yagav valeehu, bitkassar ḥitta ḥitta.” Wa muvallimiin al gaanuun wa_l gusus al kubaar ṭalabu ’an yagbuḍu valeehu fi zaat as saava, wa laakin xaafu min an naas. Vashaan fihmu ’innu gaal al masal da valeehum. Wa kaanu biḥrasu valeehu, wa rassalu leehu naas be sirr, al biwarru nufuusum zei naas ṣaadigiin, vashaan yamsikuuhu be kilma, lighaayat maa yasallimuuhu le ḥukm al mudiir wa sulṭatu. Wa hum sa’aloohu wa gaalu, “Yaa Muvallim, niḥna binavrif inta titkallam wa tavallim be_l vadl, wa maa tavmil farig been an naas. Laakin be_l ḥagg tavallim ṭariig Allaah. Al ḥagg mavaana ’an nadfav ḍaraayib le Geeṣar walla laa?” Laakin hu virif al ghish bitaavum wa gaal leehum, “Warruuni girish. Ṣuurat minu valeehu, wa kitaabat minu?” Wa hum gaalu leehu, “Bitaav Geeṣar.” Wa gaal leehum, “Vala kida ḥaajaat Geeṣar adduuha le Geeṣar, wa ḥaajaat Allaah adduuha le Allaah.” Wa maa gidru yamsikuuhu be kilma giddaam an naas. Wa itvajjabu min jawaabu, wa sakatu. Wa jo leehu jamaava min aṣ Ṣadduugiyyiin al biguulu maa fih giyaama min al moot. Wa sa’aloohu wa gaalu, “Yaa Muvallim, Muusa katab leena, iza axu zool maat wa vindu mara wa maa vindu awlaad, axuuhu laazim yaaxud maratu wa bijiib awlaad le axuuhu. Wa kaanu fih sabva axwaan. Al awwal axad mara wa maat biduun walad. Wa_t taani, wa_t taalit axad al mara di, wa kida kamaan as sabva. Wa hum maatu wa maa xallu awlaad. Wa fi_l aaxir, al mara maatat kamaan. Wa vala kida, fi_l giyaama, hiya takuun marat minu minnahum? Vashaan hiya kaanat mara le_s sabva.” Wa radda Yasuuv wa gaal leehum, “Awlaad az zaman da bizawwiju wa bitzawwaju. Wa laakin deel al yaḥsibuuhum mustaḥiggiin le_z zaman aj jaai, wa_l giyaama min al meyyitiin, maa bizawwiju walla bitzawwaju. Wa maa bigdaru yamuutu taani, vashaan hum zei al malaaika, wa hum awlaad Allaah, maa daam hum awlaad al giyaama. Laakin ’innu al meyyitiin biguumu, Muusa beyyan fi Kitaabu fi ḥikaayat ash shajara. Wa hu gaal, Ar Rabb huwa Ilaah Ibraahiim, wa Ilaah Is‐haag, wa Ilaah Yavkuub. Wa huwa mush Ilaah al meyyitiin, laakin Ilaah al ḥaiyiin. Vashaan al kull biviish leehu.” Wa bavḍ min muvallimiin al gaanuun raddu wa gaalu, “Yaa Muvallim, itkallamta kwaiyis.” Wa bavd da hum xaafu yas’aluuhu aiyi su’aal. Wa gaal leehum, “Keef yaguulu_l Masiiḥ walad Daawuud? Wa Daawuud nafsu yaguul fi Kitaab al Mazaamiir, Ar Rabb gaal le Rabbi, Agvud vala yamiini. Lighaayat maa axuṭṭ vadwaanak tiḥit kirveek. Iza kaan Daawuud yasammiihu Rabb, huwa bikuun ibnu keef?” Wa lamma kull an naas kaanu yasmavu, Yasuuv gaal le talaamiizu, “Xallu baalkum min muvallimiin al gaanuun al biḥibbu yamshu laabsiin jallabiyya, wa vaawziin as salaamaat fi_s suug, wa maḥallaat al iḥtiraam fi buyuut ar Rabb, wa maḥallaat al iḥtiraam fi_l vazuuma. Wa bishiilu biyuut al araamil be_l guwwa, wa be_l kiḍib yaṣallu ṣalawaat ṭawiila. Deel biyaaxudu ḥukm shadiid jiddan.” Wa Yasuuv rafav veeneehu, wa shaaf al ghaniyyiin yaxuṭṭu_l hadaaya fi_l xazna. Wa shaaf kamaan armala miskiina xaṭṭat hinaak milliimeen. Wa gaal, “Be_l ḥagg aguul leekum, al armala al miskiina di xaṭṭat aktar min al kull. Vashaan kullu_n naas deel addu min ghinaahum, laakin hiya addat kull al vindaha al bitviish beehu.” Wa bavḍ minnahum kaanu yitkallamu van al heekal keef kaan jamiil, wa mabni be ḥujaar ghaalya wa min al hadaaya. Laakin Yasuuv gaal, “Be xuṣuuṣ al ḥaajaat di al intu tashuufuuha, al wakit biji lamma maa bixallu ḥajar foog ḥajar al maa birmuuhu tiḥit.” Wa sa’aloohu wa gaalu, “Yaa Muvallim, al ḥaajaat di bitkuun miteen? Wa shinu al valaama lamma al ḥaajaat di garrabat taḥṣal?” Wa hu gaal leehu, “Xallu baalkum vashaan waaḥid maa bighishshkum. Vashaan naas kutaar biju b_ismi wa biguulu, Ana huwa, wa, Al wakit garrab. Maa tamshu waraahum. Wa lamma tasmavu be ḥuruub wa dawsha, maa taxaafu. Al ḥaajaat di laazim bitaji fi_l awwal, laakin aaxir ad dunya lissav maa gariib.” Wa bavdeen hu gaal leehum, “Umma bitguum vala umma, wa mamlaka vala mamlaka. Wa bitkuun zalaazil kabiira, wa min maḥall le maḥall bikuunu juuv wa amraaḍ baṭṭaala. Wa bitkuun ḥaajaat al bitxalli_n naas yaxaafu, wa valaamaat vaẓiima min as sama. Laakin gubbaal da kullu, bimsikuukum wa yaṭruduukum, wa bisallimuukum le biyuut ar Rabb wa_s sujuun. Wa bisuuguukum giddaam al muluuk wa_l mudiiriin fishaan ismi. Wa da bikuun furṣa leekum vashaan tash‐hadu leiya. Xuṭṭu fi guluubkum, maa tafakkiru katiir gubbaal da keef taruddu lamma yashtakuukum. Vashaan ana baddiikum kalaam wa ḥikma, wa vudwaankum maa bigdaru yaghlibu kalaamkum walla yavaakisuuhu. Wa_l waalideen wa_l axwaan wa_l gariibiin wa_l aṣ‐ḥaab bisallimuukum. Wa biktulu bavḍ minnakum. Wa kull an naas bikrahuukum fishaan ismi. Laakin wa laa shavra waaḥda min ru’uuskum taxsar. Iza takuunu saabitiin, taxalliṣu ḥayaatkum. Wa wakit maa tashuufu_j juyuush biliffu ḥawl Uurushaliim, bitavrifu xaraaba garrabat. Fi_l wakit da, xallu al fi_l Yahuudiyya yahrabu le_j jibaal. Wa deel, al fi juwwa al madiina, yamrugu. Wa_l fi barra min al madiina maa yadxuluuha. Da wakit al intigaam, vashaan kull al maktuub yatimm. Bikuun ṣavb jiddan le_l ḥaamiliin wa_l biraḍḍivu fi_l aiyaam deel, vashaan bikuun tavb shadiid vala_l arḍ, wa ghaḍab vala_l umma di. Wa yagavu be_s seef, wa yakuunu masjuuniin le kull al umam. Wa_l umam yaduusu Uurushaliim tiḥit kirveenum, lighaayat maa wakit al umam bitimm. Wa valaamaat bikuunu fi_sh shamish wa_l gamar wa_n nujuum. Wa vala_l arḍ, al umam bitvabu, wa bitḥayyaru min dawshat al baḥar wa_l amwaaj. Wa_n naas bigavu min al xoof lamma yantaẓiru_l ḥaajaat al biju vala_d dunya. Vashaan guwwaat as samawaat bithizzu. Wa fi_l wakit da, bishuufu Ibn al insaan jaai fi_s saḥaaba be gudra wa be majd vaẓiim. Wa lamma al ḥaajaat deel yabtadu yaḥṣalu, xallu baalkum, wa arfavu ruseenkum. Xalaaṣkum garrab.” Wa kallamum be masal, “Vaayinu le shajarat at tiin wa kull ash shajar. Lamma taṭalliv al warag, tashuufu wa tafhamu min nufuuskum ’innu_ṣ ṣeef garrab. Wa kida kamaan, lamma tashuufu_l ḥaajaat deel yaḥṣalu, tavrifu malakuut Allaah garrab. Be_l ḥagg aguul leekum, aj jiil da maa bifuut lighaayat maa kullu da yatimm. As sama wa_l arḍ bifuutu, laakin kalaami maa bifuut abadan. Laakin xallu baalkum le nufuuskum, vashaan maa bitkuunu ḥaznaaniin fi guluubkum be ḥaajaat faaḍya wa sakar wa humuum al ḥayaat di, wa_l yoom daak biji leekum zei al faxx. Vashaan biji vala kull as saakniin vala kull al arḍ. Laakin aḥrasu wa ṣallu fi kullu wakit, vashaan tagdaru tahrabu min kullu_l ḥaajaat di al bitaḥṣul, wa tagiifu giddaam Ibn al insaan.” Wa Yasuuv kaan bivallim fi_n nahaar fi_l heekal. Wa fi_l leel kaan biṭlav wa binuum fi jabal ismu Jabal az Zeetuun. Wa badri fi_ṣ ṣabaaḥ kull an naas jo leehu fi_l heekal vashaan yasmavuuhu. Wa lamma garrab Viid al Faṭiir, yavni Viid al Fiṣaḥ, al gusus al kubaar wa muvallimiin al gaanuun kaanu bifattishu keef yaktuluuhu. Vashaan hum kaanu xaayifiin min an naas. Wa_sh Sheeṭaan daxal fi Yahuuza al ismu_l Isxaryuuṭi, waahid min al iṭnaashar. Wa Yahuuza masha wa itkallam mava al gusus al kubaar wa_ḍ ḍubbaaṭ keef yasallimu leehum. Wa kaanu mabsuuṭiin, wa ittafagu yadduuhu guruush. Wa hu kaan raḍyaan, wa fattash vala furṣa yasallimu leehum lamma_j jamav maa kaan fih. Wa ja yoom Viid al Faṭiir, al yoom al kaan laazim yaḍbaḥu fiihu xaruuf aḍ ḍabiiḥa di. Wa Yasuuv rassal Buṭrus wa Yuuḥanna wa gaal leehum, “Amshu wa ḥaḍḍiru leena Viid al Faṭiir vashaan naakul.” Wa hum gaalu leehu, “Inta vaawizna naḥaḍḍir ween?” Wa gaal leehum, “Shuufu, awwal maa intu tadxulu fi_l madiina, raajil bishiil burmat mooya yagaabilkum. Amshu waraahu le_l beet al huwa bidxulu. Wa guulu le siid al beet, ‘Al Muvallim yaguul leek, Ween ooḍat aḍ ḍeefaan al ana baakul fiiha Viid al Fiṣaḥ mava talaamiizi?’ Wa huwa biwarriikum ooḍa kabiira fi saraaya foog, majaahza. Ḥaḍḍiru leena hinaak.” Wa mashu wa ligu zei maa hu gaal leehum. Wa ḥaḍḍaru_l Fiṣaḥ. Wa lamma_s saava jaat, hu gavad fi_ṭ ṭarabeeza, wa_l iṭnaashar rasuul mavaahu. Wa hu gaal leehum, “Ana be kullu gudrati kunta baduur aakul Viid al Fiṣaḥ da mavaakum gubbaal maa atvab. Vashaan aguul leekum, ana maa baakul minnu taani marra, lighaayat maa bitimm fi malakuut Allaah.” Wa axad kubbaaya, wa lamma shakar, hu gaal, “Uxdu_l kubbaaya di, wa gassimuuha beenkum. Vashaan ana baguul leekum, min hassav lighaayat maa malakuut Allaah biji, ana maa bashrab min mooyat al vinab.” Wa axad veesh, wa shakar wa kassar wa adda leehum, wa gaal, “Da jismi al ana addeetu fishaankum. Avmilu da vashaan titzakkaruuni.” Wa kida kamaan axad al kubbaaya bavd al vasha wa gaal, “Al kubbaaya di, hiya al ittifaag aj jadiid be dammi al iddaffag fishaankum. Laakin shuufu, al bisallimni, iidu mavaai fi_ṭ ṭarabeeza. Wa Ibn al insaan maashi zei maa maktuub vannu. Wa laakin muṣiiba le_z zool al bisallimu.” Wa hum ibtadu yas’alu bavḍahum le bavḍ, yaatu minnahum biyavmil al vamal da. Wa kamaan shakal gaam beenum yaatu minnahum yakuun akbar. Wa hu gaal leehum, “Muluuk al umam yavmilu zei as saiyid foogum. Wa deel al biḥkumu valeehum, bisammuuhum naas yavmilu_l xeer. Laakin intu maa takuunu kida. Laakin al akbar fiikum, xalliihu yabga zei al aṣghar, wa_r ra’iis zei al xaddaam. Minu huwa akbar, al gaavid fi_ṭ ṭarabeeza walla al bixdim? Maa huwa al gaavid fi_ṭ ṭarabeeza? Laakin ana fi wasiṭkum zei al bixdim. Laakin intu istanneetu mavaai fi tajaaribi. Wa laakin ana kamaan jahhazta leekum malakuut, zei maa Abuui jahhaz leiya malakuut. Vashaan taakulu wa tashrabu fi ṭarabeezati fi malakuuti, wa tagvudu vala karaasi wa taḥkumu vala gabaayil Israa’iil al iṭnaashar. Yaa Simvaan, yaa Simvaan! shuuf, ash Sheeṭaan kaan vaawiz kullakum vashaan yagharbilkum zei ad dura. Laakin ana ṣalleet fishaanak vashaan maa tawaddir iimaanak. Wa inta, lamma tarjav taani, sabbit axwaanak.” Wa hu gaal leehu, “Yaa Rabb, ana mustavidd amshi mavaak ḥatta le_s sijin wa le_l moot.” Wa Yasuuv gaal, “Yaa Buṭrus, aguul leek, gabl maa ad diik yakoorik al leela, inta bitankirni talaata marraat, wa taguul inta maa tavrifni.” Wa hu gaal leehum, “Lamma rassaltakum biduun juzlaan wa laa kiis wa laa jizam, kuntu taḥtaaju le ḥaaja?” Wa gaalu, “Wa laa ḥaaja.” Wa hu gaal leehum, “Laakin hassav, al vindu juzlaan xalliihu yashiilu, wa kiis kamaan. Wa_l maa vindu seef, xalliihu yabiiv gamiiṣu wa yashtari waaḥid. Vashaan ana baguul leekum, Al maktuub da laazim yatimm fiyya al yaguul, Ḥasaboohu mava_l maa yaḥfaẓu_l gaanuun. Aiwa, al maktuub vanni bitimm.” Wa hum gaalu, “Yaa Rabb, shuuf, fih hina seefeen.” Wa hu gaal leehum, “Kifaaya.” Wa hu masha zei vaadatu le Jabal az Zeetuun, wa talaamiizu kamaan tibivoohu. Wa lamma wiṣlu fi_l maḥall, gaal leehum, “Ṣallu, vashaan maa tadxulu fi tajriba.” Wa hu marag minnahum masaafa tagriiban zei maa tarmi ḥajar. Wa rakav vala rukabu wa ṣalla. Wa gaal, “Yaa Abuui, iza inta raḍyaan, shiil kubbaayat aḍ ḍiig di minni. Laakin maa iraadati, laakin iraadatak tatimm.” Wa malaak min as sama ẓahar leehu yagawwiihu. Wa huwa kaan fi ḍiig, wa kaan biṣalli shadiid. Wa_l mooya min jismu naggaṭ zei ad damm vala_l arḍ. Wa lamma gaam min aṣ ṣala, ja le talaamiizu wa ligaahum naayimiin min al ḥuzn. Wa hu gaal leehum, “Intu naayimiin le shinu? Guumu wa ṣallu, vashaan maa tadxulu fi tajriba.” Wa wakit maa kaan yitkallam, jo naas kutaar. Wa mavaahum raajil ismu Yahuuza, waaḥid min al iṭnaashar, maashi giddaamum. Hu garrab le Yasuuv vashaan yasallim valeehu be boosa. Wa Yasuuv gaal leehu, “Yaa Yahuuza, inta bitsallim Ibn al insaan be boosa?” Wa lamma_l kaanu ḥawaleehu shaaf_l maashi yaḥṣul, hum gaalu, “Yaa Rabb, naḍrub be_s seef?” Wa waaḥid minnahum ḍarab vabd ra’iis al gusus, wa gaṭav aḍaanu_l yamiin. Laakin Yasuuv radda wa gaal, “Xalluuhum lighaayat da.” Wa lamas aḍaanu wa shafaaha. Wa Yasuuv gaal le_l gusus al kubaar wa ḍubbaaṭ vasaakir al heekal wa_sh shuyuux aj jo valeehu, “Ṭalavtu be suyuuf wa vaṣaayaat zei vala ḥaraami? Wakit maa ana kunta mavaakum kullu yoom fi_l heekal, maa gabaḍtu valeiya. Laakin di saavatkum wa guwwat aḍ ḍulumma.” Wa axadoohu wa saagoohu wa daxxaloohu fi beet ra’iis al gusus. Wa laakin Buṭrus tibivu min baviid. Wa lamma wallavu_n naar fi wasṭ al ḥoosh wa gavadu sawa, Buṭrus gavad beenum. Wa xaddaama shaafatu gaavid jamb an naar. Wa vaayanat leehu shadiid wa gaalat, “Ar raajil da kaan mavaahu kamaan.” Laakin huwa nakar wa gaal, “Yaa mara, ana maa bavrifu.” Wa bavd shwaiya, zool taani shaafu wa gaal, “Inta kamaan waaḥid minnahum.” Wa Buṭrus gaal, “Yaa zool, mush ana!” Wa bavd maa faatat saava waaḥda tagriiban, waaḥid taani it’akkad wa gaal, “Be_l ḥagg, da kaan mavaahu kamaan, vashaan huwa kamaan min aj Jaliil.” Wa Buṭrus gaal, “Yaa zool, ana maa bavrif bitguul shinu.” Wa ṭawwaali lamma huwa lissav yitkallam, ad diik koorak. Wa_r Rabb itlafat wa vaayan le Buṭrus. Wa Buṭrus itzakkar kalaam ar Rabb al kaan gaal leehu, “Gubbaal maa ad diik yakoorik al leela, bitankirni talaata marraat.” Wa Buṭrus marag barra wa baka bika murr. Wa_r rujaal al kaanu yaḥrasu Yasuuv, kaanu yashtimuuhu wa yajliduuhu. Wa hum ghaṭṭu washshu wa sa’aloohu wa gaalu leehu, “Itnabba! minu ḍarabak?” Wa hum kaanu yaguulu ḥaajaat taanya katiira valeehu wa yajaddifu. Wa fi_ṣ ṣabaaḥ badri, majlis ash shuyuux min al gusus al kubaar wa muvallimiin al gaanuun itlammu, wa jaaboohu giddaamum. Wa hum gaalu, “Iza inta_l Masiiḥ, guul leena.” Wa gaal leehum, “Iza gulta leekum, maa bitṣaddigu. Wa iza sa’altakum, maa bitruddu valeiya. Laakin min hassav Ibn al insaan bigvud vala yamiin gudrat Allaah.” Wa kulluhum gaalu, “Inta Ibn Allaah?” Wa gaal leehum, “Intu bitguulu ana huwa.” Wa hum gaalu, “Naḥtaaj le shahaada taanya le shinu? Vashaan simivna min xashmu.” Wa kull aj jamav gaamu wa jaaboohu le Biilaaṭus. Wa ibtadu yashtaku valeehu wa yaguulu, “Ligiina_r raajil da yaxarrib al umma bitaavatna, wa yamnav ’an yaddi_ḍ ḍariiba le Geeṣar, wa yaguul huwa al Masiiḥ wa Malik.” Wa Biilaaṭus sa’alu wa gaal, “Inta Malik al Yahuud?” Wa hu radda valeehu, “Inta bitguul.” Wa Biilaaṭus gaal le_l gusus al kubaar wa_n naas, “Ana maa ligiit zanb fi_l insaan da.” Wa laakin hum kaanu yaziidu wa yaguulu, “Da yaḥarrik an naas, wa bivallim fi kull al Yahuudiyya. Wa ibtada min aj Jaliil wa ja lighaayat hina.” Wa lamma Biilaaṭus simiv da, sa’al iza kaan ar raajil da min aj Jaliil. Wa lamma virif ’innu min sulṭat Hiiruudus, rassalu le Hiiruudus al kaan fi Uurushaliim fi_l wakit da. Wa Hiiruudus, lamma shaaf Yasuuv, kaan mabsuuṭ jiddan, vashaan min zaman ṭawiil kaan vaawiz yashuufu, vashaan hu simiv vannu, wa kaan vindu rajaa yashuufu yavmil valaama. Wa sa’alu be kalaam katiir, laakin huwa maa radda valeehu kilma. Wa_l gusus al kubaar wa muvallimiin al gaanuun wagafu, wa ishtaku valeehu shadiid. Wa Hiiruudus mava_l vasaakir bituuvu ḍiḥiku valeehu, wa shatamoohu. Wa labbasoohu hiduum jamiil, wa rajjavoohu le Biilaaṭus. Wa Hiiruudus wa Biilaaṭus bigu aṣ‐ḥaab mava bavḍ fi_l yoom daak. Vashaan gubbaal da hum al itneen kaanu vudwaan. Wa Biilaaṭus naada_l gusus al kubaar wa_s salaaṭiin wa_n naas. Wa gaal leehum, “Jibtu leiya_r raajil da zei waaḥid al bixarrib an naas. Shuufu! Ana jarrabtu giddaamkum, wa maa ligiit fi_r raajil da al ghalaṭ al intu bitishtaku beeha valeehu. Wa laa Hiiruudus kamaan, vashaan hu rassalu leena. Wa shuufu, hu maa vamal shi yistaḥigg al moot. Wa valashaan kida ana ba’addibu wa bafikku.” Wa kaan zei al vaada yafikk leehum waaḥid maḥbuus kullu viid. Wa kullahum kooraku sawa be ṣoot waaḥid wa gaalu, “Amsik ar raajil da, wa fikk leena Baraabaas.” Wa_z zool da kaan itrama fi_s sijin vashaan huwa vamal fitna fi_l madiina, wa katal naas. Wa Biilaaṭus kallamum taani marra, vashaan kaan vaawiz yafikk Yasuuv. Wa laakin kooraku wa gaalu, “Aṣlubu, aṣlubu!” Wa hu gaal leehum marra taalta, “Le shinu? Yaatu sharr vamalu_z zool da? Ana maa ligiit fiihu zanb yistaḥigg al moot. Valashaan kida, ana ba’addibu wa bafikku.” Wa laakin kaanu yistamirru yakooriku be aṣwaat vaalya, wa yaṭlubu ’an yaṣlubuuhu. Wa ṣootum ghalab. Wa Biilaaṭus ḥakam zei maa an naas ṭalabu. Wa fakka leehum az zool al kaan itrama fi_s sijin be sabab fitna wa katl, al hum ṭalabu minnu yafikku. Wa laakin sallam Yasuuv le iraadatum. Wa wakit maa saagoohu, waaḥid ismu Simvaan min Geerawaan, kaan jaai min az ziraava. Wa xaṭṭu valeehu aṣ ṣaliib vashaan yashiilu wara Yasuuv. Wa jamav kabiir min an naas mashu waraahu, wa mavaahum an niswaan al kaanu yabku valeehu min al ḥuzn. Wa Yasuuv itlafat leehum wa gaal, “Yaa banaat Uurushaliim, maa tabku fishaanni, laakin abku fishaan nufuuskum wa awlaadkum. Vashaan shuufu, aiyaam jaaiya bitguulu fiiha, Mubaarak al vawaagir, wa_l buṭuun al maa wildat, wa_sh shuṭuur al maa raḍḍavat. Fi_l wakit da, bibtadu yaguulu le_j jibaal, Agavu valeena, wa le_l ḥujaar, Ghaṭṭiina. Wa iza vamalu kida le_sh shajara_l xaḍra, shinu biyaḥṣul le_sh shajara al yaabsa?” Wa saagu kamaan itneen muznibiin taanyiin vashaan yaktuluuhum mavaahu. Wa lamma jo le_l maḥall al ismu Jumjuma, ṣalaboohu hinaak wa_l itneen muznibiin, waaḥid vala yamiinu wa_t taani vala shimaalu. Wa Yasuuv gaal, “Yaa Abuui, aghfir leehum, vashaan hum maa vaarifiin shinu al vamaloohu.” Wa wakit hum gasamu hiduumu, ramu valeehu_l gurva. Wa_n naas kaanu waagfiin wa yavaayinu fiihu. Wa_r ru’asaa kamaan kaanu biḍḥaku valeehu wa gaalu, “Huwa xallaṣ taanyiin, xalliihu yaxalliṣ nafsu iza huwa_l Masiiḥ, Muxtaar Allaah.” Wa_l vasaakir kamaan ḍiḥiku valeehu, wa jo wa gaddamu leehu xall. Wa gaalu, “Iza inta Malik al Yahuud, xalliṣ nafsak.” Wa kaan maktuub foog raasu, “Da huwa Malik al Yahuud.” Wa waaḥid min al muznibiin al mavallagiin, shatamu wa gaal, “Inta mush al Masiiḥ? Xalliṣ nafsak wa xalliṣna kamaan.” Laakin at taani radda valeehu wa wabbaxu wa gaal, “Inta maa taxaaf Allaah? wa inta nafsak tiḥit zaat al ḥukm? Wa ḥakamu valeena be_l ḥagg, vashaan di ujrat avmaalna. Laakin ar raajil da maa vindu ghalaṭ.” Wa hu gaal, “Yaa Yasuuv, itzakkarni lamma taji le malakuutak.” Wa gaal leehu, “Be_l ḥagg aguul leek, an nahaar da bitkuun mavaai fi Janna.” Wa_l wakit kaan as saava iṭnaashar tagriiban. Wa kaanat fih ḍulumma vala kull al arḍ lighaayat as saava talaata. Wa_sh shamish ḍallamat, wa sitaarat al heekal itsharraṭat fi nuṣṣ. Wa Yasuuv koorak be ṣoot vaali wa gaal, “Yaa Abuui, fi iideek addeet ruuḥi.” Wa lamma gaal kida sallam ruuḥu. Wa ra’iis aj jeesh lamma shaaf al ḥaṣal, majjad Allaah wa gaal, “Be_l ḥagg al insaan da kaan baarr.” Wa kull an naas, al kaanu itlammu vashaan yashuufu da, lamma shaafu_l kaan ḥaṣal, rajavu wa kaanu yaḍrubu ṣuduurum. Wa kull al kaanu biyavrifuuhu wa_n niswaan al mashu mavaahu min aj Jaliil, kaanu waagfiin min baviid yashuufu da kullu. Wa shuuf, kaan fih raajil ismu Yuusif. Wa huwa kaan waaḥid min al majlis, wa raajil ṭaiyib wa baarr. Wa huwa maa kaan yattafig mava niẓaamum wa laa vamalum. Wa hu kaan min Arraama, wa hiya madiinat al Yahuud. Wa kaan yistanna malakuut Allaah. Wa huwa masha le Biilaaṭus, wa ṭalab minnu jism Yasuuv. Wa nazzalu wa laffaahu be gumaash tiil, wa xaṭṭu fi gabr magṭuuv min ḥajar, wa maa kaanu xaṭṭu zool fiihu abadan. Wa_l yoom da kaan Yoom al Istivdaad, wa_s sabit garrab. Wa_n niswaan aj jo mavaahu min aj Jaliil tibivoohu, wa shaafu_l gabr wa keef xaṭṭu jismu. Wa hum rajavu wa jahhazu buhaaraat wa riiḥa. Wa fi yoom as sabit istaraaḥu zei al amr. Laakin fi awwal yoom al usbuuv badri jiddan, an niswaan jo shaayiliin al buhaaraat aj jahhazooha. Wa ligu_l ḥajar madardag min al gabr. Wa daxalu wa maa ligu jism ar Rabb Yasuuv. Wa wakit maa kaanu yitḥayyaru fi_l ḥaṣal, shuuf, raajleen wagafu jambum be hiduum laamiv. Wa lamma kaanu xaayifiin, wa dangaru le_l arḍ be washshum, ar raajleen gaalu leehum, “Le shinu tafattishu vala al ḥai been al meyyitiin? Huwa maa hina, laakin hu gaam. Itzakkaru keef kallamkum gubbaal wa hu kaan mavaakum fi_j Jaliil. Wa gaal ’innu Ibn al insaan laazim yitsallam le iideen naas xaaṭiyiin, wa yaṣlubuuhu, wa fi_l yoom at taalit biguum.” Wa itzakkaru kalaamu. Wa rajavu min al gabr wa xabbaru_l ḥidaashar wa_t taanyiin be kullu_l ḥaajaat di. Wa hum kaanu Maryam al Majdaliyya, wa Yuwanna, wa Maryam umm Yavkuub, wa_t taanyaat mavaahum, al gaalu da le_r rusul. Wa kalaamum ẓahar leehum zei kalaam faaḍi, wa maa ṣaddagu_n niswaan. Wa Buṭrus gaam wa jara le_l gabr. Wa dangar wa vaayan juwwa, wa shaaf gumaash at tiil baraahu. Wa masha mitvajjib fi nafsu vala_sh shi al ḥaṣal. Wa fi zaat al yoom, itneen minnahum kaanu maashiin le ḥilla isima Vimawaas, masaafat sabva miil min Uurushaliim. Wa kaanu yitkallamu bavḍahum bavḍ van kull al ḥaajaat di al ḥaṣalat. Wa lamma kaanu yitkallamu bavḍahum bavḍ van al ḥaajaat di, Yasuuv nafsu garrab leehum wa ibtada yamshi mavaahum. Laakin ḥaaja kaanat tamsik vuyuunum vashaan maa yavrifuuhu. Wa hu gaal leehum, “Al kalaam da shinu al intu titkallamu beehu mava bavḍ wa intu maashiin?” Wa hum wagafu ḥaznaaniin. Wa waaḥid minnahum ismu Kalyuubaas radda valeehu wa gaal, “Inta ḍeef baraak fi Uurushaliim wa maa bitavrif al ḥaajaat al ḥaṣalat fiiha fi_l aiyaam di?” Wa gaal leehum, “Al ḥaajaat shinu?” Wa hum gaalu leehu, “Al bixuṣṣ Yasuuv an Naaṣiri al kaan nabi vindu gudra fi_l vamal wa_l kalaam giddaam Allaah wa kull an naas. Wa keef al gusus al kubaar wa_s salaaṭiin bituuvna sallamoohu le ḥukm al moot, wa ṣalaboohu. Wa laakin niḥna kaan vindana rajaa ’innu huwa yajiib al fidaa le Israa’iil. Laakin, mava da kullu, hassav huwa taalit yoom min maa ḥaṣal da. Wa kamaan, bavḍ min an niswaan minnana xalloona nistaghrab, vashaan mashu badri le_l gabr. Wa lamma maa ligu jismu, rajavu wa gaalu, Shufna ru’ya malaaika al gaalu huwa ḥai. Wa bavḍ min an naas al kaanu mavaana mashu le_l gabr, wa ligu kida tamaam zei maa an niswaan gaalu. Wa laakin maa shaafu Yasuuv nafsu.” Wa hu gaal leehum, “Yaa baliidiin wa guluubkum tagiila vashaan taṣaddigu kull al gaaloohu_l anbiya. (?) Al Masiiḥ maa kaan laazim yitwajjav be_l ḥaajaat di wa yadxul majdu?” Wa ibtada min Kitaab Muusa wa min kull al Anbiya yafassir leehum al kaan maktuub vannu fi kull al Kutub. Wa garrabu le_l ḥilla al kaanu maashiin leeha. Wa huwa xallaahum yaftakiru huwa bistamirr fi_l maashi. Wa hum kallamu shadiid wa gaalu, “Agvud mavaana, vashaan al misa garrab, wa_n nahaar faat.” Wa daxal vashaan yagvud mavaahum. Wa lamma gavad mavaahum fi_ṭ ṭarabeeza, axad ar raghiif wa baarak, wa kassar, wa addaahu leehum. Wa vuyuunum infataḥat, wa virfoohu. Wa hu biga madsuus minnahum. Wa gaalu bavḍahum le bavḍ, “(?) Galibna maa kaanat mawallav fiina wakit maa kaan yitkallam mavaana fi_s sikka, wa wakit maa kaan yafassir leena_l Kutub?” Wa hum gaamu fi zaat as saava, wa rajavu le Uurushaliim. Wa ligu_l ḥidaashar ijtamavu mava al kaanu mavaahum. Wa gaalu, “Ar Rabb gaam be_l ḥagg wa ẓahar le Simvaan!” Wa hum al itneen xabbaru be_l ḥaṣal fi_s sikka, wa keef virfoohu lamma kassar ar raghiif. Wa wakit maa kaanu yitkallamu be_l ḥaajaat di, Yasuuv wagaf fi wasiṭum wa gaal leehum, “Salaam leekum.” Wa istaghrabu wa xaafu xoof shadiid, wa iftakaru ’innahum shaafu ruuḥ. Wa hu gaal leehum, “Maalkum mitḥayyiriin, wa le shinu afkaar taji fi guluubkum? Shuufu iideiya wa rijleiya, ana huwa. Almasuuni wa shuufu, vashaan ar ruuḥ maa vindu laḥam wa viḍaam mitil maa intu shaayifiinni.” Wa bavd maa gaal kida, warraahum iideehu wa kirveehu. Wa lamma lissav maa kaanu miṣaddigiin min al faraḥ, wa mitvajjibiin, hu gaal leehum, “Vindakum akil hina?” Wa addoohu ḥitat samak maḥammar. Wa axadu wa akalu giddaamum. Bavdeen hu gaal leehum, “Shuufu! Da_l kalaam al kallamtakum beehu wakit ana kunta mavaakum, ’innu kull al maktuub vanni fi Gaanuun Muusa wa_l Anbiya wa_l Mazaamiir laazim yatimm.” Wa fi_l wakit da, hu fataḥ vaglum vashaan yafhamu_l Kutub. Wa hu gaal leehum, “Maktuub kida ’innu_l Masiiḥ laazim yitwajjav wa yaguum min been al meyyitiin fi_l yoom at taalit. Wa yabashshiru be_t tooba wa ghufraan al xaṭaaya b_ismu le kull al umam, wa yabtadu min Uurushaliim. Wa intu shaahidiin le_l ḥaajaat di. Wa shuufu, barassil leekum wavd Abuui. Istannu fi Uurushaliim lighaayat maa talbasu guwwa min foog.” Wa huwa gaadum barra lighaayat Beetvanya. Wa rafav iideehu wa baarakum. Wa wakit maa kaan yabaarikum, marag minnahum, wa itrafav le_s sama. Wa vabadoohu, wa rajavu le Uurushaliim be faraḥ vaẓiim. Wa istamarru daaiman fi_l heekal yabaariku Allaah. Fi_l bidaaya kaan al kilma, wa_l kilma kaan vind Allaah, wa_l kilma kaan Allaah. Huwa kaan fi_l bidaaya vind Allaah. Kullu shi kaan mavmuul beehu, wa biduunu maa fih shi kaan mavmuul. Al ḥayaat kaanat fiihu, wa_l ḥayaat kaanat nuur an naas. Wa_n nuur kaan binawwir fi_ḍ ḍalaam, wa_ḍ ḍalaam maa gidir yaghlibu. Kaan fih insaan marassal min Allaah ismu Yuuḥanna. Huwa ja le_sh shahaada vashaan yash‐had le_n nuur, vashaan kullu_n naas bi’aaminu be waasiṭu. Huwa nafsu maa kaan an nuur, laakin ja vashaan yash‐had le_n nuur. An nuur al ḥagiigi al binawwir kullu insaan kaan jaai le_d dunya. Huwa kaan fi_d dunya, wa_d dunya kaanat mavmuula beehu, wa_d dunya maa virfatu. Huwa ja le shavbu, wa shavbu maa giblu. Wa laakin al gibloohu, hu addaahum sulṭa vashaan yabgu awlaad Allaah, yavni an naas al bi’aaminu b_ismu. Deel hum an naas al kaanu mawluudiin, mush be damm, wa laa be iraadat jism, wa laa min iraadat raajil, laakin min Allaah. Wa_l kilma biga jism, wa sakan fi wasiṭna. Wa shufna majdu zei majd al Ibn al waḥiid min al Abu, malyaan be nivma wa ḥagg. Yuuḥanna shihid leehu, wa koorak wa gaal, “Da huwa_r raajil al kallamta vannu. Huwa al biji bavdi, ja giddaami, vashaan huwa kaan gubbaali.” Wa niḥna kulluna axadna min xeeru_l katiir, nivma foog nivma. Vashaan Allaah adda_l gaanuun be Muusa, laakin an nivma wa_l ḥagg jo be Yasuuv al Masiiḥ. Maa fih zool shaaf Allaah kullu kullu. Al Ibn al waḥiid al huwa fi galb al Abu, hu xabbar vannu. Wa di shahaadat Yuuḥanna, lamma_l Yahuud min Uurushaliim rassalu leehu gusus wa Laawiyyiin vashaan yas’aluuhu, “Inta minu?” Yuuḥanna ivtaraf wa maa nakar, wa shihid, “Ana mush al Masiiḥ.” Wa gaalu leehu, “Vala kida, inta minu? Inta Iiliyya?” Gaal leehum, “Laa, mush ana.” Wa hum gaalu, “Inta an nabi?” Hu radda valeehum, “Laa.” Valashaan kida gaalu leehu, “Guul leena inta minu, vashaan narudd vala_n naas ar rassaloona. Inta taguul shinu van nafsak?” Yuuḥanna gaal, “Ana ṣoot bikoorik fi_l xala, Ḥaḍḍiru sikkat ar Rabb, zei maa gaal an nabi Ishavyaa.” Wa_n naas al marassaliin kaanu min al Farriisiyyiin. Bavdeen sa’aloohu, “Ṭaiyib, le shinu bitvammid iza inta maa al Masiiḥ, wa laa Iiliyya, wa laa_n nabi?” Yuuḥanna gaal leehum, “Ana bavammid be_l mooya, laakin waaḥid waagif beenkum intu maa bitavrifuuhu. Huwa_l biji bavdi, wa ana maa mustaḥigg afikk jizamu.” Wa da kaan fi Beetvanya jamb Baḥar al Urdunn, al maḥall al kaan Yuuḥanna bivammid fiihu. Fi_l yoom at taani, Yuuḥanna shaaf Yasuuv jaai leehu. Wa gaal, “Shuufu Ḥamal Allaah al bishiil xaṭiyyat ad dunya. Da huwa_l ana gulta vannu, Jaai bavdi insaan kaan giddaami, vashaan huwa kaan gubbaali. Wa ana maa kunta vaarifu. Laakin vashaan huwa yaẓhar le Israa’iil, ana jiit avammid be_l mooya.” Wa Yuuḥanna shihid wa gaal, “Ana shufta_r Ruuḥ naazil zei ḥamaama min as sama, wa gavad valeehu. Wa ana maa kunta vaarifu, laakin ar rassalni vashaan avammid be_l mooya, hu gaal leiya, al bitshuuf ar Ruuḥ naazil wa yistanna valeehu, da huwa al bivammid be_r Ruuḥ al Gudus. Wa ana shufta wa shihidta, da huwa Ibn Allaah.” Wa fi_l yoom at taani, Yuuḥanna kaan waagif mava itneen min talaamiizu. Wa shaaf Yasuuv maashi, wa gaal, “Shuufu Ḥamal Allaah.” Bavdeen at talaamiiz al itneen simivoohu yitkallam, wa gaamu wa tibivu Yasuuv. Wa Yasuuv itlafat wa shaafum yatbavuuhu. Wa gaal leehu, “Intu vaawziin shinu?” Wa gaalu, “Rabbi, yavni yaa Muvallim, inta saakin ween?” Wa gaal leehum, “Tavaalu wa shuufu.” Bavdeen mashu wa shaafu_l maḥall al hu kaan saakin fiihu. Wa gavadu hinaak al yoom daak. Wa kaan as saava arbava tagriiban. Wa Andaraawus axu Simvaan Buṭrus kaan waaḥid min al itneen as simivu Yuuḥanna wa tibivu Yasuuv. Wa Andaraawus liga axuuhu Simvaan fi_l awwal, wa gaal leehu, “Ligiina Masiyya, yavni al Masiiḥ.” Wa jaabu le Yasuuv. Wa Yasuuv vaayan leehu wa gaal, “Inta Simvaan walad Yuuḥanna. Inta ismak Ṣafa,” yavni Buṭrus. Wa fi_l yoom at taani, Yasuuv garrar yamshi le_j Jaliil. Bavdeen liga Fiilubbus, wa gaal leehu, “Atbavni.” Wa Fiilubbus kaan min Beetṣaida, madiinat Andaraawus wa Buṭrus. Wa Fiilubbus liga Natana’iil wa gaal leehu, “Ligiina al katab vannu Muusa fi_l Gaanuun wa_l Anbiya, Yasuuv ibn Yuusif al min an Naaṣira.” Wa Natana’iil gaal leehu, “(?) Mumkin biṭlav min an Naaṣira ḥaaja ṭaiba?” Fiilubbus gaal leehu, “Tavaal wa shuuf.” Wa Yasuuv shaaf Natana’iil jaai leehu, wa gaal vannu, “Shuuf Israa’iili be_l ḥagg, maa fiihu ghishsh.” Natana’iil gaal leehu, “Inta bitavrifni min ween?” Radda Yasuuv wa gaal, “Gubbaal maa Fiilubbus naadaak, ana shuftak tiḥit shajarat at tiin.” Natana’iil radda wa gaal leehu, “Yaa Muvallim, inta Ibn Allaah. Inta Malik Israa’iil.” Wa Yasuuv radda wa gaal leehu, “(?) Inta aamanta vashaan gulta leek ana shuftak tiḥit shajarat at tiin? Inta bitshuuf ḥaajaat akbar min di.” Wa gaal leehu, “Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, bitshuufu_s sama maftuuḥa, wa malaaikat Allaah biṭlavu wa binzilu vala Ibn al insaan.” Wa fi_l yoom at taalit, kaan fih virs fi Gaana_j Jaliil. Wa umm Yasuuv kaanat hinaak. Wa Yasuuv wa talaamiizu kaanu mavzuumiin kamaan le_l virs. Wa lamma_l xamr kaan xalaaṣ, umm Yasuuv gaalat leehu, “Maa vindahum xamr.” Yasuuv gaal leeha, “Maalik wa maali, yaa sitt? Saavti lissav maa jaat.” Wa ummu gaalat le_l xaddaamiin, “Al biguulu leekum, avmiluuhu.” Wa kaan fih sitta ziyaar min ḥujaar mawjuuda hinaak vashaan vaadat al ghasiil, zei maa al Yahuud yasawwu daaiman. Kullu waaḥid minnaha yashiil xamsa sitta ṣafaayiḥ. Yasuuv gaal leehum, “Amlu_z ziyaar mooya.” Wa malooha tamaam. Wa bavdeen gaal leehum, “Kubbu minnu shwaiya, wa gaddimuuhu le ra’iis al vazuuma.” Wa gaddamu leehu. Wa lamma ra’iis al vazuuma shirib al mooya_l Yasuuv ghayyara le xamr, hu maa virif min ween jaabooha, laakin al xaddaamiin al kabbu_l mooya virifu. Wa bavd da, ra’iis al vazuuma naada_l variis. Wa gaal leehu, “Kullu zool bigaddim al xamr al kwaisa fi_l awwal, wa lamma_n naas shiribu katiir, bavdeen yagaddim al maa kwaisa. Laakin inta vamalta be_l vaks. Xalleet al xamr al kwaisa lighaayat hassav.” Wa di kaanat awwal al valaamaat al vamala Yasuuv fi Gaana_j Jaliil. Wa beyyan majdu. Wa talaamiizu aamanu beehu. Wa bavd kida, nazal le Kafranaaḥuum, huwa, wa ummu, wa axwaanu, wa talaamiizu. Wa gavadu hinaak aiyaam galiila. Wa Viid al Fiṣaḥ bitaav al Yahuud kaan gariib. Wa Yasuuv ṭalav le Uurushaliim. Wa liga fi_l heekal, naas gaavidiin, hum al kaanu bibiivu bagar wa ghanam wa ḥamaam, wa_l bighayyiru_l guruush. Wa vamal sooṭ min ḥabl, wa ṭarad al kull, yavni al ghanam wa_l bagar min al heekal. Wa kabba_l guruush bitaavat al bighayyiru_l guruush. Wa galab aṭ ṭarabeezaat bitaavatum. Wa gaal le_n naas al bibiivu_l ḥamaam, “Shiilu deel min hina. Maa taxallu beet Abuui yabga beet tijaara.” Wa talaamiizu itzakkaru ’innu maktuub, “Maḥabba ḥaarra le beetak akalatni.” Wa_l Yahuud gaalu leehu, “Al valaama shinu at tawarriina inta vindak sulṭa vashaan tasawwi kida?” Yasuuv radda wa gaal leehum, “Kassiru_l heekal da, wa ana abniihu fi talaatat aiyaam.” Wa_l Yahuud gaalu, “Al heekal da kaan mabni fi sitta wa arbaviin sana, wa inta bitabniihu fi talaatat aiyaam?” Laakin huwa kaan bitkallam van heekal jismu. Wa vashaan kida, lamma Yasuuv gaam min been al meyyitiin, talaamiizu itzakkaru ’innu gaal leehum kida. Wa aamanu be_l Kitaab wa be_l kalaam al gaal leehum Yasuuv. Wa lamma kaan fi Uurushaliim fi Viid al Fiṣaḥ, naas kutaar aamanu beehu lamma shaafu_l valaamaat al vamala. Laakin Yasuuv maa sallam nafsu leehum, vashaan huwa kaan biyavrif kull an naas, wa vashaan huwa maa kaan muḥtaaj le aiyi zool yash‐had vannu. Vashaan huwa nafsu virif aj juwwa_l insaan. Kaan fih raajil min al Farriisiyyiin ismu Nigudimuus, ra’iis le_l Yahuud. Hu ja le Yasuuv fi_l leel, wa gaal leehu, “Niḥna vaarfiin ’innak jiit Muvallim min Allaah. Vashaan maa fih waaḥid yagdar yavmil al valaamaat al inta bitavmila, iza Allaah maa mavaahu.” Yasuuv radda wa gaal leehu, “Al ḥagg al ḥagg aguul leek, ’in kaan waaḥid maa yitwalad min foog, hu maa bigdar yashuuf malakuut Allaah.” Nigudimuus gaal leehu, “Keef al insaan yagdar yitwalad wa huwa raajil vajuuz? Huwa bigdar yadxul baṭn ummu marra taanya wa yitwalad?” Yasuuv gaal leehu, “Al ḥagg al ḥagg aguul leek, iza kaan waaḥid maa bitwalad min al mooya wa_r Ruuḥ, hu maa bigdar yadxul malakuut Allaah. Al mawluud min aj jism, huwa jism. Wa_l mawluud min ar Ruuḥ, huwa ruuḥ. Maa tistaghrabu vashaan gulta leek, ‘Laazim titwalad min foog.’ Ar riiḥ tahibb le_l makaan al vaawiza, wa tasmav ṣoota. Laakinnak maa bitavrif min ween bitaji, walla le ween bitamshi. Wa_l bitwalad min ar Ruuḥ, huwa kida.” Nigudimuus radda wa gaal leehu, “Keef da yagdar yakuun kida?” Yasuuv radda wa gaal leehu, “Inta muvallim Israa’iil, wa maa bitavrif da? Al ḥagg al ḥagg aguul leek, niḥna binitkallam be_sh shi an navrifu, wa nash‐had be_sh shi an nashuufu. Wa intu maa bitagbalu shahaadatna. Iza kaan gulta leekum al ḥaajaat bitaavat al arḍ wa maa bit’aaminu, keefin ta’aaminu iza aguul leekum al ḥaajaat bitaavat as sama? Maa fih waaḥid ṭalav le_s sama illa huwa_n nazal min as sama, yavni Ibn al insaan al fi_s sama. Wa zei maa Muusa rafav ad dabiib fi_l xala, kamaan laazim yarfavu Ibn al insaan. Vashaan kull al bi’aamin beehu maa yahlik, laakin takuun leehu al ḥayaat al abadiyya. Vashaan Allaah ḥabba_d dunya, ḥatta adda Ibnu_l waḥiid, vashaan kullu waaḥid al bi’aamin beehu maa yahlik, laakin takuun leehu al ḥayaat al abadiyya. Vashaan Allaah maa rassal Ibnu le_d dunya vashaan yadiin ad dunya, laakin rassalu vashaan yaxalliṣ ad dunya beehu. Al insaan al bi’aamin beehu, Allaah maa yadiinu. Wa_l insaan al maa bi’aamin beehu, huwa madyuun valeehu min gubbaal, vashaan huwa maa aaman be ism Ibn Allaah. Wa di hiya_d deenuuna, ’in an nuur ja le_d dunya, wa_n naas ḥabbu_ḍ ḍulumma aktar min an nuur, vashaan avmaalum kaanat sharriira. Vashaan kullu waaḥid al biyavmil al ḥaajaat ash sharriira, yakrah an nuur, wa maa yaji le_n nuur, vashaan avmaalu maa yitwabbaxu. Laakin al bisawwi_l ḥagg yaji le_n nuur, vashaan avmaalu yaẓharu ’innaha mavmuula be Allaah.” Wa bavdeen Yasuuv wa talaamiizu jo le arḍ al Yahuudiyya. Wa gavad mavaahum hinaak, wa kaan bivammid. Wa Yuuḥanna kamaan kaan bivammid fi Veenuun gariib min Saaliim, vashaan mooya katiira kaanat hinaak. Wa naas kaanu yaju wa yitvammadu. Vashaan lissav maa kaanu xaṭṭu Yuuḥanna fi_s sijin fi_l wakit da. Wa kaan fih su’aal been talaamiiz Yuuḥanna wa waaḥid Yahuudi, van al ghasiil. Wa hum jo le Yuuḥanna wa gaalu leehu, “Yaa muvallim, ar raajil al kaan mavaak fi ghaadi_l Urdunn al inta shihidta leehu, huwa kamaan bivammid, wa kull an naas bimshu leehu.” Yuuḥanna radda wa gaal leehum, “Maa fih insaan yaaxud ḥaaja, iza Allaah maa addaaha leehu min as sama. Intu zaatkum tash‐hadu leiya, ’inni gulta leekum, Ana maa al Masiiḥ, laakin ana marassal giddaamu. Wa_l vindu_l varuusa, huwa_l variis. Laakin ṣaaḥib al variis al waagif wa yasmav ṣoot al variis, huwa bikuun mabsuuṭ, vashaan bismav ṣoot al variis. Vashaan kida, faraḥi da hassav biga kaamil. Huwa laazim yakuun akbar, wa ana laazim akuun aṣghar.” Al biji min foog, huwa foog al kull. Wa_l min al arḍ, huwa bitaav al arḍ, wa min al arḍ bitkallam. Wa_j jaai min as sama, huwa foog al kull. Wa huwa yash‐had be_sh shaafu wa_s simivu. Wa maa fih zool bigbal shahaadatu. Wa_l yagbal shahaadatu xaṭṭa xitmu ’in Allaah amiin. Wa_r rassalu Allaah, da huwa al yitkallam be kalaam Allaah. Vashaan Allaah maa biddi_r Ruuḥ be_l meezaan. Al Abu biḥibb al Ibn. Wa xaṭṭa kullu shi tiḥit sulṭatu. Huwa_l bi’aamin be_l Ibn, leehu_l ḥayaat al abadiyya. Wa huwa_l maa bi’aamin be_l Ibn, maa bishuuf al ḥayaat, laakin ghaḍab Allaah yabga valeehu. Wa lamma_r Rabb virif al Farriisiyyiin simivu ’an Yasuuv bisawwi wa bivammid talaamiiz aktar min Yuuḥanna, mava ’innu Yasuuv nafsu maa kaan bivammid, laakin talaamiizu, hu xalla_l Yahuudiyya, wa masha kamaan le_j Jaliil. Wa kaan laazim yadxul fi_s Saamira. Wa waṣal le madiina min as Saamira isima Suuxaar, jamb as ziraava al addaaha Yavkuub le waladu Yuusif. Wa biir Yavkuub kaanat hinaak. Wa lamma Yasuuv kaan tavbaan min as safar, gavad jamb al biir. Wa kaan as saava iṭnaashar tagriiban. Wa mara min as Saamira jaat vashaan tashiil mooya. Wa Yasuuv gaal leeha, “Addiini mooya vashaan ashrab.” Vashaan at talaamiiz kaanu mashu le_l madiina yashtaru akil. Wa_l mara_s Saamiriyya gaalat leehu, “Keef taṭlub minni vashaan tashrab? wa inta Yahuudi, wa ana mara Saamiriyya?” Vashaan al Yahuud maa kaanu yajtamivu mava_s Saamiriyyiin. Yasuuv gaal leeha, “Inti iza kunti tavrifi hadiyyat Allaah, wa minu huwa al biguul leeki, Addiini vashaan ashrab, kunti ṭalabti minnu, wa hu kaan addaaki mooya ḥaiya.” Wa_l mara gaalat leehu, “Yaa Saiyid, maa vindak jardal, wa_l biir ghariiga. Min ween vindak al mooya al ḥaiya? Inta akbar min abuuna Yavkuub al addaana_l biir di, wa shirib minnaha, huwa wa awlaadu, wa_l bahaayim bitaavtu?” Yasuuv radda wa gaal leeha, “Kull al bishrab min al mooya di biyavṭash taani. Laakin al bishrab min al mooya_l ana addiiha leehu, maa biyavṭash taani abadan. Vashaan al mooya al ana baddiiha leehu, bitabga fiihu veen mooya yaṭlav le_l ḥayaat al abadiyya.” Al mara gaalat leehu, “Yaa Saiyid, addiini_l mooya di, vashaan maa bavṭash, wa maa baji bashiil mooya min hina.” Yasuuv gaal leeha, “Amshi wa naadi raajlik, wa tavaali hina.” Al mara gaalat leehu, “Maa vindi raajil.” Yasuuv gaal leeha, “Be_l ḥagg, gulti, Maa vindi raajil. Vashaan kaan vindik xamsa rujaal, wa_r raajil al mavaaki hassav, maa raajlik. Fi da gulti_l ḥagg.” Al mara gaalat leehu, “Yaa Saiyid, ana shaayifa ’innak nabi. Abahaatna vabadu fi_j jabal da, wa intu taguulu ’innu fi Uurushaliim al maḥall al laazim yavbudu fiihu.” Yasuuv gaal leeha, “Yaa sitt, ṣaddigiini, taji as saava, al maa fi_j jabal da walla fi Uurushaliim yavbudu_l Abu. Intu bitavbudu al maa bitavrifuuhu. Niḥna navbud al binavrifu, vashaan al xalaaṣ min al Yahuud. Laakin as saava taji wa hiya hassav, lamma_l vaabidiin be_l ḥagg yavbudu_l Abu be_r ruuḥ wa_l ḥagg. Vashaan al Abu biṭlub zei deel vashaan yavbuduuhu. Allaah huwa ruuḥ, wa_l yavbuduuhu laazim yavbuduuhu be_r ruuḥ wa_l ḥagg.” Al mara gaalat leehu, “Ana vaarfa ’innu Masiyya jaai, huwa_l bisammuuhu_l Masiiḥ. Wa lamma biji, biwarriina kullu shi.” Yasuuv gaal leeha, “Ana al batkallam mavaaki huwa.” Wa fi_l wakit da, talaamiizu jo. Wa kaanu bistaghrabu ’innu bitkallam mava mara. Laakin walla waaḥid minnahum gaal, “Inta daayir shinu?” walla, “Le shinu inta titkallam mava_l mara di?” Wa_l mara xallat burmat al mooya ḥaggata, wa mashat le _l madiina, wa gaalat le_n naas, “Tavaalu, shuufu zool gaal leiya kull al vamaltu muddat ḥayaati. Yimkin da yakuun al Masiiḥ?” Wa ṭalavu min al madiina, wa jo leehu. Wa fi_l wakit da, at talaamiiz gaalu leehu, “Yaa Muvallim, guum, ukul.” Wa gaal leehum, “Ana vindi akl vashaan aaklu, wa intu maa bitavrifuuhu.” Wa_t talaamiiz gaalu bavḍahum le bavḍ, “Yimkin zool jaab leehu shi vashaan yaaklu.” Yasuuv gaal leehum, “Al akl bitaavi huwa ’an avmil iraadat ar rassalni, wa akammil vamalu. Intu taguulu, Bavd arbava shuhuur, al ḥaṣaad yaji. Laakin ana baguul leekum, Arfavu vuyuunkum, wa shuufu_z ziraavaat jaahza vashaan yalimmuuha. Wa_l bilimm ad dura yaaxud ujratu, wa yalimm dura le_l ḥayaat al abadiyya. Vashaan kida, al muzaariv wa_l bilimm ad dura yafraḥu sawa. Vashaan kida, al kalaam al biguul, Waaḥid yazrav, wa taani yalimm, huwa al ḥagg. Ana rassaltakum vashaan talimmu_l maa tivibtu fiihu. Naas taanyiin tivibu, wa intu daxaltu fi tavbum.” Wa Saamiriyyiin katiiriin min al madiina di aamanu beehu be sabab kalaam al mara al kaanat bitash‐had, “Hu gaal leiya kull al vamaltu.” Wa naas as Saamira, lamma jo leehu, sa’aloohu vashaan yagvud mavaahum. Wa gavad hinaak yoomeen. Wa naas kutaar xaaliṣ aamanu beehu be sabab kalaamu. Wa gaalu le_l mara, “Bavd da niḥna maa aamanna valashaan al kalaam bitaavik bass, laakin vashaan niḥna be zaatna simivna, wa virifna ’innu da huwa be_l ḥagiiga_l Masiiḥ, Muxalliṣ ad dunya.” Wa bavd al yoomeen, marag min hinaak, wa masha le_j Jaliil. Vashaan Yasuuv nafsu shihid ’innu nabi maa vindu iḥtiraam fi waṭanu. Wa lamma wiṣil le_j Jaliil, naas aj Jaliil gibloohu, vashaan hum kaanu shaafu kull al vamalu fi Uurushaliim fi_l viid. Vashaan hum kamaan mashu le_l viid. Vashaan kida, Yasuuv ja marra taanya le Gaana_j Jaliil, al makaan al ghayyar fiihu_l mooya le_l xamr. Wa kaan fih muwaẓẓaf al malik, fi Kafranaaḥuum. Wa waladu kaan vaiyaan. Wa lamma simiv Yasuuv ja min al Yahuudiyya le_j Jaliil, hu masha leehu, wa sa’alu ’an yanzil wa yashfi waladu al kaan gariib min al moot. Wa Yasuuv gaal leehu, “Intu maa bit’aaminu abadan iza maa tashuufu valaamaat wa vajaayib.” Wa muwaẓẓaf al malik gaal leehu, “Yaa Saiyid, anzil gubbaal maa waladi yamuut.” Yasuuv gaal leehu, “Amshi. Waladak ḥai.” Wa_r raajil aaman be_l kilma al gaal leehu Yasuuv, wa masha. Wa lamma kaan naazil, xaddaamiinu gaabaloohu wa kallamoohu, “Waladak ḥai.” Wa sa’alum van as saava al walad ibtada yakuun aḥsan. Wa gaalu leehu, “Umbaariḥ fi_s saava waaḥda, al ḥumma xallatu.” Wa_l abu virif da ḥaṣal fi nafs as saava al fiiha Yasuuv gaal leehu, “Waladak ḥai.” Wa huwa aaman, wa kullu ahl beetu. Wa di kamaan al valaama_t taanya al vamala Yasuuv, lamma ja min al Yahuudiyya le_j Jaliil. Wa bavd kida, kaan fih viid al Yahuud, wa Yasuuv ṭalav le Uurushaliim. Wa kaanat fi Uurushaliim jamb baab al xirfaan, birkat mooya isima be lughat al Yahuud, Beet‐ḥasda, leeha xamsa baraandaat. Wa vaiyaaniin kutaar kaanu raagidiin fiiha, minnahum vaamyaaniin wa vurj wa mafluujiin, kullahum munṭaẓiriin al mooya titḥarrak. Wa kaan fih hinaak raajil vaiyaan muddat tamaanya wa talaatiin sana. Wa lamma Yasuuv shaafu, wa virif ’innu raagid hinaak mudda ṭawiila, gaal leehu, “Inta vaawiz ash shifa?” Ar raajil al vaiyaan radda wa gaal leehu, “Yaa Saiyid, maa vindi zool yanazzilni fi_l birka lamma_l mooya titḥarrak. Wa lamma ajarrib adxul, waaḥid taani yanzil gubbaali.” Yasuuv gaal leehu, “Guum, shiil birshak, w_amshi.” Wa ṭawwaali, ar raajil biga ṭaiyib, wa shaal birshu, wa masha. Wa kaan al yoom daak yoom as sabit. Vashaan kida, al Yahuud gaalu le_z zool al biga ṭaiyib, “Al yoom huwa_s sabit, wa maa be_l gaanuun leek tashiil birshak.” Wa gaal leehum, “Ar raajil ash shafaani, hu gaal leiya, Shiil birshak w_amshi.” Wa sa’aloohu, “Minu huwa al gaal leek, Shiil birshak w_amshi?” Laakin ar raajil al biga ṭaiyib maa kaan biyavrif huwa minu, vashaan Yasuuv dassa nafsu vashaan kaan fih jamav fi_l maḥall da. Wa bavd kida, Yasuuv ligaahu fi_l heekal. Wa gaal leehu, “Shuuf, inta bigiit ṭaiyib. Maa tavmil xaṭiyya taani marra, vashaan shi akvab maa yaḥṣal leek.” Wa_r raajil marag wa gaal le_l Yahuud ’innu Yasuuv huwa_sh shafaahu. Vashaan kida, al Yahuud kaanu biṭrudu Yasuuv, wa vaawiziin yaktuluuhu, vashaan huwa vamal kida fi_s sabit. Laakin Yasuuv radda wa gaal leehum, “Abuui daaiman biyavmil, wa ana bavmil kamaan.” Valashaan kida, al Yahuud kaanu daayiriin yaktuluuhu be aiya ṭariiga, mush bass vashaan huwa xaalaf as sabit, wa laakin vashaan huwa gaal kamaan ’in Allaah Abuuhu. Wa kida vamal nafsu waaḥid mava Allaah. Wa Yasuuv gaal leehum, “Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, al Ibn maa bigdar yavmil ḥaaja min nafsu, laakin bass al huwa bishuuf al Abu biyavmil. Vashaan aiyi shi al Abu biyavmil, al Ibn biyavmilu kamaan. Vashaan al Abu biḥibb al Ibn, wa yawarriihu kullu shi al huwa yavmilu. Wa maashi yawarriihu vajaayib akbar min di, vashaan intu tistaghrabu. Zei maa al Abu yagawwim al meyyitiin wa yaddiihum al ḥayaat, kamaan al Ibn yaddi leehum al ḥayaat zei maa huwa vaawiz. Vashaan al Abu maa biḥkum aiyi waaḥid laakin adda kull al ḥukm le_l Ibn, vashaan kullu_n naas yaḥtarimu_l Ibn, zei maa hum yaḥtarimu_l Abu. Al maa yaḥtarim al Ibn, maa yaḥtarim al Abu ar rassalu. Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, al bismav kalaami wa bi’aamin be_r rassalni, takuun leehu_l ḥayaat al abadiyya, wa maa biji le_l ḥukm, vashaan huwa marag min al moot le_l ḥayaat. Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, as saava bitaji, wa hiya hassav, lamma_l meyyitiin bismavu ṣoot Ibn Allaah, wa_l bismavu yaviishu. Vashaan zei maa al Abu vindu ḥayaat fi nafsu, huwa kamaan adda le_l Ibn vashaan takuun leehu_l ḥayaat fi nafsu. Wa addaahu sulṭa ’an yaḥkum kamaan, vashaan huwa Ibn al insaan. Maa tistaghrabu min da, vashaan saava bitaji lamma kull an naas al fi_l gubuur biyasmavu ṣootu, wa yaṭlavu, al vamalu ḥaajaat kwaisa le giyaamat al ḥayaat, wa_l vamalu ḥaajaat baṭṭaala le giyaamat ad deenuuna. Ana maa bagdar avmil shi min nafsi. Zei maa asmav, ana aḥkum. Wa ḥukmi vadiil, vashaan ana maa baṭlub iraadati, laakin iraadat ar rassalni. Iza bash‐had le nafsi, shahaadati mush al ḥagg. Fih waaḥid taani yash‐had leiya. Wa ana vaarif shahaadatu al huwa bish‐hada leiya hiya ḥagg. Intu rassaltu le Yuuḥanna, wa hu shihid le_l ḥagg. Wa ana maa bagbal shahaada min insaan, wa laakin aguul kida vashaan intu taxlaṣu. Yuuḥanna kaan al lamba al miwalliva al bitaddi nuur. Wa intu kuntu raḍyaaniin tafraḥu be nuuru le wakit galiil. Laakin ana vindi shahaada akbar min shahaadat Yuuḥanna. Vashaan al avmaal al Abu addaaha leiya vashaan atimma, al avmaal di zaata al ana bavmil, hiya tawarri ’innu_l Abu rassalni. Wa_l Abu nafsu ar rassalni yash‐had leiya, wa intu maa simivtu ṣootu abadan, wa maa shuftu shaklu. Wa kilmatu maa saakna fiikum, vashaan intu maa bit’aaminu beehu ar rassalu. Intu tafattishu_l Kutub, vashaan intu taftakiru vindakum fiihum al ḥayaat al abadiyya. Wa hum al bish‐hadu leiya. Wa intu maa vaawiziin taju leiya vashaan takuun leekum al ḥayaat. Ana maa bagbal majd min an naas. Laakin ana virifta intu maa vindakum maḥabbat Allaah fi guluubkum. Ana jiit b_ism Abuui, wa intu maa bitagbaluuni. Iza waaḥid taani yajiikum be ism nafsu, bitagbaluuhu. Keef tagdaru ta’aaminu wa intu tagbalu majd, waaḥid min at taani, wa laakin maa bitfattishu vala_l majd al min Allaah al waḥiid. Maa taftakiru ana bashtaki valeekum le_l Abu. Fih waaḥid al bishtaki valeekum, wa huwa Muusa, al fiihu rajaakum. Vashaan iza kuntu bitṣaddigu Muusa, kuntu taṣaddiguuni, vashaan huwa katab vanni. Laakin iza kuntu maa bitṣaddigu Kutub Muusa, keef taṣaddigu kalaami?” Bavd kida, Yasuuv masha le_j jamb at taani le Baḥar aj Jaliil, al huwa baḥar Ṭabariyya. Wa naas kutaar tibivoohu, vashaan shaafu_l valaamaat al kaan biyavmila le_l vaiyaaniin. Wa Yasuuv ṭalav foog aj jabal, wa gavad hinaak mava talaamiizu. Wa fi_l wakit daak, viid al Yahuud al ismu_l Fiṣaḥ kaan gariib. Wa Yasuuv rafav veeneehu, wa shaaf naas kutaar jaaiyiin leehu. Wa gaal le Fiilubbus, “Min ween nashtari akil vashaan an naas deel yaaklu?” Huwa gaal kida vashaan yajarrib Fiilubbus, vashaan Yasuuv virif al maashi yasawwiihu. Fiilubbus gaal leehu, “’In jibna veesh be miiteen jineeh, maa bikuun kifaaya vashaan kullu waaḥid yaaxud ḥitta ṣaghaira.” Waaḥid min talaamiizu, wa huwa Andaraawus, axu Simvaan Buṭrus, gaal leehu, “Hina fih walad vindu xamsa rughfaan shaviir, wa samakteen. Laakin da shinu le naas gadur kida?” Yasuuv gaal leehum, “Xallu_n naas yagvudu.” Wa kaan fi_l makaan geshsh katiir, wa_r rujaal gavadu. Wa vadadum xamsat alaaf tagriiban. Wa Yasuuv axad al veesh, wa shakar, wa gassam vala_t talaamiiz. Wa_t talaamiiz addu le_l gaavidiin, wa kamaan as samakteen, zei maa kaanu daayiriin. Wa lamma shibivu, Yasuuv gaal le talaamiizu, “Ajmavu_l ḥitat al faaḍla vashaan maa naḍayyiv shi.” Wa valashaan kida lammu wa malu iṭnaashar guffa min al kisar al baagi min al xamsa rughfaan shaviir bavd maa an naas akalu. Wa lamma_n naas shaafu_l valaama al vamala Yasuuv, hum gaalu, “Ṣaḥiiḥ, da huwa an nabi aj jaai le_d dunya.” Laakin Yasuuv, valashaan virif ’innahum daayiriin yaju yamsikuuhu wa yavmiluuhu malik, rajav taani le_j jabal baraahu. Wa lamma kaan al misa, talaamiizu nazalu le_l baḥar. Wa daxalu_l murkab, wa kaanu maashiin yagṭavu_l baḥar le Kafranaaḥuum. Wa_l waaṭa bigat al leel, wa Yasuuv lissav maa kaan ja leehum. Wa_l baḥar itḥarrak min habuub shadiida. Wa lamma hum saagu_l murkab zei talaata walla arbava miil, shaafu Yasuuv maashi vala_l baḥar, wa jaai gariib le_l murkab. Wa xaafu. Wa Yasuuv gaal leehum, “Maa taxaafu, ana huwa.” Wa kaanu raḍyaaniin ’innu yakuun mavaahum fi_l murkab. Wa ṭawwaali al murkab wiṣlat al maḥall al hum kaanu maashiin leehu. Wa fi_l yoom at taani, an naas al kaanu waagfiin hinaak fi_j jamb at taani le_l baḥar, shaafu ’innu murkab waaḥda bass kaanat hinaak. Hum virfu huwa maa daxal al murkab mava talaamiizu, wa laakin at talaamiiz mashu baraahum. Bavdeen jo maraakib taanya min Ṭabariyya gariib le_l makaan al akalu fiihu_l akil bavd maa ar Rabb shakar. Wa lamma_n naas shaafu ’innu Yasuuv maa fih hinaak, walla talaamiizu, hum kamaan daxalu_l maraakib wa jo le Kafranaaḥuum yafattishu vala Yasuuv. Wa lamma ligoohu fi_j jamb at taani le_l baḥar, gaalu leehu, “Yaa Muvallim, inta jiit hina miteen?” Yasuuv radda valeehum wa gaal, “Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, intu bitaṭlubuuni, maa vashaan al valaamaat ash shuftuuha, laakin vashaan intu akaltu min ar rughfaan wa shabivtu. Maa tashtaghilu le_l akl al bixsar, laakin le_l akil al bistamirr le_l ḥayaat al abadiyya. Wa Ibn al insaan biddi leekum, vashaan Allaah al Abu sabbatu.” Wa gaalu leehu, “Nasawwi shinu vashaan navmil avmaal Allaah?” Yasuuv radda valeehum wa gaal, “Da huwa vamal Allaah, ’an ta’aaminu beehu al huwa rassalu.” Wa gaalu leehu, “Yaata valaama tavmil vashaan nashuuf wa na’aamin beek? Inta bitavmil shinu? Abahaatna akalu_l manna fi_l xala. Zei maa huwa maktuub, Hu addaahum akl min as sama, vashaan yaaklu.” Yasuuv radda wa gaal leehum, “Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, mush Muusa al addaakum al manna min as sama, laakin Abuui yaddiikum al veesh al ḥagiigi min as sama. Vashaan veesh Allaah, huwa_l yanzil min as sama, wa yaddi ḥayaat le_d dunya.” Wa gaalu leehu, “Yaa Saiyid, addiina_l veesh da daaiman.” Wa Yasuuv gaal leehum, “Ana huwa veesh al ḥayaat. Al biji leiya maa bikuun javaan, wa_l bi’aamin beiya maa yavṭash abadan. Wa laakin ana gulta leekum ’innakum shuftuuni, wa lissav maa bit’aaminu. Kull al Abu yaddiini, yaji leiya. Wa_l biji leiya, maa baṭrudu barra abadan. Vashaan ana nazalta min as sama, mush vashaan avmil iraadati, laakin iraadat ar rassalni. Wa di iraadat ar rassalni, ’innu kull al addaani, maa awaddir minnu shi, laakin bagawwimu fi_l yoom al axiir. Vashaan di iraadat Abuui, kull al bishuuf al Ibn wa bi’aamin beehu, takuun leehu_l ḥayaat al abadiyya. Wa ana bagawwimu fi_l yoom al axiir.” Wa_l Yahuud nagnagu valeehu, vashaan huwa gaal, “Ana huwa al veesh an nazal min as sama.” Wa gaalu, “Da maa Yasuuv ibn Yuusif? Wa niḥna vaarifiin abuuhu wa ummu? Wa hassav keef yaguul, Ana nazalta min as sama?” Wa Yasuuv radda vallehum wa gaal, “Maa tanagnigu fi beenkum. Maa fih waaḥid yagdar yaji leiya illa al Abu ar rassalni yajiibu leiya. Wa ana bagawwimu fi_l yoom al axiir. Vashaan maktuub fi_l Anbiya, Wa_l kull bikuunu mitvallimiin min Allaah. Wa kull as simiv wa itvallam min al Abu yaji leiya. Maa fih waaḥid shaaf al Abu illa huwa_l min Allaah. Huwa bass shaaf al Abu. Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, al bi’aamin beiya, takuun leehu al ḥayaat al abadiyya. Ana huwa veesh al ḥayaat. Abahaatkum akalu_l manna fi_l xala, wa maatu. Wa laakin al veesh al binzil min as sama, al insaan yaakul minnu wa maa yamuut. Ana huwa al veesh al ḥai an nazal min as sama. Iza waaḥid akal min al veesh da, hu biviish le_l abad. Wa_l veesh al ana baddiihu, huwa jismi_l baddiihu le ḥayaat ad dunya.” Wa_l Yahuud itshaakalu mava bavḍ, wa gaalu, “Keef ar raajil da yagdar yaddiina jismu vashaan naaklu?” Yasuuv gaal leehum, “Al ḥagg, al ḥagg aguul leekum, kaan maa taaklu jism Ibn al insaan, wa tashrabu dammu, maa bitkuun fiikum ḥayaat. Kull al yaakul jismi wa yashrab dammi, takuun leehu_l ḥayaat al abadiyya. Wa ana bagawwimu fi_l yoom al axiir. Vashaan jismi akl ḥagiigi, wa dammi shiraab ḥagiigi. Al yaakul jismi wa yashrab dammi yaskun fiyya, wa ana fiihu. Zei maa al Abu_l ḥai rassalni, wa ana ḥai be_l Abu, kullu waaḥid al yaakulni yaviish beiya. Da huwa_l veesh an nazal min as sama. Al abahaat akalu_l manna fi_l xala wa maatu. Laakin al yaakul min al veesh da, yaviish le_l abad.” Yasuuv gaal al kalaam da wa huwa bivallim fi beet ar Rabb fi Kafranaaḥuum. Wa katiir min talaamiizu, lamma simivu_l kalaam da gaalu, “Al kalaam da ṣavb. Minu yagdar yasmavu?” Laakin Yasuuv virif fi nafsu ’innu talaamiizu binagnigu van da, wa gaal leehum, “Al kalaam da bixalliikum tagavu? Keef bikuun iza tashuufu Ibn al insaan yaṭlav le_l makaan al kaan fiihu fi_l awwal? Ar Ruuḥ huwa_l biddi ḥayaat, laakin aj jism maa fiihu faaida. Al kalaam al baguulu leekum hassav, huwa ruuḥ wa ḥayaat. Laakin bavḍ minnakum maa bi’aaminu abadan.” Vashaan huwa virif min al awwal minu hum al bi’aaminu, wa minu al maashi yankiru. Wa huwa gaal, “Vashaan kida, ana gulta leekum, Maa fih waaḥid yagdar yaji leiya illa iza Abuui addaahu.” Bavd kida, kutaar min talaamiizu xalloohu, wa maa tibivoohu taani. Yasuuv gaal le_l iṭnaashar, “Intu kamaan vaawiziin taxalluuni?” Simvaan Buṭrus radda wa gaal leehu, “Yaa Saiyid, niḥna namshi le minu? Inta vindak kalaam al ḥayaat al abadiyya. Wa niḥna aamanna, wa it’akkadna inta Gudduus Allaah.” Yasuuv gaal leehum, “(?) Ana maa ixtartakum al iṭnaashar? Wa waaḥid minnakum sheeṭaan.” Wa huwa kaan bitkallam van Yahuuza ibn Simvaan al Isxariyuuṭi, vashaan huwa kaan waaḥid min al iṭnaashar, wa kaan maashi yasallimu. Bavd kida, Yasuuv kaan yamshi fi_j Jaliil. Vashaan huwa maa kaan daayir yamshi fi_l Yahuudiyya, vashaan al Yahuud kaanu vaawziin yaktuluuhu. Wa Viid al Xiyaam bitaav al Yahuud kaan gariib. Vashaan kida, axwaanu gaalu leehu, “Xalli_l maḥall da w_amshi le_l Yahuudiyya vashaan talaamiizak yashuufu avmaalak al bitavmila. Vashaan maa fih zool yavmil ḥaaja fi_s sirr, wa huwa vaawiz yabeyyin shughlu. ’In kunta tavmil al ḥaajaat di, warri nafsak le_d dunya.” Vashaan axwaanu kamaan maa kaanu bi’aaminu beehu. Yasuuv gaal leehum, “Wakti lissav maa ja, laakin al wakit bitaavkum daaiman ḥaaḍir. Naas ad dunya maa bigdaru yakrahuukum, laakin yakrahuuni ana, vashaan ana bash‐had valeehum ’innu avmaalum baṭṭaala. Amshu intu le_l viid. Ana maa maashi le_l viid da, vashaan wakti lissav maa ja be_t tamaam.” Wa lamma gaal kida, hu gavad fi_j Jaliil. Laakin bavd maa axwaanu ṭalavu le_l viid, huwa kamaan ṭalav, laakin maa giddaam an naas laakin zei fi_s sirr. Wa_l Yahuud kaanu bifattishu valeehu fi_l viid, wa yaguulu, “Huwa ween?” Wa kaan fih kalaam katiir min an naas min jihatu. Bavḍ miinahum gaalu, “Huwa raajil ṣaaliḥ,” wa naas taanyiin gaalu, “Laa, huwa bighishsh an naas.” Laakin, maa fih waaḥid kaan bitkallam vannu giddaam an naas be sabab al xoof min al Yahuud. Wa fi wasṭ al viid, Yasuuv ṭalav le_l heekal wa bada yavallim. Wa_l Yahuud kaanu bistaghrabu minnu, wa gaalu, “Min ween yavrif al kutub wa huwa maa itvallam?” Yasuuv gaal leehum, “At tavliim bitaavi maa ḥaggi, laakin ḥagg ar rassalni. Iza waaḥid raḍyaan yavmil iraadat Allaah, huwa Maashi yavrif at tavliim da, iza huwa min Allaah, walla ana batkallam beehu min nafsi. Al bitkallam min nafsu biṭlub majd nafsu. Laakin al biṭlub al majd ḥagg ar rassalu, huwa amiin, wa maa fiihu ghishsh. Muusa maa addaakum al gaanuun? Wa maa fih waaḥid minnakum yaḥfaẓ al gaanuun. Le shinu vaawiziin taktuluuni?” An naas raddu valeehu, “Inta vindak sheeṭaan. Minu vaawiz yaktulak?” Yasuuv gaal leehum, “Ana vamalta vamal waaḥid, wa kullukum bitistaghrabu. Valashaan da, Muusa addaakum aṭ ṭahuur, wa da maa min Muusa, laakin min al abahaat. Wa fi_s sabit intu taṭahhiru insaan. Iza zool yagbal aṭ ṭahuur fi yoom as sabit vashaan gaanuun Muusa maa bitkassar, le shinu intu zavlaaniin minni vashaan ana shafeet az zool kullu fi_s sabit? Maa taḥkumu zei maa tashuufu min barra, laakin aḥkumu ḥukm vaadil.” Bavdeen, bavḍ an naas min Uurushaliim gaalu, “(?) Da maa huwa al hum vaawiziin yaktuluuhu? Wa shuufu huwa bitkallam giddaam an naas, wa maa fih waaḥid yaguul leehu shi. (?) As salaaṭiin virfu tamaam ’innu da huwa_l Masiiḥ nafsu? Ar raajil da, niḥna vaarifiinu min ween. Laakin al Masiiḥ lamma yaji, maa fih zool biyavrif huwa yaji min ween.” Lamma Yasuuv kaan gaavid bivallim fi_l heekal, hu naada wa gaal, “Intu kullukum tavrifuuni, wa tavrifu min ween ana jiit. Ana maa jiit min nafsi. Laakin ar rassalni huwa ḥagg, wa intu maa bitavrifuuhu. Ana bavrifu, vashaan ana jiit minnu, wa huwa rassalni.” Vashaan kida, hum jarrabu yagbuḍu valeehu, laakin maa fih zool gidir yaxuṭṭ iidu valeehu, vashaan saavtu lissav maa jaat. Vala kida, katiir min an naas aamanu beehu, wa gaalu, “Lamma al Masiiḥ yaji, huwa maashi yavmil avmaal aktar min al avmaal ar raajil da vamala?” Wa_l Farriisiyyiin simivu ’an an naas yitkallamu vannu, wa_l gusus al kubaar wa_l Farriisiyyiin rassalu ḥurraas vashaan yamsikuuhu. Wa Yasuuv gaal leehum, “Ana mavaakum mudda giṣaira, wa bavdeen amshi leehu ar rassalni. Intu bitfattishu valeiya, wa maa maashiin talguuni. Wa le_l maḥall al ana akuun fiihu, intu maa bitagdaru taju.” Al Yahuud gaalu_l waaḥid le_t taani, “Ar raajil da vaawiz yamshi ween ḥatta niḥna maa maashiin nalgaahu? Huwa vaawiz yamshi le shavbna_s saakniin fi_l Yuunaan wa yavallim al Yuunaaniyyiin? Wa mavna al kalaam da shinu? al gaalu, Intu maashiin tafattishu valeiya, wa maa bitalguuni, wa, Le_l maḥall al ana bakuun fiihu, intu maa bitagdaru taju.” Wa fi_l yoom al axiir al kabiir min al viid, Yasuuv wagaf wa naada wa gaal, “Iza aiyi waaḥid vaṭash, xalliihu yaji leiya wa yashrab. Al bi’aamin beiya zei maa gaal al Kitaab, Baḥar mooya ḥaiya yajri min baṭnu,” Wa huwa gaal da van ar Ruuḥ, le deel al aamanu beehu wa_l maashiin yagbaluuhu. Vashaan ar Ruuḥ lissav maa ja, vashaan Yasuuv lissav maa kaan itmajjad. Lamma bavḍ min an naas simivu_l kalaam da, gaalu, “Da be_l ḥagiiga huwa_n nabi.” Taanyiin gaalu, “Da huwa_l Masiiḥ.” Laakin taanyiin gaalu, “Al Masiiḥ biji min aj Jaliil? Al Kitaab maa gaal ’innu_l Masiiḥ biji min awlaad Daawuud? wa biji min Beetlaham? al makaan as sakan fiihu Daawuud?” Vashaan kida, ḥaṣal ingisaam fi_n naas be xuṣuuṣ Yasuuv. Bavḍ minnahum kaanu daayiriin yamsikuuhu, laakin maa fih waaḥid xaṭṭ iideenu valeehu. Bavdeen al ḥurraas rajavu le_l gusus al kubaar wa_l Farriisiyyiin. Wa hum sa’aloohum, “Le shinu maa jibtuuhu?” Al ḥurraas raddu valeehum wa gaalu, “Maa fih waaḥid itkallam zei ar raajil da abadan.” Wa_l Farriisiyyiin raddu valeehum wa gaalu, “Wa huwa ghashshaakum kamaan? Fih waaḥid min ar ru’asaa walla min al Farriisiyyiin aaman beehu? Laakin aj jamaava deel al maa biyavrifu_l gaanuun malvuuniin.” Nigudimuus, ar raajil aj ja le Yasuuv gubbaal, wa kaan waaḥid minnahum, gaal leehum, “Gaanuunna yaḥkum vala zool gubbaal maa yasmav minnu fi_l awwal? wa biyavrif huwa vamal shinu?” Wa raddu wa gaalu leehu, “Inta min aj Jaliil? Fattish, wa shuuf ’innu nabi maa gaam min aj Jaliil.” Wa bavdeen kullu waaḥid masha le beetu. Laakin Yasuuv masha le Jabal az Zeetuun. Wa fi_s ṣabaaḥ badri, rajav taani le_l heekal. Wa_n naas kullahum jo leehu. Wa gavad wa ibtada yavallimum. Wa muvallimiin al gaanuun wa_l Farriisiyyiin gaddamu leehu mara masakooha fi zina. Wa lamma waggafooha fi_l wasiṭ, gaalu leehu, “Yaa Muvallim, al mara di masakooha wa hiya bitavmil az zina. Wa fi_l gaanuun, Muusa amarna narmi ḥujaar vala waaḥda zei di. Wa inta taguul shinu?” Hum gaalu kida vashaan yajarribuuhu, vashaan yakuun vindahum sabab bishtakuuhu beehu. Laakin Yasuuv dangar, wa katab be aṣbavu fi_l arḍ. Wa lamma istamarru yas’aluuhu, gaam wa gaal leehum, “Huwa_l maa vindu xaṭiyya beenkum xalliihu yarmiiha be ḥajar fi_l awwal.” Wa dangar taani marra, wa katab be aṣbavu fi_l arḍ. Laakin lamma simivoohu, maragu waaḥid wara waaḥid, wa ibtadu min al kubaar le_ṣ ṣughaar, lighaayat maa xallu Yasuuv baraahu, wa_l mara waagfa giddaamu. Wa lamma Yasuuv wagaf, hu gaal leeha, “Yaa sitt, ween an naas al mushtakiin valeeki? Maa fih waaḥid ḥakam valeeki?” Hiya gaalat leehu, “Maa fih waaḥid, yaa Saiyid.” Wa Yasuuv gaal leeha, “Wa laa ana baḥkum valeeki. Amshi, wa maa tavmili xaṭiyya taani marra.” Marra taanya, Yasuuv itkallam mavaahum wa gaal, “Ana huwa nuur ad dunya. Al bitbavni maa yamshi fi_ḍ ḍulumma abadan, laakin yakuun leehu nuur al ḥayaat.” Bavdeen al Farriisiyyiin gaalu leehu, “Inta tash‐had le nafsak, wa vashaan kida, ash shahaada bitaavtak maa ṣaḥiiḥ.” Yasuuv radda wa gaal leehum, “Hatta iza kaan ana ash‐had le nafsi, shahaadati ḥagg, vashaan ana vaarif min ween ana jiit, wa le ween ana maashi. Laakin intu maa vaarfiin min ween ana jaai, walla le ween ana maashi. Intu bitaḥkumu ḥasab aj jism, laakin ana maa baḥkum aiyi waaḥid. Ḥatta iza ḥakamta, al ḥukm bitaavi ṣaḥiiḥ, vashaan ana maa aḥkum baraai, laakin ana wa_l Abu ar rassalni. Kamaan maktuub fi_l gaanuun bitaavkum, ‘Shahaadat itneen rujaal, hiya ḥagg’. Ana ash‐had le nafsi, wa_l Abu ar rassalni yash‐had leiya.” Wa bavdeen gaalu leehu, “Ween Abuuk?” Yasuuv gaal leehum, “Intu maa bitavrifuuni, wa maa bitavrifu Abuui. Iza viriftuuni, kuntu viriftu Abuui kamaan.” Yasuuv gaal leehum al kalaam da jamb al xazna, lamma kaan bivallim fi_l heekal. Wa maa fih waaḥid gabaḍu, vashaan waktu lissav maa kaan ja. Yasuuv gaal leehum taani, “Ana bamshi, wa intu bitfattishu valeiya, wa tamuutu fi xaṭiyyatkum. Wa_l maḥall al ana maashi leehu, intu maa bitagdaru taju leehu.” Bavdeen al Yahuud gaalu, “Hu biktul nafsu? vashaan yaguul, Al maḥall al ana maashi leehu, intu maa bitagdaru taju leehu.” Gaal leehum, “Intu min tiḥit, wa ana min foog. Intu min ad dunya di, laakin ana maa min ad dunya di. Ana gulta leekum intu maashiin tamuutu fi xaṭaayaakum. Vashaan intu maa bit’aaminu ’inni ana huwa, intu maashiin tamuutu fi xaṭaayaakum.” Gaalu leehu, “Inta minu?” Wa Yasuuv gaal leehum, “Ana huwa al kallamtakum beehu min al awwal. Ana vindi ḥaajaat katiira aguula leekum, wa aḥkum valeekum. Laakin ar rassalni, huwa ḥagg, wa_s simivtu minnu, da baguulu le_d dunya.” Laakin hum maa fihmu ’innu kaan bikallimum van al Abu. Wa Yasuuv gaal leehum, “Lamma tarfavu Ibn al insaan, fi_l wakit da bitavrifu ’inni ana huwa, wa ana maa bavmil ḥaaja be nafsi. Laakin zei maa vallamni Abuui, ana baguul al ḥaajaat di. Wa_r rassalni, huwa mavaai. Huwa maa bixalliini baraai, vashaan ana daaiman bavmil al ḥaajaat al huwa bikuun mabsuuṭ minnaha.” Wa lamma kaan bitkallam be_l kalaam da, naas kutaar aamanu beehu. Wa bavdeen Yasuuv gaal le_l Yahuud al aamanu beehu, “Kaan intu saabitiin fi kalaami, be_l ḥagg takuunu talaamiizi. Wa bitavrifu_l ḥagg, wa_l ḥagg biddiikum al ḥurriyya.” Raddu wa gaalu leehu, “Niḥna awlaad Ibraahiim, wa maa fih zool yavmilna vabiid abadan. Keef inta taguul, Niḥna binkuun ḥurriin?” Yasuuv radda wa gaal leehum, “Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, kullu waaḥid al yavmil al xaṭiyya, huwa vabd le_l xaṭiyya. Wa_l vabd maa bistamirr fi_l beet le_l abad. Laakin al Ibn, huwa_l biyagvud fi_l beet le_l abad. Iza al Ibn addaakum al ḥurriyya, be_l ḥagg bitkuunu ḥurriin. Ana vaarif intu awlaad Ibraahiim. Laakin intu vaawziin taktuluuni, vashaan kalaami maa vindu maḥall fiikum. Ana batkallam ash shuftu mava Abuui, wa intu bitavmilu as simivtuuhu min abuukum.” Raddu wa gaalu leehu, “Ibraahiim huwa abuuna.” Yasuuv gaal leehum, “Kaan intu awlaad Ibraahiim, kuntu tavmilu avmaal Ibraahiim. Laakin intu hassav daayiriin taktuluuni, wa ana huwa al gaal leekum al ḥagg as simivtu min Allaah. Wa Ibraahiim maa vamal ḥaaja zei di. Intu tavmilu avmaal abuukum.” Gaalu leehu, “Niḥna maa kunna mawluudiin min zina. Vindana Abu waaḥid, wa huwa Allaah.” Yasuuv gaal leehum, “Iza kaan Allaah Abuukum, kuntu taḥibbuuni, vashaan ana maragta wa jiit min Allaah. Ana maa jiit min nafsi, laakin huwa rassalni. Le shinu intu maa bitafhamu kalaami? Vashaan intu maa tagdaru tasmavu kalaami. Intu min abuukum huwa Ibliis, wa intu bitavmilu zei maa abuukum vaawiz. Huwa kaan kattaal an naas min al awwal, wa maa sabat fi_l ḥagg, vashaan maa fiihu ḥagg. Wa lamma yitkallam be_l kiḍib, huwa bitkallam min vindu, vashaanu kaḍḍaab, wa abu_l kaḍḍaab. Laakin valashaan ana baguul al ḥagg, intu maa bit’aaminu beiya. Minu minnakum yawabbixni vala xaṭiyya? Wa valashaan aguul al ḥagg, le shinu intu maa bit’aaminu beiya? Huwa al min Allaah yasmav kalaam Allaah. Vashaan kida, intu maa bitasmavu, vashaan intu maa min Allaah.” Al Yahuud raddu wa gaalu leehu, “(?) Niḥna maa gulna_l ḥagg lamma gulna inta Saamiri, wa vindak sheeṭaan?” Yasuuv radda wa gaal leehum, “Ana maa vindi sheeṭaan, laakin ana aḥtarim Abuui, wa intu maa taḥtarimuuni. Ana maa baṭlub majd le nafsi. Fih waaḥid al biṭlubu, wa huwa bikuun al gaaḍi. Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, iza kaan waaḥid biḥfaẓ kalaami, hu maa bishuuf al moot abadan.” Wa_l Yahuud gaalu leehu, “Hassav virifna vindak sheeṭaan. Ibraahiim maat wa_l anbiya, wa inta taguul, Kaan waaḥid yaḥfaz — kalaami, maa bishuuf al moot abadan. Inta akbar min Ibraahiim abuuna al maat? wa_l anbiya al maatu? Inta tavmil nafsak takuun minu?” Yasuuv radda wa gaal leehum, “Iza bamajjid nafsi, majdi maa leehu faaida. Abuui huwa al bimajjidni, al intu taguulu huwa Ilaahkum. Wa intu maa bitavrifuuhu, laakin ana bavrifu. Wa iza kaan gulta maa bavrifu, akuun kaḍḍaab zeiyakum. Laakinni avrifu wa aḥfaẓ kilmatu. Abuukum Ibraahiim inbasaṭ vashaan yashuuf yoomi. Wa huwa shaafu wa firiḥ.” Al Yahuud gaalu leehu, “Inta vumrak lissav maa xamsiin sana. Keef shufta Ibraahiim?” Yasuuv gaal leehum, “Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, gubbaal maa Ibraahiim kaan fih, ana mawjuud.” Wa hum rafavu ḥujaar vashaan yarmuuhu beeha. Laakin Yasuuv dassa nafsu, wa masha min al heekal. Wa lamma kaan yamshi, shaaf raajil vamyaan min wilaadtu. Wa talaamiizu sa’aloohu wa gaalu, “Yaa Muvallim, minu vamal xaṭiyya, ar raajil da? walla waalideehu? valashaan hu kaan mawluud vamyaan.” Yasuuv radda wa gaal leehum, “Ar raajil da maa vindu xaṭiyya, walla waalideehu, laakin vashaan avmaal Allaah biẓharu fiihu. Laazim navmil avmaal ar rassalni maa daam an nahaar. Vashaan biji leel lamma waaḥid maa yagdar yashtaghil. Wa lamma ana fi_d dunya, ana nuur ad dunya.” Wa lamma gaal kida, bazag vala_l arḍ, wa vamal ṭiin min al buzaag, wa xaṭṭa_ṭ ṭiin foog vuyuun al vamyaan. Wa gaal leehu, “Amshi ghassil fi birkat Siluwaam, al mavnaaha marassal.” Bavdeen masha wa ghassal, wa ja, wa gidir yashuuf. Wa_j jeeraan wa_n naas al kaanu bishuufuuhu min zamaan lamma huwa kaan vamyaan, gaalu, “Mush da ar raajil al kaan biyagvud wa yas’al ḥaaja min an naas?” Wa bavḍ min an naas gaalu, “Da huwa,” wa laakin taanyiin gaalu, “Da zeiyu.” Wa huwa gaal, “Ana huwa.” Wa gaalu leehu, “Keef vuyuunak infataḥat?” Hu radda wa gaal leehum, “Insaan ismu Yasuuv vamal ṭiin wa masaḥ vuyuuni wa gaal leiya, Amshi le birkat Siluwaam wa ghassil. Wa masheet wa ghassalta wa vuyuuni infataḥat.” Hum gaalu leehu, “Huwa ween?” Gaal leehum, “Ana maa bavrif.” Wa jaabu le_l Farriisiyyiin ar raajil al gubbaal kaan vamyaan. Wa kaan yoom as sabit lamma Yasuuv vamal aṭ ṭiin wa fataḥ vuyuun al vamyaan. Al Farriisiyyiin sa’aloohu kamaan, “Keef vuyuunak infataḥat?” Wa gaal leehum, “Huwa xaṭṭa ṭiin vala vuyuuni, wa ana ghassalta, wa hassav bashuuf.” Wa bavḍ al Farriisiyyiin gaalu, “Ar raajil da mush min Allaah, vashaan huwa maa biḥfaẓ as sabit.” Taanyiin gaalu, “Keef raajil xaaṭi yagdar yavmil zei al valaamaat di?” Wa bigu mingasimiin. Gaalu le_l vamyaan marra taanya, “Wa inta taguul vannu shinu, vashaan fataḥ vuyuunak?” Wa gaal, “Huwa nabi.” Wa_l Yahuud maa ṣaddagu huwa kaan vamyaan wa vuyuunu infataḥat, lighaayat maa naadu waalideehu. Wa gaalu leehum, “Da huwa waladkum al gultu ’innu itwalad vamyaan? Keef huwa bishuuf hassav?” Waalideehu raddu wa gaalu leehum, “Niḥna vaarfiin da waladna, wa huwa itwalad vamyaan. Laakin keef huwa bishuuf hassav, niḥna maa binavrif, walla minu fataḥ vuyuunu niḥna maa binavrif. Huwa biga raajil. As’aluuhu, wa huwa yitkallam van nafsu.” Wa waalideehu gaalu kida vashaan hum kaanu xaayifiin min al Yahuud, vashaan al Yahuud ittafagu, ’innu iza waaḥid ivtaraf huwa_l Masiiḥ, yaṭruduuhu min beet ar Rabb. Vashaan kida, waalideehu gaalu, “Huwa biga raajil. As’aluuhu.” Wa marra taanya naadu_r raajil al kaan vamyaan, wa gaalu leehu, “Addi_l majd le Allaah. Niḥna binavrif ar raajil da xaaṭi.” Huwa radda wa gaal leehum, “Iza huwa xaaṭi ana maa bavrif, laakin ana avrif shi waaḥid. Ana kunta vamyaan, wa hassav ana bashuuf.” Wa valashaan kida gaalu leehu, “Hu vamal leek shinu? Keef fataḥ vuyuunak?” Radda valeehum wa gaal, “Ana gulta leekum wa intu maa simivtu. Le shinu vaawziin tasmavu taani? Intu daayiriin takuunu talaamiiz leehu?” Wa shatamoohu wa gaalu, “Inta tilmiiz ar raajil daak, laakin niḥna talaamiiz Muusa. Niḥna binavrif Allaah kallam Muusa, laakin az zool da, niḥna maa vaarfiin huwa min ween.” Ar raajil radda valeehum wa gaal, “Da vajiib! Intu maa vaarfiin huwa min ween, wa huwa fataḥ vuyuuni! Niḥna binavrif Allaah maa bismav le_l xaaṭiyiin, laakin kaan waaḥid yaxaaf Allaah wa yavmil iraadatu, Allaah yasmav leehu. Min maa Allaah xalag al arḍ, maa simivna waaḥid fataḥ vuyuun zool mawluud vamyaan. Iza ar raajil da maa kaan min Allaah, maa kaan gidir yavmil shi.” Raddu wa gaalu leehu, “Inta kunta mawluud fi_l xaṭaaya tamaam, wa inta tavallimna?” Wa ṭaradoohu barra. Wa Yasuuv simiv hum ṭaradoohu barra. Wa ligaahu wa gaal leehu, “Inta bit’aamin be Ibn Allaah?” Radda wa gaal leehu, “Minu huwa, yaa Saiyid, vashaan a’aamin beehu?” Yasuuv gaal leehu, “Inta shuftu, wa_l bitkallam mavaak da huwa.” Wa gaal, “Ba’aamin, yaa Saiyid.” Wa vabadu. Wa Yasuuv gaal leehu, “Ana jiit le_d dunya di vashaan aḥkum, ḥatta_n naas al maa bishuufu bishuufu, wa_l bishuufu bikuunu vamyaaniin.” Wa bavḍ min al Farriisiyyiin al kaanu mavaahu, simivu wa gaalu leehu, “Niḥna kamaan vamyaaniin?” Yasuuv gaal leehum, “Iza kuntu vamyaaniin, maa kaanat vindakum xaṭiyya. Laakin hassav bitguulu, Niḥna binshuuf. Xaṭiyyatkum gaavda. Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, huwa al maa bidxul min al baab le zariibat al xirfaan, laakin yaṭlav be ṭariig taani, al insaan da ḥaraami wa sarraag. Laakin al insaan al bidxul be_l baab, huwa raavi_l xirfaan. Al ghafiir yaftaḥ leehu_l baab. Wa_l xirfaan yasmavu ṣootu, wa huwa yanaadi_l xirfaan bituuvu be_l usuum, wa yaguudum barra. Wa lamma yamarrig al xirfaan le barra, yamshi giddaamum, wa_l xirfaan yatbavuuhu, vashaan hum biyavrifu ṣootu. Laakin hum maa yatbavu_l ghariib abadan, laakin yahrabu minnu, vashaan hum maa biyavrifu ṣoot al ghariibiin.” Wa Yasuuv gaal leehum al masal da, laakin hum maa fihmu ash shi al kaan biguulu leehum. Valashaan da, Yasuuv gaal leehum kamaan, “Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, ana huwa baab al xirfaan. Kull aj jo gubbaali, hum ḥaraamiyya wa sarraagiin. Laakin al xirfaan maa simivu leehum. Ana huwa_l baab. ’In kaan waaḥid yadxul beiya, hu bikuun muxallaṣ, wa bidxul wa biṭlav wa yalga akl. Al ḥaraami maa biji illa vashaan yasrig wa yaktul wa yaxrab. Laakin ana jiit vashaan hum yalgu_l ḥayaat, wa yalguuha be_l kaamil. Ana huwa_r raavi_ṣ ṣaaliḥ. Wa_r raavi_ṣ ṣaaliḥ yaddi ḥayaatu fishaan al xirfaan. Wa laakin al mi’ajjir, al huwa mush ar raavi, wa_l xirfaan mush bituuvu, lamma yashuuf al marfaviin jaai, hu yasiib al xirfaan wa yahrab. Wa_l marfaviin yamsik al xirfaan wa yafartikum. Wa_l mi’ajjir yahrab, vashaan huwa mi’ajjir, wa maa bixalli baalu le_l xirfaan. Ana huwa_r raavi_ṣ ṣaaliḥ. Ana bavrif xirfaani, wa xirfaani biyavrifuuni. Zei maa al Abu biyavrifni, ana bavrif al Abu. Wa ana baddi ḥayaati vashaan al xirfaan. Wa ana vindi xirfaan taanyiin, wa hum maa min az zariiba di. Deel kamaan laazim ajiibum. Wa hum bismavu ṣooti. Wa bavdeen yakuun muraaḥ waaḥid wa raavi waaḥid. Wa valashaan kadi al Abu biḥibbni, vashaan ana baddi ḥayaati, wa baaxuda marra taanya. Maa fih waaḥid yaaxuda minni, laakin ana baddiiha min nafsi. Vindi sulṭa le addiiha, wa vindi sulṭa baaxuda kamaan. Ana gibilta_l amr da min Abuui.” Wa_l Yahuud ingasamu taani marra, be sabab al kalaam da. Wa kutaar minnahum gaalu, “Hu vindu sheeṭaan, wa hu majnuun. Vashaan shinu bitasmavu leehu?” Taanyiin gaalu, “Da maa kalaam insaan vindu sheeṭaan. (?) Ash sheeṭaan yagdar yaftaḥ vuyuun al vamyaan?” Wa kaan Viid at Tajdiid fi Uurushaliim. Wa kaan al wakit shita. Wa Yasuuv kaan bimshi fi_l heekal fi baraandat Suleemaan. Wa bavdeen, al Yahuud itlammu ḥawaleehu wa gaalu leehu, “Taxalliina nistanna le miteen? Iza inta_l Masiiḥ, guul leena be kalaam mafhuum.” Yasuuv radda wa gaal leehum, “Ana gulta leekum wa intu maa bit’aaminu. Al avmaal al ana bavmila be ism Abuui hum yash‐hadu leiya. Laakin intu maa bit’aaminu, vashaan intu maa min xirfaani, zei maa gulta leekum. Xirfaani bismavu ṣooti, wa ana bavrifum. Wa hum yatbavuuni. Wa ana baddiihum ḥayaat abadiyya, wa hum maa bimuutu abadan, wa maa fih waaḥid yagdar yashiilum min iidi. Abuui al addaahum leiya, hu akbar min kullahum. Wa maa fih waaḥid yagdar yashiilum min iid Abuui. Ana wa_l Abu waaḥid.” Al Yahuud rafavu ḥujaar kamaan vashaan yaktuluuhu beeha. Yasuuv radda valeehum wa gaal, “Ana warreetkum avmaal ṭaiba katiira min al Abu. Vashaan yaatu min al avmaal deel taḍrubuuni be_l ḥujaar?” Al Yahuud raddu wa gaalu leehu, “Niḥna maa binaḍrubak be ḥujaar vashaan vamal ṭaiyib, laakin vashaan at tajdiif, vashaan inta insaan bitavmil nafsak takuun Allaah.” Yasuuv radda valeehum wa gaal, “(?) Maa maktuub fi gaanuunkum, Ana gulta intu aaliha? Kilmat Allaah jaat leehum wa Allaah sammaahum aaliha. Wa maa mumkin yaksir al maktuub fi_l Kitaab. Valashaan da, (?) intu taguulu vala_l gaddasu_l Abu, wa rassalu le_d dunya, Inta tajaddif? vashaan ana gulta ana Ibn Allaah? Iza ana maa bavmil avmaal Abuui, maa ta’aaminu beiya. Laakin in kunta ana bavmila, wa intu maa bit’aaminu beiya, aaminu be_l avmaal, vashaan tavrifu wa tafhamu al Abu fiyya wa ana fi_l Abu.” Vashaan kida, jarrabu taani marra ’an yagbuḍu valeehu, laakin hu faat min been iideehum. Wa rajav kamaan le_ṭ ṭarf at taani le_l Urdunn, le_l makaan al Yuuḥanna kaan bivammid fiihu fi_l awwal, wa gavad hinaak. Wa naas kutaar jo leehu wa gaalu, “Yuuḥanna maa vamal wa laa valaama waaḥda. Wa laakin kull al kalaam al gaalu Yuuḥanna van ar raajil da kaan al ḥagg.” Wa naas kutaar aamanu beehu hinaak. Kaan fih insaan vaiyaan, wa huwa Lavaazar min Beetvanya, ḥillat Maryam wa Marta uxuta. Wa kaanat Maryam hiya ad dahanat ar Rabb be riiḥa, wa masaḥat rijleehu be shavara. Wa axuuha Lavaazar kaan vaiyaan. Vashaan kida, axwaat Lavaazar rassalu le Yasuuv wa gaalu leeehu, “Yaa Saiyid, shuuf, huwa_l inta bitḥibbu vaiyaan.” Wa lamma Yasuuv simiv, hu gaal, “Al vaya di mush le_l moot, laakin vashaan majd Allaah, vashaan Ibn Allaah yitmajjad beehu.” Wa Yasuuv kaan biḥibb Marta wa uxuta wa Lavaazar. Wa lamma simiv ’innu vaiyaan, gavad fi_l makaan al hu kaan fiihu yoomeen taani. Wa bavd kida, hu gaal le talaamiizu, “Tavaalu, namshi taani le_l Yahuudiyya.” At talaamiiz gaalu leehu, “Yaa Muvallim, hassav al Yahuud kaanu daayiriin yaḍrubuuk be_l ḥujaar. Wa inta daayir tamshi le hinaak taani?” Yasuuv radda valeehum wa gaal, “Mush iṭnaashar saava fi_l yoom? Iza waaḥid bimshi fi_n nahaar, hu maa bigav, vashaan huwa bishuuf nuur ad dunya di. Laakin iza yamshi fi_l leel, hu bigav, vashaan an nuur maa fih.” Wa bavd maa itkallam be da, gaal leehum, “Lavaazar ṣaaḥibna naam. Laakin ana maashi agawwimu min an noom.” Wa_t talaamiiz gaalu leehu, “Yaa Saiyid, iza kaan naam, hu maashi yakuun ṭaiyib.” Wa Yasuuv kaan yitkallam van mootu, wa hum fakkaru ’innu kaan bitkallam van an noom. Bavdeen Yasuuv gaal leehum be kalaam mafhuum, “Lavaazar maat. Wa ana farḥaan fishaankum ’inni maa kunta hinaak, valashaan intu ta’aaminu. Laakin xalliina namshi leehu.” Wa Tuuma al ismu_t Teemaan gaal le_t talaamiiz al mavaahu, “Tavaalu namshi, namuut mavaahu kamaan.” Wa lamma Yasuuv waṣal, ligaahu kaan fi_l gabr arbavat aiyaam. Wa Beetvanya kaanat gariiba min Uurushaliim, masaafat miileen tagriiban. Wa naas kutaar min al Yahuud jo vashaan yavazzu Maryam wa Marta van axuuhum. Wa lamma Marta simivat Yasuuv kaan jaai, mashat wa gaabalatu. Laakin Maryam gavadat fi_l beet. Marta gaalat le Yasuuv, “Yaa Saiyid, iza inta kunta hina, axuui maa kaan maat. Laakin ana vaarfa kull al bitaṭlubu min Ailaah, Allaah biddiihu leek.” Yasuuv gaal leeha, “Axuuki biguum taani.” Marta gaalat leehu, “Ana vaarfa huwa biguum fi_l giyaama, fi_l yoom al axiir.” Yasuuv gaal leeha, “Ana huwa_l giyaama wa_l ḥayaat. Wa_l bi’aamin beiya, wa law maat bikuun ḥai. Wa kullu waaḥid al kaan ḥai wa aaman beiya, maa yamuut le_l abad. (?) Inti bit’aamini be da?” Gaalat leehu, “Aiwa, yaa Saiyid, ana aamanta inta Ibn Allaah al ḥai aj jaai le_d dunya.” Wa lamma gaalat kida, mashat wa naadat uxuta Maryam be_s sirr, wa gaalat leeha, “Al Muvallim ja, wa huwa binaadiiki.” Wa hiya lamma simivat, gaamat gawwaam wa jaat leehu. Wa Yasuuv lissav maa kaan waṣal al ḥilla, laakin huwa kaan fi _l makaan al Marta gaabalatu fiihu. Valashaan kida al Yahuud al kaanu fi_l beet yavazzuuha, lamma shaafu Maryam gaamat gawwaam wa maragat, hum tibivooha wa iftakaru hiya maashya le_l gabr vashaan tabki hinaak. Wa lamma Maryam jaat le_l makaan al Yasuuv kaan fiihu, wa shaafatu, hiya wagavat fi rijleehu wa gaalat leehu, “Yaa Saiyid, iza inta kunta hina, axuui maa kaan maat.” Wa lamma Yasuuv shaafa tabki, wa_l Yahuud aj jo mavaaha yabku kamaan, ruuḥu kaan ḥaziin wa iḍṭarab. Wa gaal leehum, “Xaṭṭeetu jismu ween?” Gaalu leehu, “Yaa Saiyid, tavaal wa shuuf.” Yasuuv baka. Wa_l Yahuud gaalu, “Shuufu keef kaan biḥibbu.” Laakin bavḍ minnahum gaalu, “Huwa al fataḥ vuyuun al vamyaan, maa kaan yagdar yaxalli_r raajil da maa yamuut?” Wa marra taanya Yasuuv iḍṭarab be ḥuzn fi ruuḥu, wa ja le_l gabr. Wa kaanat maghaara, wa ḥajar kaan maxṭuuṭ valeeha. Yasuuv gaal, “Arfavu_l ḥajar.” Marta, uxut ar raajil al meyyit, gaalat leehu, “Yaa Saiyid, da vafan, vashaan huwa meyyit min muddat arbavat aiyaam.” Yasuuv gaal leeha, (?) “Ana maa gulta leeki, kaan aamanti, tashuufi majd Allaah?” Wa rafavu_l ḥajar, wa Yasuuv rafav vuyuunu le_s sama wa gaal, “Yaa Abuui, ashkurak vashaan simivta leiya. Wa ana virifta inta daaiman bitasmav leiya. Laakin vashaan an naas deel al waagfiin hina, ana gulta da, vashaan hum ya’aaminu inta rassaltani.” Wa lamma gaal da, koorak be ṣoot vaali, “Lavaazar, amrug barra!” Wa_l meyyit marag, wa iideehu wa rijleehu marbuuṭiin be rubaaṭ, wa washshu malfuuf be gumaash. Wa Yasuuv gaal leehum, “Fikkuuhu, wa xalluuhu yamshi.” Wa valashaan kida, kutaar min al Yahuud aj jo le Maryam wa shaafu_l vamalu Yasuuv, aamanu beehu. Laakin bavḍ minnahum maragu le_l Farriisiyyiin, wa gaalu leehum van al vamalu Yasuuv. Vashaan kida, al gusus al kubaar wa_l Farrisiyyiin jamavu_l majlis wa gaalu, “Binavmil shinu? Valashaan ar raajil da gaavid yavmil valaamaat katiira. Iza kaan naxalliihu yavmil kida, kullu_n naas bi’aaminu beehu. Wa bavdeen ar Ruumaan biju wa yaxrabu_l makaan bitaavna wa ummatna.” Wa waaḥid minnahum ismu Gayaafa al kaan ra’iis al gusus fi_s sana diik, gaal leehum, “Intu maa bitavrifu ḥaaja. Intu maa bitfakkiru ’innu aḥsan leekum insaan waaḥid yamuut van ash shavb, wa_n naas kullu maa yamuutu.” Laakin huwa maa gaal al kalaam da min nafsu, laakin vashaan hu kaan ra’iis al gusus fi_s sana diik, wa itnabba ’an Yasuuv maashi yamuut le_sh shavb. Wa maa vashaan al umma bass, laakin vashaan yajmav awlaad Allaah al mafarragiin le waaḥid. Wa min al yoom daak, hum kaanu yitkallamu mava bavḍ keef yaktuluuhu. Wa valashaan kida, Yasuuv maa kaan bimshi wa yabeyyin nafsu le_l Yahuud, laakinnu marag min hinaak le makaan gariib min al xala, le madiina isima Afraayim. Wa gavad hinaak mava talaamiizu. Wa kaan Viid al Fiṣaḥ bitaav al Yahuud gariib. Wa katiiriin ṭalavu min al ḥilal le Uurushaliim vashaan yaghassilu nufuusum zei vaadat al Yahuud. Wa kaanu yafattishu vala Yasuuv, wa_l waagfiin fi_l heekal gaalu waaḥid le_t taani, “Taftakiru shinu? Hu maa biji le_l viid?” Wa_l gusus al kubaar wa_l Farriisiyyiin addu amr, iza aiyi waaḥid virif huwa ween, laazim yaxabbirum vashaan yamsikuuhu. Bavd sittat aiyaam gubbaal Viid al Fiṣaḥ, Yasuuv ja le Beetvanya, wa da al makaan Lavaazar kaan yaskun fiihu. Wa Yasuuv kaan gawwam Lavaazar min been al meyyitiin. Wa hum vamalu leehu vasha hinaak. Wa Marta kaanat bitaxdim, wa Lavaazar kaan waaḥid min al gaavdiin mavaahu fi_ṭ ṭarabeeza. Wa Maryam shaalat gizaazat dihaan ṣaafi wa ghaali, wa dahanat rijleen Yasuuv, wa masaḥat rijleehu be shavara, wa_l beet itmala be riiḥat ad dihaan. Wa waaḥid min talaamiizu, wa huwa Yahuuza Simvaan al Isxariyuuṭi, al bavdeen maashi yasallimu, gaal, “Vashaan shinu maa yabiivu_d dihaan da be tultumiyyat jineeh, wa yadduuha le_l masaakiin?” Huwa gaal kida, maa vashaan kaan bifakkir fi_l masaakiin, laakin vashaan hu kaan ḥaraami, wa vashaan ṣanduug al guruush kaan mavaahu, wa kaan bishiil al bixuṭṭuuhu fiihu. Yasuuv gaal, “Xalluuha, hiya ḥafaẓat ad dihaan da le_l yoom al fiihu yadfanuuni. Vashaan al masaakiin mavaakum fi kullu wakit, laakin ana maa mavaakum fi kullu wakit.” Wa lamma naas kutaar min al Yahuud virfu Yasuuv kaan hinaak, hum jo, mush vashaan Yasuuv bass, laakin kamaan vashaan yashuufu Lavaazar, al gawwamu min been al meyyitiin. Vashaan kida, al gusus al kubaar itshaawaru keef yaktulu Lavaazar kamaan. Vashaan be sababu, kutaar min al Yahuud kaanu bimshu le Yasuuv wa ya’aaminu beehu. Wa taani yoom, aj jamav al kabiir aj jo le_l viid, simivu Yasuuv jaai le Uurushaliim. Wa hum axadu furuuv an naxal, wa maragu vashaan yagaabiluuhu. Wa kaanu bikooriku, “Uuṣanna! Mubaarak aj jaai b_ism ar Rabb, Malik Israa’iil.” Wa Yasuuv liga daḥash wa gavad valeehu, zei maa maktuub, “Maa taxaafi, yaa bint Sihyoon. Shuufi, al Malik bitaavik jaai, wa huwa gaavid vala daḥash, jana ḥumaara.” Wa_t talaamiiz maa fihimu_l ḥaajaat di fi_l awwal, laakin lamma Yasuuv itmajjad, fi_l wakit da hum itzakkaru_l ḥaajaat di kaanat maktuuba vannu, wa keef vamalu kida leehu. Wa_n naas al kaanu mavaahu lamma Yasuuv naada Lavaazar min al gabr, wa gawwamu min been al meyyitiin, an naas deel kaanu yash‐hadu van da. Valashaan kida, naas kutaar gaabaloohu vashaan simivu hu vamal al valaama di. Wa_l Farriisiyyiin gaalu bavḍahum le bavḍ, “Shuufu, intu maa bitagdaru tavmilu aiyi shi. Ad dunya kullu maashya waraahu.” Wa been an naas aṭ ṭalavu vashaan yavbudu fi_l viid, bavḍ minnahum kaanu naas Griigi. An naas deel jo le Fiilubbus al min Beetṣaida fi_j Jaliil, wa gaalu leehu, “Yaa saiyid, niḥna vaawziin nashuuf Yasuuv.” Fiilubbus ja wa gaal da le Andaraawus. Wa Andaraawus masha mava Fiilubbus, wa hum kallamu Yasuuv. Laakin Yasuuv gaal leehum, “As saava jaat vashaan Ibn al insaan yitmajjad. Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, illa teeraab ad dura yagav fi_l arḍ wa yamuut, yabga baraahu. Laakin iza maat, yajiib tamar katiir. Al biḥibb nafsu, biwaddira. Wa_l bikrah nafsu fi_d dunya di, biḥfaẓa le_l ḥayaat al abadiyya. ’In kaan waaḥid yaxdimni, laazim yatbavni. Wa_l maḥall al ana akuun fiihu, hinaak yakuun xaddaami kamaan. Wa iza kaan waaḥid yaxdimni, al Abu biḥtarimu. Hassav nafsi iḍṭarabat, wa ana baguul shinu? Yaa Abuui, xalliṣni min as saava di? Laa, laakin fishaan da ana jiit le_s saava di. Yaa Abuui, majjid ismak.” Bavdeen ja ṣoot min as sama wa gaal, “Majjadtu, wa bamajjidu kamaan.” Wa_n naas al kaanu waagfiin, simivu wa gaalu ṣoot al barg ja. Wa naas taanyiin gaalu, “Malaak kallamu.” Yasuuv radda wa gaal leehum, “Aṣ ṣoot da ja vashaankum, maa vashaanni. Hassav, deenuunat ad dunya di. Hassav birmu ra’iis ad dunya barra. Wa ana iza bakuun marfuuv min al arḍ, bajiib kull an naas leiya.” Huwa gaal kida vashaan yawarri yaatu moot hu kaan maashi yamuut. Wa_n naas raddu valeehu, “Niḥna simivna min al gaanuun, al Masiiḥ yistamirr le_l abad. Keef inta taguul laazim yarfavu Ibn al insaan? Minu huwa Ibn al insaan da?” Wa Yasuuv gaal leehum, “Lissav an nuur mavaakum le mudda giṣaira. Amshu maa daam leekum nuur, gubbaal maa aḍ ḍulumma taji valeekum. Wa_l bimshi fi_ḍ ḍulumma maa biyavrif huwa maashi ween. Aaminu be_n nuur maa daam vindakum nuur, vashaan takuunu awlaad an nuur.” Wa bavd maa Yasuuv itkallam, masha wa dassa nafsu minnahum. Wa mava ’innu Yasuuv vamal valaamaat katiira zei di giddaamum, hum lissav maa aamanu beehu. Vashaan yatimm al maktuub fi Ishavyaa an nabi al gaal, “Yaa Rabb, minu ṣaddag xabarna, wa le minu ar Rabb warra guwwatu?” Vashaan kida, maa gidru ya’aaminu, vashaan Ishavyaa gaal kamaan, “Wa huwa gafalu vuyuunum wa xalla guluubum zei ḥajar, vashaan maa bishuufu be vuyuunum walla bifhamu be guluubum, wa yarjavu wa ashfiihum.” Ishavyaa gaal kida valashaan shaaf majdu, wa itkallam vannu. Laakin mava daak, kutaar min ar ru’asaa aamanu beehu kamaan. Laakin le sabab al Farriisiyyiin, maa ivtarafu beehu. Hum xaayifiin bikuunu maṭruudiin min beet ar Rabb. Vashaan hum ḥabbu majd an naas aktar min majd Allaah. Wa Yasuuv naada wa gaal, “Al bi’aamin beiya, maa bi’aamin beiya bass, laakin beehu ar rassalni. Wa_l bishuufni bishuuf ar rassalni. Ana jiit vashaan akuun nuur le_d dunya, vashaan kull al bi’aamin beiya maa bistanna fi_ḍ ḍulumma. Iza waaḥid yasmav kalaami wa maa yavmil beehu, ana maa baḥkumu. Vashaan ana maa jiit aḥkum vala ad dunya, laakin vashaan axalliṣ ad dunya. Al birfuḍni wa maa yagbal kalaami, vindu waaḥid bidiinu. Al kalaam al ana itkallamta, bidiinu fi_l yoom al axiir. Vashaan ana maa itkallamta min nafsi, laakin al Abu ar rassalni huwa addaani amr aguul shinu wa atkallam shinu. Wa ana avrif al amr bitaavu huwa ḥayaat abadiyya. Wa_l batkallam beehu, ana batkallam kida zei al Abu gaal leiya.” Gubbaal Viid al Fiṣaḥ, lamma Yasuuv virif saavtu jaat vashaan yasiib ad dunya di, wa yamshi le_l Abu, hu ḥabb an naas bitaavu_l kaanu fi_d dunya, wa ḥabbaahum le_l aaxir. Wa kaan wakit al vasha, wa Ibliis xaṭṭ fi galib Yahuuza vashaan yasallimu leehum. Yasuuv virif ’in al Abu adda leehu kullu shi fi iideehu, wa ’innu ja min vind Allaah, wa yarjav le Allaah. Valashaan kida, hu gaam min al vasha, wa galav hiduumu_l barraani, wa rabaṭ wasṭu be fuuṭa. Wa bavdeen xaṭṭ mooya fi ṭisht, wa ibtada yaghassil rijleen at talaamiiz, wa yamsaḥa be_l fuuṭa al kaan rabaṭat beehu fi wasṭu. Wa ja le Simvaan Buṭrus. Wa Buṭrus gaal leehu, “Yaa Saiyid, inta taghassil rijleiya?” Yasuuv radda valeehu wa gaal, “Inta maa bitavrif hassav ana bavmil shinu, laakin inta maashi tafham bavdeen.” Buṭrus gaal leehu, “Inta maa taghassil rijleiya abadan.” Yasuuv gaal leehu, “ ’In kunta maa baghassilak, maa vindak juz mavaai.” Simvaan Buṭrus gaal leehu, “Yaa Saiyid, mush rijleiya bass, laakin iideiya wa raasi kamaan.” Yasuuv gaal leehu, “Al itghassal maa vaawiz illa ghasl rijleehu bass, vashaan jismu kullu naḍiif. Wa intu nuḍaaf, laakin mush kullukum.” Wa huwa virif minu daayir yasallimu. Vashaan kida gaal, “Maa kullukum nuḍaaf.” Wa bavd maa ghassal rijleehum, wa axad hiduumu wa gavad fi maḥallu taani marra, gaal leehum, “Intu bitavrifu ana vamalta leekum shinu? Intu bitnaaduuni Yaa Muvallim wa Yaa Saiyid, wa intu gultu_l ḥagg, vashaan ana kida. Wa ana_s Saiyid wa_l Muvallim. Ana ghassalta rijleekum. Wa intu kamaan laazim taghassilu rijleen bavḍakum bavḍ. Ana addeetkum masal, vashaan intu kamaan tavmilu zei maa ana vamalta leekum. Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, ’innu maa fih vabd akbar min saiyidu, wa laa rasuul akbar min ar rassalu. Iza viriftu_l ḥaajaat di, bitkuunu mubaarakiin iza tavmiluuhum. Ana maa batkallam van kullakum. Ana vaarif an naas al ixtartum. Laakin da vashaan yatimm al maktuub fi_l Kitaab, Al biyaakul mavaai al veesh, rafav valeiya kuraavu. Aguul leekum hassav gubbaal maa yaḥṣal, vashaan lamma yaḥṣal, ta’aaminu ana huwa. Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, al bigbal az zool al barassilu, bigbalni. Wa_l bigbalni, bigbal ar rassalni.” Lamma Yasuuv gaal kida, iḍṭarab be_r ruuḥ, wa shihid wa gaal, “Al ḥagg aguul leekum, waaḥid minnakum maashi yasallimni.” Wa_t talaamiiz kaanu yavaayinu le bavḍ, vashaan maa virifu huwa bikallim van minu. Wa waaḥid min talaamiizu kaan yintakil vala ṣadr Yasuuv, wa Yasuuv kaan biḥibbu. Simvaan Buṭrus ashshar leehu wa gaal, “Warriina huwa bikallim van minu.” Wa_t tilmiiz daak intakal vala ṣadr Yasuuv wa gaal leehu, “Yaa Saiyid, huwa minu?” Yasuuv radda valeehu wa gaal, “Az zool al baddiihu ḥittat al veesh lamma daxxalta fi_l mulaaḥ, da huwa.” Bavdeen Yasuuv daxxal al veesh fi_l mulaaḥ wa addaahu le Yahuuza ibn Simvaan al Isxariyuuṭi. Wa bavd maa axad al veesh, ash Sheeṭaan daxal fiihu. Wa Yasuuv gaal leehu, “Ad daayir tavmilu, avmilu gawaam.” Wa maa fih waaḥid min al gaavdiin fi_ṭ ṭarabeeza fihim vashaan shinu huwa gaal kida. Valashaan Yahuuza kaan vindu_ṣ ṣanduug, bavḍ minnahum fakkaru ’innu Yasuuv gaal leehu yashtari_l ḥaajaat al hum vaawziin le_l viid, walla yaddi shi le_l masaakiin. Vashaan kida, lamma Yahuuza axad al veesh, marag ṭawwaali. Wa_d dunya kaanat leel. Wa lamma Yahuuza marag barra, Yasuuv gaal, “Hassav di, Ibn al insaan itmajjad, wa Allaah itmajjad fiihu. ’In kaan Allaah itmajjad fiihu, Allaah bimajjid al Ibn fi nafsu, wa yamajjidu be surva. Yaa awlaadi, ana mavaakum mudda giṣaira bavd da. Intu bitfattishu valeiya. Wa zei maa ana gulta le_l Yahuud, baguul leekum, Al maḥall al ana maashi leehu, intu maa bitagdaru taju. Ana baddiikum amr jadiid, vashaan taḥibbu bavḍakum bavḍ. Zei maa ana ḥabbeetkum, intu kamaan taḥibbu bavḍakum bavḍ. Be kida, an naas biyavrifu intu talaamiizi, iza kaan vindakum maḥabba bavḍakum bavḍ.” Simvaan Buṭrus gaal leehu, “Yaa Saiyid, inta maashi ween?” Yasuuv radda valeehu wa gaal, “Al maḥall al ana maashi leehu, inta maa tagdar tamshi leehu hassav, wa laakin inta bitatbavni fi_l aaxir.” Buṭrus gaal leehu, “Yaa Saiyid, vashaan shinu maa bagdar atbavak hassav? Ana baddi ḥayaati fishaanak.” Yasuuv radda wa gaal leehu, “Inta taddi ḥayaatak fishaanni? Al ḥagg al ḥagg aguul leek, gubbaal maa ad diik yakoorik, inta maashi tankirni talaata marraat. Maa taḍṭaribu fi guluubkum. Intu bit’aaminu be Allaah, aaminu beiya. Fi beet Abuui masaakin katiira. Wa kaan mush kida, kunta gulta leekum. Ana maashi vashaan ajahhiz leekum makaan. Wa lamma amshi wa ajahhiz leekum makaan, baji taani wa baaxudkum le nafsi. Wa_l maḥall al ana bakuun fiihu, intu takuunu fiihu kamaan. Wa intu tavrifu_ṭ ṭariig le_l maḥall al ana maashi leehu.” Tuuma gaal leehu, “Yaa Saiyid, niḥna maa binavrif inta maashi ween. Keef nagdar navrif aṭ ṭariig?” Yasuuv gaal leehu, “Ana huwa_ṭ ṭariig wa_l ḥagg wa_l ḥayaat. Maa fih waaḥid yaji le_l Abu illa beiya. Iza intu viriftuuni, kuntu viriftu Abuui kamaan. Wa min hassav tavrifuuhu wa shuftuuhu kamaan.” Fiilubbus gaal leehu, “Yaa Saiyid, warriina_l Abu wa bikuun kifaaya leena.” Yasuuv gaal leehu, “Ana mavaakum mudda ṭawiila zei di, wa lighaayat hassav maa tavrifni, yaa Fiilubbus? Ash shaafni shaaf Abuui. Keef inta taguul, Warriina_l Abu? Inta maa bit’aamin ana fi_l Abu wa_l Abu fiyya? Al kalaam al ana baguulu leekum, maa batkallam beehu min nafsi. Laakin al Abu al gaavid fiyya, huwa biyavmil avmaalu. Ṣaddiguuni ana fi_l Abu wa_l Abu fiyya. Walla ṣaddiguuni be sabab al avmaal nafsa. Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, al bi’aamin beiya, al avmaal al ana bavmila, huwa kamaan yavmila. Wa yavmil akbar minnaha, vashaan ana maashi le_l Abu. Wa aiyi shi sa’altu b_ismi, ana bavmilu, vashaan al Ibn yajiib majd le_l Abu. Wa iza sa’altu aiya ḥaaja b_ismi, ana bavmila. Iza taḥibbuuni, intu maashiin taḥfaẓu awaamiri. W_ana aṭlub min al Abu vashaan yaddiikum Musaavid taani, vashaan yakuun mavaakum le_l abad, yavni Ruuḥ al ḥagg. Naas ad dunya maa bigdaru yagbaluuhu, vashaan hum maa yashuufuuhu wa laa yavrifuuhu. Laakin intu bitavrifuuhu, vashaan huwa gaavid mavaakum wa bikuun fiikum. Ana maa baxalliikum zei awlaad biduun waalideen. Ana bajiikum taani. Bavd shwaiya ad dunya maa maashya tashuufni taani marra, laakin intu bitshuufuuni. Valashaan ana ḥai, intu kamaan bitaḥyu. Fi_l yoom daak, intu maashiin tavrifu ana fi_l Abu, wa intu fiyya, wa ana fiikum. Al vindu awaamiri wa yaḥfaẓa, da huwa al biḥibbni. Wa_z zool al biḥibbni, Abuui biḥibbu. Wa ana baḥibbu, wa bawarri nafsi leehu.” Yahuuza, al mush al Isxariyuuṭi, gaal leehu, “Yaa Rabb, keef tawarri nafsak leena wa mush le_d dunya?” Yasuuv radda valeehu, “Iza waaḥid biḥibbni, hu biḥfaẓ kalaami. Wa Abuui biḥibbu. Wa niḥna binaji leehu wa navmil beetna mavaahu. Al maa biḥibbni maa biḥfaẓ kalaami. Wa_l kalaam al intu bitasmavuuhu maa bitaavi, laakin bitaav al Abu ar rassalni. Ana kallamtakum be_l ḥaajaat di wa ana mavaakum. Wa laakin al Musaavid, al huwa_r Ruuḥ al Gudus, al Abu birassilu b_ismi, huwa bivallimkum kullu ḥaaja, wa yazakkirkum be kull al gultu leekum. Ana baxalli salaam mavaakum. Baddiikum salaami. Ana maa baddiikum zei maa ad dunya bitaddi. Maa taḍṭaribu fi guluubkum, wa maa taxaafu. Intu simivtu ’inni gulta leekum, Ana maashi wa baji leekum taani. Wa iza intu bitḥibbuuni, kuntu tafraḥu, vashaan ana maashi le_l Abu. Valashaan al Abu akbar minni. Wa ana gulta leekum hassav gubbaal maa yaḥṣal, vashaan lamma yaḥṣal, ta’aaminu. Ana maa batkallam mavaakum katiir bavd da, vashaan ra’iis ad dunya di jaai, wa huwa maa vindu gudra valeiya. Laakin vashaan ad dunya tafham ’inni aḥibb al Abu, wa ana avmil zei maa al Abu amarni. Guumu, namshi min hina. Ana huwa shajarat al vinab al ḥagiigi, wa Abuui huwa_j jinaaini bitaav al vinab. Kullu farav fiyya al maa bijiib tamar, hu bigṭavu, wa_l farav al bijiib tamar, hu binaḍḍifu vashaan bijiib tamar aktar. Intu hassav nuḍaaf be sabab al kalaam al kallamtakum beehu. Askunu fiyya wa ana fiikum. Al farav maa yagdar yajiib tamar be nafsu illa yaskun fi shajarat al vinab. Wa intu kamaan maa tagdaru tajiibu tamar illa taskunu fiyya. Ana shajarat al vinab wa intu_l furuuv. Al biskun fiyya, wa ana fiihu, huwa_l bijiib tamar katiir. Vashaan intu biduuni maa tagdaru tavmilu ḥaaja. Iza waaḥid maa yaskun fiyya, yarmuuhu barra zei al farav al yanshaf. Wa yalimmu_l furuuv wa yarmuuhu fi_n naar wa yaḥraguuha. Iza taskun fiyya wa kalaami yaskun fiikum, intu bitaṭlubu_d daayiriinu, wa yakuun leekum. Be da, Abuui yitmajjad iza tajiibu tamar katiir, wa kida bitkuunu talaamiizi. Zei maa al Abu ḥabbaani, ana kamaan ḥabbeetkum. Askunu fi maḥabbati. Iza ḥafaẓtu awaamiri, bitaskunu fi maḥabbati, zei maa ana ḥafaẓta awaamir Abuui, wa askun fi maḥabbatu. Ana kallamtakum be da, vashaan faraḥi yaskun fiikum, wa faraḥkum yatimm. Da amri, taḥibbu bavḍakum bavḍ zei ana ḥabbeetkum. Maa fih insaan vindu maḥabba avẓam min kida, ’an waaḥid biddi nafsu fishaan al maḥbuubiin. Intu maḥbuubiin leiya iza tavmilu zei maa baamurkum. Bavd da maa basammiikum xaddaamiin, vashaan al xaddaam maa biyavrif al biyavmil saiyidu. Laakin ana sammeetkum maḥbuubiin, vashaan ana kallamtakum be kull as simivtu min Abuui. Intu maa ixtartuuni, laakin ana ixtartakum wa vayyantakum vashaan tamshu wa tajiibu tamar, wa tamarkum bistamirr. Vashaan al Abu biddiikum kull al bitaṭlubuuhu b_ismi. Da amri, ’an taḥibbu bavḍakum bavḍ. Iza naas ad dunya bikrahuukum, avrifu hum kirihooni gubbaalkum. Iza kuntu min ad dunya, naas ad dunya kaanu biḥibbuukum. Wa intu mush min ad dunya, laakin ana ixtartakum min ad dunya. Valashaan kida, naas ad dunya bikrahuukum. Itzakkaru al kalaam al gultu leekum, Al xaddaam maa akbar min siidu. Iza ṭaradooni, hum maashiin biṭruduukum. Wa iza kaanu ḥafaẓu kalaami, hum biḥfaẓu kalaamkum. Laakin hum biyavmilu kullu da leekum fishaan ismi, vashaan hum maa vaarfiin ar rassalni. Iza ana maa jiit wa kallamtahum, maa kaanat vindahum xaṭiyya. Laakin hassav maa vindahum aiyi vuzr fi xaṭiyyatum. Al bikrahni bikrah Abuui kamaan. Ana vamalta beenum avmaal zool taani maa vamala. Valashaan kida vindahum xaṭiyya. Laakin hassav hum shaafu wa kirhooni ana wa Abuui. Laakin vashaan tatimm al kilma al maktuuba fi gaanuunum, Hum kirhooni biduun sabab. Wa lamma_l Musaavid yaji, al ana barassilu leekum min al Abu, yavni Ruuḥ al ḥagg al biji min al Abu, huwa bish‐had leiya. Wa intu kamaan tash‐hadu leiya, vashaan intu mavaai min al bidaaya. Ana gulta leekum kullu da vashaan maa tagavu. Hum biṭruduukum min buyuut ar Rabb. Laakin saava bitaji, fiiha aiyi waaḥid al biktulkum yaftakir huwa bixdim Allaah. Wa biyavmilu beekum kida fishaan hum maa virfu_l Abu walla virfooni. Ana kallamtakum be da hassav, vashaan lamma saavatum taji, titzakkaru ana gulta leekum da kullu. Ana maa kallamtakum be da fi_l awwal, valashaanni kunta mavaakum. Laakin hassav ana maashi le_r rassalni. Wa maa fih waaḥid minnakum yas’alni, Inta maashi ween? Laakin vashaan ana gulta leekum da, guluubkum itmalat be_l ḥuzn. Laakin aguul leekum al ḥagg, aḥsan leekum ana amshi. Vashaan iza ana maa masheet, al Musaavid maa bijiikum. Laakin iza masheet, barassilu leekum. Wa lamma daak yaji, biwabbix ad dunya vala_l xaṭiyya wa vala_l birr wa vala_d deenuuna. Hu yawabbix ad dunya vala xaṭiyya vashaan maa bi’aaminu beiya. Wa vala_l birr vashaan ana maashi le Abuui, wa intu maa bitshuufuuni taani. Wa vala_d deenuuna vashaan ra’iis ad dunya di kaan maḥkuum valeehu. Ana vindi ḥaajaat katiira aguula leekum, laakin intu maa bitagdaru tafhamuuha hassav. Laakin lamma Ruuḥ al ḥagg yaji, huwa biwarriikum kull al ḥagg. Vashaan huwa maa bitkallam min nafsu, laakin kull al bismav, hu bitkallam beehu. Wa biwarriikum al ḥaajaat aj jaaiya. Huwa bimajjidni, vashaan huwa biyaaxud min al vindi wa bikallimkum. Kullu shi bitaav al Abu, huwa bitaavi. Vashaan kida, gulta ar Ruuḥ biyaaxud min al vindi, wa biwarriihu leekum. Bavd shwaiya intu maa bitshuufuuni. Wa kamaan bavd shwaiya intu bitshuufuuni.” Bavḍ min talaamiizu gaalu bavḍahum le bavḍ, “Da shinu huwa biguul leena, Bavd shwaiya maa bitshuufuuni, wa kamaan bavd shwaiya bitshuufuuni, wa, Vashaan ana maashi le_l Abu?” Wa gaalu, “Mavna al kalaam da shinu al huwa biguul, Bavd shwaiya? Niḥna maa navrif huwa biguul shinu.” Yasuuv virif hum vaawziin yas’aluuhu. Wa vashaan kida gaal leehum, “Intu bitas’alu beenkum van da? vashaan ana gulta, Bavd shwaiya maa bitshuufuuni, wa bavd shwaiya kamaan bitshuufuuni? Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, Intu bitabku wa bitkooriku, wa_d dunya tafraḥ. Intu bitaḥzanu, laakin ḥuznakum bitghayyar le faraḥ. Al mara lamma talid bitaḥzan, vashaan saavata jaat. Laakin bavd maa wildat aṭ ṭifl, maa bititzakkar al wajav al kaanat vindaha. Hiya takuun mabsuuṭa vashaan insaan itwalad fi_d dunya. Wa vashaan kida, intu vindakum ḥuzn hassav. Laakin ana bashuufkum marra taanya, wa guluubkum bikuunu mabsuuṭiin. Wa maa fih zool yashiil al faraḥ bitaavkum minnakum. Wa fi_l yoom daak, maa bitas’aluuni aiyi shi. Al ḥagg al ḥagg aguul leekum, kull al bitaṭlubuuhu min al Abu b_ismi, biddiihu leekum. Lighaayat hassav, intu maa ṭalabtu ḥaaja b_ismi. Aṭlubu, tagbalu, valashaan faraḥkum yakuun kaamil. Ana gulta da leekum hassav be amsaal. Laakin saava bitaji lamma maa bakallimkum be amsaal bavd da. Fi_l wakit da bakallimkum van al Abu biduun sirr. Wa fi_l yoom daak, intu bitaṭlubu b_ismi. Wa maa baguul leekum ana bas’al al Abu fishaankum. Vashaan al Abu nafsu biḥibbkum, vashaankum ḥabbeetuuni, wa aamantu ana jiit min Allaah. Ana jiit min vind al Abu, wa daxalta_d dunya. Wa ana kamaan basiib ad dunya wa bamshi le_l Abu.” Talaamiizu gaalu leehu, “Hassav inta bititkallam kalaam mafhuum, wa maa taguul masal waaḥid. Hassav di binavrif inta bitavrif kullu shi. Wa maa taḥtaaj le zool yas’alak. Vashaan kida bin’aamin inta jiit min Allaah.” Yasuuv gaal leehum, “Hassav intu bit’aaminu? Saava bitaji, wa_s saava di hassav, fiiha kullu waaḥid bitfarrag le beetu. Wa yaxalluuni baraai, laakin ana maa baraai, vashaan al Abu mavaai. Kallamtakum kida vashaan yakuun leehum salaam fiyya. Fi_d dunya yakuun vindakum tavb. Wa laakin shiddu ḥeelkum, ana ghalabta_d dunya.” Wa lamma Yasuuv itkallam al kalaam da, rafav vuyuunu le_s sama wa gaal, “Yaa Abuui, as saava jaat. Majjid Ibnak vashaan Ibnak yamajjidak kamaan. Vashaan inta addeet leehu sulṭa vala kullu zool, vashaan yaddi_l ḥayaat al abadiyya le kull al addeetum leehu. Wa di hiya_l ḥayaat al abadiyya, ’an yavrifuuk inta al Ilaah al ḥagiigi waḥdak, wa Yasuuv al Masiiḥ ar rassaltu. Ana majjadtak vala_l arḍ, wa ana tammeet al vamal al addeetu leiya vashaan avmilu. Wa hassav di, yaa Abuui, majjidni be nafsak, be_l majd al kaan vindi mavaak gubbaal bidaayat ad dunya. Ana warreet ismak le_n naas al addeetum leiya min ad dunya. Hum kaanu leek, wa inta addeetum leiya, wa hum ḥafaẓu kalaamak. Wa hassav, hum virifu ’in kull al addeetu leiya, huwa jaai minnak. Vashaan al kalaam al inta addeetu leiya, ana addeetu leehum. Wa hum gibilu wa virifu tamaam ana jiit minnak, wa aamanu inta rassaltani. Ana baṣalli fishaanum. Wa ana maa baṣalli fishaan xaaṭir ad dunya. Laakin baṣalli fishaan deel al addeetum leiya min ad dunya, vashaan hum leek. Wa kull al vindi, huwa leek. Wa kull al vindak, huwa leiya. Wa ana vindi majd fishaanum. Ana maa bakuun fi_d dunya bavd da, laakin hum fi_d dunya. Wa ana jaai leek. Yaa Abuui_l gudduus, aḥfaẓum fi ismak, al addeetum leiya, vashaan yakuunu waaḥid zei maa niḥna waaḥid. Lamma kunta mavaahum fi_d dunya, kunta aḥfaẓum fi ismak. Al addeetum leiya ḥafaẓtum. Wa maa itwaddar minnahum wa laa waaḥid, illa ibn al xaraab, vashaan yatimm al Kitaab. Laakin hassav ana jaai leek. Wa ana batkallam be_l ḥaajaat di fi_d dunya, vashaan yakuun vindahum fi nufuusum faraḥ kaamil minni. Ana addeetum kalaamak. Wa naas ad dunya kirhoohum, vashaan hum maa min ad dunya, zei maa ana maa min ad dunya. Ana maa bas’al vashaan taaxudum min ad dunya, laakin vashaan taḥfaẓum min ash sharr. Hum mush min ad dunya, zei maa ana mush min ad dunya. Gaddisum fi ḥaggak. Kalaamak huwa_l ḥagg. Zei maa rassaltani le_d dunya, ana rassaltahum le_d dunya kamaan. Wa ana bagaddis nafsi vashaanum, fishaan hum yakuunu magaddasiin fi_l ḥagg kamaan. Ana maa baṣalli vashaan deel bass, laakin kamaan vashaan al bi’aaminu beiya be kalaamum. Ana baṣalli vashaan kulluhum bikuunu waaḥid, zei maa inta fiyya yaa Abuui, wa ana fiik. Wa baṣalli kamaan vashaan hum bikuunu fiina, fishaan naas ad dunya bi’aaminu inta rassaltani. Wa ana addeetum al majd al inta addeetu leiya, vashaan yakuunu waaḥid zei maa niḥna waaḥid. Ana fiihum wa inta fiyya, vashaan yakuunu makammaliin le waaḥid. Be da, xalli naas ad dunya yavrifu inta rassaltani, wa ḥabbeetum zei maa ḥabbeetni. Yaa Abuui, ana vaawiz deel al addeetum leiya yakuunu mavaai fi_l maḥall al ana bakuun fiihu. Ana vaawizum yashuufu_l majd bitaavi al inta addeetu leiya, vashaan inta ḥabbeetni gubbaal xaliigat ad dunya. Yaa_l Abu_l baarr, naas ad dunya maa virfook, laakin ana viriftak. Wa deel virfu inta rassaltani. Wa ana warreet leehum ismak, wa ana bawarriihum. Wa ana basawwi da vashaan al maḥabba al inta ḥabbeetni beehu bikuun fiihum, wa ana akuun fiihum.” Wa lamma Yasuuv gaal al kalaam da, marag mava talaamiizu le_j jamb at taani le waadi Gidruun. Hinaak kaanat fih jineena, wa Yasuuv wa talaamiizu daxalooha. Wa Yahuuza, al bisallimu, kaan yavrif al makaan, vashaan Yasuuv kaan bijtamiv hinaak marraat katiira mava talaamiizu. Valashaan kida, Yahuuza axad jamaava min al vasaakir, wa xaddaamiin min al gusus al kubaar wa_l Farriisiyyiin. Wa hum jo le hinaak shaayiliin lambaat wa silaaḥ. Bavdeen Yasuuv, wa huwa vaarif kull al ḥaajaat al biju valeehu, marag leehum. Wa gaal, “Intu daayiriin minu?” Gaalu leehu, “Yasuuv an Naaṣiri.” Yasuuv gaal leehum, “Ana huwa.” Wa Yahuuza al bisallimu kaan waagif mavaahum. Wa lamma gaal, “Ana huwa,” hum rajavu le wara, wa wagavu vala_l arḍ. Wa sa’alum taani, “Intu daayiriin minu?” Gaalu, “Yasuuv an Naaṣiri.” Yasuuv radda valeehum wa gaal, “Ana gulta leekum ana huwa. Kaan intu daayiriinni, xallu deel yamrugu.” Da ḥaṣal vashaan yatimm al kalaam al gaalu, “Al addeetum leiya, maa itwaddar minnahum wa laa waaḥid.” Wa Simvaan Buṭrus kaan vindu seef. Wa shaalu wa ḍarab vabd ra’iis al gusus, wa gaṭav aḍaanu_l yamiin. Wa ism al vabd kaan Malxus. Wa Yasuuv gaal le Buṭrus, “Xuṭṭ as seef fi maḥallu. Kubbaayat al wajav al Abu addaani, maa bashraba?” Wa bavdeen al vasaakir wa_ḍ ḍaabiṭ bitaavum wa xaddaamiin al Yahuud, gabaḍu vala Yasuuv wa rabaṭoohu. Wa jaaboohu fi_l awwal le Ḥannaan, vashaan huwa kaan nasiib Giyaafa al kaan ra’iis al gusus fi_s sana diik. Wa kaan Giyaafa al gaal le_l Yahuud, “Axeer zool waaḥid yamuut fishaan an naas.” Wa Simvaan Buṭrus wa tilmiiz taani kaanu yatbavu Yasuuv. Wa_t tilmiiz daak kaan mavruuf vind ra’iis al gusus. Wa kida hu daxal mava Yasuuv le ḥoosh ra’iis al gusus. Laakin Buṭrus kaan waagif vind al baab barra. Wa_t tilmiiz at taani, al kaan mavruuf vind ra’iis al gusus, ṭalav barra, wa kallam al xaddaama_l bitaḥras al baab. Wa xalla Buṭrus yadxul. Wa_l xaddaama_l bitaḥras al baab gaalat le Buṭrus, “Inta kamaan mush waaḥid min talaamiiz al insaan da?” Wa Buṭrus gaal leeha, “Laa, mush ana.” Wa_l xaddaamiin wa_ḍ ḍubbaaṭ kaanu waagfiin, wa hum wallavu_n naar. Wa vashaan kaan baarid, kaanu bidaffu. Wa Buṭrus kaan waagif mavaahum yadaffi nafsu. Wa bavd da, ra’iis al gusus sa’al Yasuuv van talaamiizu wa van tavliimu. Wa Yasuuv gaal leehu, “Ana itkallamta giddaam an naas. Wa ana vallamta kullu wakit fi buyuut ar Rabb wa fi_l heekal, al makaan al bilimmu fiihu kull al Yahuud. Wa maa itkallamta aiyi shi be_s sirr. Vashaan shinu bitas’alni ana? As’al an naas as simivu kalaami. Shuufu! Deel yavrifu ana gulta shinu.” Wa lamma Yasuuv gaal kida, waaḥid min al xaddaamiin kaan waagif gariib, wa hu ḍarab Yasuuv be iidu. Wa gaal leehu, “Kida tarudd vala ra’iis al gusus?” Yasuuv radda valeehu wa gaal, “Iza itkallamta be ghalaṭ, warriini_l ghalaṭ. Wa iza itkallamta kwaiyis, vashaan shinu bitaḍrubni?” Bavdeen Ḥannaan rassalu marbuuṭ le Giyaafa ra’iis al gusus. Wa Simvaan Buṭrus kaan waagif yadaffi nafsu. Wa gaalu leehu, “Inta maa waaḥid min talaamiizu kamaan?” Wa huwa nakar wa gaal, “Mush ana.” Waaḥid min vabiid ra’iis al gusus, kaan fih. Wa huwa nasiib ar raajil al Buṭrus gaṭav aḍaanu. Ar raajil da gaal leehu, “(?) Ana maa shuftak mavaahu fi_j jineena?” Wa Buṭrus nakar marra taanya. Wa ṭawwaali ad diik koorak. Wa bavdeen jaabu Yasuuv min Giyaafa le beet al mudiir. Wa kaan aṣ ṣabaaḥ. Wa hum maa daxalu le beet al mudiir, vashaan maa yanajjisu nufuusum wa laakin yagdaru yaaklu_l Fiṣaḥ. Wa Biilaaṭus ṭalav leehum barra wa gaal, “Intu tashtaku be shinu vala_r raajil da?” Hum raddu wa gaalu leehu, “Iza maa kaan vaamil ḥaajaat baṭṭaala, maa kunna sallamnaahu leek.” Biilaaṭus gaal leehum, “Shiiluuhu intu, wa_aḥkumu valeehu be ḥasab al gaanuun bitaavkum.” Wa_l Yahuud gaalu leehu, “Maa vindana sulṭa naktul zool.” Vashaan yatimm kalaam Yasuuv, al gaalu vashaan yawarri beehu yaatu moot kaan maashi yamuut. Wa bavdeen Biilaaṭus daxal beet al mudiir, wa naada Yasuuv, wa gaal leehu, “Inta Malik al Yahuud?” Yasuuv radda valeehu wa gaal, “Inta bitguul al kalaam da min nafsak? walla naas taanyiin gaalu leek kida vanni?” Biilaaṭus radda valeehu wa gaal, “Ana Yahuudi? Shavbak wa_l gusus al kubaar sallamook leiya. Inta vamalta shinu?” Yasuuv gaal leehu, “Malakuuti maa min ad dunya di. Iza malakuuti min ad dunya di, xaddaamiini biḥaaribu, vashaan maa batsallam le_l Yahuud. Laakin hassav malakuuti maa min ad dunya.” Wa Biilaaṭus gaal leehu, “Vala kida inta malik?” Yasuuv gaal leehu, “Inta bitguul ana malik. Vashaan kida ana itwaladta, wa vashaan kida ana jiit le_d dunya, vashaan ash‐had le_l ḥagg. Kullu waaḥid al yaḥibb al ḥagg yasmav ṣooti.” Biilaaṭus gaal leehu, “Al ḥagg shinu?” Wa lamma gaal kida, marag taani le_l Yahuud, wa gaal leehum, “Ana maa ligiit zanb fiihu. Wa vindakum vaada afikk leekum waaḥid fi_l Fiṣaḥ. Intu daayiriinni afikk leekum Malik al Yahuud?” Wa kooraku taani marra wa gaalu, “Laa, maa ar raajil da, laakin Baraabaas.” Wa Baraabaas kaan ḥaraami. Bavdeen Biilaaṭus axad Yasuuv wa jaladu. Wa_l vasaakir vamalu taaj min shook, wa xaṭṭoohu vala raasu, wa labbasoohu jallabiyya ḥamra. Wa kaanu yamshu leehu wa biguulu, “As salaam, yaa Malik al Yahuud!” Wa kaanu yaḍrubuuhu be iideehum. Wa Biilaaṭus marag barra marra taanya, wa gaal leehum, “Shuufu, ana baṭallivu leekum barra vashaan tavrifu ana maa ligiit fiihu zanb waaḥid.” Wa Yasuuv ṭalav barra, wa huwa laabis taaj ash shook foog raasu wa_j jallabiyya al ḥamra. Wa Biilaaṭus gaal leehum, “Ahu da_l insaan.” Wa lamma_l gusus al kubaar wa_l xaddaamiin shaafoohu, kooraku, wa gaalu, “Aṣlubu, Aṣlubu!” Biilaaṭus gaal leehum, “Uxduuhu intu, W_aṣlubuuhu, vashaan ana maa ligiit zanb fiihu.” Al Yahuud gaalu leehu, “Vindana gaanuun, wa ḥasab gaanuunna, hu laazim yamuut, vashaan huwa vamal nafsu Ibn Allaah.” Wa lamma Biilaaṭus simiv al kalaam da, xaaf shadiid. Wa daxal beet al mudiir taani marra wa gaal le Yasuuv, “Min ween inta?” Laakin Yasuuv maa radda valeehu. Wa Biilaaṭus gaal leehu, “Inta maa daayir tarudd valeiya? Inta maa vaarif vindi sulṭa vashaan afikkak? wa sulṭa vashaan aṣlubak?” Yasuuv radda valeehu wa gaal, “Inta maa vindak sulṭa valeiya abadan iza maa kaan leek sulṭa min foog. Vashaan kida, al waaḥid as sallamni leek, vindu xaṭiyya akbar.” Min al wakit daak, Biilaaṭus kaan vaawiz yafikku, laakin al Yahuud kaanu yakooriku, wa yaguulu, “Kaan inta fakkeet az zool da, maa takuun ṣaaḥib le Geeṣar. Kull al bisawwi nafsu malik, huwa ḍidd Geeṣar.” Wa lamma Biilaaṭus simiv al kalaam da, hu jaab Yasuuv barra, wa gavad vala kursi_l ḥukm fi makaan ismu be_l Vibraaniyya, Jabbaata, yavni, al balaaṭ. Wa da kaan Yoom al Istivdaad le Viid al Fiṣaḥ. Wa_l wakit kaan as saava iṭnaashar tagriiban. Bavdeen Biilaaṭus gaal le_l Yahuud, “Shuufu malikkum.” Laakin kooraku, “Uxdu! Uxdu w_aṣlubu!” Biilaaṭus gaal leehum, “(?) Aṣlub al Malik bitaavkum?” Al gusus al kubaar raddu valeehu wa gaalu, “Maa vindana malik illa Geeṣar!” Bavd kida, sallamu leehum vashaan yaṣlubuuhu. Wa axadu Yasuuv, wa hu shaayil ṣaliibu, le_l makaan al biguulu vannu makaan aj jumjuma, wa ismu be_l Vibraaniyya, Juljusa. Wa hinaak ṣalaboohu, wa ṣalabu itneen taanyiin mavaahu, waaḥid min hina wa waaḥid min hinaak, wa Yasuuv fi_l wasiṭ. Wa Biilaaṭus katab kitaaba wa xaṭṭa vala_ṣ ṣaliib. Wa kaan maktuub, “Yasuuv an Naaṣiri, Malik al Yahuud.” Wa katiir min al Yahuud garu_l kitaaba di, vashaan al maḥall al hu kaan inṣalab fiihu kaan gariib min al madiina. Wa kaan maktuub be_l lughaat al Vibraaniyya wa_l Griigi Wa_l Laatiiniyya. Wa_l gusus al kubaar gaalu le Biilaaṭus, “Maa taktib, Malik al Yahuud, laakin, Huwa gaal, Ana Malik al Yahuud.” Biilaaṭus radda wa gaal leehum, “Al katabtu xalaaṣ, katabtu.” Bavdeen al vasaakir, lamma kaanu biṣlubu Yasuuv, axadu hiduumu. Wa gasamoohu arbavat agsaam, le kullu vaskari gisim. Wa axadu_l gamiiṣ kamaan. Wa_l gamiiṣ kaan biduun xiyaaṭa, mavmuul ḥitta waaḥda min foog le tiḥit. Wa gaalu bavḍahum le bavḍ, “Maa nashruṭu, laakin narmi gurva wa nashuuf al gurva yagav le minu.” Valashaan yatimm al maktuub fi_l Kitaab, “Gassamu hiduumi beenum, wa vala gamiiṣi ramu gurva.” Vashaan kida al vasaakir vamalu da. Wa umm Yasuuv, wa uxut ummu, Maryam marat Kuluuba, wa Maryam al Majdaliyya wagafu gariib le ṣaliib Yasuuv. Wa lamma Yasuuv shaaf ummu, wa_t tilmiiz al kaan biḥibbu waagif gariib, gaal le ummu, “Yaa sitt, shuufi, ibnak.” Wa gaal le_t tilmiiz, “Shuuf, ummak.” Wa min as saava diik, at tilmiiz da axad ummu le beetu. Bavd kida, Yasuuv shaaf kullu shi kaan xalaaṣ. Wa vashaan yatimm al maktuub fi_l Kitaab hu gaal, “Ana vaṭshaan.” Wa ḥalla kaanat maxṭuuṭa malyaana be xall. Wa malu sifinja min al xall, wa xaṭṭooha vala vaṣaaya ṭawiila, wa rafavooha le xashmu. Wa lamma Yasuuv axad al xall, gaal, “Be_l ḥagg kimil.” Wa dangar raasu wa sallam ar ruuḥ. Wa da kaan Yoom al Istivdaad. Wa vashaan al yoom al bavdu kaan sabit maxṣuuṣ, al Yahuud sa’alu Biilaaṭus vashaan yaksiru rijleehum wa yanazziluuhum. Hum maa kaanu vaawiziinum yaxallu_l ajsaam vala_ṣ ṣaliib fi_s sabit. Wa_l vasaakir jo wa kasaru rijleen al awwal wa_t taani min al maṣluubiin mavaahu. Wa lamma jo le Yasuuv, maa kasaru rijleehu, vashaan shaafoohu maat. Laakin waaḥid min al vasaakir ṭavan janbu be ḥarba, wa ṭawwaali damm wa mooya ṭalavu min janbu. Wa huwa ash shaaf kida, shihid, wa shahaadatu ḥagg. Wa huwa yavrif ’innu biguul al ḥagg, vashaan intu ta’aaminu kamaan. Wa_l ḥaajaat di ḥaṣalat, vashaan yatimm al maktuub fi_l Kitaab, “Wa laa waaḥid min viḍaamu bikuun maksuur.” Wa kamaan fi maḥall taani fi_l Kitaab, “Hum bishuufu_ṭ ṭavanoohu.” Bavd da, Yuusif al min Arraama sa’al Biilaaṭus vashaan yaaxud jism Yasuuv. Wa hu kaan tilmiiz le Yasuuv, wa laakin fi_s sirr vashaan al xoof min al Yahuud. Wa Biilaaṭus addaahu_l izn. Vashaan kida, ja wa axad jism Yasuuv. Wa Nigudimuus kamaan ja. Wa awwal marra lamma hu masha le Yasuuv, kaan fi_l leel. Hu jaab mavaahu buhaaraat malaxbaṭa, miyyat raṭl tagriiban. Wa axad jism Yasuuv, wa laffoohu fi gumaash tiil mava_l buhaaraat, zei tartiib al Yahuud le_d dafan. Wa kaanat fih jineena fi_l makaan aṣ ṣalabu fiihu Yasuuv. Wa fi_j jineena di kaan fih gabur jadiid maa xaṭṭu fiihu zool gabla kida. Wa xaṭṭu Yasuuv hinaak, valashaan kaan Yoom al Istivdaad bitaav al Yahuud, wa vashaan al gabur kaan gariib. Wa fi awwal yoom al usbuuv, Maryam al Majdaliyya jaat le_l gabur badri, wa_d dunya lissav ḍulumma. Wa shaafat al ḥajar marfuuv van al gabur. Wa jarat le Simvaan Buṭrus wa le_t tilmiiz at taani al Yasuuv kaan biḥibbu. Wa gaalat leehum, “Hum axadu_s Saiyid min al gabur, wa maa binavrif xaṭṭoohu ween.” Wa Buṭrus wa_t tilmiiz at taani maragu, wa mashu le_l gabur. Al itneen jaru sawa, laakin at tilmiiz at taani faat Buṭrus wa wiṣil al gabur fi_l awwal. Wa dangar, wa shaaf al gumash maxṭuuṭ, laakin hu maa daxal. Wa bavdeen Buṭrus wiṣil waraahu, wa daxal al gabur. Wa shaaf al gumaash maxṭuuṭ. Wa_l mandiil al kaan maxṭuuṭ vala raasu, maa kaan mawjuud mava at tiil. Al mandiil da kaan malfuuf wa maxṭuuṭ fi makaan baraahu. Bavdeen, at tilmiiz at taani aj ja fi_l awwal, daxal, wa shaaf wa aaman. Wa hum lissav maa kaanu vaarfiin al maktuub fi_l Kitaab ’innu laazim yaguum min been al meyyitiin. Bavd kida, at tilmiizeen rajavu le buyuutum. Laakin Maryam wagafat tabki vind al gabur barra. Wa lamma kaanat bitabki, dangarat vashaan tashuuf juwwa_l gabur. Wa shaafat itneen malaaika fi hiduum abyaḍ, gaavdiin fi_l makaan aj jism kaan maxṭuuṭ fiihu, waaḥid fi maḥall ar raas, wa_t taani fi maḥall al kirveen. Wa gaalu leeha, “Yaa sitt, le shinu bitabki?” Gaalat leehum, “Axadu Saiyidi, wa maa vaarfa xaṭṭoohu ween.” Wa lamma gaalat kida, vaayanat waraaha, wa shaafat Yasuuv waagif, wa maa virfat huwa Yasuuv. Yasuuv gaal leeha, “Yaa sitt, maalik bitabki? Inti daayira minu?” Wa hiya iftakarat huwa kaan aj jinaaini. Wa gaalat leehu, “Yaa Saiyid, iza inta shiltu, guul leiya ween xaṭṭeetu, wa ana bashiilu.” Yasuuv gaal leeha, “Yaa Maryam.” Wa hiya vaayanat waraaha, wa gaalat leehu be lughat al Yahuud, “Rabbooni!” yavni, “Yaa Muvallim.” Yasuuv gaal leeha, “Maa talmisiini, vashaan ana lissav maa rajavta le_l Abu. Laakin amshi le axwaani, wa guuli leehum, Ana barjav le Abuui wa Abuukum, wa Ilaahi wa Ilaahkum.” Wa Maryam al Majdaliyya jaat, wa xabbarat at talaamiiz ’innaha shaafat ar Rabb, wa hu gaal leeha kida. Wa kaan al misa fi_l yoom al awwal fi_l usbuuv. Wa be sabab al xoof min al Yahuud, al abwaab kaanat magfuula makaan at talaamiiz kaanu mitlammiin fiihu. Wa Yasuuv ja wa wagaf fi_l wasiṭ, wa gaal leehum, “Salaam leekum.” Wa lamma gaal kida, warraahum iideehu wa janbu. Wa_t talaamiiz faraḥu lamma shaafu_r Rabb. Wa Yasuuv gaal leehum marra taanya, “Salaam leekum. Zei maa al Abu rassalni, ana barassilkum.” Wa lamma gaal kida, itnaffas valeehum wa gaal, “Agbalu_r Ruuḥ al Gudus. Iza taghfiru le aiyi zool xaṭaayaahu, takuun maghfuura. Wa iza maa taghfiru le aiyi zool xaṭaayaahu, maa takuun maghfuura.” Laakin Tuuma, waaḥid min al iṭnaashar, al ismu_t Teemaan, maa kaan mavaahum lamma Yasuuv ja. Wa_t talaamiiz at taanyiin gaalu leehu, “Niḥna shufna_r Rabb.” Laakin huwa gaal leehum, “Iza maa bashuuf maḥall al masaamiir fi iideehu, wa baxuṭṭ aṣbavi fi maḥall al masaamiir, wa baxuṭṭ iideiya fi janbu, ana maa ba’aamin.” Wa bavd tamaanyat aiyaam, at talaamiiz kaanu fi_l beet taani marra, wa Tuuma kaan mavaahum. Wa_l abwaab kaanat magfuula. Laakin Yasuuv ja wa wagaf fi wasiṭum wa gaal, “Salaam leekum.” Bavdeen hu gaal le Tuuma, “Xuṭṭ aṣbavak hina, wa shuuf iideiya, wa midd iidak, wa xuṭṭa fi janbi. Wa maa takuun biduun iimaan, laakin aamin.” Tuuma radda wa gaal leehu, “Rabbi wa Ilaahi!” Yasuuv gaal leehu, “Vashaan inta shuftani, yaa Tuuma, aamanta? Mubaarakiin an naas al aamanu wa maa shaafu.” Wa Yasuuv vamal valaamaat katiira taanya giddaam talaamiizu, al maa maktuuba fi_l Kitaab da. Laakin di maktuuba vashaan ta’aaminu ’in Yasuuv huwa_l Masiiḥ Ibn Allaah. Wa lamma ta’aaminu, takuun leekum ḥayaat b_ismu. Bavd kida, Yasuuv beyyan nafsu taani marra le_t talaamiiz vind Baḥar Ṭabariyya. Wa huwa beyyan nafsu be_ṭ ṭariiga di. Simvaan Buṭrus, wa Tuuma al ismu_t Teemaan, wa Natanaa’iil al min Gaana_j Jaliil, wa awlaad Zabadi_l itneen, wa itneen taanyiin min talaamiizu, kaanu kulluhum sawa. Wa Simvaan Buṭrus gaal leehum, “Ana maashi aṣeyyid.” Gaalu leehu, “Niḥna kamaan namshi mavaak.” Wa maragu wa rikbu_l murkab. Laakin fi_l leela di, maa masaku ḥaaja. Wa lamma kaan aṣ ṣabaaḥ, Yasuuv wagaf vala_ṭ ṭarf. Laakin at talaamiiz maa kaanu vaarfiin da Yasuuv. Wa Yasuuv gaal leehum, “Yaa awlaad, vindakum samak?” Raddu valeehu, “Laa.” Gaal leehum, “Armu_sh shabaka vala yamiin al murkab, wa intu bitalgu_s samak.” Wa vala kida, ramu_sh shabaka taani marra, wa maa gidru yajarruuha min katrat as samak. Wa_t tilmiiz daak al Yasuuv kaan biḥibbu, gaal le Buṭrus, “Da huwa_r Rabb.” Wa lamma Simvaan Buṭrus simiv da huwa_r Rabb, libis hiduumu, vashaanu kaan varyaan. Wa rama nafsu fi_l baḥar. Laakin at talaamiiz at taanyiin jo fi_l murkab, wa hum bijurru_sh shabaka malyaana min as samak. Vashaan hum maa kaanu baviid min al arḍ be miyyat mitir tagriiban. Wa lamma maragu le_l arḍ, shaafu ḥajar maxṭuuṭ foogu naar min al faḥam, wa fooga samak wa veesh. Yasuuv gaal leehum, “Gaddimu min as samak al masaktuuhu hassav.” Wa Buṭrus masha le_l murkab, wa jarr ash shabaka foog al arḍ, malyaana min as samak al kabiir, miyya wa talaata wa xamsiin samaka. Wa mava_l katrat di, ash shabaka maa itsharraṭat. Yasuuv gaal leehum, “Tavaalu, uklu.” Wa maa fih waaḥid min at talaamiiz gidir yas’alu, “Inta minu?” vashaan kaanu vaarfiin tamaam huwa_r Rabb. Wa bavdeen, Yasuuv ja wa axad al veesh, wa addaahum, wa kida kamaan addaahum as samak. Wa di hassav taalit marra Yasuuv ẓahar fiiha le talaamiizu, bavd maa gaam min been al meyyitiin. Wa lamma hum faṭaru, Yasuuv gaal le Simvaan Buṭrus, “Yaa Simvaan, ibn Yuuḥanna, inta bitḥibbni aktar min deel?” Gaal leehu, “Aiwa, yaa Rabb, inta bitavrif ana baḥibbak.” Yasuuv gaal leehu, “Addi akil le xirfaani_ṣ ṣughaar.” Yasuuv gaal leehu marra taanya, “Yaa Simvaan ibn Yuuḥanna, inta bitḥibbni?” Gaal leehu, “Aiwa, yaa Rabb. Inta bitavrif ana baḥibbak.” Gaal leehu, “Aḥras xirfaani.” Yasuuv gaal leehu marra taalta, “Yaa Simvaan ibn Yuuḥanna, inta bitḥibbni?” Wa Buṭrus kaan ḥaznaan vashaan Yasuuv gaal leehu taalit marra, “Inta bitḥibbni?” Wa gaal leehu, “Yaa Rabb, inta bitavrif kullu ḥaaja. Inta bitavrif ana baḥibbak.” Wa Yasuuv gaal leehu, “Aḥras xirfaani. Al ḥagg al ḥagg aguul leek, lamma kunta ṣaghaiyir, libista hiduumak wa masheet le_l maḥall al inta daayiru. Laakin lamma bigiit vajuuz, inta maashi tamidd iideek, wa waaḥid bilabbisak wa bishiilak le_l maḥall al inta maa vaawiz tamshi leehu.” Yasuuv gaal kida vashaan yawarri yaatu moot kaan maashi bimajjid beehu Allaah. Wa bavd kida, gaal leehu, “Atbavni.” Wa Buṭrus itlafat, wa shaaf at tilmiiz al Yasuuv biḥibbu kaan yatbavu. Wa huwa zaatu_l intakal vala ṣadur Yasuuv wakit al vasha wa gaal, “Yaa Saiyid, minu da al basallimak?” Wa lamma Buṭrus shaaf da, gaal le Yasuuv, “Yaa Rabb, wa huwa, maalu?” Yasuuv gaal leehu, “Iza iraadati ’innu yaviish lighaayat maa baji, da shinu leek? Inta tavaal waraai.” Wa_l kalaam da biga mavruuf been al axwaan, ’innu_t tilmiiz daak maa bimuut. Laakin Yasuuv maa gaal leehu ’innu maa bimuut, laakin “Iza iraadati ’innu yaviish lighaayat maa baji, da shinu leek?” Da huwa_t tilmiiz al bish‐had be_l ḥaajaat di, wa_l katab al ḥaajaat di. Wa binavrif shahaadatu ḥagg. Wa Yasuuv vamal ḥaajaat taanya katiira kamaan. Iza kaanat maktuuba waaḥda waaḥda, aftakir ad dunya nafsa maa bitshiil al kutub al maktuuba. Fi_l kitaab al awwal, yaa Taawufiilus, katabta van kullu_l ibtada Yasuuv yasawwiihu wa yavallim beehu, lighaayat al yoom al axadoohu le_s sama. Wa gubbaal maa axadoohu le_s sama, hu amar be_r Ruuḥ al Gudus ar rusul al huwa ixtaarum. Wa bavd tavbu, hu warra nafsu leehum wa adda leehum beiyinaat katiira al warraahum huwa ḥai. Wa hu kaan bibeyyin nafsu leehum muddat arbaviin yoom, wa bikallimum van ḥaajaat malakuut Allaah. Wa wakit maa hu kaan yajtamiv mavaahum, adda leehum al amr da, “Maa tamrugu min Uurushaliim, laakin tistannu wavad al Abu as simivtuuhu minni. Vashaan Yuuḥanna vammad be_l mooya, wa laakin intu bititvammadu be_r Ruuḥ bavd aiyaam galiila.” Valashaan kida, lamman itlammu sawa, sa’aloohu wa gaalu, “Yaa Rabb, fi_l wakit da, inta bitrajjiv al mamlaka le Israa’iil?” Hu gaal leehum, “Maa muhimm leekum vashaan tavrifu_z zaman wa_l wakit al Abu sabbatu be sulṭat nafsu. Laakin intu bitagbalu guwwa lamma_r Ruuḥ al Gudus biji valeekum. Wa bitkuunu shaahidiin leiya fi Uurushaliim wa fi kullu_l Yahuudiyya wa_s Saamira lighaayat aaxir ad dunya.” Wa bavd maa gaal kida, itrafav le foog wa wakit hum gaavidiin yashuufu, saḥaaba axadatu min vuyuunum. Wa wakit maa hum kaanu bivaayinu le_s sama wa hu maashi foog, shuuf! raajleen wagafu gariib minnahum laabsiin abyaḍ. Wa gaalu, “Yaa rujaal aj Jaliil, maalkum waagfiin bitvaayinu le_s sama? Yasuuv da nafsu_l itrafav minnakum le_s sama, hu birjav zei maa shuftuuhu maashi le_s sama.” Bavd da, hum rajavu le Uurushaliim min aj jabal al ismu Jabal az Zeetuun, gariib min Uurushaliim, zei al masaafa az zool bimshi yoom as sabit. Wa lamma daxalu_l madiina, ṭalavu le_l ooḍa_l fi foog, al kaanu bigvudu fiiha. Wa hum Buṭrus wa Yuuḥanna wa Yavkuub wa Andaraawus wa Fiilubbus wa Tuuma wa Bartuulamaawus wa Matta wa Yavkuub walad Ḥalfa wa Simvaan al Ghayuur wa Yahuuza walad Yavkuub. Wa deel kulluhum kaanu bistamirru fi _ṣ ṣala be fikr waaḥid mava an niswaan wa Maryam umm Yasuuv wa mava axwaanu. Wa fi_l aiyaam deelaak gaam Buṭrus fi wasiṭ al axwaan. Wa_l vadad bitaavum kulluhum kaan miyya wa vishriin zool tagriiban. Wa hu gaal leehum, “Yaa axwaan, kaan laazim yatimm al maktuub min zamaan be_r Ruuḥ al Gudus be xashm Daawuud van Yahuuza al gaad an naas deel al masaku Yasuuv. Vashaan hu kaan waaḥid minnana, wa kaan vindu sharika fi_l xidma di.” Ar raajil da ishtara ḥittat arḍ min ujrat xaṭiyyatu, wa hinaak wagav vala raasu wa jismu itshaggag min al wasiṭ wa baṭanu kullu iddafag. Wa daak biga mavruuf vind kullu_n naas al gaavidiin fi Uurushaliim. Valashaan kida al maḥall daak naadoohu be lughatum, “Ḥagal Dama”, yavni Ziraavat ad Damm. Vashaan maktuub fi Kitaab al Mazaamiir, Xalli beetu yakuun xarbaan, wa maa taxalli waaḥid yaskun fiihu. Wa, Xalli taani yaaxud maḥallu. “Valashaan kida, muhimm leena naxtaar waaḥid min ar rujaal al kaanu mavaana kullu_l wakit lamma_r Rabb Yasuuv daxal wa marag fi wasiṭna, min mavmuudiyyat Yuuḥanna le_l yoom al fiihu axadoohu minnana. Valashaan waaḥid minnahum laazim bikuun shaahid mavaana be giyaamtu.” Wa gaddamu leehum itneen, Yuusuf al ismu Baarsaaba Yuustus, wa Matiyyaas. Wa ṣallu wa gaalu, “Yaa Rabb al bivrif guluub an naas kullu, warriina yaatu min al itneen deel al inta ixtaartu valashaan yaaxud al makaan fi_l xidma di wa shughl ar risaala, al Yahuuza xallaaha wa masha le_l maḥall bitaavu.” Wa fi_l wakit da, ramu_l gurva beenum wa wagavat al gurva vala Matiyyaas. Valashaan kida, ḥasaboohu mava_l ḥidaashar rasuul. Wa lamma ja Yoom al Xamsiin, kulluhum kaanu sawa fi makaan waaḥid. Wa ṭawwaali, ja ṣoot min as sama zei habuub shadiida, wa mala kullu_l beet al hum kaanu gaavidiin fiihu. Wa ẓaharat leehum lisaanaat mungasima, zei min naar, wa gavadat vala kullu waaḥid minnahum. Wa kulluhum kaanu malyaaniin min ar Ruuḥ al Gudus, wa badu yitkallamu be lughaat muxtalifa zei maa addaahum ar Ruuḥ al guwwa vashaan yitkallamu. Wa kaanu gaavidiin fi Uurushaliim rujaal bixaafu Allaah min al Yahuud min kullu balad ad dunya. Wa lamma simivu _ṣ ṣoot da, naas kutaar itlammu wa itḥayyaru, vashaan kullu waaḥid minnahum kaan bismavum yitkallamu be lughatu. W_sstaghrabu wa itvajjabu wa gaalu, “Ar rujaal deel al bitkallamu, maa kulluhum naas aj Jaliil? Wa keef kullu waaḥid minnana bismavum yitkallamu be_l lugha bitaavtu nafsu. Niḥna naas Fartiyya wa naas Maadiyya wa naas Vilamiyya wa naas as saakniin fi_l Viraak wa fi_l Yahuudiyya wa fi Kabbaduukiyya wa fi Buntus wa fi Aasiya. Wa fi Firijiyya wa fi Banfiliyya wa fi Maṣir wa agsaam Liibiyya al gariiba le Geerawaan wa ḍuyuuf min Ruumiya, Yahuud wa miṣaddigiin diin al Yahuud. Naas Kariit wa naas al Varab, binasmavum yitkallamu be lughaatna van al avmaal al kabiira bitaavat Allaah.” Wa kulluhum kaanu bistaghrabu wa bitḥayyaru wa yaguulu bavḍahum mava bavḍ, “Mavnal kalaam da shinu?” Wa taanyiin kaanu biḍḥaku valeehum wa biguulu, “Ar rujaal deel sakraaniin.” Fi_l wakit da, Buṭrus wagaf mava_l ḥidaashar, wa rafav ṣootu wa gaal leehum, “Yaa rujaal al Yahuud, wa_l gaavidiin fi Uurushaliim kullukum, asmavu kalaami, wa xalliini awarri leekum mavna_l kalaam da. Vashaan an naas deel maa sakraaniin zei maa intu taftakiru. Hassav as saava tisva fi _ṣ ṣabaaḥ bass! Laakin da huwa_l gaal an nabi Yuu’iil, Allaah biguul, fi_l aiyaam al axiira, ana bakubb Ruuḥi vala kullu_n naas. Wa awlaadkum wa banaatkum bitnabbu, wa shabaabkum bishuufu ru’ya, wa shuyuuxkum biyaḥlamu. Wa fi_l aiyaam deelaak ana bakubb Ruuḥi vala xaddaamiini, rujaal wa niswaan, wa hum bitnabbu. Wa ana bawarri vajaayib fi_s sama foog wa valaamaat vala_l arḍ tiḥit, damm wa naar wa duxaan. Ash shamish bititghayyar le _ḍ ḍulumma, wa_l gamar bibga zei damm gubbaal maa biji yoom ar Rabb, al yoom al kabiir wa_l mavruuf. Wa kullu waaḥid al binaadi b_ism ar Rabb bikuun muxallaṣ. Yaa rujaal Israa’iil, asmavu_l kilmaat di: Yasuuv an Naaṣiri, huwa raajil, magbuul vind Allaah. Wa beehu Allaah vamal guwwaat wa vajaayib wa valaamaat beenkum zei maa intu bitavrifu. Yasuuv da kaan musallam leekum be tartiib Allaah as saabit wa mavriftu min gubbaal. Wa intu ṣalabtuuhu wa kataltuuhu be iideen an naas al baṭṭaaliin. Laakin Allaah gawwamu min been al meyyitiin wa fakka leehu awjaav al moot, valashaan maa kaan mumkin le_l moot ’an yamsiku. Vashaan Daawuud gaal be xuṣuuṣu, Kunta bashuuf ar Rabb giddaami daaiman, wa valashaan huwa vala yamiini, ana maa batḥarrak. Valashaan kida, galbi farḥaan wa lisaani mabsuuṭ. Wa jismi kamaan biviish vala_r rajaa. Valashaan inta maa bitxalli nafsi fi_l Haawiya, walla taxalli Gudduusak yarjav le_t turaab. Inta warreetni sikak al ḥayaat, wa bitamlaani faraḥ mavaak. Yaa axwaan, xalliini aguul leekum be sulṭa van abuuna_l kabiir Daawuud. Hu maat, wa dafanoohu. Wa gabru fih hina lighaayat al yoom da. Laakin hu kaan nabi, wa virif Allaah gaal leehu be ḥalaf ’innu bixuṭṭ vala kursiihu waaḥid min awlaadu. Daawuud shaaf al maashi yasawwiihu Allaah, wa valashaan kida, hu itkallam van giyaamat al Masiiḥ ’innu maa xallaahu fi_l Haawiya, wa jismu maa rajav le_t turaab. Wa Allaah gawwam Yasuuv da, wa niḥna kulluna shaahidiin be_l ḥagiiga di. Valashaan kida, hu kaan marfuuv be yamiin Allaah, wa axad min al Abu ar Ruuḥ al Gudus al wavad beehu, wa kabba da, al hassav bitshuufuuhu wa bitasmavuuhu. Vashaan Daawuud maa ṭalav foog le_s sama, wa laakin huwa nafsu gaal, Ar Rabb gaal le Rabbi, Agvud van yamiini, ḥatta avmil vudwaanak bambar le rijleek. Valashaan kida, xalli kullu ahl beet Israa’iil yavrif be_l ḥagg ’an Allaah vamal Yasuuv da, al intu ṣalabtuuhu, Rabb wa Masiiḥ.” Wa lamman an naas simivu da, itḥayyaru fi guluubum katiir xalaaṣ, wa gaalu le Buṭrus wa le_r rusul at taanyiin, “Binavmil shinu, yaa axwaan?” Wa Buṭrus gaal leehum, “Tuubu wa itvammadu kullu waaḥid minnakum b_ism Yasuuv al Masiiḥ le ghufraan xaṭaayaakum, wa bitaaxudu hadiyyat ar Ruuḥ al Gudus. Vashaan leekum al wavad, wa le awlaadkum wa le kullu_n naas al baviidiin, le kulluhum al binaadiihum ar Rabb Ilaahna.” Wa be kilmaat taanya katiira, Buṭrus kaan biḥazzirum wa bibashshirum wa gaal, “Axlaṣu min naas az zaman da al baṭṭaaliin.” Wa_l giblu kalaamu itvammadu, wa itlammu valeehum fi_l yoom daak talaatat alaaf nafar tagriiban. Wa kaanu bistamirru fi tavliim ar rusul wa_sh sharika wa kasr al veesh wa _ṣ ṣala. Wa_l xoof wagav vala kullu nafs, wa_r rusul vamalu vajaayib wa valaamaat katiira. Wa kullu_l mi’aaminiin kaanu sawa, wa kaanu vindahum kull al ḥaajaat bitaavatum fi maḥall waaḥid. Wa kaanu bibiivu ḥaajaatum wa buḍaavatum wa bigsimuuhum been kulluhum, le aiyi waaḥid zei maa hu kaan muḥtaaj. Wa kullu yoom kaanu bistamirru yitlammu fi_l heekal wa bikassiru_l veesh fi_l buyuut, wa biyaaklu mava bavḍ be faraḥ wa guluub muxliṣiin. Wa kaanu yaḥmadu Allaah wa yalgu nivma giddaam kullu_n naas. Wa_r Rabb jamav le_l kaniisa kullu yoom al kaanu bixlaṣu. Wa Buṭrus wa Yuuḥanna kaanu yaṭlavu le_l heekal le ṣala as saava talaata bavd aḍ ḍuhr. Wa naas kaanu yashiilu raajil avraj min baṭun ummu. Wa kullu yoom kaanu bixuṭṭuuhu vind baab al heekal al ismu_j Jamiil, valashaan yas’al ṣadaga min ad daaxliin al heekal. Wa lamma shaaf Buṭrus wa Yuuḥanna daayriin yadxulu_l heekal, hu ṭalab minnahum ṣadaga. Wa Buṭrus wa Yuuḥanna vaayanu leehu, wa Buṭrus gaal leehu, “Vaayin leena.” Wa_r raajil xaṭṭ baalu leehum wa iftakar biyaaxud minnahum ḥaaja. Wa Buṭrus gaal, “Maa vindi fiḍḍa walla dahab, laakin al vindi baddiihu leek. B_ism Yasuuv an Naaṣiri, guum w_amshi.” Wa masaku be iidu_l yamiin, wa rafavu. Wa ṭawwaali rijleehu wa kavbeenu itshaddadu. Wa hu naṭṭa wa gaam wa bada yamshi, wa daxal mavaahum le_l heekal, wa huwa yamshi wa yanuṭṭ wa yaḥmad Allaah. Wa kullu_n naas shaafoohu wa hu maashi wa yaḥmad Allaah. Wa virfoohu zaat ar raajil da al kaan bigvud fi_l Baab aj Jamiil bitaavat al heekal, wa biṭlub aṣ ṣadaga. Wa hum istaghrabu wa itvajjabu valashaan al ḥaaja_l ḥaṣalat leehu. Wakit hu kaan bimsik Buṭrus wa Yuuḥanna, kullu_n naas jaru leehum le_l baraanda al isima baraandat Suleemaan, wa hum mustaghrabiin. Wa lamma Buṭrus shaaf da, gaal le_n naas, “Yaa rujaal Israa’iil, maalkum tistaghrabu min da? Wa le shinu tavaayinu leena zei niḥna vamalna_r raajil da yamshi be guwwatna walla vashaan niḥna giddiisiin? Vashaan Allaah bitaav Ibraahiim wa Is‐ḥaag wa Yavkuub, Allaah abahaatna majjad Ibnu Yasuuv. Intu sallamtuuhu wa nakartuuhu giddaam Biilaaṭus lamma hu kaan daayir yafikku. Wa laakin intu nakartu_l Gudduus al Baarr, wa ṭalabtu min Biilaaṭus ’an yaddiikum raajil kaatil an naas. Wa kataltu Ra’iis al ḥayaat al gawwamu Allaah min been al meyyitiin. Wa niḥna shaahidiin le daak. Wa_r raajil da biga shadiid be_l iimaan b_ism Yasuuv. Wa intu bitshuufuuhu wa bitavrifuuhu. Wa_l iimaan be Yasuuv adda_r raajil da al vaafiya at taamma giddaam kullukum. Wa hassav, yaa axwaan, ana bavrif intu vamaltu da biduun fahm zei ru’uuskum sawwu kamaan. Wa kida Allaah vamal al huwa kallamna beehu min gubbaal be xashm kullu_l anbiya ’innu Masiiḥu laazim yatvab. Valashaan kida, tuubu w_arjavu le Allaah, fishaan Allaah yashiil xaṭaayaakum minnakum, wa valashaan wakit ar raaḥa biji min giddaam ar Rabb. Wa hu yarassil al Masiiḥ Yasuuv al muvayyan leekum min gubbaal. Wa hu laazim yistanna fi_s sama lighaayat al wakit biji, lamma Allaah yarajjiv kullu shi. Wa hu itkallam van da be xashm kullu anbiyaahu min zamaan. Vashaan Muusa gaal, Allaah Rabbkum bigawwim leekum min axwaankum nabi mitli. Laazim tasmavu leehu fi kullu_l bikallimkum beehu. Wa kullu waaḥid maa yasmav le_n nabi daak, yaktuluuhu. Wa kida kullu_l anbiya min Ṣamuu’iil wa_n naas al itkallamu bavdu, itnabbu be_l aiyaam di. W_intu awlaad al anbiya wa awlaad al ittifaag. Wa Allaah adda abahaatna al ittifaag da. Hu gaal le Ibraahiim, Be awlaadak kullu gabaayil al arḍ bikuunu mubaarakiin. Vashaan Allaah bavd maa gawwam xaddaamu, rassalu leekum fi_l awwal, fishaan yabaarikum wa yarajjiv kullu waaḥid minnakum min xaṭaayaahu.” Wa wakit maa Buṭrus wa Yuuḥanna kaanu bitkallamu mava_n naas, garrabu leehum al gusus wa ra’iis al heekal wa _ṣ Ṣadduugiyyiin. Hum kaanu zavlaaniin min ar rusul, valashaan kaanu bivallimu_n naas wa binaaduuhum fi Yasuuv be_l giyaama min been al meyyitiin. Wa gabaḍoohum wa xaṭṭoohum fi_s sijin le_l yoom at taani, valashaan biga al misa. Wa katiiriin min an naas as simivu_l kilma, aamanu, wa vadad ar rujaal biga xamsat alaaf tagriiban. Wa fi_l yoom at taani, ru’asaahum wa shuyuuxum wa muvallimiin al gaanuun itlammu fi Uurushaliim, mava Ḥannaan, ra’iis al gusus, wa Gayaafa wa Yuuḥanna wa_l Iskandar wa kullu_l kaanu min ahl beet ra’iis al gusus. Wa lamma jaaboohum wa xaṭṭoohum fi_l wasiṭ, sa’aloohum, “Be aiya guwwa wa be aiyi ism vamaltu da?” Fi_l wakit da, Buṭrus wa huwa kaan malyaan min ar Ruuḥ al Gudus, gaal leehum, “Yaa ru’asaa an naas wa shuyuux Israa’iil, in kaan fih su’aal al leela be sabab al vamal al kwaiyis al vamalna le_r raajil al avraj da be shinu hu biga kwaiyis, xalli da yakuun mavruuf le kullukum wa kullu naas Israa’iil. B _ism Yasuuv al Masiiḥ an Naaṣiri, al intu ṣalabtuuhu, laakin Allaah gawwamu min been al meyyitiin, beehu ar raajil da waagif giddaamkum be vaafiya tamaam. Da huwa_l ḥajar al intu abeetuuhu, yaa bannaa’iin, al biga raas ar rukn. Wa maa fih xalaaṣ be aiyi waaḥid taani. Vashaan fi kullu_d dunya Allaah maa adda le_n naas isim taani al beehu laazim nalga al xalaaṣ.” Wa lamma shaafu shujaavat Buṭrus wa Yuuḥanna, wa ligoohum rujaal maa mitvallamiin wa zei aiyi zool taani, hum itvajjabu. Wa virfoohum kaanu mava Yasuuv. Laakin maa daam shaafu_z zool al biga kwaiyis waagif mavaahum, maa gidru yaguulu aiyi shi. Valashaan kida amaroohum yamrugu min al majlis, wa itkallamu be sirr mava bavḍ. Wa gaalu, “Binavmil shinu be_r raajleen deel? Kullu_l gaavidiin fi Uurushaliim biyavrifu hum vamalu valaama mavruufa, wa maa binagdar nankira. Wa laakin vashaan maa yitfartak ziyaada been an naas, xalluuna nahaddidum maa yitkallamu mava aiyi waaḥid min an naas bavd da, be_l isim da.” Bavdeen naadoohum wa amaroohum maa yitkallamu abadan b _ism Yasuuv walla yavallimu beehu. Wa Buṭrus wa Yuuḥanna raddu wa gaalu leehum, “Aḥkumu intu, (?) da huwa_l ḥagg giddaam Allaah ’an nasmav leekum aktar min Allaah? Vashaan maa nagdar nabaṭṭil kalaamna van ash shuufnaahu wa simivnaahu.” Wa bavd maa haddadoohum ziyaada, fakkoohum. Wa hum maa gidru yalgu keef yavmilu leehum ḥaaja baṭṭaala be sabab an naas. Valashaan kullu_n naas kaanu bimajjidu Allaah vala_l ḥaṣal. Vashaan ar raajil al biga kwaiyis be sabab al valaama di, kaan vumru aktar min arbaviin sana. Wa lamma fakkoohum, Buṭrus wa Yuuḥanna mashu le_n naas bituuvum wa xabbaroohum be kullu_l gaalu leehum al gusus al kubaar wa_sh shuyuux. Wa lamma simivu da, rafavu aṣwaatum le Allaah be ṣoot waaḥid wa gaalu, “Yaa Saiyid, inta al vamalta_s sama wa_l arḍ wa_l baḥar wa kullu_l fiiha. Wa inta al gulta be_r Ruuḥ al Gudus be xashm abuuna Daawuud waladak, Le shinu al umam zivilu, wa_n naas fakkaru be_l maa leehu faaida? Muluuk al arḍ gaamu, wa_r ru’asaa itlammu sawa ḍidd ar Rabb wa ḍidd Masiiḥu. Be_l ḥagg Hiiruudus wa Biilaaṭus al Bunti itlammu mava al umam wa naas Israa’iil fi_l madiina di, ḍidd xaddaamak al gudduus Yasuuv al inta masaḥtu, vashaan yavmilu kull al gudratak wa iraadatak jahhazu min gubbaal valashaan yaḥṣal. Wa hassav, yaa Rabb, shuuf tahdiidum w_addi xaddaamiinak ’an yitkallamu be kilmatak be shujaava katiira. Midd iidak vashaan tasabbib ash shifa wa_l valaamaat wa_l vajaavib b_ism Ibnak al gudduus Yasuuv.” Wa lamma ṣallu, al maḥall al hum kaanu bitlammu fiihu ithazza. Wa kulluhum itmalu min ar Ruuḥ al Gudus. Wa kaanu biyitkallamu be kalaam Allaah be shujaava. Wa kullu_l mi’aaminiin kaanu vindahum galb waaḥid wa fikr waaḥid. Wa laa waaḥid gaal ḥaaja min amwaalu kaanat leehu bass, laakin kaanu vindahum kullu shi mava bavḍ. Wa_r rusul kaanu be guwwa vaẓiima bish‐hadu be giyaamat ar Rabb Yasuuv, wa nivma vaẓiima kaanat vala kulluhum. Wa waaḥid fiihum maa kaan muḥtaaj, vashaan kullu_l kaanu vindahum ziraava walla buyuut kaanu bibiivuuha wa bijiibu_l guruush min al ḥaajaat al baavooha, wa yaxuṭṭuuha fi rijleen ar rusul. Wa hum gasamu le kullu waaḥid zei maa kaan muḥtaaj. Wa Yuusif kaan Laawi min Gubrus. Wa_r rusul sammoohu Barnaaba, yavni Ibn ash Shujaava. Wa kaan vindu ziraava. Wa baavaaha wa jaab al guruush wa xaṭṭaahu fi rijleen ar rusul. Wa raajil ismu Ḥanaaniyya wa maratu Saffiira baavu juz min amwaalum. Wa hu axad juz min at taman le nafsu, wa maratu virfat daak. Laakin hu jaab al baagi, wa xaṭṭaahu fi rijleen ar rusul. Wa Buṭrus gaal, “Yaa Ḥanaaniyya, le shinu ash Sheeṭaan mala galbak ḥatta takaḍḍib vala_r Ruuḥ al Gudus, wa taaxud juz min taman az ziraava le nafsak? Gubbaal maa bivta, maa kaan ḥaggatak? Wa bavd maa bivta, al guruush maa kaanat ḥaggatak? Maalak fakkarta fi galbak tasawwi ḥaaja zei di? Inta maa kaḍḍabta vala_n naas laakin vala Allaah.” Wa wakit Ḥanaaniyya simiv al kalaam da, wagav wa maat. Wa xoof vaẓiim wagav vala kullu_s simivu be daak. Wa_sh shabaab gaamu wa laffu jismu wa shaaloohu barra wa dafanoohu. Wa bavd da be talaata saavaat tagriiban, maratu daxalat, wa hiya maa kaanat bitavrif al ḥaṣal. Wa Buṭrus gaal leeha, “Guuli leiya, inti wa raajlik bivtu_z ziraava be_t taman da?” Hiya gaalat, “Aiwa, be_t taman da.” Wa Buṭrus gaal leeha, “Maalkum? Keef ittafagtu vala tajribat Ruuḥ ar Rabb? Shuufi! Ar rujaal ad dafanu raajlik vala_l baab, wa hum bishiiluuki barra.” Wa ṭawwaali wagavat fi rijleehu wa maatat. Wa wakit ash shabaab daxalu, ligooha meyyita, wa shaalooha barra wa dafanooha jamb raajila. Wa xoof vaẓiim wagav vala kullu_l kaniisa wa vala kullu_s simivu be daak. Wa_r rusul vamalu valaamaat wa vajaayib katiira been an naas. Wa kulluhum kaanu be nafs waaḥda fi baraandat Suleemaan. Wa maa fih waaḥid min at taanyiin vindu shujaava ḥatta yooṣal beehum. Laakin an naas kaanu biḥtarimuuhum. Laakin al mi’aaminiin kaanu bitlammu le_r Rabb aktar wa aktar, vadad kabiir min ar rujaal wa_n niswaan. Wa_n naas kaanu bijiibu_l vaiyaaniin le_s sikak, wa bixuṭṭuuhum vala vanaagriib wa buruush, valashaan iza mumkin ḍull Buṭrus yagav vala bavḍ minnahum. Wa vadad kabiir min an naas ijtamavu fi Uurushaliim min kull al bilaad aj jambu, wa hum yashiilu_l vaiyaaniin wa_n naas at tavbaaniin vashaan fiihum ash sheyaaṭiin. Wa kulluhum kaanu bilgu_l vaafiya. Wa gaamu ra’iis al gusus wa kullu_l mavaahu, wa hum al ḥizb aṣ Ṣadduugiyyiin, wa itmalu min al ḥasad. Wa gabaḍu vala_r rusul, wa xaṭṭoohum fi_s sijin al bikuun le kullu_n naas. Laakin malaak ar Rabb fataḥ abwaab as sijin fi_l leel, wa marragum, wa gaal leehum, “Amshu, wa agiifu fi_l heekal, wa kallimu_n naas be kullu kilmaat al ḥayaat di.” Wa lamma simivu da, daxalu_l heekal fi_s ṣabaaḥ badri wa ibtadu yavallimu. Wa lamma ra’iis al gusus wa_l mavaahu jo, jamavu_l majlis wa kullu shuyuux Israa’iil. Wa rassalu le_s sijin vashaan yajiibu_r rusul. Wa laakin lamma aḍ ḍubbaaṭ jo, maa ligoohum fi_s sijin. Wa valashaan kida, rajavu wa xabbaru. Wa gaalu, “Ligiina_s sijin magfuul shadiid wa_l ḥaarisiin waagfiin giddaam al abwaab, wa laakin lamma fataḥnaaha, maa ligiina waaḥid juwwa.” Wa wakit ra’iis al heekal wa_l gusus al kubaar simivu_l kalaam da, kaanu bitḥayyaru van al biyaḥṣal bavd da. Fi_l wakit daak, waaḥid ja wa xabbarum wa gaal, “Shuufu! Ar rujaal al intu xaṭṭeetuuhum fi_s sijin, hum waagfiin fi_l heekal yavallimu_n naas.” Valashaan kida, ar ra’iis marag mava ad ḍubbaaṭ wa jaab ar rusul biduun shidda, vashaan kaanu bixaafu min an naas yimkin yaḍrubuuhum be ḥujaar. Wa lamma jaaboohum, waggafoohum giddaam al majlis wa ra’iis al gusus sa’alum. Wa gaal, “Addeenaakum amr maa tavallimu be_l ism da. Laakin shuufu, intu maleetu Uurushaliim be tavliimkum, wa vaawziin taxuṭṭu valeena damm al insaan da.” Wa Buṭrus wa_r rusul at taanyiin raddu wa gaalu leehum, “Niḥna laazim nasmav Allaah aktar min an naas. Allaah abahaatna gawwam Yasuuv min been al meyyitiin, al intu kataltuuhu lamma vallagtuuhu vala_l xashab. Wa Allaah rafavu be yamiinu yakuun Ra’iis wa Muxalliṣ, vashaan yaddi le Israa’iil at tooba wa ghufraan al xaṭaaya. Wa niḥna shaahidiin leehu be_l ḥaajaat di, wa niḥna wa_r Ruuḥ al Gudus al addaahu Allaah le_l biṭiivuuhu.” Wa lamma simivu da, zivilu shadiid, wa daaru yaktuluuhum. Laakin kaan fih raajil Farriisi, ismu Ghamaalaa’iil. Wa huwa muvallim le_l gaanuun, wa muḥtaram giddaam kullu_n naas. Wa gaam wa amarum yaaxdu_r rujaal barra le wakit galiil. Fi_l wakit da gaal leehum, “Yaa rujaal Israa’iil, xallu baalkum be_l intu daayiriin tavmilu be_r rujaal deel. Vashaan gubbaal al aiyaam di, gaam Tuudaas, al gaal van nafsu, hu kabiir. Wa bavḍ min ar rujaal itlammu leehu urbuvmiyya tagriiban. Laakin hu kaan maktuul, wa kullu_l mashu waraahu itfartaku, wa kullu bigu kalaam faaḍi. Wa bavd da gaam Yahuuza, aj Jaliili, fi aiyaam kitaabat al usuum, wa jarra bavḍ an naas waraahu. Hu kamaan kaan maktuul wa kullu_l mashu waraahu itshattatu. Wa hassav, baguul leekum, kuunu baviid min ar rujaal deel wa xalluuhum! Vashaan iza kaan al fikr da walla_l vamal da min an naas, hu bibga wa laa ḥaaja. Wa iza hu min Allaah, maa bitagdaru tawaggifu_r rujaal deel, laakin bitḥaaribu Allaah kamaan!” Wa hum ittafagu mavaahu wa naadu_r rusul wa jaladoohum. Wa amarum maa yitkallamu be ism Yasuuv. Wa bavd da xalloohum yamshu. Wa valashaan kida, hum mashu min al majlis mabsuuṭiin valashaan ḥasaboohum mustaḥiggiin ’an yakuunu maa muḥtarmiin vashaan ismu. Wa kaanu kullu yoom fi_l heekal wa fi_l buyuut, wa maa baṭṭalu abadan bivallimu wa bibashshiru be Yasuuv al Masiiḥ. Wa fi_l aiyaam deelaak lamman at talaamiiz zaadu, al Yahuud al bitkallamu_l lugha_l Griigiyya ishtaku vala_l Yahuud al waṭani valashaan maa kaanu yitzakkaru araamilum fi_t tavyiin kullu yoom. Valashaan kida, al iṭnaashar rusul naadu kullu_t talaamiiz wa gaalu, “Maa munaasib leena naxalli kilmat Allaah wa naxdim fi _ṭ ṭarabeezaat. Kida, yaa axwaan, ixtaaru sabva rujaal minnakum al mavruufiin, malyaaniin be_r Ruuḥ wa_l ḥikma, wa binaddiihum as sulṭa vala_l ḥaajaat di. Wa laakin niḥna nistamirr fi _ṣ ṣala wa xidmat al kilma.” Wa kullu_t talaamiiz kaanu mabsuuṭiin min al kalaam da. Wa ixtaaru Istifaanuus, raajil malyaan be_l iimaan wa_r Ruuḥ al Gudus, wa Fiilubbus wa Buruxuurus wa Niikaanuur wa Tiimoon wa Barmiinaas wa Nikulaawus aṣ ṣaddag be_d diin al Yahuudi min Anṭaakiyya. Wa gaddamoohum le_r rusul, wa ṣallu wa xaṭṭu valeehum al iideen. Wa kilmat Allaah kaanat takbar, wa nimrat at talaamiiz bigat katiira jiddan fi Uurushaliim. Wa nimra katiira min al gusus kaanu biṭiivu_l iimaan. Wa Istifaanuus kaan malyaan nivma wa guwwa, wa kaan bisawwi vajaayib wa valaamaat kabiira been an naas. Wa gaamu juz min an naas al kaanu fi nuuv ad diin al Yahuudi al bisammuuhu Beet ar Rabb bitaav al Ḥurriin, wa_l Geeraniyyiin wa_l Iskandariyyiin wa_l min Kilikiyya wa Aasiya, wa hum kaanu yagaawimu Istifaanuus. Wa maa gidru yaguulu aiyi shi ḍidd ḥikmat Istifaanuus walla_r Ruuḥ al kaan bitkallam beehu. Wa hum addu hadiyya be_s sirr le rujaal vashaan yaguulu, “Niḥna simivnaahu yitkallam be kalaam baṭṭaal ḍidd Muusa wa ḍidd Allaah.” Wa ḥarraku_n naas wa_sh shuyuux wa muvallimiin al gaanuun. Wa gaamu wa gabaḍu valeehu, wa jaaboohu le_l majlis. Wa jaabu shaahidiin kiḍib al biguulu, “Ar raajil da maa biwaggif abadan yitkallam kilmaat baṭṭaala ḍidd al maḥall al magaddas da wa ḍidd al gaanuun. Vashaan simivnaahu yaguul Yasuuv an Naaṣiri da bixarrib al maḥall da wa bighayyir al vaadaat as sallama leena Muusa.” Wa kullu_l gaavidiin fi_l majlis vaayanu leehu, wa shaafu washshu kaan zei washsh malaak. Wa ra’iis al gusus gaal, “Kalaam al mushtakiin huwa_l ḥagg?” Wa gaal, “Yaa axwaan wa abahaat, asmavu! Ilaah al majd ẓahar le abuuna Ibraahiim, wa huwa fi Viraak gubbaal maa sakan fi Ḥaaraan. Wa gaal leehu, Amrug min baladak wa min ahlak, w_amshi le_l balad al ana bawarriik. Wa kida, marag min balad al Kaldaaniyyiin wa sakan fi Ḥaaraan. Wa min hinaak bavd moot abuuhu, Allaah rassalu le_l balad di al intu hassav saakniin fiiha. Wa maa addaahu fiiha miiraat walla ḥittat arḍ vashaan yaxuṭṭ rijlu fooga. Laakin Allaah gaal be_l ḥagg huwa yaddiihu leehu mulk wa le awlaadu bavdu. Wa fi_l wakit daak Ibraahiim maa kaan vindu walad. Wa Allaah itkallam kida wa gaal, Awlaadak bikuunu zei naas min balad taanya fi balad ghariiba, wa hinaak bikuunu vabiid wa biẓlimuuhum urbuvmiyyat sana. Wa ana baḥkum vala_l umma al bitavmilum vabiid, yaguul ar Rabb. Wa bavd da, biyamrugu wa biyavbuduuni fi_l maḥall da. Wa hu adda Ibraahiim ittifaag aṭ ṭahuur. Wa kida Ibraahiim walad Iṣ‐ḥaag, wa ṭahharu al yoom at taamin. Wa Iṣ‐ḥaag walad Yavkuub wa Yavkuub walad ru’asaa al abahaat al iṭnaashar. Wa ru’asaa_l abahaat ḥasadu Yuusif wa baavoohu le Maṣir. Wa laakin Allaah kaan mavaahu, wa xallaṣu min kullu atvaabu, w_addaahu nivma wa ḥikma giddaam Firvoon malik Maṣir. Wa Firvoon vamalu ra’iis vala Maṣir wa vala kullu ahl beetu. Bavdeen ja juuv fi kullu Maṣir wa Kanvaan, wa tavb shadiid. Wa abahaatna maa gidru yalgu akil. Wa lamma Yavkuub simiv fih dura fi Maṣir, hu rassal abahaatna awwal marra. Wa fi_l marra_t taanya, Yuusif kallam axwaanu van nafsu huwa minu. Wa Yuusif warra ahlu le Firvoon. Wa bavd da Yuusif rassal wa naada Yavkuub abuuhu wa kullu ahlu, xamsa wa sabviin zool vashaan yaju leehu. Wa Yavkuub nazal le Maṣir wa maat hinaak, huwa wa abahaatna. Wa shaaloohum le Shakiim, wa dafanoohum fi_l gabur al Ibraahiim ishtaraahu be taman fiḍḍa min awlaad Ḥamuur fi balad Shakiim. Wa lamma al wakit garrab vashaan Allaah yatimm kalaamu le Ibraahiim, vadad an naas kaan biziid, wa hum bigu katiiriin jiddan fi Maṣir, lighaayat maa gaam malik taani al maa virif Yuusif. Al malik da ghashsha jinsana, wa ẓalam abahaatna, ḥatta ramu aṭfaalum barra valashaan yamuutu. Wa fi_l wakit daak, Muusa itwalad, wa kaan jamiil jiddan, wa ḥafaẓoohu talaata shuhuur fi beet abuuhu. Wa lamma xalloohu, bint Firvoon malik Maṣir axadatu, wa rabbatu le nafsa zei walada. Wa Muusa itvallam kullu ḥikmat al Maṣriyyiin, wa kaan vindu gudra fi kalaamu wa avmaalu. Wa wakit vumr Muusa biga arbaviin sana, daxal fi galbu yazuur axwaanu bani Israa’iil. Wa shaaf waaḥid minnahum kaan maẓluum, wa gaam saavadu wa intagam le_l maẓluum, wa ḍarab al Maṣri. Wa Muusa iftakar axwaanu biyafhamu ’an Allaah biddiihum al xalaaṣ be iidu. Laakin hum maa fihmu. Wa fi_l yoom at taani ja leehum, wa hum yashaaklu bavḍahum mava bavḍ. Wa jarrab yawarriihum ṭariig as salaam wa gaal, Yaa rujaal, intu axwaan, le shinu tashaaklu bavḍakum mava bavḍ? Laakin al kaan bishaakil jaaru lazza Muusa wa gaal, Minu sawweetak ra’iis wa gaaḍi valeena? Inta vaawiz taktulni mitil maa katalta_l Maṣri umbaariḥ? Wa Muusa harab be sabab al kalaam da, wa biga zool ghariib fi balad Madyaan. Wa hinaak walad waladeen. Wa lamma tammat leehu arbaviin sana, malaak ar Rabb ẓahar le Muusa fi xala Jabal Siina fi naar fi shajara. Wa lamma Muusa shaaf da, itvajjab min al manẓar. Wa wakit maa hu garrab vashaan yavaayin fiiha, ja leehu ṣoot ar Rabb. Ana Ilaah abahaatak, Ilaah Ibraahiim wa Is‐ḥaag wa Yavkuub. Wa Muusa rajaf wa xaaf yavaayin. Wa_r Rabb gaal leehu, Aglav jizamak min rijleek, vashaan al maḥall al inta waagif foogu, di arḍ magaddasa. Ana be_l ḥagg shufta ẓulm an naas bitaavi fi Maṣir, wa simivta ṣoot as shakwa, wa nazalta vashaan axalliṣum. Tavaal hassav. Ana barassilak le Maṣir. Da Muusa al hum kaanu nakaroohu lamma gaalu, Minu vamalak ra’iis wa gaaḍi leena? Huwa_l insaan ar rassalu Allaah vashaan yakuun ra’iis wa muxalliṣ be musaavdat al malaak aẓ ẓahar leehu fi_sh shajara. Huwa ṭallavum min Maṣir, wa vamal vajaayib wa valaamaat fi balad Maṣir, wa fi_l Baḥar al Aḥmar, wa fi_l xala muddat arbaviin sana. Da Muusa al gaal le bani Israa’iil, Allaah bigawwim leekum nabi zeiya min axwaankum. Wa da huwa al kaan mava al kaniisa fi_l xala, wa mava_l malaak al kallamu fi Jabal Siina, wa mava abahaatna. Wa axad kilmaat ḥaiya vashaan yaddiiha leena. Laakin abahaatna abu Yasmavuuhu wa rafaḍoohu nafsu, wa ibtadu yafakkiru fi_l ḥaajaat al fi Maṣir. Wa gaalu le Haruun, Avmil leena aṣnaam al bimshu giddaamna. Wa Muusa da aṭ ṭallavna min balad Maṣir, maa binavrif ḥaṣal leehu shinu! Wa hum vamalu vijil fi_l aiyaam deelaak, wa gaddamu ḍabiiḥa le _ṣ ṣanam, wa kaanu mabsuuṭiin be avmaal iideenum. Laakin Allaah dawwar minnahum wa xallaahum yavbudu nujuum as sama, zei maa hu maktuub fi Kitaab al Anbiya, (?) Intu gaddamtu leiya ḍabaayiḥ wa tagdimaat arbaviin sana fi_l xala, yaa beet Israa’iil? Laa, laakin shiltu xeemat Muulak, wa najmat aṣ ṣanam bitaavkum Ramfaan, al aṣnaam as sawweetuuha vashaan tavbuduuha. Valashaan kida, barassilkum baviid le ghaadi balad Baabil. Wa abahaatna kaanu vindahum xeemat ash shahaad fi_l xala. Wa zei maa Allaah adda amr le Muusa, hu vamalu zei al warraahu Allaah. Wa bavdeen abahaatna lamma axadu_l xeema, jaabooha mavaahum lamma daxalu_l arḍ mava Yashuuv. Wa axadu_l arḍ min al umam, wa Allaah ṭaradum giddaamum. Wa_l xeema istannat hinaak lighaayat aiyaam Daawuud, al liga nivma giddaam Allaah, wa ṭalab izin vashaan yalga beet le Ilaah Yavkuub. Laakin Suleemaan bana leehu beet. Laakin Allaah al Vaali maa biskun fi heyaakil as sawwata_l iideen. Zei maa yaguul an nabi, As sama kursi leiya, wa_l arḍ bambar le rijleiya. Nuuv al beet al bitabnu leiya bikuun shinu? yaguul ar Rabb, wa maḥall raaḥati bikuun ween? Iidi maa vamalat al ḥaajaat di kullu? Yaa naas ru’uuskum gawwiyyiin wa guluubkum baṭṭaaliin wa iḍneekum maa bismavu kalaam al ḥagg! Intu bitgaawimu_r Ruuḥ al Gudus daaiman. Zei maa abahaatkum kaanu biyavmilu, intu kamaan bitavmilu. Yaatu nabi min al anbiya, abahaatkum maa ṭaradoohu? Wa hum katalu_n naas al itnabbu min gubbaal be_l Baarr aj jaai. Wa hassav intu nakartuuhu wa kataltuuhu. Intu_l axadtu_l gaanuun be iid al malaaika wa maa ḥafaẓtuuhu.” Wa lamma simivu da, kaanu zavlaaniin katiir xalaaṣ, wa vaḍḍu be sinuunum valeehu. Laakin Istifaanuus kaan malyaan be_r Ruuḥ al Gudus, wa vaayan le_s sama, wa shaaf majd Allaah wa Yasuuv waagif van yamiin Allaah. Wa gaal, “Shuufu, ana bashuuf as sama maftuuḥa, wa Ibn al insaan waagif van yamiin Allaah.” Wa hum kooraku be ṣoot vaali, wa gafalu iḍneehum, wa hajamu valeehu be fikr waaḥid. Wa ramoohu barra min al madiina w_ibtadu yarmuuhu be ḥujaar. Wa_sh shaahidiin xaṭṭu hiduumum fi rijleen shaabb ismu Shaawuul. Wa wakit maa kaanu birmu Istifaanuus be ḥujaar, hu kaan biṣalli wa yaguul, “Yaa Rabb Yasuuv, agbal ruuḥi.” Wa bavd da, wagav vala rukbateehu wa koorak be ṣoot vaali, “Yaa Rabb, maa taxuṭṭ al xaṭiyya di le ḥisaabum.” Wa lamma gaal kida, hu naam. Wa ḥaṣal fi_l yoom daak tavb katiir vala_l kaniisa al fi Uurushaliim. Wa kulluhum illa_r rusul itshattatu fi bilaad al Yahuudiyya wa_s Saamira. Wa rujaal bixaafu Allaah dafanu Istifaanuus, wa baku leehu bika shadiid. Wa laakin Shaawuul kaan bixassir al kaniisa, wa bidxul al biyuut, wa bijurr ar rujaal wa_n niswaan, wa bixuṭṭum fi_s sijin. Valashaan kida, hum al itshattatu, kaanu bibashshiru be_l kilma fi kullu makaan al hum saafaru leehu. Wa Fiilubbus nazal le madiina min as Saamira, wa kaan bibashshirum be_l Masiiḥ. Wa_n naas al katiiriin kaanu bixallu baalum be galib waaḥid le_l biguul Fiilubbus lamma simivoohu wa shaafu_l vajaayib al huwa vamala. Wa arwaaḥ najisa ṭalavu min naas kutaar, wa kooraku kooraak shadiid. Wa katiir min al mafluujiin wa_l vuruj ligu_l vaafiya. Wa_n naas al fi_l madiina di bigu mabsuuṭiin jiddan. Wa laakin kaan fih raajil fi_l madiina ismu Siimuun al kaan biyavmil vamal as siḥr gubbaal da, wa naas as Saamira istaghrabu minnu. Wa hu gaal ’innu zool kabiir. Wa kullu_n naas min aṣ ṣaghaiyir le_l kabiir xallu baalum leehu, wa kaanu biguulu, “Ar raajil da, hu guwwat Allaah al musumma_l Vaẓiima.” Wa kaanu yaxuṭṭu baalum leehu vashaanu kaan yavajjibum be siḥru min zaman ṭawiil. Wa laakin lamma ṣaddagu Fiilubbus, wa huwa bibashshirum be malakuut Allaah wa b_ism Yasuuv al Masiiḥ, hum itvammadu, rujaal wa niswaan. Wa Siimuun nafsu aaman. Wa bavd maa itvammad, kaan bistamirr mava Fiilubbus daaiman. Wa istaghrab lamma shaaf al valaamaat al kabiira wa_l vajaayib. Wa wakit maa ar rusul al fi Uurushaliim simivu naas as Saamira giblat kilmat Allaah, hum rassalu leehum Buṭrus wa Yuuḥanna. Wa hum nazalu wa ṣallu fishaanum valashaan yagbalu_r Ruuḥ al Gudus. Valashaan ar Ruuḥ al Gudus lissav maa ja vala waaḥid minnahum. Hum kaanu itvammadu bass b_ism ar Rabb Yasuuv. Wa bavd da, Buṭrus wa Yuuḥanna xaṭṭu iideenum valeehum, wa hum giblu_r Ruuḥ al Gudus. Wa wakit maa Siimuun shaaf ’an ar Ruuḥ ja leehum lamma_r rusul xaṭṭu iideenum valeehum, hu gaddam leehum guruush. Wa gaal, “Addiini ana kamaan as sulṭa di, vashaan kullu waaḥid al baxuṭṭ iideiya valeehu bigbal ar Ruuḥ al Gudus.” Wa Buṭrus gaal leehu, “Xalli guruushak taxsar mavaak, valashaanak iftakarta tagdar tashtari hadiyyat Allaah be guruush. Inta maa vindak gism walla juz fi_l ḥaaja di, valashaan galbak maa ṣaḥiiḥ giddaam Allaah. Valashaan kida, tuub min xaṭiyyatak di, wa ṣalli le_r Rabb. Yimkin hu bighfir leek fikr galbak. Vashaan ana bashuufak vindak galb murr, wa marbuuṭ be_l xaṭiyya.” Wa radda Siimuun wa gaal, “Ṣallu intu le_r Rabb fishaanni, valashaan maa biyaḥṣal leiya aiyi shi zei maa gulta leiya.” Bavdeen lamma addu_sh shahaada le kilmat ar Rabb, wa xabbaru beeha, Buṭrus wa Yuuḥanna rajavu le Uurushaliim. Wa wakit maa hum fi_s sikka, kaanu bibashshiru be_l injiil fi ḥilal katiira min as Saamiriyyiin. Wa malaak ar Rabb kallam Fiilubbus wa gaal, “Guum w_amshi le_j januub, le_s sikka al bitanzil min Uurushaliim le Ghazza, wa hiya fi_l xala.” Wa hu gaam wa masha. Wa shuuf! raajil Ḥabashi xiṣi, wa waziir le Kandaaka, malikat al Ḥabasha gaabalu. Wa huwa kaan mas’uul vala kullu amwaala, wa kaan ja le Uurushaliim vashaan yavbud Allaah. Wa kaan birjav, wa gaavid fi varabiitu, wa huwa yagra fi Ishavyaa an nabi. Wa_r Ruuḥ gaal le Fiilubbus, “Garrib w_amshi mava al varabiyya di.” Wa Fiilubbus jara leehu, wa simivu yagra fi Ishavyaa an nabi. Wa gaal, “Bitafham al bitagra?” Wa gaal, “Keef bagdar afham ’in kaan waaḥid maa bivallimni?” Wa ṭalab le Fiilubbus ’an yaṭlav wa yagvud mavaahu. Wa da huwa faṣil al Kitaab al kaan bigraahu: “Zei maa yasuugu_l xaruuf le _ḍ ḍabiiḥa, wa zei ḥamal yaskut giddaam al bigtav shavru, kida maa fataḥ xashmu. Wa hu xaṭṭ nafsu tiḥit, wa hum shaalu minnu_l vadl. Wa minu bigdar yitkallam van jiilu? Vashaan ḥayaatu axadooha min al arḍ.” Wa radda_l xiṣi wa gaal le Fiilubbus, “Guul leiya, min faḍlak, an nabi da yitkallam van minu? Van nafsu walla van raajil taani?” Wa Fiilubbus fataḥ xashmu, wa ibtada min al faṣil da, wa bashsharu be Yasuuv. Wa wakit maa hum maashiin fi_s sikka, jo le maḥall fiihu mooya. Wa_l xiṣi gaal, “Shuuf! fih mooya! Maa mumkin atvammad?” Wa Fiilubbus gaal, “Kaan bit’aamin be kullu galbak, mumkin leek.” Wa_l xiṣi radda wa gaal leehu, “Ana ba’aamin ’an Yasuuv al Masiiḥ hu Ibn Allaah.” Wa amarum yawaggifu_l varabiyya. Wa hum al itneen, Fiilubbus wa_l xiṣi, nazalu le_l mooya, wa daxalu fiiha wa Fiilubbus vammad al xiṣi. Wa lamma ṭalavu min al mooya, ṭawwaali Ruuḥ ar Rabb axad Fiilubbus min al maḥall da, wa_l xiṣi maa shaafu bavd da. Wa masha fi sikkatu mabsuuṭ jiddan. Laakin Fiilubbus kaan mawjuud fi balad Ashduud wa masha be kullu_l bilaad, wa kaan bibashshir lighaayat maa wiṣil le Geeṣariyya. Laakin Shaawuul kaan lissav yitkallam tahdiid, wa kalaam katal ḍidd talaamiiz ar Rabb. Wa hu masha le ra’iis al gusus. Wa ṭalab minnu jawaabaat le biyuut ar Rabb bitaavat al Yahuud fi Dimashk, vashaan iza liga naas aṭ Ṭariig, rujaal wa niswaan, bisuugum marbuuṭiin le Uurushaliim. Wa fi safaru, lamma garrab min Dimashk, ṭawwaali itnawwar giddaamu nuur min as sama. Wa wagav vala_l arḍ, wa simiv ṣoot yaguul leehu, “Yaa Shaawuul, yaa Shaawuul, le shinu bitaṭrudni?” Wa Shaawuul gaal, “Inta minu, yaa Saiyid?” Wa gaal, “Ana Yasuuv al inta bitaṭrudu. Guum w_adxul al madiina, wa biguulu leek al laazim tavmilu.” Wa_r rujaal al misaafiriin mavaahu wagafu saakitiin, vashaan simivu _ṣ ṣoot, laakin maa shaafu zool. Wa Shaawuul gaam min al arḍ, wa lamman fataḥ vuyuunu, maa gidir yashuuf ḥaaja. Wa gaadoohu be iidu, wa jaaboohu le Dimashk. Wa gavad talaata aiyaam wa maa shaaf, wa maa akal, wa maa shirib. Wa kaan fi Dimashk tilmiiz ismu Ḥanaaniyya. Wa_r Rabb gaal leehu fi ru’ya, “Yaa Ḥanaaniyya!” Wa hu gaal, “Ahu ana, yaa Rabb!” Wa_r Rabb gaal leehu, “Guum w_amshi le shaariv ismu_d Dughri, w_as’al fi beet Yahuuza van raajil min Ṭarsuus ismu Shaawuul. Wa shuuf! hu gaavid biṣalli. Wa shaaf fi ru’ya raajil ismu Ḥanaaniyya bidxul wa bixuṭṭ iideehu foogu, vashaan yaftaḥ vuyuunu, vashaan yashuuf.” Wa laakin Ḥanaaniyya radda wa gaal, “Yaa Rabb, simivta min katiiriin van ar raajil da, be kull al ḥaajaat al baṭṭaala al hu vamal le giddiisiinak fi Uurushaliim. Wa kamaan vindu izin min al gusus al kubaar vashaan yaji hina wa yagbuḍ kullu_l binaadu b_ismak.” Laakin ar Rabb gaal leehu, “Amshi, vashaan huwa burma muxtaara le yashiil ismi giddaam al umam wa_l muluuk wa bani Israa’iil. Wa ana bawarriihu kam laazim yitwajjav vashaan ismi.” Wa Ḥanaaniyya marag wa daxal al beet, wa xaṭṭ iideehu foogu wa gaal, “Yaa axi Shaawuul, ar Rabb Yasuuv aẓ ẓahar leek fi_s sikka fi_l wakit al inta jaai hina, hu rassalni vashaan vuyuunak bitkuun maftuuḥa, wa inta bitkuun malyaan be_r Ruuḥ” Wa fi_l akit da, wagav min vuyuunu ḥaaja zei gishir, wa gidir yashuuf marra taanya. Wa gaam wa itvammad. Wa akal wa biga shadiid. Wa gavad mava at talaamiiz al fi Dimashk aiyaam galiila. Wa ṭawwaali ibtada yabashshir fi biyuut ar Rabb be Yasuuv ’innu Ibn Allaah. Wa kullu_s simivoohu itvajjabu wa gaalu, “(?) Da huwa_l aan biktul fi Uurushaliim al binaadu be_l Isim da? Wa hu ja hina vashaan yasuugum marbuuṭiin le_l usus al kubaar.” Laakin Shaawuul kaan biziid fi guwwa, wa yaḥayyir al Yahuud as saakniin fi Dimashk, wa yasabbit ’innu da huwa_l Masiḥ. Wa lamma tammat aiyaam katiira, al Yahuud ittafagu be_s sirr alashaan yaktuluuhu. Wa laakin Shaawuul virif as sirr bitaavum. Wa hum kaanu biḥrusu_l abwaab leel wa nahaar vashaan yaktuluuhu. Wa talaamiizu axadoohu fi_l leel wa nazzaloohu min al ḥeeṭa fi guffa. Wa lamma ja le Uurushaliim, jarrab yajtamiv mava_t talaamiiz. Laakin kulluhum kaanu bixaafu minnu, wa maa ṣaddagu huwa tilmiiz. Laakin Barnaaba axadu wa jaabu le_r rusul, wa ḥaka leehum keef Shaawuul shaaf ar Rabb fi_s sikka wa ’innu_r Rabb kallamu, wa keef bashshar b_ism asuuv fi Dimashk biduun xoof. Wa Shaawuul kaan bidxul wa bimrug mavaahum fi Uurushaliim, wa bibashshir b_ism ar Rabb biduun xoof. Wa kaan bitkallam wa bitfaakar al Yahuud al kaanu min naas Griigi, laakin hum jarrabu yaktuluuhu. Wa lamma_l axwaan virfu da, jaaboohu le Geeṣariyya, wa rassaloohu le Ṭarsuus. Wa kida, naas al kaniisa fi kullu_l Yahuudiyya wa_j Jaliil wa_s Saamira kaan vindahum salaam wa bigu shudaad. Wa kaanu yaxaafu_r Rabb, wa vindahum tavziya fi_r Ruuḥ al Gudus, wa kaanu yaziidu fi_l vadad. Wa lamma Buṭrus kaan bisaafir fi_l bilaad di kullu, hu masha kamaan le_l giddiisiin as saakniin fi Lidda. Wa liga hinaak raajil mafluuj ismu Ainiyaas, kaan raagid vala vangareebu min muddat tamaanya siniin. Wa Buṭrus gaal leehu, “Yaa Ainiyaas, Yasuuv al Masiiḥ yashfiik. Guum, wa farrish vangareebak.” Wa hu gaam ṭawwaali. Wa kullu_s saakniin fi Lidda wa Saaruun shaafoohu wa rajavu le_r Rabb. Wa kaanat fi Yaafa tilmiiza isima Ṭaabiisa, wa mavnaahu Ghazaala. Wa hiya kaanat malyaana be_l avmaal aṭ ṭaiba, wa kaanat bitsaavid al masaakiin. Wa ḥaṣal fi_l aiyaam deelaak, hiya bigat vaiyaana wa maatat. Wa ghassalooha wa xaṭṭooha fi ooḍa fi foog. Wa Lidda kaanat gariiba min Yaafa. Wa_t talaamiiz simivu Buṭrus kaan fi Lidda. Wa hum rassalu leehu raajleen wa sa’aloohu katiir wa gaalu, “Min faḍlak, tavaal gawaam.” Wa Buṭrus gaam wa masha mavaahum. Wa lamma wiṣil, ṭalavu beehu le_l ooḍa_l fi foog. Wa kullu_l araamil wagafu yabku, wa yawarruuhu_t teebaan wa_l hiduum Ṭaabiisa kaanat bitavmila wa hiya mavaahum. Wa Buṭrus marrag kulluhum barra wa rakav vala rukbateehu wa ṣalla. Wa bavd da, itlafat le_j jisim wa gaal, “Yaa Ṭaabiisa, guumi.” Wa hi fataḥat veeneeha, wa lamma shaafat Buṭrus, gavadat. Wa hu axada be iida wa rafava, wa naada_l giddiisiin wa_l araamil, wa gaddama leehum ḥaiya. Wa_l xabar masha fi kullu Yaafa, wa katiiriin aamanu be_r Rabb. Wa Buṭrus gavad fi Yaafa aiyaam katiira mava raajil bishtaghil fi_j juluud, ismu Simvaan. Wa kaan fi Geeṣariyya raajil ismu Karniiliyuus, ra’iis aj jeesh min al gism al ismu al Iiṭaaliyya. Wa hu kaan raajil ṣaaliḥ, wa huwa wa kullu beetu kaanu bixaafu Allaah, wa hu kaan biddi ṣadagaat katiira le_n naas, wa biṣalli fi kullu wakit. Wa yoom min al aiyaam as saava talaata bavd aḍ ḍuhr tagriiban, hu shaaf, fi ru’ya baayina, malaak Allaah yadxul leehu wa yaguul leehu, “Yaa Karniiliyuus!” Wa Karniiliyuus vaayan leehu, wa xaaf shadiid, wa gaal, “Daayir shinu, yaa Saiyid?” Wa_l malaak gaal leehu, “Ṣalawaatak wa ṣadagaatak ṭalavat tazkaar giddaam Allaah. Wa hassav, rassil rujaal le Yaafa, wa jiib raajil ismu Simvaan al yasammuuhu Buṭrus. Wa hu gaavid mava Simvaan ash shaghghaal fi_j juluud, wa beetu vind al baḥar.” Wa bavd maa_l malaak al itkallam mavaahu marag, Karniiliyuus naada itneen min xaddaamiinu wa vaskari ṭaiyib min al kaanu yaxdimuuhu daaiman. Wa xabbarum be kullu ḥaaja, wa rassalum le Yaafa. Wa fi_l yoom al bavdu, lamma hum kaanu fi_s sikka, wa garrabu min al madiina, Buṭrus ṭalav le_s sagif vashaan yaṣalli as saava iṭnaashar tagriiban. Wa hu biga javaan wa kaan vaawiz yaakul. Wa lamma kaanu yaḥaḍḍiru leehu_l akil, hu shaaf ru’ya. Wa shaaf as sama maftuuḥa, wa ḥaaja zei milaaya kabiira tanzil le_l arḍ, marbuuṭa be arbava arkaan. Wa kaan fiiha min kullu_l ḥayawaanaat al vindahum arbava agdaam wa dabaayib al arḍ wa ṭuyuur as sama. Wa shuuf! ṣoot gaal leehu, “Guum, yaa Buṭrus, aḍbaḥ wa ukul.” Laakin Buṭrus gaal, “Abadan, yaa Rabb, ana maa akalta shi najis walla maa naḍiif be_l marra.” Wa _ṣ ṣoot ja leehu taani marra, “Ash shi an naḍḍafu Allaah, maa taguul huwa najis.” Wa ḥaṣal kadi talaata marraat, wa bavd da ṭawwaali rafavooha le_s sama. Wa wakit maa Buṭrus kaan bifakkir fi nafsu van mavna_r ru’ya di ash shaafa, ahu! ar rujaal al Karniiliyuus rassalum wiṣlu. Wa hum sa’alu van beet Simvaan, wa wagafu giddaam al baab. Wa naadu wa sa’alu iza kaan Simvaan al ismu Buṭrus gaavid hinaak. Wa lamman Buṭrus kaan bifakkir fi_r ru’ya, ar Ruuḥ gaal leehu, “Shuuf, talaata rujaal yafattishu valeek. Valashaan kida guum, w_anzil, w_amshi mavaahum, wa maa tashikk, vashaan ana rassaltahum.” Wa Buṭrus nazal le_r rujaal wa gaal, “Shuufu! ana huwa al intu taṭlubuuhu. Jiitu le shinu?” Wa_r rujaal gaalu, “Jiina min Karniiliyuus, ra’iis aj jeesh. Hu raajil ṣaaliḥ wa yaxaaf Allaah. Wa kullu_l Yahuud bish‐hadu leehu. Wa malaak magaddas ja leehu, wa ḥazzaru ’an yanaadiik vashaan taji le beetu, wa hu yasmav kalaam minnak.” Wa valashaan kida, Buṭrus vazamum yadxulu_l beet wa yakuunu ḍuyuufu. Wa fi _ṣ ṣabaaḥ Buṭrus gaam wa marag mavaahum, wa bavḍ min al axwaan min Yaafa kamaan mashu mavaahu. Wa fi_l yoom al bavdu, daxalu Geeṣariyya. Wa kaan Karniiliyuus bintaẓirum, wa naada agaariibu wa aṣ‐ḥaabu_l maxṣuuṣiin. Wa lamma Buṭrus daxal, Karniiliyuus gaabalu, wa rakav fi rijleehu, wa vabadu. Laakin Buṭrus rafavu wa gaal, “Guum, ana kamaan insaan.” Wa bavd da daxal, wa huwa yitkallam mavaahu, wa liga naas kutaar mitlammiin. Wa Buṭrus gaal leehum, “Intu bitavrifu keef maa fih izin le raajil Yahuudi yashtarik mava naas min balad taanya, walla yagarrib minnu. Laakin Allaah warraani ’an maa aguul van aiyi zool hu najis walla maa naḍiif. Valashaan kida, lamma rassalta leiya, jiit, wa maa vindi maaniv. Valashaan kadi, bas’alak le shinu rassalta leiya?” Wa Karniiliyuus gaal, “Min muddat arbavat aiyaam zei as saava di, kunta baṣalli as saava talaata bavd aḍ ḍuhr fi beeti. Wa shuuf! raajil fi hiduum laamiv wagaf giddaami. Wa gaal leiya, Yaa Karniiliyuus, Allaah simiv ṣalawaatak wa itzakkar ṣadagaatak le_l masaakiin. Valashaan kadi, rassil le Yaafa wa naadi Simvaan al ismu Buṭrus, wa hu gaavid fi beet Simvaan ash shaghghaal fi_j juluud jamb al baḥar. Wa ṭawwaali rassalta leek, wa inta vamalta kwaiyis vashaan jiit. Wa hassav niḥna kulluna mitlammiin hina giddaam Allaah, vashaan nasmav minnak kullu_l amarak beehu Allaah.” Wa Buṭrus fataḥ xashmu wa gaal, “Be_l ḥagg bashuuf ’an Allaah maa yagbal al wushuush. Laakin fi kullu umma, az zool al bixaaf minnu wa biyavmil al birr, hu magbuul vindu. Wa di_l kilma Allaah rassala le naas Israa’iil, wa bashshar be_s salaam be Yasuuv al Masiiḥ. Wa huwa Rabb al kull. Wa intu bitavrifu_l ḥaṣal fi kullu_l Yahuudiyya. Wa da ibtada fi_j Jaliil bavd maa Yuuḥanna bashshar be_l mavmuudiyya, keef Allaah masaḥ Yasuuv al min an Naaṣira be_r Ruuḥ al Gudus wa_l guwwa. Wa huwa kaan bimshi fi kullu maḥall wa biyavmil al xeer, wa bishfi kulluhum al kaanu tiḥit sulṭat Ibliis. Vashaan Allaah kaan mavaahu. Wa niḥna shaahidiin be kullu_l vamalu fi bilaad al Yahuudiyya wa fi Uurushaliim. Wa laakin hum kataloohu wa vallagoohu vala_sh shajara. Laakin Allaah gawwamu min been al meyyitiin fi_l yoom at taalit, wa warraahu le_n naas. Wa mush kullu_n naas shaafoohu, laakin ash shaahidiin al muxtaariin min gubbaal, niḥna_l akalna wa shiribna mavaahu bavd giyaamatu min been al meyyitiin. Wa hu amarna nabashshir an naas, wa nash‐had ’innu Allaah ixtaaru yakuun gaaḍi le_l ḥaiyiin wa_l meyyitiin. Wa kullu_l anbiya yash‐hadu leehu ’an kullu waaḥid al bi’aamin beehu bigbal b_ismu ghufraan al xaṭaaya.” Wa wakit Buṭrus kaan lissav yitkallam be_l kilmaat di, ar Ruuḥ al Gudus ja vala kullu_s simivu_l kilma. Wa kullu_l mi’aaminiin al muṭahhariin aj jo mava Buṭrus, istaghrabu vashaan Allaah adda le_n naas al maa kaanu Yahuud hadiyyat ar Ruuḥ al Gudus kamaan. Valashaan hum kaanu yasmavuuhum yitkallamu be lughaat, wa yamajjidu Allaah. Fi_l wakit da, Buṭrus gaal leehum, “Fih waaḥid al bigdar yamnav an naas deel min al mavmuudiyya be_l mooya? Vashaan hum giblu ar Ruuḥ al Gudus zeiyana.” Wa bavd da, amar ’an yitvammadu b_ism Yasuuv al Masiiḥ. Bavdeen hum sa’alu Buṭrus yistanna mavaahum aiyaam galiila. Wa_r rusul wa_l axwaan al kaanu fi_l Yahuudiyya simivu ’an al umam kamaan giblu kilmat Allaah. Wa lamma Buṭrus ṭalav le Uurushaliim, an naas al muṭahhariin shaakaloohu. Wa gaalu, “Inta daxalta le rujaal maa muṭahhariin wa akalta mavaahum.” Vashaan kida, Buṭrus ibtada yakallimum be kullu_l ḥaṣal be tartiib wa gaal, “Kunta baṣalli fi madiinat Yaafa, wa shufta fi ru’ya ḥaaja tanzil min as sama zei milaaya kabiira marbuuṭa be arkaana al arbava, wa jaat leiya. Wa vaayanta fiiha shadiid, wa shufta ḥayawaanaat al arḍ al vindahum arbava agdaam, wa_l wuḥuush, wa_d dabaayib, wa ṭuyuur as sama. Wa bavd da, simivta ṣoot yaguul leiya, Guum, yaa Buṭrus, aḍbaḥ wa ukul. Wa gulta, Abadan, yaa Rabb, valashaan maa daxal fi xashmi shi najis walla maa naḍiif be_l marra. Wa _ṣ ṣoot itkallam taani marra min as sama, Ash shi an naḍḍafu Allaah maa taguul huwa najis. Wa ḥaṣal kida talaata marraat. Wa bavd da kullu, rafavooha le_s sama. Wa shuuf! fi nafs al wakit, talaata rujaal wagafu giddaam al beet al ana kunta fiihu, wa hum murassaliin leiya min Geeṣariyya. Wa_r Ruuḥ gaal leiya, Amshi mavaahum biduun maa tashikk. Wa_s sitta axwaan deel mashu mavaai, wa daxalna beet ar raajil. Wa hu xabbarna keef shaaf al malaak waagif fi beetu wa yaguul leehu, Rassil le Yaafa wa naadi Simvaan al ismu Buṭrus. Wa hu bikallimak kalaam bitaxlaṣ beehu, inta wa kullu beetak. Wa lamma ibtadeet atkallam, ar Ruuḥ al Gudus nazal valeehum zei maa nazal valeena fi_l bidaaya. Wa itzakkarta kalaam ar Rabb lamma gaal, Yuuḥanna vammad be_l mooya, laakin intu bitvammadu be_r Ruuḥ al Gudus. Iza kaan Allaah addaahum zaat al hadiyya_l addaana lamma aamanna be_r Rabb Yasuuv al Masiiḥ, ana minu ḥatta agdar awaggif Allaah?” Wa lamma simivu da, sakatu wa majjadu Allaah wa gaalu, “Valashaan kida Allaah adda le_l umam kamaan at tooba le_l ḥayaat.” Wa_l itshattatu be waasṭat at tavb al ḥaṣal be sabab Istifaanuus, saafaru le Finiigiya wa Gubrus wa Anṭaakiya. Wa hum maa bikallimu aiyi waaḥid be_l kilma illa_l Yahuud bass. Wa laakin bavḍ minnahum min Gubrus wa Geeriini, lamma daxalu Anṭaakiya, kaanu bikallimu naas Griigi kamaan, wa bibashshiruuhum be_r Rabb Yasuuv. Wa iid ar Rabb kaanat mavaahum. Wa vadad kabiir min an naas aamanu wa rajavu le_r Rabb. Wa lamma_l xabar da ja fi aḍaan al kaniisa al fi Uurushaliim, hum rassalu Barnaaba le Anṭaakiya. Wa lamma wiṣil wa shaaf nivmat Allaah, hu kaan farḥaan, wa bashshar kulluhum vashaan yakuunu saabtiin fi_r Rabb be kullu guluubum. Vashaan hu kaan raajil ṣaaliḥ, malyaan be_r Ruuḥ al Gudus wa be_l iimaan. Wa vadad kabiir min an naas itlammu le_r Rabb. Valashaan kida, Barnaaba masha le Ṭarsuus vashaan yaṭlub Shaawuul. Wa lamma ligaahu, jaabu le Anṭaakiya. Wa Barnaaba wa Shaawuul ijtamavu mava_l kaniisa sana waaḥda, wa vallamu naas kutaar. Wa sammu_t talaamiiz Masiiḥiyyiin awwal marra fi Anṭaakiya. Wa fi_l aiyaam deelaak, anbiya nazalu min Uurushaliim le Anṭaakiya. Wa gaam waaḥid minnahum ismu Aghaabuus, wa itnabba be_r Ruuḥ van juuv shadiid al bikuun fi kullu_d dunya. Wa daak ḥaṣal fi aiyaam Kuluudiyuus. Wa_t talaamiiz, kullu waaḥid minnahum ḥasab gudratu, jahhazu vashaan yarassilu ḥaaja musaavda le_l axwaan as saakniin fi_l Yahuudiyya. Wa vamalu kida, wa rassaloohu le_sh shuyuux be iideen Barnaaba wa Shaawuul. Wa fi_l wakit da, Hiiruudus al malik gabaḍ vala bavḍ an naas min al kaniisa vashaan yaṭrudum. Wa katal Yavkuub axu Yuuḥanna be_s seef. Wa lamma shaaf da basaṭ al Yahuud, hu rajav wa gabaḍ vala Buṭrus kamaan. Wa da ḥaṣal fi aiyaam Viid al Faṭiir. Wa bavd maa gabaḍ valeehu, xaṭṭaahu fi_s sijin, wa sallamu le arbava agsaam min al vasaakir vashaan yaḥrasuuhu. Wa Hiiruudus kaan vaawiz yajiibu le_n naas bavd Viid al Fiṣaḥ. Wa Buṭrus kaan maḥruus fi_s sijin. Laakin naas al kaniisa kaanu biṣallu be guluub ḥaarra le Allaah fishaanu. Wa lamma Hiiruudus garrab yajiibu le_l maḥkama, Buṭrus fi_l leela di kaan naayim been itneen vasaakir, marbuuṭ be janziireen. Wa_l ḥurraas kaanu giddaam al baab biḥrasu_s sijin. Wa shuuf! malaak ar Rabb wagaf janbu, wa nuur nawwar fi_l maḥall. Wa hu ḍarab janb Buṭrus, wa gawwamu min an noom wa gaal, “Guum be_s surva!” Wa_j janziireen wagavu min iideehu. Wa_l malaak gaal leehu, “Albas hiduumak wa jizamak.” Wa Buṭrus vamal kida. Wa_l malaak gaal leehu, “Albas kabuutak w _atbavni.” Wa Buṭrus tibivu wa marag. Wa maa virif as sawwaahu_l malaak kaan al ḥagg laakin iftakar hu shaaf ru’ya. Wa faatu be_l ghafiir al awwal wa_t taani, wa jo le baab al ḥadiid al bisuug le_l madiina. W_infataḥ leehum baraahu, wa hum maragu. Wa lamma faatu shaariv waaḥid, ṭawwaali al malaak masha minnu. Wa Buṭrus rajav le nafsu wa gaal, “Hassav virifta be ta’kiid, ar Rabb rassal malaaku wa xallaṣni min iid Hiiruudus wa min kullu shi al Yahuud kaanu yistannu vashaan yavmilu.” Wa lamma fihim da, ja le beet Maryam, umm Yuuḥanna_l ismu Markus, al fiihu katiiriin kaanu mitlammiin wa hum yaṣallu. Wa lamma Buṭrus dagga_l baab al barraani, xaddaama isima Rawda jaat vashaan tasmav. Wa lamma virfat ṣoot Buṭrus, maa fataḥat al baab min al faraḥ, laakin jarat le juwwa, wa xabbaratum Buṭrus waagif giddaam al baab. Wa laakin gaalu leeha, “Inti majnuuna!” Laakin hiya kaanat ta’akkid da kaan al ḥagg. Valashaan kida gaalu, “Da malaaku.” Laakin Buṭrus gaavid yadugg. Wa lamma fataḥu, shaafoohu w_istaghrabu. Wa vamal valaama be iidu vashaan yaskutu. Wa kallamum keef ar Rabb marragu min as sijin. Wa gaal, “Xabbiru Yavkuub wa_l axwaan be_l ḥaajaat di.” Wa bavdeen marag wa masha le maḥall taani. Wa lamma biga_n nahaar, kaan fih dawsha kabiira jiddan been al vasaakir wa hum gaalu, “Shinu ḥaṣal le Buṭrus?” Wa bavd maa Hiiruudus fattash valeehu wa maa ligaahu, hu imtaḥan al ḥurraas wa amar ’an yaktuluuhum. Wa bavd da, Hiiruudus nazal min al Yahuudiyya le Geeṣariyya wa gavad hinaak. Wa Hiiruudus zivil min naas Ṣuur wa Ṣeedaa. Wa hum jo leehu be fikra waaḥda bavd maa vamalu _ṣ ṣadaaga mava Bilaastus, ra’iis saraayat al malik. Wa ṭalabu minnu_s salaam valashaan baladum kaanat taaxud al akil min balad al malik. Wa fi_l yoom al mujahhaz, Hiiruudus libis hiduum al malik, wa gavad vala kursi_l malik wa kallamum. Wa_n naas kooraku, “Aṣ ṣoot da ṣoot ilaah, maa ṣoot zool!” Wa ṭawwaali malaak ar Rabb ḍarabu, valashaanu maa adda_l majd le Allaah. Wa_d duud akalu, wa hu maat. Wa kilmat Allaah kaanat takbar wa taziid. Wa Barnaaba wa Shaawuul rajavu min Uurushaliim lamma tammamu_l xidma. Wa axadu mavaahum Yuuḥanna al ismu Markus. Wa kaanu fi_l kaniisa_l fi Anṭaakiya anbiya wa muvallimiin, wa hum Barnaaba, wa Simvaan al ismu Niijar, wa Luukiyuus al Geeriini, wa Manaayin al kaan axu le Hiiruudus ra’iis al mudiiriyya, wa Shaawuul. Wa wakit maa hum bixdimu_r Rabb wa biṣuumu, ar Ruuḥ al Gudus gaal, “Jahhizu leiya Barnaaba wa Shaawuul le_l vamal an naadeetum leehu.” Wa bavd maa ṣaamu wa ṣallu, xaṭṭu iideenum foogum wa rassalum. Wa_l itneen deel, murassaliin be_r Ruuḥ al Gudus, nazalu le Saluukiya. Wa min hinaak, saafaru fi_l baḥar le Gubrus. Wa lamma wiṣlu le Salaamiis, hum xabbaru be kilmat Allaah fi buyuut ar Rabb bitaavat al Yahuud. Wa Yuuḥanna kaan mavaahum musaavid leehum. Wa lamma saafaru fi_j jaziira kullaha lighaayat Baafuus, ligu raajil Yahuudi saaḥir wa nabi kaḍḍaab, ismu Baar Yashuuv. Hu kaan mava_l mudiir Sarjiyuus Buulus, wa hu raajil shaaṭir. Wa_l mudiir naada Barnaaba wa Shaawuul wa ṭalab ’an yasmav kilmat Allaah. Laakin Valiim as saaḥir, wa da mavna ismu, gaawamum wa jarrab yamnav al mudiir vashaan maa ya’aamin. Laakin Shaawuul, al ismu Buulus kamaan, wa huwa malyaan be_r Ruuḥ al Gudus, vaayan le Valiim wa gaal, “Yaa malyaan kullu ghishsh wa kullu kizb! Yaa walad Ibliis, yaa vadu kullu birr! (?) Maa tawaggif abadan taghayyir ṭurug Allaah al vadiila? Hassav shuuf! iid ar Rabb valeek, wa inta takuun vamyaan wa maa tashuuf ash shamish le wakit.” Wa ṭawwaali wagav valeehu ghamaam wa ḍulumma, wa kaan maashi hina wa hinaak, wa yaṭlub waaḥid vashaan yaguudu be iidu. Wa lamma_l mudiir shaaf al ḥaṣal, hu aaman, wa kaan mustaghrab min tavliim ar Rabb. Wa Buulus wa_l mavaahu saafaru be murkab min Baafuus, wa jo le Barja fi Bamfiliyya. Laakin Yuuḥanna xallaahum wa rajav le Uurushaliim. Laakin hum mashu min Barja wa jo le Anṭaakiya fi Bisidiyya. Wa daxalu beet ar Rabb yoom as sabit wa gavadu. Wa bavd giraayat al Gaanuun wa_l Anbiya, ru’asaa beet ar Rabb rassalu leehum yaguulu, “Yaa axwaan, iza kaan vindakum kilmat ash shujaava le_n naas, guuluuhu.” Wa Buulus gaam wa vamal valaama be iidu wa gaal, “Yaa rujaal Israa’iil wa_l bixaafu Allaah min al umam, asmavu! Ilaah shavb Israa’iil da ixtaar abahaatna, wa vamal ash shavb umma vaẓiima lamman kaanu ghariibiin fi balad Maṣr. Wa ṭallavum minnaha be guwwa vaẓiima. Wa kaan vindu ṣabr vala_l mashi bitaavum muddat arbaviin sana fi_l xala. Wa xarab sabva umam fi balad Kanvaan, wa adda leehum arḍum vashaan takuun miiraat. Wa kullu da ḥaṣal fi muddat urbuvmiyya wa xamsiin sana. Wa bavd daak, Allaah addaahum guḍaat lighaayat wakit Ṣamuuwiil an nabi. Wa bavd da, hum ṭalabu malik, wa Allaah addaahum Shaawuul le muddat arbaviin sana, wa hu walad Gees, raajil min gabiilat Binyaamiin. Wa lamma Allaah shaal minnahum Shaawuul, rafav Daawuud malik leehum, wa shihid leehu wa gaal, Ligiit Daawuud walad Yassa, raajil ḥasab galbi, wa huwa biyavmil kullu iraadati. Wa min awlaad ar raajil da, Allaah jaab le Israa’iil ḥasab al wavad, Yasuuv al Muxalliṣ. Wa gubbaal maa Yasuuv ja, Yuuḥanna bashshar be mavmuudiyyat at tooba le kullu naas Israa’iil. Wa lamma Yuuḥanna garrab yatimm xidmatu, hu gaal, Intu taftakiru ana minu? Ana maa huwa. Laakin shuuf! waaḥid biji bavdi, al ana maa bastaḥigg afikk jizamu. Yaa axwaan, awlaad Ibraahiim wa_l bixaafu Allaah beenkum, Allaah rassal leena niḥna kilmaat al xalaaṣ da. Wa_s saakniin fi Uurushaliim wa ru’asaahum maa virfu Yasuuv. Laakin lamma ḥakamu valeehu, tammamu kilmaat al anbiya al biyagruuha kullu sabit. Wa law maa ligu valeehu sabab le_l moot, ṭalabu min Biilaaṭus ’an yaktulu. Wa lamma tammamu kullu_l kaan maktuub vannu, nazzaloohu min aṣ ṣaliib wa xaṭṭoohu fi gabr. Wa laakin Allaah gawwamu min been al meyyitiin. Wa hu ẓahar aiyaam katiira le_l mashu mavaahu min aj Jaliil le Uurushaliim. Wa hassav hum shaahidiinu le_n naas. Wa niḥna nabashshirkum be_l wavd al wavadu Allaah le abahaatna. Huwa tammam da leena, niḥna awlaadum, lamma gawwam Yasuuv min been al meyyitiin. Zei maa huwa maktuub kamaan fi_l Mazmuur at taani, Inta ibni. Ana_l yoom waladtak. Wa be xuṣuuṣ al ḥagg ’an Allaah gawwamu min been al meyyitiin, wa hu maa birjav le_t turaab, hu gaal, Ana baddiikum al barakaat al amiina_l magaddasa bitaavat Daawuud. Wa kida yaguul kamaan fi Mazmuur aaxir, Inta maa bitxalli Gudduusak yarjav le_t turaab. Vashaan Daawuud, bavd maa xadam Allaah fi jiilu be tartiib Allaah, naam w_itlamma le abahaatu, wa jismu rajav le_t turaab. Laakin al gawwamu Allaah min been al meyyitiin maa rajav le_t turaab. Xalliihu yakuun mavruuf leekum, yaa axwaan, niḥna nabashshir be Yasuuv ghufraan al xaṭaaya. Wa beehu kullu waaḥid al bi’aamin, yitbarrar min kullu shi gaanuun Muusa maa gidir yavmilu baarr. Aḥrasu, vashaan al gaalu fi_l anbiya maa biji leekum: Shuufu, intu_l bishtimu, w_istaghrabu, wa muutu. Vashaan ana avmil vamal fi aiyaamkum, wa_l vamal da intu maa bitṣaddiguuhu ’in waaḥid xabbarkum beehu.” Wa wakit Buulus wa Barnaaba kaanu yamrugu, an naas sa’aloohum ’an yakallimuuhum be_l kalaam da as sabit aj jaai. Wa bavd maa_n naas mashu min beet ar Rabb, katiiriin min al Yahuud wa_n naas al bixaafu Allaah, al giblu_d diin al Yahuudi, tibivu Buulus wa Barnaaba. Wa hum kallamoohum wa bashsharoohum vashaan yistamirru fi nivmat Allaah. Wa_s sabit al bavdu, kullu_l madiina tagriiban itlammu vashaan yasmavu kilmat Allaah. Wa lamma_l Yahuud shaafu naas kutaar, itmalu ḥasad, w _ibtadu yagaawimu_l gaalu Buulus, wa yajaddifu. Wa Buulus wa Barnaaba raddu valeehum be shujaava wa gaalu, “Kaan laazim nakallimkum be kilmat Allaah fi_l awwal. Wa laakin valashaan intu abeetuuha, wa ḥakamtu vala nufuuskum ’annakum maa mustaḥiggiin le_l ḥayaat al abadiyya, shuufu! nadawwir le_l umam. Vashaan ar Rabb amarna kida wa gaal, Vamaltak nuur le_l umam, vashaan tajiib xalaaṣ le aaxir ad dunya.” Wa lamma_l umam simivu da, firḥu wa majjadu kilmat ar Rabb. Wa kull al huwa ixtaarum le_l ḥayaat al abadiyya, aamanu. Wa kilmat ar Rabb mashat fi kullu_l bilaad. Wa laakin al Yahuud ḥarraku_n niswaan al bixaafu Allaah wa_l muḥtaramaat wa ru’asaa al madiina. Wa hum ḥarraku ḍiig vala Buulus wa Barnaaba wa ṭaradoohum min baladum. Wa laakin hum hazzu_t turaab min kirveenum, wa jo le Iiguuniya. Wa_t talaamiiz kaanu malyaaniin be_l faraḥ wa_r Ruuḥ al Gudus. Wa fi Iiguuniya, Buulus wa Barnaaba daxalu sawa le beet ar Rabb al Yahuud. Wa itkallamu be_l guwwa ḥatta vadad kabiir min al Yahuud wa naas Griigi aamanu. Laakin al maa aamanu min al Yahuud ḥarraku nufuus al umam, wa ḥayyaru afkaarum vashaan yakuunu ḍidd al axwaan. Wa Buulus wa Barnaaba gavadu wakit ṭawiil, yitkallamu biduun xoof van ar Rabb. Wa_r Rabb kaan bish‐had le kilmat nivmatu, wa biddiihum guwwa le yavmilu valaamaat wa vajaayib. Wa naas al madiina ingasamu. Wa bavḍum kaanu mava_l Yahuud wa bavḍum mava_r rasuuleen. Wa lamma_l umam wa_l Yahuud mava ru’asaahum kaanu vaawziin yashtimuuhum wa yarmuuhum be_l ḥujaar, hum simivu beehu, wa harabu le mudun Listra wa Darba fi Lika’uniyya, wa le_l bilaad al gariiba. Wa kaanu hinaak bibashshiru. Wa fi Listra, raajil kaan bigvud, wa huwa makassaḥ fi rijleehu, avraj min baṭn ummu, wa maa masha abadan. Wa hu simiv Buulus yitkallam. Wa Buulus vaayan leehu, wa shaaf ’innu vindu iimaan le_sh shifa. Wa gaal be ṣoot vaali, “Guum vala kirveek!” Wa_r raajil naṭṭa wa ibtada yamshi. Wa lamma naas kutaar shaafu_l vamalu Buulus, rafavu aṣwaatum be lugha Lika’uniyya wa gaalu, “Al aaliha fi shakil an naas nazalu leena.” Wa hum sammu Barnaaba Zafs wa Buulus Harmas, vashaanu kaan al biguud fi_l kalaam. Wa gassiis Zafa, al kaan beetu barra shwaiya min al madiina, jaab teeraan wa tiijaan le_l abwaab, wa kaan vaawiz yagaddim ḍabiiḥa mava_n naas al kutaar. Laakin lamma_r rasuuleen, Barnaaba wa Buulus simivu be da, sharraṭu hiduumum wa jaru fi wasiṭ an naas al kutaar wa kooraku, “Yaa rujaal, bitsawwu da le shinu? Niḥna kamaan naas, vindana nafs aṭ ṭabiiva zeiyakum. Wa nabashshirkum vashaan tarjavu min al ḥaajaat al biduun faaida di le Allaah al ḥai, al xalag as sama wa_l arḍ wa_l baḥar wa kullu_l fiiha. Wa fi_z zaman al faat, huwa xalla kullu_l umam yamshu fi ṭurugum. Wa laakin hu maa saab nafsu biduun shaahid. Wa hu biyavmil al xeer, wa biddiikum maṭar min as sama wa dura fi waktu, wa yamla guluubkum be akl wa faraḥ.” Wa be_l kilmaat di, be_t tavb hum waggafu_n naas valashaan maa yaḍbaḥu leehum. Laakin Yahuud min Antaakiya wa Iiguuniya jo wa ḥarrakoohum ḥatta ramu_l ḥujaar vala Buulus. Wa jarroohu barra_l madiina, wa hum yaftakiru huwa maat. Wa laakin lamma_t talaamiiz wagafu ḥawaaleehu, hu gaam wa daxal al madiina. Wa_l yoom al bavdu, hu marag mava Barnaaba le Darba. Wa bavd maa bashsharu fi_l madiina diik, naas kutaar bigu talaamiiz. Wa bavdeen rajavu le Listra wa Iiguuniya wa Antaakiya, yasaavidu nufuus at talaamiiz wa yashajjivuuhum ’an yakuunu saabitiin fi_l iimaan, wa yaguulu, “Laazim naṣbur vala atvaab katiira vashaan nadxul malakuut Allaah.” Wa Buulus wa Barnaaba ixtaaru leehum shuyuux fi kullu kaniisa, wa be_ṣ ṣala wa _ṣ ṣoom gaddamoohum le_r Rabb al aamanu beehu. Wa bavd maa marru be Bisidiyya, jo le Bamfiliyya. Wa lamma bashsharu be_l kilma fi Barja, nazalu le Attaaliya. Wa min hinaak saafaru fi_l baḥar le Anṭaakiya, al maḥall al fiihu al kaniisa kaanat gaddamatum fi_l awwal le nivmat Allaah le_l vamal al hassav kammaloohu. Wa lamman wiṣlu, jamavu_l kaniisa, wa xabbaru be kullu ḥaaja Allaah vamal mavaahum, wa keef fataḥ le_l umam baab al iimaan. Wa hum gavadu mava_t talaamiiz mudda ṭawiila. Wa bavḍ min ar rujaal nazalu min al Yahuudiyya le Anṭaakiya, wa kaanu bivallimu_l axwaan wa yaguulu, “’In kaan maa takuunu muṭahhariin ḥasab vaadat Muusa, maa bitagdaru taxlaṣu.” Wa ḥaṣal le Buulus wa Barnaaba mushaakala wa kalaam katiir mavaahum. Valashaan kida, ixtaaru Buulus wa Barnaaba wa naas taanyiin minnahum yamshu le Uurushaliim le_r rusul wa_sh shuyuux fishaan as su’aal da. Wa bavd maa_l kaniisa rassalum, hum saafaru le Finiigiya wa_s Saamira, wa kaanu bixabbirum be rujuuv al umam. Wa kullu_l axwaan firḥu faraḥ vaẓiim. Wa lamman wiṣlu le Uurushaliim, al kaniisa wa_r rusul wa_sh shuyuux gaabalatum. Wa xabbaroohum be kull al vamalu Allaah mavaahum. Laakin bavḍ min al mi’aaminiin min ḥizb al Farriisiyyiin gaamu wa gaalu, “Al umam laazim yakuunu muṭahhariin. Wa naddiihum amr ’an yaḥfaẓu gaanuun Muusa.” Wa_r rusul wa_sh shuyuux itlammu vashaan yashuufu_l ḥaaja di. Wa bavd maa itkallamu katiir, gaam Buṭrus wa gaal leehum, “Yaa axwaan, intu bitavrifu min zamaan, Allaah ixtaarni min beenkum, vashaan al umam yasmavu min xashmi kilmat al injiil wa ya’aaminu. Wa Allaah al bivrif al guluub, shihid leehum lamman addaahum ar Ruuḥ al Gudus zei maa addaana kamaan. Wa hu maa vamal farig beenana wa beenum, vashaan naḍḍaf guluubum be_l iimaan. Valashaan kida, le shinu tajarribu Allaah, wa taxuṭṭu niir vala ragabaat at talaamiiz? Wa_n niir da mush abahaatna wa laa niḥna gidirna nashiilu. Laakinna be nivmat ar Rabb Yasuuv al Masiiḥ na’aamin vashaan naxlaṣ, zei maa hum yaxlaṣu kamaan.” Wa kullu_n naas sakatu, wa kaanu yasmavu le Barnaaba wa Buulus wa hum yaguulu leehum kullu_l vamalu Allaah be iideehum min al valaamaat wa_l vajaayib. Wa bavd maa xallaṣu kalaamum, Yavkuub itkallam wa gaal, “Yaa axwaan, asmavu leiya. Simvaan xabbarna keef Allaah zaar al umam fi_l awwal, vashaan taaxud minnahum naas le nafsu. Wa kilmaat al anbiya tattafig mava da, zei maa huwa maktuub, Barjav bavd da, wa abni xeemat Daawuud al wagavat. Wa babni kamaan xaraabaatu, wa bavmila jadiida marra taanya. Valashaan baagi_n naas at taanyiin wa kullu_l umam al axadu ismi valeehum, yaṭlubu_r Rabb al vaamil al ḥaajaat di, yaguul ar Rabb. Wa di mavruufa giddaamu min zamaan. Valashaan kida, fikri ana, maa naxuṭṭ ḥimil tagiil vala_l birjavu le Allaah min al umam. Laakin naktib leehum vashaan yarfuḍu_ḍ ḍabaḥooha le_l aṣnaam, wa_z zina, wa maa yaaklu_l laḥam al min bahaayim maxnuug, walla_d damm. Vashaan min az zaman al gadiim, bibashshiru be Muusa fi kullu madiina, wa bigruuhu fi buyuut ar Rabb kullu sabit.” Fi_l wakit da, ar rusul wa_sh shuyuux mava kullu_l kaniisa shaafu ’innu kwaiyis yaxtaaru minnahum raajleen, wa yarassiluuhum le Anṭaakiya mava Buulus wa Barnaaba. Wa ixtaaru Yahuuza al ismu Barsaaba, wa Siila, raajleen mavruufiin been al axwaan. Wa katabu_j jawaab, wa rassaloohu mavaahum. Wa_j jawaab gaal, “Min al axwaan, ar rusul wa_sh shuyuux le_l axwaan min al umam fi Anṭaakiya wa Suuriyya wa Kilikiyya. Nasallim valeekum. Simivna bavḍ an naas maragu minnana wa ḥarrakookum wa ḥayyaru nufuuskum be kilmaatum. Wa niḥna maa amarnaahum yasawwu kida. Wa kulluna ittafagna naxtaar raajleen, wa narassiluuhum leekum mava ḥabiibeena Barnaaba wa Buulus. Wa hum raajleen xaaṭaru be ḥayaatum fishaan isim Rabbana Yasuuv al Masiiḥ. Wa fishaan kida, rassalna leekum Yahuuza wa Siila. Wa hum bixabbiruukum be_l ḥaajaat di be kalaam al xashm. Wa kaan kwaiyis le_r Ruuḥ al Gudus wa leena, ’an maa naxuṭṭ valeekum ḥimil foog al ḥaajaat aj jaiya di: Wa hiya ’an tarfuḍu _ḍ ḍabaḥu le_l aṣnaam, wa_d damm, wa_l laḥam al min bahaayim maxnuug, wa_z zina. Wa iza manavtu nufuuskum min deel, bitavmilu kwaiyis. Mava_s salaama.” Wa lamma rassaloohum, deel maragu le Anṭaakiya wa lammu_n naas, wa sallamu leehum aj jawaab. Wa lamma an naas garoohu, hum firḥu be_t tavziya di. Wa Yahuuda wa Siila, wa hum kamaan kaanu anbiya, bashsharu_l axwaan be kalaam katiir, wa shaddadoohum. Wa bavd maa istannu hinaak wakit, al axwaan xalloohum yamshu be salaam le_n naas ar rassaloohum. Wa laakin Siila ixtaar yistanna hinaak. Laakin Buulus wa Barnaaba gavadu fi Anṭaakiya bivallimu wa bibashshiru be kilmat ar Rabb mava taanyiin katiiriin kamaan. Wa bavd wakit, Buulus gaal le Barnaaba, “Xalluuna narjav wa nazuur al axwaan fi kullu madiina al bashsharna fiiha be kilmat ar Rabb, wa nashuuf keef hum biyavmilu.” Wa Barnaaba kaan vaawiz yaaxud mavaahum kamaan Yuuḥanna_l ismu Markus. Laakin Buulus iftakar maa kwaiyis yaaxud mavaahum al xallaahum fi Bamfiliyya wa maa masha mavaahum le_l vamal. Wa ḥaṣalat beenum shakla kabiira, ḥatta masha waaḥid van at taani. Wa Barnaaba axad Markus wa saafar be murkab le Gubrus. Laakin Buulus ixtaar Siila, wa marag bavd maa_l axwaan gaddamoohu le nivmat Allaah. Wa marra be Suuriyya wa Kilikiyya yashaddid al kanaayis. Wa Buulus ja le Darba wa Listra. Wa kaan hinaak tilmiiz ismu Timutaawus, walad mara Yahuudiyya, mi’aamina, wa laakin abuuhu kaan Griigi. Wa_l axwaan al fi Listra wa Iiguuniya kaanu yaguulu Timutaawus shaabb ṭaiyib. Wa Buulus kaan daayir yaaxudu mavaahu fi_s safar. Wa fishaan kida, ṭahharu valashaan al Yahuud al fi_l maḥallaat diik, vashaan kulluhum kaanu bivrifu abuuhu Griigi. Wa hum kaanu bisaafiru min balad le balad. Wa kaanu bisallimuuhum al awaamir aj jahhazooha_r rusul wa_sh shuyuux al fi Uurushaliim vashaan yaḥfaẓuuha. Wa_l kanaayis kaanu bishaddidu fi_l iimaan, wa biziidu fi_l vadad kullu yoom. Wa bavd maa marru be Firigiyya wa maḥallaat Ghalaaṭiyya, ar Ruuḥ al Gudus maa xallaahum yitkallamu be_l kilma fi Aasiya. Wa lamma jo le Miisiyya, jarrabu yamshu le Bisiniyya. Wa_r Ruuḥ maa xallaahum. Valashaan kadi, faatu vala Miisiyya, wa nazalu le Taruuwaas. Wa fi_l leel, ẓaharat le Buulus ru’ya. Kaan fih raajil min Makiduuniyya waagif, yaṭlub leehu wa yaguul. “Tavaal le Makiduuniyya wa saavidna.” Wa ṭawwaali lamma Buulus shaaf ar ru’ya, ṭalabna namshi le Makiduuniyya vashaan it’akkadna ’an ar Rabb naadaana le nabashshirum. Wa saafarna fi_l baḥar min Taruuwaas, wa masheena fi sikka vadiila le Samuutraaki, wa_l yoom al bavdu le Niyabulus. Wa min hinaak le Fiilibbi, wa hiya awwal madiina fi mudiiriyyat Makiduuniyya wa kuuluuniyya Ruumaaniyya. Wa istanneena fi_l madiina di aiyaam galiila. Wa fi yoom as sabit, maragna barra min baab al madiina le_l baḥar, le makaan iftakarna fiihu maḥall le _ṣ ṣala. Wa gavadna wa kallamna_n niswaan al itlammu hinaak. Wa kaanat fih mara bitasmavna isima Liidiyya al bitbiiv gumaash banafsaji, min madiina Tiyatiira, wa bitxaaf Allaah. Wa_r Rabb fataḥ galba vashaan taxalli baala le_l biguulu Buulus. Wa lamma itvammadat, hiya wa naas beeta, sa’alatna wa gaalat, “Iza ḥakamtu ana mi’aamina be_r Rabb, adxulu beeti wa agvudu fiihu.” Wa sa’alatna katiir, wa gavadna mavaaha. Wa ḥaṣal wakit maa niḥna kunna maashiin le makaan aṣ ṣala, gaabalatna xaddaama bitavmil ḥaajaat be_s siḥir. Wa kaanat bitjiib le asyaada guruush katiira be_s siḥir bitaava. Wa hiya mashat wara Buulus wa_l kaanu mavaahu, wa koorakat wa gaalat, “Ar rujaal deel, hum xaddaamiin Allaah al Vaali, wa yabashshiruukum be ṭariig al xalaaṣ.” Wa hiya vamalat kida aiyaam katiira, ḥatta Buulus tivib katiir min da, wa itlafat wa gaal le_r ruuḥ, “Ana aamurak b_ism Yasuuv al Masiiḥ, amrug minnaha.” Wa marag fi_d dagiiga diik. Wa wakit asyaada shaafu maa gidru yaksibu guruush minnaha bavd da, gabaḍu vala Buulus wa Siila, wa jarroohum le_s suug giddaam al ḥukkaam. Wa jaaboohum le_l guḍaat wa gaalu, “Ar raajleen deel min naas al Yahuud. Wa hum yalaxbiṭu baladna. Wa yavallimu be vaadaat maa be_l gaanuun vashaan nagbala wa navmila, vashaan niḥna naas Ruumaani.” Wa_n naas gaamu valeehum. Wa_l guḍaat amaru vashaan yaglavu minnahum hiduumum, wa yaḍrubuuhum be_l vaṣaayaat. Wa lamma ḍaraboohum ḍarabaat katiira, ramoohum fi_s sijin. Wa amaru_s sajjaan yaḥrasum be_t tamaam. Wa huwa, vashaan gibil amr zei da, xaṭṭaahum fi_s sijin al fi juwwa, wa rabaṭ kirveenum be xashab magduud. Wa fi nuṣṣ al leel tagriiban, Buulus wa Siila kaanu yaṣallu wa yarattilu le Allaah, wa_l maḥbuusiin yasmavuuhum. Wa ḥaṣalat vala ghafla zalzala shadiida, ḥatta asaasaat as sijin hazzu. Wa ṭawwaali kullu abwaab as sijin infataḥu, wa janaaziir kulluhum itfakku. Wa lamma as sajjaan gaam min an noom, wa shaaf abwaab as sijin maftuuḥa, hu ṭallav seefu wa kaan vaawiz yaktul nafsu, fishaan iftakar kullu_l maḥbuusiin harabu. Laakin Buulus naadaahu be ṣoot vaali wa gaal, “Maa tavmil le nafsak ḥaaja baṭṭaala. Kulluna fih hina.” Wa ṭalab faanuus, wa jara le juwwa, wa wagav giddaam Buulus wa Siila wa huwa yarjif min al xoof. Wa bavd da, marragum wa gaal, “Yaa asyaadi, asawwi shinu vashaan akuun muxallaṣ?” Wa gaalu, “Aamin be_r Rabb Yasuuv, wa bitaxlaṣ, inta wa ahl beetak.” Wa kallamoohu wa kullu_l fi beetu be kilmat ar Rabb. Wa axadum fi_s saava diik min al leel, wa ghassal juruuḥum. Wa itvammad ṭawwaali, hu wa kullu ahl beetu. Wa axadum le beetu wa jaab leehum akl. Wa inbasaṭ mava kullu ahl beetu vashaan kaanu aamanu be Allaah. Wa lamman ja an nahaar, al guḍaat rassalu _ḍ ḍubbaaṭ yaguulu le_s sajjaan, “Fikk ar raajleen deel.” Wa_s sajjaan xabbar Buulus be_l kalaam da, “Al guḍaat rassalu vashaan yafikkuukum. Hassav amrugu w_amshu be salaam.” Wa Buulus gaal leehum, “Ḍaraboona giddaam an naas biduun muḥaakama, wa niḥna raajleen Ruumaaniyyiin. Wa ramoona fi_s sijin. Wa hassav yafikkuuna be_s sirr? Laa! Laakin xalluuhum nufuusum yaju wa yaaxuduuna barra.” Wa _ḍ ḍubbaaṭ xabbaru_l guḍaat be_l kalaam da. Wa hum xaafu lamma simivu hum naas Ruumaani. Wa jo leehum wa gaalu, “Niḥna mit’assifiin.” Wa jaaboohum barra min as sijin, wa sa’aloohum yamrugu min al madiina. Wa lamma maragu min as sijin, mashu le beet Liidiyya. Wa shaafu_l axwaan wa shajjavoohum. Wa bavd da maragu. Wa bavd maa marru be Amfibulis wa Abuluniyya, jo le Tasaluniiki. Wa kaan fiiha beet ar Rabb al Yahuud. Wa Buulus daxal beet ar Rabb ḥasab vaadatu, wa kaan bitkallam mavaahum be beyyinaat min al kutub talaata subuut. Wa yawarriihum, wa yasabbit ’innu_l Masiiḥ kaan laazim yitwajjav, wa yaguum min been al meyyitiin. Wa gaal, “Yasuuv da, al ana babashshirkum beehu, huwa_l Masiiḥ.” Wa bavḍ minnahum gibilu_l kilma, wa jamavu le Buulus wa Siila. Wa kamaan naas kutaar vamalu zei da min naas Griigi al bixaafu Allaah, wa_l vadad maa kaan ṣaghaiyir min an niswaan kamaan. Wa_l Yahuud ḥasadu, wa axadu rujaal baṭṭaaliin min naas as suug, wa lammu naas kutaar, wa vamalu dawsha fi_l madiina. Wa jaru le beet Yaasuun, wa ṭalabu yaṭallivuuhum le_n naas. Wa lamma maa ligoohum, jarru Yaasuun wa bavḍ al axwaan le salaaṭiin al madiina, wa hum yakooriku, “Deel al galabu_d dunya, jo hina kamaan. Wa Yaasuun gibilum fi beetu. Wa deel kulluhum yavmilu ash shi al yagaawim gawaaniin Geeṣar, vashaan yaguulu fih malik taani, huwa Yasuuv.” Wa ḥaṣalat dawsha fi_n naas wa salaaṭiin al madiina lamma simivu_l kalaam da. Wa lamma axadu ḍamaana min Yaasuun wa min at taanyiin, xalloohum yamshu. Wa ṭawwaali, al axwaan rassalu Buulus wa Siila be_l leel le Biiriyya. Wa hum, lamma wiṣlu, daxalu beet ar Rabb al Yahuud. Wa deel kaanu afḍal min al fi Tasaluniiki, vashaan giblu_l kilma be kullu nishaaṭ. Wa kaanu kullu yoom bifattishu_l kutub vashaan yashuufu iza al ḥaajaat di ṣaḥiiḥa. Wa katiiriin minnahum aamanu, wa kamaan vadad maa galiil min naas Griigi, min an niswaan al muḥtaramaat wa min ar rujaal. Wa lamma_l Yahuud al fi Tasaluniiki virfu Buulus bashshar be kilmat Allaah fi Biiriyya kamaan, hum jo le hinaak yaḥarriku_n naas wa yalaxbiṭuuhum. Wa be surva, al axwaan rassalu Buulus vashaan yamshi le ṭaraf al baḥar. Laakin Siila wa Timutaawus gavadu fi Biiriyya. Wa_r rujaal al mashu mava Buulus, jaaboohu le Atiina. Wa hum mashu bavd maa axadu amr minnu le Siila wa Timutaawus vashaan yaju leehu awwal maa mumkin. Wa wakit maa Buulus kaan yistanna leehum fi Atiina, zivil fi ruuḥu lamma shaaf al madiina malyaana be aṣnaam. Wa kaan bixabbir al Yahuud wa_n naas al bixaafu Allaah, fi beet ar Rabb, wa_n naas al hu gaabalum fi_s suug kullu yoom. Wa bavḍ min an naas min al mitvallimiin gaabaloohu, al Abikuriyyiin wa_r Ruwaagiyyiin. Wa bavḍ minnahum gaalu, “Al ghalabaawi da vaawiz yaguul shinu?” Wa taanyiin gaalu, “Yaẓhar ’innu yanaadi be aaliha ghariiba.” Wa gaalu kida valashaanu kaan bibashshir be Yasuuv wa_l giyaama. Wa axadoohu wa jaaboohu le Ariyuus Baaghuus wa gaalu, “Mumkin navrif at tavliim aj jadiid da shinu, al inta titkallam beehu? Inta tajiib le iḍneena afkaar ghariiba, wa vaawziin navrif mavnaaha shinu.” Wa kaanu naas Atiina kulluhum wa_l ghariibiin as saakniin beenum biṣrufu kullu waktum fi ḥaaja waaḥda bass, wa di vashaan yitkallamu walla yasmavu shi jadiid. Wa Buulus wagaf fi wasṭ al Ariyuus Baaghuus wa gaal, “Yaa rujaal Atiina, bashuuf fi kullu ḥaaja intu naas shudaad fi diinkum. Wa wakit maa kunta bafuut wa bashuuf maḥallaat aḍ ḍabiiḥa bitaavatkum, ligiit kamaan maḍbaḥ maktuub foogu, Le ilaah maa mavruuf. Wa daak al bitavbuduuhu biduun mavrifa, ana hassav babashshirkum beehu. Allaah al xalag ad dunya wa kullu_l fiiha, huwa Rabb as sama wa_l arḍ. Wa huwa maa yaskun fi heyaakil mavmuula be_l iideen. Wa iideen az zool maa bitaxdimu zei maa huwa muḥtaaj le ḥaaja, valashaan huwa_l biddi le kull an naas ḥayaat wa nafs wa kullu shi. Wa hu vamal min insaan waaḥid kullu umma min an naas, vashaan yaskunu foog kullu_l arḍ. Huwa ixtaar az zaman al majahhaz leehum, wa aṭraaf maḥallaatum vashaan yaskunu fiiha. Wa Allaah vamal da valashaanum yaṭlubuuhu, wa yimkin yamiddu leehu iideehum wa yalguuhu, wa law hu maa baviid min kullu waaḥid minnana. Wa niḥna beehu naviish, wa nitḥarrak, wa nakuun mawjuud. Zei maa bavḍ min ghannaayiinkum gaalu, Niḥna naslu. Wa valashaan niḥna nasl Allaah, maa naftakir ṭabiivat Allaah zei ad dahab walla_l fiḍḍa walla_l ḥajar al manguush be ṣuurat shughl az zool wa shaṭaartu. Wa Allaah, fi_z zaman al faat, marra valeehum, vashaan maa fih mavrifa. Laakin hassav hu yaamur kullu_n naas fi kullu maḥall ’an yatuubu. Vashaanu ixtaar yoom fiihu biyaḥkum vala_d dunya be_l vadl be_l insaan aj jahhazu. Wa adda le_l kull beyyina, lamma gawwamu min been al meyyitiin.” Wa lamma simivu van al giyaama min been al meyyitiin, bavḍ minnahum ḍiḥiku valeehu. Wa taanyiin gaalu, “Binasmav minnak van da marra taanya.” Wa kida, Buulus marrag min beenum. Wa lakin bavḍ min an naas istannu mavaahu wa aamanu, minnahum Diyunisiyuus min al Ariyuus Baaghuus, wa mara isima Daamaris, wa taanyiin mavaahum. Wa bavd da, Buulus masha min Atiina wa ja le Kuurintuus. Wa liga Yahuudi ismu Akiila, Bunṭi_j jins. Wa hu kaan ja fi wakit gariib min Iiṭaaliya mava Biriiskilla, maratu. Valashaan Kuluudiyuus kaan amar kullu_l Yahuud yamshu min Ruumiya. Wa Buulus ja leehum. Wa fishaan kaan min nafs ash shughl zeiyahum, gavad mavaahum yashtaghil mavaahum. Wa hum kaanu biyavmilu xiyaam. Wa huwa kaan bitkallam fi beet ar Rabb kullu sabit, wa yaraḍḍi_l Yahuud wa naas Griigi. Wa lamma Siila wa Timutaawus jo min Makiduuniyya, Buulus adda nafsu vashaan yabashshir bass, wa yash‐had le_l Yahuud Yasuuv huwa al Masiiḥ. Laakin lamma_l Yahuud kaanu bigaawimu wa bishtimuuhu, Buulus hazz hiduumu wa gaal leehum, “Dammkum vala ruuseenkum! Ana biduun zanb. Wa min hassav bamshi le_l umam.” Wa marag min beet ar Rabb, wa ja le beet raajil bixaaf Allaah, ismu Tiitiyuus Yuustus. Wa beetu kaan janb beet ar Rabb. Wa Kariisbus, ra’iis beet ar Rabb, aaman be_r Rabb mava kullu naas beetu. Wa katiiriin min al Kuurintiyyiin as simivu, aamanu wa itvammadu. Wa_r Rabb gaal le Buulus fi_r ru’ya fi_l leel, “Maa taxaaf, laakin itkallam wa maa taskut. Vashaan ana mavaak, wa waaḥid maa bixuṭṭ iidu valeek vashaan yaḍurrak. Valashaan ana vindi naas kutaar fi_l madiina di.” Wa Buulus gavad sana wa sitta shuhuur bivallim kilmat Allaah beenum. Wa lamma kaan Ghaaliyuun mudiir Axaaya, al Yahuud gaamu be nafs waaḥda vala Buulus, wa jaaboohu le_l maḥkama. Wa gaalu, “Ar raajil da yitrajja an naas ḥatta yavbudu Allaah be_l vaks al gaanuun.” Wa lamma Buulus kaan daayir yaftaḥ xashmu, Ghaaliyuun gaal le_l Yahuud, “Law kaan fi_sh shi da ẓulm walla zanb baṭṭaal, kunta be_l ḥagg itḥammalkum, yaa Yahuud. Wa laakin iza kaan su’aal van kilmaat wa usuum wa van gaanuunkum, shuufuuha intu. Ana maa daayir akuun gaaḍi fi_l ḥaajaat di.” Wa kida ṭaradum min al maḥkama. Wa kulluhum masaku Suustaaniis, ra’iis beet ar Rabb, wa ḍaraboohu giddaam al maḥkama. Wa Ghaaliyuun maa xalla baalu le daak kullu kullu. Wa Buulus gavad hinaak aiyaam katiira. Wa bavd da, gaal leehum mava_s salaama, wa saafar be murkab le Suuriyya, wa axad mavaahu Biriskilla wa Akiila. Wa Buulus kaan ḥalag raasu fi Kanxiriya, valashaan kaan valeehu wavad. Wa wiṣlu le Afasus, wa Buulus xallaahum al itneen hinaak, wa daxal beet ar Rabb wa vallam al Yahuud. Wa lamma ṭalabu minnu yagvud wakit ziyaada, maa kaan daayir. Laakin lamma xallaahum, hu gaal, “Barjav leekum in sha’ Allaah.” Wa bavd da, saafar be murkab min Afasus. Wa lamma nazal fi Geeṣariyya, ṭalav wa sallam vala_l kaniisa. Wa bavd da nazal le Anṭaakiya. Wa bavd maa istanna mudda fi Anṭaakiya, marag wa marra be_t tartiib be maḥallaat Ghalaaṭiyya wa Firijiyya yashaddid kullu_t talaamiiz. Wa fi_z zaman da, Yahuudi ismu Abulluus min naas al Iskandariyya ja le Afasus. Wa huwa raajil vindu gudra fi_l kalaam wa fi_l Kutub. Wa hu kaan mitvallim fi ṭariig ar Rabb. Wa valashaanu ḥaarr fi_r ruuḥ, kaan bitkallam wa bivallim be_ẓ ẓabṭ al ḥaajaat van Yasuuv. Wa huwa maa yavrif illa mavmuudiyyat Yuuḥanna. Wa ibtada yitkallam biduun xoof fi beet ar Rabb. Wa lamma Biriskilla wa Akiila simivoohu, axadoohu leehum, wa warroohu ṭariig Allaah tamaam. Wa lamma kaan vaawiz yamshi le Axaaya, al axwaan shajjavoohu vala da, wa katabu le_t talaamiiz hinaak vashaan yagbaluuhu. Wa lamma wiṣil, saavad katiir deel al be_n nivma kaanu aamanu. Wa be guwwa kaan bighlib al Yahuud giddaam an naas, wa yabeyyin be_l Kutub Yasuuv huwa al Masiiḥ. Wa ḥaṣal lamma Abulluus kaan fi Kuurintuus, Buulus faat be_l maḥallaat at vaalya wa ja le Afasus. Wa hinaak liga bavḍ min at talaamiiz. Wa gaal leehum, “Gibiltu_r Ruuḥ al Gudus lamma aamantu?” Wa gaalu leehu, “Wa laa simivna fih ar Ruuḥ al Gudus.” Wa Buulus gaal, “Itvammadtu be shinu?” Hum gaalu, “Be mavmuudiyyat Yuuḥanna.” Wa Buulus gaal, “Yuuḥanna vammad be mavmuudiyyat at tooba, wa kallam an naas vashaan ya’aaminu be_l biji bavdu, yavni be Yasuuv.” Wa lamma simivu, itvammadu b_ism ar Rabb Yasuuv. Wa lamma Buulus xaṭṭa iideenu foogum, ar Ruuḥ al Gudus ja valeehum, wa itkallamu be lughaat wa itnabbu. Wa kulluhum kaanu iṭnaashar raajil tagriiban. Wa Buulus daxal beet ar Rabb. Wa kaan bitkallam biduun xoof muddat talaata shuhuur, yitfaakar wa yaraḍḍi van ḥaajaat malakuut Allaah. Wa bavḍ minnahum, ruuseenum bigu gawwiyyiin wa abu ya’aaminu, wa shatamu_ṭ ṭariig giddaam an naas. Valashaan kida, Buulus xallaahum wa axad at talaamiiz mavaahu. Wa kaan bitkallam mavaahum kullu yoom fi madrasat Tiiraannus. Wa istamarra kida le muddat sanateen, lighaayat kullu_s saakniin fi Aasiya min Yahuud wa naas Griigi simivu kilmat ar Rabb. Wa Allaah vamal be iideen Buulus vajaayib maxṣuuṣa, ḥatta kaanu yaaxudu le_l vaiyaaniin manaadiil wa maryalaat min jismu. Wa hum bigu ṭaibiin min amraaḍum, wa_l arwaaḥ ash sharriira maragu minnahum. Wa bavḍ min al Yahuud, as saafaru min makaan le makaan yaṭrudu arwaaḥ sharriira, jarrabu yanaadu be isim ar Rabb Yasuuv vala_l vindahum arwaaḥ sharriira. Wa kaanu biguulu, “Aamurkum be Yasuuv al bibashshir beehu Buulus, aṭlavu.” Wa sabva awlaad le Yahuudi, ra’iis gusus, ismu Sakaawa, kaanu biyavmilu daak. Wa_r ruuḥ ash sharriir radda valeehum wa gaal, “Ana bavrif Yasuuv wa bavrif Buulus, laakin intu, minu intu?” Wa bavd da, ar raajil al kaan vindu_r ruuḥ ash sharriir, naṭṭa valeehum, wa ghalabum, wa ḍarabum lighaayat maa jaru min al beet da varyaaniin wa majruuḥiin. Wa da biga mavruuf le kullu_l Yahuud wa naas Griigi as saakniin fi Afasus. Wa kulluhum xaafu, wa majjadu ism ar Rabb Yasuuv. Wa katiiriin min al aamanu kaanu biju, wa yavtarifu wa yaxabbiru be avmaalum. Wa katiiriin min al ishtaghalu be_s siḥir, jamavu_l kutub wa ḥaragooha giddaam an naas. Wa lamma ḥasabu_t taman, ligu_j jumla xamsiin alf ḥittat min al fiḍḍa. Wa kida kilmat ar Rabb kaanat taziid wa tashaddid jiddan. Wa lamma_l ḥaajaat di tammat, Buulus garrar be ruuḥu ’an yamshi le Uurushaliim bavd maa marra be Makiduuniyya wa Axaaya. Wa gaal, “Bavd maa amshi hinaak, laazim ashuuf Ruumiya kamaan.” Wa rassal le Makiduuniyya itneen min al kaanu bixdimuuhu, Timutaawus wa Arasṭus. Wa huwa istanna wakit ziyaada fi Aasiya. Wa haṣal fi_l wakit daak, dawsha kabiira van aṭ ṭariig. Vashaan kaan fih raajil ismu Dimitriyuus, ṣaayigh al bisawwi buyuut ṣughaar min fiḍḍa le Arṭaamiis, wa jaab shughl katiir le_ṣ ṣaaniviin. Wa hu lammaahum mava_sh shaghghaaliin fi vamal zei da, wa gaal, “Yaa rujaal, intu bitavrifu niḥna vindana ghina min aṣ ṣunava di. Wa intu tashuufu wa tasmavu fi Afasus wa kullu Aasiya tagriiban, Buulus da vallam naas kutaar ḥatta ḍallu. Wa yaguul al mavmuula be_l iideen maa aaliha abadan. Wa fih xaṭar le ṣunavatna takuun vindaha ism baṭṭaal. Wa kamaan beet Arṭaamiis al ilaaha al vaẓiima fi xaṭar yaḥsibuuha wa laa ḥaaja. Wa hiya bitagav min majda, wa an naas biyavbuduuha fi Aasiya wa kullu_d dunya.” Wa lamma simivu da, bigu malyaaniin be_z zavl, wa ibtadu yakooriku wa yaguulu, “Vaẓiima hiya Arṭaamiis bitaavat Afasus.” Wa_l madiina itmalat dawsha. Wa kulluhum jaru mava bavḍ le maḥall al lavb, wa gabaḍu Ghaayuus wa Aristarxus min Makiduuniyya, ṣaaḥibeen Buulus fi_s safar. Wa lamma Buulus kaan vaawiz yadxul been an naas, al axwaan maa xalloohu yadxul. Wa bavḍ aṣ‐ḥaabu min al mavruufiin fi Aasiya, rassalu leehu yaṭlubu leehu maa yaxaaṭir be nafsu be duxuul al malvab. Wa kaan al bavḍ yakooriku be shi, wa_l bavḍ at taani be shi. Valashaan al ijtimaav kaan malaxbaṭ. Aktar an naas maa virfu le shinu itlammu. Wa bavḍ min an naas ashsharu le Iskandar vashaan yitkallam, wa_l Yahuud dafavoohu le giddaam. Wa Iskandar ashshar be iidu huwa daayir yitkallam vashaan nafsu giddaam an naas. Wa lamma virfu huwa Yahuudi, kulluhum kooraku be ṣoot waaḥid saavteen tagriiban, “Vaẓiima hiya Arṭaamiis bitaavat Afasus!” Wa laakin kaatib al madiina sakkat an naas wa gaal, “Yaa rujaal Afasus, (?) kullu_d dunya maa bitavrif madiinat naas Afasus, hiya bitaḥras beet Arṭaamiis al vaẓiima? Wa bitaḥras aṣ ṣanam an nazal min as sama. Wa maa fih zool yagdar yankur al ḥagiiga di. Valashaan kida, laazim taskutu, wa maa tavmilu shi biduun fikr. Vashaan intu jibtu_r raajleen deel, wa hum maa sirgu buyuut al aaliha, wa laa yajaddifu vala ilaahatna. Iza Dimitriyuus wa_ṣ ṣaaniviin al mavaahu vindahum shakwa vala waaḥid, al maḥkamaat maftuuḥa, wa fih salaaṭiin. Xalluuhum yashtaku bavḍahum vala bavḍ. Wa iza taṭlubu ḥaaja taanya, laazim yavmiluuhu fi majlis gaanuuni. Vashaan niḥna fih xaṭar bishtakuuna be fitna fishaan al ḥaṣal al leela. Wa maa fih sabab beehu nagdar naddi ḥisaab van ad dawsha di.” Wa lamma gaal kida, hu xalla naas al ijtimaav yamshu. Wa bavd maa_d dawsha tammat, Buulus naada_t talaamiiz wa shajjavum wa gaal leehum, “Mava_s salaama,” wa marag vashaan yamshi le Makiduuniyya. Wa lamma saafar fi_l maḥallaat diik wa bashsharum katiir vashaan yaddiihum shujaava, hu ja le balad naas Griigi. Wa gavad hinaak talaata shuhuur. Wa lamma garrab yasaafir fi_l baḥar le Suuriyya, al Yahuud vamalu tartiib ḍiddu be_s sirr. Valashaan kida, hu ixtaar yarjav be sikkat Makiduuniyya. Wa mashu mavaahu le Aasiya. Subaatarus ibn Biiruus min Biiriyya, wa Aristarxus, wa Sakuundus min naas Tasaluniiki, wa Ghaayuus min Darba, wa Timutaawus. Wa Tiixikus, wa Turufiimus min naas Aasiya. Wa deel mashu giddaamna wa istannoona fi Taruwaas. Wa laakin niḥna saafarna be murkab min Fiilibbi bavd aiyaam Viid al Faṭiir. Wa jiina leehum fi xamsat aiyaam fi Taruwaas, wa gavadna hinaak usbuuv. Wa fi awwal al usbuuv, itlammeena sawa vashaan nakassir al veesh. Wa Buulus itkallam mavaahum, wa huwa daayir yamshi fi_l yoom at taani. Wa istamarr fi_l kalaam le nuṣṣ al leel. Wa kaanat fih fawaaniis katiira fi_l ooḍa al fi foog, al kunna mitlammiin fiiha. Wa kaan shaabb ismu Aftiixuus gaavid fi_sh shubbaak. Wa hu biga navsaan wa naam noom tagiil. Wa lamma Buulus istamarra fi_l kalaam, an noom ghalab valeehu, wa hu wagav min ad door at taalit le tiḥit, wa shaaloohu meyyit. Wa Buulus nazal, wa rama nafsu foog ash shaabb, wa xaṭṭ ḍiraavtu ḥawaleehu wa gaal, “Maa tatvabu, huwa ḥai!” Wa ṭalav wa kassar al veesh wa akal, wa itkallam katiir lighaayat aṣ ṣabaaḥ. Wa bavd da marag. Wa jaabu_sh shaabb ḥai, wa itvazzu katiir xalaaṣ. Laakin niḥna masheena giddaamu le_l murkab, wa saafarna be murkab le Assuus. Wa kunna vaawziin naaxud Buulus min hinaak, vashaan Buulus kaan vamal at tartiib da, valashaanu vaawiz yamshi vala kiraavu. Wa lamma hu gaabalna fi Assuus, axadnaahu le Mitiliini. Wa lamma saafarna be murkab min hinaak, wiṣilna fi_l yoom at taani gariib min Xiyuus. Wa fi_l yoom al bavdu, wiṣilna le Saamuus, wa fi_l yoom at taani jiina le Miiliitus. Wa Buulus kaan ixtaar yafuut Afasus, vashaan maa laazim yaḍayyiv wakit fi Aasiya. Hu kaan mistavjil le yakuun fi Uurushaliim fi Yoom al Xamsiin iza kaan mumkin. Wa min Miiliitus Buulus rassal, wa naada shuyuux al kaniisa. Wa lamma jo leehu, gaal leehum, “Intu bitavrifu keef kunta baviish mavaakum kullu_l wakit min awwal yoom daxalta fi Aasiya. Xadamta_r Rabb be tawaaḍuv katiir, wa dimuuv katiira, wa be tajaarib ḥaṣalu leiya min tartiib al Yahuud al fi_s sirr. Wa bitavrifu ana maa abeet abashshirkum be aiya ḥaaja al fiiha faaida leekum, laakin vallamtakum giddaam an naas wa fi kullu beet. Ana shaahid le_l Yahuud wa le naas Griigi be_t tooba le Allaah, wa_l iimaan be Rabbana Yasuuv al Masiiḥ. Wa hassav shuufu, bamshi le Uurushaliim marbuuṭ be_r Ruuh, wa maa bavrif al biyaḥṣal leiya hinaak, illa_r Ruuḥ al Gudus yash‐had leiya fi kullu madiina, wa yaguul janaaziir wa atvaab yistannuuni. Laakinni maa aḥsib ḥayaati ghaali le nafsi abadan, iza kaan bass akammil shughli wa_l xidma al gibilta min ar Rabb Yasuuv vashaan ash‐had be injiil nivmat Allaah. Wa hassav shuufu, ana bavrif intu maa bitshuufu washshi taani marra, intu, yaa kullu_l ana masheet beenum babashshir be_l malakuut. Valashaan kida, ash‐had leekum ana naḍiif min damm kullukum. Vashaani maa itwaggafta axabbirkum be kullu iraadat Allaah. Aḥrasu nufuuskum wa kullu_l muraaḥ, al vamalkum ar Ruuḥ al Gudus fiihu wukalaa, vashaan takuunu ruvaat kaniisat Allaah al ishtaraaha be dammu. Wa ana bavrif bavd maa masheet, diyaab mitwaḥḥishiin bidxulu, wa maa birḥamu vala_l muraaḥ. Wa minnakum nufuuskum, biguumu rujaal yitkallamu be ḥaajaat mavawwaja, vashaan yajurru_t talaamiiz waraahum. Valashaan kida, ahrasu, wa itzakkaru ana muddat talaata siniin maa waggafta leel wa nahaar aḥazzir kullu waaḥid minnakum be_d dimuuv. Wa hassav baddiikum le Allaah, wa le kilmat nivmatu, al bitagdar tabniikum wa taddi leekum al miiraat mava kullu_l giddiisiin. Ana maa ṭamavta min zool fiḍḍa walla dahab walla hiduum. Intu nufuuskum bitavrifu_l iideen deel kaanat taxdim iḥtiyaajaati, wa iḥtiyaajaat al kaanu mavaai. Wa warreetkum fi kullu ḥaaja keef laazim natvab le nasaavid aḍ ḍaviifiin, wa nitzakkar kilmaat ar Rabb Yasuuv al gaal, ‘Huwa_l biddi bikuun mubaarak aktar min al bigbal.’ ” Wa lamma gaal da, rakav vala rukbateehu mava kulluhum wa ṣalla. Wa kulluhum baku bika shadiid, wa wagavu vala ragabat Buulus, wa sallamu valeehu. Wa bigu ḥaznaaniin ziyaada vala_l kilma al gaal leehum, “Intu maa bitshuufu washshi marra taanya.” Wa bavd da, mashu mavaahu le_l murkab. Wa lamma xalleenaahum wa saafarna be murkab, masheena fi sikka ṭawwaali le Kuus, wa fi_l yoom at taani le Ruudus, wa min hinaak le Baataraa. Wa valashaan ligiina murkab tagṭav al baḥar le Finiigiya, rikibnaaha wa saafarna. Wa lamma gidirna nashuuf Gubrus, xalleenaaha vala shimaalna, wa saafarna le Suuriyya. Wa wiṣilna le Ṣuur, vashaan hinaak al murkab kaanat tanazzil budaavata. Wa valashaan ligiina_t talaamiiz, gavadna mavaahum usbuuv. Wa hum kaanu biguulu le Buulus be_r Ruuḥ vashaan maa yaṭlav le Uurushaliim. Wa laakin lamma al wakit faat, maragna wa masheena. Wa kulluhum mashu mavaana mava_n niswaan wa_l awlaad le barra_l madiina. Wa rakavna vala rukbateena vala ar ramla wa ṣalleena. Wa bavd maa gulna mava_s salaama bavḍana le bavḍ, rikibna_l murkab, wa laakin hum rajavu le buyuutum. Wa lamma xallaṣna_s safar min Ṣuur, wiṣilna le Butulimaayis wa sallamna vala_l axwaan. Wa gavadna mavaahum yoom waaḥid. Wa fi_l yoom at taani, maragna wa jiina le Geeṣariyya. Wa daxalna beet Fiilubbus al mubashshir, al huwa waaḥid min as sabva, wa gavadna mavaahu. Wa kaanan vindu arbava banaat vazaara al itnabbu. Wa bavd maa gavadna aiyaam ziyaada, nabi ismu Aghaabuus nazal min al Yahuudiyya. Wa ja leena wa axad ḥizaam Buulus, wa rabaṭ beehu iideen wa rijleen nafsu wa gaal, Ar Ruuḥ al Gudus yaguul, “Kida, al Yahuud fi Uurushaliim maashiin yarbuṭu_r raajil, siid al ḥizaam da, wa bisallimuuhu le iideen al umam.” Wa wakit simivna daak, niḥna wa ahal al maḥall ṭalabna minnu maa yaṭlav le Uurushaliim. Laakin Buulus radda wa gaal, “Maalkum bitabku wa taksiru galbi? Ana jaahiz mush akuun marbuuṭ bass, laakin amuut kamaan fi Uurushaliim fishaan xaaṭir isim ar Rabb Yasuuv.” Wa lamma aba yasmavna, sakatna wa gulna, “Xalli iraadat ar Rabb takuun.” Wa bavd al aiyaam deelaak, jahhazna wa ṭalavna le Uurushaliim. Wa bavḍ min at talaamiiz min Geeṣariyya mashu mavaana, wa jaaboona le beet Manaasuun vashaan nagvud mavaahu. Wa huwa raajil min Gubrus wa kaan tilmiiz min badri. Wa lamma wiṣilna le Uurushaliim, al axwaan gibilna be faraḥ. Wa_l yoom at taani, Buulus daxal mavaana le Yavkuub. Wa kullu_sh shuyuux kaanu fih. Wa bavd maa sallam valeehum, Buulus kallamum min awwalu le aaxiru be kullu ḥaaja Allaah vamala been al umam be xidmatu. Wa lamma simivu, majjadu Allaah. Wa gaalu leehu, “Inta tashuuf, yaa axi, kam alf min al Yahuud aamanu, wa kulluhum vindahum ghiira le_l gaanuun. Wa naas xabbaroohum keef inta bitvallim kullu_l Yahuud as saakniin been al umam vashaan yasiibu Muusa, wa bitguul leehum ’an maa yaṭahhiru awlaadum, wa maa yamshu ḥasab al vaadaat. Wa kida binavmil shinu? Maa fih shakk an naas bitlammu, valashaan hum bismavu inta jiit. Valashaan kida, sawwi_l ḥaaja al binguul leek. Vindana arbava rujaal valeehum wavad. Uxud deel, wa naḍḍif nafsak mavaahum, wa adfav al guruush leehum vashaan hum yaḥligu ruuseenum. Wa kida, kulluhum biyavrifu_l xabbaroohum beek mush al ḥagg, laakin inta nafsak bitaḥfaẓ al gaanuun. Wa be xuṣuuṣ al aamanu been al umam, katabna leehum wa ḥakamna hum laazim yarfuḍu _ḍ ḍabaḥooha le_l aṣnaam, wa_d damm, wa_l laḥam min bahaayim maxnuug, wa_z zina.” Wa fi_l yoom at taani, Buulus axad ar rujaal, wa itnaḍḍaf mavaahum. Wa daxal al heekal vashaan yabeyyin tamaam aiyaam an naḍaafa lighaayat maa yagaddimu tagdima van kullu waaḥid minnahum. Wa lamma_s sabavat aiyaam garrabu yafuutu, al Yahuud al min Aasiya shaafu Buulus fi_l heekal. Wa ḥarraku kullu_n naas wa gabaḍoohu. Wa kooraku, “Yaa rujaal Israa’iil, saaviduuna! Da huwa_r raajil al bivallim kullu_n naas fi kullu makaan ḍidd ash shavb wa_l gaanuun wa_l maḥall da. Wa hu kamaan jaab naas Griigi le_l heekal, wa najjas al maḥall al magaddas da.” Valashaanum kaanu shaafu Turufiimus min Afasus mavaahu fi_l madiina, wa iftakaru Buulus jaabu le_l heekal. Wa kullu_l madiina itḥarrakat, wa_n naas jaru sawwa. Wa gabaḍu Buulus, wa jarroohu barra min al heekal. Wa ṭawwaali gafalu_l abwaab. Wa wakit hum kaanu yaṭlubu yaktuluuhu, al xabar wiṣil le ra’iis juyuush Ruumiya ’innu_l madiina kullaha itḥarrakat. Wa huwa ḥaalan axad vasaakir wa ḍubbaaṭ, wa jara leehum. Wa lamma hum shaafu_r ra’iis wa_l vasaakir, waggafu yaḍrubu Buulus. Fi_l wakit da, ra’iis aj juyuush garrab leehu, wa gabaḍ valeehu, wa amarum yarbuṭuuhu be janziireen. Wa sa’al vannu minu huwa, wa vamal shinu. Wa bavḍ min an naas kaanu yakooriku be shi, wa_l bavḍ be shi taani. Wa lamma maa gidir yavrif al ḥagg van da be sabab ad dawsha, hu amarum yaaxudu Buulus juwwa manṭig al vasaakir. Wa lamma Buulus wiṣil le_s salaalim, al vasaakir kaan laazim yashiiluuhu be sabab shiddat an naas al kutaar, valashaan katrat an naas al kaanu yamshu waraahu wa yakooriku, “Aktulu!” Wa wakit al vasaakir garrabu yaaxudu Buulus le manṭig al vasaakir, hu gaal le_r ra’iis, “Min faḍlak, mumkin aguul leek ḥaaja?” Wa gaal leehu, “Inta bitavrif lughat naas Griigi? Maa inta_l Maṣri al gaam be fitna gubbaal al aiyaam di? wa marag le_l xala mava arbavat alaaf raajil min al kaatiliin?” Wa Buulus gaal, “Ana raajil Yahuudi min Ṭarsuus, min naas madiina mavruufa fi Kilikiyya. Min faḍlak, xalliini akallim an naas.” Wa lamman addaahu izin, Buulus wagaf vala_s salaalim, wa ashshar be iidu le_n naas. Wa lamma kulluhum sakatu, hu kallamum be_l lugha_l Vibraaniyya wa gaal: “Yaa axwaan wa abahaat, asmavu wa ana baddi ḥisaab ḥayaati hassav giddaamkum.” Wa lamma simivoohu yakallimum be_l lugha_l Vibraaniyya, sakatu ziyaada. Wa Buulus gaal, “Ana raajil Yahuudi, itwaladta fi Ṭarsuus bitaavat Kilikiyya. Laakin ana kibirta fi_l madiina di, wa kunta tilmiiz tiḥit Ghamala’iil. Hu vallamni gaanuun abahaatna be_t tamaam, wa kaanat vindi ghiira le Allaah zei kullukum al yoom. Wa ṭaradta aṭ Ṭariig da ḥatta_l moot, wa gabaḍta vala rujaal wa niswaan, wa rameetum fi_s sijin. Wa ra’iis al gusus wa kullu majlis ash shuyuux yagdaru yash‐hadu leiya be daak. Wa axatta minnahum jawaabaat le_l axwaan fi Dimashk. Wa masheet le Dimashk vashaan ajiib an naas deel be janaaziir le Uurushaliim vashaan yavaagibuuhum. Wa wakit maa kunta maashi wa garrabta le Dimashk, ḥaṣal fi _ḍ ḍuhur tagriiban, ’innu nuur vaẓiim nawwar ḥawaaleiya ṭawwaali. Wa wagavta vala_l arḍ, wa simivta ṣoot yaguul leiya, Yaa Shaawuul, yaa Shaawuul, le shinu bitaṭrudni? Wa raddeet valeehu, Inta minu, yaa Saiyidi? Wa gaal leiya, Ana Yasuuv an Naaṣiri, al inta bitaṭrudu. Wa_n naas al kaanu mavaai shaafu_n nuur, wa laakin maa simivu _ṣ ṣoot al kallamni. Wa gulta, Bavmil shinu, yaa Rabb? Wa_r Rabb gaal leiya, Guum w_amshi le Dimashk, wa hinaak biguulu leek van kullu_l majahhaz leek tavmil. Wa valashaan maa gidirta ashuuf min an nuur al minawwir daak, an naas mavaai gaadooni be iidi, wa jiit le Dimashk. Wa Ḥanaaniyya, raajil ṭaiyib ḥasab al gaanuun, wa muḥtaram min al Yahuud as saakniin hinaak, ja leiya wa wagaf giddaami, wa gaal leiya, ‘Yaa axi Shaawuul, vaayin le foog.’ Wa fi_s saava diik gidirta avaayin leehu. Wa hu gaal, ‘Allaah abahaatna ixtaarak vashaan tavrif iraadtu wa tashuuf al Baarr wa tasmavu yitkallam be ṣootu. Vashaanak bitkuun shaahid leehu le kullu_n naas be_sh shufta wa_s simivtu. Wa hassav le shinu tistanna? Guum wa itvammad, w_aghsil xaṭaayaak, wa naadi b_ism ar Rabb.’ Wa ḥaṣal leiya lamma rajavta le Uurushaliim wa kunta baṣalli fi_l heekal, shufta ru’ya. Wa shufta_r Rabb yaguul leiya, ‘Asriv w_amrug gawaam min Uurushaliim, vashaanum maa bigbalu shahaadatak leiya.’ Wa gulta, ‘Yaa Rabb, hum biyavrifu ana kunta baxuṭṭ fi_s sijin al bi’aaminu beek, wa baḍrubum fi kullu beet ar Rabb. Wa wakit hum kabbu damm Istifaanuus, shahiidak, ana kamaan kunta waagif raḍyaan, wa ḥaaris le hiduum an naas al kataloohu.’ Wa_r Rabb gaal leiya, ‘Amshi, vashaan ana barassilak baviid le_l umam.’ ” Wa_n naas simivoohu ḥatta_l kilma di. Wa bavd da, rafavu aṣwaatum wa gaalu, “Uxud raajil zei da min al arḍ! Hu maa yistaḥigg yaviish.” Wa lamma hum kaanu yakooriku wa yaglavu hiduumum, wa yarmu_t turaab fi_l hawwa, ra’iis aj juyuush amarum yaaxudu Buulus juwwa manṭig al vasaakir. Wa gaal ’innu yamtaḥin be ḍarabaat, vashaan yavrif le shinu an naas kaanu yakooriku valeehu kida. Wa lamma rabaṭoohu vashaan yajliduuhu, Buulus gaal le ra’iis al miyya_l waagif hinaak, “(?) Da be_l gaanuun leekum tajlidu insaan Ruumaani_l maa ḥakam valeehu?” Wa lamma ra’iis al vasaakir simiv, hu masha le ra’iis aj juyuush wa xabbaru wa gaal, “Inta bitsawwi shinu? Ar raajil da Ruumaani.” Wa ra’iis aj juyuush masha le Buulus wa gaal leehu, “Guul leiya, inta Ruumaani?” Wa gaal, “Aiwa.” Wa radda ra’iis aj juyuush, “Ana be taman kabiir ishtareet al ḥuguug ar Ruumaani di.” Wa Buulus gaal leehu, “Laakin ana itwaladta fiiha.” Wa ṭawwaali al kaanu vaawziin yamtaḥinu, rajjavu vannu. Wa ra’iis aj juyuush xaaf lamma virif ’innu Ruumaani wa kaan rabaṭu. Wa fi_l yoom at taani, fakkaahu valashaan kaan vaawiz yavrif al ḥagg van al bishtaku beehu_l Yahuud. Wa amar al gusus al kubaar wa kullu majlisum ’an yitlammu. Wa jaab Buulus wa xaṭṭaahu giddaamum. Wa Buulus vaayan le_l majlis wa gaal, “Yaa rujaal wa axwaan, ana vishta giddaam Allaah be ḍamiir fiihu salaam ḥatta_l yoom da.” Wa Ḥanaaniyya, ra’iis al gusus amar al waagfiin gariib min Buulus yaḍrubuuhu vala xashmu. Wa Buulus gaal leehu, “Allaah biḍrubak, yaa ḥeeṭa mubeiyaḍa! Inta gaavid taḥkum valeiya be ḥasab al gaanuun, wa inta taamur be ḍarbi be vaks le_l gaanuun?” Wa_l waagfiin gaalu, “Inta tashtim ra’iis al gusus bitaav Allaah?” Wa Buulus gaal, “Yaa axwaan, maa virifta huwa ra’iis al gusus, vashaan maktuub, Maa taguul kilma baṭṭaala van ra’iis shavbak.” Wa valashaan Buulus virif juz minnahum Ṣadduugiyyiin wa_j juz at taani Farriisiyyiin, koorak fi_l majlis, “Yaa rujaal wa axwaan, ana Farriisi, ibn Farriisi. Wa be sabab rajaa giyaamat al meyyitiin yaḥkumu valeiya.” Wa lamma gaal da, ḥaṣal shakla been al Farriisiyyiin wa _ṣ Ṣadduugiyyiin. Wa_l ijtimaav ingasam. Vashaan aṣ Ṣadduugiyyiin biguulu maa fih giyaama, wa laa malaak, wa laa ruuḥ. Wa laakin al Farriisiyyiin bivtarifu be kullu daak. Wa kaan fih kooraak shadiid. Wa gaamu bavḍ min muvallimiin al gaanuun, gisim al Farriisiyyiin, wa itshaakalu shadiid, wa gaalu, “Maa binalga fi_l insaan da sharr. Wa iza ruuḥ walla malaak kallamu, da shinu leena?” Wa lamma_sh shakla shaddadat, ra’iis aj juyuush xaaf ’innahum yagṭavu Buulus ḥitta ḥitta. Wa amar aj juyuush yanzilu wa yagbuḍuuhu min wasṭum wa yajiibuuhu le manṭig al vasaakir. Wa fi_l leel al bavdu, ar Rabb wagaf jambu wa gaal leehu, “Shidd ḥeelak, zei maa shihidta leiya fi Uurushaliim, kadi, laazim tash‐had fi Ruumiya kamaan.” Wa fi _ṣ ṣabaaḥ, al Yahuud vamalu tartiib be_s sirr, wa ḥalafu be lavna. Wa gaalu, “Maa naakul walla nashrab ḥatta naktul Buulus.” Wa_l vamalu_l ḥalaf da kaanu aktar min arbaviin raajil. Wa hum mashu le_l gusus al kubaar wa_sh shuyuux wa gaalu, “Ḥalafna be lavna maa naakul ḥaaja ḥatta naktul Buulus. Valashaan kida, intu, mava_l majlis, rassilu le ra’iis aj juyuush vashaan yajiibuuhu leekum, zei maa vaawziin tamtaḥinu gaḍiyyatu be_t tamaam. Wa niḥna nakuun jaahiziin naktuluuhu gubbaal maa yagarrib min hina.” Wa laakin walad uxut Buulus simiv be_t tartiib as sirri da, wa daxal manṭig al vasaakir wa xabbar Buulus. Wa Buulus naada waaḥid min ru’asaa al vasaakir wa gaal, “Uxud ash shaabb da le ra’iis aj juyuush, valashaan hu vindu shi yaxabbiru beehu.” Wa axadu wa jaabu le ra’iis aj juyuush wa gaal, “Al maḥbuus Buulus naadaani, wa sa’alni yajiib ash shaabb da leek, valashaan vindu shi yaguulu leek.” Wa ra’iis aj juyuush axadu be iidu, wa masha mavaahu be janb baraahu wa sa’alu, “Vindak shinu taguulu leiya?” Wa gaal, “Al Yahuud ittafagu yaṭlubu minnak tajiib Buulus le_l majlis bukra, zei maa vaawziin yas’alu van gaḍiyyatu be_t tamaam. Maa tasmav leehum, vashaan fih aktar min arbaviin raajil bindassu wa bistannuuhu. Wa hum ḥalafu vashaan maa yaaklu wa laa yashrabu ḥatta yaktuluuhu. Wa hassav, hum jaahiziin wa bistannu minnak wavad.” Wa ra’iis aj juyuush xalla_sh shaabb yamshi, wa gaal leehu, “Maa taguul le aiyi waaḥid al xabbartani beehu.” Wa naada itneen min ru’asaa al vasaakir wa gaal, “Jahhizu miiteen vaskari vashaan yamshu le Geeṣariyya as saava tisva be_l leel. Wa jahhiz kamaan sabviin vaskari raakbiin ḥuṣun, wa miiteen vaskari shaayiliin ḥuraab. Wa jahhizu ḥuṣun le Buulus vashaan yarkab. Wa kida yajiibuuhu be_s salaama le Fiiliks al Mudiir.” Wa hu katab jawaab zei aj jaai: “Min Kuluudiyuus Lisiyaas le_l ḥabiib Fiiliks al Mudiir, Salaam. Al Yahuud gabaḍu vala_r raajil da, wa garrabu yaktuluuhu. Laakin jiit mava_j juyuush wa xallaṣtu, vashaan virifta ’innu Ruumaani. Wa lamma kunta daayir avrif ash shikaaya_l bishtakuuhu beeha, jibtu le majlisum. Wa ligiitum ishtakoohu be as’ila be xuṣuuṣ gaanuunum. Laakin maa ishtakoohu be shi yistaḥigg al moot walla_j janaaziir. Wa lamma xabbarooni be tartiib sirri ḍidd ar raajil, rassaltu leek ṭawwaali. Wa amarta_l mushtakiin yaguulu leek al vindahum valeehu.” Wa_l vasaakir axadu Buulus zei maa amaroohum, wa jaaboohu be_l leel lighaayat Antibatris. Wa_l yoom at taani, xallu_l vaskari ar raakbiin ḥuṣun yamshu mava Buulus, wa hum rajavu le manṭig al vasaakir. Wa deel daxalu Geeṣariyya, w_addu_j jawaab le_l mudiir, wa sallamu Buulus leehu. Wa lamma_l mudiir gara_j jawaab, sa’al vannu, huwa min yaata mudiiriyya. Wa ligaahu min Kilikiyya. Wa gaal, “Basmav minnak lamma_l mushtakiin valeek biju kamaan.” Wa amarum yaḥrasu Buulus fi saraayat Hiiruudus. Wa bavd xamsat aiyaam, ra’iis al gusus nazal mava bavḍ min ash shuyuux wa mitkallim ismu Tartullus. Wa hum jaabu giddaam al mudiir shakaawiihum ḍidd Buulus. Wa lamma naadoohu, Tartullus ibtada yashtaki valeehu, wa gaal, “Valashaan niḥna ḥaṣṣalna beek vala salaam katiir, wa tartiibak jaab le_l umma di ḥaajaat kwaisa, niḥna nagbal daak, yaa Fiiliks, fi kullu shi wa fi kullu maḥall be kullu shukr. Laakin valashaan maa natavvibak ziyaada, naṭlub minnak tasmavna shwaiya be raḥmatak. Vashaan ligiina_r raajil da kaan bixrab wa biḥarrik dawsha been kullu_l Yahuud al fi_d dunya, wa huwa ra’iis jamaavat an Naaṣiriyyiin. Wa hu jarrab yanajjis al heekal kamaan. Valashaan kida, gabaḍna valeehu. Wa kunna vaawziin naḥkum valeehu ḥasab gaanuunna, laakin Lisiyaas ra’iis aj juyuush ja, wa axadu min iideena be shidda katiira. Wa amar al mushtakiin valeehu yaju leek. Wa lamma tamtaḥinu, inta bitagdar tavrif minnu, kullu_sh shakaawi an nashtakiihu beehu.” Wa_l Yahuud ittafagu mavaahu fi_sh shikaaya wa gaalu, “Al ḥaajaat di be_l ḥagg kida.” Wa Buulus radda valeehum lamma_l mudiir ashshar leehu be iidu vashaan yitkallam, wa gaal, “Valashaan bavrif inta gaaḍi le_l umma di min muddat siniin katiira, ana batkallam fishaan nafsi be faraḥ. Wa inta tagdar tavrif maa kaan ziyaada min iṭnaashar yoom min al wakit al ana masheet le Uurushaliim vashaan avbud Allaah. Wa hum maa ligooni fi_l heekal ashaakil aiyi waaḥid, walla aḥarrik zaḥmat an naas, maa fi buyuut ar Rabb wa laa fi_l madiina. Wa hum maa bigdaru yasabbitu_sh shakaawi_l bishtakuuni beeha hassav. Wa laakin bavtarif leekum be da, ana be ḥasab aṭ Ṭariig al bisammuuhu ḥizb, avbud Ilaah abahaatna. Wa ba’aamin be kullu_l maktuub fi_l Gaanuun wa_l Anbiya. Wa vindi rajaa be Allaah, zei maa hum kamaan vindahum rajaa. Wa bantaẓir ’innu bitkuun fih giyaama min been al meyyitiin le_l baarriin wa_l xaaṭyiin. Kida bavallim nafsi vashaan yakuun leiya daaiman ḍamiir biduun loom giddaam Allaah wa_n naas. Wa bavd siniin katiira, jiit vashaan ajiib hadaaya le ummati wa agaddim tagdimaat. Wa lamma kunta basawwi da, ligooni naḍiif ḥasab al gaanuun fi_l heekal. Wa maa fih zaḥmat an naas mavaai walla dawsha. Laakin kaanu fih bavḍ min al Yahuud min Aasiya. Wa deelaak laazim yaju giddaamak, wa yashtaku iza vindahum valeiya shi. Wa xallu deel, al fih hina, nufuusum yaguulu shinu al ligu fiyya min zanb, wakit maa kunta waagif giddaam al majlis. Illa_l kilma_l waḥiida di, al koorakta beeha wa ana waagif beenum, ‘Fishaan al giyaama min been al meyyitiin yaḥkumu valeiya al yoom.’” Laakin Fiiliks, valashaan kaan biyavrif be _ẓ ẓabt van aṭ ṭariig da, ṣarafum wa gaal, “Lamma Lisiyaas, ra’iis aj juyuush biji, ana bamtaḥin al ḥaajaat bitaavtak.” Wa amar ra’iis al vasaakir yaḥras Buulus, laakin yaddiihu shwaiyat ḥurriyya, wa maa yamnav aiyi waaḥid min aṣ‐ḥaabu yaxdimu. Wa bavd aiyaam galiila, Fiiliks ja mava Durusilla, maratu, wa hiya Yahuudiyya. Wa hu rassal wa jaab Buulus, wa simiv minnu van al iimaan be Yasuuv al Masiiḥ. Wa wakit maa kaan bitkallam van al birr wa masik an nafs wa_l ḥukm aj jaai, Fiiliks xaaf wa gaal, “Hassav kifaaya, amshi. Wa lamman alga furṣa, banaadiik.” Wa kamaan kaan vindu rajaa min Buulus ’innu yaddiihu guruush. Wa valashaan kida, kaan bijiibu marraat katiira wa yitkallam mavaahu. Wa lamma sanateen faatu, Burkiyuus Fastuus axad makaan Fiiliks. Wa valashaan Fiiliks kaan vaawiz yabsiṭ al Yaahuud, hu saab Buulus fi_s sijin. Wa lamma Fastuus wiṣil le_l mudiiriyya, ṭalav bavd talaatat aiyaam min Geeṣariyya le Uurushaliim. Wa_l gusus al kubaar wa ru’asaa al Yahuud xabbaroohu be shakaawiihum vala Buulus, wa sa’aloohu katiir. Wa ṭalabu minnu yavmil mavruuf, wa yarassil Buulus le Uurushaliim, valashaan hum gaṭavu_d darib vashaan yaktuluuhu. Wa Fastuus radda valeehum, “Buulus maḥruus fi_s sijin fi Geeṣariyya, wa ana vaawiz amshi le hinaak bavd shwaiya. Xallu_l mavruufiin minnakum yaju mavaai, vashaan yashtaku vala_r raajil da iza fiihu zanb.” Wa bavd maa istanna mavaahum tamaanya walla vasharat aiyaam, nazal le Geeṣariyya. Wa_l yoom at taani gavad vala kursi_l maḥkama, wa amarum yajiibu Buulus. Wa lamma Buulus ja, al Yahuud an nazalu min Uurushaliim wagafu ḥawaaleehu, wa gaddamu valeehu shakaawi katiira wa ṣavba. Wa maa gidru yasabbituuha. Wa Buulus gaal fi raddu, “Ana maa vamalta xaṭiyya ḍidd gaanuun al Yahuud walla ḍidd al heekal walla ḍidd Geeṣar.” Laakin Fastuus kaan vaawiz yabsiṭ al Yahuud, wa gaal le Buulus, “Inta daayir taṭlav le Uurushaliim wa taḥaakim hinaak giddaami, fi_l ḥaajaat di?” Wa Buulus gaal, “Ana waagif giddaam kursi maḥkamat Geeṣar, al maḥall al laazim aḥaakim fiihu. Maa ẓalamta_l Yahuud fi shi, wa inta bitavrif da be_t tamaam. Laakin, iza ana vindi zanb, walla vamalta shi yistaḥigg al moot, maa aaba amuut. Wa laakin iza ash shakaawi al Yahuud deel yashtakuuni beeha mush al ḥagg, wa laa waaḥid yagdar yasallimni leehum. Ana barfav ṭalabi le Geeṣar.” Wa bavd maa Fastuus itkallam mava majlisu, radda valeehu, “Le Geeṣar rafavta ṭalabak, le Geeṣar bitamshi!” Wa bavd maa faatat shwaiyat aiyaam, Aghriibaas al malik wa Barniiki wiṣlu le Geeṣariyya, vashaan yasallimu vala Fastuus. Wa maa daam gavadu hinaak aiyaam katiira, Fastuus itkallam mava al malik van gaḍiyyat Buulus, wa gaal, “Fiiliks xalla raajil hina fi_s sijin. Wa lamma kunta fi Uurushaliim, al gusus al kubaar wa shuyuux al Yahuud gaddamu leiya shakaawi, wa ṭalabu_l ḥukm valeehu. Wa raddeet valeehum, Di maa vaadat naas Ruumaani ’an yasallimu waaḥid gubbaal maa huwa, al mushtaki valeehu, yagaabil washsh le washsh al mushtakiin. Wa kida yadduuhu furṣa yaḥras nafsu min ash shakwa. Wa lamma jo hina mavaai, gavadta fi_l yoom al bavdu vala kursi_l maḥkama be surva, wa amartum yajiibu_r raajil. Wa lamma al mushtakiin valeehu wagafu, maa jaabu valeehu zanb waaḥid, zei maa kunta baftakir. Wa laakin kaanu vindahum valeehu as’ila be xuṣuuṣ ad diin bitaavum, wa van insaan ismu Yasuuv, al maat, wa Buulus kaan biguul huwa ḥai. Wa valashaan maa virifta keef amtaḥin al ḥaajaat di, sa’altu, Inta daayir tamshi le Uurushaliim wa taḥaakim hinaak vala_l ḥaajaat di? Wa laakin lamma Buulus rafav ṭalabu valashaan yakuun maḥfuuẓ le ḥukm Malik Geeṣar, amartum yaḥrasuuhu lighaayat maa arassilu le Geeṣar.” Wa Aghriibaas gaal le Fastuus, “Ana vaawiz asmav ar raajil da.” Wa hu gaal, “Bukra bitasmav leehu.” Wa_l yoom at taani Aghriibaas wa Barniiki jo be kibir vaẓiim, wa daxalu maḥall al maḥkama mava ru’asaa aj juyuush wa kubaar al madiina. Wa Fastuus amarum, wa hum jaabu Buulus. Wa Fastuus gaal, “Yaa Malik Aghriibaas wa kullu_r rujaal al ḥaaḍriin mavaana, intu tashuufu_r raajil da! Kullu zaḥmat al Yahuud gaddamu leiya ṭalab be xuṣuuṣu fi Uurushaliim wa hina. Wa kooraku ’innu maa laazim yaviish bavd da. Wa laakin ana ligiitu maa vamal ḥaaja tistaḥigg al moot. Laakin valashaanu rafav ṭalabu le_l Malik Geeṣar, garrarta arassilu le Ruumiya. Wa laakin maa vindi shi be ta’kiid be xuṣuuṣu vashaan aktib vannu le_s saiyid. Valashaan kida jibtu giddaamkum, wa xuṣuuṣan giddaamak, yaa Malik Aghriibaas, fishaan yakuun leiya bavd al imtiḥaan da, ḥaaja vashaan aktib vannu. Valashaan baftakir ’innu maa mavguul arassil maḥbuus wa maa bawarri_sh shakaawi al valeehu.” Wa Aghriibaas gaal le Buulus, “Vindak izin titkallam fishaan xaaṭir nafsak.” Wa kida Buulus madda iidu w_ibtada yitkallam: “Ana aḥsib nafsi mabsuuṭ, yaa Malik Aghriibaas, valashaanni maashi atkallam fishaan nafsi_l leela di giddaamak van kullu_l bishtakuuni beehu_l Yahuud. Wa xuṣuuṣan fishaan inta bitavrif kullu_l vaadaat wa_l gaḍaaya been al Yahuud. Valashaan kida, baṭlub leek tasmavni be _ṣ ṣabr. Kullu_l Yahuud biyavrifu_l mashi bitaavi min wakit kunta walad. Wa keef min bidaayat ḥayaati, kunta baviish been ummati wa fi Uurushaliim. Wa biyavrifuuni min wakit ṭawiil, wa iza hum raḍyaaniin, yagdaru yash‐hadu leiya, ana vishta Farriisi be ḥasab ḥizb ad diin bitaavna al ashadd. Wa hassav ana waagif aḥaakim vala_r rajaa al wavad beehu Allaah abahaatna. Wa da al wavad, al iṭnaashar gabiila bitaavna yantaẓiru vashaan yatimm leehum. Wa hum bixdimu Allaah be_t tavb, leel wa nahaar. Fishaan ar rajaa da, al Yahuud ishtaku valeeya, yaa Malik. Le shinu waaḥid minnakum yaftakir maa mumkin yaṣaddig ’an Allaah bigawwim al meyyitiin? Wa ana kamaan kunta baftakir fi nafsi laazim asawwi ḥaajaat katiira ḍidd isim Yasuuv an Naaṣiri. Wa sawweet kida fi Uurushaliim. Wa ana nafsi xaṭṭeet fi sijin katiiriin min al giddiisiin, bavd maa axaṭṭa sulṭa min al gusus al kubaar. Wa lamma kaanu yaktuluuhum, ana kunta baddi ṣooti ḍiddum. Wa marraat katiira kunta bavaagibum fi kullu buyuut ar Rabb, wa jarrabta avmilum yajaddifu Allaah. Wa vashaan zivilta minnahum shadiid, kunta baṭrudum ḥatta le_l bilaad al fi barra. Wa lamma kunta maashi le Dimashk be sulṭa wa amr min al gusus al kubaar, kunta fi _ṭ ṭariig, yaa Malik, wa shufta fi nuṣṣ an nahaar nuur min as sama. Wa_n nuur da kaan yafuut vala nuur ash shamish wa yanawwir ḥawaaleiya, wa ḥawl an naas al maashiin mavaai. Wa lamma kulluna wagavna vala_l arḍ, simivta ṣoot yaguul leiya be_l lugha_l Vibraaniyya, Shaawuul, Shaawuul, le shinu taṭrudni? Ṣavb valeek bitgaawimni. Wa ana gulta, Minu inta, yaa Saiyidi? Wa_r Rabb gaal, Ana Yasuuv al inta bitaṭrudu. Wa laakin, guum wa agiif vala rijleek. Vashaan ana ẓaharta leek le da, vashaan axtaarak takuun xaddaam wa shaahid be_l ḥaajaat ash shuftu fiyya, wa be_l maashi awarriihu leek. Wa ana baxalliṣak min ash shavb wa min al umam. Wa hassav barassilak leehum vashaan taftaḥ vuyuunum, vashaan yarjavu min aḍ ḍulumma le_n nuur, wa min sulṭat ash sheeṭaan le Allaah. Wa be da yagbalu be iimaan beiya ghufraan al xaṭaaya wa maḥall mava_l giddiisiin. Valashaan kida, yaa Malik Aghriibaas, maa abeet avmil zei maa ar Rabb gaal leiya fi_r ru’ya as samaawiyya. Laakin xabbarta fi_l awwal an naas al fi Dimashk, wa bavdeen, deel al fi Uurushaliim wa kullu maḥallaat al Yahuudiyya, wa bavdeen al umam kamaan. Wa xabbartum ’an yatuubu wa yarjavu le Allaah, wa yavmilu avmaal tistaḥigg at tooba. Be_s sabab da, al Yahuud gabaḍooni fi_l heekal wa jarrabu yaktuluuni. Wa laakin fishaan kaanat vindi musaavada min Allaah, gavadta le_l yoom da, shaahid le _ṣ ṣaghiir wa_l kabiir. Ana maa baguul ḥaaja illa_l gaalu_l Anbiya wa Muusa ’innu bikuun. Yavni, al Masiiḥ bitwajjav wa bikuun huwa awwal waaḥid al biguum min been al meyyitiin, wa yaxabbir be_n nuur le_sh shavb wa le_l umam.” Wa wakit Buulus kaan bitkallam fishaan nafsu, Fastuus gaal be ṣoot vaali, “Inta majnuun, yaa Buulus! Mavriftak al vaẓiima vamalatak takuun majnuun.” Wa Buulus gaal, “Ana maa majnuun, yaa Aghriibaas al muḥtaram, laakin batkallam kilmaat al ḥagg wa_l mavguul. Wa_l malik biyavrif be_l ḥaajaat di, wa ana bagdar atkallam giddaamu be_l ḥurriyya. Wa maa baṣaddig aiya ḥaaja min daak madsuusa minnu, valashaan da maa ḥaṣal fi rukn. Inta bit’aamin be_l anbiya, yaa Malik Aghriibaas? Ana bavrif inta bit’aamin.” Wa Aghriibaas gaal le Buulus, “Inta be galiil daayir tavmilni Masiiḥi?” Wa Buulus gaal, “Kunta baṣalli le Allaah be galiil walla be katiir, maa inta bass, laakin kullu_l bismavuuni_l leela kamaan, yabgu kadi zei maa ana, illa_j janaaziir deel.” Wa gaam al malik wa_l mudiir wa Barniiki wa_l gaavidiin mavaahum. Wa wakit maa hum yamrugu, kaanu biguulu bavḍahum le bavḍ, “Al insaan da maa vamal shi yistaḥigg al moot walla_j janaaziir.” Wa Aghriibaas gaal le Fastuus, “Kaan mumkin nafikk al insaan da, iza maa kaan rafav ṭalabu le Geeṣar.” Wa lamma kaanu daayriinna nasaafir be murkab le Iiṭaaliya, sallamu Buulus wa masjuuniin taanyiin le ra’iis al vasaakir, ismu Yuuliyuus min gism Uughusṭus. Wa rikibna murkab min Adramitiniyya garrabat tasaafir le_l maḥallaat vala _ṭ ṭarf, al fi Aasiya. Wa Arastarxus, raajil Makiduuni min Tasaluniiki, kaan mavaana. Wa fi_l yoom at taani, wiṣilna le Ṣeedaa. Wa Yuuliyuus vamal mavruuf le Buulus w_addaahu izin yamshi le aṣ‐ḥaabu, vashaan yadduuhu_l muḥtaaj leehu. Wa lamma saafarna fi_l baḥar min hinaak, masheena min tiḥit Gubrus, vashaan al habuub kaanat ḍiddana. Wa bavd maa gaṭavna_l baḥar al be jaanib Kilikiyya wa Bamfiliyya, jiina le Miira fi Liikiyya. Wa hinaak ra’iis al vasaakir liga murkab min Al Iskandariyya tasaafir le Iiṭaaliya, wa hu daxxalna fiiha. Wa masheena bisheesh aiyaam katiira, wa be_t tavb wiṣilna gariib min Kiniidus. Wa lamma_r riiḥ maa xallatna nistamirr fi sikkatna, masheena min tiḥit Kariit gariib min Salmuuni. Wa marreena be_ṭ ṭarf be_t tavb, wa jiina le maḥall ismu Al Mawaani _ṭ Ṭaiba, gariib min madiinat Lasaaya. Wa wakit ṭawiil faat, wa_s safar fi_l baḥar kaan fi_l xaṭar, vashaan aṣ ṣoom, viid al Yahuud, kaan faat. Valashaan kida Buulus ḥazzarum wa gaal leehum, “Yaa rujaal, bashuuf as safar da bikuun be ḍarar wa xasaara katiira, maa le_l budaava wa_l murkab bass, laakin vala nufuusna kamaan.” Wa laakin ra’iis al vasaakir simiv le ra’iis al murkab wa_s siid bitaavata aktar min al gaal leehum Buulus. Wa maa daam maḥall al maraakib maa kwaiyis le_l guvaad fi_sh shita, al aktar minnahum kaanu vaawziin yasaafiru min hinaak. Wa iftakaru yimkin yagdaru yaju le Fiiniks, wa yagvudu hinaak wakit ash shita. Wa hiya maḥall al maraakib fi Kariit maftuuḥ le riiḥ aj januub al gharbi, wa le riiḥ ash shimaal al gharbi. Wa lamma habbat riiḥ aj januub be_r raaḥa, iftakaru hum ḥaṣṣalu vala_l kaanu daayiriin, wa rafavu_l mirsaat, wa mashu ḥawl Kariit gariib min aṭ ṭarf. Wa laakin bavd shwaiya riiḥ habuub shadiida min aj jaziira, isima Urukledun, ḍarabatum. Wa lamma_l habuub gabaḍat al murkab wa maa kaan mumkin tagaabil ar riiḥ, sallamna leeha wa kunna maṭruudiin. Wa masheena tiḥit jaziira ṣaghaira isima Kalawda. Wa be_t tavb gidirna namsik al murkab aṣ ṣaghaira. Wa lamma rafavooha, hum rabaṭu_l murkab be ḥibaal zei ḥizaam. Wa valashaan kaanu xaayifiin yagavu vala ramla as Siirtis, nazzalu_l mirsaat wa xallu_l murkab takuun maṭruuda. Wa_l yoom at taani, valashaan al habuub shaddadat valeena, ibtadu yarmu_l buḍaava barra. Wa fi_l yoom at taalit ramu be iideenum viddat al murkab. Wa lamma maa gidirna nashuuf ash shamish walla_n nujuum aiyaam katiira, wa_l habuub shaddadat valeena, fi_l aaxir, maa kaan vindana rajaa fi xalaaṣna kullu kullu. Wa bavd maa ṣaamu wakit ṭawiil, gaam Buulus fi wasṭum wa gaal, “Yaa rujaal, kaan laazim tasmavu leiya wa maa tasaafiru min Kariit, wa maa tajiibu le nufuuskum aḍ ḍarar da wa_l xasaara. Wa hassav baṭlub minnakum tashiddu ḥeelkum, valashaan maa bitkuun xasaarat zool waaḥid minnakum illa al murkab. Vashaan fi_l leela di, malaak al Ilaah, al ana ḥaggu wa ana baxdimu, wagaf jambi. Wa gaal, Maa taxaaf, yaa Buulus, inta laazim tagiif giddaam Geeṣar. Wa shuuf! Allaah addaak kullu an naas al misaafriin mavaak. Wa kida, shiddu ḥeelkum, yaa rujaal, vashaan ana ba’aamin be Allaah ’innu bikuun zei maa hu gaal leiya. Wa laakin laazim nitrama vala jaziira.” Wa bavd arbavṭaashar leela, wa niḥna lissav kunna maṭruudiin fi baḥar Adriya, fi nuṣṣ al leel tagriiban, al baḥḥaara iftakaru niḥna garrabna min aṭ ṭarf, Wa gaasu_l mooya, wa ligooha miyya wa vishriin gadam. Wa lamma itgaddamu shwaiya wa gaasu marra taanya, ligooha tisviin gadam. Wa valashaan kunna naxaaf nagav vala maḥallaat ḥajariyya, hum ramu min mu’axxar al murkab arbava maraasi, wa kaanu yaṭlubu ’an yakuun an nahaar. Wa_l baḥḥaara jarrabu yahrubu min al murkab, wa nazzalu_l murkab aṣ ṣaghaira le_l baḥar, zei maa hum vaawziin yarmu maraasi min mugaddam al murkab. Wa Buulus gaal le ra’iis al vasaakir wa le_l vasaakir, “Iza deel maa bistannu fi_l murkab, intu maa bitagdaru taxlaṣu.” Wa fi_l wakit da, al vasaakir gaṭavu ḥibaal al murkab aṣ ṣaghaira, wa xallooha tagav. Wa lamma_n nahaar garrab yaji, Buulus kaan biṭlub le kulluhum vashaan yaakulu wa gaal, “Le muddat arbavṭaashar yoom, intu muntaẓiriin wa tistamirru taṣuumu, wa maa akaltu shi. Valashaan kida, baṭlub minnakum tagbalu akil, vashaan fih faaida min da le ḥayaatkum. Wa shavra maa bitagav min raas waaḥid minnakum.” Wa lamma gaal da, axad veesh, wa shakar Allaah giddaam kulluhum, wa kassar, wa ibtada yaakul. Wa kulluhum bigu mabsuuṭiin, wa hum kamaan akalu. Wa kulluna fi_l murkab kunna miiteen wa sitta wa sabaviin zool. Wa lamma shabavu min al akil, ibtadu yavmilu_l murkab xafiifa, wa ramu_d dura fi_l baḥar. Wa lamma biga an nahaar, maa virfu_l arḍ, laakin shaafu maḥall fi ṭarf al baḥar al fiihu ramla. Wa kaanu vaawziin yadfavu leehu_l murkab iza kaan mumkin. Wa gaṭavu_l maraasi wa xallooha fi_l baḥar, wa fakku ḥibaal ad daffa. Wa bavd da rafavu_l gumaash al giṣaiyir le_l habuub, wa itgaddamu le _ṭ ṭarf. Laakin wagavu vala makaan been baḥreen, wa dafavu_l murkab le _ṭ ṭarf. Wa_l mugaddam daxal fi_r ramla wa maa itḥarrak, wa_l mu’axxar itkassar min shiddat amwaaj al mooya. Wa kaan fikr al vasaakir yaktulu_l masjuuniin valashaan waaḥid minnahum maa yavoom wa yahrab. Laakin ra’iis al vasaakir, valashaan kaan vaawiz yaxalliṣ Buulus, waggafum min fikrum. Wa amar al bigdaru yavoomu yarmu nufuusum fi_l awwal wa yamshu le _ṭ ṭarf. Wa_t taanyiin yamshu bavḍahum vala xashab, wa bavḍahum vala ḥitat min al murkab. Wa kida, kulluhum wiṣlu be salaama le _ṭ ṭarf. Wa lamma wiṣilna be salaama, ligiina aj jaziira isima Maalṭa. Wa naas aj jaziira vamalu leena mavruuf foog al vaada, vashaan hum wallavu naar wa giblu kulluna, vashaan ad dunya kaanat maṭara wa kaan fih bard. Wa Buulus jamav shwaiyat xashab, wa xaṭṭaaha vala_n naar. Wa dabiib marag be sabab al ḥarr, wa masaku be iidu. Wa lamma naas aj jaziira shaafu_d dabiib masak be iidu, gaalu bavḍahum le bavḍ, “Maa fih shakk az zool da kaatil an naas, wa law hu muxallaṣ min al baḥar, al Vadil maa xallaahu yaviish.” Laakin Buulus hazza ad dabiib le_n naar wa maa kaan fih vawaja. Laakin an naas kaanu yantaẓiru ’innu bikuun vindu waram, walla ṭawwaali yagav wa yamuut. Laakin bavd maa hum istannu mudda ṭawiila, wa shaafu maa fih vawaja, ghayyaru fikrum wa gaalu huwa ilaah. Wa kaanat fih gariiba min al maḥall daak al araaḍi bitaavat ra’iis aj jaziira ismu Buubliyuus. Wa hu gibilna wa vaamalna ḍeefaanu be luṭf talaata aiyaam. Wa kaan abu Buubliyuus raagid fi vangareebu, vindu ḥumma wa vaiyaan be dusantaaria. Wa Buulus daxal leehu, wa ṣalla, wa xaṭṭa iideehu valeehu, wa shafaahu. Wa lamma da kaan ḥaṣal, kullu_l vaiyaaniin fi_j jaziira kaanu biju wa bigu ṭaibiin. Wa iḥtarmoona be iḥtiraam vaẓiim. Wa lamma saafarna, gaddamoona_l ḥaajaat al muḥtaajiin leehu. Wa bavd talaata shuhuur, saafarna fi murkab min al Iskandariyya, fooga valaamat at Teemaan. Wa_l murkab di kaanat fih hinaak kull ash shita. Wa nazalna fi Sirakuusa wa gavadna talaatat aiyaam. Wa min hinaak, dawwarna wa saafarna fi_l baḥar le Riighiyuum. Wa bavd yoom waaḥid, riiḥ aj januub habbat. Wa fi_l yoom at taani, wiṣilna le Buṭiyuuli. Wa hinaak ligiina axwaan, wa hum itrajjoona nagvud mavaahum sabvat aiyaam. Wa kida jiina le Ruumiya. Wa lamma_l axwaan hinaak simivu be xabarna, hum maragu vashaan yagaabiluuna, wa mashu le suug Abbiyuus wa_l Luukandaat at Talaata. Wa wakit Buulus shaafum, shakar Allaah wa shadda ḥeelu. Wa lamma daxalna Ruumiya, addu izin le Buulus yagvud baraahu mava_l vaskari al kaan biḥrasu. Wa bavd talaatat aiyaam, Buulus naada kubaar al Yahuud. Wa lamma itlammu, gaal leehum, “Yaa rujaal wa axwaan, ana maa sawweet shi ḍidd ash shavb, wa laa ḍidd vaadaat abahaatna. Laakin xaṭṭooni fi_s sijin fi Uurushaliim, wa sallamooni le iideen naas Ruumaani. Wa deel bavd maa imtaḥanooni, kaanu vaawziin yafikkuuni, valashaan maa ligu fiyya zanb waaḥid le_l moot. Wa laakin lamma al Yahuud gaawamu da, ana virifta laazim arfav ṭalabi le Geeṣar, wa law maa vindi shi ashtaki beehu ummati. Wa be_s sabab da, naadeetkum vashaan ashuufkum wa akallimkum. Valashaan xaaṭir rajaa Israa’iil ana marbuuṭ be_j janziir da.” Wa gaalu leehu, “Maa gibilna min al Yahuudiyya jawaabaat vannak, wa maa fih waaḥid min al axwaan ja wa xabbarna vannak ḥaaja baṭṭaala. Laakin niḥna vaawziin nasmav fikrak, fishaan binavrif an naas fi kullu maḥall bigaawimu_l ḥizb da.” Wa ixtaaru leehu yoom, wa katiiriin jo leehu le beetu. Wa ibtada yash‐had be malakuut Allaah, wa yakallimum katiir be_l bixuṣṣ Yasuuv min Gaanuun Muusa wa min al Anbiya, min aṣ ṣabaaḥ lighaayat al misa. Wa bavḍ minnahum giblu_l kalaam al hu gaal leehum, wa laakin bavḍ minnahum maa aamanu. Wa maa ittafagu bavḍahum mava bavḍ, wa ibtadu yamrugu, bavd maa Buulus gaal kilma waaḥda, “Ar Ruuḥ al Gudus kallam abahaatkum kwaiyis be Ishavyaa an nabi, al gaal, Amshi le_sh shavb da wa guul leehum, Bitasmavu samav laakin maa bitafhamu abadan, wa bitvaayanu be vuyuunkum laakin maa bitshuufu abadan. Valashaan galb ash shavb da biga gawwi, wa iḍneehum tugaal vashaan yasmavu, wa gafalu vuyuunum vashaan maa yashuufu be vuyuunum, wa laa yasmavu be iḍneehum, wa laa yafhamu be guluubum, wa laa yarjavu wa bashfiihum. Fishaan kida, ana daayirkum tavrifu xalaaṣ Allaah da kaan murassal le_l umam, wa hum biyasmavu.” Wa lamma gaal da, al Yahuud maragu, wa hum itkallamu katiir mava bavḍ. Wa Buulus gavad sanateen kullu fi beet hu ajjaru le nafsu. Wa kaan bigbal kullu_l bidxulu leehu. Wa kaan bibashshir be malakuut Allaah, wa bivallim al bixuṣṣ be_r Rabb Yasuuv al Masiiḥ biduun xoof, wa maa fih waaḥid yamnavu. Aj jawaab da min Buulus. Ana xaddaam Yasuuv al Masiiḥ, wa Allaah ixtaarni vashaan abashshir be injiilu. Wa Allaah wavad be_l injiil min gubbaal be waasṭat anbiyaahu fi_l Kutub al magaddasa. Wa_l injiil yakallimna van Ibnu, Rabbana Yasuuv al Masiiḥ wa huwa kaan mawluud min ahl beet Daawuud ḥasab aj jisim. Wa_r Ruuḥ al Gudus xabbar be guwwa ’innu Yasuuv al Masiiḥ huwa Ibn Allaah lamma gawwamu min been al meyyitiin. Wa b_l Masiiḥ gibilna nivma wa bigiina rusul. Wa hassav Allaah yarassilna vashaan nabashshir kull al umam fishaan hum kamaan biṭiivuuhu wa bi’aaminu beehu. Wa intu kamaan al muxtaariin min been al umam vashaan takuunu le Yasuuv al Masiiḥ. Ana baktib le kullukum al fi madiinat Ruumiya. Allaah biḥibbkum wa ixtaarkum vashaan takuunu giddiisiin. Nivma leekum wa salaam min Allaah abuuna wa min ar Rabb Yasuuv al Masiiḥ. Fi_l awwal ashkur Ilaahi be Yasuuv al Masiiḥ fishaan kullukum, valashaan yaxabbiru be iimaankum fi kullu_d dunya. Vashaan Allaah, al baxdimu be ruuḥi fi injiil Ibnu, bish‐had leiya keef atzakkarkum fi kullu wakit fi ṣalawaati. Wa baṣalli le Allaah hassav fi_l aaxir be iraadatu ’innu biftaḥ aṭ ṭariig leiya vashaan bajiikum. Ana daayir ashuufkum katiir vashaan baddiikum bavḍ min al hadaaya al bikuun min ar ruuḥ vashaan tabgu gawwiyyiin. Yavni bitkuun vindana shujaava mava bavḍ be_l iimaan al fi kulluna, iimaankum wa iimaani. Ana maa vaawizkum takuunu biduun mavrifa, yaa axwaan, marraat katiira garrarta aji leedum fishaan alga tamar minnakum kaman, zei fi_l umam at taanyiin. Wa laakin manavoomi lighaayat hassav. Ana vindi deen le naas Griigi wa_l maa Griigi, le_l faahmiin wa_l ghushaam. Wa be_s sabab da, ana jaahiz be kullu galbi, abashshirkum be_l injiil, intu kamaan, al fi Ruumiya. Ana maa xajlaan min al injiil, vashaan huwa guwwat Allaah vashaan yaxalliṣ kullu_l bi’aaminu, le_l Yahuud fi_l awwal, wa bavdeen le naas Griigi. Al injiil yakallimna ’innu Allaah vamalna baarriin giddaamu be iimaan fiihu. Valashaan kida, be_l iimaan binviish al ḥayaat aj jadiida be waasiṭu. Wa_l Kutub al magaddasa biguulu, “Al insaan al baarr biviish be _l iimaan.” Vashaan Allaah bibeyyin ghaḍabu min as sama ḍidd kullu sharr an naas, wa zanbum, an naas al yamnavu_l ḥagg be_z zanb. Valashaan al yagdaru yavrifu van Allaah baayin leehum, valashaan Allaah warraahu leehum. An naas maa bigdaru yaguulu hum maa vaarifiin van Allaah. Min xaliigat ad dunya an naas gidru yashuufu Allaah mitil shinu min al ḥaajaat al huwa xalaga. Da yawarri gudratu al bitistamirr le_l abad. Wa da yawarri hu Allaah. Wa mava ’innahum virfu Allaah, hum maa majjadoohu zei Allaah wa maa shakaroohu. Laakin afkaarum bigu biduun faaida, wa guluubum al ghashiima bigu fiihum ḍulumma. Wa wakit maa hum yaftakiru nufuusum faahmiin, bigu ghushaam. Wa ghayyaru majd Allaah al abadi be shakl ṣuurat al insaan al bimuut, wa ṭuyuur, wa ḥayawaanaat, wa dabaayib. Valashaan kida, Allaah sallamum fi shahwaat guluubum le_l wasaaxa, le shatiimat ajsaamum been nufuusum. Vashaanum ghayyaru ḥagg Allaah be_l kiḍib, wa vabadu wa xadamu_l maxluug bidaal al Xaalig, al huwa mubaarak le_l abad. Vashaan kida, Allaah sallamum le shahwaat fiiha veeb, ḥatta niswaanum ghayyaru_l faaida aṭ ṭabiiviyya be shi ḍidd aṭ ṭabiiva. Wa kida kamaan, ar rujaal xallu_l faaida aṭ ṭabiiviyya mava_n niswaan, wa inḥaragu be shahwatum bavḍahum le bavḍ. Rujaal be rujaal vamalu_l faḍiiḥa, wa giblu fi nufuusum jiza al ḥagg le ghalaṭum. Wa vashaanum maa iftakaru fih faaida min mavrifat Allaah, Allaah sallamum le xaraab al fahm vashaan yavmilu_l mamnuuv. Hum bigu malyaaniin be kullu zanb, wa sharr, wa ṭamav, wa ḥaaja baṭṭaala. Hum malyaaniin ḥasad, wa katal, wa shakla, wa ghishsh, wa fikr baṭṭaal. Hum yawaswisu, wa yashtimu, wa yakrahu Allaah, wa yarfavu manaaxiirum, wa yashkuru nufuusum. Wa hum naffaaxiin, mifakkiriin fi ṭurug jadiida vashaan yavmilu_sh sharr, maa yaṭiivu waalideenum, maa vindahum fahm, maa yaḥfaẓu ittifaag, biduun galib walla raḥma. Hum yavrifu ḥukm Allaah ’innu_l bivmilu_l ḥaajaat zei di yistaḥiggu_l moot. Laakin yistamirru yavmiluuha wa yagbalu_n naas al yavmiluuha. Valashaan kida, inta biduun vuzr, yaa_z zool al bitaḥkum vala waaḥid taani. Vashaan wakit maa taḥkum vala_t taani, taḥkum vala nafsak. Valashaan inta_l bitaḥkum, bitavmil al ḥaajaat di zaata. Wa binavrif deenuuna Allaah vala deel al biyavmilu zei al ḥaajaat di. Wa deenuunatu ḥasab al ḥaag. Laakin inta, yaa zool, tavmil zaat al ḥaajaat, wa taḥkum vala_l biyavmil zeiyak! (?) Taftakir inta bitagdar tajri min deenuunat Allaah? (?) Walla tashtim ghina luṭfu wa iḥtimaalu wa ṣabru_ṭ ṭawiil? Wa maa bitavrif Allaah yawarri luṭfu vashaan yaguudak le_t tooba? Laakin be sabab galbak al gawwi wa_l maa bituub, bitaxzim le nafsak ghaḍab fi yoom al ghaḍab, lamma deenuunat Allaah al vaadil biẓhar. Wa hu biddi le kullu waaḥid zei avmaalu. Wa_l yistamirru fi_l vamal aṭ ṭaiyib wa yaṭlubu_l majd wa_l iḥtiraam wa_l maa bimuut, hu biddiihum al ḥayaat al abadiyya. Wa leehum al biḥibbu nufuusum, wa maa biṭiivu_l ḥagg laakin biṭiivu_sh sharr, bikuun fih zavl wa ghaḍab. At tavb wa_ḍ ḍiig vala kullu insaan bivmil ash sharr, vala_l Yahuudi fi_l awwal, wa bavdeen vala_l Griigi. Wa_l majd wa_l iḥtiraam wa_s salaam le kullu waaḥid bisawwi_l xeer, le_l Yahuudi fi_l awwal, wa bavdeen le_l Griigi. Vashaan Allaah maa bishuuf al wushuush. Vashaan kullu_l biyavmilu xaṭiyya biduun al gaanuun, biduun al gaanuun bimuutu. Wa kullu_l biyavmilu xaṭiyya be_l gaanuun, be_l gaanuun biḥkumuuhum. Vashaan mush deel al bismavu_l gaanuun hum baarriin giddaam Allaah, laakin deel al bivmilu be_l gaanuun, hum yakuunu baarriin. Lamma_l umam al maa vindahum gaanuun yavmilu be_ṭ ṭabiiva al waajib fi_l gaanuun, hum gaanuun le nufuusum, wa law maa vindahum gaanuun. Wa hum biwarru ’innu vamal al gaanuun maktuub fi guluubum. Wa ḍamiirum kamaan yash‐had, wa afkaarum yashtaku walla yimkin yavmilu vuzr le nufuusum. Fi_l yoom daak, Allaah tadiin vala asraar an naas be ḥasab injiili be Yasuuv al Masiiḥ. Wa shuuf inta bitsammi nafsak Yahuudi, wa mittakil vala_l gaanuun wa inta bigiit mitkabbir wa taguul inta tavrif Allaah. Wa inta bitavrif iraadatu wa tafarrig al aḥsan, vashaanak itvallamta_l gaanuun. Wa inta mit’akkid inta taguud al vamyaaniin, wa inta nuur le_n naas al fi_ḍ ḍalaam, wa mudarris al ghushaam, wa muvallim le_ṣ ṣughaar, vashaan vindak fi_l gaanuun ṣuurat at mavrifa wa_l ḥagg. Bavdeen inta_l bitvallim at taani, maa bitvallim nafsak? Inta al bitvallim an naas vashaan maa yasrigu, inta tasrig? Inta_l bitguul waaḥid maa laazim yavmil zina, inta tavmil zina? Inta_l bitakrah al aṣnaam, tasrig min al heyaakil? Inta_l bitmajjid al gaanuun, inta tashtim Allaah lamma takassir al gaanuun? Zei maa maktuub, “Bijaddifu ism Allaah been al umam be sababkum.” Aṭ ṭahuur vindu faaida iza ḥafaẓta al gaanuun. Wa laakin ’in kassarta_l gaanuun, ṭahuurak biga maa ṭahuur. Iza kaan al maa muṭahhar biḥfaẓ al gaanuun, wa law huwa maa muṭahhar, maa yaḥsibu leehu zei aṭ ṭahuur? Wa_l maa muṭahhar da be ṭabiiva, lamma yaḥfaẓ al gaanuun, biyaḥkum valeek. Wa inta vindak al gaanuun al maktuub wa_ṭ ṭahuur, laakin takassir al gaanuun. Vashaan al Yahuudi fi_ẓ ẓaahir, mush Yahuudi be_l ḥagg, wa laa_ṭ ṭahuur al fi_ẓ ẓaahir fi_j jism ṭahuur be_l ḥagg. Laakin al Yahuudi fi juwwa, huwa_l Yahuudi_l ḥagiigi. Wa ṭahuur al galib, huwa_ṭ ṭahuur al ḥagiigi wa da be_r ruuḥ, mush be_l Kitaab. Wa ḥamdu maa min an naas, laakin min Allaah. Valashaan da, shinu al xeer fishaan inta Yahuudi? Walla shinu al faaida fi_ṭ ṭahuur? Katiir min kullu ṭariig. Fi_l awwal, Allaah addaahum kilmaatu. Shinu iza kaan bavḍ minnahum maa kaan vindahum iimaan? Valashaan hum maa vindahum iimaan, Allaah maa bikuun amiin? Abadan! Xalli Allaah yakuun amiin wa kullu insaan kaḍḍaab. Zei al maktuub, “Valashaan titbarrar, fi kalaamak, wa taghlib lamma yaḥkumu valeek.” Wa laakin iza zanbana yawarri birr Allaah, binguul shinu? (?) Allaah muẓlim lamma yajiib zavlu valeena? Batkallam zei maa biguulu_n naas. Abadan! Iza daak al ḥagg, keef Allaah yagdar yadiin ad dunya? Wa laakin iza be kizbi ḥagg Allaah yaziid le majdu, le shinu bavd da ana akuun maḥkuum zei xaaṭi? Le shinu maa naguul, “Xalluuna navmil ash sharr vashaan al xeer biji?” Wa bavḍ an naas yakaḍḍibu valeena, wa yaguulu ’an niḥna naguul kida. Deenuunat an naas deel vaadil. Bavdeen shinu? Niḥna, al Yahuud, aḥsan? Mush mumkin, abadan! Vashaanna warreena ’an al Yahuud wa naas Griigi kullahum tiḥit al xaṭiyya. Zei maa hu maktuub, “Maa fih insaan baarr wa laa waaḥid. Maa fih waaḥid yafham, maa fih waaḥid yaṭlub Allaah. Kulluhum itlafatu min Allaah, wa kullu waaḥid minnahum biga biduun faaida. Maa fih waaḥid yavmil kwaiyis, maa fih, wa laa waaḥid. Xashmum gabr maftuuḥ, wa bighishshu be lisaanaatum. Simm dabaayib tiḥit shafaahum. Wa xashmum malyaan lavna murra. Kirveenum yamshu gawwaam vashaan yaktul. Xaraab wa muṣiiba fi sikkatum. Wa maa bivrifu sikkat as salaam. Wa maa fih xoof Allaah giddaam vuyuunum.” Wa niḥna binavrif, kull al biguulu_l gaanuun yaguulu leehum at tiḥit al gaanuun, vashaan yagfil kullu xashm, wa kullu_d dunya yabga tiḥit deenuunat Allaah. Valashaan kida, wa laa zool yitbarrar giddaam Allaah be avmaal al gaanuun, vashaan be_l gaanuun yaji mavrifat al xaṭiyya. Laakin hassav birr Allaah ẓahar biduun al gaanuun, wa_l Gaanuun wa_l Anbiya yash‐hadu leehu. Wa birr Allaah da be_l iimaan be Yasuuv al Masiiḥ, le kullu_l bi’aaminu. Vashaan maa fih farig, vashaan kullu_n naas vamalu xaṭiyya wa iḥtaaju le majd Allaah. Wa yitbarraru majjaanan, be nivmatu, be_l fidaa aj ja be Yasuuv al Masiiḥ. Allaah gaddam Yasuuv ḍabiiḥa valashaan yaṣaaliḥna be_l iimaan be dammu vashaan yawarri birru. Fi_z zaman al faat be sabab ṣabru_ṭ ṭawiil, hu marra be xaṭaayaahum. Hu vamal da vashaan yawarri birru hassav vashaan huwa nafsu baarr wa yabarrir al bi’aamin be Yasuuv. Wa kida, ween al kibir? Maa fih makaan leehu. Wa_s sabab shinu? Vashaan niḥna binṭiiv al gaanuun? Abadan! Laakin vashaan bin’aamin. Vashaan niḥna naḥsib ’an az zool yitbarrar be_l iimaan biduun avmaal al gaanuun. Allaah le_l Yahuud bass? Hu maa le_l umam kamaan? Aiwa, le_l umam kamaan. Valashaan Allaah waaḥid. Wa huwa yabarrir al muṭahhar be_l iimaan wa_l maa muṭahhar be_l iimaan. Wa kida nabaṭṭil al gaanuun be_l iimaan? Abadan! Laakin nasabbit al gaanuun. Bavdeen naguul shinu van abuuna Ibraahiim? Hu liga shinu ḥasab aj jism? Vashaan iza kaan Ibraahiim itbarrar be_l avmaal, kaan vindu kibir, wa laakin maa giddaam Allaah. Al Kitaab biguul shinu? “Ibraahiim aaman be Allaah, wa ḥasabu leehu birr.” Wa_z zool al bisawwi, maa yaḥsibu leehu ujratu zei hadiyya, laakin zei deen. Wa_z zool al maa biyavmil laakin bi’aamin be Allaah al yabarrir al xaaṭi, iimaanu itḥasab leehu birr. Wa Daawuud kamaan yaguul nafs al ḥaaja ’innu_l insaan al itḥasab leehu birr biduun avmaal, hu mubaarak. Hu yaguul: “Mubaarakiin hum al xaṭaayaahum maghfuura leehum, wa zunuubum mughaṭṭa. Mubaarak ar raajil, ar Rabb maa biḥsib leehu xaṭiyyatu.” (?) Al baraka di le_l muṭahhar bass, walla le_l maa muṭahhar kamaan? Ibraahiim aaman be Allaah, wa da sawwaahu baarr giddaam Allaah. Allaah sawwa da leehu miteen? Da kaan gubbaal ṭahuuru walla bavdu? Maa kaan bavdu, laakin gubbaal ṭahuuru! Wa axad valaamat aṭ ṭahuur zei xitim le_l birr al kaan vindu be iimaan lamma hu lissav maa kaan muṭahhar. Wa be da biga abu le kullu_l bi’aaminu wa hum lissav maa muṭahhariin, valashaan yaḥsibu leehum al birr kamaan. Wa huwa kamaan abu_l muṭahhariin, mush be sabab ṭahuurum bass, laakin valashaan hum aamanu zei maa abuuna Ibraahiim aaman lamma huwa maa kaan muṭahhar. Allaah wavad le Ibraahiim wa awlaadu, ’innu yakuun waaris ad dunya. Wa da maa vashaan Ibraahiim ṭaav al gaanuun, laakin vashaan aaman be Allaah. Vashaan iza kaan al biviishu be_l gaanuun hum wurraat, al iimaan biduun faaida, wa_l wavad maa vindu sulṭa. Fishaan al gaanuun yajiib al ghaḍab. Wa_l makaan al maa fiihu gaanuun, maa fiihu zanb. Valashaan kida, al wavad biji be_l iimaan, vashaan yakuun be nivma, wa yakuun be ta’kiid, le kullu_l awlaad, mush leehum al biṭiivu_l gaanuun bass, laakin leehum al min iimaan Ibraahiim kamaan. Wa hu abu le kulluna. Zei maa maktuub, “Vamaltak abu le umam katiira.” Huwa abuuna giddaam Allaah al huwa aaman beehu. Wa Allaah biddi ḥayaat le_l meyyitiin, wa hu yitkallam wa yaxlug ḥaaja min al maa kaanat mawjuuda. Wa fi_r rajaa Ibraahiim aaman, lamman maa kaan fih rajaa valashaan yabga abu le umam katiira. Zei maa_l Kitaab yaguul, “Awlaadak bikuun umam katiira.” Wa hu maa kaan ḍaviif fi_l iimaan lamma fakkar fi jismu, al kaan gariib le_l moot. Valashaan kaan leehu miyyat sana tagriiban. Wa iimaanu maa kaan ḍaviif lamma fakkar fi raḥim Saara al meyyit. Wa Ibraahiim lissav maa shakk be wavad Allaah, laakin biga shadiid fi_l iimaan, w_adda_l majd le Allaah. Wa it’akkad tamaam ’an Allaah gaadir yavmil zei maa wavad beehu. Valashaan kida, sawwaahu baarr. Al kilmaat, “Sawwaahu baarr,” maa kaanat maktuuba fishaanu waḥiidu, laakin fishaan niḥna kamaan. Vashaan Allaah yasawwiina baarriin, niḥna_l bin’aamin beehu al gawwam Rabbana Yasuuv min been al meyyitiin. Hum sallamoohu le_l moot vashaan xaṭaayaana. Wa Allaah gawwamu vashaan nitbarrar. Hassav valashaan itbarrarna be_l iimaan, vindana salaam mava Allaah be Rabbana Yasuuv al Masiiḥ. Wa beehu gibilna_d duxuul be_l iimaan le_n nivma di, wa niḥna naviish beehu. Wa nafraḥ fi rajaa majd Allaah. Wa foog da, nafraḥ kamaan fi atvaab, vashaan binavrif at tavb yajiib aṣ ṣabr. Wa_ṣ ṣabr yavmilna magbuuliin. Wa vashaan kida vindana rajaa. Wa valashaan vindana rajaa, niḥna maa xajlaaniin, vashaan Allaah kabba maḥabbatu fi guluubna be_r Ruuḥ al Gudus al huwa addaana. Vashaan lamma kunna lissav ḍaviifiin, al Masiiḥ maat fi_l wakit al muxtaar fishaan al xaaṭyiin. Vashaan di ḥaaja foog al vaada, iza waaḥid yamuut vashaan raajil baarr. Yimkin vashaan raajil ṣaaliḥ, waaḥid yakuun vindu shujaava ḥatta yamuut. Wa laakin Allaah warra maḥabbatu leena, vashaan lamma niḥna lissav kunna xaaṭyiin, al Masiiḥ maat fishaanna. Vashaan itbarrarna hassav be dammu, keef be_l aktar jiddan binaxlaṣ beehu min al ghaḍab! Wa wakit maa niḥna kunna vudwaan Allaah, hu vamal salaam mavaana be moot Ibnu. Wa hassav valashaan bigiina muṣaaliḥhiin, keef be_l aktar jiddan niḥna binaxlaṣ be ḥayaatu. Wa maa da bass, laakin nafraḥ be Allaah be Rabbana Yasuuv al Masiiḥ, wa hassav beehu bigiina muṣaaliḥiin. Be zool waaḥid al xaṭiyya daxalat le_d dunya, wa_l xaṭiyya jaabat al moot. Wa kida, al moot ja le kullu_n naas, vashaan kullu_n naas vamalu xaṭiyya. Al xaṭiyya kaanat fi_d dunya gubbaal maa_l gaanuun ja, laakin maa yaḥsibuuhu xaṭiyya lamma maa fih gaanuun. Wa laakin al moot ḥakam min Aadam le Muusa wa daak vala deel al maa vamalu xaṭiyya zei maa Aadam vamal xaṭiyya, lamma kassar amr Allaah. Aadam kaan valaama leehu al maashi yaji. Wa hadiyyat Allaah majjaanan wa mush zei xaṭiyyat Aadam. Wa naas kutaar maatu be sabab xaṭiyyat al insaan al waaḥid, yavni Aadam. Laakin nivmat Allaah akbar be katiir, wa_n nivma di jaat le naas kutaar kamaan. Wa kida kamaan al hadiyya_l majjaanan jaat be insaan waaḥid, yavni Yasuuv al Masiiḥ. Wa fih farig been hadiyyat Allaah wa xaṭiyyat insaan waaḥid. Bavd al xaṭiyya_l waaḥda, ja al ḥukm, “Inta muznib,” laakin bavd xaṭaaya katiira, ja al hadiyya, “Inta maa muznib.” Be_l ḥagg, be xaṭiyyat insaan waaḥid, al moot kaan vindu guwwa vala kullu_n naas. Laakin fih naas al bigbalu nivmatu_l katiir wa hadiyyat al birr. Wa bitkuun vindahum guwwa zei al muluuk fi_l ḥayaat be_l waaḥid Yasuuv. Valashaan kida, be xaṭiyya waaḥda ad deenuuna kaanat vala kullu_n naas. Wa kida be birr waaḥid, kullu_n naas yabgu baarriin, wa_l birr da yajiib leehum al ḥayaat. Valashaan al insaan al waaḥid xaalaf, al katiiriin bigu xaaṭyiin. Wa kida valashaan al insaan al waaḥid ṭaav, al katiiriin bigu baarriin. Al gaanuun daxal vashaan al xaṭiyya taziid. Laakin lamma al xaṭiyya zaadat, nivmat Allaah zaadat katiir jiddan. Wa zei maa_l xaṭiyya malakat le_l moot, kida an nivma bitamlik be_l birr le_l ḥayaat al abadiyya be Rabbana Yasuuv al Masiiḥ. Bavdeen binguul shinu? Nistamirr naviish fi_l xaṭiyya valashaan an nivma taziid? Abadan! Niḥna mutna le_l xaṭiyya, keef naviish fiiha bavd da? Maa bitavrifu kulluna_l itvammadna be_l Masiiḥ Yasuuv, itvammadna le mootu? Wa kunna madfuuniin mavaahu be_l mavmuudiyya le_l moot, valashaan zei maa al Masiiḥ gaam min been al meyyitiin be majd al Abu, niḥna kamaan naviish ḥayaat jadiida. ’In bigiina waaḥid mavaahu fi mootu niḥna kamaan binkuun waaḥid mavaahu fi giyaamatu. Vashaanna binavrif da, nafsana_l gadiima inṣalabat mavaahu, valashaan yawaggif guwwat jism al xaṭiyya, vashaan maa binkuun xaddaamiin le_l xaṭiyya bavd da. Valashaan lamma waaḥid yamuut, hu yakuun ḥurr min al xaṭiyya. Iza mutna mava_l Masiiḥ, na’aamin niḥna binviish kamaan mavaahu. Binavrif al Masiiḥ gaam min been al meyyitiin, wa hu maa bimuut marra tanya abadan. Al moot maa vindu sulṭa foogu bavd da. Al moot al huwa maat, hu maat le_l xaṭiyya marra waaḥda, wa_l ḥayaat al huwa yaviisha, hu yaviisha le Allaah. Wa kida kamaan, aḥsibu nufuuskum meyyitiin le_l xaṭiyya, wa laakin ḥaiyiin le Allaah be_l Masiiḥ Yasuuv Rabbana. Valashaan kadi, maa taxallu_l xaṭiyya tamlik fi jisimkum al bimuut fishaan taṭiivu shahwaatu. Wa maa taddu avḍaa jisimkum le_l xaṭiyya vashaan tavmilu_sh sharr, laakin addu nufuuskum le Allaah zei naas ḥaiyiin bavd maa kuntu meyyitiin. Wa addu avḍaa jisimkum vashaan tavmilu birr Allaah. Al xaṭiyya maa bitkuun saiyidkum, valashaankum maa taviishu tiḥit al gaanuun, laakin tiḥit an nivma. Bavdeen shinu? Binavmil xaṭiyya valashaan maa naviish tiḥit al gaanuun, laakin tiḥit an nivma? Abadan! (?) Maa bitavrifu lamma taddu nufuuskum zei xaddaamiin vashaan taṭiivu waaḥid, intu be_l ḥagg xaddaamiin leehu at taṭiivuuhu? yaa le_l xaṭiyya al bitsuug le_l moot walla le_ṭ ṭaava al bitsuug le_l birr. Laakin shukran le Allaah! Intu al kuntu xaddaamiin le_l xaṭiyya gubbaal da, ṭivtu be guluubkum ḥagg at tavliim al gibiltuuha. Vindakum ḥurriyyatkum min al xaṭiyya, wa bigiitu xaddaamiin le_l birr. Batkallam be kilmaat az zool, valashaan, aḍ ḍuvf al fi jisimkum. Kuntu taddu avḍaakum xaddaamiin le_n najaasa wa_sh sharr al katiir. Kida kamaan hassav addu avḍaakum xaddaamiin le_l birr wa le_l gadaasa. Lamma kuntu xaddaamiin le_l xaṭiyya, kuntu ḥurriin min al birr. Yaata faaida kaanat vindakum fi_l wakit daak min al ḥaajaat al intu takuunu xajlaaniin minnaha hassav? Vashaan nihaayat al ḥaajaat di, hiya_l moot. Laakin hassav bigiitu ḥurriin min al xaṭiyya, wa bigiitu xaddaamiin le Allaah. Wa vindakum faaida fi_l gadaasa, wa_n nihaaya, ḥayaat abadiyya. Vashaan ujrat al xaṭiyya hiya_l moot, wa laakin hadiyyat Allaah hiya_l ḥayaat al abadiyya be_l Masiiḥ Yasuuv Rabbana. Yaa axwaan, ana bakallim an naas al bivrifu_l gaanuun. (?) Maa bitavrifu, al gaanuun vindu sulṭa foog az zool wa huwa ḥai? Vashaan al mara_l mitzawwaja marbuuṭa be_l gaanuun le raajila wa hu ḥai. Wa laakin iza raajila maat, hiya ḥurra min gaanuun al viris. Valashaan kida, iza bigat le raajil taani wa raajila lissav ḥai, yasammuuha zaaniya. Wa laakin iza raajila maat, hiya ḥurra min al gaanuun, wa maa takuun zaaniya iza itzawwajat raajil taani. Kida yaa axwaan, intu kamaan muttu le_l gaanuun be jisim al Masiiḥ valashaan tabgu le taani, leehu al gaam min been al meyyitiin, fishaan najiib tamar le Allaah. Lamma kunna fi_j jisim, al gaanuun ḥarrak shahwaat al xaṭiyya al kaanat tashtaghil fi avḍaa ajsaamna valashaan najiib tamar le_l moot. Laakin hassav, niḥna ḥurriin min al gaanuun, valashaan mutna le_sh shi al kaan yarbuṭna. Wa fishaan da, naxdim be_ṭ ṭariig aj jadiid bitaav ar Ruuḥ, maa be_ṭ ṭariig al gadiim bitaav al gaanuun al maktuub. Binguul shinu? Al gaanuun xaṭiyya? Maa mumkin! Laakinni maa virifta_l xaṭiyya shinu, illa be_l gaanuun. Maa kunta virifta_ṭ ṭamav, iza_l gaanuun maa kaan gaal, “Maa taṭmav.” Laakin al xaṭiyya axadat furṣa be_l amr, wa vamalat fiyya kullu nuuv ash shahwa. Vashaan al xaṭiyya biduun al gaanuun meyyita. Kunta ḥai min gubbaal, biduun al gaanuun. Laakin, lamma al amr ja, al xaṭiyya gaamat wa ana mutta. Wa_l amr, al kaan le_l ḥayaat, huwa jaab leiya al moot. Vashaan al xaṭiyya axadat furṣa be_l amr, wa ghashshaani, wa beehu katalni. Valashaan kida, al gaanuun magaddas, wa_l amr magaddas, wa vaadil, wa ṭaiyib. Aṭ ṭaiyib biga leiya moot? Abadan! Laakin al xaṭiyya axadat aṭ ṭaiyib, wa jaabat leiya moot, valashaan tawarri hiya xaṭiyya. Wa kida be_l amr, al xaṭiyya tabga xaaṭya jiddan. Binavrif al gaanuun ruuḥi, wa laakin ana maa ruuḥi, wa baavooni tiḥit al xaṭiyya. Ana maa bafham al ana bavmilu. Vashaan ana maa bavmil al baduuru, laakin al bakrahu, daak ana avmilu. Lamma basawwi_l maa baduuru, battafag ’an al gaanuun ṭaiyib. Valashaan kida, maa ana bavdu_l basawwi kida, laakin al xaṭiyya as saakna fiyya. Bavrif maa fih ḥaaja ṭaiba taviish fiyya, yavni fi jismi. Vashaan vindi_l iraada asawwi_ṭ ṭaiyib, laakin maa bagdar asawwiihu. Ana maa bavmil al xeer al baduur avmilu, laakin bavmil ash sharr, al maa baduur avmilu. Wa iza kaan bavmil al maa vaawiz avmilu, bavd da, mush ana_l bavmilu, laakin al xaṭiyya as saakna fiyya. Kida, alga_l gaanuun da, fi nafsi, lamma vaawiz avmil al xeer, ash sharr fih giddaami. Vashaan bakuun mabsuuṭ be gaanuun Allaah fi juwwa nafsi, laakinni ashuuf gaanuun taani fi avḍaa’i. Wa hu yaḥaarib gaanuun fikri, wa yaḥbusni le gaanuun al xaṭiyya_l bishtaghil fi avḍaa’i. Yaa muṣiibti! Ana_z zool al miskiin! Minu bixalliṣni min aj jisim al bisuugni le_l moot da? Shukran le Allaah be Rabbana Yasuuv al Masiiḥ! Valashaan kida, min nafsi axdim gaanuun Allaah be vagli, wa laakin be_j jisim, axdim gaanuun al xaṭiyya. Valashaan kida, maa fih deenuuna hassav vala deel al fi_l Masiiḥ Yasuuv. Fishaan gaanuun ruuḥ al ḥayaat fi_l Masiiḥ Yasuuv addaani ḥurriyya min gaanuun al xaṭiyya wa_l moot. Allaah vamal al maa gidir yavmilu_l gaanuun, valashaan al gaanuun kaan ḍaviif be sabab aj jisim. Hu daan al xaṭiyya fi_j jisim lamma rassal Ibnu fi ṣuurat jisim al xaṭiyya fishaan al xaṭiyya. Allaah vamal da valashaan tatimm fiina al waajibaat aṭ ṭaiba bitaavat al gaanuun, niḥna_l maa maashiin be ḥasab aj jisim, laakin be ḥasab ar Ruuḥ. Al biviishu ḥasab aj jisim, hum bixallu baalum be ḥaajaat aj jisim. Wa_l biviishu ḥasab ar Ruuḥ, bixallu baalum be ḥaajaat ar Ruuḥ. Fikr aj jisim hu moot, laakin fikr ar Ruuḥ hu ḥayaat wa salaam. Vashaan fikr aj jisim yaḥaarib Allaah. Hu maa biṭiiv gaanuun Allaah valashaanu maa bigdar yaṭiivu. Wa hum al fi_j jisim maa bigdaru yabsiṭu Allaah. Laakin intu maa fi_j jisim laakin fi_r Ruuḥ, iza Ruuḥ Allaah saakin fiikum. Wa iza waaḥid maa vindu Ruuḥ al Masiiḥ, hu maa le_l Masiiḥ. Wa laakin iza kaan al Massiḥ fiikum, wa law aj jisim meyyit be sabab al xaṭiyya, ar Ruuḥ ḥai be sabab al birr. Wa iza kaan ar Ruuḥ, al gawwam Yasuuv min been al meyyitiin, saakin fiikum, al gawwam al Masiiḥ min been al meyyitiin biddi ḥayaat le ajsaamkum al bimuutu, be Ruuḥu as saakin fiikum. Valashaan kida, yaa axwaan, niḥna maa madyuuniin le_j jisim vashaan naviish ḥasab aj jisim. Vashaan iza taviishu ḥasab aj jisim, bitmuutu. Wa laakin iza be_r Ruuḥ taktulu avmaal aj jisim, bitviishu. Kulluhum Ruuḥ Allaah biguudum, hum awlaad Allaah. Vashaankum maa gibiltu ruuḥ al biyavmilkum xaddaamiin le_l xoof, laakin gibiltu_r Ruuḥ al biyavmilkum awlaad. Wa beehu nakoorik, “Abba, yavni yaa Abu.” Ar Ruuḥ nafsu yash‐had le arwaaḥna niḥna awlaad Allaah. Kida iza niḥna awlaad, bavd da niḥna wurraat kamaan, wurraat Allaah wa wurraat mava_l Masiiḥ. Iza kaan natvab mavaahu, niḥna binitmajjad kamaan mavaahu. Aftakir maa bagdar agiis atvaab az zaman al ḥaaḍir be_l majd al maashi yaẓhar leena. Vashaan al xaliiga tistanna be rajaa shadiid lighaayat awlaad Allaah yaẓharu. Vashaan al xaliiga kaanat tiḥit sulṭatu, vashaan tabga biduun faaida. Wa da mush be iraadat al xaliiga, laakin be sabab Allaah al xaṭṭaaha tiḥit sulṭatu fi_r rajaa. Vashaan al xaliiga nafsa bitkuun vindaha ḥurriyya min vubuudiyyat al xaraab le ḥurriyyat majd awlaad Allaah. Niḥna binavrif al xaliiga kullaha takoorik mavaana zei min al wajav ash shadiid bitaavat al ḥaamil lighaayat hassav. Wa mush da bass, laakin niḥna kamaan, al vindana awwal tamar ar Ruuḥ, niḥna nabki fi nufuusna muntaẓiriin le Allaah al yavmilna awlaadu, yavni fidaa ajsaamna. Vashaanna be_r rajaa xallaṣna. Laakin ar rajaa an nagdar nashuufu, mush rajaa ḥagiigi. Minu yantaẓir le_sh shi ash shaafu min gubbaal? Laakin iza vindana rajaa le_l maa binshuufu lissav, be_ṣ, ṣabr nistannaahu. Wa kida kamaan, ar Ruuḥ yasaavid ḍuvfna. Vashaanna maa binavrif keef naṣalli zei maa laazim naṣalli. Wa laakin ar ruuḥ nafsu yaṭlub fishaanna be ṣoot bifuut al kalaam. Wa_l bifattish al guluub biyavrif fikr al Ruuḥ huwa shinu, valashaan ar Ruuḥ yaṭlub fishaan al giddiisiin be ḥasab iraadat Allaah. Niḥna binavrif Allaah yasaavid fi kullu ḥaaja le xeer an naas al biḥibbuuhu, leehum al huwa naadaahum ḥasab tartiibu. Vashaan deel al ixtaarum Allaah min gubbaal, hu vayyanum kamaan vashaan yabgu zei Ibnu, valashaan Ibnu yakuun al awwal been axwaan katiiriin. Wa deel al ixtaarum min gubbaal, hu naadaahum kamaan, wa deel an naadaahum, hu barrarum kamaan, wa_l barrarum deel, hu majjadum kamaan. Binguul shinu fi da? Iza kaan Allaah mavaana, minu yakuun ḍiddana? Huwa_l maa raḥam vala Ibnu_l maxṣuuṣ, laakin addaahu fishaan kulluna, keef maa yaddiina mavaahu kullu ḥaaja? Minu al bishtaki vala muxtaariin Allaah? Allaah, huwa_l yabarrir. Minu al biḥkum valeehum? Al Masiiḥ Yasuuv yaṭlub fishaanna, wa huwa_l maat, laakin be_l aktar gaam min been al meyyitiin, wa huwa van yamiin Allaah. Minu bigṭavna van maḥabbat al Masiiḥ? (?) Tavb, walla ḍiig, walla ṭard, walla juuv, walla vashaan niḥna varyaaniin, walla xaṭar, walla seef? Zei maa maktuub, “Niḥna fishaanak fi xaṭar min al moot kullu_n nahaar, wa ḥasaboona zei xirfaan le_ḍ ḍabiiḥa.” Laa, fi kullu_l ḥaajaat di naghlib ghalb kabiir beehu al ḥabbaana. Vashaanni mit’akkid, laa moot, walla ḥayaat, walla malaaika, walla sulṭaat, walla guwwaat, walla ḥaajaat fih hassav walla jaaiya, walla ṭuul, walla ghurg, walla xaliiga taanya, bitagdar tagṭavna van maḥabbat Allaah al fi_l Masiiḥ Yasuuv Rabbana. Aguul al ḥagg fi_l Masiiḥ. Maa bakaḍḍib. Wa ḍamiiri shaahid leiya be_r Ruuḥ al Gudus. Ana vindi ḥuzn shadiid fi galbi wa vindi wajav maa bigiif. Vashaanni kunta baduur akuun ana nafsi malvuun wa magṭuuv van al Masiiḥ vashaan xaaṭir axwaani, jinsi ḥasab aj jisim, al hum naas Israa’iil. Hu vamalum awlaadu, wa leehum al majd wa_l ittifaagaat. Wa hu addaahum al gaanuun wa_l xidma wa_l wuvuud. Wa leehum al abahaat, wa minnahum al Masiiḥ be ḥasab aj jisim, al huwa foog al kull. Allaah mubaarak le_l abad. Aamiin. Ana maa baguul Allaah maa vamal zei maa huwa gaal. Valashaan mush kulluhum al min Israa’iil hum naas Israa’iil be_l ḥagg. Mush kulluhum awlaad be_l ḥagg vashaan hum min ahl beet Ibraahiim. Laakin, zei maa maktuub, “Be Is‐ḥaag awlaadak biju.” Yavni mush awlaad aj jisim hum awlaad Allaah, laakin awlaad al wavad yaḥsibuuhum awlaad. Vashaan di hiya kilmat al wavad: “Ana baji zei al wakit da, wa Saara tajiib walad.” Wa mush da bass, laakin Rifga kamaan ḥimlat min waaḥid, wa huwa Is‐ḥaag, buuna. Gubbaal maa_l waladeen itwaladu wa lissav maa vamalu kwaiyis walla baṭṭaal gaalu leeha, “Al kabiir maashi yaxdim aṣ ṣaghaiyir.” Valashaan tartiib Allaah be ḥasab al ixtiyaar yakuun saabit, maa min al avmaal, laakin min al binaadi. Zei maa maktuub, “Ḥabbeet Yavkuub wa kirihta Viisu.” Valashaan kida binguul shinu? (?) Yimkin Allaah maa vaadil? Abadan! Vashaanu yaguul le Muusa, “Barḥam al baduur arḥam, wa bashfug vala_l baduur ashfug.” Valashaan kida hu maa su’aal van iraadat insaan walla van tavbu, laakin van raḥmat Allaah. Vashaan al kitaab yaguul le Firvoon, “Ana vamaltak malik be_s sabab da zaatu, valashaan awarri guwwati fiik, wa valashaan binaadu b_ismi fi kullu_l arḍ.” Valashaan kida, Allaah yarḥam az zool al huwa biduur yarḥamu, wa yagawwi raas az zool al huwa biduur yagawwiihu. Fishaan kida, waaḥid biguul leiya, “Le shinu Allaah yaguul vindana ghalaṭ bavd da? Vashaan minu yagdar yavaakis iraadatu?” Wa laakin minu inta, yaa zool, ḥatta tarudd vala Allaah kida? Al burma bitguul leehu al vamala, “Le shinu vamaltani kida?” Daggaag al buraam maa vindu sulṭa vala_ṭ ṭiin vashaan yavmil min ḥittat ṭiin ḥaaja waaḥda le_l iḥtiraam wa taanya le faaida yoomiyya? Wa kida kamaan be_sh shi al vamalu Allaah. Allaah kaan daayir yawarri zavlu wa yabeyyin guwwatu. Wa kida, hu itḥammal be ṣabr katiir buraam ghaḍabu jaahiza le_l xaraab. Wa vamal da valashaan yawarri ghina majdu vala buraam raḥma jahhaza min gubbaal le_l majd, wa valeena niḥna_l hu naadaana, mush min al Yahuud bass, laakin min al umam kamaan. Zei maa yaguul fi Huushiv, “Basammiihum shavbi al maa kaan shavbi, wa basammiiha maḥbuuba al maa kaanat maḥbuuba.” Wa, “Fi_l makaan al gaalu leehum fiihu, Intu maa shavbi, hum hinaak bisammuuhum awlaad Allaah al ḥai.” Wa Ishavyaa yanaadi be xuṣuuṣ Israa’iil, “Iza kaan vadad awlaad Israa’iil zei raml al baḥar, maa bixlaṣ minnahum illa juz ṣaghaiyir. Vashaan ar Rabb bikammil be_t tamaam wa be surva ḥukmu vala_l arḍ.” Zei maa Ishavyaa min gubbaal gaal, “Iza kaan ar Rabb, al gaadir vala kullu shi, maa xalla leena awlaad, kunna bigiina zei Saduum wa zei Vamuura.” Valashaan kida binguul shinu? Al umam al maa yaṭlubu_l birr, hum ḥaṣṣalu vala_l birr, yavni al birr al be iimaan. Laakin Israa’iil wa hum ṭalabu_l birr be ḥasab al gaanuun maa ḥaṣṣalu valeehu. Wa le shinu? Vashaanum maa ṭalabu daak be_l iimaan, laakin zei maa kaan be_l avmaal. Wa wagavu vala ḥajar al vatra. Mitil maa maktuub, “Shuuf! Ana baxuṭṭ fi Ṣihyoon ḥajar wuguuv wa ṣaxra nuzuul, wa_l bi’aamin beehu maa bikuun xajlaan.” Yaa axwaan, maḥabbat galbi wa ṣalaati le Allaah fishaan naas Israa’iil, hiya valashaan hum yaxlaṣu. Vashaanni ash‐had leehum vindahum ghiira le Allaah, laakin maa ḥasab al mavrifa. Wa valashaanum maa virfu birr Allaah wa ṭalabu ’an yasabbitu birr nufuusum, hum maa ṭaavu birr Allaah. Vashaan al Masiiḥ nihaayat al gaanuun, valashaan yakuun fih birr le kullu waaḥid al bi’aamin. Wa Muusa yaktib van al birr al min al gaanuun, “Az zool al biyavmilu yaviish beehu.” Laakin al birr al min al iimaan yaguul kida, “Maa taguul fi galbak, minu yaṭlav le_s sama? Yavni valashaan yanazzil al Masiiḥ.” Walla, “Minu yanazzil le_l Haawiya? yavni valashaan yaṭalliv al Masiiḥ min been al meyyitiin?” Laakin yaguul shinu? “Al kilma gariiba minnak, fi xashmak wa fi galbak.” Yavni kilmat al iimaan an nabashshir beeha. Valashaan iza ivtarafta be xashmak be_r Rabb Yasuuv wa aamanta be galbak ’an Allaah gawwamu min been al meyyitiin, inta bitaxlaṣ. Vashaan al insaan bi’aamin be_l galb le_l birr, wa bivtarif be_l xashm vashaan yaxlaṣ. Zei maa_l Kitaab yaguul, “Kullu waaḥid bi’aamin beehu, maa bikuun xajlaan.” Vashaan maa fih farig been al Yahuudi wa_l Griigi, vashaan fih Rabb waaḥid le_l kull, wa huwa ghani le kullu_l binaadu leehu. Fishaan, “Kullu waaḥid al binaadi le ism ar Rabb bixlaṣ.” Wa laakin keef binaadu le_l maa aamanu beehu? Wa keef bi’aaminu be_l maa simivoohu? Wa keef bismavu biduun mubashshir? Wa keef bibashshiru iza maa yarassiluuhum? Zei maa maktuub, “Shuuf keef jamiil kirveen al mubashshiriin be ḥaajaat kwaisa!” Wa laakin mush kulluhum giblu_l injiil. Vashaan Ishavyaa yaguul, “Yaa Rabb, minu ṣaddag xabarna?” Valashaan kida, al iimaan yaji min al xabar, wa_l xabar be kilmat al Masiiḥ. Laakin aguul, Yimkin maa simivu? Ṭabavan simivu! “Ṣootum marag fi kullu_l arḍ, wa kilmaatum le aaxir ad dunya.” W_aguul marra taanya, yimkin Israa’iil maa fihmu? Fi_l awwal Muusa yaguul, “Baḥarrikkum le_l ḥasad min an naas al hum mush umma, wa bazavvilkum min umma maa faahma.” Wa kida Ishavyaa yaguul biduun xoof, “Al maa ṭalabooni ligooni, wa warreet nafsi le_n naas al maa sa’alu vanni.” Laakin be xuṣuuṣ Israa’iil, hu yaguul, “An nahaar kullu maddeet iideiya le shavb mixaalif wa raasum gawwi.” Fishaan kadi aguul, “Yimkin Allaah aba shavbu?” Abadan! Vashaan ana kamaan Israa’iili min awlaad Ibraahiim min gabiilat Binyaamiin. Allaah maa aba shavbu al virfu min gubbaal. Maa bitavrifu_l yaguul al Kitaab van Iiliyya? keef hu sa’al Allaah katiir ḍidd Israa’iil wa gaal, “Yaa Rabb, katalu anbiyaak, wa xarabu maḥallaatak le_ḍ ḍabiiha. Wa bigiit ana waḥdi, wa hum yaṭlubu nafsi vashaan yaktuluuni.” Wa Allaah radda valeehu shinu? “Ḥafaẓta le nafsi sabvat alaaf raajil maa rakavu le Baval.” Wa kida kamaan hassav fih bavḍ min an naas muxtaariin ḥasab an nivma. Wa iza kaan be_n nivma, bavd da maa be_l avmaal. Vashaan iza kaan be avmaal, nivmatu maa bitkuun nivma ṣaḥiiḥa. Wa bavd da shinu? Aṭ ṭalabu Israa’iil, maa axadoohu, laakin al muxtaariin axadoohu. Wa_t taanyiin ruuseenum bigu gawwiyya. Zei maa maktuub, “Allaah addaahum ruuḥ baliid, wa vuyuun maa bishuufu, wa aḍaan maa bismavu le_l yoom da.” Wa Daawuud yaguul, “Xalli ṭarabeezatum takuun zei faxx wa shabaka, wa wuguuv fi xaṭiyya wa ujra leehum. Xalli vuyuunum yakuunu fi ḍulumma valashaan maa yashuufu, wa xalli ḍuhuurum takuun mavawwaja daaiman.” Marra taanya aguul, “Hum garrabu yagavu valashaan yagavu be_t tamaam? Maa mumkin!” Laakin be zanbum, al xalaaṣ ja le_l umam vashaan yaḥarrik naas Israa’iil le_l ḥasad. Laakin iza zanbum kaan ghina le_d dunya, wa xasaaratum ghina le_l umam, keef be_l aktar lamma yakuunu kaamiliin! Hassav bakallimkum, yaa umam, valashaan ana rasuul le_l umam, ana bamajjid xidmati. Yimkin aḥarrik shavbi le_l ḥasad wa baxalliṣ bavḍ minnahum. Vashaan be_r rafaḍ bitaavum, an naas fi_d dunya bigu muṣaaliḥiin mava Allaah. Vala kida, gubuulum bikuun shinu illa ḥayaat min been al meyyitiin? Iza bavḍ al vajiin al bigaddimu zei awwal tamar hu magaddas, al vajiin kullu magaddas. Wa ’in kaan virg ash shajara magaddas, al furuuv kamaan magaddasa. Wa hum gaṭavu bavḍ al furuuv min shajarat az zeetuun, wa jamavu leeha farav min shajarat zeetuun al xala. Intu_l umam xei shajarat zeetuun al xala, wa hassav vindakum gisim fi virg shajarat az zeetuun, yavni al Yahuud, wa guwwat ḥayaata. Maa takuun mitkabbir vala_l furuuv deelaak. ’In shakarta nafsak, fakkir fi da: inta maa tashiil al virg, laakin al virg yashiilak. Inta bitguul, “Gaṭavu_l furuuv valashaan yajmavuuni ana.” Ṭaiyib. Laakin gaṭavoohum valashaan maa kaanu vindahum iimaan, wa inta be_l iimaan taguum. Maa takuun mitkabbir laakin xaaf. Vashaan iza kaan Allaah maa xalla_l furuuv aṭ ṭabiiviyya tistamirr fi_sh shajara, hu maa bixalliik tistamirr fi_sh shajara kamaan. Valashaan kida, shuuf luṭf Allaah wa shiddatu. Ash shidda vala_l wagavu, laakin leek luṭf Allaah iza tistamirr fi luṭfu, wa illa bigṭavuuk kamaan. Wa hum iza maa bistamirru biduun iimaan, bilimmuuhum. Vashaan Allaah gaadir yalimmum marra taanya. Intu_l umam, zei farav min shajarat zeetuun al xala, kaan magṭuuv. Wa bavdeen, be_l vaks le_ṭ ṭabiiva, al farav kaan majmuuv le shajarat az zeetuun aṭ ṭaiba. Al Yahuud zei shajarat az zeetuun aṭ ṭaiba di. Wa kida keef saahil le Allaah yalimm al furuuv aṭ ṭabiiviyya le shajaratum al maxṣuuṣa. Vashaan ana vaawizkum, yaa axwaan, takuunu faahmiin be_s sirr da, valashaan maa takuunu shaaṭriin giddaam nufuuskum. Wa gism min Israa’iil, ruuseenum bigu gawwiyya lighaayat maa yadxul vadad kaamil min al umam. Wa kida, kullu Israa’iil bixlaṣ, mitil maa maktuub, “Al Muxalliṣ biji min Ṣihyoon, wa hu bishiil az zanb min Yavkuub. Wa da huwa ittifaagi mavaahum lamma bashiil minnahum xaṭaayaahum.” Be xuṣuuṣ al injiil, hum vudwaan fishaankum. Laakin be xuṣuuṣ al ixtiyaar, hum maḥbuubiin fishaan al abahaat. Vashaan hadaaya Allaah wa ixtiyaaru hiya biduun tooba. Intu_l umam kuntu fi_l wakit al faat maa taṭiivu Allaah, laakin hassav gibiltu_r raḥma be sabab muxaalafatum. Wa_l Yahuud maa biṭiivu hassav. Laakin fi_l wakit aj jaai hum bishtariku fi raḥmat Allaah valeekum. Vashaan Allaah rabaṭ kullu_n naas fi sijin al muxaalafa, valashaan yarḥam kulluhum. Yaa vaẓamat ghina Allaah! Keef ghariig ḥikmatu wa mavriftu! Minu yagdar yafassir aḥkaamu? Minu yagdar yafham ṭurugu? “Wa minu virif fikr ar Rabb? Walla minu yagdar yaddiihu naṣiiḥa? Minu yagdar yaddi aiya ḥaaja le Allaah, vashaan Allaah yadfav leehu marra taanya?” Vashaan kullu_l ḥaajaat, minnu, wa beehu, wa leehu. Leehu_l majd le_l abad! Aamiin. Valashaan kida, aṭlub leekum, yaa axwaan, be maraaḥim Allaah, tagaddimu ajsaamkum ḍabiiḥa ḥaiya, magaddasa, magbuula giddaam Allaah. Wa di xidmatkum al mavguula. Wa maa takuunu zei az zaman da, laakin itghayyaru min juwwa be afkaar jadiida. Fishaan tamtaḥinu iraadat Allaah, iraadatu al kwaisa, wa_l magbuula, wa_l kaamla. Be sabab an nivma al addaaha leiya Allaah, baguul le kullu waaḥid fiikum, maa yaftakir van nafsu foog maa laazim yaftakir. Laakin yaftakir van nafsu be ḥukm vadiil, be ḥasab giyaas al iimaan al addaahu leehu Allaah. Niḥna vindana fi jisim waaḥid avḍaa katiira, wa kullu_l avḍaa maa vindahum shughl waaḥid. Kida kamaan niḥna_l katiiriin jisim waaḥid fi_l Masiiḥ, wa avḍaa bavḍana le bavḍ, kullu waaḥid le_t taani. Laakin vindana hadaaya muxtalifa, be ḥasab an nivma_l addaaha leena. Al vindu hadiyyat an nubuwwa, xalliihu yashtaghil beehu be ḥasab iimaanu. Iza hadiyyatu_l xidma, xalliihu yaxdim, walla_t tavliim, xalliihu yavallim. Iza hadiyyatu kalaam ash shujaava, xalliihu yashajjiv. Al biddi, xalliihu yaddi wa yakuun kariim. Al vindu sulṭa, xalliihu yashtaghil shadiid. Al vindu raḥma, xalliihu yarḥam be faraḥ. Xalli_l maḥabba takuun muxliṣa. Akrahu_l baṭṭaal, amsiku be_l kwaiyis. Ḥibbu bavḍakum bavḍ be maḥabba zei axwaan. Iḥtarimu bavḍakum bavḍ. Maa takuunu kaslaaniin fi_sh shughl. Kuunu ḥaarriin fi_r ruuḥ. Axdimu_r Rabb. Kuunu farḥaaniin fi_r rajaa, aṣburu fi_t tavb, istamirru fi_ṣ ṣala. Shaariku mava_l muḥtaajiin been al giddiisiin. Aftaḥu buyuutkum le_l ghariibiin. Baariku_l biṭruduukum. Baariku wa maa talvanu. Afraḥu mava_l farḥaaniin, w_abku mava_l ḥaznaaniin. Xalli takuun vindakum fikra waaḥda bavḍakum bavḍ. Maa takuunu mitkabbiriin, laakin agbalu_n naas al mitwaaḍiviin. Maa takuunu shaaṭriin giddaam nufuuskum. Maa tadfavu le aiya waaḥid vala_sh sharr be_sh sharr. Fakkiru fi_ṭ ṭaiyib giddaam kullu_n naas. Intu nufuuskum avmilu kullu_l bitagdaru valashaan taviishu be salaam mava kullu_n naas. Maa tantagimu le nufuuskum, yaa axwaan, laakin addu makaan le zavl Allaah, valashaan maktuub, “Al intigaam leiya. Ana badfav, yaguul ar Rabb.” Laakin iza vaduwwak jaav, addiihu akl. Wa iza vaṭash, addiihu mooya. Vashaan iza kaan vamalta kida, hu bikuun xajlaan min vamalu. Maa taxalli_sh sharr yaghlibak, laakin aghlib ash sharr be_l xeer. Xalli kullu waaḥid yaṭiiv as salaaṭiin al biḥkumu, valashaan maa fih sulṭa, illa min Allaah. Vashaan Allaah sabbat as salaaṭiin al mawjuudiin. Valashaan kida, al bixaalif as sulṭaan, yaxaalif tartiib Allaah. Wa_n naas al bivmilu kida bijiibu deenuuna le nufuusum. Vashaan al xoof min as salaaṭiin maa yakuun be sabab al vamal al kwaiyis, laakin be_l vamal al baṭṭaal. Inta daayir takuun maa xaayif min as sulṭaan? Avmil al xeer wa hu bishkurak. Vashaan huwa xaddaam Allaah al biyavmil al xeer leek. Laakin iza vamalta_sh sharr, xaaf, valashaanu maa yashiil as seef saakit. Hu xaddaam Allaah, wakiil al vadl, al bijiib ghaḍab vala_l biyavmilu_sh sharr. Valashaan kida, laazim taṭiiv as salaaṭiin, mush be sabab al ghaḍab, laakin kamaan be sabab aḍ ḍamiir. Vashaan be_s sabab da, intu tadfavu_ḍ ḍaraayib kamaan, fishaan hum xaddaamiin Allaah al biddu waktum kullu le_sh shughl daak be zaatu. Adfavu le kulluhum al intu madyuuniin leehum. Adfavu_ḍ ḍaraayib, wa_l maḥṣuul. Wa iḥtarimu wa sharrifu kulluhum. Maa takuunu madyuuniin le waaḥid be ḥaaja illa yaḥibb bavḍakum bavḍ. Vashaan al biḥibb gariibu, hu kammal al gaanuun. Al awaamir, “Maa tazni, maa taktul, maa tasrig, maa taṭmav,” wa ’in kaan fih amr taani, hum itlammu fi_l kilma di, “Ḥibbu gariibak zei nafsak.” Al maḥabba maa tavmil sharr le_l gariib. Vashaan kida, al maḥabba takammil al gaanuun. Wa avmilu da, wa afhamu al wakit al ḥaaḍir. As saava jaat vashaan taguumu min an noom. Fishaan xalaaṣna hassav gariib min maa kaan lamma aamanna fi_l awwal. Al leel garrab yafuut, wa_n nahaar garrab yaji. Vashaan kida, xalluuna nasiib avmaal aḍ ḍulumma, wa nalbas silaaḥ an nuur. Xalluuna naviish be_l iḥtiraam zei fi_n nahaar, maa be_l ḥaflaat al baṭṭaala wa_s sukr, walla be_l faḍiiḥa wa_l xaraab, walla be_l mushaakala wa_l ḥasad. Laakin labbisu_r Rabb Yasuuv al Masiiḥ, wa maa tafakkiru fi_j jisim vashaan takammilu shahwaatu. Wa huwa_ḍ ḍaviif fi_l iimaan, agbaluuhu, wa maa taḥkumu_l afkaar. Iimaan waaḥid yaxalliihu yaakul kullu ḥaaja, laakin aḍ ḍaviif biyaakul xuḍaaraat bass. Az zool al biyaakul kullu ḥaaja maa yaḥtagir al maa biyaakul. Wa_z zool al maa biyaakul kullu ḥaaja maa yaḥkum vala_l biyaakul, vashaan Allaah giblu. Minu inta ḥatta taḥkum vala xaddaam waaḥid taani? Vashaanu le siidu yagiif walla yagav. Wa huwa bigiif, vashaan ar Rabb gaadir yasabbitu. Waaḥid zool yaftakir yoom waaḥid aḥsan min at taani, wa zool taani yaftakir kullu_l aiyaam sawa. Xalli kullu waaḥid yakuun mit’akkid fi fikru. Al biftakir fih yoom maxṣuuṣ, yavmilu kida le_r Rabb. Wa_l biyaakul, le_r Rabb biyaakul, vashaan huwa yashkur Allaah. Wa_l maa biyaakul, le_r Rabb maa biyaakul, wa yashkur Allaah. Maa fih waaḥid minnana al biviish le nafsu baraahu, wa maa fih waaḥid al yamuut le nafsu baraahu. Iza naviish, le_r Rabb naviish. Wa iza namuut, le_r Rabb namuut. Kida, iza naviish walla namuut, le_r Rabb niḥna. Wa be_s sabab da, al Masiiḥ maat wa rajav le_l ḥayaat, vashaan yakuun ar Rabb vala_l meyyitiin wa_l ḥaiyiin. Laakin inta, le shinu taḥkum vala axuuk? Wa inta kamaan, le shinu taḥtagir axuuk? Vashaan kulluna bingiif giddaam kursi Allaah. Vashaan maktuub, “Wa ana ḥai, yaguul ar Rabb, kullu rukba bitarkav leiya, wa kullu lisaan bitash‐had le_r Rabb.” Valashaan kida, kullu waaḥid minnana biddi ḥisaab le Allaah van nafsu. Fishaan kida, bavd da, maa naḥkum bavḍana bavḍ, wa laakin aḥkumu be da, maa taxuṭṭu le_l axu ḥajar wuguuv walla aiya ḥaaja at tawaggifu fi sikkatu. Ana vaarif wa mit’akkid fi Rabb Yasuuv, maa fih shi najis be nafsu. Laakin iza waaḥid yaḥsib aiyi shi najis, bavd da, hu najis leehu. ’In kaan axuuk yitḥayyar be sabab akl inta taaklu, inta maa tamshi bavd da fi_l maḥabba. Maa taxassir be aklak daak, az zool al maat al Masiiḥ fishaanu. Maa taxallu_n naas yitkallamu_l baṭṭaal vala_l intu taftakiruuhu kwaiyis. Vashaan malakuut Allaah maa akl walla shurub, laakin huwa birr wa salaam wa faraḥ fi_r Ruuḥ al Gudus. Vashaan al bixdim al Masiiḥ kida, hu yabsiṭ Allaah wa yakuun magbuul be_n naas. Valashaan kida, xalluuna natbav al ḥaajaat at tavmil as salaam wa_l ḥaajaat at tashaddidna bavḍana bavḍ. Maa taxassir vamal Allaah valashaan al akl. Kullu shi naḍiif, laakin hu sharr le_z zool al yaakul wa yakuun sabab wuguuv fi xaṭiyya le_t taanyiin. Aḥsan maa taakul laḥam walla tashrab xamra walla tavmil aiyi shi al yavmil axuuk yagav. Al iimaan al vindak fi xuṣuuṣ al ḥaajaat di, xalliihu yakuun been nafsak wa been Allaah. Mubaarak az zool al maa biḥkum vala nafsu fi_l fikr al hu biṣaddig valeehu. Laakin al bishikk fi_l biyaakul, maḥkuum valeehu, valashaan hu maa biyaakul be_l iimaan. Wa kullu shi al mush min al iimaan, hu xaṭiyya. Niḥna, al gawwiyyiin, laazim nashiil ḍuvf aḍ ḍaviifiin, wa maa nabsiṭ nufuusna. Xalli kullu waaḥid minnana yabsiṭ gariibu le xeeru vashaan yashaddidu. Vashaan al Masiiḥ maa vajab nafsu, laakin zei maa hu maktuub, “Shatiimaat ash shatamook wagavat valeiya.” Kullu_l kaan maktuub min gubbaal maktuub le tavliimna, valashaan yakuun vindana ar rajaa be_ṣ ṣabr wa tavziyat al Kutub. Wa Ilaah aṣ ṣabr wa_t tavziya yaddiikum fikra waaḥda beenkum be ḥasab al Masiiḥ Yasuuv. Valashaan intu be nafs waaḥda wa xashm waaḥid tamajjidu Allaah Abu Rabbana Yasuuv al Masiiḥ. Valashaan kida, agbalu bavḍakum bavḍ, zei maa_l Masiiḥ gibilna le majd Allaah. Vashaan aguul leekum, al Masiiḥ biga xaddaam aṭ ṭahuur fishaan ḥagg Allaah, ḥatta yasabbit wuvuud Allaah le_l abahaat. Vashaan al umam yamajjidu Allaah fishaan raḥmatu, zei maa hu maktuub, “Be_s sabab da bamajjidak fi_l umam, wa barattil le ismak.” Wa yaguul kamaan, “Afraḥu, yaa umam, mava shavbu.” Wa kamaan, “Ahmadu_r Rabb, yaa kullu_l umam, wa aḥmaduuhu, yaa kullu_sh shuvuub.” Wa Ishavyaa yaguul kamaan, “Virg Yassa biji, al waaḥid al biguum valashaan yamlik vala_l umam. Huwa bikuun rajaa al umam.” Wa Ilaah ar rajaa yamlaakum kullu faraḥ wa salaam fi_l iimaan, valashaan taziidu fi_r rajaa be guwwat ar Ruuḥ al Gudus. Ana nafsi, yaa axwaani, mit’akkid intu nufuuskum malyaaniin kullu ḥaaju ṭaiba, kaamliin fi kullu mavrifa, gaadriin yavallim bavḍakum bavḍ. Wa laakin katabta leekum be aktar shujaava fi bavḍ min al as’ila, vashaan azakkirkum beeha be sabab an nivma al addaani leeha Allaah. Wa vashaan akuun xaddaam le_l Masiiḥ Yasuuv fishaan al umam. Wa abashshir xidmat al injiil zei gassiis, valashaan al umam tabga hadiyya magbuula, magaddasa be_r Ruuḥ al Gudus. Valashaan kida, vindi faxr fi_l Masiiḥ Yasuuv be xidmati le Allaah. Ana baxaaf atkallam be ḥaaja illa al vamalu_l Masiiḥ beiya valashaan al umam yaṭiivu Allaah, be_l kilma wa_l vamal, be guwwat al valaamaat wa_l vajaayib, be guwwat ar Ruuḥ al Gudus. Kida bashsharta be_t tamaam be injiil al Masiiḥ min Uurushaliim wa_l ḥawaaleeha le Illirikun. Laakin tartiibi daaiman kaan da: vashaan abashshir be_l injiil fi_l maḥall al fiihu isim al Masiiḥ maa kaan mavruuf. Valashaan maa abni vala asaas waaḥid taani. Laakin zei maa hu maktuub, “Al maa xabbaroohum beehu, bishuufu, wa_l maa simivu, bifhamu.” Wa da huwa_s sabab al waggafni marraat katiira min aj jaai leekum. Laakin hassav maa vindi makaan bavd da fi_l bilaad di, wa vindi maḥabba min siniin katiira vashaan ashuufkum. Wa lamma amshi le Asbaanya, vindi rajaa ashuufkum wakit maa bamurr fi ṭariigi. Wa tasaaviduuni fi safari le hinaak, bavd maa firiḥta be ziyaaratkum wakit galiil. Laakin hassav ana maashi le Uurushaliim vashaan axdim al giddiisiin hinaak. Vashaan kaan kwaiyis fi vuyuun naas Makiduuniyya wa Axaaya talimmu hadiyya le_l masaakiin al giddiisiin al fi Uurushaliim. Kaan kwaiyis fi vuyuunum yavmiluuhu. Wa be_l ḥagg kaanu madyuuniin leehum. Al umam ishtaraku fi ḥaajaatum ar ruuḥiyya. Valashaan kida, al umam laazim yaxdimuuhum be_l ḥaajaat aj jismiyya. Wa bavd maa tammamta daak wa sallamta leehum al musaavada, bamshi le Asbaanya wa bazuurkum fi_s sikka. Ana bavrif lamma aji leekum, baji leekum be baraka kaamla min al Masiiḥ. Aṭlub leekum, yaa axwaan, be Rabbana Yasuuv al Masiiḥ wa be maḥabbat ar Ruuḥ, ’an tatvabu mavaai fi_ṣ ṣalawaat le Allaah fishaanni. Ṣallu vashaan axlaṣ min al maa mi’aaminiin fi_l Yahuudiyya, wa vashaan xidmati le Uurushaliim takuun magbuula le_l giddiisiin hinaak. Valashaan kida, baji leekum be faraḥ be iraadat Allaah, wa bitkuun leiya raaḥa mavaakum. Ilaah as salaam mavaakum kullukum. Aamiin. Baḥmad leekum Fiibi, uxutna, xaddaamat al kaniisa al fi Kanxariya, valashaan tagbaluuha fi_r Rabb zei maa yistaḥigg le_l giddiisiin. Wa tasaaviduuha fi aiyi shi taḥtaaj leehu minnakum. Vashaan hiya saavadat katiiriin wa saavadatni ana kamaan. Sallimu vala Biriiskilla wa Akiila al mishtaghiliin mavaai fi_l Masiiḥ Yasuuv, al xaaṭaru be ḥayaatum vashaanni. Wa mush ana waḥiidi bashkurum, laakin kullu kanaayis al umam kamaan. Sallimu kamaan vala_l kaniisa al fi beetum. Sallimu vala Abiinitus ḥabiibi_l huwa awwal tamar Aasiya le_l Masiiḥ. Sallimu vala Maryam at tivibat katiir fishaankum. Sallimu vala Andaruunikus wa Yuuniyaas min ahl beeti, al maḥbuusiin mavaai. Hum mavruufiin been ar rusul, wa hum kaanu fi_l Masiiḥ gubbaali. Sallimu vala Ambiliyaas, ḥabiibi fi_r Rabb. Sallimu vala Uurbaanuus, al mishtaghil mavaana fi_l Masiiḥ wa vala Istaaxiis, ḥabiibi. Sallimu vala Aballis, al magbuul fi_l Masiiḥ. Sallimu valeehum al min ahl Aristubulus. Sallimu vala Hiiruudiyuun, waaḥid min ahl beeti. Sallimu valeehum al min ahl Narkiisuus al hum fi_r Rabb. Sallimu vala Tarifiina wa Tarifuusa at tivibu fi_r Rabb. Sallimu vala Barsiis al maḥbuuba at tivibat katiir fi_r Rabb. Sallimu vala Ruufus al muxtaar fi_r Rabb, wa vala ummu wa hiya ummi kamaan. Sallimu vala Asinkiritus, Fillivuun, Harmaas, Batruubaas wa Harmiis wa vala_l axwaan al mavaahum. Sallimu vala Filuulughus wa Juuliya wa Niiriyuus wa uxtu wa Uulambaas wa vala kullu_l giddiisiin al mavaahum. Sallimu bavḍakum vala bavḍ be salaam magaddas. Kullu kanaayis al Masiiḥ yasallimu valeekum. Aṭlub leekum, yaa axwaan, taxuṭṭu baalkum le_l yavmilu ingisaamaat wa_l bixuṭṭu_l bimnavu fi sikkatkum maxaalif at tavliim al itvallamtuuhu. Xalluuhum. Vashaan naas zei deel maa bixdimu Rabbana_l Masiiḥ laakin buṭuunum. Wa be_l kilmaat al ḥilwa wa kalaam al ḥamd yaghishshu guluub al muxliṣiin. Vashaan kullu_n naas simivu be ṭaavatkum. Wa valashaan kida ana mabsuuṭ beekum. Wa laakinni daayirkum takuunu faahmiin le_l xeer wa busaṭaa le_sh sharr. Wa Ilaah as salaam bidugg ash Sheeṭaan tiḥit kirveekum bavd shwaiya. Nivmat Rabbana Yasuuv al Masiiḥ mavaakum. Yasallimu valeekum Timutaawus al mishtaghil mavaai, wa Luukiyuus wa Yaasuun wa Susibatrus min ahl beeti. Ana Tartiyuus, kaatib aj jawaab da, basallim valeekum fi_r Rabb. Yasallim valeekum Ghaayus, al fataḥ beetu leiya wa le_l kaniisa kulluha. Yasallim valeekum Araastus, al mas’uul vala xaznat al madiina wa Kawaartus al axu. Nivmat Rabbana Yasuuv al Masiiḥ mava kullukum. Aamiin. Wa le_l gaadir yasabbitkum ḥasab injiili al abashshir be Yasuuv al Masiiḥ, wa ḥasab as sirr al kaan madsuus fi_z zaman al abadiyya. Wa laakin ẓahar hassav wa xabbaru beehu kullu_l umam be_l Kutub an nubuwiyya be ḥasab al Ilaah al abadi, vashaanum ya’aaminu wa yaṭiivuuhu. Le Allaah al fahiim waḥiidu, leehu_l majd be Yasuuv al Masiiḥ le_l abad. Aamiin. Min Buulus, al muxtaar vashaan yakuun rasuul le Yasuuv al Masiiḥ be iraadat Allaah, wa min Suustaaniis al axu. Le kaniisat Allaah al fi Kuurintuus, al magaddasiin fi_l Masiiḥ Yasuuv, al muxtaariin vashaan yakuunu giddiisiin mava kullu_l binaadu le ism Rabbana Yasuuv al Masiiḥ fi kullu maḥall, Rabbum wa Rabbana. Nivma wa salaam leekum min Allaah Abuuna wa_r Rabb Yasuuv al Masiiḥ. Ashkur Allaah fi kullu wakit fishaankum, vashaan Allaah addaakum an nivma al fi Yasuuv al Masiiḥ, Vashaan intu bigiitu ghaniyiin fiihu, fi kullu shi wa fi kullu kalaam wa kullu mavrifa. Wa kida shahaadatna van al Masiiḥ it’akkadat fiikum. Wa vashaan kida intu maa naagṣiin fi aiya hadiyya min ar ruuḥ, wa intu mustanniin ẓuhuur Rabbana Yasuuv al Masiiḥ. Hu bishaddidkum le_l aaxir biduun loom fi yoom Rabbana Yasuuv al Masiiḥ. Allaah amiin, huwa an naadaakum le sharikat Ibnu Yasuuv al Masiiḥ Rabbana. Laakinni aṭlub leekum, yaa axwaan, b_ism Rabbana Yasuuv al Masiiḥ, kullukum taguulu kalaam waaḥid. Wa maa yakuunu beenkum agsaam, laakin taftakiru fikir waaḥid be vagl waaḥid. Vashaan ahl Xuluuwi xabbarooni, yaa axwaani, van ash shaklaat al fih beenkum. Yavni kullu waaḥid minnakum yaguul, “Ana le Buulus,” walla, “Ana le Abulluus,” walla, “Ana le Buṭrus,” walla, “Ana le_l Masiiḥ.” Al Masiiḥ ingasam? Buulus inṣalab vashaankum? B_ism Buulus itvammadtu? Ashkur Allaah ana maa vammadta waaḥid minnakum illa Kiriisbus wa Ghaayus, vashaan waaḥid maa yaguul hu itvammad b_ismi. Wa kamaan vammadta ahl beet Istifaanuus. Wa foog da maa atzakkar ana vammadta aiyi zool taani. Vashaan al Masiiḥ maa rassalni le avammid, laakin le abashshir be_l injiil, mush be kalaam shaaṭir, vashaan ṣaliib al Masiiḥ maa yabga biduun faaida. Valashaan kilmat aṣ ṣaliib vind al bimuutu kalaam faaḍi, laakin vindana al muxallaṣiin hiya guwwat Allaah. Vashaan maktuub, “Ana baxassir ḥikmat al vaagiliin, wa arfuḍ fahm al faahmiin.” Ween al fahiim? Ween al kaatib? Ween al mishaakil bitaav az zaman da? (?) Allaah maa vamal ḥikmat ad dunya di tabga baliida? Vashaan iza kaan ad dunya, fi ḥikmat Allaah, maa virifat Allaah be_l ḥikma, inbasaṭ Allaah ’an yaxalliṣ al mi’aaminiin be balaadat al bishaara. Valashaan al Yahuud yas’alu valaamaat, wa naas Griigi yaṭlubu ḥikma. Wa laakin niḥna nabashshir be_l Masiiḥ al maṣluub, le_l Yahuud vatra wa le naas Griigi ḥaaja baliida. Laakin le_l muxtaariin, Yahuud wa naas Griigi, al Masiiḥ, huwa guwwat Allaah wa ḥikmat Allaah. Vashaan ash shi al baliid bitaav Allaah vindu ḥikma aktar min ḥikmat an naas, wa ḍuvf Allaah gawwi min an naas. Fakkiru fi ixtiyaarkum, yaa axwaan, maa fi katiiriin minnakum al kuntu faahmiin be ḥasab aj jisim. Maa fih katiiriin shadiidiin, maa fih katiiriin muḥtarmiin. Laakin Allaah ixtaar al ḥaajaat al baliida fi_d dunya vashaan yaxajjilu_l faahmiin. Wa Allaah ixtaar aḍ ḍaviifiin fi_d dunya vashaan yaxajjilu_sh shadiidiin. Wa Allaah ixtaar al mitwaaḍiviin wa_l muḥtagariin fi_d dunya, wa_l ḥaajaat al maa mawjuuda, vashaan yawaggif al ḥaajaat al mawjuuda. Valashaan waaḥid maa yagdar yashkur nafsu giddaam Allaah. Laakin intu vindakum min Allaah ḥayaat fi_l Masiiḥ. Wa huwa biga leena ḥikma min Allaah, wa birr, wa gadaasa, wa fidaa. Vashaan kida zei maa maktuub: “Al vaawiz yamajjid, xalliihu yamajjid ar Rabb.” Wa ana, lamma jiit leekum, yaa axwaan, maa jiit abashshir be shahaadat Allaah be kalaam vaali walla ḥikma vaẓiima. Vashaan maa kaanat iraadati’an avrif aiya ḥaaja beenkum illa Yasuuv al Masiiḥ wa huwa maṣluub. W_ana kunta mavaakum fi ḍuvf wa xoof wa hazz katiir. Wa kalaami wa bishaarati maa kaanu be kalaam ḥasab ḥikmat al insaan al fahiim, laakin be beyyinat ar Ruuḥ wa_l guwwa, vashaan iimaankum maa bikuun be ḥikmat an naas, laakin be guwwat Allaah. Laakin nitkallam be ḥikma been al kaamiliin, wa_l ḥikma di maa min az zaman da, walla min mudiiriin az zaman da, al bikuunu biduun faaida. Laakin nitkallam be ḥikmat Allaah fi_s sirr, al ḥikma al madsuusa aj jahhaza Allaah min gabl al azmaan le majdana. Wa laa waaḥid min mudiiriin az zaman da fihim di. Iza kaanu fihmooha, maa kaanu ṣalabu Rabb al Majd. Laakin zei maa hu maktuub: “Al veen maa shaafatu, wa_l aḍaan maa simivat beehu, wa maa daxal fikir zool van kullu_j jahhaz Allaah le_l biḥibbuuhu.” Wa Allaah warraahu leena be Ruuḥu. Vashaan ar Ruuḥ yafattish kullu ḥaaja ḥatta ḥaajaat Allaah al ghariiga. Vashaan minu min an naas, al yavrif afkaar az zool illa ruuḥ az zool al fiihu? Wa kida kamaan, wa laa waaḥid yavrif afkaar Allaah illa Ruuḥ Allaah. Wa niḥna maa axadna ruuḥ ad dunya, laakin ar ruuḥ al min Allaah, vashaan navrif al ḥaajaat al addaahum leena Allaah. Wa nitkallam beeha kamaan, mush be kilmaat itvallamna min ḥikmat az zool, laakin be_l kilmaat ar Ruuḥ al Gudus yavallim. Wa natarjim al ḥaajaat al min ar ruuḥ be_l kilmaat al min ar ruuḥ. Wa laakin az zool al maa vindu_r Ruuḥ maa yagbal ḥaajaat Ruuḥ Allaah, vashaan di vindu ḥaaja baliida. Wa hu maa bigdar yavrifa, vashaan al ḥaajaat di mafhuuma be_r Ruuḥ. Al insaan ar ruuḥi yaḥkum fi kullu ḥaaja, laakin an naas maa bigdaru yafhamuuhu. Minu biyavrif fikir ar Rabb vashaan yavallimu? Laakin niḥna vindana fikir al Masiiḥ. Wa ana, yaa axwaan, maa gidirta akallimkum zei naas ruuḥiyyiin, laakin zei naas jismiyyiin, zei aṭfaal ṣughaar fi_l Masiiḥ. Addeetkum laban vashaan tashrabu, mush akl. Vashaan lissav maa gidirtu taakluuhu. Wa hassav kamaan maa bitagdaru. Vashaankum lissav naas jismiyyiin, vashaan iza kaan fiikum ḥasad wa shakla, (?) intu maa naas jismiyyiin wa maashiin ḥasab naas ad dunya? Lamma waaḥid yaguul, “Ana le Buulus,” wa_t taani, “Ana le Abulluus,” intu maa naas jismiyyiin? Valashaan minu Abulluus, wa minu Buulus? Hum xaddaamiin, wa intu aamantu be waasiṭatum zei maa ar Rabb adda le kullu waaḥid. Ana zaravta, wa Abulluus addaaha mooya, laakin Allaah, huwa al kaan biziidu. Vashaan kida, al muzaariv maa ḥaaja walla al biddiiha mooya, laakin Allaah al biziidu. Wa_l muzaariv wa _l biddiiha mooya hum waaḥid, wa kullu waaḥid biyaaxud ujratu be ḥasab shughlu. Vashaan niḥna vaamiliin mava Allaah, wa intu ziraavat Allaah, bunaa Allaah. Ana, be ḥasab an nivma al addaani Allaah, zei bannaa shaaṭir, xaṭṭeet asaas, wa taani yabni valeehu. Xalli kullu waaḥid yashuuf keef yabni valeehu. Vashaan waaḥid maa bigdar yaxuṭṭ asaas taani illa al maxṭuuṭ, wa huwa Yasuuv al Masiiḥ. Laakin ’in kaan waaḥid yabni vala_l asaas da dahab, walla fiḍḍa, walla ḥajar ghaali, walla xashab, walla deriis, walla geshsh, vamal kullu waaḥid bibga beyyin. Vashaan al yoom biwarriihu, wa huwa yabeyyin be_n naar. Wa_n naar bitamtaḥin vamal kullu waaḥid hu min yaatu nuuv. Iza kaan vamal aiyi zool al banaahu vala_l asaas bigvud, hu biyaaxud ujra. Iza kaan an naar akalat vamal waaḥid, da bikuun leehu xasaara, laakin hu yaxlaṣ, wa laakin zei min an naar. (?) Maa bitavrifu intu heekal Allaah, wa Ruuḥ Allaah yaskun fiikum? Kaan waaḥid yaxrab heekal Allaah, Allaah bixrabu, vashaan heekal Allaah magaddas, wa intu_l heekal daak. Maa taxalli waaḥid yaghishsh nafsu. Iza aiyi waaḥid fiikum yaftakir huwa vindu ḥikma fi_z zaman da, xalliihu yabga baliid, vashaan yakuun vindu ḥikma. Vashaan ḥikmat ad dunya di, hiya ḥaaja baliida giddaam Allaah. Vashaan maktuub, “Huwa yaaxud ash shaaṭriin be ghishshum.” Wa kamaan, “Ar Rabb yavrif afkaar al faahmiin biduun faaida.” Vala kida, maa taxalli wa laa waaḥid yafxur be_n naas, vashaan vindakum kullu shi. Iza kaan Buulus walla Abulluus walla Buṭrus walla_d dunya walla _l ḥayaat walla_l moot walla_l wakit al gariib walla_j jaai, vindakum kullu ḥaaja. Wa intu le_l Masiiḥ, wa_l Masiiḥ le Allaah. Xalli_z zool yaḥsibna zei xaddaamiin al Masiiḥ wa wukala asraar Allaah. Wa kamaan al wakiil laazim yakuun amiin. Laakin di ḥaaja ṣaghaira mavaai iza intu taḥkumu fiyya walla maḥkamat an naas taḥkum fiyya. Ana maa aḥkum fi nafsi kamaan. Maa bavrif ḥaaja vala nafsi, laakin vashaan kida ana maa biduun zanb, laakin al yaḥkum fiyya huwa ar Rabb. Fishaan kida, maa taḥkumu fi ḥaaja gubbaal al wakit, gubbaal maa ar Rabb yaji. Huwa bijiib le_n nuur al ḥaajaat al hassav madsuusa fi_ḍ ḍalaam, wa biwarri afkaar al guluub. Fi_l wakit daak, kullu waaḥid bigbal ḥamdu min Allaah. Vashaan xaaṭirkum yaa axwaan, xaṭṭeet da kullu vala nafsi wa vala Abulluus, zei masal vashaan titvallamu minnana ’an maa tafakkiru fi_n naas foog maa al Kitaab yaguul. Wa kida intu maa bitkuunu mitkabbiriin al waaḥid foog at taani. Vashaan minu vamal farig beenkum? Wa vindak shinu al maa gibiltu? Iza gibiltu, le shinu tashkur nafsak zei inta maa gibiltu? Min gubbaal shabivtu, min gubbaal bigiitu ghaniyyiin, biduunana bigiitu muluuk. Wa ana bakuun mabsuuṭ iza kaan kida wa intu malaktu, vashaan namlik mavaakum kamaan. Vashaan aftakir Allaah addaana al maḥall al fi_l aaxir zei al maḥkuum valeena be_l moot. Vashaanna bigiina manẓar le_d dunya wa le_l malaaika wa le_n naas. Niḥna baliidiin fishaan al Masiiḥ, laakin intu faahmiin fi_l Masiiḥ. Niḥna ḍaviifiin laakin intu gawwiyyiin, intu muḥtarmiin laakin niḥna biduun iḥtiraam. Lighaayat hassav najuuv wa navṭash, wa nalbas hiduum gadiim, wa yaḍrubuuna, wa maa vindana beet. Wa natvab mishtaghiliin be iideena. Hum yashtimuuna, wa niḥna nabaarik. Yaṭruduuna, wa niḥna nitḥammal. Lamma yakaḍḍibu valeena, naruḍḍ be kalaam laṭiif. Bigiina zei al ḥaajaat al xarbaana bitaavat ad dunya wa wasaaxa kullu ḥaaja lighaayat hassav. Maa baktib da vashaan axajjilkum, laakin aḥazzirkum mitil awlaadi_l maḥbuubiin. Vashaan ’in kaan vindakum vasharat alaaf min al muvallimiin fi_l Masiiḥ, maa vindakum abahaat katiiriin. Vashaan ana bigiit abuukum fi_l Masiiḥ Yasuuv be_l injiil. Wa aṭlub leekum tavmilu zei maa ana bavmil. Vashaan kida rassalta leekum Timutaawus, ibni_l ḥabiib wa_l amiin fi_r Rabb. Wa huwa bizakkirkum be ṭurugi fi_l Masiiḥ zei maa bavallim fi kullu maḥall fi kullu kaniisa. Bavḍ minnakum bigiitu mitkabbiriin wa yaftakiru ana maa bajiikum. Laakinni bajiikum gawaam in sha’ ar Rabb, wa bavrif mush kalaam al mitkabbiriin, laakin guwwatum. Valashaan malakuut Allaah mush be_l kalaam, laakin be_l guwwa. (?) Intu daayiriin shinu? Baji leekum be vaṣaaya? walla be_l maḥabba wa ruuḥ laṭiif? Be_l ḥagg yaxabbiruuna fih beenkum zina, wa zina min an nuuv al maa bikuun fih been al umam, lighaayat maa az zool vindu marat abuuhu. Wa intu lissav mitkabbiriin. (?) Le shinu maa takuunu ḥaznaaniin wa tashiilu min wasiṭkum ar raajil al vamal da? Ana maa mavaakum fi_j jism, laakin ana mavaakum fi_r ruuḥ. Min gubbaal ana ḥakamta vala ar raajil al vamal al vamal da, zei maa ana fih. Wa lamma intu wa ruuḥi mitlammiin b_ism Rabbana Yasuuv, mava guwwat Rabbana Yasuuv, intu tasallimu_r raajil da le_sh Sheeṭaan le xaraab aj jism, vashaan ruuḥu taxlaṣ fi yoom ar Rabb Yasuuv. Kibirkum maa kwaiyis. Maa bitavrifu xamiira ṣaghaira taxammir al vajiin kullu? Uxdu minnakum al xamiira al gadiima valashaan takuunu vajiin jadiid, zei maa intu be_l ḥagg veesh biduun xamiira. Vashaan al Masiiḥ, al ḥamal bitaav Viid al Fiṣaḥ, inḍabaḥ fishaanna. Vashaan kida xalluuna navayyid mush be xamiira gadiima, yavni xamiirat az zanb wa_sh sharr. Laakin navayyid be_l veesh al biduun xamiira, yavni veesh al ixlaaṣ wa_l ḥagg. Katabta leekum fi jawaabi ’an maa titlammu mava an naas al biyavmilu_z zina. Ana maa kunta batkallam van zaaniyiin ad dunya di, walla_ṭ ṭammaaviin walla _l ḥaraamiyya, walla_l yavbudu_l aṣnaam. Vashaan iza kaan vamaltu kida, laazim tamrugu min ad dunya. Laakin hassav baktib leekum, maa titlammu mava waaḥid al bisammuuhu axu, iza hu biyavmil zina walla hu ṭammaav, walla yavbud al aṣnaam, walla shattaam, walla marraasi, walla ḥaraami. Wa maa taaklu mava waaḥid zei da. (?) Vashaan da shughli aḥkum valeehum al min barra? Deel al min juwwa, intu maa bitaḥkumu valeehum? Allaah huwa al yaḥkum valeehum al min barra. Aṭrudu_z zool ash sharriir min beenkum. (?) Lamman waaḥid fiikum vindu shakwa vala axu, maa yaxaaf yarfav gaḍiyya giddaam aẓ ẓaalimiin badal ’an yarfava giddaam al giddiisiin? Maa bitavrifu_l giddiisiin biḥkumu vala_d dunya? Wa ’in kaan intu bitaḥkumu vala _d dunya, maa bitagdaru taḥkumu vala al gaḍaaya_ṣ ṣaghaira? Maa bitavrifu binaḥkum malaaika? Wa be_l aktar ḥaajaat al ḥayaat di. Iza vindakum gaḍaaya fi ḥaajaat al ḥayaat di, le shinu taxtaaru guḍaat min al maa muḥtarmiin fi_l kaniisa? Aguul da vashaan bitkuunu xajlaaniin. (?) Saḥiiḥ maa fih raajil fahiim wa laa waaḥid beenkum, al bigdar yaḥkum been axwaanu? Laakin al axu yarfav gaḍiyya vala_l axu, wa daak giddaam al maa mi’aaminiin. Hassav be_l ḥagg fiikum veeb vashaan vindakum gaḍaaya bavḍakum mava bavḍ. Laakin le shinu maa takuunu maẓluumiin, le shinu maa taxalluuhum yaghishshuukum? Be_l vaks intu taẓlimu wa taghishshu, wa daak le_l axwaan. (?) Maa bitavrifu aẓ ẓaalmiin maa biyoorasu malakuut Allaah? Maa taghishshu nufuuskum. Laa axlaagum baṭṭaala, walla_l yavbudu aṣnaam, walla al biyavmilu zina, walla_l maxannas walla_l luuṭi, walla_l ḥaraamiyya, walla_t ṭammaaviin, walla_s sakraaniin, walla_sh shattaamiin, walla_s sarraagiin biyoorasu malakuut Allaah. Wa bavḍ minnakum kaanu zei daak. Laakin kuntu maghsuuliin, itgaddastu, itbarrartu b_ism ar Rabb Yasuuv al Masiiḥ wa be Ruuḥ Ilaahna. “Ana vindi izin le kullu_l ḥaajaat,” laakin kullu_l ḥaajaat maa musaavda. “Vindi izin le kullu_l ḥaajaat,” laakin maa babga xaddaam le aiya ḥaaja. “Al akl le_l baṭun wa_l baṭun le_l akl,” wa Allaah bixrabum al itneen. Aj jism mush le_z zina laakin le_r Rabb, wa_r Rabb le_j jism. Allaah gawwam ar Rabb min been al meyyitiin, wa bigawwimna kamaan be guwwatu. (?) Maa bitavrifu ajsaamkum hum avḍaa al Masiiḥ? (?) Valashaan kida baaxud avḍaa al Masiiḥ wa avmilum avḍaa zaanya? Abbadan! (?) Maa bitavrifu al yajmav nafsu le zaanya hu jisim waaḥid mavaaha? Vashaan maktuub, “Yakuunu_l itneen jisim waaḥid.” Wa laakin al yajmav nafsu le_r Rabb, hu ruuḥ waaḥid mavaahu. Ajru min az zina. Kullu xaṭiyya al yavmila al insaan, hiya barra min aj jisim. Laakin al yavmil zina, yavmil xaṭiyya ḍidd jismu. (?) Maa bitavrifu jisimkum huwa heekal ar Ruuḥ al Gudus al fiikum, al gibiltuuhu min Allaah? Wa intu mush le nufuuskum. Kuntu mushtariin be taman. Valashaan kida, majjidu Allaah fi jisimkum. Hassav van al ḥaajaat al intu katabtu leiya. Ṭaiyib le_r raajil maa yitzawwaj. Laakin be sabab az zina, xalli kullu waaḥid takuun vindu maratu, wa le kullu waaḥda raajila. Ar raajil laazim yaddi le_l mara ḥagga bitaav al viris, wa kida kamaan al mara le raajila. Al mara maa vindaha sulṭa vala jisima laakin ar raajil vindu. Wa kida kamaan ar raajil maa vindu sulṭa vala jismu laakin al mara vindaha. Maa taaba waaḥid fiikum at taani, illa yakuun be ittifaag le wakit, vashaan taddu nufuuskum le_ṣ ṣala. Wa bavdeen titlammu sawa marra taanya, vashaan ash Sheeṭaan maa yajarribkum, lamma maa vindakum guwwa vala nufuuskum. Wa laakin aguul da vashaan addiikum izin, maa vashaan addiikum amr. Ana daayir kullu_n naas yakuunu zei maa ana. Laakin kullu waaḥid vindu hadiitu_l maxṣuuṣa min Allaah. Al waaḥid kida wa_t taani kida. Wa laakin aguul le_l maa mitzawwijiin wa_l araamil, kwaiyis leehum iza yistamirru yaviishu zei maa ana kamaan. Wa laakin iza kaan maa yagdaru yamsiku nufuusum, xalluuhum yitzawwaju, vashaan al viris aḥsan min ’an yaḥragu be_sh shahwa. Laakin le_l mitzawwijiin vindi amr, mush ana, laakin ar Rabb: Al mara maa taxalli raajila. Wa ’in mashat minnu, xalliiha tistanna maa mitzawwija, walla xalliiha taṣaaliḥ raajila. Wa_r raajil maa yaṭallig maratu. Laakin at taanyiin aguul leehum, ana, mush ar Rabb, iza kaan axu vindu mara maa mi’aamina, wa hiya vaawiza taviish mavaahu, hu maa yaṭalliga. Wa_l mara al vindaha raajil maa mi’aamin, wa hu vaawiz yaskun mavaaha, hiya maa taṭalligu. Vashaan ar raajil al maa mi’aamin magaddas fi_l mara, wa_l mara al maa mi’aamina magaddasa fi_r raajil. Wa kaan maa kida, awlaadkum najisiin. Laakin hassav hum magaddasiin. Wa laakin iza al maa mi’aamin masha, xalliihu yamshi. Al axu walla_l uxut maa marbuuṭ fi ḥaaja zei di. Vashaan Allaah naadaana le_s salaam. Keef bitavrifi, yaa mara, iza kaan taxalliṣi raajilik. Walla keef bitavrif, yaa raajil, ’in kaan taxalliṣ maratak? Vala kullu ḥaal, xalli kullu waaḥid yamshi zei maa Allaah gasam le kullu waaḥid, zei maa ar Rabb naada kullu waaḥid. Da amri fi kullu_l kanaayis. (?) Aiyi waaḥid fi wakit Allaah naadaahu kaan muṭahhar? Hu maa yabga maa muṭahhar. (?) Aiyi waaḥid fi wakit Allaah naadaahu maa kaan muṭahhar? Hu maa yabga muṭahhar. Aṭ ṭahuur maa shi wa_l biduun aṭ ṭahuur maa shi, laakin ḥifẓ amr Allaah, da muhimm. Xalli kullu waaḥid yistanna zei maa huwa kaan lamma Allaah naadaahu. Inta kunta vabd lamma Allaah naadaak? Mavliish. Laakin ’in gidirta tabga ḥurr, amsik al furṣa. Vashaan an naadaahu ar Rabb wa hu vabd, hu biga ḥurr fi_r Rabb. Wa kida kamaan al kaan ḥurr lamma ar Rabb naadaahu, hu vabd le_l Masiiḥ. Kuntu mushtariin be taman. Maa tabgu vabiid le_n naas. Yaa axwaan, xalli kullu waaḥid yistanna mava Allaah fi zaat al ḥaal al kaan fiihu lamma Allaah naadaahu. Hassav van al vazaara, maa vindi amr min ar Rabb fiihum, wa laakin addi fikri zei waaḥid, be raḥmat ar Rabb, amiin. Aftakir le sabab at tavb al fih hassav, kwaiyis le _z zool yistanna zei maa huwa. Inta marbuuṭ be mara? Maa taṭlub taṭalliga. Inta maa mitzawwij? Maa taṭlub mara. Laakin ’in kaan titzawwaj, inta maa tavmil xaṭiyya, wa ’in kaan al vazra itzawwajat, hi maa tavmil xaṭiyya. Laakin al mitzawwijiin yakuun leehum tavb fi_j jisim. Wa ana vaawiz aḥfaẓkum min tavb zei da. Yavni, al wakit biga giṣaiyir, yaa axwaan. Min hassav, xallu_l vindahum niswaan yakuunu zei al maa vindahum, wa hum al yabku, zei al maa yabku, wa hum al yafraḥu, zei al maa yafraḥu, wa hum al yashtaru, zei al maa yamsiku_l buḍaav. Wa xalluuhum al bishtaghilu be ḥaajaat ad dunya di, zei al maa bishtaghilu beeha katiir. Vashaan shakil ad dunya al ḥaaḍira di yafuut. Vaawizkum takuunu biduun mashghuuliyya. Al maa mitzawwij yaxalli baalu le ḥaajaat ar Rabb, keef yabsiṭ ar Rabb. Laakin al mitzawwij yaxalli baalu fi ḥaajaat ad dunya, keef yabsiṭ maratu. Wa huwa ingasam fi_l yaxuṣṣu. Wa_l maa mitzawwija walla_l vazra taxalli baala le ḥaajaat ar Rabb, vashaan takuun magaddasa be_j jisim wa be_r ruuḥ. Laakin al mitzawwija taxalli baala le ḥaajaat ad dunya, keef tabsiṭ raajila. Aguul da le faaidatkum, maa vashaan amnavkum min al viris, laakin vaawizkum tavmilu_l ḥaaja_l mawaafiga wa taxuṭṭu baalkum le_r Rabb biduun laxbaṭa. Wa laakin yimkin waaḥid yaftakir hu maa yavmil al mawaafig vashaan vazraa’u. Wa iza hiya kibrat, wa hu laazim yitzawwaj, xalluuhum yitzawwaju, zei maa hu daayir. Hu maa yavmil xaṭiyya. Wa laakin yimkin waaḥid yakuun saabit fi galbu wa maa fih luzuum, wa vindu guwwa vala iraadatu. Wa kaan vaawiz da min galbu ’an yaḥfaz vazraa’u, hu biyavmil ṭaiyib. Wa kida, al yazawwij vazraa’u yavmil kwaiyis, wa_l maa yazawwij yavmil aḥsan. Al mara marbuuṭa be_l gaanuun maa daam raajila ḥai. Wa laakin iza raajila maat, hiya ḥurra vashaan titzawwaj be waaḥid zei maa hiya daayira, laakin fi_r Rabb bass. Wa laakin hi bitkuun mabsuuṭa aktar iza tistanna zei maa hiya, be ḥasab fikri. Wa aftakir vindi kamaan Ruuḥ Allaah. Hassav van al akl al yaḍbaḥuuhu le_l aṣnaam. Binavrif kulluna vindana mavrifa. Al mavrifa tavmil az zool mitkabbir, laakin al maḥabba tabni. Wa iza kaan waaḥid yaftakir huwa yavrif ḥaaja, hu lissav maa yavrif ḥaaja zei maa laazim yavrif. Wa laakin iza kaan waaḥid yaḥibb Allaah, da mavruuf vind Allaah. Vala kida van al akl al yaḍbaḥuuhu le_l aṣnaam, binavrif aṣ ṣanam maa shi fi_d dunya, wa maa fih Ilaah taani illa waaḥid. Iza kaan fih al yasammuuha aaliha fi_s sama walla vala_l arḍ, zei maa aaliha katiiriin wa asyaad katiiriin fih. Laakin leena Ilaah waaḥid bass, al Abu, al minnu kullu_l ḥaajaat wa niḥna naviish leehu, wa Rabb waaḥid, Yasuuv al Masiiḥ, al beehu kullu_l ḥaajaat wa niḥna naviish beehu. Wa laakin kull an naas maa vindahum al mavrifa di. Laakin bavḍ minnahum, vashaan biyavmilu zei al vaada le_sṣ ṣanam lighaayat hassav, yaaklu_l akl zei aḍ ḍabaḥoohu le_ṣ ṣanam. Wa ḍamiirum aḍ ḍaviif yabga najis. Laakin al akl maa bigarribna le Allaah. Iza maa akalna maa nakuun naagṣiin, wa iza akalna maa naziid ḥaaja. Laakin shuufu vashaan sulṭatkum di maa takuun sabab xaṭiyya le_ḍ ḍaviifiin. Yimkin waaḥid zool al vindu ḍamiir ḍaviif yashuufak yaakul fi beet ṣanam. Inta vindak mavrifa van al ḥaaja di. (?) Inta maa tashajjivu ḥatta hu yaakul aḍ ḍabaḥooha le_ṣ ṣanam? Wa kida be sabab mavriftak, al axu aḍ ḍaviif yamuut. Itzakkar al Masiiḥ maat fishaanu. Wa kida intu, lamma taxṭu ḍidd al axwaan wa tajraḥu ḍamiirum aḍ ḍaviif, intu taxṭu ḍidd al Masiiḥ. Vashaan kida, iza kaan akl yakuun sabab wuguuv fi_l xatiyya le axuui, ana maa baakul laḥam abadan, vashaan maa bakuun sabab wuguuv le axuui. Ana maa ḥurr? Ana maa rasuul? Maa shufta Yasuuv Rabbana? Intu maa vamali fi_r Rabb? Iza ana maa rasuul le_t taanyiin, vala_l agall ana rasuul leekum. Vashaankum intu xitim risaalti fi_r Rabb. Da huwa raddi giddaam al yamtaḥinuuni. Maa vindana sulṭa vashaan naakul wa nashrab? Maa vindana sulṭa ’an naaxud mavaana mara mi’aamina? zei baagi_r rusul wa axwaan ar Rabb wa Buṭrus? Walla ana wa Barnaaba bass maa vindana sulṭa vashaan maa nashtaghil? Minu yadxul al xidma al vaskariyya be_l maṣaariif ḥaggu? Minu yazrav jineent al vinab wa maa yaakul min tamaru? Walla minu yaḥras ghanam wa maa yaakul min laban al ghanam? Batkallam be da zei zool? Al gaanuun maa yaguul da kamaan? Vashaan maktuub fi gaanuun Muusa, “Maa tarbuṭ xashm at toor wa hu yaduus ad dura.” Allaah yahtamm be_t teeraan? Huwa maa yaguul be_t tamaam fishaanna? Aiwa, vashaan xaaṭirna hu maktuub. Al muzaariv laazim yaḥfar vala rajaa, wa_l yaduus ad dura vala rajaa vashaan yakuun shariik fi_t tamar. Iza niḥna zaravna leekum ḥaajaat ar ruuḥ, takuun ḥaaja kabiira iza nalimm minnakum ḥaajaat aj jisim? Iza kaan taanyiin shuraka fi_s sulṭa valeekum, mush niḥna fi_l awwal? Laakin maa nashtaghil be_s sulṭa di, laakin vindana ṣabr vala kullu shi vashaan maa naxuṭṭ maaniv le injiil al Masiiḥ. Maa bitavrifu al yaxdimu fi_l heekal yaaklu min al heekal? Wa deel al yaxdimu fi maḥall aḍ ḍabiiḥa yashtariku fi ḍabaayiḥ al maḍbaḥ? Wa kida kamaan, ar Rabb amar ’an deel al yanaadu be_l injiil yaviishu min al injiil. Wa laakin ana maa ishtaghalta be shi min da. Wa maa baktib da vashaan aaxud leiya zei da. Valashaan aḥsan leiya amuut min ’an waaḥid yaaxud minni sabab faxri. Vashaan iza kaan abashshir, maa leiya faxr, vashaan ana laazim abashshir. Yaa muṣiibti iza kaan maa abashshir! Iza avmil da min iraadati, vindi ujra. Wa laakin iza da maa min iraadati, Allaah ḥasabni wakiil amiin. Valashaan kadi ujrati shinu? Wakit maa abashshir, baddi injiil al Masiiḥ majjaanan, wa maa bashtaghil be sulṭati fi_l injiil. Wa law ana ḥurr min kull an naas, vamalta nafsi xaddaam le kull an naas, vashaan arbaḥ naas aktar. Bigiit le_l Yahuud zei Yahuudi vashaan arbaḥ al Yahuud. Wa leehum at tiḥit al gaanuun, zei maa ana tiḥit al gaanuun, mava ’inni ana mush tiḥit al gaanuun, vashaan arbaḥ deel at tiḥit al gaanuun. Wa le_n naas al biduun gaanuun bigiit zei maa ana biduun gaanuun. Laakin ana mush biduun gaanuun le Allaah, laakin ana tiḥit gaanuun le_l Masiiḥ vashaan arbaḥ deel al biduun gaanuun. Le_ḍ ḍaviifiin bigiit ḍaviif, vashaan arbaḥ aḍ ḍaviifiin. Bigiit le kull an naas kullu ḥaaja, vashaan axalliṣ be kullu ṭariiga bavḍ min an naas. Wa ana avmil kullu da valashaan al injiil, vashaan bakuun shariik fiihu. Maa bitavrifu? (?) Al yajru fi_s sabag kullahum yajru, laakin waaḥid yaaxud al ujra? Wa kida, ajru vashaan taḥaṣṣilu valeeha. Wa kull al yatvab, yamsik nafsu fi kullu ḥaaja. Deelaak vashaan yaaxudu taaj bixsar, wa laakin niḥna le taaj maa bixsar. Vashaan kida, ana maa bajri zei waaḥid al bijri biduun ta’kiid, wa maa baḍrub zei al biḍrub al hawa. Ana ba’addib jismi wa aghlibu. Vashaan axaaf, bavd maa bashsharta_t taanyiin, ana babga marfuuḍ. Wa ana, yaa axwaan, maa vaawizkum takuunu biduun mavrifa, abahaatna kullahum kaanu tiḥit as saḥaaba. Wa kullahum marru be_l baḥar al maaliḥ. Wa kulluhum itvammadu le Muusa fi_s saḥaaba wa fi_l baḥar al maaliḥ. Wa kullahum akalu_l akl ar ruuḥi nafsu. Wa kullahum shirbu_sh shiraab ar ruuḥi nafsu. Vashaanum kaanu yashrabu min al ḥajar ar ruuḥi al kaan yatbavum. Wa_l Ḥajar kaan al Masiiḥ. Laakin Allaah maa kaan mabsuuṭ be aktarum, vashaan itfartaku fi_l xala. Wa_l ḥaajaat di bigu masal leena, vashaan maa naduur al ḥaajaat al baṭṭaala zei maa hum kaanu vaawziin. Maa takuunu xaddaamiin le_l aṣnaam zei maa kaanu bavḍ minnahum. Zei maa maktuub, “An naas gavadu vashaan yaaklu wa yashrabu. Bavdeen gaamu vashaan yarguṣu.” Wa maa navmil az zina zei bavḍ minnahum, wa wagavu talaata wa vishriin alf fi yoom waaḥid. Maa najarrib ar Rabb, zei bavḍ minnahum jarraboohu, wa_d dabaayib kataloohum. Wa maa nanagnig zei maa bavḍ minnahum nagnagu, wa malaak al moot katalum. Wa kullu_l ḥaajaat di ḥaṣalu leehum zei masal, laakin kaanu maktuubiin vashaan yaḥazziruuna. Vashaan niḥna binviish fi_l wakit lamma aaxir az zaman garrab. Valashaan kida, al yaftakir huwa yaguum, laazim yaxalli baalu vashaan maa yagav. Maa fih tajriba ḥaṣalat leekum illa zei maa taji le kull an naas. Laakin Allaah amiin. Hu maa yaxalliikum takuunu mujarrabiin foog maa tagdaru. Laakin lamma takuunu majarrabiin, hu biyavmil ṭariigat al huruub vashaan tagdaru titḥammaluuha. Vashaan kida, yaa maḥbuubiin, ahrubu min vibaadat al aṣnaam. Aguul leekum zei maa aguul le_l faahmiin. Aḥkumu intu fi_l aguul. Kubbaayat al baraka al beeha nabaarik, maa hiya sharikat damm al Masiiḥ? Al veesh an nakassiru, maa huwa sharikat jisim al Masiiḥ? Valashaan fih veesh waaḥid, niḥna, al katiiriin, jism waaḥid, vashaan kulluna nashtarik fi_l veesh al waaḥid. Shuufu Israa’iil ḥaṣab aj jisim. (?) Maa hum al yaaklu_ḍ ḍabaayiḥ shurakaa maḥall aḍ ḍabiiḥa? Kida al mavna shinu? Al yaḍbaḥuuhu le_ṣ ṣanam ḥaaja? walla aṣ ṣanam ḥaaja? Laa, laakin deel al yaḍbaḥu ḍabaayiḥ le_l aṣnaam, yaḍbaḥuuha le_sh sheyaaṭiin, mush le Allaah. Maa baduurkum takuunu shurakaa ash sheyaaṭiin. Maa tagdaru tashrabu min kubbaayat ar Rabb wa min kubbaayat ash sheyaaṭiin. Maa tagdaru tashtariku fi ṭarabeezat ar Rabb wa fi ṭarabeezat sheyaaṭiin. Binḥarrik ar Rabb le_l ghiira? Niḥna ashadda minnu? “Vindana izin le kullu shi,” laakin kullu shi maa musaavada. “Vindana izin le kullu shi,” laakin kullu shi maa yabni. Maa taxalli waaḥid yaṭlub al bisaavid nafsu, laakin al bisaavid at taani. Uklu kull al yabiivuuhu fi suug al laḥam, wa maa tas’alu van ḥaaja fishaan aḍ ḍamiir. Valashaan, “Le_r Rabb al arḍ, wa kullu_l fiiha.” Wa ’in kaan waaḥid al maa bi’aamin naadaakum vashaan taaklu wa intu daayiriin tamshu, uklu min kull al hu yagaddim leekum. Wa maa tas’aluuhu van ḥaaja fishaan aḍ ḍamiir. Laakin ’in waaḥid gaal leekum, “Da maḍbuuḥ le ṣanam,” maa taaklu, fishaan az zool al xabbarkum wa valashaan aḍ ḍamiir. Yavni ḍamiir az zool at taani, maa ḍamiirak inta. Valashaan le shinu yitḥakam vala ḥurriiti be ḍamiir az zool at taani? Iza aguul shukran le Allaah vashaan akli, le shinu yashtimuuni le_l ḥaaja al aguul shukran leeha. Kadi, iza taaklu walla tashrabu walla tavmilu aiya ḥaaja, avmilu kullu ḥaaja le majd Allaah. Maa takuunu sabab le xaṭiyya le_l Yahuud walla le naas Griigi walla le kaniisat Allaah, zei maa ana kamaan absiṭ kull an naas fi kullu shi. Wa maa baṭlub al bikuun le faaidat nafsi, laakin al bikuun le faaidat katiiriin vashaan yaxlaṣu. Atbavuuni zei maa ana batbav al Masiiḥ. Aḥmadkum vashaankum titzakkaruuni fi kullu shi, wa taḥfaẓu_t tavaaliim zei maa sallamtaha leekum. Laakin vaawizkum tavrifu, raas kullu raajil huwa_l Masiiḥ, wa raas al mara huwa_r raajil, wa raas al Masiiḥ huwa Allaah. Kullu raajil yaṣalli walla yitnabba wa raasu mughaṭṭa yashtim raasu. Laakin kullu mara taṣalli walla titnabba wa raasa maa mughaṭṭa tashtim raasa, wa maa fih farig beena hiya wa been al mara al ḥalagat shavra. Vashaan ’in kaan al mara maa taghaṭṭi raasa, xalliiha taguṣṣ shavra. Wa iza kaan da veeb le_l mara taguṣṣ walla taḥlag shavra, xalliiha taghaṭṭi raasa. Wa maa taxalli_r raajil yaghaṭṭi raasu vashaan huwa ṣuurat Allaah wa majdu. Laakin al mara hiya majd ar raajil. Vashaan ar raajil maa min al mara, laakin al mara min ar raajil. Vashaan Allaah maa xalag ar raajil valashaan al mara, laakin al mara valashaan ar raajil. Be_s sabab da, al mara laazim takuun leeha valaamat sulṭa vala raasa fishaan al malaaika. Laakin al mara maa biduun ar raajil, wa_r raajil maa biduun al mara fi_r Rabb. Laakin zei maa al mara kaanat maṣnuuva min ar raajil, kida ar raajil kamaan huwa hassav mawluud min al mara. Wa kullu_l ḥaajaat min Allaah. Aḥkumu intu fi nufuuskum. (?) Hu muwaafig le_l mara taṣalli le Allaah wa hiya maa mughaṭṭa? (?) Aṭ ṭabiiva nafsa maa tavallimkum? Iza kaan ar raajil vindu shavr ṭawiil, da veeb leehu. Laakin iza kaan al mara vindaha shavr ṭawiil, da majd leeha, vashaan ash shavr leeha badal min ghaṭa. Iza kaan waaḥid yaḥibb al mushaakla, maa vindana vaada taanya, walla kanaayis Allaah maa vindahum. Laakin fi_t tavaaliim al bavdu, ana maa aḥmadkum, vashaan lamma titlammu, da mush le_l aḥsan laakin le_l akvab. Fi_l awwal, lamman titlammu fi_l kaniisa, asmav ’innu fih beenkum ingisaamaat, wa aṣaddig bavḍ min da. Vashaan laazim yakuun fih beenkum ingisaamaat ḥatta deel al ḥagg mavaahum, bikuunu beyyiniin beenkum. Lamma titlammu sawa, intu maa titlammu vashaan taaklu vasha ar Rabb. Vashaan lamma taaklu, kullu waaḥid yamshi giddaam wa yaakul al vasha bitaavu. Wa_l waaḥid yajuuv wa_t taani yakuun sakraan! Da shinu? (?) Maa vindakum buyuut vashaan taaklu wa tashrabu fiiha? Wa taḥtagiru kaniisat Allaah? wa taxajjilu_l maa vindahum akl? Aguul leekum shinu? Baḥmadkum vala da? Laa, maa baḥmadkum. Vashaan al gibilta min ar Rabb, kamaan sallamtu leekum. Yavni, ar Rabb Yasuuv, fi_l leela lamman xaanoohu, axad veesh. Wa shakar wa kassaru wa gaal, “Da huwa jismi_l maksuur fishaankum. Avmilu da vashaan titzakkarni.” Wa zei daak kamaan axad al kubbaaya bavd al vasha, wa gaal, “Al kubbaaya di, hiya al ittifaag aj jadiid be dammi. Avmilu da kullu marra wakit maa tashrabu, vashaan titzakkarni.” Vashaan kullu marra wakit maa taaklu_l veesh da wa tashrabu min al kubbaaya di, taxabbiru be moot ar Rabb lighaayat maa yaji. Iza kaan aiyi waaḥid yaakul veesh ar Rabb da, walla yashrab min kubbaayatu be ṭariiga maa mustaḥigga, yakuun vindu zanb fi jisim ar Rabb wa dammu. Laakin xalli_z zool yamtaḥin nafsu, wa kida yaakul min al veesh wa yashrab min al kubbaaya. Vashaan al yaakul wa yashrab biduun maa yafham mavna jisim ar Rabb, yaakul wa yashrab ḥukm le nafsu. Be_s sabab da, katiiriin fiikum ḍaviifiin wa vaiyaaniin, wa bavḍ minnakum maatu. Valashaan iza kunna naḥkum vala nufuusna, maa kaanu ḥakamu valeena. Laakin iza kaan ar Rabb yaḥkum valeena wa ya’addibna, da valashaan maa nakuun maḥkuumiin mava ad dunya. Vashaan kida, yaa axwaani, lamma titlammu vashaan taaklu, istannu bavḍakum le bavḍ. Iza kaan waaḥid yajuuv, xalliihu yaakul fi_l beet, vashaan maa tajtamivu le_l ḥukm. Wa van al ḥaajaat at taanya, lamma aji, baddiikum tavaaliim. Hassav van al hadaaya ar ruuḥiyya, yaa axwaan, maa baduurkum takuunu biduun mavrifa. Intu bitavrifu lamma kuntu min al umam, kaanu yaḥarrikuukum wa yaguuduukum le_l aṣnaam al maa yitkallamu. Vashaan kida axabbirkum, waaḥid maa biguul, “Lavna le Yasuuv!” wa hu yitkallam be Ruuḥ Allaah. Wa waaḥid maa bigdar yaguul, “Yasuuv ar Rabb,” illa be_r Ruuḥ al Gudus. Wa fih anwaav hadaaya, wa laakin ar Ruuḥ waaḥid. Wa fih anwaav xidma, wa laakin ar Rabb waaḥid. Wa fih anwaav avmaal, laakin Allaah waaḥid al biyavmil kullu shi fi kull an naas. Wa laakin le kullu waaḥid Allaah yaddi beyyinat ar Ruuḥ le_l faaida. Valashaan Allaah yaddi kalaam ḥikma be_r Ruuḥ le waaḥid, wa kalaam mavrifa le taani be ḥasab nafs ar Ruuḥ. Wa le taani, iimaan be nafs ar Ruuḥ, wa le taani, hadaaya ash shifa be_r Ruuḥ al waaḥid. Wa le taani, vajaayib, wa le taani, nubuwwa, wa le taani, gudra vashaan yafham al farig been al arwaaḥ, wa le taani, gudra vashaan yitkallam be anwaav al lughaat, wa le taani, tarjimat lughaat. Laakin ar Ruuḥ al waaḥid nafsu yavmil kullu da, wa yaddi kullu waaḥid baraahu zei maa hu daayir. Vashaan zei maa aj jisim hu waaḥid wa vindu avḍaa katiira, wa kullu avḍaa aj jisim katiira, laakin lissav jisim waaḥid, kida_l Masiiḥ zei daak kamaan. Vashaan kulluna be Ruuḥ waaḥid itvammadna le jisim waaḥid, iza kunna Yahuud walla naas Griigi, xaddaamiin walla al vindahum ḥurriyya. Wa hu addaana kulluna Ruuḥ waaḥid vashaan nashrabu. Vashaan aj jisim kamaan mush vaḍu waaḥid laakin avḍaa katiira. Iza gaalat al kiraav, “Vashaan ana maa iid, ana maa min aj jisim,” daak yavmila takuun mush min aj jisim? Wa iza gaalat al aḍaan, “Vashaan ana maa veen, ana maa min aj jisim,” daak yavmila takuun mush min aj jisim? Iza kaan kullu_j jisim veen, ween as samav? Wa ’in kaan kullu samav, ween ash shamm? Laakin Allaah xaṭṭ al avḍaa kullu waaḥid minnaha fi_j jisim zei maa kaan vaawiz. Wa laakin iza kaan kullahum vaḍu waaḥid, ween aj jisim? Wa kida, fih avḍaa katiira, wa laakin jisim waaḥid. Al veen maa bitagdar taguul le_l iid, “Maa vindi iḥtiyaaj leeki,” walla_r raas kamaan le_l kirveen, “Maa vindi iḥtiyaaj leekum.” Be_l vaks, avḍaa aj jisim an naftakir hum ḍaviifiin, hum muhimmiin. Wa avḍaa aj jisim al binaḥsiba agall iḥtiraam, naddiiha iḥtiraam aktar. Wa_l avḍaa al maa jamiila fiina, naddiiha jamaal akbar. Wa_j jamiila fiina maa vindaha iḥtiyaaj le daak. Laakin Allaah xaṭṭ al avḍaa fi_j jisim be_ṭ ṭariiga al bitaddi le_n naagiṣ iḥtiraam aktar. Valashaan maa bikuun ingisaam fi_j jisim, laakin vashaan al avḍaa yakuunu vindahum fikra waaḥda bavḍahum le bavḍ. Wa iza kaan waaḥid vaḍu yatvab, kullu_l avḍaa yatvabu mavaahu. Wa iza kaan yaḥtarimu waaḥid vaḍu, kullu_l avḍaa bifraḥu mavaahu. Wa intu jisim al Masiiḥ, wa kullu waaḥid minnakum baraahu avḍaahu. Wa Allaah xaṭṭ fi_l kaniisa, al awwal rusul, at taani anbiya, at taalit muvallimiin, bavdeen vaamiliin vajaayib, bavd da hadaaya ash shifa, musaavadaat, tartiibaat, wa anwaav al lughaat. Al kullu rusul? Al kullu anbiya? Al kullu muvallimiin? Al kullu vindahum guwwa vashaan yavmilu vajaayib? Al kullu vindahum hadaaya ash shifa? Al kullu yitkallamu be lughaat? Al kullu yatarjimu? Laakin ḥibbu shadiid al hadaaya al aḥsan. Wa kamaan bawarrikum ṭariig aḥsan be katiir. Iza kaan batkallam be lughaat an naas wa_l malaaika, wa laakin maa vindi maḥabba, bigiit zei jaras lamma waaḥid yaduggu, walla naḥaas lamma az zool yaḍrubu. Wa iza kaan vindi hadiyyat an nubuwwa, wa bavrif kullu_l asraar, wa kullu mavrifa, wa iza kaan vindi kullu_l iimaan lighaayat maa aḥarrik aj jibaal, wa laakin maa vindi maḥabba, ana maa ḥaaja. Wa iza addi kullu_l vindi le_l masaakiin, wa sallamta jismi vashaan yaḥraguuhu, wa laakin maa vindi maḥabba, maa fih faaida leiya. Al maḥabba vindaha ṣabr ṭawiil, wa tashfug. Al maḥabba maa vindaha ḥasad. Al maḥabba maa taḥmad nafsa wa maa mitkabbir. Wa_l maḥabba vindaha adab, wa maa taṭlub ḥaaja le nafsa, wa maa tazval gawaam, wa maa tafakkir fi_sh sharr. Al maḥabba maa tafraḥ be_z zanb, laakin tafraḥ be_l ḥagg. Wa titḥammal kullu ḥaaja, wa taṣaddig kullu ḥaaja, wa vindaha rajaa le kullu ḥaaja, wa taṣbur vala kullu ḥaaja. Al maḥabba maa tagav abadan. Iza kaan fih nubuwwaat, hum bitaxlaṣu, wa_l lughaat vindahum nihaaya, wa_l mavrifa bitaxlaṣ. Vashaanna binavrif bavḍ min al mavrifa wa nitnabba bavḍ min an nubuwwa. Wa laakin lamma al kaamil biji, fi_l wakit daak al mush kaamil biwaggif. Lamma kunta walad, kunta batkallam zei walad, wa kunta baftakir zei walad, wa kunta baḥsib zei walad. Wa laakin lamma bigiit raajil, waggafta ḥaajaat al walad. Vashaan niḥna binshuuf hassav fi miraaya fi_ḍ ḍulumma, laakin fi_l wakit daak washsh le washsh. Hassav bavrif bavḍ al mavrifa, laakin fi_l wakit daak bavrif be_t tamaam zei maa hum virfooni be_t tamaam. Wa hassav yistamirru_l iimaan wa_r rajaa wa_l maḥabba, at talaata deel. Wa laakin al akbar fiihum al maḥabba. Atbavu_l maḥabba, wa laakin ḥibbu shadiid al hadaaya ar ruuḥiyya, xuṣuuṣan vashaan titnabbu. Vashaan al bitkallam be lugha ghariiba maa bikallim an naas laakin Allaah. Vashaan maa fih waaḥid yafhamu. Wa laakin hu be_r ruuḥ yitkallam be asraar. Laakin al bitnabba, yakallim an naas vashaan musaavadatum, wa_l bishaara, wa_t tavziya. Al bitkallam be lugha yasaavid nafsu. Wa laakin al bitnabba, yasaavid al kaniisa. Ana daayir kullukum titkallamu be lughaat, wa laakin foog kullu ḥaaja daayirkum titnabbu. Vashaan al bitnabba akbar min al bitkallam be lughaat illa iza waaḥid yatarjim, vashaan yasaavid al kaniisa. Wa hassav, yaa axwaan, iza ajiikum wa atkallam be lughaat, al faaida leekum shinu iza maa akallimkum be ru’ya walla be mavrifa walla be nubuwwa walla be tavliim? Al ḥaajaat al maa vindahum ḥayaat al biddu ṣoot zei zimbaara walla rabaaba, iza maa yavmilu farig been al aṣwaat, keef waaḥid yavrif al biḍrub beehu? Vashaan iza al buug yaddi ṣoot maa beyyin, minu bijahhiz le_l ḥarb? Wa kida intu kamaan, iza maa titkallamu be_l lugha kalaam mafhuum, keef waaḥid yavrif al bitguuluuhu? Intu bititkallamu fi_l hawa. Biduun shakk fih anwaav lughaat katiira fi_d dunya, laakin wa laa waaḥda minnaha biduun mavna. Kida, iza kaan maa bavrif mavna al lugha, ana bakuun le_z zool al bitkallam beeha ghariib, wa_l bitkallam beeha bikuun leiya ghariib. Wa kida intu kamaan. Iza intu ghayyuuriin le_l hadaaya al min ar Ruuḥ, aṭlubu vashaan taziidu fiiha vashaan tasaavidu_l kaniisa. Be_s sabab da, az zool al bitkallam be lugha, xalliihu yaṣalli vashaan yatarjimu. Valashaan ’in kaan aṣalli be lugha, ruuḥi yaṣalli laakin fikri biduun tamar. Valashaan kida bavmil shinu? Baṣalli be_r ruuḥ wa baṣalli be_l fikr kamaan. Barattil be_r ruuḥ wa barattil be_l fikr kamaan. Kaan maa kida, iza inta tabaarik be_r ruuḥ, keef al maa vindu_l hadaaya ar ruuḥiyya yagdar yaguul “Aamiin” lamma inta tashkur? Vashaan hu maa bivrif inta taguul shinu. Be_l ḥagg inta tashkur kwaiyis, laakin inta maa bitsaavid at taani. Ashkur Allaah ana atkallam be_l lughaat ziyaada min kullukum. Wa laakin fi_l kaniisa, ana daayir atkallam xamsa kilmaat be fahmi, vashaan avallim beeha_t taanyiin, min ’an atkallam aktar min vasharat alaaf kilma be lugha ghariiba. Yaa axwaan, maa takuunu awlaad fi afkaarkum. Kuunu awlaad ṣughaar fi_sh sharr, laakin fi afkaarkum kuunu kaamiliin. Wa huwa maktuub fi_l gaanuun, “Be_n naas al bitkallamu lughaat taanya, wa be xashm naas taanyiin bakallim ash shavb da. Laakin lissav maa bismavu leiya.” yaguul ar Rabb. Kida al lughaat valaama, mush le_l mi’aaminiin laakin le_l maa mi’aaminiin. Laakin an nubuwwa mush le_l maa mi’aaminiin laakin le_l mi’aaminiin. Valashaan kida, iza al kaniisa kullaha itlammat, wa iza kulluhum yitkallamu be lughaat, wa_l maa bifhamu walla_l maa mi’aaminiin yadxulu, hum maa biguulu intu majnuuniin? Wa laakin iza kullu yitnabbu wa waaḥid maa mi’aamin walla maa bifham yadxul, kullu biwabbixuuhu, wa kullu biḥkumu valeehu. Wa kida asraar galbu bikuunu beyyiniin. Wa kida bigav wa yavbud Allaah wa yaguul, “Allaah be_l ḥagg beenkum!” Wa kida nuguul shinu, yaa axwaan? Lamma titlammu, kullu waaḥid minnakum vindu mazmuur, walla vindu tavliim, walla vindu ru’ya, walla vindu lugha, walla vindu tarjama. Xalli kullu ḥaaja takuun le_l musaavada. ’In kaan waaḥid yitkallam be lugha, xalliihu yakuun itneen itneen walla be_l aktar talaata talaata wa waaḥid wara at taani, wa xalli waaḥid yatarjim. Wa laakin ’in maa fih mitarjim, xalliihu yaskut fi_l kaniisa wa yakallim mava nafsu wa mava Allaah. Xalli itneen walla talaata anbiya yitkallamu, wa xalli_l aaxariin yaḥkumu. Wa laakin iza waaḥid wa huwa gaavid, yagbal ru’ya, xalli_l itkallam fi_l awwal yaskut. Vashaan kullukum tagdaru titnabbu waaḥid waaḥid, vashaan kullu yitvallamu wa kullu yitvazzu. Wa arwaaḥ al anbiya yaṭiivu_l anbiya. Vashaan Allaah mush Ilaah laxbaṭa, laakin Ilaah salaam. Zei fi kullu kanaayis al giddiisiin, xallu niswaankum yaskutu fi_l kanaayis, vashaan maa vindahum izin yitkallamu, laakin yaṭiivu zei al gaanuun yaguul kamaan. Wa laakin iza an niswaan vaawziin yitvallamu shi, xalluuhum yas’alu rujaalum fi_l beet. Vashaan da veeb le_l mara titkallam fi_l kaniisa. Kilmat Allaah maragat minnakum? walla hiya waṣalat leekum bass? ’In waaḥid yaḥsib nafsu nabi walla ruuḥi, xalliihu yavrif al ana aktibu leekum huwa amr ar Rabb. Laakin ’in waaḥid maa yaxalli baalu le da, maa taxallu baalkum leehu. Vashaan kida, yaa axwaani, ḥibbu shadiid ’an titnabbu, wa maa tamnavu al bikallim be lughaat. Laakin kullu shi laazim yakuun be ṭariiga munaasiba wa be tartiib. Wa axabbirkum, yaa axwaan, be_l injiil al bashshartakum beehu. Wa intu gibiltuuhu wa taguumu fiihu. Wa be_l injiil da taxlaṣu iza kuntu tamsiku be_l kalaam al bashshartakum beehu, iza maa aamantu biduun faaida. Vashaan sallamta leekum fi_l awwal al gibiltu ana kamaan, ’innu_l Masiiḥ maat fishaan xaṭaayaana be ḥasab al Kutub. Wa dafanoohu, wa gaam fi_l yoom at taalit ḥasab al Kutub. Wa ẓahar le Buṭrus, wa bavdeen le_l iṭnaashar rasuul. Wa bavd daak, ẓahar marra waaḥda le ziyaada min xumsumiyyat axu. Aktarum lissav yaviishu lighaayat hassav, wa laakin bavḍ minnahum naamu. Wa bavd daak, ẓahar le Yavkuub, wa bavdeen le kullu_r rusul. Wa aaxir al kull, ẓahar leiya ana kamaan, zei al mawluud gabil al wakit al maẓbuuṭ. Vashaan ana ṣaghaiyir min ar rusul, ana al maa bastaḥigg yasammuuni rasuul, vashaanni ṭaradta kaniisat Allaah. Laakin be nivmat Allaah ana zei maa ana, wa nivmatu al addaaha leiya maa kaanat biduun faaida. Laakin ana tivibta aktar min kulluhum. Wa laakin mush ana, laakin nivmat Allaah al mavaai. Wa kida iza kaan ana walla hum, kida nabashshir, wa kida intu aamantu. Wa laakin iza nabashshir be_l Masiiḥ, ’innu gaam min been al meyyitiin, keef bavḍ minnakum yaguulu maa fih giyaamat al meyyitiin? Laakin iza maa fih giyaamat al meyyitiin, kida al Masiiḥ maa gaam. Wa iza al Masiiḥ maa gaam, bishaaratna biduun faaida, wa iimaankum kamaan biduun faaida. Wa yalguuna kamaan shaahidiin kaḍḍaabiin le Allaah, vashaan shihidna be Allaah, huwa gawwam al Masiiḥ. Laakin hu maa gawwamu iza kaan al meyyitiin maa biguumu. Vashaan iza al meyyitiin maa biguumu, al Masiiḥ kamaan maa gaam. Wa iza al Masiiḥ maa gaam, iimaankum biduun faaida wa intu lissav fi xaṭaayaakum. Valashaan kida, ar ragadu fi_l Masiiḥ kamaan halaku. Iza kaan vindana rajaa fi_l Masiiḥ fi_l ḥayaat di bass, niḥna masaakiin min kullu_n naas. Wa laakin al Masiiḥ be_l ḥagg gaam min been al meyyitiin, wa biga al awwal al gaam min been ar raagidiin. Vashaan maa daam al moot ja be insaan, be insaan kamaan ja giyaamat al meyyitiin. Valashaan zei maa kullu bimuutu fi Aadam, kida kamaan, kullu bikuunu ḥaiyiin fi_l Masiiḥ. Laakin kullu waaḥid fi dooru. Al Masiiḥ al awwal al gaam. Bavdeen lamma_l Masiiḥ biji, hum bituuv al Masiiḥ bikuunu ḥaiyiin. Bavd daak an nihaaya biji, lamma huwa yasallim al mamlaka le Allaah al Abu, bavd maa xarab kullu ḥukm wa kullu sulṭa wa kullu guwwa. Vashaannu laazim yamlik lighaayat maa Allaah yaxuṭṭ kullu_l vudwaan tiḥit kirveenu. Aaxir vadu_l hu yaxrabu, huwa_l moot. “Vashaan Allaah xaṭṭ kullu ḥaaja tiḥit kirveenu.” Wa laakin lamman yaguul hu xaṭṭ kullu ḥaaja tiḥtu, yabeyyin da maa yavni Allaah nafsu, huwa al xaṭṭ kullu ḥaaja tiḥit al Masiiḥ. Lamma hu bixuṭṭ kullu ḥaaja tiḥtu, fi_l wakit daak, al Ibn yakuun tiḥit Allaah. Wa Allaah xaṭṭ kullu shi tiḥtu, vashaan yakuun Allaah kullu fi kullu. Kaan maa kadi, al bitvammadu fishaan al meyyitiin bivmilu shinu? Iza kaan al meyyitiin maa biguumu kullu kullu, le shinu yitvammadu fishaan al meyyitiin? Wa le shinu niḥna fi_l xaṭar kullu saava? Axabbirkum, yaa axwaan, be_l faxr al vindi fiikum fi Yasuuv al Masiiḥ Rabbana, bamuut kullu yoom. Zei maa an naas biftakiru, al faaida shinu leiya iza ḥaarabta wuḥuush fi Afasus? Iza kaan al meyyitiin maa yaguumu, “Xalluuna naakul wa nashrab, vashaan bukra binmuut.” Maa taxalluuhum yaghishshuukum, “Al aṣ‐ḥaab baṭṭaaliin yaxassir aṭ ṭabiiva aṭ ṭaiba.” Arjavu le nufuuskum zei al waajib, wa maa tavmilu xaṭiyya. Vashaan bavḍ min an naas maa vindahum mavrifa be Allaah. Baguul daak vashaan axajjilkum. Laakin waaḥid yaguul, “Al meyyitiin biguumu keef? Wa be yaatu jisim biju?” Yaa ghashiim! Al bitazravu maa yaguum iza maa yamuut. Lamma tazrav teeraab, maa bitazrav aj jisim al bikuun, laakin teeraab bass, yimkin min dura walla nuuv taani min at teeraab. Laakin Allaah yaddiiha jisim zei maa hu kaan daayir. Wa le kullu waaḥid min at teeraab yaddiihu jismu_l maxṣuuṣ. Maa kullu jisim, jisim waaḥid. Laakin le_n naas jisim waaḥid, wa le_l bahaayim jisim taani, wa le_ṭ ṭeer jisim taani, wa le_s samak jisim taani. Fih ajsaam min as sama wa ajsaam min al arḍ. Laakin majd al ajsaam al min as sama ḥaaja, wa majd al ajsaam al min al arḍ ḥaaja taanya. Majd ash shamish shi waaḥid, wa majd al gamar shi taani, wa majd an nujuum shi taani. Vashaan fih farig been najma wa najma fi_l majd. Wa kida kamaan giyaamat al meyyitiin. Yazravuuhu jisim bimuut, wa yaguum jisim maa bimuut abadan. Yazravuuhu biduun iḥtiraam, wa yaguum fi majd. Yazravuuhu fi ḍuvf, wa yaguum fi guwwa. Yazravuuhu jisim ṭabiivi, wa yaguum jisim ruuḥi. Iza fih jisim ṭabiivi, fih jisim ruuḥi kamaan. Kida kamaan maktuub, “Aadam al insaan al awwal biga nafs ḥaiya.” Wa Aadam al axiir biga ruuḥ biddi ḥayaat. Laakin ar ruuḥi maa ja fi_l awwal laakin aṭ ṭabiivi, wa bavd daak ar ruuḥi. Al insaan al awwal kaan min al arḍ, turaabi. Al Insaan at taani min as sama. Zei al insaan al awwal kaan turaabi, kida kamaan hum al min at turaab. Wa zei al Insaan al min as sama, kida kamaan hum al min as sama. Zei maa libisna ṣuurat al insaan at turaabi, binalbas kamaan ṣuurat al insaan as samaawi. Aguul da, yaa axwaan, ajsaamna al maṣnuuv min laḥam wa damm maa bigdaru yoorasu malakuut Allaah, wa_l bimuut maa bigdar yooras al maa bimuut abadan. Shuufu! aguul leekum sirr. Mush kullana binargud, wa laakin kullana binitghayyar. Fi dagiiga, fi gafl veen, fi_l buug al axiir. Vashaan biḍrub al buug, wa_l meyyitiin biguumu be ajsaam maa bimuutu, wa niḥna binitghayyar. Vashaan ajsaamna al maṣnuuva min turaab laazim yitghayyaru le_l ajsaam al maa yahliku. Wa ajsaamna_l bimuutu laazim yitghayyaru le_l ajsaam al maa bimuutu abadan. Wa lamma da al bigdar yahlik itghayyar le_l maa bigdar yahlik, wa lamma da al bimuut itghayyar le_l maa bigdar yamuut abadan, fi_l wakit daak bitimm al kilma_l maktuuba, “Al ghalaba balavat al moot. Ween ghalabtak, yaa moot? Ween wajvak, yaa moot?” Wajav al moot hiya_l xaṭiyya, wa_l xaṭiyya vindaha guwwa vala deel at tiḥit al gaanuun. Laakin shukran le Allaah al biddiina al ghalaba be Rabbana Yasuuv al Masiiḥ. Valashaan kida, yaa axwaan al maḥbuubiin, kuunu saabitiin, maa muḥarrakiin. Wa ziidu fi vamal ar Rabb daaiman, vashaan intu bitavrifu tavbkum maa biduun faaida fi_r Rabb. Wa van lammat al guruush fishaan al giddiisiin. Zei maa amarta kanaayis Ghalaaṭiyya, kida avmilu intu kamaan. Fi_l yoom al awwal min kullu usbuuv, xalli kullu waaḥid minnakum yaxuṭṭ vindu wa yaḥfaẓu zei maa ribiḥ, vashaan lamma baji maa laazim takuun fih lamma. Wa lamman aji leekum, barassil an naas al intu ixtartuuhum be jawaabaat vashaan yashiilu hadiyyatkum le Uurushaliim. Wa iza taftakiru aḥsan ana amshi kamaan, binamshi sawa. Baji leekum bavd maa marreet be Makiduuniyya, vashaan bamurr be Makiduuniyya. Yimkin bagvud mavaakum walla baṣruf ash shita kamaan, valashaan tasaaviduuni fi safari le_l makaan al bamshi leehu. Hassav maa vaawiz ashuufkum wa ana maarri be ṭariig, vashaan vindi rajaa astanna mavaakum mudda, b_izin ar Rabb. Wa laakinni bagvud fi Afasus lighaayat Yoom al Xamsiin. Vashaan infataḥ leiya baab vaẓiim le_l vamal an naajiḥ. Wa fih vudwaan katiiriin. Iza Timutaawus yaji, shuuf ’annu yakuun biduun xoof mavaakum. Vashaan hu yavmil vamal ar Rabb zei maa ana avmil. Waaḥid maa yaḥtagiru, laakin saaviduuhu fi safaru be salaaam, valashaan yaji leiya. Vashaan bastannaahu mava al axwaan. Hassav van Abulluus axuuna, ṭalabta leehu katiir vashaan yajiikum mava al axwaan. Wa maa kaan raḍyaan abadan yaji hassav. Wa laakin hu biji lamman vindu furṣa. Aḥrasu, kuunu saabitiin fi_l iimaan, kuunu rujaal wa itshaddadu. Avmilu kullu ḥaaja be maḥabba. Intu bitavrifu naas beet Astifanuus awwal tamar Axaaya, wa keef hum addu nufuusum le xidmat al giddiisiin. Aṭlubu leekum, yaa axwaan, taṭiivu naas zei deel wa kullu_l bivmilu mavaahum wa bitvabu. Ana mabsuuṭ vashaan Astifanuus wa Furtunatus wa Akaayikus jo, vashaanum malu_n naagiṣ minnakum. Vashaan hum addu raaḥa le ruuḥi wa ruuḥkum. Iḥtarimu rujaal zeiyahum. Kanaayis Aasiya yasallimu valeekum. Wa Akiila wa Biriskilla mava al kaniisa al fi beetum yasallimu valeekum katiir fi_r Rabb. Yasallimu valeekum kullu_l axwaan. Sallimu bavḍakum vala bavḍ be salaam magaddas. Ana, Buulus, aktib as salaam da be iidi. Iza kaan waaḥid maa biḥibb ar Rabb, xalliihu yakuun malvuun. Tavaal, yaa Rabbana! Nivmat ar Rabb Yasuuv mavaakum. Maḥabbati mava kullukum fi_l Masiiḥ Yasuuv. Min Buulus rasuul al Masiiḥ Yasuuv be iraadat Allaah, wa min Timutaawus al axu, le kaniisat Allaah al fi Kuurintuus, mava kullu_n naas al magaddasiin fi kullu Axaaya. Nivma wa salaam leekum min Allaah Abuuna wa_r Rabb Yasuuv al Masiiḥ. Mubaarak Allaah Abu Rabbana Yasuuv al Masiiḥ, Abu kullu raḥma wa Ilaah kullu tavziya. Huwa biddiina tavziya fi kullu tavb, valashaan niḥna nagdar naddi tavziya leehum fi kullu tavb, be_t tavziya al gibilna min Allaah. Vashaan zei maa awjaav al Masiiḥ yaziidu fiina, kida kamaan tavziyatna taziid be_l Masiiḥ. Wa iza kunna fi_t tavb, da valashaan tavziyatkum wa xalaaṣkum. Wa iza nitvazza, da vashaan tavziyatkum. Wa yaddiikum guwwa vashaan takuunu vindakum ṣabr fi zaat al awjaav, zei maa niḥna nitwajjav kamaan. Wa rajaana fiikum saabit, valashaan binavrif zei maa tashtariku fi awjaavna, kida kamaan tashtariku fi_t tavziya. Wa niḥna vaawiziin nazakkirkum, yaa axwaan, van at tavb al kaan vindana fi Aasiya. Wa_l aḥmaal al hum xaṭṭu valeena kaanat kabiira wa tagiila ḥatta iftakarna maashiin namuut. Be_l ḥagg, shilna fi nufuusna ḥukm al moot. Wa da ḥaṣal leena valashaan maa nattakil vala nufuusna, laakin vala Allaah al bigawwim al meyyitiin. Wa hu xallaṣna min moot zei da wa bixalliṣna. Wa xaṭṭeena fiihu rajaana ’innu bixalliṣna marra taanya. Wa intu kamaan bitsaaviduuna be_ṣ ṣala bitaavatkum valashaanna. Wa vashaan kida, naas katiiriin biddu_sh shukr valashaan al hadiyya al addaaha leena be sabab ṣalawaat katiiriin. Vashaan da faxrana: ḍamiirna yash‐had leena, niḥna masheena fi_d dunya fi_l gadaasa wa_l ixlaaṣ al min Allaah wa xuṣuuṣan min jihatkum. Wa maa vamalna kida be ḥikmat al insaan, laakin be nivmat Allaah. Vashaan maa naktib leekum illa_l bitagdaru tagru wa tafhamu. Wa vindi rajaa intu bitafhamu be_t tamaam. Wa intu fihimtuuna kamaan bavḍ min al fahm, wa fihimtu ’an niḥna faxrakum zei maa intu faxrana fi yoom Rabbana Yasuuv. Wa be_t ta’kiid da, kunta vaawiz aji leekum min gubbaal, vashaan bikuun leekum nivma marrateen. Wa kunta vaawiz amurr beekum fi ṭariigi le Makiduuniyya, wa barjav leekum min Makiduuniyya kamaan. Wa bavdeen intu bitrassiluuni le_l Yahuudiyya. (?) Ana vamalta da biduun fikr lamma ghayyarta_t tartiib bitaavi? (?) Walla ana bavmil tartiibaati zei naas ad dunya biyavmilu, wa baguul “Aiwa, aiwa” wa “Laa laa” fi nafs al wakit? Laakin zei maa Allaah amiin, kalaamna leekum kamaan mush “Aiwa” wa “Laa.” Vashaan ana wa Silwaanus wa Timutaawus bashsharna beenkum be Ibn Allaah, Yasuuv al Masiiḥ, wa maa kaan fiihu “Aiwa” wa “Laa.” Laakin daaiman fiihu “Aiwa.” Vashaan fiihu_l “Aiwa” le kullu wuvuud Allaah. Wa valashaan kida binguul fiihu “Aamiin” le majd Allaah. Laakin Allaah huwa_l biyavmilna saabitiin mavaakum fi_l Masiiḥ. Wa huwa masaḥna, wa xaṭṭa_l xitim valeena, wa xaṭṭa_r Ruuḥ bitaavu fi guluubna zei varbuun. Laakin banaadi Allaah zei shaahid leiya, as sabab al ana maa rajavta le Kuurintuus, huwa valashaan raḥamtakum. Niḥna maa vindana ṣulta vala iimaankum. Laakin binashtaghil mavaakum vashaan takuunu mabsuuṭiin, valashaan intu saabitiin fi iimaankum. Ana garrarta fi nafsi maa baji leekum marra taanya be ḥuzn. Vashaan iza vamaltakum ḥaznaaniin, minu huwa al yavmilni mabsuuṭ illa_z zool al ana vamaltu ḥaznaan? Wa katabta leekum nafs al ḥaaja, valashaan ana maa kunta vaawiz aji leekum wa bakuun ḥaznaan min an naas al laazim akuun mabsuuṭ minnahum. Vashaan ana mit’akkid iza ana mabsuuṭ, kida kullukum kamaan bitkuunu mabsuuṭiin. Katabta leekum be ḥuzn shadiid wa wajav fi galbi wa be dimuuv katiira, maa vashaan avmilkum ḥaznaaniin, laakin vashaan axalliikum tavrifu maḥabbati_sh shadiida al vindi leekum. Laakin iza aiyi waaḥid vamal waaḥid taani ḥaznaan, hu maa vamal da leiya bass, laakin fi bavḍ ash shi le kullukum. Wa ana maa daayir akuun ṣavb valeekum. Wa kifaaya le_z zool da, valashaan katiiriin minnakum addoohu jiza. Laakin hassav laazim taghfiru leehu wa tashajjivuuhu valashaan al ḥuzn ash shadiid maa yablavu. Ana baṭlub minnakum taxalluuhu yavrif intu bitḥibbuuhu be_l ḥagg. Be_s sabab da katabta leekum, vashaan amtaḥinkum wa ashuuf iza intu taṭiivu fi kullu ḥaaja. Iza intu bitaghfiru shi le aiyi waaḥid, ana kamaan baghfir leehu. Wa_l ghafarta leehu, iza kaan ana ghafarta leehu aiyi shi, valashaankum ghafarta leehu giddaam al Masiiḥ. Wa vamalta da valashaan ash Sheeṭaan maa bighlib valeena. Vashaan niḥna binavrif tartiibaatu. Wa lamma masheet le Taruuwaas vashaan abashshir be injiil al Masiiḥ, ana ligiit ’innu_r Rabb kaan fataḥ baab leiya. Wa laakin maa kaanat vindi raaḥa fi ruuḥi vashaan ana maa ligiit Tiiṭus axuui. Wa gulta leehum mava_s salaama, wa masheet le Makiduuniyya. Laakin shukran le Allaah vashaan huwa daaiman biguudna fi_l ghalaba fi_l Masiiḥ, wa biwarri beenana riiḥat mavriftu fi kullu maḥall. Vashaan niḥna le Allaah zei ar riiḥa_l ḥilwa bitaavat al Masiiḥ been al bixlaṣu wa_l bihliku. Wa niḥna le_l waaḥid al bihlik zei shamm al moot wa_l xaraab, wa le_t taani al bixlaṣ zei riiḥat al ḥayaat al abadiyya. Wa minu bigdar le_l ḥaajaat di? Wa niḥna maa zei al katiiriin al bitaajiru be kilmat Allaah. Wa laakin nitkallam giddaam Allaah be ixlaaṣ fi_l Masiiḥ, zei naas murassaliin min Allaah. Niḥna nabtadi naḥmad nufuusna taani marra? Walla zei bavḍ an naas naḥtaaj le jawaabaat al ḥamd leekum walla minnakum? Intu nufuuskum jawaabaatna maktuuba fi guluubna. Wa kullu_n naas biyavrifuuha wa bigruuha. Intu bitwarru ’innakum jawaab min al Masiiḥ murassal minnana, maa maktuuba be ḥibir, laakin be Ruuḥ Allaah al Ḥai. Wa mush maktuuba fi alwaaḥ min ḥajar, laakin fi alwaaḥ, wa hum guluub an naas. Wa vindana ta’kiid zei da be_l Masiiḥ giddaam Allaah. Niḥna mush kifaaya min nufuusna vashaan naftakir aiyi shi min nufuusna. Laakin vindana gudra min Allaah. Wa huwa addaana guwwa vashaan nakuun xaddaamiin ittifaag jadiid. Wa da mush be_l gaanuun al maktuub, laakin be_r Ruuḥ. Vashaan al gaanuun al maktuub bijiib al moot, laakin ar Ruuḥ biddi ḥayaat. Al xidma al bitjiib al moot kaanat maktuuba be ḥuruuf fi ḥajar, wa jaat be majd ḥatta naas Israa’iil maa gidru yavaayinu fi washsh Muusa vashaan al majd da. Wa_l majd da kaan bifuut. Keef be_l aktar xidmat ar Ruuḥ maa biziid fi_l majd? Iza kaan al xidma_l bitaḥkum vala_n naas jaat be majd, al xidma_l bitjiib al birr bitkuun leeha majd ziyaada be katiir. Vashaan al xidma aj jaat be majd, maa vindaha majd hassav lamma nafakkir fi_l majd al bikuun foog al kull. Wa iza kaan al bifuut da ja be majd, al bistamirr vindu majd akbar be katiir. Wa iza vindana rajaa zei da, vindana shujaava katiira. Wa niḥna mush zei Muusa al kaan bighaṭṭi washshu valashaan naas Israa’iil maa yavaayinu le aaxir al majd al bifuut. Laakin afkaarum bigu magfuuliin, valashaan zaat al ghaṭa bighaṭṭi wushuushum lighaayat al yoom da, lamma biyagru_l ittifaag al gadiim. Wa maa shaaloohu minnahum vashaan fi_l Masiiḥ yashiiluuhu. Laakin lighaayat al yoom da, lamma biyagru min kitaab Muusa, al ghaṭa bighaṭṭi guluubum. Laakin lamma aiyi waaḥid yarjav le_r Rabb, yashiilu minnu_l ghaṭa. Wa_r Rabb huwa_r Ruuḥ, wa_l maḥall al fiihu Ruuḥ ar Rabb, hinaak fih al ḥurriyya. Wa niḥna kulluna be washsh biduun ghaṭa, binshuuf majd ar Rabb, zei fi_l miraaya. Wa nitghayyar le ṣuuratu min majd le majd. Wa_l majd da huwa vamal min ar Rabb ar Ruuḥ. Wa valashaan Allaah addaana_l xidma di be raḥmatu, maa naguul maa fih faaida. Laakin niḥna abeena navmil aiya ḥaaja be_s sirr walla al fiihu veeb. Maa naghishsh walla naghayyir kilmat Allaah. Be_l vaks nebeyyin al ḥagg, wa naḥmad nufuusna giddaam ḍamiir an naas wa giddaam Allaah. Wa iza injiilna maghaṭṭa, hu maghaṭta le_l bihliku. Wa ilaah az zaman da vamal afkaar al maa mi’aaminiin vamyaaniin, valashaan maa bigdaru yashuufu nuur injiil majd al Masiiḥ al huwa ṣuurat Allaah. Vashaan maa nabashshir be nufuusna, laakin be Yasuuv al Masiiḥ ar Rabb. Wa niḥna xaddaamiin leekum vashaan xaaṭir Yasuuv. Vashaan Allaah gaal, “Xalli nuur yanawwir min aḍ ḍulumma.” Wa huwa nawwar fi guluubna nuur mavrifat majd Allaah fi washsh Yasuuv al Masiiḥ. Laakin vindana al kanz da fi burma mavmuula min ṭiin, valashaan yawarri al guwwa_l vaẓiima jiddan di min Allaah, mush minnana. Ad dunya ḍaayiga giddaamna min kullu jamb, laakin da maa yawaggifna. Maa binavrif navmil shinu, laakin niḥna mush biduun rajaa. Yaṭruduuna, laakin maa yasiibuuna baraana. Yawaggivuuna, laakin maa namuut. Wa binshiil daaiman fi_j jism, moot Yasuuv, valashaan nawarri ḥayaat Yasuuv kamaan fi jisimna. Vashaan niḥna_l ḥaiyiin, yasallimuuna kullu wakit le_l moot vashaan xaaṭir Yasuuv, vashaan yashuufu ḥayaat Yasuuv kamaan fi jisimna_l bimuut. Valashaan kida al moot bishtaghil fiina, laakin al ḥayaat fiikum. Wa vindana ruuḥ al iimaan zaatu zei maa maktuub, “Aamanta, valashaan kida itkallamta.” Wa niḥna kamaan bin’aamin, wa valashaan kida binitkallam. Wa binavrif huwa al gawwam ar Rabb Yasuuv min been al meyyitiin, bigawwimna niḥna kamaan mava Yasuuv, wa bijiibna giddaamu mavaakum. Wa da kullu vashaan faaidatkum, ḥatta an nivma bitziid aktar wa aktar le katiiriin, wa_sh shukr biziid le majd Allaah. Valashaan kida maa naguul maa fih faaida. Laakin iza kaan jisimna yabga ḍaviif, nafsana al fih juwwa bitabga jadiida yoom be yoom. Vashaan aḍ ḍiig al xafiif bitaav al wakit da, yavmil leena majd abadiyya biziid aktar wa aktar fi_l wazan. Valashaan kida maa navaayin le_l ḥaajaat an nagdar nashuufa, laakin le_l maa nashuufa. Valashaan al ḥaajaat al binshuufa, le hassav bass. Laakin al ḥaajaat al maa binshuufa, le_l abad. Vashaan binavrif iza beet xeematna_l min al arḍ yaxsar, vindana buna min Allaah, beet abadi fi_s sama, maa mavmuul be iid. Wa hassav niḥna ḥaznaaniin, wa naḥibb nalbas foogna beetna al min as sama. Wa iza libisnaahu, maa yalguuna varyaaniin. Wa wakit maa niḥna fi_l xeema di, nitnaffas zei maa nashiil ḥimil tagiil. Valashaan maa vaawziin naglav ajsaamna, laakin nalbas fooga, valashaan ajsaamna_l bimuutu yitghayyaru le ajsaam maa bimuutu abadan. Wa_l vamalna le_l ḥaaja di zaata, huwa Allaah, al addaana kamaan varbuun ar Ruuḥ. Valashaan kida niḥna daaiman malyaaniin be shujaava, wa binavrif maa daam niḥna fi beetna fi_j jism hina, niḥna baviidiin min beet ar Rabb al fi_s sama. Vashaan binviish be_l iimaan, mush be_n nashuufu be_l vuyuun. Valashaan kida vindana shujaava kullu wakit, wa naftakir aḥsan nasiib beetna fi_j jism wa namshi nakuun mava ar Rabb fi beetu. Valashaan kida foog kullu shi, niḥna vaawziin nabsiṭu iza nistanna fi beetna hina walla namshi nakuun mava_r Rabb. Vashaan kulluna laazim naẓhar giddaam kursi_l Masiiḥ, vashaan kullu waaḥid yagbal zei maa hu vamal be_j jism, iza kaan kwaiyis walla baṭṭaal. Wa maa daam binavrif xoof ar Rabb, najarrib ’an narbaḥ an naas. Wa niḥna baayiniin le Allaah, wa vindi rajaa bigiina baayiniin fi ḍamiirkum kamaan. Vashaan maa naḥmad nufuusna giddaamkum, laakin naddiikum furṣa vashaan tashkuru nufuusna, vashaan yakuun vindakum jawaab le_n naas al bishkuru ḥaalat al insaan wa mush galbu. Wa iza niḥna majnuuniin, da le Allaah. Wa iza faahmiin, da leekum. Vashaan maḥabbat al Masiiḥ vindaha guwwa foogna ḥatta binaḥsib da, ’innu waaḥid maat van kull an naas. Wa valashaan kadi kulluhum maatu. Wa huwa maat van kull an naas, vashaan al ḥaaiyiin maa biviishu bavd da le nufuusum, laakin leehu al maat vannum wa gaam. Vashaan kida, min hassav maa binavrif waaḥid be ḥasab aj jism. Wa iza virifna_l Masiiḥ ḥasab aj jism, hassav maa binavrifu kadi. Valashaan kida, iza waaḥid fi_l Masiiḥ, huwa xaliiga jadiida. Wa_l ḥaajaat al gadiima faatat. Wa shuuf! al kull biga jadiid. Wa kullu da min Allaah aṣ ṣaalaḥna le nafsu be_l Masiiḥ, wa addaana xidmat al muṣaalaḥa. Yavni Allaah kaan yaṣaaliḥ ad dunya le nafsu fi_l Masiiḥ. Wa maa yaḥsib leehum xaṭaayaahum. Wa xaṭṭa fiina kilmat al muṣaalaḥa. Valashaan kida niḥna sufaraa al Masiiḥ zei maa Allaah yaṭlub beena, niḥna naṭlub minnakum fishaan al Masiiḥ, avmilu salaam mava Allaah. Al Masiiḥ maa vamal al xaṭiyya, laakin Allaah xaṭṭa xaṭaayaana valeehu. Wa valashaan kida niḥna nabga baarriin giddaam Allaah fi_l Masiiḥ. Wa niḥna nashtaghil mavaahu, wa naṭlub minnakum ’an maa tagbalu nivmat Allaah biduun faaida. Vashaan huwa biguul, “Ana simivtak fi wakit magbuul, wa saavadtak fi yoom al xalaaṣ.” Shuuf! Hassav wakit magbuul, wa shuuf! hassav yoom al xalaaṣ. Wa niḥna maa naxuṭṭ sabab xaṭiyya giddaam aiyi waaḥid, valashaan shughulna bikuun biduun loom. Laakin fi kullu shi nabeyyin nufuusna zei xaddaamiin Allaah: fi ṣabr katiir, fi atvaab, fi iḥtiyaajaat, fi ḍiigaat. Fi ḍarabaat, wa fi sujuun, wa fi dawsha, wa fi tavb shadiid, wa fi leyaali biduun noom, wa fi juuv. Be galb naḍiif, wa mavrifa, wa ṣabr ṭawiil, wa raḥma, be_r Ruuh al Gudus, be maḥabba muxliṣa. Be kalaam al ḥagg, be guwwat Allaah, be asliḥat al birr van al yamiin wa van ash shimaal. Be majd wa biduun iḥtiraam, be xabar kwaiyis wa xabar baṭṭaal, yaguulu niḥna kaḍḍaabiin, laakin nitkallam al ḥagg. Wa niḥna zei al maa mavruufiin, laakin mavruufiin, zei deel al bimuutu, wa ahu! naviish, wa zei deel al yajaazuuhum, wa maa yaktuluuna. Niḥna zei ḥaznaaniin, laakin daaiman mabsuuṭiin, zei al masaakiin, laakin navmil naas kutaar ghaniyyiin, niḥna zei al maa vindahum shi, laakin kullu shi ḥaggana. Yaa naas Kuurintuus, xashamna maftuuḥ leekum, wa galibna biga waasiv leekum. Niḥna maa gafalna guluubna leekum, laakin intu gafaltu guluubkum leena. Wa zei ujra le daak, intu kamaan, aftaḥu guluubkum waasiv. Bakallimkum zei awlaadi. Maa tashtariku mava_l maa mi’aaminiin tiḥit niir waaḥid. Vashaan ash sharika shinu been al birr wa_l xaṭiyya? Wa_sh sharika shinu been an nuur wa_ḍ ḍalaam? Wa_l ittifaag shinu been al Masiiḥ wa been Baliivaal? Wa_j juz shinu al mi’aamin vindu mava_l maa mi’aamin? Wa_l ittifaag shinu been heekal Allaah wa_l aṣnaam? Vashaan niḥna heekal Allaah al ḥai, zei maa Allaah gaal, “Ana baskun fiihum wa amshi fi wasiṭum, wa bakuun leehum Ilaah, wa hum bikuunu leiya naas. Valashaan kida amrugu min beenum, wa farrigu minnahum, yaguul ar Rabb. Wa maa talmasu ḥaaja najisa. Wa ana bagbalkum. Wa bakuun leekum Abu, Wa intu bitkuunu leiya awlaad wa banaat, Yaguul ar Rabb al gaadir vala kullu shi.” Wa vashaan vindana_l wuvuud deel, yaa maḥbuubiin, xalluuna nanaḍḍif nufuusna min kullu najaasat aj jism wa_r ruuḥ, wa nakammil al gadaasa fi xoof Allaah. Agbaluuna. Niḥna maa ẓalamna aiyi waaḥid, maa xarrabna aiyi waaḥid, maa ṭamavna fi aiyi waaḥid. Wa maa baguul da vashaan aḥkum valeekum. Vashaan zei maa gulta gubbaal da, intu fi guluubna, vashaan namuut mavaakum wa naviish mavaakum. Ana mittakil valeekum katiir, wa vindi faxr vaẓiim fiikum. Ana malyaan tavziya. Wa faraḥi yaziid katiir xalaaṣ fi kullu atvaabna. Be_l ḥagg lamma jiina le Makiduuniyya, jisimna maa kaan vindu raaḥa kullu kullu. Laakin kunna fi_t tavb min kullu jiha. Min barra, shaklaat, wa min juwwa, xoof. Laakin Allaah al biddi raaḥa le_l mitwaaḍiviin, adda raaḥa leena lamma Tiiṭus ja. Wa maa vashaan huwa ja bass, laakin kamaan be_r raaḥa al intu addeetu leehu. Wa hu xabbarna be maḥabbatkum wa_l ḥuzn bitaavkum wa ghiiratkum fishaanni, ḥatta faraḥi zaad aktar be katiir. Wa iza vamaltakum ḥaznaaniin be jawaabi, maa bat’assaf. Wa law it’assafta, bashuuf ’innu jawaabi vamalkum ḥaznaaniin, laakin le wakit galiil bass. Wa hassav ana mabsuuṭ, mush valashaan intu bigiitu ḥaznaaniin, laakin valashaan ḥuznakum kaan le_t tooba ḥasab iraadat Allaah. Wa kida maa gibiltu minnana xasaara fi aiya ḥaaja. Vashaan al ḥuzn be ḥasab iraadat Allaah bijiib tooba le xalaaṣ maa nit’assaf valeeha, laakin ḥuzn ad dunya bijiib moot. Wa shuufu keef al ḥuzn da zaatu, al min Allaah, ishtaghal fiikum. Wa kaan vindakum ihtimaam vashaan takuunu biduun loom. Wa kaan vindakum zavl wa xoof wa maḥabba wa ghiira wa intigaam. Wa warreetu nufuuskum biduun ghalaṭ fi_l ḥaaja di kulluha. Wa law katabta leekum, da maa kaan vashaan az zool al vamal al xaṭiyya walla valashaan al maẓluum, laakin valashaan awarriikum giddaam Allaah ihtimaamkum fishaanna. Valashaan kida vindana tavziya. Wa foog da, kunna mabsuuṭiin aktar jiddan be sabab faraḥ Tiiṭus, vashaan ruuḥu istaraaḥ be musaavadat kullukum. Ana ḥamadtakum shwaiya giddaamu, wa maa bigiit xajlaan. Laakin zei maa kallamnaakum be kullu ḥaaja be_l ḥagg, kida kamaan ḥamdana fiikum le Tiiṭus kaan al ḥagg. Wa galbu yabga malyaan be raḥma leekum lamma yitzakkar keef intu simivtu leehu, wa keef gibiltuuhu be xoof wa hazza. Ana mabsuuṭ vashaan mittakil valeekum fi kullu ḥaaja. Wa hassav naxabbirkum, yaa axwaan, be nivmat Allaah al huwa addaaha le kanaayis Makiduuniyya. Hum kaanu mujarrabiin be tavb shadiid, laakin bigu mabsuuṭiin jiddan ḥatta addu hadaaya kariima jiddan, wa law hum kaanu masaakiin xaaliṣ. Wa bash‐had ’innahum addu zei maa gidru, wa laakin foog maa gidru, wa da min nufuusum baraahum. Wa ṭalabu minnana marraat katiira vashaan nagbal minnahum an nivma wa_sh sharika fi_l xidma di le_l giddiisiin. Wa hum maa vamalu zei maa intaẓarna, laakin addu nufuusum le_r Rabb fi_l awwal, wa leena be iraadat Allaah. Vashaan kida ṭalabna le Tiiṭus yakammil beenkum an nivma di, zei maa hu ibtada yavmil min gubbaal. Laakin zei maa intu taziidu fi kullu ḥaaja, fi_l iimaan, fi_l kalaam, wa_l mavrifa, wa kullu ihtimaam, wa maḥabbatkum leena, vaawziinkum taziidu fi_n nivma di kamaan. Ana maa biddiikum amr, laakin lamma awarriikum ihtimaam at taanyiin, amtaḥin maḥabbatkum iza ḥagiigi walla laa. Vashaan intu bitavrifu nivmat Rabbana Yasuuv al Masiiḥ, ’innu huwa ghani laakin biga miskiin fishaanna, valashaan niḥna nabga ghaniyyiin vashaan hu kaan miskiin. Wa baddiikum fikri van da, vashaan fih faaida leekum. Intu ibtadeetu min gubbaal min as sana_l faatat, mush vashaan tavmilu da bass, laakin taḥibbu tavmilu kida. Hassav kammilu_l vamal kamaan. Wa kida, zei maa kaanat vindakum al ghiira vashaan tavmiluuhu, kamaan takammilu vala gadur maa vindakum. Wa iza_l ghiira fih, Allaah yagbal al hadiyya zei az zool vindu, wa mush zei al maa vindu. Wa da maa vashaan at taanyiin yakuun vindahum raaḥa wa intu fi_t tavb, laakin vashaan kullu ḥaaja bitkuun sawa. Vashaan fi_l wakit da al katra al vindakum bitkuun le iḥtiyaajum. Wa_l katra al vindahum bitkuun le iḥtiyaajkum. Wa kida kullu ḥaaja bitkuun sawa. Zei maa maktuub, “Aj jamav katiir maa kaan vindu baagi, wa_j jamav shwaiya maa kaan naagiṣ leehu.” Wa laakin shukran le Allaah al xaṭṭ nafs al ihtimaam fishaankum fi galb Tiiṭus. Vashaan hu gibil aṭ ṭalabna minnu. Wa be nishaaṭ katiir, masha leekum be iraadat nafsu. Wa rassalna mavaahu al axu_l ḥamadu kull al kanaayis vala xidmatu fi_l injiil. Wa mush da bass, laakin hu kaan muxtaar be_l kanaayis vashaan yasaafir mavaana fishaan an nivma di, an naxdima le majd ar Rabb nafsu. Wa be da nawarriihum niḥna vaawiziin nasaavid. Wa niḥna naḥras valashaan waaḥid maa yaguul ḥaaja baṭṭaala van al hadiyya_l kariima an naxdima. Wa nafakkir min gubbaal vashaan navmil al ḥaaja_l kwaisa, mush giddaam Allaah bass laakin giddaam an naas kamaan. Wa rassalna mavaahum axuuna_l beyyan leena ihtimaamu marraat katiira wa fi ḥaajaat katiira. Wa laakin hassav ihtimaamu zaad valashaan hu vindu ta’kiid katiir fiikum. Wa van Tiiṭus, huwa shariik leiya wa shaghghaal mavaai fishaankum. Wa van axwaanna, hum rusul al kanaayis wa majd al Masiiḥ. Valashaan kida, warru_r rujaal deel beyyinat maḥabbatkum wa faxrana fiikum, giddaam kull al kanaayis. Wa be xuṣuuṣ al xidma le_l giddiisiin, maa fih iḥtiyaaj aktib leekum. Vashaan ana bavrif ghiiratkum, wa ana shakkarta nufuuskum le naas Makiduuniyya wa gulta leehum, “Naas Axaaya kaanu jaahiziin min as sana_l faatat.” Wa ghiiratkum ḥarrakat al aktar minnahum. Wa rassalta_l axwaan valashaan faxrana fiikum maa bikuun biduun faaida, wa vashaan intu bitkuunu jaahiziin zei maa gulta vankum. Valashaan iza naas min Makiduuniyya jo mavaai wa ligookum maa jaahiziin, niḥna binkuun xajlaaniin valashaan at ta’kiid da. Wa ana maa baguul intu kamaan bitkuunu xajlaaniin. Valashaan kida, iftakarta min al muhimm aṭlub min al axwaan vashaan yamshu giddaamna, wa yavmilu_t tartiib min gubbaal. Wa kida hadiyyatkum, al gultu be_l ḥagg intu tadduuha, bitkuun jaahza zei baraka, wa mush min aṭ ṭamav. Laakin baguul da, al bizrav galiil, bilimm galiil. Wa_l bizrav be_l barakaat, bilimm be_l barakaat kamaan. Wa xalli kullu waaḥid yaddi zei maa ixtaar fi galbu, mush be ḥuzn walla vashaan hu laazim yaddi, vashaan Allaah biḥibb al biddi be faraḥ. Wa Allaah bigdar yaziid leekum kullu nivma, lighaayat maa yakuun leekum kifaaya fi kullu ḥaaja wa fi kullu wakit, valashaan taziidu fi kullu vamal ṭaiyib. Zei maa maktuub, “Hu fartak, wa adda le_l masaakiin. Wa birru yistanna le_l abad.” Wa_l bigaddim teeraab le_l muzaariv wa veesh le_l akil, hu bigaddim wa bikattir teeraabkum wa biziid tamar birrakum. Wa bitkuunu ghaniyyiin fi kullu ḥaaja valashaan tagdaru taddu hadaaya kariima. Wa da yavmil be waasiṭna ash shukr le Allaah. Wa vamal al xidma di maa yamla iḥtiyaaj al giddiisiin bass, laakin yaziid fi shukr katiir le Allaah. Wa valashaan intu beyyantu nufuuskum be_l xidma di, naas kutaar bishkuru Allaah valashaan ṭaavatkum wa shahaadatkum le injiil al Masiiḥ, wa valashaan al hadiyya_l kabiira al gassamtuuha leehum wa le_l kull. Wa hum biḥibbuukum lamma yaṣallu fishaankum, valashaan Allaah addaakum an nivma di al vaẓiima jiddan. Wa shukran le Allaah vala hadiyyatu al maa nagdar nitkallam vanna. Wa baṭlub leekum be wadaavat al Masiiḥ wa ṣabru, ana nafsi, Buulus, al baxuṭṭ nafsi tiḥit lamma akuun mavaakum laakin vindi shujaava lamma akuun baviid. Wa laakin aṭlub leekum, lamma aji, maa laazim takuun vindi shujaava vala bavḍ min an naas al biftakiru niḥna naviish zei aj jism. Vashaan iza naviish fi_j jism, maa naḥaarib ḥasab aj jism. Vashaan asliḥat ḥarabna mush min aj jism laakin gawwiyya be Allaah vashaan yakassir al binaayaat ash shadiida. Naxarrib ṣuwar al afkaar wa kullu ḥaaja vaalya al bitkuun marfuuva ḍidd Allaah. Wa nagbuḍ vala kullu fikr vashaan nasawwiihu yaṭiiv al Masiiḥ. Niḥna jaahiziin vashaan nantagim vala kullu fitna lamma takammilu ṭaavatkum. Intu tavaayinu le_l ḥaaja_l giddaamkum. Iza waaḥid yattakil vala nafsu huwa le_l Masiiḥ, xalliihu yaftakir kamaan fi nafsu, niḥna kamaan le_l Masiiḥ zei maa huwa le_l Masiiḥ. Vashaan iza ashkur nafsi ziyaada shwaiya be_s sulṭa_l addaana Allaah vashaan abniikum wa maa valashaan axarribkum, ana maa xajlaan. Valashaan ana maa vaawizkum takuunu xaayfiin min jawaabaati. Vashaan bavḍ min an naas biguulu, “Jawaabaatu tagiila wa gawwiyya, laakin lamma huwa mavaana fi_j jism, hu ḍaviif wa kalaamu biduun faaida.” Xallu_n naas zei deel yaḥsibu ’innu zei maa niḥna nakuun fi_l kalaam wa fi_j jawaabaat lamma niḥna maa fih, binkuun kida kamaan be_l vamal lamma nakuun fih mavaakum. Wa naxaaf nashabbih nufuusna be bavḍ min an naas al biḥmadu nufuusum wa naxaaf naḥsib nufuusna mavaahum. Wa laakin hum yagiisu nufuusum be nufuusum, wa yashabbihu nufuusum be nufuusum, wa maa yafhamu. Laakin maa nashkur nufuusna biduun giyaas, laakin ḥasab al xidma al gasama leena Allaah. Wa_l xidma di tajiibna leekum kamaan. Niḥna maa namshi baviid ḥatta maa nooṣal leekum. Laakin jiina wa wiṣilna leekum be injill al Masiiḥ. Valashaanna maa nashkur nufuusna biduun giyaas be ashghaal naas taanyiin. Laakin vindana rajaa ’innu zei maa iimaankum yistamirr yaziid, kamaan shughulna beenkum biziid ḥasab giyaas xidmatna. Valashaan nabashshir be_l injiil fi maḥallaat baviida minnakum. Wa maa vaawziin naḥmad vamal waaḥid taani al vamalu min gubbaal fi maḥallu. Laakin, “Az zool al vaawiz yaḥmad, xalliihu yaḥmad ar Rabb.” Vashaan azool al ḥamad nafsu maa bikuun magbuul, laakin lamma_r Rabb yaḥmad az zool, hu bikuum magbuul. Ana vaawizkum taaxdu minni be_ṣ ṣabr, shwaiya min ḥaaja ghashiima. Aiwa, uxdu minni zei da. Vashaan ana ghayyuur valeekum be ghiirat Allaah. Vashaan ana wavadtakum le raajil waaḥid vashaan agaddim vazra naḍiifa le_l Masiiḥ. Laakin ana baxaaf zei maa ad dabiib ghashsha Ḥawwa be ghishshu, kamaan intu taḍullu fi afkaarkum van al ixlaaṣ wa_l galib an naḍiif al fi_l Masiiḥ. Vashaan iza waaḥid ja leekum wa bibashshir be Yasuuv taani, gheer al bashsharnaakum beehu, intu titḥammalu da kwaiyis. Walla iza intu tagbalu ruuḥ taani min ar ruuḥ al gibiltuuhu, walla injiil muxtalif min al gibiltuuhu, intu titḥammalu da kwaiyis. Wa ana aḥsib nafsi maa naagiṣ fi shi le_r rusul al akbar deel. Wa law ana maa shaaṭir fi_l kalaam, ana vindi mavrifa. Wa niḥna warreenaakum da fi kullu ṭariiga wa fi kullu ḥaaja. (?) Wa yimkin kaanat xaṭiyya leiya vashaan nazzalta nafsi valashaan arfavkum lamma bashshartakum be injiil Allaah majjaanan? Ana saragta min kanaayis taanyiin wa kunta baaxud ujra minnahum fishaan axdimkum. Wa lamma kunta mavaakum wa kaan vindi iḥtiyaaj, maa bigiit ḥimil le aiyi waaḥid, valashaan al axwaan aj jo min Makiduuniyya addu le iḥtiyaaji. Ḥafaẓta nafsi vashaan maa bakuun ḥimil leekum fi aiya ḥaaja, wa bastamirr kida. Wa zei ḥagg al Masiiḥ fiyya, wa laa waaḥid fi maḥallaat Axaaya biwaggif faxri. Le shinu? Valashaan maa baḥibbkum? Allaah biyavrif ana baḥibbkum! Wa laakin al ḥaaja_l bavmila, bavmila vashaan awaggif deel al bishkuru nufuusum wa biguulu hum bishtaghilu zei maa niḥna nashtaghil. Vashaan rujaal zei deel rusul kaḍḍaabiin, shaghghaaliin al bighishshu, wa yaghayyiru shaklahum le shakal rusul al Masiiḥ. Maa tistaghrubu! Vashaan ash Sheeṭaan nafsu bighayyir nafsu le malaak nuur. Wa kida, maa ḥaaja kabiira iza xaddaamiinu kamaan yaghayyiru shaklahum zei xaddaamiin le_l birr. Wa aaxirum bikuun ḥasab avmaalum. Wa taani marra baguul, maa taxalli waaḥid yaftakir ana ghashiim. Wa illa, agbaluuni zei zool ghashiim vashaan ana kamaan ashkur nafsi shwaiya. Lamma atkallam wa ashkur nafsi, maa batkallam zei ar Rabb laakin zei al ghashiim. Valashaan naas kutaar bishkuru nufuusum zei maa naas ad dunya bisawwu, ana kamaan bashkur nafsi. Vashaankum titḥammalu al baliidiin be faraḥ, valashaan intu naas faahmiin. Vashaankum taaxuduuhu be_ṣ ṣabr min az zool al yavmilkum vabiid, wa min az zool al yaakulkum wa yasrig minnakum, wa min az zool al yitkabbar valeekum, wa min az zool al yaḍrubkum vala wushuushkum. Wa baguul da be xajal, zei maa kunna ḍaviifiin. Laakin iza aiyi waaḥid vindu shujaava vashaan yashkur nafsu, ana kamaan vindi shujaava, vashaan ashkur nafsi. Wa taani marra ana batkallam zei al ghashiim. Hum naas Vibraani? Ana kamaan. Hum awlaad Israa’iil? Ana kamaan. Hum awlaad Ibraahiim? Ana kamaan. Hum xaddaamiin al Masiiḥ? Ana aḥsan. Batkallam zei al majnuun. Ana tivibta ziyaada katiir, jaladooni aktar, kunta fi_s sijin marraat aktar, wa fi xaṭar al moot marraat katiira. Gibilta min al Yahuud xamsa marraat arbaviin jalid illa waaḥid. Ḍarabooni be_l vaṣaayaat talaata marraat, ramu_l ḥujaar valeiya marra, al murkab inkasarat wa ana fiiha talaata marraat, kunta leel wa nahaar foog al baḥar. Saafarta marraat katiira. Kunta fi xaṭar min al baḥar, fi xaṭar min ḥaraamiyya, fi xaṭar min naas baladi, fi xaṭar min al umam, fi xaṭar fi_l madiina, fi xaṭar fi_l xala, fi xaṭar fi_l baḥar, fi xaṭar min axwaan kaḍḍaabiin. Fi shughl wa tavb, kunta biduun noom marraat katiira, fi juuv wa vaṭash, ṣumta marraat katiira, kunta bardaan wa varyaan. Wa foog kullu da, al ḥaajaat al min barra, kullu yoom ana tiḥit ḥimil al ihtimaam be kull al kanaayis. Minu bikuun ḍaviif wa ana maa ḍaviif? Minu yagav fi_l xaṭiyya wa ana maa aḥrag fi juwwa nafsi? Iza laazim ashkur nafsi, ana bashkur nafsi van al ḥaajaat al bitwarri keef ana ḍaviif. Allaah Abu_r Rabb Yasuuv, al mubaarak le_l abad, yavrif ana maa bakaḍḍib. Fi Dimashk, al mudiir bitaav Malik Al Ḥaarit kaan yaḥras madiinat Dimashk vashaan yagbuḍ valeiya. Laakin nazzalooni min shubbaak min al ḥeeṭa fi guffa kabiira, wa xalaṣta minnu. Ana laazim ashkur nafsi wa law maa fih faaida fiihu. Ana baji le ru’ya wa axbaar min ar Rabb. Bavrif raajil fi_l Masiiḥ gubbaal arbavṭashar sana, masakoohu wa axadoohu le_s sama at taalta. Iza hu kaan fi_j jism walla barra min aj jism, ana maa bavrif, Allaah biyavrif. Wa bavrif ’an ar raajil da, axadoohu le_j Janna. Iza hu kaan fi_j jism walla barra min aj jism, maa bavrif. Allaah yavrif da. Wa hu simiv kilmaat al maa nagdar nitkallam beeha, wa_z zool maa vindu izin yitkallam beeha. Wa bashkur nafs ar raajil zei da, laakin maa bashkur nafsi illa vashaan awarri nafsi ḍaviif. Vashaan iza vaawiz ashkur nafsi, maa bakuun ghashiim, valashaan baguul al ḥagg. Laakin abeet asawwi kida, valashaan waaḥid maa yaftakir fiyya foog maa hu bishuuf fiyya wa bismav minni. Wa valashaan maa baftakir van nafsi ana zool kabiir be sabab ar ru’ya di_l vaẓiima jiddan, addaani shook fi jismi. Wa_sh shook da kaan murassal min ash Sheeṭaan vashaan yavazzibni fishaan maa arfav nafsi katiir. Wa ana ṭalabta min ar Rabb talaata marraat vashaan yaaxudu minni. Laakin hu gaal leiya, “Nivmati kifaaya leek, vashaan guwwati bitkuun kaamla fi_ḍ ḍuvf.” Valashaan kida, be faraḥ katiir baḥmad ḍavfaati, valashaan guwwat al Masiiḥ taghaṭṭiini. Valashaan kida, bakuun mabsuuṭ min aḍ ḍavfaat wa_sh shataayim wa_l atvaab wa_ṭ ṭuruud wa_ṣ ṣavuubaat fishaan al Masiiḥ. Vashaan kullu wakit lamma akuun ḍaviif, fi_l wakit da, ana gawwi. Ana bigiit ghashiim. Laakin intu jabartuuni le da wa intu laazim taḥmaduuni. Wa law ana mush ḥaaja, ana maa naagiṣ fi aiyi shi le_r rusul al akbar. Be_l ḥagg ana vamalta fi wasiṭkum valaamaat ar rasuul be kullu ṣabr, al valaamaat, wa_l vajaayib, wa_l guwwaat. (?) Wa fi aiyi shi kuntu naagṣiin van al kanaayis at taanyiin illa vashaan ana maa kunta ḥimil leekum? Aghfiru leiya al xaṭiyya di. Shuufu, ana mustavidd azuurkum le taalit marra. Wa maa bakuun ḥimil leekum, valashaan ana maa vaawiz ḥaajaatkum, laakin vaawizkum. Vashaan al awlaad maa laazim yajahhizu le waalideenum, laakin al waalideen le awlaadum. Wa ana be kullu faraḥ aṣruf guruushi wa nafsi fishaan nufuuskum. Iza ḥabbeetkum aktar, intu taḥibbuuni agall? Xalli da yakuun kida, ana maa kunta ḥimil leekum. Wa laakin kunta bashtaghil be_l ghishsh wa masaktakum be_l ghishsh! (?) Ana ṭamavta fiikum be aiyi waaḥid min ar rujaal ar rassalta leekum? Ana ṭalabta le Tiiṭus yamshi leekum, wa rassalta mavaahu al axu Tiiṭus. Tiiṭus ṭamav fiikum? Niḥna maa masheena be ruuḥ waaḥid? wa tibivna ṭariig waaḥid? (?) Wa taftakiru kull al wakit da niḥna binavmil nufuusna baarriin giddaamkum? Niḥna nitkallam giddaam Allaah fi_l Masiiḥ, laakin, yaa maḥbuubiin, binavmil kullu ḥaaja, vashaan nagawwiikum. Ana baxaaf lamma baji leekum maa balgaakum zei maa ana vaawiz, wa intu maa talguuni zei maa intu vaawziin. Ana baxaaf ’innu bitkuun beenkum shaklaat wa ḥasad wa zavl wa ingisaamaat wa shataayim wa waswasa wa kibir wa dawsha. Wa ana baxaaf lamma baji leekum taani marra, Ilaahi binazzilni giddaamkum. Wa bakuun ḥaznaan vala naas kutaar al vamalu xaṭiyya gubbaal da, wa maa taabu van al ḥaajaat al vamalooha min an najaasa wa_z zina wa_s safaaḥa. Di al marra_t taalta aji leekum. Kullu kilma be xashm shaahideen walla talaata takuun saabita. Ana gubbaal da ḥazzarta deel al kaanu biyavmilu xaṭiyya lamma kunta mavaakum. Wa taani marra wa ana mush mavaakum baḥazzirum wa baḥazzir kull at taanyiin kamaan. Wa lamma barjav leekum, ana maa barḥam deel al biyavmilu xaṭiyya. Vashaan intu taṭlubu beyyina ’innu_l Masiiḥ bitkallam fiyya. Wa huwa maa ḍaviif fi vamalu mavaakum, laakin huwa gawwi fiikum. Wa be_l ḥagg huwa inṣalab fi ḍuvf, laakin hu biviish be guwwat Allaah. Wa niḥna kamaan ḍaviifiin fiihu, wa laakin niḥna binviish mavaahu be gudrat Allaah vashaan naxdimkum. Avmilu imtiḥaan le nufuuskum. Intu vindakum iimaan? Jarribu nufuuskum. Maa bitavrifu Yasuuv al Masiiḥ fiikum? Illa iza wagavtu fi_l imtiḥaan. Ana vindi rajaa intu bitavrifu niḥna maa wagavna fi_l imtiḥaan. Wa niḥna naṣalli le Allaah vashaan intu maa tavmilu ḥaaja baṭṭaala. Wa da maa vashaan an naas bishuufu niḥna marreena be_l imtiḥaan. Laakin da vashaankum tavmilu kwaiyis, wa law niḥna bigiina zei al wagavu fi_l imtiḥaan. Vashaan niḥna maa nagdar navmil ḥaaja ḍidd al ḥagg, laakin fishaan al ḥagg. Vashaan niḥna mabsuuṭiin kullu wakit lamma nakuun ḍaviifiin wa intu takuunu gawwiyyiin. Wa naṣalli kamaan vashaan intu takuunu kaamiliin. Valashaan kida baktib da wa ana maa mavaakum, vashaan lamma baji, maa laazim akuun shadiid be ḥasab as sulṭa al addaaha leiya ar Rabb. Wa huwa addaani_s sulṭa di vashaan abniikum, mush vashaan axarribkum. Wa fi_l axiir, yaa axwaan, kuunu mabsuuṭiin. Kuunu kaamiliin, kuunu shujaavaan, fakkiru fikra waaḥda, viishu fi_s salaam. Wa Ilaah al maḥabba wa_s salaam yakuun mavaakum. Sallimu bavḍakum le bavḍ be salaam magaddas. Kullu_l giddiisiin yasallimu valeekum. Nivmat Rabbana Yasuuv al Masiiḥ wa maḥabbat Allaah wa sharikat ar Ruuḥ al Gudus yakuun mava kullukum. Min Buulus, hu rasuul, mush min an naas, wa laa be zool, laakin be Yasuuv al Masiiḥ wa Allaah al Abu al gawwamu min been al meyyitiin. Wa min kullu_l axwaan al mavaai, le kanaayis Ghalaaṭiyya. Nivma leekum wa salaam min Allaah al Abu wa Rabbana Yasuuv al Masiiḥ. Huwa adda nafsu fishaan xaṭaayaana, vashaan yafdiina min az zaman al haaḍir, al baṭṭaal, be ḥasab iraadat Ilaahna wa Abuuna. Leehu_l majd le_l abad. Aamiin. Ana bastaghrab vashaan intu be surva kadi tahrabu min an naadaakum be nivmat al Masiiḥ le injiil taani. Be_l ḥagg maa fih injiil taani. Laakin bavḍ min an naas yalaxbiṭkum, wa biduuru yaghayyiru injiil al Masiiḥ. Laakin, iza niḥna, walla malaak min as sama bashsharnaakum be injiil taani, al maa bashsharnaakum beehu, xalliihu yakuun malvuun. Zei maa gulta leekum gubbaal, hassav baguul taani marra, Iza waaḥid yabashshirkum be injiil taani al maa gibiltuuhu, xalliihu yakuun malvuun. (?) Hassav baṭlub akuun magbuul giddaam an naas, walla giddaam Allaah? Walla baṭlub ’an absiṭ an naas? Iza ana lissav absiṭ an naas, maa bakuun xaddaam le_l Masiiḥ. Axabbirkum, yaa axwaan, al injiil al bashshartakum beehu, mush min zool. Ana maa gibiltu min zool, walla itvallamta min zool, laakin gibiltu be ru’ya Yasuuv al Masiiḥ. Vashaankum simivtu be ṭariig ḥayaati gubbaal fi_d diin al Yahuudi, keef kunta baṭrud kaniisat Allaah be shidda, wa jarrabta axarriba. Wa kunta batgaddam fi diin al Yahuudi foog katiiriin min‐ḥaabi fi ummati, wa kunta ashadd minnahum fi_l ghiira fi vaadaat abahaati. Laakin Allaah, al ixtaarni min baṭun ummi, wa naadaani be nivmatu, kaan mabsuuṭ yawarri Ibnu fiyya, vashaan abashshir beehu been al umam. Wa fi_l wakit daak ana maa sa’alta aiyi zool yaddiini naṣiiḥa. Wa maa ṭalavta le Uurushaliim le_r rusul, al hum kaanu rusul min gabli. Laakin ṭawwaali masheet le bilaad al Varab. Wa bavd da rajavta le Dimashk. Wa bavd talaata siniin, ṭalavta le Uurushaliim vashaan azuur Buṭrus, wa gavadta mavaahu xamasṭaashar yoom. Wa maa shufta aiyi waaḥid min ar rusul illa Yavkuub, axu_r Rabb. Wa_l baktib leekum huwa giddaam Allaah, wa maa bakaḍḍib fiihu. Wa bavd da, jiit le bilaad Suuriyya wa Kilikiyya. Wa maa kunta mavruuf be_l washsh giddaam kanaayis al Yahuudiyya al fi_l Masiiḥ. Hum kaanu bismavu bass al biguul, “Al kaan biṭrudna min gubbaal, hassav bibashshir be_l iimaan al kaan bixarribu gubbaal.” Wa kaanu bimajjidu Allaah fiyya. Wa bavd arbavṭaashar sana, ṭalavta marra taanya le Uurushaliim mava Barnaaba, wa axadta mavaai Tiiṭus kamaan. Masheet valashaan Allaah warraani be ru’ya. Wa vallamtahum al injiil al babashshir beehu been al umam. Laakin vamalta da baraai giddaam al muḥtarmiin, min xoof yimkin ana bajri, walla kunta jareet biduun faaida. Laakin Tiiṭus, al kaan mavaai, wa huwa Griigi, maa jabaroohu yakuun muṭahhar. Wa laakin kaanu fih axwaan kaḍḍaabiin daxalu beenana be_s sirr. Wa hum indassu vashaan yaḥrasu be_s sirr ḥurriyyatna al vindana fi_l Masiiḥ Yasuuv, vashaan yavmiluuna vabiid. Wa maa simivna leehum wa laa saava, vashaan naḥfaẓ leekum ḥagg al injiil. Wa laakin al muḥtarmiin maa zaadu wa laa shi le bishaarti. Wa_l muḥtarmiin kaanu shinu maa bihimmni, vashaan Allaah maa bishuuf al wushuush. Be_l vaks, hum shaafu Allaah addaani xidmat bishaarat al injiil le_l maa muṭahhar, zei maa hu adda Buṭrus xidmat bishaarat al injiil le_l muṭahhar. Vashaan huwa, al vamal fi Buṭrus vashaan yakuun rasuul le_l muṭahhar, vamal fiyya kamaan vashaan akuun rasuul le_l umam. Wa Yavkuub wa Buṭrus wa Yuuḥanna, wa hum al muḥtarmiin zei vimdaan, addaani ana wa Barnaaba yamiin ash sharika, lamma virfu_n nivma al addaani Allaah. Hum ittafagu niḥna namshi le_l umam wa hum le_l muṭahhar. Hum ṭalabu minnana bass nitzakkar al masaakiin. Wa da be zaatu kunta mustavidd asawwiihu. Laakin lamma Buṭrus ja le Anṭaakiya, ana vaakastu le washshu, vashaan al ḥagg kaan valeehu. Vashaan gubbaal maa bavḍ min ar rujaal jo min Yavkuub, hu kaan yaakul mava_l umam. Laakin lamma hum wiṣlu, kaan yamrug minnahum wa yafarrig nafsu, vashaan xaaf minnahum al muṭahhariin. Wa baagi_l Yahuud ishtaraku mavaahu fi_n nifaag, ḥatta saagu Barnaaba le nifaagum. Wa lamma shuftum maa maashiin dughri be ḥasab ḥagg al injiil, gulta le Buṭrus giddaam kullahum, “Inta Yahuudi wa taviish zei al umam, wa maa zei al Yahuud. Le shinu tajbur al umam yaviishu zei al Yahuud?” Niḥna be_l wilaada Yahuud, wa niḥna maa min al umam xaaṭyiin. Wa binavrif az zool maa yitbarrar be avmaal al gaanuun, laakin be_l iimaan be Yasuuv al Masiiḥ. Niḥna kamaan aamanna be Yasuuv al Masiiḥ vashaan nitbarrar be_l iimaan be_l Masiiḥ, mush be avmaal al gaanuun. Valashaan wa laa waaḥid yitbarrar be avmaal al gaanuun. Wa laakin iza niḥna naṭlub nitbarrar fi_l Masiiḥ wa yalguuna niḥna kamaan xaaṭyiin, (?) da yavni al Masiiḥ yaxdim al xaṭiyya? Mush mumkin! Wa iza kaan abni marra taanya al xarabtu, awarri nafsi muxaalif al gaanuun. Vashaan be_l gaanuun ana mutta le_l gaanuun, vashaan aviish le Allaah. Inṣalabta mava_l Masiiḥ. Wa ana maa baviish taani, laakin al Masiiḥ, huwa biviish fiyya. Wa_l ḥayaat al baviisha hassav fi_j jisim, baviisha fi_l iimaan be Ibn Allaah al ḥabbaani, wa adda nafsu fishaanni. Ana maa barfuḍ nivmat Allaah, vashaan iza_l birr be_l gaanuun, al Masiiḥ maat biduun faaida. Yaa naas Ghalaaṭiyya al baliidiin! Minu saḥarkum? Intu_l giddaam vuyuunkum Yasuuv al Masiiḥ kaan muṣawwar beenkum maṣluub. Baduur atvallam minnakum da bass. Gibiltu_r Ruuḥ be avmaal al gaanuun? walla be xabar al iimaan? Kida intu baliidiin gadur da? Bavd maa ibtadeetu be_r Ruuḥ, hassav bitkammalu be_j jisim? Tivibtu gadur da biduun faaida? Iza be_l ḥagg yakuun biduun faaida. Al biddiikum Ruuḥu wa biyavmil vajaayib beenkum, hu biyavmilu valashaan intu taḥfaẓu_l gaanuun walla vashaan bit’aaminu as simivtuuhu? Wa kida, “Ibraahiim aaman be Allaah, wa daak itḥasab leehu birr.” Valashaan kida, afhamu, deel al bi’aaminu, hum awlaad Ibraahiim. Al Kitaab itgaddam wa shaaf ’an Allaah yabarrir al umam be_l iimaan. Wa bashshar Ibraahiim min gubbaal wa gaal, “Kullu_l umam yakuunu mubaarakiin fiik.” Valashaan kida, hum al vindahum iimaan, yitbaaraku mava Ibraahiim al mi’aamin. Kullu_l bittakilu vala avmaal al gaanuun, hum tiḥit lavna. Vashaan maktuub, “Malvuun kullu waaḥid maa yistamirr fi kullu_l maktuub fi Kitaab al Gaanuun vashaan yavmil beehu.” Wa hassav baayin wa laa waaḥid yitbarrar giddaam Allaah be_l gaanuun. Vashaan, “Al baarr biviish be_l iimaan.” Al gaanuun mush min al iimaan. Be_l vaks, “Az zool al bivmil al ḥaajaat di, biviish beeha.” Al Masiiḥ fadaana min lavnat al gaanuun, valashaan huwa biga lavna fishaanna. Valashaan maktuub, “Malvuun kullu waaḥid itvallag vala shajara.” Hu fadaana vashaan barakat Ibraahiim takuun le_l umam fi_l Masiiḥ Yasuuv, vashaan nagbal wavad ar Ruuḥ be_l iimaan. Yaa axwaan, baguul leekum masal min ḥayaat az zool. Maa fih insaan yagdar yawaggif walla yaziid vala ittifaag az zool al kaan masabbat. Allaah wavad Ibraahiim wa waladu. Wa_l Kitaab maa biguul, “Wa le_l awlaad,” yavni le naas katiiriin, laakin, “Wa le waladak,” yavni le waaḥid, al huwa_l Masiiḥ. Wa baguul da: Allaah min gubbaal vamal ittifaag wa wavad yaḥfaẓu. Al gaanuun aj ja bavd urbuvmiyya wa talaatiin sana, maa bigdar yabaṭṭil al ittifaag daak, wa kida yasawwi_l wavad biduun faaida. Vashaan iza kaan al miiraat be_l gaanuun, maa bitkuun bavd da be_l wavad. Laakin Allaah addaaha le Ibraahiim be_l wavad. Valashaan kadi le shinu al gaanuun? Allaah zaadu be sabab az zunuub, lighaayat maa al Walad al huwa wavad beehu yaji. Al gaanuun ja be tartiib malaaika vala iid wasiiṭ. Wa maa fih iḥtiyaaj le wasiiṭ, lamma yakuun fih zool waaḥid. Wa Allaah waaḥid. Valashaan kida, al gaanuun ḍidd wuvuud Allaah? Abbadan! Iza Allaah kaan adda gaanuun gidir yaddi ḥayaat, be_l ḥagg al birr kaan ja be_l gaanuun. Wa laakin al Kitaab ḥabas kullu_d dunya tiḥit guwwat al xaṭiyya. Wa kaan kida vashaan yaddi_l ḥaaja al hu wavad beeha be iimaan be Yasuuv al Masiiḥ, le_l mi’aaminiin. Wa laakin gubbaal maa_l iimaan ja, niḥna kunna maḥfuuẓiin tiḥit al gaanuun, wa magfuul valeena ḥatta_l iimaan aj jaai yaẓhar. Wa kida al gaanuun kaan muvallimna al biguudna le_l Masiiḥ, vashaan nitbarrar be_l iimaan. Wa laakin bavd maa ja al iimaan, niḥna bavd da mush tiḥit muvallim al gaanuun. Vashaan kullukum awlaad Allaah be_l iimaan be_l Masiiḥ Yasuuv. Vashaan kullukum al itvammadtu le_l Masiiḥ, libistu_l Masiiḥ. Wa kida, maa fih Yahuudi walla Griigi. Maa fih vabd walla ḥurr. Maa fih raajil walla mara. Vashaan kullukum waaḥid fi_l Masiiḥ Yasuuv. Iza kaan intu le_l Masiiḥ, kida intu awlaad Ibraahiim, wa wurraat be ḥasab al wavad. Wa baguul kamaan, maa daam al walad al bigbal maal abuuhu lissav ṣaghaiyir, maa fih farig beenu we been al vabd, maa ’innu hu siid kullu ḥaaja. Wa laakin huwa tiḥit iideen al ḥaarisiin wa_l wukalaa le_l wakit abuuhu ixtaar leehu. Wa kida niḥna kamaan, lamma kunna awlaad ṣughaar, vamaloona vabiid le gawaaniin ad dunya. Laakin lamman al wakit kaan malyaan, Allaah rassal Ibnu mawluud min mara, mawluud tiḥit al gaanuun. Vashaan yafdi deel at tiḥit al gaanuun vashaan nabga awlaad. Valashaan intu awlaad, Allaah rassal Ruuḥ Ibnu le guluubna, al bikoorik, “Abba, yavni Yaa Abuui.” Vashaan kida, inta bavd da mush vabd, laakin ibn. Wa iza kaan ibn, inta kamaan waaris be Allaah. Min gabil, lamma maa kuntu tavrifu Allaah, kuntu vabiid le aaliha be ṭabiiva mush aaliha. Laakin hassav intu tavrifu Allaah, walla be_l aktar, Allaah yavrifkum. Keef tarjavu le_l gawaaniin aḍ ḍaviifa wa_l miskiina? Bitduuru takuunu vabiid leeha marra taanya? Intu bitaḥfaẓu_l aiyaam wa_sh shuhuur wa_l wakit wa_s siniin. Baxaaf ana tivibta fiikum biduun faaida. Aṭlub minnakum, yaa axwaan, kuunu zeiya, vashaan ana kamaan bigiit zeiyakum. Intu maa ẓalamtuuni fi shi. Zei maa tavrifu, be sabab vaya fi_j jisim, ana bashshartakum be_l injiil fi_l awwal. Wa maa ’innu maraḍi kaan tajriba leekum, maa kuntu mitkabbiriin valeiya walla kirihtuuni, laakin gibiltuuni zei malaak min Allaah, zei al Masiiḥ Yasuuv nafsu. Kuntu mabsuuṭiin katiir! Maalkum? Ash‐had leekum, law gidirtu, kuntu ṭallavtu vuyuunkum wa addeetuuha leiya. (?) Hassav bigiit vadu leekum vashaan kallamtakum al ḥagg? An naas deel ghayyuuriin valeekum, wa_l ghiira di maa kwaisa. Hum daayiriin yafarriguukum vanna niḥna, vashaan intu takuunu ghayyuuriin valeehum. Al ghiira daaiman kwaiyis lamma al fikr minnu kwaiyis, wa mush fi_l wakit al bakuun mavaakum bass. Yaa awlaadi, zei al umm lamma talid, ana atvab nafs al wajav ḥatta_l Masiiḥ yitṣawwar fiikum. Kunta baduur akuun mavaakum hassav wa aghayyir ṣooti, vashaanni mitḥayyir fiikum. Guulu leiya, intu_l vaawziin takuunu tiḥit al gaanuun. Maa bitasmavu_l gaanuun biguul shinu? Vashaan maktuub, Ibraahiim kaan vindu waladeen, waaḥid min al xaddaama, wa_t taani min al ḥurra. Wa laakin waladu_l min al xaddaama itwalad be ḥasab aj jisim, wa waladu_l min al ḥurra itwalad be ḥasab al wavad. Wa kullu daak masal, vashaan al itneen niswaan deel, hum ittifaageen. Al waaḥid min jabal Siina, wa yalid le_l vubuudiyya, wa huwa Haajar. Haajar yavni jabal Siina fi bilaad al Varab. Wa huwa zei Uurushaliim al fih hassav. Valashaan hiya wa awlaada, hum vabiid. Laakin Uurushaliim al fih foog, hiya ḥurra, wa hiya umm kulluna. Vashaan maktuub, “Afraḥi, yaa vaagir, al maa bitalid. Inti, al maa tivibti fi_l wilaada, kooriki min al faraḥ. Vashaan al xallooha baraaha vindaha awlaad aktar min awlaad al itzawwajat.” Hassav intu, yaa axwaan, zei Is‐ḥaag, awlaad al wavad. Laakin zei maa kaan fi_l wakit daak, al itwalad ḥasab aj jisim gaawam al itwalad ḥasab ar Ruuḥ. Wa hassav bikuun kida kamaan. Laakin al Kitaab biguul shinu? “Aṭrud al xaddaama wa walada, vashaan walad al xaddaama maa biyaaxud shi mava walad al ḥurra.” Valashaan kida, yaa axwaan, niḥna mush awlaad al xaddaama, laakin awlaad al ḥurra. Vashaan al Masiiḥ ḥarrarna be_l ḥurriyya di, kuunu saabitiin fiiha, wa maa tarjavu taṭiivu le niir al vubuudiyya. Shuufu! Ana Buulus baguul leekum, ’in ṭahharookum, al Masiiḥ maa vindu faaida leekum. Wa ash‐had kamaan le kullu zool muṭahhar, hu laazim yaṭiiv al gaanuun kullu. Intu_l vaawziin titbarraru be_l gaanuun, gaṭavookum min al Masiiḥ, wa wagavtu min an nivma. Vashaan niḥna be_r Ruuḥ, be_l iimaan, nistanna rajaa al birr. Vashaan fi_l Masiiḥ Yasuuv, aṭ ṭahuur maa leehu faaida, walla_l maa muṭahhar, laakin al iimaan al bishtaghil be_l maḥabba. Kuntu bitajru kwaiyis. Minu waggafkum ḥatta maa taṭiivu_l ḥagg? Al vamal da mush min al binaadiikum. Xamiira ṣaghaira tashtaghil fi kullu_l vajiin. Ana mittakil valeekum fi_r Rabb, intu maa bitaftakiru ḥaaja taanya. Aiyi zool al yalaxbiṭkum, maashi yitḥammal al ḥukm. Laakin ana, yaa axwaan, iza kaan lissav banaadi be_ṭ ṭahuur, le shinu lissav biṭruduuni? Fi_l ḥaala diik, vatrat aṣ ṣaliib faatat. Ana vaawiz al yaṭahhiruukum, yagṭavu nufuusum kamaan! Yaa axwaan, Allaah naadaakum le_l ḥurriyya. Laakin maa tasawwu_l ḥurriyya furṣa le_j jisim, laakin axdimu bavḍakum bavḍ be_l maḥabba. Vashaan kull al gaanuun yatimm fi kilma waaḥda, “Ḥibb gariibak zei nafsak.” Wa iza tavuḍḍu wa tablavu bavḍakum bavḍ, shuufu vashaan maa taxarribu bavḍakum bavḍ. Vashaan kida baguul, amshu be_r Ruuḥ, wa kida maa bitkammilu shahwaat aj jisim. Vashaan shahwaat aj jisim tavaakis ar Ruuḥ, wa_r Ruuḥ yavaakis aj jisim. Al itneen deel yavaakisu, waaḥid minnahum vala_t taani, ḥatta maa tavmilu_l vaawziinu. Laakin iza kaan ar Ruuḥ yaguudkum, intu maa tiḥit al gaanuun. Wa avmaal aj jisim beyyina, wa hiya az zina, wa_n najaasa, wa_s safaaḥa, wa vibaadat al aṣnaam, wa_s saḥar, wa_l vadaawa, wa_l xuṣuuma, wa_l ḥasad, wa_l ghaḍab, wa maḥabbat an nafs, wa_sh shaklaat, wa_l agsaam, wa_ṭ ṭamav, wa_s sukr, wa_l ḥaflaat al baṭṭaala, wa ḥaajaat zei di. Aḥazzirkum minnaha kamaan, zei maa ḥazzartakum gubbaal da. Al bivmilu ḥaajaat zei di, maa biyoorasu malakuut Allaah. Laakin tamar ar Ruuḥ, huwa al maḥabba, wa_l faraḥ wa_s salaam, wa_ṣ ṣabr, wa_r raḥma, wa_ṣ ṣalaaḥ, wa_l amaana, wa_l wadaava, wa masik an nafs. Wa maa fih gaanuun ḍidd ḥaajaat zei di. Laakin an naas, bituuv al Masiiḥ Yasuuv, ṣalabu_j jisim mava_l ḥubb wa_sh shahwaat. Iza naviish be_r Ruuḥ, xalluuna namshi kamaan be ḥasab ar Ruuḥ. Waajib valeena ’an maa nashkur nufuusna, walla nazavvil bavḍana bavḍ, walla naḥsud bavḍana bavḍ. Yaa axwaan, iza az zanb masak be waaḥid, an naas ar ruuḥiyyiin beenkum yarajjivuuhu be ruuḥ al wadaava. Laakin shuuf nafsak. Yimkin inta kamaan takuun mujarrab. Shiilu_l aḥmaal bavḍakum bavḍ, wa kida takammil gaanuun al Masiiḥ. Wa iza waaḥid yaftakir nafsu ḥaaja, wa hu maa ḥaaja, hu bighishsh nafsu. Laakin xalli kullu waaḥid yamtaḥin al vamal bitaavu. Wa bavd da bigdar yashkur nafsu bass, wa mush waaḥid taani. Vashaan kullu waaḥid bishiil al ḥimil bitaavu. Xalli aiyi waaḥid al bitvallam al kilma yaddi juz le muvallimu min kullu_l ḥaajaat al kwaisa. Maa taghishshu nufuuskum. Waaḥid maa bigdar yaḍḥak vala Allaah. Ash shi al bizravu_z zool, hu bilimmu kamaan. Vashaan al bizrav le jismu, huwa min jismu bilimm al xaraab. Wa_l bizrav le_r Ruuḥ bilimm al ḥayaat al abadiyya. Wa maa nakuun tavbaaniin fi vamal al xeer, vashaan binlimm fi wakit al ḥaṣaad iza maa nakuun biduun rajaa. Valashaan kida, navmil al xeer le kullu_n naas, zei maa vindana furṣa, wa foog kullu shi, le ahl al iimaan. Shuufu be aiyi ḥuruuf kabiira baktib leekum be iidi! Kullu_l biduuru yavmilu manẓar samiḥ fi_j jisim yajburuukum takuunu muṭahhariin, ḥatta_n naas maa yaṭruduuhum fishaan ṣaliib al Masiiḥ. Vashaan al muṭahhariin, hum nufuusum, maa biḥfaẓu_l gaanuun. Laakin hum vaawziinkum takuunu muṭahhariin vashaan yamajjidu jisimkum. Xalliihu yakuun baviid minni ’an afxur be ḥaaja, illa be ṣaliib Rabbana Yasuuv al Masiiḥ al beehu ad dunya inṣalab leiya, wa ana le_d dunya. Vashaan fi_l Masiiḥ Yasuuv aṭ ṭahuur maa leehu faaida, walla_l maa muṭahhar, laakin al xaliiga aj jadiida. As salaam wa_r raḥma vala kullu_n naas al bimshu be ḥasab al gaanuun da, wa vala Israa’iil Allaah. Min al wakit da, waaḥid maa yatavvibni aktar, vashaanni shaayil fi jismi valaamaat ar Rabb Yasuuv. Nivmat Rabbana Yasuuv al Masiiḥ mava ruuḥkum, yaa axwaan! Aamiin. Min Buulus rasuul Yasuuv al Masiiḥ be iraadat Allaah, le_l giddiisiin al fi Afasus wa_l mi’aaminiin be_l Masiiḥ Yasuuv. Nivma leekum wa salaam min Allaah Abuuna wa_r Rabb Yasuuv al Masiiḥ. Mubaarak Abu Rabbana Yasuuv al Masiiḥ al baarakna be kullu baraka ruuḥiyya fi_l maḥallaat al fi_s sama fi_l Masiiḥ. Vashaan hu ixtaarna min gubbaal xaliigat ad dunya vashaan nakuun giddiisiin wa biduun loom giddaamu. Wa fi_l maḥabba, ixtaarna min gubbaal vashaan yavmilna awlaad le nafsu be Yasuuv al Masiiḥ, ḥasab faraḥu wa iraadatu. Vashaan naḥmad majd nivmatu, al addaaha leena majjaanan fi_l Maḥbuub. Wa fiihu vindana_l fidaa be dammu, ghufraan al xaṭaaya, be ḥasab ghina nivmatu. Wa huwa kattar leena nivmatu be kullu ḥikma wa fahm. Wa hu fahhamna sirr iraadatu ḥasab faraḥu aj jahhazu fi_l Masiiḥ. Wa Allaah bikammil tartiibu lamma_z zaman yakuun tamaam, vashaan yalimm kullu shi al fi_s sama wa_l vala_l arḍ vashaan yakuun waaḥid fi_l Masiiḥ. Wa fiihu vindana miiraat wa hu ixtaarna fiihu min gubbaal ḥasab tartiibu, huwa al yavmil kullu shi zei fikr iraadatu. Valashaan niḥna al fi_l awwal xaṭṭeena rajaana fi_l Masiiḥ, nakuun le ḥamd majdu. Wa intu kamaan ittakaltu vala_l Masiiḥ lamma simivtu kilmat al ḥagg, injiil xalaaṣkum. Wa lamma aamantu beehu, Allaah xaṭṭ valeekum xitim, ar Ruuḥ al Gudus, al wavad beehu. Wa huwa varbuun miiraatna le fidaa mulku, le ḥamd majdu. Valashaan kida, ana kamaan lamma simivta be iimaankum be_r Rabb Yasuuv, wa maḥabbatkum le kull al giddiisiin, maa baṭṭalta addi_sh shukr fishaankum wa atzakkarkum fi ṣalawaati. Vashaan Ilaah Rabbana Yasuuv al Masiiḥ, Abu_l majd, yaddiikum ruuḥ al ḥikma wa ru’ya vashaan tavrifu mavrifa kaamla. Wa baṣalli vashaan afkaarkum bikuunu maftuuḥiin le nuuru, valashaan tavrifu_r rajaa al huwa ixtaarkum leehu, wa tavrifu ghina majd miiraatu fi_l giddiisiin. Wa baṣalli vashaankum tavrifu guwwatu_l kabiira leena. Wa_l guwwa di foog kullu shi wa bitsaavidna al mi’aaminiin. Wa di nafs al guwwa_l hu vamal fi_l Masiiḥ lamma hu gawwamu min been al meyyitiin, wa addaahu_l kursi van yamiinu fi_l maḥallaat al fi_s sama. Wa huwa foog kullu riyaasa wa sulṭa wa guwwa wa mamlaka wa kullu ism al bidduuhu le_n naas, mush fi_z zaman da bass, laakin fi_j jaai kamaan. Wa Allaah xaṭṭ kullu shi tiḥit kirveehu, wa vamalu raas foog kullu shi le_l kaniisa. Wa_l kaniisa jismu al itmala beehu, wa huwa al yamla kullu shi fi kullu makaan. Wa intu kuntu meyyitiin be_z zunuub wa_l xaṭaaya. Wa intu masheetu fiiha min gubbaal, ḥasab ṭurug ad dunya di, ḥasab ra’iis sulṭat al hawa, ar ruuḥ al bishtaghil hassav fi_n naas al maa biṭiivu. Wa kulluna vishna beenum fi_z zaman al faat fi shahwaat jisimna. Wa kunna binavmil iraadat aj jism wa_l afkaar. Wa kunna be_ṭ ṭabiiva awlaad al ghaḍab zei an naas at taanyiin kamaan. Laakin Allaah, valashaan huwa ḥabbaana be maḥabba vaẓiima wa huwa ghani fi_r raḥma, vamalna ḥaiyiin mava al Masiiḥ lamma kunna meyyitiin be_l xaṭaaya. Vashaan be_n nivma intu muxallaṣiin. Wa Allaah gawwamna mava_l Masiiḥ, wa vamalna nagvud mavaahu fi_l maḥallaat al fi_s sama fi_l Masiiḥ Yasuuv. Hu vamal da vashaan yawarri fi_z zaman aj jaai, ghina nivmatu_l akbar be raḥmatu valeena fi_l Masiiḥ Yasuuv. Valashaan be_n nivma intu muxallaṣiin be_l iimaan. Wa daak mush minnakum. Huwa hadiyyat Allaah, mush min avmaal, vashaan waaḥid maa yashkur nafsu. Valashaan niḥna shughl Allaah, wa huwa xalagna fi_l Masiiḥ Yasuuv vashaan navmil avmaal kwaisa, aj jahhaza Allaah min gubbaal vashaan navmila. Valashaan kida, itzakkaru intu kuntu min gubbaal min al umam ḥasab aj jisim. Wa_l yasammuuhum muṭahhariin be da al mavmuul fi_j jisim be_l iideen, hum yasammuukum maa muṭahhariin. Vashaan intu kuntu fi_l wakit daak biduun al Masiiḥ, ghariibiin van ahl Israa’iil, ghariibiin van ittifaagaat al wavad, biduun rajaa wa biduun Allaah fi_d dunya. Laakin hassav fi_l Masiiḥ, intu al kuntu baviidiin bigiitu gariibiin be damm al Masiiḥ. Vashaan huwa salaamna, wa huwa vamal al Yahuud wa_l umam waaḥid, wa kassar al ḥeeṭa_l fi wasiṭ, al kaanat tagassim beenana. wa fi jismu baṭṭal al vadaawa, al kaan fi_l gaanuun mava awaamiru wa tartiibaatu. Wa hu vamal da valashaan yaxlug fi nafsu, min al itneen waaḥid insaan jadiid, wa kida biyavmil salaam. Valashaan yavmil al itneen aṣ‐ḥaab mava Allaah fi jisim waaḥid be_ṣ ṣaliib. Wa be_ṣ ṣaliib, hu katal al vadaawa beenum. Wa hu ja wa bashsharkum be salaam, leekum al baviidiin wa_l gariibiin. Wa beehu, niḥna_l itneen vindana gubuul le_l Abu be Ruuḥ waaḥid. Wa valashaan kida, bavd da intu mush ghariibiin wa naas min barra, laakin muraaḥ waaḥid mava al giddiisiin wa avḍaa ahl beet Allaah. Wa hu banaakum vala asaas ar rusul wa_l anbiya, wa Yasuuv al Masiiḥ nafsu, al ḥajar, al huwa raas ar rukn. Wa fiihu kullu_l buna yabni sawa, wa yakbar vashaan yakuun beet magaddas fi_r Rabb. Wa intu kamaan, hu yabniikum sawa fiihu vashaan takuunu maskan Allaah fi_r Ruuḥ. Wa be_s sabab da, ana, Buulus, maḥbuus al Masiiḥ Yasuuv fishaankum, yaa umam. Iza simivtu be_l ḥagg van tartiib nivmat Allaah, al hu addaahu leiya fishaankum. Keef huwa xabbarni be ru’ya van as sirr, zei maa katabta gubbaal da be kilmaat galiila. Wa lamma intu tagru da, bitagdaru tafhamu mavrifati fi sirr al Masiiḥ. Wa maa xabbar beehu le_n naas fi zaman taani zei maa warraahu hassav le rusulu_l giddiisiin wa anbiyaahu be_r Ruuḥ. Wa da huwa as sirr, ’innu_l umam yashtariku sawa fi_l miiraat, wa hum avḍaa sawa fi jisim waaḥid. Wa yashtariku sawa fi_l wavad fi_l Masiiḥ Yasuuv be_l injiil. Ana bigiit xaddaam le_l injiil da be hadiyyat an nivma al addaaha leiya Allaah ḥasab vamal guwwatu. Wa hu adda an nivma di leiya, wa ana aṣghar kull al giddiisiin, vashaan abashshir been al umam be ghina_l Masiiḥ al maa nagdar nafassir be_t tamaam. Wa awarri kull an naas shinu tartiib as sirr da, al kaan madsuus min zamaan fi Allaah, al xalag kullu shi. Valashaan ḥikmat Allaah al muxtalifa jiddan hassav takuun mavruufa le_r ru’asaa wa_s salaaṭiin fi_l maḥallaat al fi_s sama. Wa Allaah biyavmil da be_l kaniisa. Wa da kaan ḥasab at tartiib al abadi, al huwa jahhazu fi_l Masiiḥ Yasuuv Rabbana. Wa beehu nagdar nagarrib le Allaah biduun xoof wa be shujaava be iimaan fiihu. Valashaan kida baṭlub minnakum maa takuunu biduun shujaava be sabab atvaabi fishaankum, vashaan da le majdakum. Be_s sabab da, ana barkav vala rukbateiya giddaam al Abu, al minnu kullu ahl fi_s sama wa vala_l arḍ yaaxud ismu. Ana baṣalli vashaan huwa biddiikum ḥasab ghina majdu valashaan titshaddadu be_l guwwa be Ruuḥu juwwa nufuuskum, vashaan al Masiiḥ yaskun fi guluubkum be_l iimaan, valashaan vuruugkum wa asaaskum bikuunu fi_l maḥabba, ḥatta intu tagdaru tafhamu mava kullu_l giddiisiin keef maḥabbat al Masiiḥ waasiva wa ṭawiila wa vaalya wa ghariiga. Wa tavrifu maḥabbat al Masiiḥ, al foog al mavrifa, valashaan takuunu malyaaniin tamaam be Allaah nafsu. Wa le_l bigdar yavmil foog kullu ḥaaja ziyaada jiddan min kullu shi an naṭlub walla naftakir, be ḥasab al guwwa at tashtaghil fiina, leehu_l majd fi_l kaniisa wa fi Yasuuv al Masiiḥ le_l abad wa le_z zaman biduun nihaaya! Aamiin. Valashaan kida, ana, al maḥbuus fi_r Rabb, baṭlub leekum taviishu zei maa yistaḥigg al ixtiyaar al huwa ixtaarkum leehu. Kuunu mitwaaḍiviin wa luṭafaa, wa aṣburu bavḍakum bavḍ fi_l maḥabba. Wa jarribu takuunu waaḥid fi_r Ruuh daaiman, marbuuṭiin sawa be ribaaṭ as salaam. Fih jisim waaḥid wa Ruuḥ waaḥid, zei maa huwa ixtaarkum fi rajaa ixtiyaarkum al waaḥid. Fih Rabb waaḥid, wa iimaan waaḥid, wa mavmuudiyya waaḥda, Ilaah waaḥid wa Abu le_l kull, wa huwa foog al kull, wa yashtaghil fi _l kull, wa yaviish fi kulluna. Wa laakin huwa adda le kullu waaḥid minnana an nivma ḥasab giyaas hadiyyat al Masiiḥ. Valashaan kida huwa yaguul, “Lamma ṭalav le foog, hu axad mavaahu maḥbuusiin, wa adda hadaaya le_n naas.” “Hu ṭalav le foog,” yavni shinu illa ’innu nazal kamaan le maḥallaat al arḍ al fi tiḥit? Al waaḥid an nazal, huwa nafs al waaḥid aṭ ṭalav kamaan le foog as sama kullu, vashaan yamla al kull. Wa huwa adda al bavḍ yakuunu rusul, wa_l bavḍ, anbiya, wa_l bavḍ, mubashshiriin, wa_l bavḍ, ruvaat wa muvallimiin. Wa hu vamal da valashaan al giddiisiin yakuunu kaamliin fi shughl al xidma, vashaan yabnu jisim al Masiiḥ. Wa hu biyavmil kida lighaayat maa kulluna binaji le waḥdat al iimaan wa mavrifat Ibn Allaah, le insaan kaamil, le giyaas malyaan bitaav kamaal al Masiiḥ. Vashaan maa nakuun bavd da aṭfaal. Vashaan kullu habuub bitarmi_l aṭfaal wa bitshiilum hina wa hinaak. Wa_l habuub yavni at tavliim bitaav an naas ash shaaṭriin al bighishshu be makarum al ghalṭaan. Laakin nitkallam al ḥagg fi_l maḥabba vashaan nakbar fi kullu ḥaaja le_r Raas, huwa al Masiiḥ. Wa minnu kull aj jisim bikuun marbuuṭ sawa be musaavdat kullu rubaaṭ. Wa_j jisim yakbar wa yabni nafsu fi_l maḥabba lamma kullu vaḍu yavmil shughlu. Wa baguul da wa ash‐had fi_r Rabb, maa taviishu bavd da zei al umam kamaan be afkaar biduun faaida. Wa_l fikr bitaavum ḍulumma, wa hum maa vindahum juz fi ḥayaat Allaah, valashaan maa vindahum mavrifa, be sabab guluubum al gawwiyya. Hum maa yahtammu be_l xeer wa_sh sharr, wa sallamu nufuusum le_s safaaḥa vashaan yavmilu kullu najaasa fi_ṭ ṭamav. Laakin intu maa itvallamtu kida van al Masiiḥ, iza be_l ḥagg simivtuuhu wa itvallamtu minnu ḥasab al ḥagg al fi Yasuuv. Wa be xuṣuuṣ ṭariig ḥayaatkum al min gubbaal, intu itvallamtu ’an taglavu minnakum an nafs al gadiima, al fiiha xaraab be sabab ash shahwaat al bighishshu. Wa takuunu judaad fi ruuḥ vagilkum. Wa talbasu_n nafs aj jadiida, al xalaga Allaah vashaan takuun zeiyu fi_l birr wa_l gadaasa al min al ḥagg. Valashaan kida, armu minnakum al kizib, wa itkallamu_l ḥagg kullu waaḥid mava jaaru, valashaan niḥna avḍaa bavḍana mava bavḍ. Azvalu wa maa tavmilu xaṭiyya. Maa taxallu zavlkum yistanna bavd al maghrib. Wa maa taddu Ibliis furṣa. Maa taxalli_l kaan bisrig yasrig taani marra. Laakin xalliihu yashtaghil be iideenu ḥaaja ṭaiba, vashaan bikuun vindu ḥaaja vashaan yaddi le_z zool al vindu iḥtiyaaj. Maa taxallu kalaam baṭṭaal yamrug min xushuumkum, laakin kalaam kwaiyis al bisaavid, vashaan yaddi nivma le_n naas al yasmavu. Maa tavmilu Ruuḥ Allaah al gudduus ḥaznaan, vashaan beehu Allaah xaṭṭ valeekum al xitim lighaayat yoom al fidaa. Wa shiilu minnakum kullu galb murr, wa zavl, wa ghaḍab, wa kooraak shadiid, wa kullu makar. Kuunu shafuugiin bavḍakum bavḍ, be galib raḥiim. Wa aghfiru bavḍakum bavḍ, zei maa Allaah fishaan al Masiiḥ ghafar leekum. Avmilu zei maa Allaah biyavmil, zei awlaad maḥbuubiin. Wa viishu fi_l maḥabba, zei al Masiiḥ ḥabbaana wa adda nafsu vashaan xaaṭirna, tagdima wa ḍabiiḥa le Allaah zei riiḥa kwaisa. Wa maa titkallamu abadan mava bavḍ van az zina wa kullu najaasa wa_ṭ ṭamav, zei maa yawaafig al giddiisiin. Wa kida maa titkallamu kalaam wasxaan walla baliid walla kalaam xafiif al maa yawaafig. Laakin addu_sh shukr le Allaah. Vashaan intu bitavrifu da, kullu_l biyavmilu_z zina walla bikuunu najisiin, walla ṭammaaviin, wa_l yavbudu_l aṣnaam, deel maa vindahum miiraat fi malakuut al Masiiḥ wa Allaah. Maa taxallu aiyi zool yaghishshkum be kilmaat biduun faaida, valashaan be sabab al ḥaajaat di, zavl Allaah yaji vala_n naas al maa biṭiivu. Vashaan kida maa tashtariku mavaahum. Valashaan intu kuntu ḍulumma min gubbaal, laakin hassav intu nuur fi_r Rabb. Viishu zei awlaad nuur. Valashaan tamar ar Ruuḥ huwa fi kullu ḥaaja ṭaiba wa fi birr wa fi ḥagg. Jarribu ’an tavrifu_l ḥaaja at tabsiṭ ar Rabb. Wa maa takuun leekum sharika mava avmaal aḍ ḍulumma al maa vindahum tamar, laakin wabbixuuha. Vashaan da veeb lamma nitkallam van al ḥaajaat deel al hum biyavmilu be_s sirr. Laakin kullu_l ḥaajaat al yawabbixuuha, yaẓhar be_n nuur. Wa kullu shi al bikuun baayin, yabga nuur. Valashaan kida hu biguul, “Aftaḥ vuyuunak, inta_l bitnuum, wa guum min been al meyyitiin, wa_l Masiiḥ biddiik nuur.” Shuufu be_ẓ ẓabṭ keef intu taviishu, mush zei al baliidiin laakin zei al faahmiin. Avmilu_l aḥsan be kullu furṣa, valashaan al aiyaam sharriira. Valashaan kida maa takuunu biduun ḥikma, laakin afhamu shinu iraadat Allaah. Maa takuunu sakraaniin be_l xamr, al biguud le_l xaraab, laakin kuunu malyaaniin be_r Ruuḥ. Wa titkallamu bavḍakum bavḍ be mazaamiir wa ḥamd wa tartiilaat ruuḥiyya wa tarattilu wa tavmilu muziika fi guluubkum le_r Rabb. Wa tashkuru kullu wakit le kullu ḥaaja le Allaah al Abu, fi ism Rabbana Yasuuv al Masiiḥ. Wa taṭiivu bavḍakum le bavḍ fi xoof ar Rabb. Yaa niswaan, ṭiivu rujaalkum zei le_r Rabb. Vashaan ar raajil huwa raas al mara, zei maa al Masiiḥ kamaan raas al kaniisa, wa huwa Muxalliṣ aj jisim. Valashaan kida, zei al kaniisa taṭiiv al Masiiḥ, kida an niswaan yaṭiivu rujaalum fi kullu shi. Yaa rujaal, ḥibbu niswaankum, zei al Masiiḥ kamaan ḥabb al kaniisa wa adda nafsu fishaanna, vashaan yagaddisa wa yanaḍḍifa be ghasiil al mooya be_l kilma. Vashaan yagaddima le nafsu kaniisa majiida, maa fiiha nugṭa walla karmash walla aiyi shi zei da, wa laakin takuun magaddasa wa biduun veeb. Wa kida, ar rujaal laazim yaḥibbu niswaanum zei ajsaamum. Al biḥibb maratu biḥibb nafsu. Vashaan maa fih waaḥid kirih jismu abadan, laakin yaddiihu akl wa yahtamm beehu, zei al Masiiḥ biyavmil fishaan al kaniisa. Valashaan niḥna avḍaa jismu. Be_s sabab da, ar raajil yasiib beet abuuhu wa ummu wa yalazzig be maratu, wa hum al itneen bikuunu jism waaḥid. Da sirr kabiir, laakin ana batkallam be xuṣuuṣ al Masiiḥ wa_l kaniisa. Wa laakin xalli kullu waaḥid minnakum yaḥibb maratu zei nafsu, wa xalli_l mara taḥtarim raajila. Yaa awlaad, ṭiivu waalideekum fi_r Rabb, vashaan da ṣaḥiiḥ. “Aḥtarim abuuk wa ummak,” al huwa awwal amr mava wavad. “Valashaan bikuun kwaiyis mavaak, wa taviish mudda ṭawiila vala_l arḍ.” Wa intu, yaa abahaat, maa tazavvilu awlaadkum, laakin rabbuuhum fi ta’diib wa tavliim ar Rabb. Yaa xaddaamiin, ṭiivu asyaadkum ḥasab aj jisim be iḥtiraam wa xoof, wa ixlaaṣ al galib, zei le_l Masiiḥ. Maa taxdimuuhum lamma hum yavaayinu leekum bass vashaan tavmiluuhum mabsuuṭiin minnakum. Laakin zei xaddaamiin al Masiiḥ, avmilu iraadat Allaah min al galb. Axdimu min galb ṭaiyib zei le_r Rabb wa mush le_n naas, Valashaan intu bitavrifu kullu waaḥid al yavmil ḥaaja ṭaiba, hu bigbal zeiyu min ar Rabb, iza huwa vabd walla ḥurr. Wa intu, yaa asyaad, avmilu leehum zaat al ḥaajaat, wa xallu_t tahdiid, vashaan intu tavrifu ’innu Saiyidum wa Saiyidkum huwa fi_s sama. Wa hu maa bigbal al wushuush. Wa fi_l aaxir, yaa axwaani, kuunu gawwiyyiin fi_r Rabb wa fi shiddat guwwatu. Albasu silaaḥ Allaah vashaan bitagdaru tagiifu wa tagaawimu kullu ghishsh bitaav Ibliis. Vashaan maa naḥaarib damm wa laḥam, laakin al ḥukkaam wa_s salaaṭiin wa ru’asaa ḍalaam ad dunya di, wa juyuush ruuḥiyya bitaavat ash sharr fi maḥallaat vaalya. Valashaan kida, shiilu silaaḥ Allaah al kaamil, vashaan tagdaru takuunu saabitiin fi_l yoom ash sharriir. Wa bavd maa takammilu kullu shi, tagiifu. Guumu wa kuunu saabitiin, ṣulbkum marbuuṭ be hizaam al ḥagg, wa laabisiin diriv al birr. Wa zei jizam le kirveekum, jahhizu vashaan tabashshiru be injiil as salaam. Wa foog kullu shi, shiilu daragat al iimaan al beehu bitagdaru taktulu kullu nishshaabaat an naar bitaavat ash sharriir. Wa uxdu barneeṭat al xalaaṣ, wa seef ar Ruuḥ al huwa Kilmat Allaah. Ṣallu daaiman be kullu ṣala wa ṭalab fi_r Ruuḥ. Wa xallu baalkum le da, wa aḥrasu, wa ṣallu kullu wakit be ṭalab vashaan kullu_l giddiisiin. Wa ṣallu fishaanni lamma aftaḥ xashmi vashaan atkallam, yaddiini kalaam valashaan awarri sirr al injiil biduun xoof. Wa ana safiir fi janaaziir fishaan al injiil. Wa ṣallu valashaan atkallam be shujaava zei ana laazim atkallam. Tixikus, al axu_l maḥbuub, wa_l xaddaam al amiin fi_r Rabb, bikallimkum be kullu shi vashaan bitavrifu keef ana wa ana bavmil shinu. Ana rassaltu leekum be_s sabab da vashaan tavrifu keef niḥna, wa vashaanu yaddiikum shujaava. Salaam le_l axwaan, wa maḥabba be iimaan min Allaah al Abu wa_r Rabb Yasuuv al Masiiḥ. An nivma mava kullu_l biḥibbu Rabbana Yasuuv al Masiiḥ be maḥabba maa bitmuut. Buulus, wa Timutaawus, xaddaameen al Masiiḥ Yasuuv, le kull al magaddasiin fi_l Masiiḥ Yasuuv al fi Fiilibbi, mava al mulaaḥiziin wa xaddaamiin al kaniisa. Nivma leekum wa salaam min Allaah Abuuna wa_r Rabb Yasuuv al Masiiḥ. Ashkur Ilaahi kullu marra lamma ana atzakkarkum. Kullu wakit fi kullu ṣalaati le kullukum, ana baṭlub daaiman be faraḥ. Wa bashkur Allaah vashaan sharikatkum fi_l injiil min al yoom al awwal lighaayat hassav. Wa ana mit’akkid fi_l ḥaaja di, ’in huwa_l ibtada vamal kwaiyis fiikum, bikammilu lighaayat yoom al Masiiḥ Yasuuv. Wa da tamaam leiya ’an aftakir kida van kullukum, valashaan aḥfaẓkum kullukum fi galbi. Fishaan kullukum tashaarikuuni fi nivmat Allaah, iza ana fi janaaziir walla aḥras al injiil wa awarri ’innu hu al ḥagg. Vashaan Allaah shaahid leiya keef ana vaawiz ashuuf kullukum be maḥabbat Yasuuv al Masiiḥ. Wa ahi di_ṣ ṣala bitaavi: ’an maḥabbatkum taziid aktar wa aktar fi_l mavrifa wa fi kullu fahm, vashaan tafhamu_l aḥsan fi_l ḥaajaat, wa takuunu nuḍaaf wa biduun loom lighaayat yoom al Masiiḥ. Malyaaniin min tamar al birr al biji be Yasuuv al Masiiḥ le majd Allaah wa ḥamdu. Wa vaawizkum tavrifu, yaa axwaan, al ḥaṣal leiya, huwa as sabab al injiil itgaddam. Valashaan da, biga mafhuum le kullu ḥurraas al ḥakuuma wa le kullu naas taanyiin ’inni maḥbuus fishaan al Masiiḥ. Wa aktar al axwaan bigu mit’akkidiin fi_r Rabb be sabab janaaziiri. Wa vindahum shujaava aktar vashaan yitkallamu be kilmat Allaah biduun xoof. Ṣaḥiiḥ, naas taanyiin yabashshiru be_l Masiiḥ min ḥasad wa shakal, wa laakin taanyiin yabashshiru min suruur. Hum yavmiluuhu min maḥabba, vashaan hum vaarfiin Allaah xaṭṭaani hina vashaan aḥras al injiil. At taanyiin yabashshiru be_l Masiiḥ min shakal, mush be ixlaaṣ. Wa hum yaftakiru yaziidu_l wajav bitaavi wakit ana maḥbuus. Mavliish. Ash shi al muhimm huwa ’an yabashshiru be_l Masiiḥ, iza be sabab kaaḍib walla be sabab ḥagiigi. Wa be da, ana farḥaan. Aiwa, wa ana bafraḥ kamaan. Valashaan ana vaarif nihaayat al ḥaṣal leiya bikuun le xalaaṣi, valashaan ṣalaatkum wa musaavadat Ruuḥ Yasuuv al Masiiḥ. Antaẓir wa vindi rajaa ’inni maa bakuun xajlaan abadan, wa laakin bikuun vindi shujaava ḥatta al Masiiḥ bikuun muḥtaram fi jismi hassav, zei fi kullu wakit, iza be_l ḥayaat walla be_l moot. Vashaan al ḥayaat leiya hiya_l Masiiḥ, wa_l moot huwa ribiḥ. Wa laakin iza al ḥayaat fi_j jism tajiib tamar min vamali, ana maa vaarif axtaar shinu. Ana marbuuṭ been al itneen. Ana daayir amrug wa bakuun mava_l Masiiḥ, vashaan da aḥsan be katiir. Wa laakin ḍaruuri jiddan bagvud fi_j jism vashaankum. Wa valashaan ana mit’akkid fi da, ana vaarif ’inni bagvud wa astamirr mava kullukum, vashaan titgaddamu wa tafraḥu fi_l iimaan. Wa vashaan yaziid faxrakum fi_l Masiiḥ Yasuuv be waasṭati lamma aji leekum taani. Vala kida, viishu be ṭariiga mustaḥigga injiil al Masiiḥ. Kida, iza baji ashuufkum walla iza ana maa fih, basmav vankum ’innakum saabitiin fi ruuḥ waaḥid, wa ’innakum tatvabu be nafs waaḥda le iimaan al injiil, wa maa xaayifiin fi aiyi shi min vudwaankum. Di shahaada leehum vala_l xaraab, wa laakin leekum vala_l xalaaṣ. Wa daak min Allaah. Vashaan kida, Allaah, fishaan al Masiiḥ, adda leekum mush ’an ta’aaminu fiihu bass, laakin ’an titwajjavu vashaan xaaṭiru kamaan, wa leekum nafs at tavb al intu shuftuuni fiihu, wa hassav tasmavu ’inni fiihu. Kida, iza vindakum kalaam shujaava fi_l Masiiḥ, iza aiya tavziya be maḥabbatu, iza aiya sharika fi_r Ruuḥ, iza aiya maḥabba wa raḥma, kammilu faraḥi wa taftakiru nafs al fikr. Kuunu leekum maḥabba waaḥda, wa nafs waaḥda, wa fikr waaḥid. Maa tavmilu aiyi shi be maḥabbat an nafs, walla be kibr. Wa laakin xuṭṭu nufuuskum tiḥit, wa aḥsibu_t taanyiin aḥsan min nufuuskum. Kullu waaḥid minnakum maa yaxuṭṭ baalu le ḥaajaat nafsu bass, laakin le ḥaajaat naas taanyiin kamaan. Xalli_l fikr da bikuun fiikum, al fikr al fi_l Masiiḥ Yasuuv: Hu kaan Allaah fi nafsu, wa laakin maa iftakar huwa laazim yistamirr yamsik sulṭatu yakuun waaḥid mava Allaah. Laakin xalla nafsu, wa axad ṣuurat vabd, wa kaan mawluud fi shabh bani Aadam. Wa kaan zei insaan fi_l manẓar, wa xaṭṭ nafsu tiḥit, wa ṭaav Allaah lighaayat al moot, moot aṣ ṣaliib! Valashaan da, Allaah raffavu, wa addaahu_l ism al foog kullu ism taani, vashaan be ism Yasuuv, kullu rukba bitarkav fi_s sama, wa vala_l arḍ, wa tiḥit al arḍ. Wa kullu lisaan yavtarif ’an Yasuuv al Masiiḥ huwa Rabb, le majd Allaah al Abu. Vala kida, yaa aṣ‐ḥaabi_l maḥbuubiin, zei maa simivtu kalaami kullu wakit, kammilu xalaaṣkum be xoof wa rajf, mush lamma ana fih mavaakum bass, laakin aktar be katiir hassav, wakit ana maa fih. Fishaan Allaah huwa_l vaamil fiikum al iraada wa_l vamal vashaan tavmilu_l ḥaajaat at taddiihu faraḥ. Avmilu kullu shi biduun al managnaga wa_l kalaam al katiir. Vashaan bitkuunu biduun loom wa nuḍaaf, awlaad Allaah biduun ghalaṭ fi wasiṭ jiil mavawwaj wa mitmarrid. Wa intu tanawwiru beenum zei nijuum fi_d dunya, migaddimiin kilmat al ḥayaat. Iza tavmilu kida, ana bagdar bafxur fi yoom al Masiiḥ, fishaan maa jareet saakit wa laa tivibta biduun faaida. Wa iza yakubbuuni zei tagdiim vala ḍabiiḥat iimaankum wa xidmatu, ana mabsuuṭ wa afraḥ mava kullukum. Wa intu kamaan, kuunu mabsuuṭiin w_afraḥu mavaai. Ana vindi rajaa fi_r Rabb Yasuuv barassil leekum Timutaawus bavd shwaiya, vashaan ana kamaan bakuun farḥaan lamma asmav xabar vankum. Maa vindi waaḥid zeiyu, al yahtamm be ḥaalkum be ixlaaṣ. Vashaan kullu waaḥid minnahum yahtammu be aḥwaal nufuusum, wa mush le ḥaal Yasuuv al Masiiḥ. Wa laakin intu vaarfiin keef hu warra faaidatu, wa huwa xadam mavaai fi_l injiil, zei walad mava abuuhu. Fishaan kida, ana vindi rajaa arassilu leekum awwal maa ashuuf keef bikuun ḥaali. Wa laakin ana mit’akkid be_r Rabb, ’inni ana kamaan baji gariib. Wa laakin shufta laazim arassil leekum Abafruuditus, axuui, wa_l vaamil mavaai, wa_l vaskari mavaai, wa rasuulkum, wa_l xadamni fi iḥtiyaaji. Valashaan hu vaawiz yashuufkum kullukum katiir xaaliṣ, wa huwa ḥaziin jiddan fishaan intu simivtu hu kaan vaiyaan. Ṣaḥiiḥ, hu kaan vaiyaan, wa garrab le_l moot. Wa laakin Allaah raḥamu, wa maa raḥamu huwa bass, laakin ana kamaan, vashaan maa bikuun leiya ḥuzn vala ḥuzn. Vala kida, rassaltu ṭawwaali, vashaan intu bitafraḥu lamma bitshuufuuhu marra taanya, wa ḥuzni bikuun agall. Kida, agbaluuhu fi_r Rabb be kullu faraḥ. Wa iḥtarimu naas zeiyu. Valashaan hu kaan gariib min al moot fishaan vamal al Masiiḥ, wa xaaṭar be ḥayaatu vashaan yakammil xidmatkum an naagṣa leiya. Fi_l aaxir, yaa axwaan, afraḥu fi_r Rabb. Kitaabat al ḥaajaat di maa ṣavba valeiya, laakin vashaan taḥfaẓkum. Xallu baalkum min al kilaab. Xallu baalkum min al yavmilu_sh sharr. Xallu baalkum min al yagṭavu_j jism. Vashaan niḥna al muṭahhariin an navbud Allaah be Ruuḥ. Wa vindana kibir fi_l Masiiḥ Yasuuv, wa maa nattakil vala_j jisim. Mava ’innu leiya sabab vashaan attakil vala _j jisim kamaan. Iza waaḥid taani yaftakir hu vindu sabab vashaan yattakil vala_j jism, ana vindi ziyaada minnu: Ana kunta muṭahhar fi_l yoom at taamin, min jins Israa’iil, min gabiilat Binyaamiin, Vibraani min al Vibraaniyyiin. Fi xuṣuuṣ al gaanuun, Farriisi. Fi xuṣuuṣ al ghiira, ṭaariḍ al kaniisa. Fi xuṣuuṣ al birr al fi_l gaanuun, biduun loom. Wa laakin kull al kaan ribiḥ leiya, ḥasabtu xasaara fishaan al Masiiḥ. Be_l aktar, aḥsib kullu shi xasaara valashaan al mavrifa al bitfuut van kullu shi, yavni mavrifat al Masiiḥ Yasuuv Rabbi. Wa fishaannu, ana xasarta kull al ḥaajaat wa aḥsiba zei ḥaaja xarbaana vashaan aaxud al Masiiḥ, Wa vashaan hu yalgaani fiihu, mush be birri al min al gaanuun, wa laakin be_l birr al be_l iimaan be_l Masiiḥ, al birr al min Allaah be_l iimaan. Vashaan bavrifu wa guwwat giyaamatu, wa sharikat atvaabu, wa bakuun zeiyu fi mootu. Vashaan iza mumkin, aḥaṣṣil vala_l giyaama min been al meyyitiin. Ana maa axadta di min gabl, walla bigiit kaamil. Wa laakin ajri ṭawwaali vashaan amsik da, al kaan as sabab al Masiiḥ Yasuuv masakni. Yaa axwaan, ana lissav maa aḥsib ’inni masakta beehu. Wa laakin avmil ḥaaja waaḥda bass: Ansa_l ḥaajaat al fih wara, wa atgaddam be kullu guwwati le_l ḥaajaat al fih giddaam. Wa ajri ṭawwaali le_l gaṣad vashaan agbal al ujra al huwa be_l Masiiḥ Yasuuv naadaani leeha naḥwa foog. Kulluna al kaamiliin, xalliina naftakir kida. Wa iza vindakum fikr taani fi aiyi shi, Allaah yawarriikum daak kamaan. Laakin xalliina naviish be_l ḥagg le_sh shi al wiṣilna leehu. Yaa axwaan, viishu mava bavḍ zei maa ana baviish, wa shuufu tamaam hum al biviishu be_l masal an niḥna addeenaahu leekum. Valashaan, zei maa kallamtakum marraat katiira gubbaal, wa aguul taani wa ana abki, naas kutaar yaviishu zei vudwaan ṣaliib al Masiiḥ. Nihaayatum hiya_l xaraab, wa ilaahum huwa baṭanum, wa majdum huwa xajalum, wa fikrum fi ḥaajaat ad dunya. Wa laakin waṭanna fi_s sama. Wa nastanna Muxalliṣ min hinaak, ar Rabb Yasuuv al Masiiḥ. Huwa bighayyir jisimna al mitwaaḍiv, vashaan bikuun zei jismu_l majiid. Wa huwa biyavmil da be nafs al guwwa al beeha huwa bigdar yaxuṭṭ kullu shi tiḥit sulṭatu. Valashaan da, yaa axwaani, intu al ana baḥibbkum wa vaawiz be shidda ashuufkum, yaa faraḥi wa taaji, sabbitu kida fi_r Rabb, yaa maḥbuubiin. Baṭlub min Afuudiyya, wa baṭlub min Sintiixi ’an taftakiru fikr waaḥid fi_r Rabb. Wa as’alak inta kamaan, yaa shariiki_l muxliṣ, saavid an niswaan deel, valashaan hum ishtaghalu sawa mavaai fi_l injiil mava Akliimandus wa baagi_l vaamiliin mavaai. Wa usuumum fi kitaab al ḥayaat. Afraḥu fi_r Rabb kullu wakit. Wa baguul marra taanya, Afraḥu. Xallu kullu_n naas yavrifu ṣabirkum. Ar Rabb gariib! Maa titḥayyaru fi aiyi shi. Laakin fi kullu shi, xalli ṭalabaatkum bitkuun mavruufa le Allaah, be ṣala wa ṭalab mava shukr. Wa salaam Allaah, al foog kullu fahm, biḥfaẓ guluubkum wa afkaarkum fi_l Masiiḥ Yasuuv. Wa fi_l aaxir, yaa axwaan, kull al huwa ḥagiigi, wa kull al huwa muḥtarim, wa kull al huwa vaadil, wa kull al huwa naḍiif, wa kull al huwa maḥbuub, wa kull al huwa xabaru kwaiyis, iza fiihu_l xeer, wa mustaḥigg al ḥamd, fakkiru fi_l ḥaajaat di. Al intu itvallamtu, wa gibiltu, wa simivtu minni, wa shuftu fiyya, avmilu be da. Wa Ilaah as salaam bikuun mavaakum. Ana afraḥ be_r Rabb faraḥ vaẓiim, vashaan intu marra taanya xalleetu baalkum leiya hassav bavd wakit ṭawiil. Ṣaḥiiḥ kuntu taxallu baalkum leiya laakin maa kaan vindakum furṣa tawarru da. Wa ana maa baguul da be sabab iḥtiyaaji. Vashaan itvallamta bakuun raḍyaan fi aiyi ḥaal al ana fiihu. Ana vaarif al iḥtiyaaj, wa ana vaarif aviish fi katra. Fi kullu shi wa fi kullu ḥaal, itvallamta sirr ar raaḥa, iza ana shabvaan walla javaan, iza vindi maal katiir walla vindi iḥtiyaaj. Ana bagdar avmil kullu shi fi_l Masiiḥ al bishaddidni. Laakin vamaltu ḥaaja jamiila lamma shaaraktuuni fi tavbi. Wa intu, yaa naas Fiilibbi, vaarfiin fi bidaayat al injiil, lamma maragta min Makiduuniyya, maa fih kaniisa waaḥda sharakat mavaai taddiini wa taaxud minni, illa intu bass. Wa lamma kunta fi Tasaluniiki kamaan, rassaltu leiya marra wa marrateen le iḥtiyaaji. Ana maa baṭlub al hadiiya, laakin baṭlub at tamar al yaziid le ḥisaabkum. Gibilta kullu shi, wa ana fi raaḥa. Ana bigiit malyaan min wakt axadta min Abafruuditus hadaayaakum al intu rassaltuuha. Hiya hadiiya riiḥata ṭaiba, wa ḍabiiḥa magbuula, al yabsiṭ Allaah. Wa Ilaahi biyamla kullu iḥtiyaajkum be ḥasab ghinaahu fi_l majd fi_l Masiiḥ Yasuuv. Wa le Ilaahna wa Abuuna, al majd le_l abad. Aamiin. Sallimu vala kull al giddiisiin fi_l Masiiḥ Yasuuv. Al axwaan al mavaai, yasallimu valeehum. Kull al giddiisiin yasallimu valeehum, xuṣuuṣan hum al min beet Geeṣar. Nivmat ar Rabb Yasuuv al Masiiḥ mava ruuḥkum. Min Buulus rasuul al Masiiḥ Yasuuv be iraadat Allaah, wa Timutaawus al axu. Le_l axwaan al giddiisiin, al mi’aaminiin fi_l Masiiḥ fi Kuuluussi. Nivma leekum wa salaam min Allaah Abuuna wa_r Rabb Yasuuv al Masiiḥ. Nashkur Allaah, Abu Rabbana Yasuuv al Masiiḥ, kullu wakit lamma naṣalli fishaankum. Valashaan niḥna simivna be iimaankum fi_l Masiiḥ Yasuuv wa maḥabbatkum le kull al giddiisiin. Fishaan ar rajaa al maḥfuuẓ leekum fi_s sama, al intu simivtu beehu gubbaal da fi kilmat ḥagg al injiil, aj ja leekum zei fi kullu_d dunya kamaan. Wa_l injiil da bijiib tamar wa bikbar, zei maa kaan biyavmil beenkum min al yoom lamma intu simivtu wa viriftu nivmat Allaah be_l ḥagg. Zei maa itvallamtu min Abafraas, al maḥbuub, wa huwa xaddaam mavaana, wa xaddaam amiin le_l Masiiḥ fishaankum. Wa huwa xabbarna be maḥabbatkum fi_r Ruuḥ. Be_s sabab da, niḥna min al yoom lamma simivna vankum, maa wagafna naṣalli fishaankum. Wa nas’al vashaan intu takuunu malyaaniin be mavrifat iraadat Allaah fi kullu ḥikma wa fahm ruuḥi. Wa naṣalli le da, valashaan taviishu zei maa yistaḥigg le_r Rabb, wa fi kullu ḥaaja tafarriḥuuhu, wa tajiibu tamar fi kullu vamal kwaiyis, wa takbaru fi mavrifat Allaah. Wa titshaddadu be kullu guwwa ḥasab gudrat majdu, vashaan tagdaru tashiilu kullu ḥaaja be ṣabr wa ruuḥ ṭawiila wa be faraḥ. Wa tashkuru_l Abu, al vamalna mustaḥiggiin vashaan nashtarik fi miiraat al giddiisiin fi_n nuur. Vashaan huwa shaalna min sulṭat aḍ ḍulumma, wa jaabna le malakuut Ibn maḥabbatu, Wa leena fiihu_l fidaa be dammu, ghufraan al xaṭaaya. Al Masiiḥ ṣuurat Allaah, al maa binshuufu be vuyuunna, wa bikr kullu_l xaliiga. Vashaan Allaah xalag fiihu kullu ḥaaja, al ḥaajaat al fi_s sama wa vala_l arḍ, an nagdar nashuufu wa_l maa nagdar nashuufu, iza kaan karaasi_l muluuk, walla guwwaat walla mudiiriin, walla salaaṭiin. Allaah xalag kullu_l ḥaajaat beehu wa leehu. Wa huwa gubbaal kullu ḥaaja, wa fiihu kullu ḥaaja tasbut. Wa huwa raas aj jisim, al kaniisa. Huwa_l bidaaya wa_l bikr min been al meyyitiin, vashaan hu yakuun mitgaddim fi kullu ḥaaja. Vashaan Allaah kaan mabsuuṭ yaxalli kullu kamaalu yaviish fi_l Ibn, wa yaṣaaliḥ beehu kullu_l ḥaajaat le nafsu, iza ḥaajaat vala_l arḍ walla fi_s sama. Valashaan kida Allaah vamal as salaam be damm saliibu. Wa intu gubbaal da kuntu ghariibiin van Allaah, wa vudwaan leehu fi_l fikr, wa be_l avmaal al baṭṭaala. Laakin hassav huwa ṣaalaḥkum be jismu_l insaani be_l moot. Wa hu vamal da valashaan yajiibkum giddaamu giddiisiin wa biduun veeb walla loom. Wa hu biyavmil leekum da iza tistamirru fi_l iimaan, saabitiin wa gawwiyyiin wa maa taḥarriku min rajaa al injiil. Wa intu simivtu_l injiil da, al kaan mubashshar beehu le kullu xaliiga tiḥit as sama, wa ana, Buulus, bigiit xaddaam leehu. Wa hassav ana mabsuuṭ be atvaabi fishaankum. Wa ana bakammil fi jismi al ḥaajaat an naagṣa min ḍiigaat al Masiiḥ. Wa bavmil da fishaan jismu, al huwa_l kaniisa. Wa ana bigiit xaddaam ḥasab al mas’uuliyya al addaani Allaah fishaankum. Wa vindi_l mas’uuliyya di vashaan addiikum mavrifa kaamla fi kilmat Allaah, as sirr al kaan madsuus min zaman ṭawiil wa min al ajyaal, laakin hassav beyyanu le giddiisiinu. Wa Allaah ixtaar yaxabbir giddiisiinu been al umam be ghina majd as sirr da. Wa hu al Masiiḥ fiikum, rajaa al majd. Wa niḥna nabashshir beehu, wa naḥazzir kullu zool wa navallim kullu zool be kullu ḥikma. Wa nasawwi da valashaan nagaddim kullu zool kaamil fi_l Masiiḥ. Wa ana atvab le da kamaan, wa bashtaghil shadiid ḥasab gudratu at tashtaghil fiyya be guwwa. Ana vaawizkum tavrifu keef ana bashtaghil shadiid xalaaṣ valashaankum, wa valashaan deel al fi Lawuudikiyya, wa kullu_l maa shaafu washshi fi_j jisim. Ana bavmil da valashaan guluubum yitvazzu wa bikuunu waaḥid fi_l maḥabba, wa bikuunu vindahum kullu ghina bitaav ta’kiid al fahm. Wa valashaan kida yavrifu sirr Allaah, wa huwa al Masiiḥ. Wa kullu kunuuz al ḥikma wa_l mavrifa madsuusa fiihu. Baguul da leekum vashaan waaḥid maa bighishshkum be kalaam shaaṭir. Wa law ana mush mavaakum fi_j jisim, ana mavaakum be_r ruuḥ, wa mabsuuṭ vashaan ashuuf tartiibkum wa keef iimaankum saabit fi_l Masiiḥ. Valashaan kida, zei maa gibiltu_l Masiiḥ Yasuuv ar Rabb, viishu fiihu, wa xallu vuruugkum yakuunu fiihu, wa abnu nufuuskum fiihu. Wa kuunu saabitiin fi_l iimaan, zei maa vallamookum, wa ziidu fi_sh shukr. Xallu baalkum valashaan aiyi waaḥid maa yaghishshkum be tavliim ḥikmat al insaan wa_l ghishsh al faaḍi ḥasab tartiib an naas, ḥasab at tavliim al asaasi bitaav ad dunya, wa mush ḥasab al Masiiḥ. Vashaan fi_l Masiiḥ kullu kamaal Allaah yaviish fi shakl aj jisim. Wa intu bigiitu malyaaniin fiihu. Wa huwa raas kullu riyaasa wa sulṭa. Wa fiihu ṭahharookum be ṭahuur mush mavmuul be iid an naas. Be ṭahuur al Masiiḥ, bigiitu ḥurriin min ṭabiivat al xaṭiyya bitaavatkum. Dafanookum mavaahu fi_l mavmuudiyya, wa gawwamookum mavaahu kamaan be_l iimaan be vamal Allaah al gawwamu min been al meyyitiin. Lamma kuntu meyyitiin fi_l xaṭaaya wa jisimkum maa kaan muṭahhar, Allaah vamalkum ḥaaiyiin mavaahu. Huwa ghafar leena kullu xaṭaayaana. Wa hu baṭṭal ad deen al maktuub valeena fi_l gawaaniin aḍ ḍiddana. Wa hu rafavu min al wasiṭ wa sammaru vala_ṣ ṣaliib. Wa huwa xarrab al guwwaat wa_s salaaṭiin, wa vamalum masal giddaam kullu_n naas, wa ghalab valeehum fi_ṣ ṣaliib. Valashaan kida, maa taxallu aiyi waaḥid yaḥkum valeekum fi_l akil walla ash shurub, walla van viid walla shahar jadiid walla Sabit. Deel ḍull al ḥaajaat aj jaaiya, laakin al ḥagg, huwa_l Masiiḥ. Maa taxallu waaḥid yaḥkum valeekum vashaan hu mabsuuṭ min at tawaaḍuv wa_l ḥamd le_l malaaika. Az zool zei da yitkallam katiir van al ḥaajaat al huwa shaafa. Wa vaglu al mush ruuḥi yaḥmad nafsu be afkaar biduun faaida. Wa huwa maa maasik be_l Masiiḥ ar Raas. Wa kull aj jisim marbuuṭ sawa fi_l Masiiḥ be rubaaṭu wa mafaaṣilu. Wa_j jisim yakbar zei maa Allaah yavmilu yakbar. Iza kuntu muttu mava_l Masiiḥ van at tavliim al asaasi bitaav ad dunya, le shinu taṭiivu gawaaniinu zei al biviishu fi_d dunya? “Maa talmas! Maa taakul! Maa tamsik!” Wa kull al ḥaajaat deel bixsaru lamma yashtaghilu beehum ḥasab awaamir wa tavaaliim an naas. Wa_l ḥaajaat deel vindahum manẓar al ḥikma fi_l vibaada be guwwat an nafs wa_t tawaaḍuv wa shidda le_j jisim, laakin maa fih faaida minnahum abadan vashaan yamnavu shahwaat aj jisim. Valashaan kida, iza intu gumtu mava al Masiiḥ, aṭlubu_l ḥaajaat al fi foog, al makaan al fiihu_l Masiiḥ gaavid van yamiin Allaah. Xuṭṭu baalkum fi_l ḥaajaat al fi foog, wa mush vala_l ḥaajaat bitaavat al arḍ. Vashaan intu muttu, wa ḥayaatkum madsuusa mava al Masiiḥ fi Allaah. Lamma_l Masiiḥ ḥayaatna yaẓhar, fi_l wakit da intu kamaan taẓharu mavaahu fi_l majd. Valashaan kida, aktulu kullu ḥaaja fiikum al bitkuun min al arḍ: az zina, wa_n najaasa, wa_sh shahwa ash shadiida, wa_sh shahwaat al baṭṭaala, wa aṭ ṭamav, yavni vibaadat al aṣnaam. Wa valashaan al ḥaajaat deel, zavl Allaah biji vala_n naas al maa biṭiivu. Wa intu kuntu bitamshu gubbaal da fi_ṭ ṭurug di lamma kuntu bitviishu fiiha. Laakin hassav, armu minnakum kamaan kullu deel: az zavl, wa_l ghaḍab, wa galb murr, wa_t tajdiif, wa_l kalaam al wasxaan min xushuumkum. Wa maa takaḍḍibu bavḍakum vala bavḍ, valashaankum galavtu_l insaan al gadiim mava avmaalu. Wa libistu_l insaan aj jadiid, al mitjaddid fi_l mavrifa vala ṣuurat Allaah al xalagu. Hina maa fih Griigi walla Yahuudi, walla ṭahuur walla maa ṭahuur, walla ghariib walla Sakiiti, walla vabd walla ḥurr. Laakin al Masiiḥ huwa_l kull wa huwa fi_l kull. Valashaan kida, zei an naas al ixtaarum Allaah, al giddiisiin, al maḥbuubiin, labbisu_l galib ar raḥiim wa_l luṭf wa_t tawaaḍuv wa_l wadaava wa_ṣ ṣabr aṭ ṭawiil Aṣburu bavḍakum bavḍ, wa aghfiru bavḍakum bavḍ iza kaan waaḥid vindu shakwa vala taani. Aghfiru zei maa ar Rabb ghafar leekum. Wa foog da kullu, labbisu_l maḥabba, al hiya rubaaṭ al kamaal. Wa xallu salaam al Masiiḥ yamlik fi guluubkum, valashaan huwa naadaakum le da fi jisim waaḥid. Wa kuunu shaakiriin. Xallu kilmat al Masiiḥ taviish fiikum be katra, wa intu tavallimu wa taḥazziru bavḍakum bavḍ be kullu ḥikma. Wa tarattilu be mazaamiir wa tartiilaat wa ḥamd ruuḥi, wa tashkuru Allaah fi guluubkum. Wa kull al bitavmilu, iza be kilma walla vamal, avmilu_l kull b_ism ar Rabb Yasuuv, shaakiriin Allaah al Abu beehu. Yaa niswaan, ṭiivu rujaalkum, zei maa yistaḥigg fi_r Rabb. Yaa rujaal, ḥibbu niswaankum, wa maa takuunu shudaad mavaahum. Yaa awlaad, ṭiivu waalideekum fi kullu ḥaaja, vashaan da yabsiṭ ar Rabb. Yaa abahaat, maa tavmilu awlaadkum malyaaniin zavl, valashaan yimkin hum bikuunu biduun shujaava. Yaa xaddaamiin, ṭiivu asyaadkum ḥasab aj jisim fi kullu ḥaaja. Wa avmilu kida mush lamma hum yavaayinu leekum bass vashaan tabsiṭuuhum. Laakin ishtaghilu be ixlaaṣ al galib wa min xoof le_r Rabb. Wa kullu_l bitavmilu, avmiluuhu min al galib zei le_r Rabb, mush le_n naas. Valashaan intu tavrifu ’annakum bitaaxdu miiraat min ar Rabb zei ujra, vashaan intu bitaxdimu_r Rabb al Masiiḥ. Wa aiyi waaḥid al vamal az zanb, huwa birajjiv leehu zei maa huwa vamal. Wa maa fih farig been an naas. Yaa asyaad, addu le_l xaddaamiin ash shi al vadiil, wa maa tavmilu farig beenum, vashaan intu bitavrifu vindakum Saiyid fi_s sama kamaan. Istamirru fi_ṣ ṣala, wa aḥrasu fiiha be_sh shukr. Wa ṣallu sawa fishaanna kamaan, vashaan Allaah yaftaḥ leena baab le_l kilma, vashaan nitkallam be sirr al Masiiḥ. Wa be_s sabab da ana marbuuṭ be janaaziir. Ṣallu vashaan abashshir be kalaam baayin zei maa laazim atkallam. Viishu beikma min jihat an naas al min barra, wa ishtaghilu kwaiyis be kullu furṣa. Xallu kalaamkum daaiman yakuun be nivma, zei al akl al fiihu miliḥ, valashaan tavrifu keef taruddu kwaiyis vala kullu waaḥid. Tixikus bixabbirkum van aḥwaali kullaha. Huwa axu maḥbuub wa xaddaam amiin wa xaddaam mavaana fi_r Rabb. Wa ana rassaltu leekum le_s sabab da nafsu, vashaan intu bitavrifu van aḥwaalna wa vashaan huwa yavazzi guluubkum. Wa hu biji mava Unisiimus, al axu_l amiin, al maḥbuub, wa huwa waaḥid minnakum. Wa hum bixabbiruukum be kullu_l ḥaṣal hina. Aristarxus, al maḥbuus mavaai, yasallim valeekum, wa Markus kamaan wa huwa ibn uxut Barnaaba. Wa intu gibiltu awaamir vannu, wa iza ja leekum, agbaluuhu. Wa Yasuuv, al ismu Yustus, yasallim valeekum. Wa min al muṭahhariin, deel bass bishtaghilu mavaai le malakuut Allaah. Wa hum bigu tavziya leiya. Wa Abafraas yasallim valeekum, wa huwa minnakum, wa xaddaam Yasuuv al Masiiḥ. Huwa daaiman biṣalli be kullu guwwatu fishaankum, valashaan tasbutu kaamiliin wa be ta’kiid tamaam fi kullu iraadat Allaah. Wa ana ash‐had leehu ’innu yatvab katiir fishaankum wa fishaan an naas al fi Lawudikiyya wa_n naas al fi Hirabuliis. Luuga, al ḥakiim al maḥbuub, yasallim valeekum, wa Diimaas kamaan. Sallimu vala_l axwaan al fi Lawudikiyya, wa vala Nimfa wa vala_l kaniisa fi beeta. Wa lamma hum garu leekum aj jawaab da, shuufu ’innahum yagruuhu fi kaniisat naas Lawudikiyya kamaan. Wa intu kamaan agru_j jawaab min Lawudikiyya. Wa guulu le Arxibbus, “Shuuf al xidma al inta gibilta min ar Rabb, vashaan takammila.” Ana, Buulus, aktib as salaam da be iidi. Itzakkaru janaaziiri. An nivma mavaakum. Min Buulus wa Silwaanus wa Timutaawus le kaniisat ahl Tasaluniiki fi Allaah al Abu, wa_r Rabb Yasuuv al Masiiḥ. Nivma leekum wa salaam. Nashkur Allaah kullu wakit le kullukum, lamma nitkallam vankum fi ṣalawaatna, wa daaiman nitzakkar vamal iimaankum wa tavb maḥabbatkum wa ṣabr rajaa’kum fi Rabbana Yasuuv al Masiiḥ giddaam Allaah Abuuna. Yaa axwaan al maḥbuubiin min Allaah, binavrif ’in Allaah ixtaarkum. Vashaan injiilna maa ja leekum be_l kalaam bass, wa laakin be_l guwwa kamaan, wa be_r Ruuḥ al Gudus wa be ta’kiid shadiid. Bitavrifu keef masheena beenkum fishaankum. Wa intu vamaltu zeiyana wa zei ar Rabb, vashaan gibiltu_l kilma fi ḍiig katiir, be faraḥ ar Ruuḥ al Gudus. Vashaan kida bigiitu masal le kull al mi’aaminiin fi Makiduuniyya wa fi Axaaya. Valashaan intu xabbartu be kilmat ar Rabb, mush fi Makiduuniyya wa Axaaya bass, wa laakin iimaankum be Allaah masha le kullu makaan. Vashaan kida maa ḍaruuri naguul aiyi shi. Valashaan hum nufuusum yaxabbiru keef gibiltuuna, wa keef rajavtu le Allaah min al aṣnaam vashaan taxdimu Allaah al ḥai al ḥagiigi. wa yaxabbiru keef intu tistannu Ibnu min as sama, huwa al gawwamu Allaah min al moot, Yasuuv al yaxalliṣna min al ghadab aj jaai. Vashaan intu nufuuskum bitavrifu, yaa axwaan, ’an ziyaaratna maa kaanat biduun faaida. Wa tivibna gabla kida, wa shatamoona fi Fiilibbi, zei maa intu vaarfiin. Laakin shajjavna fi Ilaahna ’an nakallimkum be injiil Allaah, wa law hum gaawamoona shadiid. Addeenaakum ash shujaava, wa da maa ja min ghalaṭ, walla min fikr wasxaan, walla be ghishsh. Wa laakin zei maa Allaah kaan mabsuuṭ minnana, wa addeena mas’uuliyyat al injiil, kida nitkallam. Wa binavmil da, maa vashaan nabsiṭ an naas, laakin vashaan nabsiṭ Allaah al yajarrib guluubna. Wa zei maa tavrifu, maa shakarnaakum be_l kiḍb abadan, walla be_l kalaam al yadiss aṭ ṭamav. Allaah shaahid. Wa lamma kaan mumkin leena naaxud sulṭat rusul al Masiiḥ, maa ṭalabna shukr min an naas, walla minnakum walla min at taanyiin. Wa laakin kunna luṭaaf fi wasiṭkum zei umm tarabbi awlaada. Kida, vashaan maḥabbatna leekum, kunna raḍyaaniin naddiikum mush injiil Allaah bass, wa laakin nufuusna kamaan, vashaankum bigiitu maḥbuubiin leena. Wa intu titzakkaru, yaa axwaan, ash shughl bitaavna wa_t tavb. Ishtaghalna be_l leel wa be_n nahaar vashaan maa nakuun ḥimil vala aiyi waaḥid minnakum wakit maa bashsharna be injiil Allaah. Intu shaahidiin wa Allaah kamaan, keef masheena be gadaasa wa be birr wa biduun loom beenkum intu_l mi’aaminiin. Vashaan tavrifu keef kunna navazzi kullu waaḥid minnakum, zei abu le awlaadu, wa kunna nashajjivkum, wa kunna nawarriikum keef taviishu_l ḥayaat al mustaḥigga le Allaah, wa huwa al yanaadiikum le malakuutu wa majdu. Wa niḥna kamaan nashkur Allaah daaiman le_s sabab da. Lamma axadtu kilmat Allaah as simivtu minnana, gibiltuuha mush zei kilmat an naas, laakin zei maa hiya be_l ḥagiiga, kilmat Allaah. Wa_l kilma di tashtaghil fiikum, intu_l mi’aaminiin kamaan. Valashaan intu, yaa axwaan, bigiitu zei kanaayis Allaah al fi_l Yahuudiyya al fi_l Masiiḥ Yasuuv. Vashaan itḥammaltu nafs al ḥaajaat min naas baladkum zei maa hum itḥammalu min al Yahuud. Al katalu_r Rabb Yasuuv wa_l anbiya kamaan, wa ṭaradoona niḥna. Wa hum maa yabsiṭu Allaah, wa yagaawimu kull an naas. Wa yamnavuuna nakallim al umam vashaan bikuunu muxallaṣiin, vashaan yakammilu xaṭaayaahum kullu wakit. Wa laakin ghaḍab Allaah ja valeehum biduun nihaaya. Wa laakin yaa axwaan, lamma kunna baviidiin minnakum le wakit giṣaiyir, be_l washsh, mush be_l galb, jarrabna aktar be maḥabba katiira ’an nashuufkum washsh le washsh. Vashaan kunna vaawziin naji leekum — ana, Buulus, marra wa marra taanya — wa laakin ash Sheeṭaan manavna. Wa rajaana shinu? wa faraḥna wa taaj faxrina? Mush intu? giddaam Rabbana Yasuuv lamma yaji? Vashaan intu nufuuskum majdana wa faraḥna. Valashaan kida, lamma maa gidirna valeehu wakit ziyaada, kunna raḍyaaniin nistanna fi Atiina baraana. Wa rassalna Timutaawus, axuuna wa xaddaam Allaah mavaana fi injiil al Masiiḥ, vashaan yashaddidkum fi iimaankum wa yashajjivkum, vashaan waaḥid maa yarjav be sabab aḍ ḍiigaat di. Intu nufuuskum tavrifu niḥna muxtaariin le da. Vashaan lamma kunna mavaakum, gulna leekum min gubbaal hum maashiin yaṭruduuna. Wa ḥaṣal kida zei maa tavrifu. Valashaan kida, lamma maa gidirta valeehu, rassalta fishaan avrif iimaankum. Ana kunta xaayif ’an al mujarrib kaan jarrabkum be aiyi ṭariig wa shughulna bikuun biduun faaida. Wa laakin hassav Timutaawus ja leena minnakum, wa bashsharna be iimaankum wa maḥabbatkum. Wa hu xabbarna keef intu daaiman titzakkaruuna be luṭf, wa vaawiziin be shidda tashuufuuna. Wa niḥna kamaan vaawiziin be shidda nashuufkum. Valashaan kida, vindana raaḥa fi guluubna, yaa axwaan, fi xuṣuuṣkum, fi kullu ḍiigna wa tavbna be sabab iimaankum. Vashaan hassav naviish, iza tistamirru shadiidiin fi_r Rabb. Keef nagdar nashkur Allaah kifaaya vashaankum le kullu_l faraḥ an nafraḥ beehu vashaankum giddaam Ilaahna. Naṣalli be_l leel wa be_n nahaar be shidda ’an nashuuf wushuushkum wa nakammil at taḥtaaju leehu fi iimaankum. Wa Ilaahna nafsu, Abuuna, wa Rabbana Yasuuv al Masiiḥ yaguudna fi_ṭ ṭariig leekum. Wa_r Rabb yaziidkum ziyaada wa ziyaada fi_l maḥabba bavḍakum mava bavḍ wa le kullu_n naas, zei maa niḥna naḥibbkum kamaan. Vashaan yashaddid guluubkum biduun loom fi_l gadaasa giddaam Allaah Abuuna lamma Rabbana Yasuuv al Masiiḥ biji mava kullu giddiisiinu. Fi_l aaxir, yaa axwaan, itvallamtu minnana keef intu laazim taviishu wa tabsiṭu Allaah. Wa zei maa kuntu taviishu kida, hassav naṭlub leekum wa nashaddidkum fi_r Rabb Yasuuv tavmilu ziyaada wa ziyaada. Vashaankum bitavrifu_l awaamir al addeenaakum be_r Rabb Yasuuv. Vashaan iraadat Allaah hiya gadaasatkum ’an takuunu baviidiin min az zina. Vashaan kullu waaḥid minnakum laazim yavrif keef yaḥfaẓ zoojatu be_l gadaasa wa_l iḥtiraam, wa maa fi shahwa sharriira zei al umam al maa yavrifu Allaah. Vashaan waaḥid maa yaẓlim wa yaghishsh axuuhu fi_l ḥaaja di. Vashaan ar Rabb, huwa_l yantagim le kullu_l yavmilu da, zei maa gulna leekum min gabil wa ḥazzarnaakum. Vashaan Allaah maa naadaana le_n najaasa, laakin fi_l gadaasa. Valashaan kida, al yarfuḍ da maa yarfuḍ an naas laakin Allaah, al addaana Ruuḥu_l gudduus kamaan. Laakin be xuṣuuṣ al maḥabba le_l axwaan, intu maa muḥtaajiin ’an aktib leekum van di. Vashaankum nufuuskum mitvallimiin min Allaah ’an taḥibbu bavḍakum bavḍ. Intu bitavmilu kida kamaan le kull al axwaan al fi kullu Makiduuniyya. Wa aṭlub leekum, yaa axwaan, taziidu fi da aktar wa aktar. Xallu gaṣadkum yakuun ’an taviishu be_s salaam, wa taxallu baalkum le ḥaajaatkum al maxṣuuṣa, wa tashtaghilu be iideekum, zei maa amarnaakum min gabil. Vashaan taviishu be tartiib min jihat al min barra, wa maa yakuun leekum iḥtiyaaj le aiyi shi. Laakin maa vaawiziinkum takuunu biduun mavrifa, yaa axwaan, van ar raagidiin, valashaan maa taḥzanu zei at taanyiin al maa vindahum rajaa. Vashaan iza na’aamin ’an Yasuuv maat wa gaam, kida na’aamin ’an Allaah bijiib ar raagidiin be Yasuuv mavaahu kamaan. Wa naguul da leekum be kilmat ar Rabb. Niḥna al ḥaaiyiin, al gaavidiin lighaayat maa ar Rabb biji, maa nitgaddam vala_n naayimiin. Vashaan ar Rabb nafsu binzil min as sama, wa vindu kilmat al amr, wa ṣoot ra’iis malaaika, wa buug Allaah. Wa_l meyyitiin fi_l Masiiḥ biguumu fi_l awwal. Bavd daak niḥna al ḥaaiyiin al gaavidiin biyaaxuduuna mavaahum fi_s saḥaab vashaan nagaabil ar Rabb fi_l hawa. Wa kida binkuun mava ar Rabb daaiman. Vashaan kida vazzu bavḍakum bavḍ be_l kalaam da. Wa laakin van al wakit wa_l fuṣuul, yaa axwaan, intu maa muḥtaajiin ’an aktib leekum. Vashaankum intu tavrifu be_t ta’kiid ’innu yoom ar Rabb biji zei al ḥaraami be_l leel. Lamma_n naas yaguulu, “Fih salaam wa maa fih xaṭar,” fi_l wakit daak xaraab bijiikum vala ghafla zei al wajav ash shadiid le_l ḥaamil. Wa hum maa bigdaru yahrabu. Laakin intu, yaa axwaan, maa fi_ḍ ḍulumma, wa_l yoom daak maa biji valeekum zei al ḥaraami. Fishaan kullukum awlaad an nuur wa awlaad an nahaar. Niḥna mush min al leel walla_ḍ ḍulumma. Valashaan kida, maa nanuum zei at taanyiin, laakin xalluuna naḥras wa nakuun vaagiliin. Vashaan al binuumu, be_l leel binuumu, wa_l bikuunu sakraaniin, be_l leel bikuunu sakraaniin. Laakin vashaan niḥna min an nahaar, xalluuna nakuun vaagiliin, wa nalbas diriv al iimaan wa_l maḥabba, wa barneeṭa, al hiya rajaa al xalaaṣ. Vashaan Allaah maa ixtaarna le_l ghaḍab, laakin vashaan naḥaṣṣil vala al xalaaṣ be Rabbana Yasuuv al Masiiḥ. Huwa maat fishaanna vashaan iza naḥras walla nanuum, nagdar naviish mavaahu. Vashaan kida, vazzu bavḍakum bavḍ, wa saavidu kullu waaḥid at taani, zei maa bitavmilu kamaan. Laakin naṭlub leekum, yaa axwaan, ’an tavrifu_l yatvabu beenkum, wa yaguuduukum fi_r Rabb, wa yaḥazziruukum. Wa nas’alkum ’an taḥtarimuuhum katiir xalaaṣ fi_l maḥabba valashaan vamalum. Viishu be_s salaam bavḍakum bavḍ. Wa naṭlub leekum, yaa axwaan, ḥazziru_n naas al kaslaaniin, wa shaddidu_l xaayifiin, saavidu_ḍ ḍaviifiin, w_aṣburu vala_l kull. Shuufu vashaan waaḥid maa yarajjiv le_t taani ash sharr be_sh sharr. Laakin kullu wakit atbavu_l xeer bavḍakum mava bavḍ wa mava_l kull. Afraḥu kullu wakit. Ṣallu wa maa tagiifu. Ashkuru fi kullu shi, valashaan di iraadat Allaah fishaankum fi_l Masiiḥ Yasuuv. Maa tawaggifu vamal ar Ruuḥ. Maa taguulu an nubuwwaat maa muhimma. Imtaḥinu kullu ḥaaja. W_amsiku be_l kwaiyis. Kuunu baviidiin min kullu nuuv ash sharr. Wa Ilaah as salaam nafsu yagaddiskum be_t tamaam, wa yaḥfaẓ ruuḥkum wa nafsakum wa jisimkum kaamila wa biduun loom lamma Rabbana Yasuuv al Masiiḥ biji. Al binaadiikum, huwa amiin, wa hu biyavmil da kamaan. Yaa axwaan, ṣallu vashaanna. Sallimu vala kull al axwaan be salaam magaddasa. Aamurkum be_r Rabb Yasuuv al Masiiḥ ’an tagru_j jawaab da le kullu_l axwaan. Nivmat Rabbana Yasuuv al Masiiḥ mavaakum. Aamiin. Min Buulus wa Silwaanus wa Timutaawus le kaniisat ahl Tasaluniiki fi Allaah al Abu wa_r Rabb Yasuuv al Masiiḥ. Nivma leekum wa salaam min Allaah al Abu wa_r Rabb Yasuuv al Masiiḥ. Laazim nashkur Allaah kullu wakit fishaankum, yaa axwaan, zei maa yistaḥigg leena, valashaan iimaankum biyakbar katiir jiddan, wa maḥabbat kullu waaḥid minnakum bavḍakum le bavḍ taziid. Valashaan kida, niḥna nufuusna nafaxxir beekum fi kanaayis Allaah fishaan ṣabrakum wa iimaankum fi kullu ṭuruudkum wa atvaabkum al intu titḥammaluuha. Vashaan da yabeyyin ḥukm Allaah al vadiil. Wa vashaan kida, yavmilkum mustaḥiggiin le malakuut Allaah, al intu bitatvabu fishaanu kamaan. Vashaan Allaah vadiil, wa huwa bijiib at tavb vala_n naas al bijiibu leekum tavb. Wa leekum, al bitatvabu, huwa biddiikum raaḥa mavaana fi ẓuhuur ar Rabb Yasuuv min as sama fi naar mawallava mava malaaikatu al gawwiyya. Huwa yaddi jiza le_n naas al maa biyavrifu Allaah, wa maa biṭiivu injiil Rabbana Yasuuv. Wa_j jiza bitaavum huwa xaraab abadi, wa yafarriguuhum min washsh ar Rabb wa min majd guwwatu, lamma hu biji vashaan yagbal al majd min giddiisiinu. Wa fi_l yoom daak, al mi’aaminiin bidduuhu iḥtiraam be faraḥ. Wa intu kamaan bitkuunu mavaahum, valashaan intu ṣaddagtu shahaadatna leekum. Valashaan kida, niḥna daaiman naṣalli fishaankum, vashaan Allaah yavmilkum mustaḥiggiin le ixtiyaaru, wa yatimm be guwwatu kullu fikra kwaisa wa vamal al iimaan. Wa naṣalli kamaan vashaan ism Rabbana Yasuuv bigbal minnakum al majd, wa intu bitagbalu majd minnu, ḥasab nivmat Ilaahna wa_r Rabb Yasuuv al Masiiḥ. Wa vashaan Rabbana Yasuuv al Masiiḥ biji wa niḥna najtamiv leehu, nas’alkum, yaa axwaan, maa taxallu fikrakum bitghayyar wa laa titḥayyaru min deel al biguulu yoom ar Rabb ja xalaaṣ. Ḥatta iza al xabar da kaan min ruuḥ walla min kalaam, walla min jawaab hum biguulu huwa ja minnana. Maa taxallu aiyi waaḥid yaghishshkum be aiya ṭariiga. Al yoom daak maa biji illa an naas yarjavu van al iimaan fi_l awwal wa insaan al xaṭiyya, ibn al xaraab yaẓhar. Huwa yagaawim wa yarfav nafsu foog kullu ḥaaja al yasammuuha ilaah walla yavbuduuha, ḥatta hu yagvud fi heekal Allaah wa yawarri nafsu zei maa huwa ilaah. (?) Maa titzakkaru, wa ana lissav kunta mavaakum, kunta baguul leekum al ḥaajaat di? Wa intu bitavrifu_l ḥaaja_l bitamnavu hassav ḥatta yaẓhar fi waktu. Vashaan sirr al xaṭiyya bishtaghil hassav, ḥatta al yamnav ẓuhuur ibn al xaraab, yaruuḥ min al wasṭ. Wa bavd da, yaẓhar insaan al xaṭiyya. Wa_r Rabb Yasuuv bighlibu be nafas xashmu, wa bixarribu be majdu lamma biji. Wa insaan al xaṭiyya biji be vamal ash Sheeṭaan wa be kullu guwwa, wa valaamaat wa vajaayib kiḍb, wa be kullu ghishsh ash sharr le_l bihliku. Valashaan hum maa giblu maḥabbat al ḥagg vashaan yaxlaṣu. Wa valashaan kida, Allaah yarassil leehum vamal al kiḍib, ḥatta yaṣaddigu_l kiḍib, wa valashaan kullu_l maa ṣaddagu_l ḥagg laakin firḥu be_l xaṭiyya, yitḥakamu. Wa laakin niḥna laazim nashkur Allaah daaiman fishaankum, yaa axwaan al maḥbuubiin min ar Rabb. Wa nashkur Allaah vashaan hu ixtaarkum min al bidaaya vashaan taxlaṣu be_l gadaasa al min ar Ruuḥ wa be_l iimaan be_l ḥagg. Wa huwa naadaakum le da be injiilna, vashaan tagbalu majd Rabbana Yasuuv al Masiiḥ. Valashaan kida, yaa axwaan, kuunu saabitiin wa amsiku_t tavaaliim al itvallamtuuha, iza be kalaamna walla be jawaabna. Wa Rabbana Yasuuv al Masiiḥ nafsu, wa Allaah Abuuna, al ḥabbaana wa addaana be nivmatu shujaava abadiyya wa rajaa kwaiyis, yashajjiv guluubkum wa yasabbitkum fi kullu vamal wa kalaam kwaiyis. Fi_l aaxir, yaa axwaan, ṣallu fishaanna, valashaan kilmat ar Rabb tajri wa titmajjad zei maa vamalat mavaakum kamaan. Wa ṣallu vashaan Allaah bixalliṣna min an naas al baṭṭaaliin wa ruuseenum gawwiyyiin. Valashaan mush kullu_n naas vindahum al iimaan. Laakin ar Rabb amiin, wa huwa bisabbitkum wa biḥfaẓkum min ash sharriir. Wa vindana ta’kiid fi_r Rabb ’innakum bitavmilu zei maa naddiikum amr wa intu tistamirru tavmiluuhu kamaan. Wa_r Rabb yaguud guluubkum le maḥabbat Allaah wa le ṣabr al Masiiḥ. Wa naddiikum amr, yaa axwaan, b_ism Rabbana Yasuuv al Masiiḥ, kuunu baviidiin min kullu axu al bikuun kaslaan wa_l maa biviish ḥasab at tavliim al gibiltuuhu minnana. Vashaan intu nufuuskum bitavrifu keef laazim tavmilu zei maa niḥna navmil. Vashaan niḥna maa kunna kaslaaniin lamma kunna mavaakum, wa maa akalna veesh waaḥid zool majjaanan. Laakin kunna nashtaghil be tavb shadiid leel wa nahaar, valashaan maa nakuun ḥimil le aiyi waaḥid minnakum. Wa vamalna kida, mush vashaan maa vindana sulṭa, laakin vashaan navmil nufuusna masal leekum vashaan tavmilu zeiyana. Valashaan lamma kunna mavaakum, amarnaakum be da, “Iza kaan aiyi waaḥid maa vaawiz yashtaghil, huwa maa biyaakul.” Vashaan nasmav fih naas beenkum kaslaaniin wa maa bishtaghilu abadan, laakin bikuunu mashghuuliin be_l maa bixuṣṣum. Wa naddi amr le_n naas zei deel b_ism ar Rabb Yasuuv al Masiiḥ. Wa naṭlub minnahum yashtaghilu be salaam wa yaakulu_l veesh bitaavum. Wa intu, yaa axwaan, maa takuunu tavbaaniin min vamal al xeer. Iza kaan aiyi waaḥid maa biṭiiv kalaamna fi_j jawaab da, xallu baalkum minnu. Maa tagvudu mavaahu, vashaan hu bikuun xajlaan. Laakin maa taḥsibuuhu zei vadu, laakin ḥazziruuhu zei axu. Wa Rabb as salaam nafsu yaddiikum as salaam kullu wakit wa be kullu ṭariiga. Ar Rabb yakuun mava kullukum. Ana, Buulus, baktib as salaam da be iidi. Wa di_l valaama fi kullu jawaabaati. Kida ana baktib. Nivmat Rabbana Yasuuv al Masiiḥ mava kullukum. Min Buulus, rasuul al Masiiḥ Yasuuv be ḥasab amr Allaah Muxalliṣna wa_l Masiiḥ Yasuuv rajaana, Le Timutaawus waladi be_l ḥagg fi_l iimaan: Nivma wa raḥma wa salaam min Allaah al Abu wa_l Masiiḥ Yasuuv Rabbana. Istanna fi Afasus zei maa ṭalabta leek lamma kunta maashi le Makiduuniyya. Ana vaawizak taamur bavḍ min an naas ’an maa yavallimu tavliim taani, walla yaxallu baalum le ḥikaayaat walla yafattishu vala_l ajyaal biduun nihaaya. Al ḥaajaat deel yajiibu_l as’ila badal min tartiib Allaah be_l iimaan. Wa nihaayat al amr maḥabba min galib naḍiif wa ḍamiir kwaiyis wa iimaan muxliṣ. Wa bavḍ min an naas dawwaru min al ḥaajaat di wa itlafatu le kalaam biduun mavna. Wa hum vaawziin yakuunu muvallimiin al gaanuun, wa maa yafhamu_l ḥaaja al biguulu walla_l yash‐hadu leehu. Wa binavrif al gaanun ṭaiyib, iza aiyi waaḥid yistavmalu zei al waajib. Wa binavrif da, al gaanuun maa mavmuul le_l baarriin, laakin le_l xaaṭyiin wa_l maa biṭiivu, le_l baṭṭaaliin wa_l muznibiin, wa le_l biduun gadaasa wa_l biduun diin, le kaatiliin al abahaat wa_l ummahaat, wa kaatiliin an naas. Al gaanuun le_l yavmilu_z zina wa_l mixannisiin, wa le_l bisrigu_n naas, le_l kaḍḍaabiin, wa_l biḥlifu be_l kiḍib. Wa_l gaanuun le aiyi shi taani al bigaawim at tavliim aṣ ṣahiiḥ, al bikuun ḥasab injiil majd Allaah al mubaarak, al huwa addaani zei amaana. Wa ana ashkur al Masiiḥ Yasuuv Rabbana al addaani guwwa, vashaan huwa ḥasabni amiin wa ixtaarni le xidmatu. Mava ’inni kunta bajaddif wa baṭrud wa bashtim min gubbaal. Wa laakin ligiit raḥma valashaan ana vamalta daak lamma kunta biduun mavrifa wa maa vindi iimaan. Wa nivmat Rabbana zaadat katiir xalaaṣ mava_l iimaan wa_l maḥabba al fi_l Masiiḥ Yasuuv. Wa_l kilma di amiina wa mustaḥigga le kullu gubuul, ’inna_l Masiiḥ Yasuuv ja le_d dunya vashaan yaxalliṣ al xaaṭyiin. Wa ana awwal waaḥid fiihum. Laakin be_s sabab da gibilta raḥma, vashaan fiyya, ana_l awwal, Yasuuv al Masiiḥ yawarri kullu ṣabru zei masal le_l bi’aaminu beehu le_l ḥayaat al abadiyya. Wa le_l Malik al abadi, al maa bimuut, al maa nagdar nashuufu, al Ilaah al waḥiid, leehu_l iḥtiraam wa_l majd le_l abad. Aamiin. Wa da al amr al ana baddiik, yaa waladi Timutaawus. Wa huwa ḥasab an nubuwwaat al itkallamat vannak min gubbaal. Valashaan kida be musaavadatum, taḥaarib al ḥarb al kwaiyis, wa tamsik be_l iimaan wa_ḍ ḍamiir aṭ ṭaiyib. Bavḍ min an naas rafaḍu deel, wa murkab iimaanum inkasarat. Wa minnahum Himinaayus wa_l Iskandar al ana sallamtahum le_sh Sheeṭaan vashaan yitvallamu ’an maa yajaddifu. Wa baṭlub gabl kullu ḥaaja, tagaddimu ṭalabaat wa ṣalawaat wa wasaaṭa wa shukr fishaan kullu_n naas, vashaan al muluuk wa kullu_l vindahum sulṭa valashaan naviish ḥayaat be salaam wa sukuut fi kullu xoof Allaah wa gadaasa. Vashaan da kwaiyis wa magbuul giddaam Allaah Muxalliṣna. Wa huwa vaawiz kullu_n naas yakuunu muxallaṣiin wa yaju le mavrifat al ḥagg. Vashaan fih Allaah waaḥid wa wasiiṭ waaḥid been Allaah wa_n naas, wa huwa al insaan al Masiiḥ Yasuuv, al adda nafsu fidaa van kullu_n naas, wa di_sh shihaada fi waktu_l muwaafig. Wa le_l gaṣad da kunta muxtaar akuun mubashshir wa rasuul. (Ana baguul al ḥagg wa maa bakaḍḍib.) Wa ana muvallim le_l umam fi_l iimaan wa_l ḥagg. Valashaan kida, ana baduur ar rujaal fi kullu maḥall yaṣallu wa yarfavu iideehum al gudduusa, biduun zavl walla shakal. Wa zei da baduur an niswaan yalbasu be tartiib muwaafig, be adab wa vagl, mush be shavr muḍaffar wa_d dahab walla luuli walla hiduum ghaali. Laakin yalbasu_l avmaal al kwaisa zei maa yistaḥigg le_n niswaan al biguulu hum yaxaafu Allaah. Xalli_l mara titvallam fi sukuut be kullu tawaaḍuv. Wa ana maa baddi izin le_l mara tavallim walla takuun ra’iis vala_r raajil, laakin hiya laazim taskut. Vashaan Allaah xalag Aadam fi_l awwal, bavdeen Ḥawwa. Aadam maa kaan maghshuush, laakin al mara kaanat maghshuusha, wa bigat xaaṭya. Laakin hiya bitaxlaṣ be wilaadat al awlaad iza tistamirr fi_l iimaan wa_l maḥabba wa_l gadaasa mava masik an nafs. Al kilma di amiina: Iza aiyi waaḥid yaṭlub yakuun mulaaḥiẓ, huwa vaawiz vamal kwaiyis. Wa_l mulaaḥiẓ laazim yakuun biduun veeb, raajil vindu mara waaḥda, maasik nafsu, vaagil, muḥtaram, biftaḥ beetu le_l ghariibiin, bigdar yavallim. Hu maa bikuun sakraan, maa biḍrub laakin bikuun laṭiif, mush shaakaal walla yaḥibb al guruush. Hu laazim yarattib beetu kwaiyis, wa yavmil awlaadu yaṭiivuuhu be kullu iḥtiraam. Valashaan iza waaḥid maa biyavrif keef yarattib beetu keef bigdar yahtamm be kaniisat Allaah? Wa laakin hu maa laazim yakuun jadiid fi_l iimaan, vashaan yimkin yashkur nafsu wa yagav fi ḥukm Ibliis. Wa kamaan huwa yakuun vindu shahaada kwaisa min an naas al fi barra, valashaan maa yagav fi loom wa faxx Ibliis. Wa zei da kamaan, xaddaamiin al kaniisa laazim yakuunu rujaal muḥtarmiin, biduun kiḍib fi kalaamun, maa bikuunu sakraaniin, maa ṭammaaviin fi guruush wasxaana. Wa hum gaavidiin yamsiku sirr al iimaan be ḍamiir naḍiif. Wa laazim yajarribuuhum fi_l awwal. Wa bavd da, yaxalluuhum yaxdimu iza ligoohum biduun loom. Wa zei da kamaan, xalli niswaanum yakuunu muḥtarmaat, maa bishtimu, yamsiku nufuusum, wa amiinaat fi kullu ḥaaja. Xaddaam al kaniisa laazim yakuun raajil vindu mara waaḥda, wa bigdar yarattib awlaadu wa beetu kwaiyis. Vashaan xaddaamiin al kaniisa_l yaxdimu kwaiyis, yaaxdu le nufuusum maḥall ṭaiyib wa ta’kiid katiir fi_l iimaan fi_l Masiiḥ Yasuuv. Ana baktib leek al ḥaajaat di, wa law vindi rajaa baji leek bavd shwaiya. Laakin iza it’axxarta, inta bitavrif keef an naas laazim yaviishu been ahl beet Allaah, al huwa kaniisat Allaah al ḥai, vamuud wa asaas al ḥagg. Wa nash‐had ’an sirr ad diin bitaavna muhimm: Huwa ẓahar fi_j jism, wa itbarrar fi_r Ruuḥ, wa_l malaaika shaafoohu, wa bashsharu beehu been al umam, wa aamanu beehu fi_d dunya, wa rafavoohu fi_l majd. Wa_r Ruuḥ yaguul be kilmaat baayina, bavḍ min an naas bixallu_l iimaan fi_z zaman al axiir, wa yamshu wara arwaaḥ bighishshu wa tavaaliim sheyaaṭiin. Tavliim zei da biji min naas kaḍḍaabiin al bighishshu, wa ḍamaayirum maḥruugiin zei be makwa suxna. Hum yamnavu_n naas min al viris. Wa yaamurum maa yaaklu bavḍ al akil. Laakin Allaah xalagu vashaan al mi’aaminiin wa_l yavrifu_l ḥagg yagbaluuhu be_sh shukr. Vashaan kullu_l xalagu Allaah kwaiyis, wa maa laazim naaba aiyi shi iza naaxudu be_sh shukr. Valashaan yakuun magaddas be kilmat Allaah wa_ṣ ṣala. Iza tazakkir al axwaan be_l ḥaajaat di, bitkuum xaddaam ṭaiyib le_l Masiiḥ Yasuuv, wa taddi akil le nafsak be kalaam al iimaan wa be_t tavliim al kwaiyis al inta tibivtu. Kuun baviid min ḥikaayaat al kubaar fi_s sinn bitaav as suug, wa vallim nafsak xoof Allaah. Vashaan riyaaḍat aj jism vindaha faaida galiila, laakin xoof Allaah vindu faaida le kullu ḥaaja. Vashaan vindu wavd le_l ḥayaat al fih hassav wa_j jaaiya. Wa_l kilma di amiina wa tistaḥigg kullu gubuul. Wa vashaan da natvab wa nashtaghil shadiid, valashaan xaṭṭeena rajaana fi Allaah al ḥai, Muxalliṣ kullu_n naas, xuṣuuṣan al mi’aaminiin. Aamur wa vallim al ḥaajaat di. Maa taxalli aiyi waaḥid yakuun mitkabbir valeek vashaan inta shaabb. Laakin kuun masal le_l mi’aaminiin fi_l kalaam, wa fi_l ḥayaat wa_l maḥabba wa_l iimaan wa galib naḍiif. Lighaayat maa baji, xalli baalak le_l giraaya, wa bashshir wa vallim. Maa takuun kaslaan be hadiitak al addooha leek be_n nubuwwa lamma ash shuyuux xaṭṭu iideehum valeek. Xuṭṭ baalak fi_l ḥaajaat di, wa addi nafsak leeha, vashaan kullu waaḥid bishuuf keef inta titgaddam. Shuuf nafsak kwaiyis wa_t tavliim. Istamirr fi_l ḥaajaat deel, valashaan iza vamalta kida, bitaxlaṣ nafsak wa_l bismavu leek kamaan. Maa tawabbix ash sheex laakin addiihu naṣiiḥa zei abu, ash shabaab zei axwaan, an niswaan al kubaar fi_s sinn zei ummahaat wa_l aṣghar zei axwaat, be kullu galib naḍiif. Iḥtarim al araamil al hum araamil be_l ḥagg. Laakin iza armala vindaha awlaad walla awlaad awlaada, xalliihum yitvallamu fi_l awwal ’an yaḥtarimu ahl beetum wa yarajjivu xeer waalideehum leehum. Valashaan da magbuul giddaam Allaah. Laakin al armala, al hiya armala be_l ḥagg, al bigat baraaha, taxuṭṭ rajaaha fi Allaah. Wa hiya tistamirr taṣalli wa tas’al leel wa nahaar. Laakin al armala at taviish bass vashaan takuun mabsuuṭa, hiya meyyita maa daam vindaha ḥayaat. Wa aamur be_l ḥaajaat deel valashaan hum bikuunu biduun loom. Wa iza aiyi waaḥid maa yahtamm be agaariibu wa xuṣuuṣan le ahl beetu, huwa nakar al iimaan, wa hu akvab min al maa mi’aamin. Maa taktib isim armala illa vumura ziyaada min sittiin sana, wa kaanat vindaha raajil waaḥid. Wa_n naas yavrifuuha be avmaala al kwaisa. Hiya kaanat rabbat al awlaad, wa fataḥat beeta le_l ghariibiin, wa ghassalat kirveen al giddiisiin, wa saavadat al maẓluumiin, wa addat nafsaha le kullu vamal kwaiyis. Laakin al araamil aṣ ṣughaar, abaahum, valashaan lamma shahwaatum yavmiluuhum yaduuru_l viris, hum yarajjivu van al Masiiḥ. Wa kida yajiibu ḥukm vala nufuusum, valashaan hum kassaru_l ittifaag al awwal. Wa fi nafs al wakit, hum yitvallamu yakuunu kaslaanaat, wa yamshu min beet le beet. Wa hum maa yabgu kaslaanaat bass, laakin yaguulu ḥikaayaat biduun faaida, wa yadxulu fi_l maa yaxuṣṣum, wa yitkallamu van al ḥaajaat al mamnuuva. Valashaan kida, ana vaawiz al araamil aṣ ṣughaar yitzawwaju wa yajiibu_l awlaad, wa yarattibu al buyuut, wa maa yaddu al vadu furṣa le _sh shatiima. Vashaan bavḍ minnahum min gubbaal rajavu le yamshu wara_sh Sheeṭaan. Iza kaan aiya waaḥda al bit’aamin vindaha araamil fi ahl beeta, xalliiha tasaavidum, valashaan da maa bikuun ḥimil le_l kaniisa. Wa valashaan kida, al kaniisa tagdar tasaavid deel al be_l ḥagg vindahum iḥtiyaaj. Ash shuyuux al biguudu kwaiyis aḥsibuuhum mustaḥiggiin le iḥtiraam marrateen, wa be_l aktar al bitvabu fi_l kilma wa_t tavliim. Vashaan al Kitaab yaguul, “Maa tarbuṭ xashum at toor wa hu yaduus ad dura,” wa, “Ash shaghghaal mustaḥigg ujratu.” Maa tagbal shakwa vala_sh sheex illa be shahaadat itneen walla talaata min an naas. Wa wabbix al biyavmilu_l xaṭiyya giddaam kull an naas, valashaan at taanyiin bixaafu. Ana baddiik amr giddaam Allaah wa_l Masiiḥ Yasuuv wa giddaam al malaika_l muxtaariin ’an taḥfaẓ al ḥaajaat di biduun maa taḥkum gubbaal maa tavrif al ḥagg. Wa maa tashuufu_l wushuush fi shughlak. Maa taxuṭṭ iideek vala aiyi waaḥid be_s surva. Wa maa tashtarik fi xaṭaaya_t taanyiin. Aḥfaẓ nafsak be galib naḍiif. Maa tistamirr tashrab al mooya bass, laakin taaxud shwaiyat xamr fishaan baṭnak wa amraaḍak al katiira. Xaṭaaya bavḍ min an naas baayina, wa yamshu giddaamum le_l ḥukm. Wa xaṭaaya at taanyiin yamshu waraahum. Wa kida kamaan al avmaal al kwaisa baayina. Wa_l maa baayina maa mumkin yadissuuha. Xallu kullu_l xaddaamiin at tiḥit an niir yaḥsibu asyaadum mustaḥiggiin kullu iḥtiraam, valashaan hum maa yashtimu ism Allaah wa_t tavliim. Wa_l vindahum asyaad al bi’aaminu, maa laazim yadduuhum agall iḥtiraam valashaan hum axwaan. Laakin xalluuhum bixdimuuhum xidma aḥsan vashaan al vindahum faaida min xidmatum mi’aaminiin wa maḥbuubiin. Vallim al ḥaajaat di wa addiihum naṣiiḥa kida. Iza aiyi waaḥid yavallim tavliim taani wa maa yattafig le_l kalaam as ṣaḥiiḥ, kalaam Rabbana Yasuuv al Masiiḥ, wa le_t tavliim al huwa ḥasab xoof Allaah, huwa mitkabbir wa maa bifham ḥaaja. Wa vindu fikra vayyaana van ’asila wa yaḥaarib be_l kilmaat al bijiibu_l ḥasad, wa_sh shakla, wa_sh shatiima, wa_l fikir al baṭṭaal. Wa yajiib ash shaklaat al mustamirra been rujaal vaglum xarbaan, al axadu minnahum al ḥagg. Wa hum yaftakiru xoof Allaah ṭariig vashaan yabga ghani. Laakin xoof Allaah, iza az zool farḥaan, da ghina vaẓiim. Vashaan niḥna maa jibna aiyi shi le_d dunya, wa maa nagdar nashiil minnaha aiyi shi. Laakin iza vindana al akil wa_l hiduum, xalluuna nakuun mabsuuṭiin beehum. Laakin an naas al vaawziin yakuunu ghaniyyiin yagavu fi_t tajriba wa_l faxx, wa fi shahwaat katiira, baliida wa muḍirra, al bijurru_n naas le_l xaraab wa_l halaak. Vashaan maḥabbat al guruush virg kullu_l ḥaajaat al baṭṭaala. Wa bavḍ min an naas aṭ ṭalaboohu, ḍallu van al iimaan wa ṭavnu nufuusum be wajav katiir. Wa inta, yaa raajil Allaah, ahrab min da. Wa atbav al birr, wa xoof Allaah, wa_l iimaan, wa_l maḥabba, wa_ṣ ṣabr, wa_l wadaava. Ḥaarib ḥarb al iimaan al kwaiyis. Wa amsik be_l ḥayaat al abadiyya. Vashaan Allaah naadaak le da, wa inta shihidta_sh shahaada_l kwaisa giddaam shaahidiin kutaar. Ana baddiik amr giddaam Allaah al biddi ḥayaat le_l kull, wa giddaam al Masiiḥ Yasuuv ash shihid giddaam Biilaaṭus al Bunṭi ash shahaada al kwaisa. Vashaan taḥfaẓ al amr, naḍiif wa biduun loom le ẓuhuur Rabbana Yasuuv al Masiiḥ. Wa Allaah bibeyyinu fi waktu, Allaah, al mubaarak, al ḥaakim al waḥiid. Huwa Malik al muluuk wa Rabb al arbaab. Wa huwa bass maa bimuut, wa biskun fi nuur al maa nagdar nagarrib minnu. Maa fih zool shaafu walla bigdar yashuufu. Leehu_l iḥtiraam wa_l guwwa_l abadiyya! Aamiin. Aamur al ghaniyyiin fi_d dunya_l ḥaaḍira di ’an maa yakuunu mitkabbiriin walla yattakilu vala_l ghina al maa yistamirr. Laakin xalliihum yattakilu vala Allaah al ḥai, al biddiina kullu ḥaaja be ghina vashaan nafraḥ beeha. Wa addiihum amr vashaan yavmilu_l xeer wa yakuunu ghaniyyiin fi_l avmaal aṭ ṭaiba, jaahiziin vashaan yaddu wa raḍyaaniin vashaan yashaariku. Wa yaxuṭṭu le nufuusum zei kanz, asaas kwaiyis le_l wakit aj jaai ḥatta yamsiku be_l ḥayaat al ḥagiigiyya. Yaa Timutaawus, aḥfaẓ al ḥaaja as sallamooha leek. Kuun baviid min al kalaam al faaḍi wa_l wasxaan wa min al bivaakis, al bisammuuha “al mavrifa” be_l kiḍib. Wa bavḍ min an naas biguulu hum vindahum al mavrifa di wa ḍallu van al iimaan. An nivma mavaakum. Min Buulus rasuul al Masiiḥ Yasuuv be iraadat Allaah ḥasab al wavd be_l ḥayaat al fi_l Masiiḥ Yasuuv, Le Timutaawus, waladi_l maḥbuub: Nivma wa raḥma wa salaam min Allaah al Abu wa_l Masiiḥ Yasuuv Rabbaana. Ana ashkur Allaah al baxdimu be ḍamiir naḍiif, zei maa abahaati xadamoohu, lamma atzakkarak daaiman fi ṣalawaati leel wa nahaar. Wa lamma atzakkar dimuuvak, baḥibb ashuufak, vashaan bakuun malyaan be faraḥ. Wa atzakkar iimaanak al muxliṣ, as sakan fi_l awwal fi ḥaboobtak Loo’iis wa ummak Afniiki wa ana mit’akkid biskun fiik kamaan. Wa le_s sabab da azakkirak ’an taḥarrik hadiyyat Allaah al fiik valashaan ana xaṭṭeet iideiya valeek. Vashaan Allaah maa addaana ruuḥ al xoof, laakin ruuḥ al guwwa wa_l maḥabba wa masik an nafs. Vashaan kida, maa taxjal be shahaadat Rabbana, walla beiya, ana maḥbuusu. Laakin ishtarik fi_l atvaab fishaan al injiil be ḥasab guwwat Allaah. Huwa xallaṣna wa ixtaarna ixtiyaar magaddas, mush be ḥasab avmaalna, laakin be fikru wa nivmatu. Wa huwa addaana an nivma di fi_l Masiiḥ Yasuuv min gubbaal al wakit al abadi, laakin hassav bigat baayina be ẓuhuur Muxalliṣna, al Masiiḥ Yasuuv. Huwa baṭṭal al moot wa warraana_l ḥayaat al maa bitmuut be waasṭat al injiil. Wa le_l injiil da, Allaah vamalni mubashshir wa rasuul wa muvallim. Wa le_s sabab da kamaan atḥammal al ḥaajaat di. Wa laakin ana maa baxjal, valashaanni bavrif al aamanta beehu, wa ana mit’akkid huwa bigdar yaḥfaẓ as sallamtu leehu lighaayat al yoom daak. Wa amsik be ṣuurat al kalaam aṣ ṣaḥiiḥ as simivtu minni, mava_l iimaan wa_l maḥabba al fi_l Masiiḥ Yasuuv. Aḥfaẓ al ḥaaja_ṭ ṭaiba as sallamooha leek be_r Ruuḥ al Gudus as saakin fiina. Inta bitavrif da ’innu kullu_n naas al fi Aasiya rajjavu vanni. Wa minnahum Fiijallus wa Harmujaanis. Wa_r Rabb yaddi raḥma le beet Unisifurus valashaannu marraat katiira addaani raaḥa, wa maa xajal min janaaziiri. Laakin lamma hu kaan fi Ruumiya, hu fattash valeiya lighaayat maa ligaani. Wa_r Rabb yaddi leehu ’an yalga raḥma min ar Rabb fi_l yoom daak! Wa inta bitavrif kwaiyis keef huwa xaddamni be ḥaajaat katiira fi Afasus. Valashaan kida, yaa waladi, itshaddad fi_n nivma al fi Yasuuv al Masiiḥ. Wa_l ḥaajaat as simivta minni giddaam shaahidiin kutaar, sallima le rujaal umana al bigdaru yavallimu_t taanyiin kamaan. Ishtarik fi ḥimil at tavb zei vaskari kwaiyis le_l Masiiḥ Yasuuv. Maa fih waaḥid al yaḥaarib al bikuun marbuuṭ le ḥaajaat al ḥayaat di. Hu vaawiz yabsiṭ ad daxxalu le_l xidma_l vaskariyya. Wa kida kamaan, aiyi waaḥid al yajri fi sabag, maa yaaxud at taaj iza maa yajri ḥasab al gaanuun. Al muzaariv al bitvab laazim yakuun al awwal le yaaxud juz fi_t tamar. Fakkir fi_l biguul, wa_r Rabb yaddiik fahm fi kullu ḥaaja. Itzakkar Yasuuv al Masiiḥ al gaam min been al meyyitiin, min ahl Daawuud, ḥasab injiili. Wa fishaannu ana batḥammal at tavb ḥatta aj janaaziir zei muznib. Laakin kilmat Allaah maa marbuuṭa. Valashaan kida, ana aṣbur vala kullu ḥaaja fishaan al muxtaariin, vashaan hum kamaan yilgu_l xalaaṣ al fi_l Masiiḥ Yasuuv mava_l majd al abadi. Al kilma di amiina: “Iza mutna mavaahu, binviish mavaahu kamaan. Iza naṣbur, binamlik mavaahu kamaan. Wa iza nankuru, huwa biyankurna kamaan. Wa iza niḥna mush umana, huwa yistamirr amiin, valashaan hu maa bigdar yankur nafsu.” Zakkirum be_l ḥaajaat di, wa ḥazzirum giddaam ar Rabb ’an maa tashaakilu van kilmaat al maa fiiha faaida. Valashaan da yaxarrib deel al bismavu. Avmil al aḥsan vashaan tagaddim nafsak magbuul le Allaah, shaghghaal al maa laazim yaxjal, wa_l bivallim kilmat al ḥagg be ṭariig tamaam. Laakin kuun baviid min al kalaam al faaḍya al wasxaana, vashaan an naas al bitkallamu kida biziidu aktar fi_sh sharr. Wa tavliimum bifartik zei al ḥaaja al bitaakul gawaam. Wa beenum Himinaayus wa Fiiliitus. Wa hum ḍallu van al ḥagg. Hum biguulu al giyaama faatat min gubbaal. Wa hum yaglibu iimaan bavḍ min an naas. Wa laakin asaas Allaah as saabit yaguum, wa foogu_l xitim da: “Ar Rabb biyavrif an naas bitaavu,” wa, “Kullu waaḥid al bivtarif b_ism ar Rabb laazim yakuun baviid min al xaṭiyya.” Wa fi beet kabiir, al buraam maa bikuunu min dahab wa fiḍḍa bass, laakin xashab wa ṭiin kamaan. Wa bavḍ minnahum bikuunu le_l iḥtiraam wa bavḍ minnahum bikuunu biduun iḥtiraam. Wa iza aiyi waaḥid yanaḍḍif nafsu min di, huwa bikuun burma le_l iḥtiraam, magaddas, wa fiihu faaida le_s Saiyid, wa jaahiz le kullu vamal ṭaiyib. Ajri min ash shahwaat bitaavat ash shabaab, wa amshi wara_l birr wa_l iimaan wa_l maḥabba wa_s salaam mava an naas al binaadu be_r Rabb min galib naḍiif. Arfuḍ al as’ila al ghashiima wa_l baliida, vashaan inta bitavrif hum bijiibu_sh shaklaat. Wa xaddaam ar Rabb maa laazim yashaakil, laakin yakuun laṭiif mava kullu zool, wa bigdar yavallim be_ṣ ṣabr. Wa_l bivaakisuuhu, yavallimum be ṭariig laṭiif vashaan yimkin Allaah biddiihum at tooba le mavrifat al ḥagg. Wa hum birjavu le nufuusum wa yahrubu min faxx Ibliis, al gabaḍ valeehum le yavmilu iraadatu. Wa avrif da, fi_l aiyaam al axiira, zaman ṣavb biji. Vashaan an naas biḥibbu nufuusum wa biḥibbu_l maal, biḥmadu nufuusum, bikuunu mitkabbiriin, bishtimu, maa biṭiivu waalideenum, maa bishkuru, bikuunu wasxaaniin, wa hum biduun maḥabba, maa bighfiru, shattaamiin, biduun masik an nafs, gaasiyyiin, bikrahu_l kwaiyis. Wa hum xaayiniin, jarraaiyiin, muḥibbiin nufuusum, biḥibbu_s suruur laakin maa biḥibbu Allaah. Vindahum ṣuurat xoof Allaah laakin hum binkuru guwwatu. Kuun baviid min deel. Vashaan hum min an naas al bidissu fi_l buyuut wa yagbuḍu vala niswaan baliidaat, al bishiilu ḥimil xaṭaaya katiira, wa shahwaat muxtalifa biguuduuhum. Hum bitvallamu daaiman, wa maa bigdaru yaju le mavrifat al ḥagg abadan. Wa zei maa Yanniis wa Yambriis vaakasu Muusa, deel kamaan bivaakisu_l ḥagg, wa hum rujaal vindahum afkaar xarbaana wa be xuṣuuṣ al iimaan, hum marfuuḍiin. Laakin hum maa bitgaddamu bavd da, valashaan balaadatum takuun baayina le kullu_n naas, zei maa balaadat deelaak kaanat baayina kamaan. Wa laakin inta tibivta tavliimi, wa mashiiti, wa gaṣadi, wa iimaani wa ṣabri, wa maḥabbati, wa iḥtimaali, wa ṭuruudi, wa atvaabi al ḥaṣalu leiya fi Anṭaakiyya wa Iiguuniyya wa Listra, aṭ ṭuruud al ana itḥammalta. Laakin ar Rabb xallaṣni min kullu da. Wa be_l ḥagg biṭrudu kullu_l vaawziin yaviishu fi xoof Allaah fi_l Masiiḥ Yasuuv. Laakin an naas al baṭṭaaliin wa_l bighishshu biziidu fi_sh sharr, wa hum bighishshu wa bikuunu maghshuushiin. Wa laakin inta, istamirr fi_l ḥaajaat al itvallamta wa bigiit mit’akkid minnaha, valashaan inta bitavrif min minu itvallamtaha. Wa min wakit inta ṭifl, kunta tavrif al Kutub al Mugaddasa al bitagdar taddiik fahm le_l xalaaṣ be_l iimaan al fi_l Masiiḥ Yasuuv. Vashaan al Kitaab kullu itnaffas be Allaah, wa vindu faaida le_t tavliim, wa vashaan yawabbix, wa yaṣalliḥ, wa yavallim al ḥayaat al fi_l birr, vashaan raajil Allaah yakuun kaamil, jaahiz le kullu vamal kwaiyis. Wa baddiik al amr da giddaam Allaah wa giddaam al Masiiḥ Yasuuv al biḥkum vala_l ḥaaiyiin wa_l meyyitiin be ẓuhuuru wa malakuutu. Bashshir be_l kilma, wa kuun jaahiz fi waktu wa mush fi waktu, ṣalliḥ, wa wabbix, wa shajjiv be kullu ṣabr wa tavliim. Vashaan al wakit biji lamma_n naas maa yitḥammalu_t tavliim aṣ ṣaḥiiḥ. Laakin ḥasab ash shahwaat bitaavtum bilimmu le nufuusum muvallimiin vashaan yaguulu_l hum vaawziin be shidda ’an yasmavu. Wa hum yadawwiru uḍneehum min al ḥagg, wa yarajjivu vannu le ḥikaayaat an naas. Laakin inta, kuun vaagil fi kullu shi, wa itḥammal at tavb be_ṣ ṣabr, wa avmil vamal al mubashshir, wa kammil xidmatak. Vashaan hassav bigaddimuuni zei ḍabiiḥa, wa_l wakit ja vashaan amshi. Ana ḥaarabta_l ḥarb al kwaiyis, wa tammeet sabagi, wa ḥafaẓta_l iimaan. Wa min hassav maḥfuuẓ leiya taaj al birr. Wa_r Rabb, al Gaaḍi_l vaadil, biddiihu leiya fi_l yoom daak, wa mush leiya bass, laakin le kulluhum al biḥibbu ẓuhuuru kamaan. Avmil al aḥsan vashaan taji leiya be surva. Valashaan Diimaas xallaani, vashaan hu ḥabba_d dunya al ḥaadira, wa masha le Tasaluniiki. Kriiskiis masha le Ghalaaṭiyya, wa Tiiṭus le Dalmaaṭiyya. Luuga bass mavaai. Uxud Markus wa jiibu mavaak, vashaan huwa vindu faaida leiya fi xidmati. Wa ana rassalta Tixikus le Afasus. Wa lamma taji, jiib at toob al ana xallaahu fi Taruwaas mava Kaarbus, wa_l kutub, wa xuṣuuṣan al maktuuba fi_j jilid zei al warag. Vashaan Iskandar an naḥḥaas sawwa leiya ḥaajaat baṭṭaala katiira. Wa_r Rabb bidfav leehu taani le kullu avmaalu. Wa inta kamaan taḥras minnu, vashaan huwa vaakas kilmaatna katiir. Awwal marra fi gaḍiyyati, wa laa waaḥid wagaf mavaai, laakin kulluhum xallooni. Allaah maa yaḥsib da valeehum! Wa laakin ar Rabb wagaf mavaai wa shaddadni valashaan abashshir be_l injiil, wa kullu_l umam bismavu. Wa hu xallaṣni min xashm al asad. Wa_r Rabb biḥfaẓni min kullu vamal sharriir, wa bixalliṣni le malakuutu al fi_s sama. Wa leehu al majd le_l abad. Aamiin. Sallim vala Biriska wa Akiila wa vala ahl beet Unisifurus. Araastus istanna fi Kuurintuus, laakin ana xalleet Turufiimus fi Miiliitus vaiyaan. Avmil al aḥsan vashaan taji gubbaal ash shita. Afbuulus yasallim valeek wa Buudiis kamaan wa Liinuus wa Kalawdiyya wa kullu_l axwaan. Ar Rabb Yasuuv al Masiiḥ mava ruuḥak. An nivma mavaakum. Min Buulus, xaddaam Allaah wa rasuul Yasuuv al Masiiḥ, ḥasab iimaan muxtaariin Allaah wa mavrifat al ḥagg al biguud le xoof Allaah. Wa fi rajaa al ḥayaat al abadiyya, al wavad beeha Allaah gubbaal zaman abadi. Wa Allaah maa bigdar yakaḍḍib. Laakin huwa warra kilmatu fi wakta. Wa hu ittakal valeiya ’an abashshir be ḥasab amr Muxalliṣna Allaah. Le Tiiṭus, waladi al ḥagiigi fi_l iimaan al vindana sawa. Nivma wa salaam min Allaah al Abu wa_l Masiiḥ Yasuuv Muxalliṣna. Ana siibtak fi Kariit le_s sabab da, valashaan tarattib al ḥaajaat an naagṣa, wa taxtaar shuyuux fi kullu madiina zei maa amartak. Ash sheex laazim yakuun biduun loom, raajil vindu mara waaḥda, wa awlaadu mi’aaminiin wa maa yashtaku minnahum biyavmilu_d dawsha walla maa biṭiivu. Wa_l mulaaḥiẓ yakuun biduun loom valashaan huwa wakiil Allaah. Wa hu maa laazim bikuun mitkabbir wa maa bizval gawaam, wa maa biskar, wa maa biḍrub, wa maa ṭammaav fi guruush wasxaan. Laakin huwa biftaḥ beetu le_l ghariibiin, wa biḥibb al xeer, wa yakuun vaagil, wa vadiil, wa magaddas, wa bigdar yamsik nafsu. Wa huwa maasik be_l kalaam al amiin ḥasab at tavliim, valashaan hu yagdar yaddi_sh shujaava be_t tavliim al ḥagiigi wa yawabbix al bigaawimu. Vashaan fih naas katiiriin al maa biṭiivu, al bitkallamu biduun faaida wa bighishshu, wa xuṣuuṣan min an naas al muṭahhariin. Wa laazim yabaṭṭilu kalaamum, valashaan hum yaglibu kullu ahl al buyuut be_t tamaam be tavliimum al maa be_l gaanuun fishaan guruush wasxaan. Wa waaḥid minnahum, wa huwa an nabi bitaavum, gaal, “Naas Kariit daaiman kaḍḍaabiin, wuḥuush baṭṭaaliin, buṭeeniyyiin kaslaaniin.” Wa_sh shahaada di al ḥagg. Valashaan kida wabbixum shadiid vashaan iimaanun bikuun ṣaḥiiḥ. Wa vashaan hum maa bixallu baalum le ḥikaayaat al Yahuud wa awaamir an naas al birajjivu van al ḥagg. Le_n naas guluubum naḍiifa, kullu ḥaaja naḍiifa leehum. Laakin le_n najisiin wa_l maa mi’aaminiin, maa fih ḥaaja naḍiifa leehum. Laakin afkaarum wa ḍamiirum xarbaaniin. Hum biguulu ’innahum biyavrifu Allaah, wa laakin hum binkuruuhu be avmaalum. Wa hum makruuhiin, wa maa biṭiivu, wa maa vindahum faaida le aiyi vamal kwaiyis. Laakin inta, itkallam be_l yistaḥigg at tavliim aṣ ṣaḥiiḥ. Vallim ar rujaal al kubaar fi_s sinn ’an yakuunu vaagiliin, wa mustaḥiggiin al iḥtiraam, wa vindahum masik an nafs, wa ṣaadigiin fi_l iimaan wa_l maḥabba wa_ṣ ṣabr. Wa kida kamaan vallim an niswaan al kubaar fi_s sinn ’an yaviishu fi xoof Allaah, maa bishtimu wa maa biddu nufuusum le_l xamr, laakin bivallimu ḥaajaat kwaisa. Valashaanum yagdaru yavallimu an niswaan aṣ ṣughaar ’an yaḥibbu rujaalum wa awlaadum, wa bikuunu fahmaat, wa vindahum galib naḍiif. Wa yavallimum yashtaghilu fi buyuutum, wa vindahum raḥma, wa biṭiivu rujaalum, vashaan an naas maa yashtimu kilmat Allaah. Wa kida kamaan addi naṣiiḥa le_sh shabaab ’an yamsiku_n nafs. Wa avmil nafsak masal fi kullu ḥaaja le_l avmaal al kwaisa. Fi tavliimak, kuun muxliṣ wa vaagil. Wa kalaamak bikuun ṣaḥiiḥ wa biduun loom, valashaan al vadu bixjal wa maa bigdar yaguul valeena ḥaaja baṭṭaala. Aamur al xaddaamiin yaṭiivu asyaadum wa yabsiṭuuhum fi kullu ḥaaja, wa maa yavaakisum fi_l kalaam. Wa maa yasrigu minnahum laakin yawarru ’innahum yagdaru yittakalu valeehum be_t tamaam. Wa kida fi kullu shi, tavliim Allaah Muxalliṣna bikuun maḥbuub leehum. Vashaan nivmat Allaah, al bitjiib xalaaṣ ẓaharat le kullu_n naas. Wa tavallimna ’an nankur al afkaar aḍ ḍidd Allaah wa_sh shahwaat al min ad dunya, wa naviish fi_d dunya al ḥaaḍira be_l fahm wa_l birr wa xoof Allaah. Wa niḥna nantaẓir ar rajaa al mubaarak wa ẓuhuur majd Ilaahna al vaẓiim wa Muxalliṣna Yasuuv al Masiiḥ. Huwa adda nafsu fishaanna vashaan yafdiina min kullu zanb, wa yanaḍḍif le nafsu naas yakuunu mulku, wa vindahum ghiira le kullu_l avmaal al kwaisa. Wa guul leehum al ḥaajaat di. Wa itrajja wa wabbix be kullu sulṭa. Wa maa taxalli aiyi waaḥid yaḥtagirak. Zakkirum yakuunu tiḥit sulṭat ar ru’asaa wa_s salaaṭiin, wa yaṭiivu wa yakuunu jaahiziin le kullu vamal ṭaiyib. Wa maa yaguulu ḥaaja baṭṭaala van aiyi waaḥid, wa maa yashaaklu laakin yakuunu vindahum ṣabr, wa yawarru kullu wadaava le kullu_n naas. Vashaan niḥna kamaan kunna min gubbaal baliidiin, wa maa ṭiivna, wa ghashshoona, wa xadamna shahwaat muxtalifa wa_s suruur. Wa kunna naviish fi_l fikr al baṭṭaal wa_l ḥasad, makruuhiin wa kaarihiin bavḍana bavḍ. Wa laakin lamma luṭf Allaah Muxalliṣna wa maḥabbatu ẓaharu le_n naas, hu xallaṣna, mush be avmaal al birr an niḥna vamalnaaha, laakin be raḥmatu. Hu xallaṣna be ghasiil al wilaada at taanya, wa be_r Ruuḥ al Gudus al vamalna naas judaad. Wa Allaah kabba_r Ruuḥ al Gudus valeena be ghina be Yasuuv al Masiiḥ. Ḥatta vashaan itbarrarna be nivmatu, nabga wurraat ḥasab rajaa al ḥayaat al abadiyya. Al kilma di amiina. Wa ana vaawzak tash‐had be ta’kiid le_l ḥaajaat di, valashaan deel, al aamanu be Allaah, bihtammu vashaan yavmilu avmaal kwaisa. Wa_l ḥaajaat di ṭaiba wa vindaha faaida le_n naas. Laakin kuun baviid min al as’ila al baliida, wa ḥisaabaat al ajyaal, wa_l ḥarb be_l kalaam, wa_sh shaklaat van al gaanuun, valashaan deel baaṭila wa biduun faaida. Wa_r raajil al biḥibb yagassim an naas, ḥazziru marra wa marrateen. Wa bavd da, kuun baviid minnu. Wa inta bitavrif raajil zei da xarbaan wa hu yavmil al xaṭiyya, wa yaḥkum vala nafsu. Wa wakit maa barassil leek Artiimaas walla Tixikus, avmil al aḥsan ’an taji leiya le Niikuubuuliis, valashaan ana garrarta agvud hinaak fi_sh shita. Avmil zei maa bitagdar vashaan tajahhiz Ziinaas, al mitvallim fi_l gaanuun, wa Abulluus le_s safar ḥatta maa biḥtaaju le ḥaaja. Wa xalli ahalna yitvallamu ’an yaddu nufuusum le_l avmaal al kwaisa le_l iḥtiyaajaat aḍ ḍaruuriyya. Wa kida hum maa biviishu ḥayaat biduun faaida. Kullu_n naas al mavaai yasallimu valeek. Sallim vala_l biḥibbuuna fi_l iimaan. An nivma mava kullukum. Min Buulus maḥbuus al Masiiḥ Yasuuv wa min Timutaawus al axu le Filiimuun ḥabiibna wa_l vaamil mavaana. Wa le Abfiyya al uxut wa Arxibbus al vaskari mavaana wa le_l kaniisa_l fi beetak. Nivma leekum wa salaam min Allaah Abuuna wa_r Rabb Yasuuv al Masiiḥ. Bashkur Ilaahi daaiman wa batzakkarak fi ṣalawaati. Vashaan basmav be maḥabbatak wa iimaanak naḥwa ar Rabb Yasuuv wa le kullu_l giddiisiin. Baṣalli ’an sharikat iimaanak bitsaavidkum vashaan tavrifu kullu_l xeer al fiina be_l Masiiḥ. Vashaan vindana faraḥ katiir wa tavziya min maḥabbatak. Valashaanak, yaa axuui, addeet raaḥa le guluub al giddiisiin. Valashaan kida, vindi fi_l Masiiḥ shujaava katiira ’an aamurak tavmil zei al mustaḥigg. Laakin fishaan al maḥabba, baṭlub be_l aktar, ana, Buulus ash sheex wa hassav maḥbuus al Masiiḥ kamaan. Aṭlub leek fishaan waladi Unisiimus al waladtu fi_j janaaziir. Wa gubbaal da, hu maa kaan vindu faaida leek, wa laakin hassav vindu faaida leek wa leiya. Ana barajjivu leek, wa da zei maa barassil leek galbi zaatu. Wa kunta daayir aḥfaẓu mavaai, valashaan yaxdimni badalak fi janaaziir al injiil. Laakin ana maa vaawiz asawwi shi biduun fikrak, fishaan xeerak maa bikuun min al laazim tavmilu, laakin vashaan inta ixtaartu. Yimkin hu masha minnak le wakit galiil valashaan yakuun leek le_l abad. Wa bavd da maa taftakir hu zei vabd laakin aḥsan min vabd. Huwa zei axu maḥbuub, xuṣuuṣan leiya, wa kam be_l aktar leek, fi_j jisim wa fi_r Rabb. Wa iza taḥsibni shariik, agbalu zei nafsi. Wa iza kaan ẓalamak fi shi, walla hu madyuun leek, aḥsib daak valeiya. Ana Buulus baktib da be iidi. Ana badfav. Wa maa baguul leek inta madyuun leiya ḥatta be nafsak kamaan. Aiwa, yaa axuui, ana vaawiz faaida minnak fi_r Rabb. Addiini raaḥa le galbi fi_l Masiiḥ. Wa valashaan vindi ta’kiid ’innak taṭiiv, baktib leek wa bavrifak tavmil aktar min al baṭlub. Wa mava da, jahhiz leiya ooḍat aḍ ḍeef, fishaan vindi rajaa barjav leekum be ṣalawaatkum. Abafraas al maḥbuus mavaai fi_l Masiiḥ Yasuuv yasallim valeek. Wa kamaan Markus wa Aristarxus wa Diimas wa Luuga al vaamiliin mavaai. Nivmat ar Rabb Yasuuv al Masiiḥ mava ruuḥkum. Aamiin. Allaah, bavd maa kallam al abahaat be_l anbiya fi_z zaman al faat marraat katiira wa be ṭurug katiira, kallamna fi_l aiyaam al axiira di fi_l Ibn. Wa huwa vamalu waaris le kullu ḥaaja, wa beehu kamaan hu vamal al xaliiga kullaha. Wa_l Ibn huwa an nuur al binawwir bitaav majd Allaah, wa hu ṣuurat ṭabiivatu, wa shaayil kullu_l ḥaajaat be kilmat gudratu. Wa bavd maa hu vamal naḍaafa le_l xaṭaaya, hu gavad van yamiin Allaah al Vaẓiim fi_s sama. Wa hu biga aḥsan be katiir min al malaaika be ḥasab maa wiris ism aḥsan minnahum. Vashaan Allaah le minu min al malaaika fi aiyi wakit gaal, “Inta Ibni; ana waladtak al yoom da.” Wa kamaan, “Ana bakuun leehu Abu, wa huwa bikuun leiya Ibn”? Wa kamaan, lamma yajiib al bikr le_d dunya, hu yaguul, “Xalli kullu malaaikat Allaah yavbuduuhu.” Wa van al malaaika huwa yaguul, “Huwa yavmil malaaikatu aryaaḥ, wa xaddaamiinu lahiib naar.” Laakin van al Ibn hu yaguul, “Kursiyyak, yaa Allaah, le_l abad, wa_l birr bikuun vaṣaayat malakuutak. Inta ḥabbeet al birr wa kirihta_sh sharr. Valashaan kida, Allaah, Ilaahak, masaḥak be zeet al faraḥ aktar min shurakaa’ak.” Wa huwa yaguul kamaan, “Inta, yaa Rabb, fi_l bidaaya xaṭṭeet asaasaat al arḍ wa_s sama shughl iideek. Hum biyahliku, laakin inta tistamirr. Wa kulluha bitabga gadiima zei al hiduum. Wa taliffa zei at toob, wa zei at toob yaghayyiruuha. Laakin inta inta daaiman, Wa saniinak maa leeha nihaaya.” Wa Allaah le minu min al malaaika fi aiyi wakit gaal, “Agvud van yamiini lighaayat maa avmil vudwaanak bambar le kirveek”? (?) Mush kulluhum arwaaḥ al bixdimu, marassaliin le_l xidma fishaanum al maashiin yoorasu_l xalaaṣ? Valashaan kida, laazim naxalli baalna aktar le_l ḥaajaat as simivnaaha, vashaan maa naxalliiha tamrug minnana. Vashaan iza al kilma al itkallamu beeha_l malaaika kaanat saabta, wa kullu xaṭiyya wa fitna giblu jiza vadiil, keef niḥna binahrub iza maa naxalli baalna le xalaaṣ vaẓiim zei da? Wa_r Rabb itkallam vannu fi_l awwal, wa deel as simivoohu sabbatoohu leena. Wa Allaah kamaan shihid beehu mavaahum be_l valaamaat wa_l vajaayib wa_l guwwaat al muxtalifa wa hadaayaat ar Ruuḥ al Gudus, al hu gassamum ḥasab iraadatu. Vashaan hu maa xaṭṭ ad dunya aj jaaiya tiḥit al malaaika, ad dunya an niḥna nitkallam vanna. Laakin waaḥid shihid fi maḥall wa gaal: “Al insaan shinu ḥatta titzakkaru? walla walad al insaan ḥatta tahtamm beehu? Inta vamaltu tiḥit shwaiya min al malaaika, wa xaṭṭeet taaj al majd wa_l iḥtiraam vala raasu, wa xaṭṭeetu vala avmaal iideek; wa xaṭṭeet kull al ḥaajaat tiḥit kirveenu.” Vashaan lamma xaṭṭa kullu_l ḥaajaat tiḥtu, Allaah maa xalla aiyi shi al maa biṭiivu. Laakin hassav niḥna lissav maa binshuuf kull al ḥaajaat tiḥtu. Laakin niḥna nashuuf Yasuuv! Le wakit galiil hu kaan mavmuul tiḥit min al malaaika, valashaan be nivmat Allaah huwa yamuut fishaan kullu waaḥid. Wa hassav nashuuf taaj al majd wa_l iḥtiraam vala raasu valashaan hu tivib tavb al moot. Wa kaan kullu shi vashaan xaaṭir Allaah, wa beehu kaan kullu shi. Wa kida, kaan mustaḥigg leehu, lamma yajiib awlaad katiiriin le_l majd, yavmil ra’iis xalaaṣum kaamil be_l atvaab. Vashaan huwa_l bigaddis wa hum al bikuunu magaddasiin, kullahum min waaḥid. Wa be_s sabab da, hu maa bixjal yasammuuhum axwaan. Wa hu biguul, “Ana baxabbir axwaani be ismak, wa baḥmadak fi wasṭ al kaniisa.” Wa kamaan, “Ana mittakil valeehu.” Wa kamaan, “Shuuf, ana wa_l awlaad al addaani Allaah.” Valashaan al awlaad vindahum damm wa laḥam, hu kamaan ishtarak fiiha, valashaan be mootu huwa yaxrab al vindu sulṭat al moot, yavni Ibliis. Wa yaddi ḥurriyya leehum, al kaanu kullu ḥayaatum tiḥit al vubuudiyya be sabab xoofum min al moot. Vashaan be_l ḥagg, hu maa bisaavid al malaaika, laakin bisaavid awlaad Ibraahiim. Wa valashaan kida, hu kaan laazim yakuun zei axwaanu fi kullu ḥaaja, valashaan yakuun ra’iis gusus raḥiim wa amiin fi ḥaajaat Allaah. Wa vashaan yadfav van xaṭaaya an naas. Wa fishaan huwa tivib lamma kaan mujarrab, hu bigdar yasaavid deel al bikuunu mujarrabiin. Valashaan kida, yaa_l axwaan al giddiisiin, shuraka al ixtiyaar al min as sama, iftakiru fi_r Rasuul wa Ra’iis al gusus bitaav shahaadatna, Yasuuv. Huwa kaan amiin le_i waaḥid al ixtaaru, zei maa Muusa kaan amiin kamaan fi kullu beet Allaah. Vashaan hu itḥasab yakuun mustaḥigg majd aḥsan min Muusa, zei maa bannaa al beet vindu iḥtiraam aḥsan min al beet. Vashaan kullu beet vindu bannaa, laakin Allaah huwa bannaa kullu ḥaaja. Wa be_l ḥagg, Muusa kaan amiin fi kullu beet Allaah zei xaddaam, vashaan yash‐had le_l ḥaajaat al biguuluuha fi_l wakit aj jaai. Wa laakin al Masiiḥ kaan amiin zei Ibn vala beet Allaah. Wa niḥna beetu iza binamsik be ta’kiidna wa faxrana fi_r rajaa, saabitiin le_l aaxir. Valashaan kida, zei ar Ruuḥ al Gudus biguul: “An nahaar da, iza tasmavu ṣootu, Maa taxallu ruuseekum yakuunu gawwiyyiin zei fi_l fitna, zei fi yoom at tajriba fi_l xala. Hinaak abahaatkum jarrabooni wa imtaḥanooni, wa shaafu avmaali muddat arbaviin sana. Valashaan kida kunta zavlaan min aj jiil daak, wa gulta, Hum daaiman biyavmilu_l ghalṭa fi guluubum, wa hum maa virifu ṭurugi. Valashaan kida, ḥalafta fi ghadabi, Hum maa bidxulu fi raaḥati abadan!” Shuufu, yaa axwaan, vashaan maa bikuun fi aiyi waaḥid minnakum galib baṭṭaal wa biduun iimaan, al birajjiv van Allaah al ḥai. Laakin ḥazziru bavḍakum bavḍ kullu yoom maa daam yasammu_l wakit An Nahaar Da, valashaan raas waaḥid minnakum maa bikuun gawwi min ghishsh al xaṭiyya. Wa niḥna bigiina shuraka fi_l Masiiḥ iza binamsik le_l aaxir be_t ta’kiid as saabit al kunna vindana fi_l awwal. Maa daam yaguulu: “An nahaar da iza tasmavu ṣootu, maa taxallu ruuseekum yakuunu gawwiyyiin zei fi_l fitna.” Wa minu hum as simivu wa maa ṭaavu? Mush kulluhum al maragu min Maṣir be waasṭat Muusa? Wa huwa kaan zavlaan min minu le muddat arbaviin sana? Mush minnahum al vamalu xaṭiyya? wa ajsaamum wagavu meyyitiin fi_l xala? Wa huwa ḥalaf le minu ’innahum maa bidxulu raaḥatu abadan, illa leehum al maa ṭaavu? Wa kida nashuuf hum maa gidiru yadxulu vashaan maa kaanu vindahum iimaan. Allaah saab leena wavd vashaan nadxul fi raaḥatu. Valashaan kida, xalluuna naxaaf vashaan maa nalga aiyi waaḥid minnakum al maa gidir yadxul. Wa hum bashsharoona be_l injiil zei maa bashsharu deel, laakin al kilma al hum simivooha maa kaanat vindaha faaida leehum. Wa da valashaan deel as simivooha maa laxbaṭooha be_l iimaan. Vashaan niḥna al aamanna nadxul ar raaḥa, zei maa huwa gaal: “Valashaan kida, ḥalafta fi ghaḍabi, Hum maa bidxulu raaḥati abadan!” Wa laakin huwa kammal al avmaal min xaliigat ad dunya. Vashaan hu gaal fi maḥall taani van al yoom as saabiv: “Allaah istaraaḥ fi_l yoom as saabiv min kullu avmaalu.” Wa fi_l maḥall da taani marra hu gaal; “Hum maa bidxulu raaḥati abadan!” Wa hum, al bashsharu leehum fi_l awwal, maa daxalu valashaan hum maa ṭaavu. Wa laakin lissav fih bavḍ min an naas al bidxulu fi_r raaḥa diik. Valashaan kida, Allaah jahhaz kamaan yoom ismu An Nahaar Da. Wa hu itkallam be Daawuud bavd mudda ṭawiila, zei maa itkallam min gubbaal: “An nahaar da iza tasmavu ṣootu, Maa taxallu ruuseekum yakuunu gawwiyyiin.” Vashaan iza Yashuuv kaan adda raaḥa leehum, Allaah maa kaan itkallam bavd da van yoom taani. Valashaan kida, raaḥat sabit tistamirr le shavb Allaah. Vashaan aiyi waaḥid al bidxul raaḥatu, hu kamaan istaraaḥ min avmaalu zei maa Allaah istaraaḥ min avmaalu. Valashaan kida, xalluuna natvab vashaan nadxul fi_r raaḥa diik. Wa naxaaf yimkin waaḥid yavmil zei maa hum vamalu lamma maa ṭaavu. Vashaan kilmat Allaah ḥaaiya wa nashiiṭa, wa siniina min kullu seef al vindu ṭarfeen. Wa hiya tagṭav ḥatta tagassim an nafs wa_r ruuh, wa_l mafaaṣil wa_l muxx, wa taḥkum fi afkaar al galib wa iraadatu. Maa fih aiya ḥaaja madsuusa min Allaah, laakin kullu ḥaaja varyaana wa maftuuḥa giddaam veeneen Allaah. Wa niḥna laazim naddiihu ḥisaab. Valashaan kida, maa daam vindana ra’iis gusus vaẓiim, al masha le juwwa as sama, Yasuuv Ibn Allaah, xalluuna namsik be shahaadat iimaanna. Vashaan maa vindana ra’iis gusus al maa bigdar yafham wa yarḥam ḍavfaatna. Laakin vindana waaḥid al kaan mujarrab fi kullu ḥaaja zeiyana, laakin maa vamal xaṭiyya. Valashaan kida, xalluuna nagarrib be ta’kiid le kursi an nivma, vashaan nagbal raḥma wa nalga nivma le_l musaavida fi wakit al iḥtiyaaj. Wa hum yaaxudu kullu ra’iis gusus min been an naas. Wa yaxtaaruuhu fishaan an naas fi ḥaajaat Allaah, vashaan yagaddim hadaaya wa ḍabaayiḥ van al xaṭaaya. Wa huwa bigdar yarḥam deel al maa vindahum mavrifa wa _l biḍayyivu_s sikka, valashaanu nafsu vindu_ḍ ḍuvf ḥawaleehu. Wa be_s sabab da, hu laazim yagaddim ḍabaayiḥ van al xaṭaaya le nafsu, zei maa yagaddim le_n naas. Wa maa fih waaḥid yaaxud al iḥtiraam da le nafsu, illa iza Allaah yanaadiihu, zei maa huwa naada Haaruun kamaan. Wa kida kamaan, al Masiiḥ maa axad al majd le nafsu vashaan yabga ra’iis gusus. Laakin Allaah gaal leehu: “Inta Ibni, ana waladtak al yoom da.” Zei maa yaguul fi maḥall taani: “Inta gassiis le_l abad, zei at tartiib bitaav Malkiṣaadag.” Wa fi aiyaam ḥayaatu vala_l arḍ, Yasuuv gaddam ṣalawaat wa ṭalabaat be kooraak shadiid wa dimuuv le Allaah, al gidir yaxalliṣu min al moot. Wa Allaah simiv leehu, valashaan hu kaan bixaaf Allaah. Wa mava ’innu Ibn, huwa itvallam ’an yaṭiiv be_l ḥaajaat al huwa tivib fiiha. Wa lamma kammal shughlu, hu biga sabab xalaaṣ abadi le kullu_l biṭiivuuhu. Wa Allaah sammaahu ra’iis gusus zei at tartiib bitaav Malkiṣaadag. Wa vindana kalaam katiir van da, wa ṣavb vashaan yatarjim, valashaankum bigiitu tugaal fi_s samav. Wa be_l ḥagg, al wakit ja lamma intu laazim takuunu muvallimiin. Laakin intu taḥtaaju le waaḥid yavallimkum min jadiid bidaayat tavaaliim kilmat Allaah. Intu taḥtaaju le_l laban, mush le_l akil al gawwi. Vashaan kullu waaḥid al bishrab al laban, maa vindu ixtibaar fi kalaam al birr, valashaan huwa ṭifl. Laakin al akil al gawwi huwa leehum al bigu kaamiliin wa daaiman istavmalu vaglum vashaan yaḥkumu been al kwaiyis wa_l baṭṭaal. Valashaan kida, xalluuna nasiib at tavaaliim al fi_l bidaaya van al Masiiḥ, wa nitgaddam le_l kamaal. Wa maa naxuṭṭ marra taanya asaas at tooba min al avmaal al meyyita wa_l iimaan be Allaah, wa_t tavliim van al mavmuudiyyaat, wa xaṭṭ al iideen, wa giyaamat al meyyitiin, wa_d deenuuna_l abadiiyya. Wa binavmil da, be izin Allaah. Wa fih naas al kaanu vindahum an nuur min gubbaal, wa daagu_l hadiyya al min as sama, wa bigu shuraka fi_r Ruuḥ al Gudus. Wa hum daagu kilmat Allaah at ṭaiba, wa guwwaat az zaman aj jaai. Wa bavd da wagavu! Maa mumkin najiibum marra taanya le_t tooba, vashaanum nufuusum yaṣlubu Ibn Allaah taani marra, wa yavmiluuhu xajlaan giddaam an naas. Vashaan al arḍ al bitashrab al maṭar al bitanzil valeeha marraat katiira, wa tajiib nabaataat kwaisa leehum az zaravooha, al arḍ di bitagbal al baraka min Allaah. Laakin al arḍ al bitjiib shook wa shajar al xala, hiya maa vindaha faaida, wa gariiba min al lavna. Wa fi_l aaxir, biḥruguuha. Wa law niḥna nitkallam kida, yaa maḥbuubiin, niḥna vindana ta’kiid fiikum le ḥaajaat aḥsan wa ḥaajaat al bitamshi mava_l xalaaṣ. Vashaan Allaah maa ẓaalim, wa hu maa biyansa vamalkum wa _l maḥabba al intu warreetuuha fishaan ismu lamma xadamtu_l giddiisiin, wa lissav bitaxdimuuhum. Wa niḥna vaawiziin kullu waaḥid minnakum yawarri nafs an nishaaṭ le_n nihaaya vashaan yavrif kamaal ar rajaa. Wa niḥna maa vaawiziinkum takuunu kaslaaniin, laakin tavmilu zei deel al be_l iimaan wa_ṣ ṣabr aṭ ṭawiil yoorasu_l wuvuud. Lamma Allaah wavad Ibraahiim, hu ḥalaf be nafsu, valashaan maa fih waaḥid akbar minnu vashaan yaḥlif beehu. Wa huwa gaal: “Ana be_l ḥagg baddiik baraka, wa akattir awlaadak katiir.” Wa kida, bavd maa istanna be_ṣ ṣabr, Ibraahiim gibil al wavad leehu. Vashaan an naas yaḥifu be waaḥid akbar minnahum, wa_l ḥalaf yasabbit al kalaam wa yawaggif kullu shakla beenum. Wa lamma Allaah kaan daayir yabeyyin kwaiyis le_n naas al maashiin yagbalu_l wavd ’innu maa bighayyir fikru abadan, hu sabbat da be ḥalaf. Wa Allaah vamal da valashaan fih ḥaajateen al maa bitghayyaru, wa maa mumkin huwa yakaḍḍib fiihum. Valashaan kida, niḥna al harabna leehu vashaan namsik be_r rajaa al maxṭuuṭ giddaamna, vindana shujaava shadiida. Wa vindana ar rajaa da zei mirsaat le_n nafs, amiina wa saabita. Wa_r rajaa da yadxul le daak, al fih wara as sitaara. Wa Yasuuv daxal hinaak giddaamna wa fishaanna. Huwa biga ra’iis gusus le_l abad, zei at tartiib bitaav Malkiṣaadag. Wa Malkiṣaadag da kaan malik Shaliim wa gassiis Allaah al Vaali. Hu gaabal Ibraahiim lamma kaan yarjav min katal al muluuk, wa baaraku. Wa Ibraahiim adda leehu_l vushur min kullu ḥaaja. Wa mavna ismu fi_l awwal, “malik al birr,” wa bavdeen kamaan, “malik Shaliim,” yavni, “malik as salaam”. Wa huwa biduun abu walla umm wa biduun ḥisaab aj jiil wa maa vindu bidaayat aiyaam walla nihaayat ḥayaat. Laakin huwa zei Ibn Allaah wa bistanna gassiis le_l abad. Wa shuufu keef ar raajil da kaan akbar, vashaan Ibraahiim, ra’iis al abahaat, addaahu vushur min an nihaab. Wa be_l ḥagg, min awlaad Laawi, al yibgu gusus, hum vindahum amr ḥasab al gaanuun ’an yaaxudu_l vushur min an naas, yavni, min axwaanum, mava ’innahum itwaladu min Ibraahiim. Wa laakin ar raajil da maa min awlaad Laawi, wa huwa axad al vushur min Ibraahiim, wa baarak al kaan vindu_l wuvuud. Wa biduun shakk al aṣghar yaaxud al baraka min al akbar. Wa hina, rujaal bimuutu yaaxudu_l vushur. Wa laakin hinaak, huwa al bish‐hadu leehu ’innu ḥai yaaxuduuhu. Wa yimkin yaguulu, Laawi nafsu, al axad al vushur, huwa adda_l vushur fi Ibraahiim. Valashaan Laawi kaan lissav fi ṣulb abuuhu Ibraahiim lamma Malkiṣaadag gaabal Ibraahiim. Allaah adda_l gaanuun le_n naas vala asaas tartiib gusus Laawi. Wa iza kaan shughl gusus Laawi kaan kaamil, le shinu kaan fih iḥtiyaaj le gassiis taani yaguum min tartiib Malkiṣaadag, wa mush min tartiib Haaruun? Vashaan iza yaghayyiru tartiib al gusus, laazim yaghayyiru_l gaanuun kamaan. Wa huwa, al itkallam kida vannu, kaan min gabiila taanya. Wa maa fih waaḥid min al gabiila di al vamal xidmat al maḍbaḥ. Wa da baayin ’innu Rabbana ṭalav min gabiilat Yahuuda, wa Muusa maa gaal aiya ḥaaja van al gabiila di be xuṣuuṣ al gusus. Wa_l ḥaaja di tabeyyin aktar be katiir iza gassiis taani zei Malkiṣaadag yaguum. Wa huwa biga gassiis, mush vala asaas gaanuun wa amr jismi, laakin vala asaas guwwat ḥayaat maa vindaha nihaaya. Vashaan al Kitaab bish‐had leehu: “Inta gassiis le_l abad, zei at tartiib bitaav Malkiṣaadag.” Wa kida, waggafu_l amr al kaan min gubbaal, vashaan kaan ḍaviif wa maa vindu faaida. Vashaan al gaanuun maa vamal aiyi shi kaamil. Laakin rajaa aḥsan ja, wa beehu nagarrib le Allaah. Wa da maa kaan biduun ḥalaf. Wa_t taanyiin deel bigu gusus biduun ḥalaf, laakin huwa biga gassiis be ḥalaf lamma Allaah gaal leehu: “Ar Rabb ḥalaf wa maa bighayyir fikru, Inta gassiis le_l abad.” Wa be gadur da, Yasuuv biga mas’uul vashaan yakammil ittifaag aḥsan. Wa be_l ḥagg, al gusus deel kaanu katiiriin, vashaan hum maatu wa maa gidiru yistamirru fi_l xidma. Laakin valashaan Yasuuv yaviish le_l abad, huwa vindu tartiib gassiis al maa yaddiihu le taani. Valashaan kida, huwa bigdar yaxalliṣ be_t tamaam deel al yagarribu beehu le Allaah, valashaan hu daaiman yaviish vashaan yitwassaṭ leehum. Vashaan ra’iis gusus zei da muwaafig leena. Huwa gudduus wa biduun loom wa naḍiif wa mafarrag min al xaaṭyiin wa marfuuv avla min as samaawaat. Wa mush zei ru’asaa al gusus deel, huwa maa vindu iḥtiyaaj ’an yagaddim kullu yoom ḍabaayiḥ van xaṭaayaahu fi_l awwal, wa bavdeen van xaṭaaya an naas. Hu vamal da marra waaḥda lamma gaddam nafsu. Vashaan al gaanuun yaxtaar rujaal ḍaviifin yakuunu ru’asaa al gusus. Wa laakin kilmat al ḥalaf, aj ja bavd al gaanuun, ixtaar ibn, wa hu biga kaamil le_l abad. Wa raas al kalaam, da huwa: Niḥna vindana ra’iis gusus zei da, wa huwa gannab van yamiin kursi Allaah al Vaẓiim fi_s sama. Wa huwa bixdim fi_l ḥaajaat al magaddasa wa_l xeema_l ḥagiigiyya al gawwamu_r Rabb, mush zool. Vashaan kullu ra’iis gusus muxtaar vashaan yagaddim tagdimaat wa ḍabaayiḥ. Wa valashaan kida, kaan ḍaruuri leehu kamaan yakuun vindu ḥaaja vashaan yagaddima. Wa iza huwa kaan vala_l arḍ, hu maa kaan bikuun gassiis, vashaan fih rujaal al bigaddimu_t tagdimaat ḥasab al gaanuun. Wa hum bixdimu ṣuura wa ḍull al ḥaajaat al fi_s sama. Wa zei da, hu ḥazzar Muusa lamma hu garrab yavmil al xeema wa gaal, “Shuuf vashaan tasawwi kullu ḥaaja zei aṣ ṣuura_l warreeta leek fi_j jabal.” Wa laakin hassav al Masiiḥ ḥaṣṣal vala xidma aḥsan be katiir vashaan be_l ḥagg, hu wasiiṭ le ittifaag aḥsan wa asaasu vala wuvuud aḥsan. Vashaan iza al ittifaag al awwal kaan biduun ghalaṭ, maa kaanu fattashu vala taani. Laakin Allaah liga ghalaṭ fiihum wa gaal: “Shuuf! al aiyaam jaaiya, yaguul ar Rabb, lamma ana bavmil ittifaag jadiid mava ahl beet Israa’iil wa mava ahl beet Yahuuda. Mush zei al ittifaag al vamalta mava abahaatum lamma masaktum be iidum vashaan amarrigum min arḍ Maṣr. Valashaan hum maa istamarru fi ittifaagi, wa ana maa xalleet baali leehum, yaguul ar Rabb. Ahu da_l ittifaag al ana battafig mava ahl beet Israa’iil bavd al aiyaam deelaak, yaguul ar Rabb. Ana baxuṭṭ gawaaniini fi vuguulum, wa baktiba vala guluubum. Wa bakuun leehum Allaah, wa hum bikuunu leiya shavb. Wa hum maa bivallimu kullu waaḥid jaaru walla kullu waaḥid axuuhu, wa biguulu, Avrif ar Rabb, vashaan kulluhum biyavrifuuni, min aṣ ṣughaar le_l kubaar. Ana bakuun raḥiim vala zunuubum wa ana abadan maa batzakkar xaṭaayaahum bavd da.” Wa lamma yaguul, ittifaag jadiid, hu vamal al awwal gadiim. Wa_l ḥaaja_l bigat gadiima wa vindaha mudda ṭawiila, bavd shwaiya bitfuut. Wa_l ittifaag al awwal kaan vindu gawaaniin al vibaada wa_l maḥall al magaddas bitaav ad dunya. Wa hum jahhazu_l xeema, al fi barra, isima, Al Maḥall al Gudduus. Wa kaanu fiihu ṭarabeezat al lamba wa ṭarabeeza fooga veesh at tagdima. Wa be wara_s sitaara at taanya, al xeema, isima, Gudus al Agdaas, wa fiihu maḍbaḥ al baxuur min dahab wa taabuut al ittifaag, al mughaṭṭa min kullu jamb be_d dahab. Wa fiihu ḥalla min ad dahab, fiiha_l manna, wa vaṣaaya Haaruun aj jaabat awraag, wa looḥ al ittifaag. Wa min foog at taabuut, karuubiim al majd yaḍallilu kursi_r raḥma. Wa hassav maa nagdar nitkallam van al ḥaajaat di min awwala le aaxira. Wa lamma jahhazu kullu ḥaaja zei da, al gusus kaanu bidxulu le_l xeema al fi barra daaiman vashaan yavmilu_l xidma. Laakin ra’iis al gusus bass kaan bidxul al maḥall at taani, marra waaḥda fi_s sana. Wa hu maa daxal biduun damm, al huwa gaddamu van nafsu wa van xaṭaaya an naas al vamalooha biduun mavrifa. Wa kida, ar Ruuḥ al Gudus kaan biwarri ’innu_ṭ ṭariig le Gudus al Agdaas maa kaan maftuuḥ, maa daam al xeema_l fi barra lissav waagifa. Wa da masal le_l wakit al ḥaaḍir, al biwarri ’innu_l hadaaya wa_d ḍabaayiḥ al hum gaddamooha maa gidiru yavmilu ḍamiir az zool al yaxdim kaamil. Wa hum gawaaniin jismiyya bass van akil wa shurub wa ghasiil muxtalif, wa yashtaghilu beehum lighaayat wakit at tartiib aj jadiid. Laakin al Masiiḥ ja ra’iis gusus le_l ḥaajaat al kwaisa al fih hassav, be_l xeema_l akbar wa_l akmal. Wa_l xeema di maa mavmuula be iid zool, yavni mush min al xaliiga di. Hu maa daxal be damm ghanam wa vujuul, laakin be damm nafsu marra waaḥda le Gudus al Agdaas, wa jaab leena fidaa abadi. Wa yarushshu damm ghanam wa teeraan wa ramaad vijla vala_l bigu wasxaaniin valashaan yagaddisum le naḍaafat aj jisim. Wa valashaan da_l ḥagg, kam be_l aktar damm al Masiiḥ vamal leena! Huwa gaddam nafsu le Allaah be_r Ruuḥ al abadi biduun veeb. Wa dammu binaḍḍif ḍamaayirna min al avmaal al meyyita vashaan naxdim Allaah al ḥai. Wa valashaan kida, al Masiiḥ wasiiṭ ittifaag jadiid, vashaan hum, al muxtaariin bigbalu_l miiraat al abadi al mawvuud. Wa da bikuun kida valashaan huwa maat le fidaa al xaṭaaya al vamalooha tiḥit al ittifaag al awwal. Wa lamma takuun fih waṣiyya, laazim yasabbituuha be moot al waaḥid al vamala. Vashaan al waṣiyya vindaha guwwa bass iza waaḥid yamuut, wa maa bikuun vindaha guwwa abadan wakit maa al waaḥid al vamala biviish. Valashaan kida, al ittifaag al awwal maa biga saabit biduun damm. Fi_l awwal Muusa kallam kullu_n naas be kullu amr fi_l gaanuun. Wa bavd da huwa axad damm al vujuul wa_l ghanam, mava mooya wa ṣuuf aḥmar wa zuufa. Wa rashsha vala_l Kitaab zaatu wa vala kullu_n naas. Wa hu gaal, “Da huwa damm al ittifaag al amarkum beehu Allaah.” Wa zei da, huwa rashsh ad damm vala_l xeema wa vala kullu ḥaajaat al xidma. Wa be ḥasab al gaanuun yanaḍḍifu kullu_l ḥaajaat tagriiban be_d damm. Wa iza maa yakubbu_d damm, maa bikuun fih ghufraan. Valashaan kida, kaan laazim yanaḍḍifu ṣuwar al ḥaajaat al fi_s sama be_d ḍabaayiḥ deel. Wa laakin yanaḍḍifu_l ḥaajaat al fi_s sama zaata be ḍabaayiḥ aḥsan min deel. Vashaan al Masiiḥ maa daxal le Gudus al Agdaas al mavmuul be_n naas, wa da ṣuurat al ḥaajaat al ḥagiigiyya. Laakin hu daxal le_s sama vashaan yaẓhar giddaam washsh Allaah fishaanna. Wa maa vashaan huwa yagaddim nafsu marraat katiira zei maa ra’iis al gusus bidxul Gudus al Agdaas kullu sana be damm mush ḥaggu. Vashaan iza kida, al Masiiḥ kaan laazim yatvab marraat katiira min xaliigat ad dunya. Laakin hassav huwa ẓahar marra waaḥda fi nihaayat az zaman vashaan yawaggif al xaṭiyya be ḍabiiḥat nafsu. Wa muvayyan le_n naas ’an yamuutu marra waaḥda, wa bavd da yakuun al ḥukm. Wa zei da kamaan, al Masiiḥ kaan magaddam marra waaḥda vashaan yashiil xaṭaaya naas kutaar. Wa huwa biẓhar marra taanya, mush valashaan yashiil al xaṭiyya, laakin vashaan yaxalliṣum al bistannuuhu. Wa_l gaanuun vindu ḍull al ḥaajaat al kwaisa aj jaaiya, wa maa ṣuurat al ḥaajaat be zaata. Wa hum kaanu bigaddimu_ḍ ḍabaayiḥ deel daaiman kullu sana. Wa laakin maa mumkin abadan yavmilum kaamiliin, hum al bigarribu vashaan yavbudu. Wa iza da kaan mumkin, (?) maa kaanu wagafu yagaddimuuha? Wa valashaan al biyavbudu bigu nuḍaaf marra waaḥda, hum bavd da maa bikuunu vindahum ḍamiir van xaṭaaya. Laakin fi_ḍ ḍabaayiḥ deel, yitzakkaru_l xaṭaaya kullu sana. Vashaan mush mumkin ’an damm at teeraan wa_l ghanam yashiilu_l xaṭaaya. Valashaan kida lamma_l Masiiḥ ja le_d dunya, hu gaal: “Inta maa kunta vaawiz ḍabiiḥa wa tagdima, Laakin jahhazta leiya jism. Inta maa kunta mabsuuṭ min ḍabaayiḥ maḥruuga wa min ḍabaayiḥ al xaṭiyya. Fi_l wakit da, ana gulta, ‘Shuuf! ana jiit zei maa maktuub vanni fi_l Kitaab vashaan avmil iraadatak, yaa Allaah.’ ” Fi_l awwal hu gaal, “Inta maa kunta vaawiz ḍabaayiḥ wa tagdimaat, wa ḍabaayiḥ maḥrugga wa ḍabaayiḥ le_l xaṭiyya, wa inta maa kunta mabsuuṭ minnaha”. Wa huwa gaal kida mava ’annahum yagaddimuuha ḥasab al gaanuun. Wa bavd da huwa gaal, “Shuuf! ana jiit vashaan avmil iraadatak.” Huwa yashiil al awwal vashaan yasabbit at taani. Wa be_l iraada di, niḥna bigiina magaddasiin be tagdimat jism Yasuuv al Masiiḥ marra waaḥda. Wa kullu gassiis bigiif kullu yoom wa bixdim. Wa bigaddim marraat katiira aḍ ḍabaayiḥ deel zaata. Laakin aḍ ḍabaayiḥ deel maa bigdaru yashiilu_l xaṭaaya abadan. Laakin al gassiis da, bavd maa gaddam van al xaṭaaya ḍabiiḥa waaḥda le_l abad, hu gannab van yamiin Allaah. Wa min al wakit da, hu bintaẓir lighaayat maa Allaah yavmil vudwaanu bambar le kirveehu. Vashaan be tagdima waaḥda huwa vamalum kaamiliin le_l abad, deel al hu gaavid yagaddisum. Wa_r Ruuḥ al Gudus yash‐had leena be da kamaan, bavd maa hu gaal: “Ahu da_l ittifaag al ana bavmil mavaahum bavd al aiyaam deel, yaguul ar Rabb. Ana baxuṭṭ gawaaniini fi guluubum, wa baktiba fi vuguulum.” “Wa ana abadan maa batzakkar xaṭaayaahum wa zunuubum bavd da.” Wa lamma_l xaṭaaya kaanat maghfuura, maa bitkuun fih tagdima van al xaṭiyya bavd da. Valashaan kida, yaa axwaan, vindana ta’kiid vashaan nadxul le Gudus al Agdaas be damm Yasuuv. Huwa fataḥ leena ṭariig ḥai wa jadiid be_s sitaara, yavni, jismu. Wa vindana gassiis kabiir vala ahl beet Allaah. Valashaan kida, xalluuna nagarrib be galib amiin wa fi kullu ta’kiid al iimaan, wa guluubna marshuusha vashaan yanaḍḍifna min ḍamiir baṭṭaal wa ajsaamna maghsuuliin be mooya naḍiifa. Wa xalluuna namsik be shahaadat ar rajaa saabitiin, vashaan huwa_l wavadna amiin. Wa xalluuna nafakkir bavḍana fi bavḍ vashaan naḥarrik le_l maḥabba wa_l avmaal aṭ ṭaiba, wa maa nasiib ijtimaavna sawa zei maa bavḍ min an naas vindahum vaada. Laakin xalluuna nashajjiv bavḍana bavḍ wa be_z ziyaada be gadur maa tashuufu_l Yoom yagarrib. Vashaan iza navmil al xaṭiyya be iraadatna bavd maa gibilna mavrifat al ḥagg, bavd da maa fih ḍabiiḥa van al xaṭaaya. Laakin nistanna be xoof shadiid le_l ḥukm, wa zavl naar bitaakul vudwaan Allaah. Aiyi waaḥid al aba gaanuun Muusa maat biduun raḥma vala shahaadat itneen walla talaata naas. Wa shinu bikuun le_z zool ad daas Ibn Allaah tiḥit rijleehu, wa iftakar al ittifaag al gaddasu ḥaaja wasxaana, wa shatam Ruuḥ an nivma? Fakkiru keef huwa yistaḥigg jiza ashadda! Vashaan niḥna navrifu al gaal: “Leiya al intigaam, ana badfav.” wa kamaan, “Ar Rabb biyaḥkum shavbu.” Al wuguuv fi iideen Allaah ḥaaja xaayifa. Laakin itzakkaru_l aiyaam al faatat. Fi_l wakit daak bavd maa gibiltu_n nuur, kaan vindakum ṣabr vala ḥarb ṣavb mava atvaab. Marra shatamookum giddaam an naas wa ṭaradookum, wa taani marra bigiitu shuraka deel al kaanu maṭruudiin zei da. Wa intu tivibtu sawa mava al maḥbuusiin, wa lamma masaku buḍaavatkum be guwwa, intu gibiltu da be faraḥ, valashaan intu nufuuskum viriftu vindakum maal aḥsan al bistamirr. Wa valashaan kida, maa tarmu vankum ta’kiidkum al vindu ujra kabiira. Intu taḥtaaju le_ṣ ṣabr, ḥatta iza vamaltu iraadat Allaah, bitagbalu_l wavd. “Vashaan bavd shwaiya, huwa aj jaai biji, wa maa bit’axxar. Laakin al insaan al baarr, biviish be_l iimaan. Wa iza hu rajav le wara, nafsi maa bikuun mabsuuṭ minnu.” Wa laakin niḥna maa min an naas al yarjavu le wara le_l xaraab, laakin niḥna min an naas al bi’aaminu le xalaaṣ an nafs. Wa_l iimaan huwa_t ta’kiid be_l ḥaajaat al vindana rajaa leehum, wa beyyinat al ḥaajaat al maa shufnaahum. Vashaan fi da Allaah shihid le_l abahaat. Be_l iimaan binafham ’an ad dunya kaanat maxluuga be kilmat Allaah. Wa valashaan kida, al ḥaajaat an nashuufa maa kaanat mavmuula be_l ḥaajaat al yaẓharu. Be_l iimaan Haabiil gaddam le Allaah ḍabiiḥa aḥsan min Gaayiin. Be_l iimaan kaan mash‐huud leehu ’innahu raajil baarr, vashaan Allaah shihid le tagdimaatu. Wa beehu kamaan hu lissav yitkallam wa law hu maat. Be_l iimaan Axnuux maa shaaf al moot, vashaan shaaloohu le_s sama. Wa maa gidiru yalguuhu, valashaan Allaah shaalu. Vashaan gubbaal maa shaaloohu, kaanat vindu_sh shahaada ’innu basaṭ Allaah. Wa biduun iimaan maa mumkin nabsiṭ Allaah. Vashaan aiyi zool al yagarrib le Allaah laazim ya’aamin huwa mawjuud wa hu biddi ujra leehum al yaṭlubuuhu. Be_l iimaan Nuuḥ, lamma Allaah ḥazzaru van al ḥaajaat al huwa lissav maa shaafum, xaaf wa bana_l murkab al kabiira le xalaaṣ ahlu. Wa beehu huwa ḥakam vala_d dunya wa biga waaris le_l birr al be_l iimaan. Be_l iimaan Ibraahiim, lamma Allaah naadaahu, ṭaav vashaan yamrug le_l maḥall al hu maashi yaaxudu miiraat. Wa hu marag wa maa vaarif hu maashi ween. Be_l iimaan huwa sakan fi arḍ al wavd, zei maa huwa ghariib. Hu sakan fi xiyaam mava Is‐ḥaag wa Yavkuub, al wurraat mavaahu le nafs al wavd. Vashaan hu intaẓar al madiina al vindaha_l asaasaat, wa Allaah vamala wa banaaha. Be_l iimaan Saara nafsa kamaan gibilat guwwa vashaan taḥmal walad bavd maa bigat vajuuza valashaan hiya ḥasabatu amiin, huwa al wavd be da. Wa valashaan kida, min waaḥid, wa huwa zei al meyyit, itwalad awlaad katiiriin zei nijuum as sama wa zei ar ramla vala ṭaraf al baḥar al maa nagdar navidda. Wa deel kulluhum maatu fi_l iimaan. Wa hum maa gibilu_l wuvuud, laakin shaafooha wa sallamu valeeha min baviid. Wa ivtarafu be ’annahum ghariibiin wa ḍuyuuf saakiniin vala_l arḍ. Wa_n naas al biguulu ḥaajaat zei di yabeyyinu hum yaṭlubu waṭan. Wa iza itzakkaru_l waṭan al hum maragu minnu, kaanat vindahum furṣa le_r rujuuv. Laakin hassav hum biduuru waṭan aḥsan, yavni al fi_s sama. Wa valashaan kida, Allaah maa yakuun xajlaan lamma hum yasammuuhu Ilaahum, vashaan huwa jahhaz leehum madiina. Be_l iimaan Ibraahiim, lamma Allaah imtaḥanu, gaddam Is‐ḥaag. Huwa, al gibil al wuvuud, bada yagaddim waladu_l waḥiid, mava ’innu Allaah gaal leehu, “Be Is‐ḥaag awlaadak biju.” Ibraahiim ḥasab ’an Allaah vindu gudra yagawwimu min been al meyyitiin. Wa be_l ḥagg, huwa fi ṣuura gibil Is‐ḥaag min been al meyyitiin. Be_l iimaan kamaan Is‐ḥaag baarak Yavkuub wa Viisu van al ḥaajaat aj jaaiya. Be_l iimaan Yavkuub, lamma kaan bimuut, baarak kullu waaḥid min waladeen Yuusif. Wa huwa intakal vala raas vaṣaahu wa ṣalla. Be_l iimaan Yuusif, lamma garrab le_l moot, zakkar keef bani Israa’iil biyaṭlavu, wa adda amr van viḍaamu. Be_l iimaan waalideen Muusa dassoohu talaata shuhuur bavd maa itwalad, valashaanum shaafu ’innu walad jamiil. Wa hum maa xaafu min amr al malik. Be_l iimaan Muusa, lamma kibir, aba yaxalli_n naas yaguulu huwa walad bint Firvoon. Hu ixtaar yakuun maẓluum mava shavb Allaah badal ’an yakuun mabsuuṭ le wakit be suruur al xaṭiyya. Wa huwa ḥasab loom al Masiiḥ ghina akbar min kunuuz Maṣr, valashaanu kaan yistanna le_l ujra. Be_l iimaan Muusa saab Maṣr, wa maa kaan xaayif min zavl al malik. Valashaan hu itḥammal zei al bishuufu_l maa mumkin yashuufu. Be_l iimaan hu vamal al Fiṣaḥ wa rashsha_d damm, valashaan al bixrab maa yalmas al mawluudiin fi_l awwal. Be_l iimaan an naas marru be_l Baḥar al Aḥmar zei fi arḍ yaabisa. Laakin, lamma naas Maṣr jarrabu yavmilu kida, hum maatu fi_l mooya. Be_l iimaan ḥeeṭaat Ariiḥa wagavu bavd maa mashu ḥawaleehum sabvat aiyaam. Be_l iimaan Raaḥaab az zaanya maa maatat mavaahum al maa ṭaavu, valashaan hiya giblat be salaam ar rujaal aj jo be_s sirr vashaan yashuufu_l balad. Wa baguul shinu ziyaada? Vashaan ana maa vindi wakit kifaaya akallimkum van Jidvoon wa Baaraak wa Shamsuun wa Yaftaaḥ wa Daawuud wa Ṣamuu’iil wa_l anbiya. Be_l iimaan hum ghalabu mamaalik, vamalu__l birr, wa giblu_l wuvuud. Hum gafalu xushuum al usuud, wa baṭṭalu guwwat an naar, wa harabu min al moot be_s seef. Wa hum kaanu ḍaviifiin wa bigu shudaad, wa bigu ashadd fi_l ḥarb, wa ghalabu juyuush al ghariibiin. Wa rajjavu le niswaan ahlum al maatu wa gaamu min been al meyyitiin. Wa taanyiin itvazzabu wa maa giblu_l fidaa, vashaan yaḥaṣṣilu vala giyaama aḥsan. Wa jarrabu taanyiin be_sh shataayim wa_j jald, ḥatta aj janaaziir wa_s sijin kamaan. Wa ramoohum be_l ḥujaar, wa jarraboohum, wa gaṭavoohum fi_l wasiṭ, wa kataloohum be_s seef. Hum mashu hina wa hinaak fi juluud al xirfaan wa_l ghanam, wa kaanu muḥtaajiin wa maṭruudiin wa maẓluumiin. Wa_d dunya maa kaanat mustaḥigga leehum. Hum itfartaku fi_l maḥallaat al fi barra wa_j jibaal, wa_l maghaawir wa_l ḥufar al fi_l arḍ. Wa deel kullahum kaanu vindahum shahaada be_l iimaan, laakin maa giblu_l wuvuud. Vashaan Allaah jahhaz leena ḥaaja aḥsan, valashaan hum maa bikuunu kaamiliin biduunana. Wa valashaan fih ḥawaleena siḥaaba kabiira zei di min ash shaahidiin, xalluuna narmi minnana kullu ḥimil wa_l xaṭiyya al bitḍayyigna be_s surva. Wa xalluuna najri be_ṣ ṣabr as sabag al maxṭuuṭ giddaamna. Xalluuna navaayin le Yasuuv, Ra’iis al iimaan wa_l bikammilu. Huwa fishaan al faraḥ al maxṭuuṭ giddaamu, itḥammal aṣ ṣaliib wa iḥtagar al xajal, wa gannab van yamiin kursi Allaah. Wa fakkiru fiihu_l itḥammal vadaawa zei di le nafsu min al xaaṭyiin, valashaan maa tabgu tavbaaniin fi nufuuskum wa taguulu maa fih faaida. Vashaan fi_l ḥarb bitaavkum ḍidd al xaṭiyya, intu lissav maa gaawamtu ḥatta_d damm. Nisiitu kilmat ash shujaava al yitkallam mavaakum zei awlaad: “Yaa waladi, maa taḥtagir ta’diib ar Rabb, wa maa takuunu ḍaviifiin fi_r rajaa lamma yawabbixak. Vashaan ar Rabb ya’addib al biḥibbu, wa yajlid kullu walad al huwa yagbalu.” Itḥammalu_t ta’diib vashaan Allaah yavaamilkum zei awlaad. Vashaan fih aiyi walad abuuhu maa ya’addibu? Laakin iza intu biduun ta’diib, wa_l kull yashtariku fiihu, intu awlaad zina wa mush awlaad be_l ḥagg. Wa kamaan kunna vindana abahaat ḥasab aj jisim al ya’addibuuna, wa iḥtaramnaahum. Wa kam be_l aktar laazim naṭiiv abu_l arwaaḥ wa naviish? Wa be_l ḥagg abahaatna addaboona aiyaam galiila zei maa hum iftakaru kwaiyis. Laakin Allaah ya’addibna le faaidatna, valashaan nashtarik fi gadaasatu. Wa be_l ḥagg, fi_l wakit al ḥaaḍir naftakir kullu ta’diib maa le_l faraḥ, laakin le_l ḥuzn. Laakin bavdeen hu bijiib tamar al birr wa_s salaam le deel al itvallamu minnu. Valashaan kida, shaddidu_l iideen at tavbaana wa_r rakabeen aḍ ḍaviifa. Avmilu le kirveekum sikak vadiila, vashaan al avraj maa yadawwir min as sikka, laakin badal min da, huwa yashfi. Atbavu_s salaam mava kullu_n naas wa_l gadaasa, valashaan maa fih waaḥid bishuuf Allaah biduun al gadaasa. Shuufu kwaiyis vashaan waaḥid maa yagav min nivmat Allaah, wa vashaan virg min galib murr maa yaguum wa yakuun sabab at tavb, wa naas kutaar yitwassaxu. Wa shuufu vashaan waaḥid maa yakuun zaani walla yakuun vindu afkaar ḍidd Allaah, zei Viisu al baav ḥagg al bikr bitaavu le akla waaḥda. Vashaan intu bitavrifu keef bavd da, lamma kaan vaawiz yooras al baraka, hu kaan marfuuḍ. Wa hu maa liga ṭariig le_t tooba, mava ’innu ṭalaba be_d dimuuv. Vashaan intu maa garrabtu le jabal maa mumkin yalmasu, walla le naar mawallava, walla le ghamaam, wa ḍulumma, wa habuub, walla le ṣoot buug, walla le ṣoot kilmaat. Wa_n naas as simivoohu itrajjoohu ’an maa yaziidu leehum kilma waaḥda, valashaanum maa gidru yitḥammalu_l amr al huwa addaahum: “Iza ḥayawaan yalmas aj jabal, laazim yarmuuhu be ḥujaar.” Wa_l manẓar kaan maxawwif ḥatta Muusa gaal, “Ana xaayif xoof shadiid xalaaṣ wa barjif.” Laakin intu garabtu le Jabal Ṣihyoon, le madiinat Allaah al ḥai, Uurushaliim as samaawiyya, wa le jamaavaat vasharat alaaf min al malaaika, wa le ijtimaav, wa le kaniisat al mawluudiin fi_l awwal, usuumum maktuuba fi_s sama. Wa intu garrabtu le Allaah, gaaḍi kull an naas, wa le arwaaḥ al baarriin al bigu kaamiliin, wa le Yasuuv wasiiṭ al ittifaag aj jadiid, wa le rashsh ad damm al yitkallam ḥaaja aḥsan min damm Haabiil. Wa shuufu kwaiyis vashaan maa tarfuḍu_l bitkallam. Vashaan hum maa gidru yaḥrabu lamma rafaḍoohu, al ḥazzarum vala_l arḍ. Wa kam be_l aktar niḥna maa nagdar nahrab iza narajjiv vannu_l yaḥazzirna min as sama? Wa fi_l wakit daak ṣootu hazz al arḍ, laakin hassav huwa wavad wa gaal, “Marra taanya maa bahizz al arḍ bass, laakin as sama kamaan.” Wa_l kilmaat di, “Marra taanya,” yavni yashiil al mumkin yahizzuuha, zei al ḥaajaat al mavmuula, valashaan al maa mumkin yahizzuuha tistamirr. Valashaan kida, iza nagbal malakuut maa mumkin yahizzuuha, xalluuna nashkur Allaah. Wa xalluuna nagaddim le Allaah xidma magbuula be iḥtiraam wa xoof. Vashaan Ilaahna huwa naar bitaakul. Xallu maḥabbat al axwaan tistamirr. Wa maa tansu tagbalu_l ghariibiin zei ḍuyuuf. Valashaan bavḍ min an naas lamma vamalu kida, giblu malaaika zei ḍuyuuf wa hum maa virfu. Itzakkaruuhum al maḥbuusiin, zei maa intu maḥbuusiin mavaahum, wa deel al maẓluumiin zei maa intu kamaan maẓluumiin. Xalli_z zawaaj yakuun muḥtaram be kull an naas. Wa_r raajil wa_l mara laazim yakuunu umana. Valashaan Allaah biyaḥkum vala_n naas al biyavmilu_z zina wa_l fujjaar. Aḥfaẓu ḥayaatkum min maḥabbat al guruush, wa kuunu mabsuuṭiin min al vindakum. Valashaan Allaah gaal: “Ana abadan maa basiibak, wa maa baxalliik waaḥdak abadan.” Wa valashaan kida, nagdar naguul be ta’kiid, “Ar Rabb misaavidi wa ana maa baxaaf. Az zool bigdar yavmil shinu leiya?” Itzakkaru ru’asaakum al kallamookum be kilmat Allaah. Fakkiru fi tamar ḥayaatum, wa xallu iimaankum yakuun zei iimaanum. Yasuuv al Masiiḥ huwa huwa umbaariḥ, wa_n nahaar da, wa le_l abad. Maa taxallu tavaaliim muxtalifa wa ghariiba tasuugkum min al ḥagg. Vashaan da kwaiyis iza al galib yakuun saabit be_n nivma, mush be akil maxṣuuṣ. Wa_n naas al akaloohu maa ligu minnu faaida. Niḥna vindana maḍbaḥ, wa_l bixdimu fi_l xeema maa vindahum sulṭa yaakulu minnu. Wa ra’iis al gusus yashiil damm al bahaayim le Gudus al Agdaas vashaan ḍabiiḥa le_l xaṭiyya. Laakin hum ḥaragu_l ajsaam barra min maḥall al xiyaam. Wa valashaan kida, Yasuuv kamaan itwajjav barra min baab al madiina, vashaan yagaddis an naas be dammu. Kida, xalluuna namrug barra min maḥall al xiyaam, ḥaamiliin loomu. Vashaan maa vindana hina madiina mustamirra, laakin naṭlub al madiina_j jaaiya. Valashaan kida, xalluuna nagaddim be Yasuuv ḍabiiḥat al ḥamd le Allaah fi kullu wakit, yavni tamar xushuumna al bivtarifu be ismu. Laakin maa tansu tavmilu_l xeer, wa tashtariku mava at taanyiin, vashaan ḍabaayiḥ zei di tabsiṭ Allaah. Ṭiivu ru’asaakum wa kuunu tiḥit sulṭatum. Valashaanum yaḥrasu vala nufuuskum zei deel al biddu ḥisaab. Ṭiivuuhum valashaan shughlum bikuun be faraḥ, mush be ḥuzn. Vashaan iza be ḥuzn, maa fih faaida leekum. Ṣallu fishaanna. Binavrif be_l ḥagg niḥna vindana ḍamiir ṭaiyib, wa niḥna vaawiziin naviish ḥayaat amiina fi kullu ḥaaja. Wa baṭlub leekum be_l aktar ’an tavmilu da, valashaan yarajjivuuni leekum be_s surva. Wa Ilaah as salaam gawwam min been al meyyitiin Rabbana Yasuuv, Raavi al xirfaan, al vaẓiim, be damm al ittifaag al abadi. Allaah yavmilkum kaamiliin fi kullu vamal ṭaiyib vashaan tavmilu iraadatu. Wa hu yashtaghil fiikum al ḥaaja at tabsiṭu katiir, be Yasuuv al Masiiḥ. Wa le_l Masiiḥ al majd le_l abad. Aamiin. Bas’alkum, yaa axwaan, titḥammalu kilmat ash shujaava, valashaan katabta leekum jawaab ṣaghaiyir. Wa ana vaawizkum tavrifu, axuuna Timutaawus itfakka min as sijin, wa binshuufkum sawa iza hu biji fi wakit gariib. Sallimu vala kullu ru’asaakum wa vala kullu_l giddiisiin. Wa hum al min Iiṭaaliya yasallimu valeekum. An nivma mava kullukum. Min Yavkuub xaddaam Allaah wa_r Rabb Yasuuv al Masiiḥ, le_l iṭnaashar gabiila_l itahattatu been al umam. As salaam. Aḥsibuuhu kullu faraḥ, yaa axwaani, wakit maa talgu tajaarib muxtalifa. Vaarifiin imtiḥaan iimaankum yajiib aṣ ṣabr. Xalli yakuun le_ṣ ṣabr vamal kaamil, valashaan takuunu kaamliin wa taammiin, maa naagṣiin fi ḥaaja. Wa ’in kaan waaḥid yaḥtaaj le ḥikma, xalliihu yas’al Allaah al biddi le kullu_n naas be_l karaama. Wa Allaah maa yaluum, wa huwa biddiihu. Laakin laazim yas’al be iimaan, wa maa bishikk kullu kullu. Aiyi waaḥid al bishikk, huwa zei mooj al baḥar ar riiḥ tahibbu le hina wa le hinaak wa tarmiihu. Maa taxalli_z zool daak yaftakir hu bigbal ḥaaja min ar Rabb. Ar raajil al vindu fikrateen, hu maa saabit fi kullu ṭurugu. Xalli_l axu_l miskiin yafraḥ be maḥallu_l vaali. Laakin xalli_l ghani yafraḥ be maḥallu_l waaṭi, vashaan zei zahrat al geshsh hu bifuut. Vashaan ash shamish taṭlav be ḥarra, wa_l geshsh yeebas, wa zahratu tagav, wa jamaal manẓara yaxsar. Wa zei da kamaan al ghani yaxsar fi wasiṭ shughlu. Mubaarak ar raajil al bitḥammal at tajriba. Vashaan iza marra be_l imtiḥaan, hu bigbal taaj al ḥayaat al wavad beehu ar Rabb le_n naas al biḥibbuuhu. Al mujarrab maa laazim yaguul, “Allaah yajarribni.” Vashaan Allaah maa yagdar yakuun mujarrab be_sh sharr, wa huwa maa yajarrib aiyi waaḥid. Laakin kullu waaḥid yitjarrab iza shahwaatu tajurru wa taghishshu. Bavdeen ash shahwa iza ḥimlat tajiib xaṭiyya. Wa_l xaṭiyya lamma takbar tajiib al moot. Maa takuunu maghshuushiin, yaa axwaani_l maḥbuubiin. Kullu hadiyya ṭaiba, wa kullu hadiyya kaamla, hiya min foog, wa naazla min Abu_l anwaar al maa fiihu farag walla ḍull min taghyiir. Min iraadat nafsu hu waladna be kilmat al ḥagg vashaan nakuun awwal tamar min kullu_l xalagu. Avrifu da, yaa axwaani_l maḥbuubiin. Xalli kullu zool yakuun gawwaam fi samav, bisheesh fi_l kalaam, bisheesh fi_z zaval. Vashaan zaval al insaan maa biyavmil birr Allaah. Vashaan kadi, armu minnakum kullu najaasa wa katrat sharr, w_agbalu be wadaava al kilma al mazruuva al bitagdar taxalliṣ nufuuskum. Wa laakin kuunu vaamiliin be_l kilma, maa saamviin leeha bass, wa kadi taghishshu nufuuskum. ’In kaan waaḥid bismav le_l kilma wa maa biyavmil beeha, hu zei raajil yashuuf washshu_ṭ ṭabiivi fi miraaya. Wa hu yashuuf nafsu wa yamshi, wa be surva yansa keef huwa kaan. Laakin al bishuuf fi_l gaanuun al kaamil, gaanuun al ḥurriyya, wa biyavmilu wa yistamirr fiihu, huwa bikuun mubaarak fi vamalu, mush huwa al bismav wa bavdeen binsa. Iza waaḥid yaftakir nafsu diini, wa hu maa vindu sulṭa vala lisaanu, hu yaghishsh nafsu. Diin az zool da biduun faaida. Ad diin an naḍiif wa_l biduun veeb giddaam Allaah al Abu, hu ziyaarat al yataami wa_l araamil fi tavbum, wa ḥifẓ al insaan nafsu biduun najaasa min ad dunya. Yaa axwaani, maa tashuufu wushuush an naas w_intu maaskiin be iimaan Rabbana Yasuuv al Masiiḥ, Rabb al majd. Xalluuna naguul raajil yadxul ijtimaavkum vindu xaatim min dahab wa fi hiduum jamiil. Wa yadxul kamaan raajil miskiin fi hiduum wasxaan. Wa intu taxallu baalkum le_l vindu_l hiduum aj jamiil wa taguulu leehu, “Agvud hina fi kursi samiḥ.” Wa taguulu le_l miskiin, “Guum hinaak,” walla, “Agvud hina tiḥit bambar kirveiya,” (?) Intu maa vamaltu farig been nufuuskum, wa bigiitu guḍaat be afkaar sharriira? Asmavu, yaa axwaani_l maḥbuubiin, (?) Allaah maa ixtaar masaakiin ad dunya di vashaan yakuunu ghaniyyiin fi_l iimaan wa wurraat al malakuut al wavad beehu le_l biḥibbuuhu? Laakin intu shatamtu_l miskiin. (?) Al ghaniyyiin maa yaẓlumuukum wa yajurruukum le_l maḥkama? (?) Maa hum al bijaddifu vala_l isim al muḥtaram al bisammuukum beehu? Iza tatimmu_l gaanuun al maluukiyya, be ḥasab al kitaab, “Taḥibb gariibak zei nafsak,” tavmilu ṭaiyib. Laakin iza tashuufu_l wushuush, intu taxṭu, wa_l gaanuun yaḥkum valeekum zei muxaalifiin. Wa_z zool al biḥfaẓ kullu_l gaanuun wa yakassir amr waaḥid, hu biga muznib fi_l kull. Vashaan al gaal, “Maa tazni,” gaal kamaan, “Maa taktul.” Iza maa tazni wa laakin taktul, inta bigiit muxaalif al gaanuun. Itkallamu wa avmilu zei al maashiin yitḥakamu be gaanuun al ḥurriyya. Vashaan al ḥukm biduun raḥma huwa vala_l maa yavmil raḥma. Ar raḥma taghlib vala_l ḥukm. Shinu al faaida, yaa axwaani, iza waaḥid yaguul ’innu vindu iimaan wa laakin maa vindu avmaal? Al iimaan daak yagdar yaxalliṣu? Xalluuna naguul axu walla uxut varyaaniin wa muḥtaajiin le_l akil al yoomi. Wa waaḥid minnakum yaguul leehum, “Amshu be_s salaam, iddaffu w_ashbavu.” Laakin hu maa biddiihum al biḥtaaju leehum le_j jisim, al faaida shinu? Wa kida kamaan al iimaan, iza maa vindu avmaal, huwa meyyit fi nafsu. Laakin waaḥid biguul, “Inta vindak iimaan wa ana vindi avmaal. Warriini iimaanak biduun avmaal, wa ana bawarriik iimaani be avmaali.” Inta ta’aamin ’an Allaah waaḥid, inta tavmil kwaiyis. Wa_sh sheyaaṭiin ya’aaminu kamaan, wa yarjifu. (?) Laakin yaa_l insaan al ghashiim, inta daayir tavrif, ’an al iimaan biduun al avmaal maa leehu faaida? (?) Ibraahiim abuuna maa itbarrar be_l avmaal lamma gaddam Is‐ḥaag ibnu vala_l maḍbaḥ? Inta tashuuf ’an al iimaan kaan bishtaghil mava avmaalu, wa_l iimaan biga kaamil be avmaalu. Wa tamma_l Kitaab al biguul, “Ibraahiim aaman be Allaah, wa da ḥasab leehu birr.” Wa sammoohu maḥbuub Allaah. Intu tashuufu ’an az zool yitbarrar be_l avmaal, mush be_l iimaan bass. (?) Wa kida kamaan, Raaḥaab az zaanya maa kaanat itbarrarat be_l avmaal lamma giblat al maraasiil wa rassalatum be ṭariig taani? Zei maa aj jisim biduun ruuḥ hu meyyit, kida kamaan al iimaan biduun avmaal hu meyyit. Yaa axwaani, maa takuunu muvallimiin katiiriin, vashaan tavrifu niḥna al bivallimu naaxud ḥukm avẓam. Vashaan kulluna nagav fi ḥaajaat katiira. Wa iza kaan waaḥid maa leehu ghalṭa fi_l kalaam, huwa raajil kaamil, wa yagdar yaghlib vala kullu_j jisim kamaan. Lamma naxuṭṭ ḥadiid al lijaam fi xushuum al ḥuṣun vashaan yaṭiivuuna, be da nagdar nadawwir kull ajsaamum. Shuufu! al habuub tasuug al maraakib al kabiira jiddan. Laakin daffa ṣaghaira jiddan taḥawwila le_l maḥall ar ra’iis daayir yamshi leehu. Kida kamaan al lisaan, hu vaḍu ṣaghaiyir, laakin yitkallam be kibir van ḥaajaat vaẓiima. Shuufu keef shwaiyat naar tawalliv ghaaba kabiira. Wa_l lisaan kamaan naar. Hu dunya sharriira maxṭuuṭa been avḍaana. Al lisaan yanajjis aj jisim kullu, wa yawalliv ṭariig ḥayaatna kullu be_n naar al bitaji leehu min jahannam. Vashaan kullu anwaav al wuḥuush, wa_ṭ ṭuyuur, wa_z zaḥaafaat, wa ḥayawaanaat al baḥar, an naas biwaalifuuhum wa kaanu biwaalifuuhum. Laakin waaḥid maa bigdar yawaalif al lisaan. Huwa sharr, maa leehu raaḥa, malyaan be_s simm al yaktul. Be_l lisaan nabaarik Allaah al Abu, wa beehu nalvan an naas al itsawwu vala shabah Allaah. Min al xasham al waaḥid, tamrug al baraka wa_l lavna. Yaa axwaani, da maa laazim yakuun kida. (?) Mumkin mooya ḥilwa wa murra tajri min biir waaḥda? Yaa axwaani, (?) shajarat tiin tagdar tajiib zeetuun, walla karmat vinab tajiib tiin? Wa kida kamaan al biir al maalḥa maa tajiib mooya ḥilwa. Minu ḥakiim wa faahim beenkum? Xalliihu yawarri min ḥayaatu_ṭ ṭaiba, avmaalu fi_l wadaava bitaavat al ḥikma. Wa laakin iza vindakum ḥasad murr wa ḥubb ar riyaasa fi guluubkum, maa tafaxxiru wa maa takaḍḍibu vala_l ḥagg. Al ḥikma di maa bitanzil min foog, laakin hiya arḍiyya, jismiyya, sheeṭaaniyya. Vashaan al maḥall al fiihu ḥasad wa ḥubb ar riyaasa, hinaak fih laxbaṭa wa kullu nuuv ash sharr. Laakin al ḥikma al min foog, hiya fi_l awwal naḍiifa, bavdeen muḥibb as salaam, vindaha ṣabr. Al ḥikma di muṭiiva, malyaana raḥma wa tamar kwaiyis, maa fiiha farig, wa muxliṣa. Al biyavmilu_s salaam bizravu teeraab as salaam, wa hum bilimmu tamar al birr. Min ween al ḥuruub wa_sh shaklaat beenkum? (?) Maa min shahwaatkum al biḥaaribu fi vudwaankum? Taduuru wa maa bitḥaṣṣilu valeehu. Taktulu wa taṭmavu fiihu wa laakin maa bitagdaru taḥaṣṣilu valeehu. Tashaakilu wa taḥaaribu. Wa maa taḥaṣṣilu valeehu vashaan maa taṭlubu. Lamma taṭlubu maa taaxdu, vashaankum taṭlubu be ghalṭa, vashaan taṣrufuuhu vala suruurkum. Yaa zaanyiin, maa bitavrifu ḥubb ad dunya vadaawa le Allaah? Aiyi waaḥid vaawiz yakuun ṣaaḥib le_d dunya yabga vadu le Allaah. Walla taftakiru_l Kitaab yaguul biduun sabab, “Ar ruuḥ al vammalu yaskun fiina yaḥibb le_l ḥasad?” Laakin huwa yaddi nivma ziyaada. Vashaan kadi, al Kitaab yaguul, “Allaah yagaawim al mitkabbiriin, wa laakin yaddi nivma le_l mitwaaḍiviin.” Ṭiivu Allaah. Gaawimu Ibliis wa hu bihrab minnakum. Garribu le Allaah wa hu bigarrib leekum. Ghassilu iideekum, yaa xaaṭyiin, wa naḍḍifu guluubkum, intu_l vindakum fikreen. Aḥzinu wa kooriku w_abku. Ghayyiru ḍiḥikkum le bika, wa faraḥkum le ḥuzn. Kuunu mitwaaḍiviin giddaam ar Rabb, wa hu birfavkum. Yaa axwaan, maa titkallamu_sh sharr bavḍakum bavḍ. Al bitkallam ash sharr vala axuuhu walla yaḥkum vala axuuhu, yitkallam ḍidd al gaanuun, wa yaḥkum vala_l gaanuun. Wa iza taḥkum vala_l gaanuun, inta maa vaamil be_l gaanuun, laakin inta gaaḍi leehu. Al biddi_l gaanuun wa_l gaaḍi waaḥid bass, huwa_l bigdar yaxalliṣ wa yahlik. Minu inta, yaa_l biḥkum vala gariibak? Hassav asmavu, yaa_l biguulu, “Namshi_l leela di walla bukra le_l madiina di walla diik, wa hinaak nagvud sana wa nataajir wa narbaḥ.” Wa intu maa bitavrifu_l maashi yaḥṣal bukra. Ḥayaatkum shinu? Intu duxaan yaẓhar le wakit galiil wa yafuut. Badal min da, laazim taguulu, “In sha’ ar Rabb, binviish wa binavmil da walla daak.” Laakin hassav bitashkuru wa bitarfavu nufuuskum. Kullu kibir zei da sharriir. Al biyavrif yavmil al xeer wa maa biyavmilu, daak xaṭiyya leehu. Hassav asmavu, yaa ghaniyyiin, abku wa kooriku vala muṣiibaatkum aj jaaiya. Ghinaakum xarbaan wa hiduumkum akalata_l vitta. Dahabkum wa fiḍḍatkum ṣaddu, wa ṣadaahum bish‐had valeekum wa biyaakul laḥamkum zei naar. Ḥafaẓtu kanz fi_l aiyaam al axiira. Shuufu! Maahiyyat ash shaghghaaliin al ishtaghalu fi ziraavaatkum, al intu maa dafavtu leehum, takoorik! Wa kooraak al bilimmu_d dura daxal iḍneen Rabb aj juyuush. Ḥayaatkum fi_l arḍ kaanat malyaana ḥaajaat ṭaiba wa suruur. Shabavtu guluubkum fi yoom aḍ ḍabiiḥa. Ḥakamtu vala_l baarr wa kataltuuhu. Wa hu maa yavaakiskum. Valashaan kadi, aṣburu, yaa axwaan, lighaayat maa ar Rabb biji. Shuufu keef al muzaariv bistanna tamar al arḍ al ghaali, wa yaṣbur valeehu ḥatta huwa yaaxud al maṭar al biji badri wa_l bit’axxar. Intu kamaan aṣburu. Kuunu saabtiin fi guluubkum, fishaan ar Rabb biji gariib. Maa tashtaku bavḍakum vala bavḍ, yaa axwaan, valashaan maa yaḥkumu valeekum. Ahu da_l Gaaḍi waagif giddaam al baab! Yaa axwaan, uxdu_l anbiya al itkallamu b_ism ar Rabb zei masal le iḥtimaal aḍ ḍiig wa_ṣ ṣabr. Shuufu! Naftakir al vindahum ṣabr mubaarakiin. Simivtu be ṣabr Aiyuub, wa shuftu_l vamal leehu_r Rabb fi_l aaxir. Ar Rabb vindu raḥma wa maḥanna katiira. Foog kullu shi, yaa axwaan, maa taḥlifu, maa be_s sama wa laa be_l arḍ wa laa be ḥalaf taani. Laakin xalli aiwakum yakuun aiwa, wa laakum yakuun laa, vashaan maa tagavu tiḥit al ḥukm. Aiyi waaḥid beenkum maẓluum? Xalliihu yaṣalli. Aiyi waaḥid mabsuuṭ? Xalliihu yarattil mazaamiir al ḥamd. Aiyi waaḥid beenkum vaiyaan? Xalliihu yanaadi shuyuux al kaniisa vashaan yaṣallu leehu, wa yamsaḥuuhu be zeet b_ism ar Rabb. Wa ṣalaat al iimaan bitashfi_z zool al vaiyaan, wa_r Rabb birfavu, wa iza vamal xaṭiyya, Allaah bighfir leehu. Fishaan kadi, ivtarifu bavḍakum le bavḍ be ghalṭaatkum, wa ṣallu bavḍakum vashaan xaaṭir bavḍ, vashaan Allaah yashfiikum. Ṭalab al baarr vindu guwwa katiira fi vamalu. Iiliyya kaan zool tiḥit aḍ ḍiig zeiyana, wa ṣalla be shidda vashaan al maṭar maa yanzil. Wa maa nazal vala_l arḍ muddat talaata siniin wa sitta shuhuur. Bavdeen ṣalla marra taanya wa_l maṭar nazal min as sama, wa_l arḍ jaabat tamara. Yaa axwaani, iza waaḥid minnakum yaḍull van al ḥagg, wa aaxar yarajjivu, xalliihu yavrif ar rajjav xaaṭi min ghalṭat sikkatu, bixalliṣ nafsu min al moot wa yaghaṭṭi xaṭaaya katiira. Min Buṭrus rasuul Yasuuv al Masiiḥ, le_l ghariibiin al mashattatiin fi Buntus wa Ghalaaṭiyya wa Kabbaduukiyya wa Aasiya wa Bisiiniyya, al muxtaariin be ḥasab mavrifat Allaah al Abu al kaanat min gabil, wa_l magaddasiin be_r Ruuḥ vashaan yaṭiivu Yasuuv al Masiiḥ wa yakuunu marshuushiin be dammu. Nivma wa salaam yakattir leekum. Mubaarak Allaah Abu Rabbana Yasuuv al Masiiḥ! Ḥasab raḥmatu_l katiira hu addaana wilaada taanya le rajaa ḥai be giyaamat Yasuuv al Masiiḥ min been al meyyitiin. Le miiraat al maa tahlik walla taxsar walla tafuut, wa maḥfuuẓa leekum fi_s sama. Intu_l be guwwat Allaah maḥruusiin be_l iimaan le_l xalaaṣ aj jaahiz hassav, wa_l biẓhar fi_z zaman al axiir. Be da tafraḥu, wa law hassav laazim taḥzinu le wakit galiil be sabab tajaarib min kullu nuuv. Wa daak yakuun le beyyinat iimaankum. Ad dahab, al bixsar, yamtaḥin be_n naar. Wa kida iimaankum, al ghaali min ad dahab, laazim yamtaḥin kamaan valashaan yakuun le_l ḥamd wa_l majd wa_l iḥtiraam vind ẓuhuur Yasuuv al Masiiḥ. Bitḥibbu_l Masiiḥ, wa law maa shuftuuhu. Bit’aaminu beehu, wa law maa bitshuufuuhu hassav. Wa kida bitafraḥu be faraḥ vaẓiim wa majiid, al bifuut al kalaam vannu. Wa tagbalu nihaayat iimaankum, huwa xalaaṣ nufuuskum. Al anbiya, al itnabbu van an nivma al bitaji leekum, hum fattashu be fikra van al xalaaṣ daak. Wa fattashu be kullu gudratum van al wakit, hu biji miteen wa keef biji. Da_l wakit Ruuḥ al Masiiḥ al fiihum kaan yawarriihu, lamma shihid min gabil be awjaav al Masiiḥ wa_l majd al biji bavdu. Allaah warraahum ’innu shughlum kaan le faaidatkum wa maa le faaidat nufuusum. Wa hum al xabbarookum van al ḥaajaat as simivtu hassav min al bashsharookum be_l injiil be_r Ruuḥ al Gudus al murassal min as sama. Al malaaika kamaan vaawiziin be shidda yavrifu van al ḥaajaat deel. Valashaan kadi, jahhiz vuguulkum le_l vamal, amsiku nufuuskum, wa xuṭṭu rajaakum be_t tamaam fi_n nivma al bijiibuuha leekum vind ẓuhuur Yasuuv al Masiiḥ. Wa mitil al awlaad al biṭiivu, maa taxallu_sh shahwaat al gadiima yasuuguukum zei fi_l wakit lamma kuntu biduun mavrifa. Laakin zei maa an naadaakum hu gudduus, kuunu intu kamaan giddiisiin fi ḥayaatkum kullu. Vashaan maktuub, “Kuunu giddiisiin vashaan ana gudduus.” ’In kaan tanaadu_l Abu al biḥkum vala avmaal kullu waaḥid, wa maa bishuuf al wushuush, viishu be xoof zei ghariibiin fi_d dunya. Vashaan tavrifu ’an Allaah fadaakum min ṭariigat ḥayaatkum al maa leeha faaida al axadtiiha min abahaatkum. Wa da maa kaan be ḥaajaat taxsar mitil al fiḍḍa wa_d dahab, laakin be damm kariim zei min ḥamal biduun veeb walla aiyi shi naagiṣ, hu damm al Masiiḥ. Da kaan mavruuf vannu min gubbaal, min gabil xaliigat ad dunya, laakin ẓahar fi_l azmaan al axiira vashaan xaaṭirkum. Intu_l beehu bit’aaminu be Allaah al gawwamu min been al meyyitiin w_addaahu_l majd, wa vashaan kida iimaankum wa rajaakum hum fi Allaah. Hassav vashaan naḍḍaftu nufuuskum be ṭaavat al ḥagg le maḥabba muxliṣa le_l axwaan, ḥibbu bavḍakum bavḍ maḥabba ḥaarra min kullu guluubkum. Vashaan itwaladtu marra taanya, maa min teeraab yaxsar, laakin min al maa yaxsar, be kilmat Allaah al ḥaiya wa_l mustamirra. Vashaan, “Kullu jisim zei geshsh wa kullu majd insaan zei zahrat geshsh. Al geshsh yeebas, wa_z zahra tagav, laakin kilmat ar Rabb tistamirr le_l abad.” Wa di hiya_l kilma al bashsharnaakum beeha. Vashaan kadi, armu minnakum kullu shamaata wa kullu ghishsh wa_n nifaag wa_l ḥasad wa kullu shatiima. Zei aṭfaal itwaladu hassav, duuru_l laban ar ruuḥi al maa fiihu ghishsh, vashaan takbaru beehu le_l xalaaṣ, maa daam ḍugtu ’an ar Rabb ṭaiyib. Garribu leehu, le_l ḥajar al ḥai, al marfuuḍ min an naas, wa laakin al muxtaar min Allaah wa muḥtaram leehu. W_intu kamaan mitil ḥujaar ḥaiya, tinbanu beet ruuḥi wa gusus magaddasiin, vashaan tagaddimu ḍabaayiḥ ruuḥiyya magbuula vind Allaah be Yasuuv al Masiiḥ. Vashaan kadi yazkur fi_l Kitaab, “Shuufu, ana baxuṭṭ fi Ṣihyoon ḥajar ar rukun muxtaar wa muḥtaram. Wa_l bi’aamin beehu maa bixjal.” Leekum al bit’aaminu, huwa al muḥtaram. Laakin le_l maa bi’aaminu, “Al ḥajar ar rafaḍoohu_l bannaa’iin, hu biga raas ar rukun.” Wa, “Ḥajar vatra wa ṣazra wuguuv.” yagavu valashaanum maa biṭiivu_l kilma, wa kida kaanu muvayyiniin le da. Wa laakin intu jins muxtaar, wa gusus muluuki, wa umma magaddasa, wa shavb maxṣuuṣ le Allaah, vashaan taxabbiru be ḥamd an naadaakum min aḍ ḍalaam le nuuru_l vajiib. Intu_l maa kuntu min gabil shavb, laakin hassav intu shavb Allaah. Wa maa kuntu gibiltu_r raḥma, wa laakin hassav gibiltu_r raḥma. Yaa maḥbuubiin, aṭlub leekum zei ghariibiin wa misaafiriin ’an tarfuḍu_sh shahwaat aj jismiyya al bitḥaarib an nafs. Viishu ḥayaat ṭaiba been al umam, vashaan iza yashkuukum zei vaamiliin ash sharr, yashuufu avmaalkum aṭ ṭaiba, wa yamajjidu Allaah fi yoom ziyaartu. Ṭiivu kullu tartiib an naas vashaan xaaṭir ar Rabb, iza le_l malik zei al vindu_s sulṭa al vaalya, walla le_l ḥukkaam, al murassaliin minnu le_l intigaam min vaamiliin ash sharr, wa vashaan ḥamd le vaamiliin al xeer. Vashaan iraadat Allaah hiya ’an tasakkitu jahal an naas al ghushshaam be avmaalkum aṭ ṭaiba. Viishu zei naas ḥurriin, laakin maa tistavmilu ḥurriyyatkum zei ghaṭa le_sh sharr. Laakin viishu zei xaddaamiin Allaah. Iḥtarimu kullu_n naas. Ḥibbu_l axwaan. Xaafu Allaah. Iḥtarimu_l malik. Yaa xaddaamiin, ṭiivu asyaadkum be kullu iḥtiraam, maa le_l kwaiyisiin wa_l luṭafaa bass, laakin le_ẓ ẓaalimiin kamaan. Vashaan da magbuul iza waaḥid yitḥammal aḍ ḍiig wa yitwajjav be ẓulm fishaan aḍ ḍamiir vashaan yaṭiiv Allaah. Laakin keef bikuun ḥamd leekum iza yaḍrubuukum w_intu vaamiliin ash sharr, wa taṣburu? Wa laakin iza titwajjavu w_intu vaamiliin al xeer, wa taṣburu, da magbuul giddaam Allaah. Allaah naadaakum le da, vashaan al Masiiḥ kamaan itwajjav vashaan xaaṭirkum, wa xalla leekum masal, vashaan tatbavu darbu. Wa huwa maa vamal xaṭiyya, wa maa kaan mawjuud fi xashmu ghishsh. Lamma shatamoohu, hu maa radda_sh shatiima, wa lamma itwajjav, maa haddad, laakin ittakal vala_l biḥkum be_l vadil. Hu nafsu ḥamal xaṭaayaana fi jismu val_ṣ ṣaliib, vashaan niḥna namuut van al xaṭiyya wa naviish le_l birr. Wa be juruuḥu, hu shafaakum. Vashaankum kuntu zei xirfaan ḍaayiv, laakin rajavtu hassav le Raavi nufuuskum wa Mulaaḥizkum. Yaa zoojaat, kadi intu ṭiivu rujaalkum, wa iza kaan bavḍum maa biṭiivu_l kilma, tarbaḥuuhum biduun kilma be mashiikum lamma yashuufu keef mashiikum hu naḍiif wa muḥtaram. Wa jamaalkum maa laazim yaji min barra zei tartiib ash shavar, wa libis ad dahab, wa hiduum ghaalya, laakin xalliihu yakuun min insaan al galib al madsuus, ar ruuḥ al mitwaaḍiv wa_l laṭiif, al maa yaxsar. Wa daak vindu taman katiir giddaam Allaah. Wa fi_z zaman al faat, an niswaan al giddiisaat al ittakalu vala Allaah kaanu yasawwu nufuusum jamiilaat kadi wa ṭaavu rujaalum, mitil maa Saara kaanat taṭiiv Ibraahiim wa tasammiihu saiyida. Wa hassav intu bigiitu banaat leeha iza tavmilu_l xeer wa maa taxaafu min aiya ḥaaja abadan. Wa kadi, yaa rujaal, intu kamaan, viishu mava zoojaatkum be mavrifa, zei maa hum aj jins al aḍvaf, wa sharrifuuhum zei al waarisaat mavaakum le nivmat al ḥayaat, vashaan maa bitkuun fih ḥaaja tawaggif ṣalawaatkum. Fi_l aaxir, kullukum kuunu muttafigiin fi fikr, ḥaniiniin bavḍakum bavḍ, ḥibbu zei axwaan, kuunu ruḥama wa mitwaaḍiviin. Maa tarajjivu sharr be sharr, walla shatiima be shatiima. Laakin be_l vaks baariku, vashaan Allaah naadaakum le da, le toorasu_l baraka. Vashaan, “Ad daayir yaḥibb al ḥayaat wa yashuuf aiyaam ṭaiba, xalliihu yaḥfaẓ lisaanu min ash sharr wa xashmu min kalaam al ghishsh. Xalliihu yavaakis ash sharr wa yavmil al xeer, wa yaṭlub as salaam wa yatbavu. Vashaan veeneen ar Rabb vala_l baarriin, wa iḍneehu le ṭalabum. Wa laakin washsh ar Rabb ḍidd al bisawwu_sh sharr.” Minu biḍurrkum iza vindakum ḥasad fi_l xeer? Wa laakin iza titwajjavu vashaan xaaṭir al birr, intu mubaarakiin. Maa taxaafuuhum, wa maa taḍṭaribu. Laakin gaddisu_r Rabb al Masiiḥ fi guluubkum. Wa kuunu jaahiziin daaiman vashaan taruddu vala kullu waaḥid al bis’alkum van sabab ar rajaa al fiikum. Wa laakin avmiluuhu be wadaava wa iḥtiraam. Xalli ḍamiirkum yakuun ṭaiyib, vashaan al bishtimu mashiikum aṭ ṭaiyib fi_l Masiiḥ yaxjalu min shataayimum. Vashaan aḥsan leekum iza titwajjavu wa intu vaamiliin al xeer, iza kaan di iraadat Allaah, min ’an titwajjavu wa intu vaamiliin ash sharr. Vashaan al Masiiḥ kamaan maat marra waaḥda fishaan al xaṭaaya, maat al baarr van al muznib vashaan yagarribna le Allaah. Kataloohu fi_j jism, laakin vamaloohu ḥai fi_r ruuḥ. Wa beehu masha wa bashshar al arwaaḥ al fi_s sijin. Deelaak xaalafu Allaah min zamaan fi aiyaam Nuuḥ. Wa Allaah kaan bistanna be_ṣ ṣabr wakit maa Nuuḥ kaan yabni_l murkab al kabiira. Wa fiiha galiiliin, yavni tamaanya nufuus kaanu muxallaṣiin be_l mooya. Wa_l mooya di tashabbih al mavmuudiyya, mush ghasiil al wasaaxa min aj jisim, laakin ṭalab ḍamiir ṭaiyib le Allaah. Wa di taxalliṣkum hassav be giyaamat Yasuuv al Masiiḥ. Wa huwa daxal as sama, wa hu fi yamiin Allaah, wa_l malaaika wa_s sulṭaat wa_l guwwaat yaṭiivuuhu. Kadi, valashaan al Masiiḥ itwajjav fi jismu, kuunu intu kamaan masallaḥiin be nafs al fikir da. Vashaan al itwajjav fi_j jisim, wagaf min al xaṭiyya. Vashaan maa yaviish al wakit al baagi fi_j jisim le shahwaat an naas, laakin le iraadat Allaah. Intu ṣaraftu wakit kifaaya vaamiliin iraadat al umam, maashiin fi_l faḍiiḥa, wa_sh shahwaat, wa_s sukr, wa ḥaflaat le shurub al xamr, wa_s safaaḥa, wa vibaadat al aṣnaam al makruuha. Hum yistaghrabu ’annakum maa bitajru mavaahum le ziyaadat as safaaḥa zaata. Wa yashtimuukum. Laakin hum biddu ḥisaab leehu, al huwa jaahiz ’an yaḥkum vala_l ḥaiyiin wa_l meyyitiin. Be_s sabab da, bashsharu_l meyyitiin hassav kamaan be_l injiil. Wa da vashaan yaḥkumu valeehum ḥasab an naas fi_j jisim, vashaan yaviishu_l ḥayaat al ḥasab Allaah be_r ruuḥ. Nihaayat kullu ḥaaja garrabat. Valashaan kida, kuunu vaagliin w_aḥrasu le_ṣ ṣalawaat. Foog kullu shi, ḥibbu bavḍakum bavḍ be maḥabba shadiida, vashaan al maḥabba taghaṭṭi xaṭaaya katiira. Aftaḥu buyuutkum bavḍakum bavḍ biduun maa tanagnigu. Xalli kullu waaḥid minnakum yaxdim at taanyiin be_l hadiyya al gibila, mitil wukala ṭaibiin le nivmat Allaah al muxtalifa. Wa iza kaan aiyi waaḥid yitkallam, xallihu yavmilu zei al yitkallam be kilmaat Allaah. Iza kaan aiyi waaḥid yaxdim, xallihu yaxdim be_l guwwa_l addaaha leehu Allaah, vashaan yamajjidu Allaah fi kullu ḥaaja be Yasuuv al Masiiḥ. Leehu_l majd wa_s sulṭaan le_l abad. Aamiin. Yaa maḥbuubiin, maa titvajjabu min at tajriba_n naariyya_l ḥaṣalat leekum le imtiḥaankum, zei al ḥaṣalat leekum hiya ḥaaja ghariiba. Laakin afraḥu, vashaankum tashtariku fi atvaab al Masiiḥ, ḥatta tafraḥu fi ẓuhuur majdu. ’In shatamookum vashaan xaaṭir ism al Masiiḥ, intu mubaarakiin, vashaan ruuḥ al majd, Ruuḥ Allaah, gaavid valeekum. Laakin maa taxalli waaḥid yitwajjav zei kaatil, walla ḥaraami, walla vaamil ash sharr, walla_l bidxul fi ḥaajaat at taanyiin biduun ḥagg. Wa laakin iza itwajjavta zei Masiiḥi, maa taxjal, laakin aḥmad Allaah vashaan xaaṭir al ism da. Vashaan al wakit ja fishaan al ḥukm yabtadi be ahl Allaah. Wa ’in kaan yabtadi beenana, keef bikuun nihaayat al maa biṭiivu injiil Allaah? Wa, “’In kaan al baarr yaxlaṣ be_t tavb, al maa bixaaf Allaah wa_l xaaṭi nihaayatum bitkuun shinu?” Valashaan kadi, al bitwajjavu be ḥasab iraadat Allaah, xalluuhum yaddu nufuusum le_l Xaalig al amiin, wa yavmilu_l xeer. Ana baṭlub le_sh shuyuux al beenkum, ana sheex zeiyakum. Wa shaahid le atvaab al Masiiḥ wa shariik kamaan fi_l majd al maashi yaẓhar. Kuunu ruvaat muraaḥ Allaah al huwa addaakum, mush min al waajib, laakin be ixtiyaar, be ḥasab iraadat Allaah, wa maa le ribiḥ waasxaan laakin be nishaaṭ. Wa maa zei asyaad vala_n naas al hum mas’uuliitak, laakin kuunu masal le_l muraaḥ. Wa lamma yaẓhar ra’iis ar ruvaat, bitaaxdu taaj al majd al maa bifuut. Yaa shabaab, intu kamaan zei da, ṭiivu_sh shuyuux. Wa kullukum, ṭiivu bavḍakum le bavḍ wa labbisu toob at tawaaḍuv, vashaan, “Allaah yagaawim al mitkabbiriin, wa laakin yaddi_l mitwaaḍiviin nivma.” Xuṭṭu nufuuskum tiḥit iid Allaah al gawwiyya, vashaan yarfavkum fi waktu_l kwaiyis. Wa xuṭṭu valeehu kullu humuumkum, vashaan huwa bihtamm beekum. Amsiku be nufuuskum, w_aḥrasu, vashaan Ibliis vaduukum zei asad mikoorik, yadawwir, wa yafattish van waaḥid vashaan yablavu. Gaawimuuhu, kuunu saabitiin fi_l iimaan, vaarifiin axwaankum al fi_d dunya yitḥammalu zaat al atvaab di. Wa Ilaah kullu nivma naadaakum le majdu_l abadi fi_l Masiiḥ. Wa bavd maa itwajjavtu wakit galiil, huwa nafsu bikammilkum wa bisabbitkum, wa bishaddidkum wa biyavmilkum umana. Leehu_s sulṭa le_l abad. Aamiin. Katabta leekum be kilmaat galiila be iid Silwaanus, al ḥasabtu axu amiin. Ana vaawiz ashajjivkum wa ash‐had leekum ’innu be_l ḥagg, di nivmat Allaah. Istamirru fiiha. Al muxtaara mavaakum, al fi Baabil, tasallim valeekum, wa Markus waladi kamaan. Sallimu bavḍakum le bavḍ be salaam al maḥabba. As salaam le kullukum, intu_l fi_l Masiiḥ. Min Simvaan Buṭrus xaddaam Yasuuv al Masiiḥ wa rasuulu, leehum al giblu iimaan ghaali zei iimaanana be birr Ilaahna wa Muxalliṣna Yasuuv al Masiiḥ. An nivma wa_s salaam yaziidu leekum be mavrifat Allaah wa Yasuuv Rabbana. Vashaan gudrat Allaah nafsu addaana kullu ḥaaja an naḥtaaj leeha le_l ḥayaat wa le xoof Allaah. Wa lamma navrifu, nitvallam ’innu naadaana le majd nafsu wa xeeru. Wa kida huwa addaana al wuvuud al ghaalya wa_l vaẓiima jiddan, valashaan be_l wuvuud tabgu shuraka aṭ ṭabiiva bitaavat Allaah. Wa tanju min al xaraab al fi_d dunya be sabab ash shahwa. Wa be_s sabab da zaatu, avmilu_l aḥsan vashaan taziidu le iimaankum xeer, wa taziidu le_l xeer mavrifa. Wa taziidu le_l mavrifa masik an nafs, wa le masik an nafs aṣ ṣabr, wa le_ṣ ṣabr xoof Allaah, wa le xoof Allaah ḥubb al axwaan, wa le ḥubb al axwaan al maḥabba. Vashaan iza vindakum al ḥaajaat di fiikum be_l katra, yavmiluukum mush kaslaaniin walla biduun tamar fi mavrifat Rabbana Yasuuv al Masiiḥ. Wa aiyi zool al maa vindu_l ḥaajaat di, huwa vamyaan wa naẓaru ḍaviif. Wa hu nisa ’innu maghassal min xaṭaayaahu_l faatat. Wa valashaan kida, yaa axwaan, jarribu ziyaada ’an tasabbitu ixtiyaarkum wa intixaabkum al min Allaah. Vashaan iza bitavmilu_l ḥaajaat di, intu maa tagavu abadan. Wa kadi bikuun mujahhaz leekum duxuul be ghina le malakuut Rabbana wa Muxalliṣna Yasuuv al Masiiḥ al abadi. Valashaan kida ana bakuun jaahiz daaiman vashaan azakkirkum be_l ḥaajaat di, mava ’annakum bitavrifuuha wa intu saabitiin fi_l ḥagg al vindakum. Wa maa daam ana fi xeemat aj jisim da, aḥsib da ṣaḥiiḥ aḥarrikkum vashaan titzakkaruuha. Wa bavrif bavd shwaiya ana baglav xeemat jismi zei maa Rabbana Yasuuv al Masiiḥ warraahu leiya. Wa ana bashuuf kwaiyis keef azakkirkum vashaan bitagdaru titzakkaru daaiman al ḥaajaat di bavd mooti. Vashaan niḥna maa tabavna ḥikaayaat shaaṭra lamma vallamnaakum van gudrat Rabbana Yasuuv al Masiiḥ wa keef huwa biji. Laakin niḥna be vuyuunana shufna majdu. Vashaan huwa axad min Allaah al Abu al iḥtiraam wa_l majd lamma aṣ ṣoot ja leehu min al Majd al vaẓiim, al gaal, “Da huwa Ibni_l ḥabiib, wa ana mabsuuṭ beehu.” Wa niḥna simivna_ṣ ṣoot da jaai min as sama lamma kunna mavaahu fi_j jabal al magaddas. Wa vindana kilmat an nubuwwa al mit’akkida aktar. Wa intu tavmilu kwaiyis iza taxallu baalkum leeha. Kilmatum zei faanuus binawwir fi maḥall aḍ ḍulumma lighaayat maa an nahaar biẓhar wa najmat aṣ ṣabaaḥ taṭlav fi guluubkum. Wa gabl kullu shi, avrifu maa fih aiya nubuwwa fi_l Kitaab jaat be tarjamat an nabi be nafsu. Valashaan maa fih nubuwwa abadan jaat min iraadat zool, laakin rujaal itkallamu min Allaah, zei ar Ruuḥ al Gudus kaan biguudum. Wa kaanu been an naas anbiya kaaḍibiin kamaan, zei maa bikuunu beenkum muvallimiin kaaḍibiin kamaan. Wa hum bijiibu be_s sirr afkaar xaraabiyya, ḥatta yankuru_r Rabb al ishtaraahum. Wa yajiibu vala nufuusum xaraab sariiv. Wa katiiriin maashiin yatbavu ṭurugum al bixarribu. Wa be_s sabab da an naas yajaddifu vala ṭariig al ḥagg. Wa fi ṭamavum al muvallimiin deel biyaaxdu ribiḥ minnakum be kilmaatum al kaaḍiba. Wa_l ḥukm bitaavum maa yit’axxar, wa xaraabum maa naayim. Vashaan Allaah maa raḥam vala_l malaaika al vamalu xaṭiyya, laakin ramaahum fi jahannam. Wa hu sallamum le sujuun aḍ ḍulumma vashaan yaḥfaẓum le_d deenuuna. Wa Allaah maa raḥam vala_d dunya al gadiima lamma hu jaab at tawafaan vala naas ad dunya al maa xaafu Allaah. Laakin Allaah ḥafaẓ Nuuḥ, mubashshir le_l birr, wa sabva taanyiin. Wa Allaah ḥakam be_l xaraab vala_l madiinateen, Saduum wa Vamuura. Wa ḥaragum ḥatta bigu ramaad, wa vamalum masal le_n naas al biviishu ḥayaat biduun maa yaxaafu Allaah. Wa hu xallaṣ Luuṭ al baarr, al itḥayyar min al ḥayaat al wasxaana bitaavat an naas al biduun gaanuun. Vashaan ar raajil al baarr daak kaan saakin beenum yoom bavd yoom. Wa kaan tavbaan fi nafsu_l baarr min al ḥayaat ash sharriira al huwa shaafa wa simiv beeha. Wa kida ar Rabb biyavrif keef yaxalliṣ al bixaafuuhu min at tajriba, wa yaḥfaẓ ash sharriiriin le yoom ad deenuuna vashaan yavaagibum. Wa bikuun kida xuṣuuṣan le deel al yamshu fi shahwa wasxaana bitaavat aj jisim, wa yaḥtagiru_s sulṭa. An naas deel biduun xoof wa mitkabbiriin, wa maa bixaafu yajaddifu vala_l vindahum majd. Ḥatta_l malaaika wa hum vindahum guwwa wa gudra aktar, maa yaḥkumu valeehum giddaam ar Rabb be ḥukm fiihu shatiima. Laakin an naas deel yajaddifu vala ḥaajaat maa yafhamuuha. Hum zei al ḥayawaanaat al maa vindahum vagl, al yamshu be_ṭ ṭabiiva, mawluudiin vashaan yamsikuuhum wa yaktuluuhum, wa zei al ḥayawaanaat, kamaan biyaxrabuuhum fi_l xaraab bitaavum. Wa bidfavu leehum tavb zei ujrat at tavb al hum vamaloohu. Hum yaḥsibuuhu suruur ’an yaviishu ḥayaat naavima be_n nahaar. Wa hum nugaṭ wasxaana wa vuyuub, wa vindahum faraḥ shadiid fi ghishshum lamma yaakulu fi_l vazuuma mavaakum. Wa hum bivaayinu le_z zaaniyiin, wa maa bikuunu tavbaaniin min al xaṭiyya abadan, wa yaghishshu_n naas al maa saabitiin. Wa hum bigu shaaṭriin fi_ṭ ṭamav, awlaad al lavna! An naas deel saabu_ṭ ṭariig al vadiil wa ḍallu, vashaan yamshu wara ṭariig Balvaam walad Baṣuur al ḥabba ujrat al xaṭiyya. Laakinnu kaan mawabbax vala xaṭiyyatu lamma ḥumaar maa vindu ṣoot itkallam be ṣoot insaan wa manav balaadat an nabi. An naas deel abyaar biduun mooya, ghamaam tasuuguuhu_l habuub. Wa_ḍ ḍulumma al ghariiga maḥfuuẓa leehum. Vashaan hum yitkallamu be kilmaat mitkabbira wa faaḍya. Wa yaghishshu be shahwaat aj jisim wa_l xaraab, an naas al garrabu yanju min deel al biviishu fi_l ghalṭa. Hum yadduuhum wavd al ḥurriyya, wa hum nufuusum vabiid al xaraab. Vashaan az zool yakuun vabd le_l ḥaaja al ghalabatu. Vashaan iza hum naju min xaraabaat ad dunya be mavrifat ar Rabb wa_l Muxalliṣ Yasuuv al Masiiḥ, wa bavd da rajavu wa itghalabu, ḥaalum fi_l aaxir bikuun akvab min al awwal. Vashaan kaan aḥsan leehum iza maa virifu ṭariig al birr, min maa bavd maa virifoohu yarajjivu van al amr al magaddas al kaan masallam leehum. Wa ḥaṣal leehum zei al masal al ḥagiigi, “Al kalib yarjav le gadfu wa_l kadruuk al maghsuul yarjav wa yadardig fi_ṭ ṭiin.” Yaa axwaani_l maḥbuubiin, hassav da huwa_j jawaab at taani baktibu leekum. Wa fiihum al itneen bazakkirkum vashaan aḥarrik vaguulkum al muxliṣa. Ana vaawizkum titzakkaru kilmaat al anbiya al giddiisiin al itkallamu beeha min gubbaal, wa amr ar Rabb wa_l Muxalliṣ aj ja leekum be rusulkum. Wa fi_l awwal avrifu ’innu fi_l aiyaam al axiira biju naas al bidḥaku vala_l ḥagg, wa biviishu ḥasab shahwaat nufuusum. Hum biguulu, “Huwa wavad leekum ’innu biji. Huwa ween? Min wakit abahaatna naamu, kullu shi yistamirr zei maa huwa kaan min bidaayat al xaliiga.” Wa be ixtiyaarum, hum yansu ’innu be kilmat Allaah as sama kaanat fih min zaman gadiim, wa_l arḍ kaanat maṣnuuva min al mooya wa be_l mooya. Wa_l mooya ghaṭṭat ad dunya bitaavat az zaman da wa xarrabata. Wa laakin as samaawaat wa_l arḍ al mawjuuda hassav, be_l kilma diik zaata, maxzuuna le_n naar. Wa bitkuun maḥfuuẓa le yoom al ḥukm wa xaraab an naas al maa bixaafu Allaah. Laakin maa tansu_l ḥaaja al waaḥda di, yaa maḥbuubiin, yoom waaḥid mava ar Rabb zei alf sana, wa alf sana zei yoom waaḥid. Wa_r Rabb maa mit’axxir be wavdu zei maa bavḍ min an naas yaftakiru. Laakin huwa vindu ṣabr valeekum, wa maa vaawiz waaḥid yamuut, laakim vaawiz al kull yaju le_t tooba. Wa laakin yoom ar Rabb biji zei al ḥaraami. Wa fi_l yoom daak, as samaawaat bifuutu be ṣoot vaali, wa_n nujuum biyahliku min al ḥarr, wa_l arḍ wa_l ashghaal al fiiha binḥarigu. Wa maa daam kullu_l ḥaajaat di bitahliku kida, yaatu nuuv min an naas laazim takuunu fi mashi magaddas wa fi xoof Allaah? Wa intu muntaẓiriin wa mistavjiliin yoom Allaah al biji. Valashaan al yoom daak bijiib xaraab as samaawaat be_n naar, wa_l ḥarr ash shadiid bixrab an nujuum. Laakin ḥasab wavdu nantaẓir samaawaat jadiida wa arḍ jadiida, al biskun fiiha_l birr. Valashaan kida, yaa maḥbuubiin, wa intu mistanniin al ḥaajaat di, ishtaghilu shadiid vashaan takuunu nuḍaaf wa biduun veeb wa vashaan yakuun vindakum salaam mavaahu. Wa aḥsibu ’innu ṣabr Rabbana furṣa le_l xalaaṣ. Zei maa axuuna_l ḥabiib Buulus kamaan katab leekum be ḥasab al ḥikma_l addaahu Allaah. Zei maa huwa biktib fi kullu jawaabaatu, wa yitkallam van al ḥaajaat di. Wa bavḍ min al ḥaajaat di bikuunu ṣavba le_l fahm. Wa_n naas al maa vindahum mavrifa wa maa saabitiin, yatarjimuuha be_l kiḍib. Wa hum yavmilu zei da be_l Kutub at taanya. Wa kida yajiibu_l xaraab vala nufuusum. Wa valashaan kida, intu, yaa maḥbuubiin, vaarifiin da min gubbaal, aḥrasu vashaan ghalaṭ an naas al maa yaḥfaẓu_l gaanuun maa yaguudkum wa intu tagavu min maḥallkum as saabit. Wa laakin akbaru fi_n nivma wa fi mavrifat Rabbana wa Muxalliṣna Yasuuv al Masiiḥ. Leehu_l majd hassav wa le_l abad! Aamiin. Naxabbirkum be kilmat al ḥayaat. Wa_l kilma kaan min al bidaaya. Wa niḥna simivnaahu wa shufnaahu be vuyuunna, wa vaayanna leehu wa iideena limsatu. Wa_l ḥayaat ẓaharat, wa shufnaaha, wa nash‐had leeha. Wa naxabbirkum b_l ḥayaat al abadiyya al kaanat mava al Abu wa ẓaharat leena. Wa naxabbirkum be_sh shufnaahu wa simivnaahu, valashaan takuun leekum kamaan sharika mavaana. Wa sharikatna hiya mava al Abu wa mava Ibnu Yasuuv al Masiiḥ. Wa naktib leekum da vashaan faraḥna yakuun kaamil. Wa da huwa_l xabar as simivnaahu minnu wa naxabbirkum beehu, ’an Allaah nuur, wa maa fiihu ḍulumma abadan. Iza naguul, “Vindana sharika mavaahu,” wa namshi fi_ḍ ḍulumma, nakaḍḍib, wa maa binavmil al ḥagg. Wa laakin iza namshi fi_n nuur zei maa huwa fi_n nuur, vindana sharika bavḍana mava bavḍ. Wa damm Yasuuv Ibnu yanaḍḍifna min kullu xaṭiyya. Iza naguul, “Maa vindana xaṭiyya,” naghishsh nufuusna, wa_l ḥagg maa fiina. Iza navtarif be xaṭaayaana, huwa amiin wa vaadil, wa yaghfir leena xaṭaayaana wa yanaḍḍifna min kullu sharr. Wa iza naguul, “Maa vamalna xaṭiyya,” navmilu kaḍḍaab, wa kilmatu maa fiina. Yaa awlaadi, aktib leekum da vashaan maa tavmilu xaṭiyya. Wa laakin iza waaḥid yavmil xaṭiyya, vindana wasiiṭ mava al Abu, Yasuuv al Masiiḥ al baarr. Wa huwa dafav van xaṭaayaana be ḍabiiḥat nafsu vashaan yaṣaaliḥna mava Allaah. Wa hu dafav van xaṭaaya kullu_d dunya kamaan wa mush van xaṭaayaana bass. Wa be da binavrif be_l ḥagg niḥna binavrifu, iza naḥfaẓ awaamiru. Al biguul, “Ana bavarfu,” wa hu maa biḥfaẓ awaamiru, hu kaḍḍaab, wa_l ḥagg maa fiihu. Laakin al biḥfaẓ kilmatu, be_l ḥagg maḥabbat Allaah kamalat fiihu. Be da binavrif niḥna fiihu. Al biguul hu biskun fiihu, laazim yamshi zei maa huwa masha kamaan. Yaa maḥbuubiin, maa baktib leekum amr jadiid, laakin amr gadiim kaan vindakum min al bidaaya. Al amr al gadiim, huwa al kilma as simivtuuha. Wa mava daak, amr jadiid aktib leekum. Wa huwa_l ḥagg fiihu wa fiikum, valashaan aḍ ḍulumma maashya, wa_n nuur al ḥagiigi hassav binawwir. Al biguul huwa fi_n nuur wa yakrah axuuhu, huwa lissav fi_ḍ ḍulumma. Al biḥibb axuuhu biskun fi_n nuur, wa maa fiihu sabab wuguuv. Wa laakin al bikrah axuuhu, hu fi_ḍ ḍulumma, wa bimshi fi_ḍ ḍulumma, wa maa biyavrif maashi ween, vashaan aḍ ḍulumma vammat veeneehu. Aktib leekum, yaa awlaad, vashaan xaṭaayaakum maghfuura leekum vashaan xaaṭir ismu. Aktib leekum, yaa abahaat, vashaankum tavrifu huwa_l kaan min al bidaaya. Aktib leekum, yaa shabaab, vashaankum ghalabtu_sh sharriir. Katabta leekum, yaa awlaad, vashaankum tavrifu_l Abu. Katabta leekum, yaa abahaat, vashaankum tavrifu huwa_l kaan min al bidaaya. Katabta leekum, yaa shabaab, vashaankum shadiidiin, wa vashaan kilmat Allaah taskun fiikum, wa intu ghalabtu_sh sharriir. Maa taḥibbu_d dunya walla al ḥaajaat al fi_d dunya. Iza waaḥid biḥibb ad dunya, maḥabbat al Abu maa fiihu. Valashaan kullu_l fi_d dunya, shahwat aj jisim, wa shahwat al vuyuun, wa kibir al ḥayaat, maa min al Abu, laakin min ad dunya. Wa_d dunya tafuut, wa shahwatu, wa laakin al bisawwi iraadat Allaah yaviish le_l abad. Yaa awlaad, di as saava al axiira. Wa zei maa simivtu ḍidd al Masiiḥ jaai, kadi, hassav jo katiiriin min aḍdaad le_l Masiiḥ. Be da binavrif di_s saava al axiira. Hum maragu minnana, laakin maa kaanu minnana. Vashaan iza kaanu minnana, kannu istannu mavaana. Laakin maragu vashaan yawarru ’innu maa kullahum minnana. Wa laakin intu vindakum mas‐ḥa min al Gudduus, wa bitavrifu kullu shi. Maa baktib leekum vashaan maa bitavrifu_l ḥagg, laakin vashaan bitavrifuuhu, wa vashaan tavrifu kullu kiḍib maa min al ḥagg. Minu al kaḍḍaab? Huwa_l binkur ’innu Yasuuv huwa_l Masiiḥ. Da huwa ḍidd al Masiiḥ, al binkur al Abu wa_l Ibn. Kull al binkur al Ibn, maa vindu_l Abu kamaan. Wa_l bivtarif be_l Ibn, vindu_l Abu kamaan. Xallu_s simivtuuhu min al bidaaya yistamirr yaviish fiikum. Iza kaan as simivtuuhu min al bidaaya yashun fiikum, intu kamaan bitaskunu fi_l Ibn wa fi_l Abu. Da huwa al wavd al hu wavadna beehu, al ḥayaat al abadiyya. Aktib da leekum van al bighishshuukum. Laakin al mas‐ḥa al gibiltuuha minnu taskun fiikum, wa maa fih iḥtiyaaj le aiyi waaḥid yavallimkum. Laakin al mas‐ḥa di tavallimkum van kullu ḥaaja, wa hiya ḥagg wa maa kiḍib. Wa zei al mas‐ḥa di vallamatkum, askunu fi_l Ibn. Wa hassav, yaa awlaad, askunu fiihu, vashaan iza yaẓhar, yakuun vindana ta’kiid, wa maa naxjal minnu lamma yaji. Iza kaan bitavrifu huwa baarr, bitavrifu kullu waaḥid al bivmil al birr mawluud minnu. Shuufu nuuv al maḥabba al addaana_l Abu lighaayat maa yasammuuna awlaad Allaah. Wa niḥna kida. Valashaan kadi, ad dunya maa bitavrifna vashaan ad dunya maa virfatu. Yaa maḥbuubiin, hassav niḥna awlaad Allaah. Wa lissav maa ẓahar niḥna binkuun shinu. Wa laakin binavrif iza hu yaẓhar, binkuun zeiyu, vashaan binshuufu zei maa huwa. Wa kullu waaḥid al vindu_r rajaa da fiihu, yanaḍḍif nafsu zei maa huwa naḍiif. Wa kullu waaḥid biyavmil xaṭiyya, yakassir al gaanuun. Wa_l xaṭiyya hiya kasr al gaanuun. Wa bitavrifu huwa ẓahar vashaan yashiil vanna xaṭaayaana, wa maa fiihu xaṭiyya. Kullu_l biskun fiihu, maa biyavmil al xaṭiyya. Kullu waaḥid al biyavmil al xaṭiyya maa shaafu wa maa virfu. Yaa awlaad, maa taxallu waaḥid yaghishshkum. Al biyavmil al birr, huwa baarr mitil maa huwa baarr. Al biyavmil al xaṭiyya, hu min Ibliis, vashaan Ibliis min al bidaaya kaan yaxṭa. Ibn Allaah ẓahar le_s sabab da, vashaan yaxrab avmaal Ibliis. Kullu waaḥid al mawluud min Allaah maa biyavmil xaṭiyya, vashaan ḥayaat Allaah tistamirr fiihu, wa maa bigdar yaxṭa, vashaan hu mawluud min Allaah. Be da, awlaad Allaah mavruufiin wa awlaad Ibliis mavruufiin. Kullu_l maa biyavmil al birr maa min Allaah, wa kadi al maa biḥibb axuuhu kamaan. Vashaan da huwa_l xabar as simivtuuhu min al bidaaya, ’an naḥibb bavḍana bavḍ, wa maa nakuun mitil Gaayiin al kaan min ash sharriir wa katal axuuhu. Wa le shinu katalu? Vashaan avmaalu kaanat sharriira wa laakin avmaal axuuhu baarra. Maa tistaghrabu, yaa axwaani, iza ad dunya takrahkum. Binavrif niḥna maragna min al moot le_l ḥayaat, be sabab maḥabbatna le_l axwaan. Al maa biḥibb axuuhu yistanna fi_l moot. Kullu_l bikrah axuuhu, hu kaatil. Wa intu bitavrifu kullu kaatil maa vindu ḥayaat abadiyya fiihu. Be da, binavrif al maḥabba, ’an Yasuuv al Masiiḥ adda nafsu vashaan xaaṭirna. Wa waajib valeena ’an naddi nufuusna vashaan xaaṭir al axwaan. Wa laakin al vindu buḍaavat ad dunya wa yashuuf axuuhu muḥtaaj wa yagfil galbu minnu, keef takuun maḥabbat Allaah fiihu? Yaa awlaadi, xalluuna naḥibb, maa be_l kalaam, wa laa be_l lisaan, laakin be_l vamal wa_l ḥagg. Be da binavrif niḥna min al ḥagg wa na’akkid guluubna giddaamu. Vashaan iza guluubna taluumna, Allaah akbar min guluubna wa biyavrif kullu ḥaaja. Yaa maḥbuubiin, iza guluubna maa taluumna, vindana ta’kiid giddaam Allaah. Wa kullu_n naṭlub nagbal minnu, vashaanna naḥfaẓ awaamiru wa navmil al ḥaajaat at tabsiṭu. Wa da huwa amru ’an na’aamin b_ism Ibnu Yasuuv al Masiiḥ wa naḥibb bavḍana bavḍ, zei maa addaana amr. Wa kullu_l biḥfaẓu awaamiru yaskunu fiihu wa huwa fiihum. Wa be da binavrif huwa yaskun fiina, be_r Ruuḥ al addaahu leena. Yaa maḥbuubiin, maa taṣaddigu kullu ruuḥ, laakin imtaḥinu_l arwaaḥ, hum min Allaah walla laa. Vashaan anbiya kaaḍibiin katiiriin maragu le_d dunya. Be da, bitavrifu Ruuḥ Allaah. Kullu ruuḥ yavtarif be Yasuuv al Masiiḥ ’innu ja fi_j jism, huwa min Allaah. Wa kullu ruuḥ maa bivtarif be Yasuuv, maa min Allaah. Wa da huwa ruuḥ ḍidd al Masiiḥ as simivtu biji, wa hassav hu fi_d dunya. Intu min Allaah, yaa awlaad, wa ghalabtuuhum. Vashaan huwa al fiikum akbar min al fi_d dunya. Hum min ad dunya. Wa valashaan kida, hum yitkallamu van ḥaajaat ad dunya, wa_d dunya tasmav leehum. Niḥna min Allaah. Wa_l bivrif Allaah yasmav leena, wa_l maa min Allaah maa bismav leena. Be da binavrif ruuḥ al ḥagg wa ruuḥ al kiḍib. Yaa maḥbuubiin, xalluuna naḥibb bavḍana bavḍ, vashaan al maḥabba hiya min Allaah, wa kullu waaḥid al biḥibb, huwa mawluud min Allaah wa bivrif Allaah. Wa_l maa biḥibb, maa bivrif Allaah, vashaan Allaah maḥabba. Be da, ẓaharat maḥabbat Allaah fiina. Allaah rassal Ibnu_l waḥiid le_d dunya vashaan naḥya beehu. Wa di hiya al maḥabba: mush niḥna al ḥabbeena Allaah, laakinnu huwa_l ḥabbaana wa rassal Ibnu vashaan yakuun ḍabiiḥat dafv van xaṭaayaana. Yaa maḥbuubiin, ’in kaan Allaah ḥabbaana kadi, niḥna kamaan waajib valeena naḥibb bavdana bavḍ. Maa fih waaḥid shaaf Allaah abadan. Iza naḥibb bavḍana bavḍ, Allaah yaskun fiina wa maḥabbatu tabga kaamla fiina. Be da binavrif niḥna naviish fiihu wa huwa fiina, vashaan hu addaana min Ruuḥu. Wa niḥna shufna wa nash‐had ’an al Abu rassal al Ibn vashaan yakuun Muxalliṣ ad dunya. Al bivtarif be Yasuuv hu Ibn Allaah, Allaah biskun fiihu wa huwa fi Allaah. Wa niḥna virifna wa ṣaddagna maḥabbat Allaah al hu vindu leena. Allaah maḥabba, wa_l biskun fi_l maḥabba biskun fi Allaah wa Allaah fiihu. Be da, al maḥabba tabga kaamla fiina, vashaan bikuun vindana ta’kiid fi yoom al ḥukm. Valashaan zei maa huwa, niḥna kamaan kadi fi_d dunya di. Maa fih xoof fi_l maḥabba, laakin al maḥabba_l kaamla taṭrud al xoof. Valashaan an naas vindahum xoof lamma yaxaafu min aj jiza. Wa_l bixaaf maa bibga kaamla fi_l maḥabba. Niḥna binḥibb, vashaan huwa ḥabbaana fi_l awwal. Iza waaḥid yaguul, “Ana baḥibb Allaah,” wa bikrah axuuhu, huwa kaḍḍaab. Valashaan al maa biḥibb axuuhu ash shaafu, maa bigdar yaḥibb Allaah al huwa maa shaafu. Wa vindana al amr da minnu ’an al biḥibb Allaah yaḥibb axuuhu kamaan. Kullu waaḥid bi’aamin be Yasuuv huwa_l Masiiḥ, hu mawluud min Allaah. Wa kullu waaḥid biḥibb al Abu biḥibb al mawluud minnu kamaan. Be da binavrif niḥna binḥibb awlaad Allaah, iza binḥibb Allaah wa binaḥfaẓ awaamiru. Di hiya maḥabba le Allaah, ’an naḥfaẓ awaamiru. Wa awaamiru maa tagiila. Vashaan kullu waaḥid mawluud min Allaah yaghlib ad dunya. Wa di hiya_l ghalaba at taghlib ad dunya, iimaanna. Minu huwa_l bighlib ad dunya? Bass al bi’aamin ’an Yasuuv hu Ibn Allaah. Da huwa aj ja be mooya wa damm, Yasuuv al Masiiḥ, Maa be_l mooya bass, laakin be_l mooya wa_d damm. Wa_r Ruuḥ, huwa_l bish‐had, vashaan ar Ruuḥ huwa_l ḥagg. Wa_l yash‐hadu, hum talaata. Ar Ruuḥ, wa_l mooya, wa_d damm. Wa_t talaata deel, hum fi_l waaḥid. Iza nagbal shahaadat an naas, shahaadat Allaah avẓam, vashaan di shahaadat Allaah ash shihid beeha van Ibnu. Al bi’aamin b_Ibn Allaah, vindu_sh shahaada fi nafsu. Al maa bi’aamin be Allaah sawwaahu kaḍḍaab, valashaan maa aaman be_sh shahaada ash shihid beeha Allaah van Ibnu. Wa di ash shahaada, Allaah addaana ḥayaat abadiyya, wa_l ḥayaat di fi Ibnu. Al vindu_l Ibn, vindu_l ḥayaat. Wa_l maa vindu_l Ibn, maa vindu_l ḥayaat. Katabta da leekum, intu_l mi’aaminiin b_ism Ibn Allaah, valashaan tavrifu vindakum ḥayaat abadiyya. Wa da at ta’kiid al vindana fiihu, iza naṭlub aiyi shi be ḥasab iraadatu, hu bismav leena. Wa iza navrif hu yasmav leena fi kullu shi an naṭlub minnu, binavrif niḥna vindana aṭ ṭalabaat aṭ ṭalabnaahu minnu. Iza waaḥid yashuuf axuuhu yavmil xaṭiyya maa le_l moot, hu yas’al, wa Allaah biddiihu ḥayaat yavni le_l maa bixṭu le_l moot. Fih xaṭiyya taguud le_l moot, wa ana maa baguul ’innu yaṭlub van di. Kullu zanb hu xaṭiyya, wa fih xaṭiyya maa taguud le_l moot. Binavrif ’an kullu waaḥid mawluud min Allaah maa bixṭa, laakin al mawluud min Allaah yaḥfaẓ nafsu, wa_sh sharriir maa yalmasu. Binavrif niḥna min Allaah, wa_d dunya kullaha tiḥit sulṭat ash sharriir. Wa binavrif Ibn Allaah ja wa addaana fahm vashaan navrif huwa al ḥagg. Wa niḥna fi_l ḥagg, yavni fi Ibnu Yasuuv al Masiiḥ. Da huwa al Ilaah al ḥagiigi wa_l ḥayaat al abadiyya. Yaa awlaad, aḥfaẓu nufuuskum min al aṣnaam. Min ash sheex le_s saiyida_l muxtaara wa le awlaada al ana baḥibbum fi_l ḥagg, wa maa ana bass, laakin kull al bivrifu_l ḥagg kamaan. Vashaan xaaṭir al ḥagg al biskun fiina wa bikuun mavaana le_l abad. Nivma wa raḥma wa salaam min Allaah al Abu wa min Yasuuv al Masiiḥ, Ibn al Abu, bitkuun mavaana fi_l ḥagg wa_l maḥabba. Firiḥta jiddan vashaan ligiit bavḍ min awlaadik maashiin fi_l ḥagg mitil maa al Abu amarna. Wa hassav, yaa saiyida, ana maa kaatib leeki amr jadiid, laakin al kaan vindana min al bidaaya. Bas’al ’an naḥibb bavḍana bavḍ. Wa di hiya_l maḥabba, ’an namshi be ḥasab awaamiru. Zei maa simivtu min al bidaaya, da huwa al amr, ’an tamshu fi_l maḥabba. Vashaan naas kutaar al bighishshu maragu le_d dunya. Wa hum maa bivtarifu be Yasuuv al Masiiḥ ’innu ja fi_j jisim. Da huwa al bighishsh wa hu ḍidd al Masiiḥ. Shuufu nufuuskum vashaan maa tawaddiru al ishtaghalna leehu, laakin tagbalu ujra tamaam. Wa_l maa bistamirr fi tavliim al Masiiḥ wa yajri giddaamu, maa vindu Allaah. Wa_l bistamirr fi tavliim al Masiiḥ hu vindu_l Abu wa_l Ibn, hum al itneen. Iza waaḥid yajiikum wa maa yajiib at tavliim da, maa tagbaluuhu fi_l beet wa maa taguulu leehu “Salaam”. Vashaan al bisallim valeehu yashtarik fi avmaalu_sh sharriira. Vindi ḥaajaat katiira vashaan aktib leekum, laakin ana maa daayir avmilu be warag wa ḥibir. Badal min da antaẓir ’an ajiikum w_atkallam washsh le washsh, vashaan faraḥna bikuun kaamil. Awlaad uxtik al muxtaara yasallimu valeeki. Min ash sheex le Ghaayus al ḥabiib, al baḥibbu fi_l ḥagg. Yaa ḥabiibi, aṣalli vashaanak takuun naajiḥ fi kullu shi, wa takuun be vaafya, zei maa nafsak naajiḥa. Firiḥta jiddan lamma bavḍ min al axwaan jo wa shihidu le_l ḥagg al fiik, wa keef inta tamshi be_l ḥagg. Maa vindi faraḥ avẓam min da, yavni asmav ’an awlaadi yamshu fi_l ḥagg. Yaa ḥabiibi, inta amiin be_l ḥaaja at tavmila le_l axwaan, wa xuṣuuṣan le_l ghariibiin. Wa hum shihidu be maḥabbatak giddaam al kaniisa. Wa inta tavmil kwaiyis iza tarassilum le_s safar zei maa yistaḥigg le Allaah. Wa vashaan xaaṭir al Isim hum maragu, wa maa yaaxudu ḥaaja min al umam. Valashaan kida, laazim nagbal naas mitil deel, valashaan nakuun vaamiliin mavaahum le_l ḥagg. Katabta le_l kaniisa. Wa laakin Diyutriifis, al biḥibb yakuun al awwal beenum, maa yagbalna. Vashaan kida, iza baji, bazakkiru be avmaalu_l bivmilu, wa_l kalaam ash sharriir al biguul vanna. Laakin da maa kifaaya leehu, hu maa bigbal al axwaan kamaan, wa yamnav al biduuru yagbaluuhum, wa hu yaṭrudum min al kaniisa. Yaa ḥabiibi, maa tatbav ash sharr, laakin al xeer. Al bivmil al xeer hu min Allaah, wa_l bivmil ash sharr hu maa shaaf Allaah. Kullu_n naas bish‐hadu le Dimitriyuus, wa_l ḥagg nafsu yash‐had leehu. Wa niḥna kamaan nash‐had leehu, w_intu bitavrifu shahaadatna hiya ḥagiigiyya. Kaanat vindi ḥaajaat katiira vashaan aktiba leek, laakin ana maa baduur aktib leek be ḥibir wa galam. Laakin vindi rajaa ’an ashuufak bavd shwaiya, wa binitkallam washsh le washsh. As salaam leek. Al maḥbuubiin yasallimu valeek. Sallim vala_l maḥbuubiin be usuumum. Min Yahuuza xaddaam Yasuuv al Masiiḥ wa axu Yavkuub, le_l muxtaariin wa_l maḥbuubiin fi Allaah al Abu wa_l maḥfuuẓiin le Yasuuv al Masiiḥ. Ar raḥma wa_s salaam wa_l maḥabba yakattiru leekum. Yaa maḥbuubiin, kunta bajarrib be kullu nishaaṭ ’an aktib leekum be xuṣuuṣ xalaaṣna_l vindana sawa. Laakin shufta laazim aktib leekum vashaan aṭlub minnakum taḥaaribu vashaan xaaṭir al iimaan al musallam marra waaḥda le_l giddiisiin. Vashaan bavḍ min an naas daxalu beenkum be_s sirr, wa hum maa bixaafu Allaah. Wa hum yaghayyiru nivmat Ilaahna le_l faḍiiḥa wa binkuru Saiyidna wa Rabbana al waḥiid, Yasuuv al Masiiḥ. Wa min wakit ṭawiil deenuunatum kaanat maktuuba. Ana vaawiz azakkirkum, wa law viriftu kullu shi marra waaḥda, ’an ar Rabb xallaṣ ash shavb min balad Maṣr, laakin bavd da xarab an naas al maa aamanu. Wa_l malaaika_l maa ḥifẓu sulṭatum laakin saabu beetum al maxṣuuṣ, deel maḥfuuẓiir be janaaziir abadiyya le deenuunat al yoom al vaẓiim fi_ḍ ḍalaam. Wa kadi kamaan Saduum wa Vamuura wa_l bilaad al ḥawaleehum sallamu nufuusum le_z zina wa mashu wara shahwa maa zei ṭabiivat an naas. Wa hum bigu masal al bitḥammalu jiza naar abadiyya. Wa kadi kamaan, deel, al biḥlamu, biyavmilu ḥaajaat yanajjisu ajsaamum, wa yarfuḍu_s sulṭa wa yashtimu_l kubaar al fi_s sama. Wa laakin Mixa’iil, ra’iis al malaaika, lamma shaakal Ibliis van jisim Muusa, xaaf yajiib ḥukm be shatiima, laakin gaal, “Ar Rabb yawabbixak!” Laakin deel yajaddifu vala_l maa yafhamu. Wa hum yasawwu zei al ḥayawaanaat al maa vindahum vagl al yamshu be ṭabiivatum. Wa be_ṭ ṭariiga di yaxrabu nufuusum. Yaa muṣiibatum! Valashaanum mashu fi sikkat Gaayiin, wa sallamu nufuusum le ghalṭat Balvaam le_r ribiḥ. Wa hum maatu fi fitnat Kuuraḥ. Wa deel ḥujaar madsuusa fi vazuumaatkum al maḥabbiyya, vaamiliin vazuumaat mavaakum biduun xoof, wa yahtammu be nufuusum bass. Hum saḥaab biduun mooya, tashiil al aryaaḥ, shajar al xariif biduun tamar, maat marrateen wa maṭallav. Amwaaj baḥar muḥarraka mazabbida be xajalum, nujuum ḍaalla, maḥfuuẓa le ḍalaam aswad jiddan le_l abad. Wa Axnuux, as saabiv min Aadam, itnabba van deel wa gaal, “Shuufu! ja ar Rabb mava aalaaf katiira min giddiisiinu. Wa hu ja vashaan yaḥkum vala_l kull, wa yawabbix kullu_sh sharriiriin le kullu avmaalum ash sharriira_l vamalooha be_sh sharr. Wa hu yawabbixum le kullu_l kilmaat aṣ ṣavba_l itkallamu beeha_l xaaṭyiin ash sharriiriin.” Wa deel yashtaku wa yanagnigu, wa hum yamshu ḥasab shahwaatum. Wa xushuumum yitkallamu be kilmaat kibir, wa yashuufu_l wushuush fishaan al faaida. Wa laakin intu, yaa maḥbuubiin, itzakkaru_l kalaam al gaaloohu rusul Rabbana Yasuuv al Masiiḥ min gubbaal. Vashaanum kaanu biguulu leekum, “Bikuunu fi zaman al axiir naas yiḍḥaku vala Allaah, maashiin ḥasab shahwaatum ash sharriira.” Deel, hum al bisawwu agsaam beenkum, wa afkaarum fi ḥaajaat ad dunya, wa maa vindahum ar Ruuḥ. Laakin intu, yaa maḥbuubiin, abnu nufuuskum fi iimaankum al gudduus, wa ṣallu fi_r Ruuḥ al Gudus. W_aḥfaẓu nufuuskum fi maḥabbat Allaah, muntaẓiriin raḥmat Rabbana Yasuuv al Masiiḥ le_l ḥayaat al abadiyya. Arḥamu bavḍ min an naas al bishikku. Wa ṭallivu_l bavḍ min an naar wa xalliṣum. Laakin arḥamu_t taanyiin be xoof kaarihiin al hiduum al biga najis min shahwaat aj jisim. Wa le_l gaadir yaḥfaẓkum min al wuguuv, wa yajiibkum giddaam majdu biduun veeb be faraḥ vaẓiim, le Allaah al waḥiid, Muxalliṣna, be Yasuuv al Masiiḥ Rabbana, al majd wa_l vaẓama wa_l gudra wa_s sulṭa gubbaal kullu zaman wa hassav wa le_l abad. Aamiin. Ru’ya Yasuuv al Masiiḥ al addaahu leehu Allaah vashaan yawarri le xaddaamiinu al ḥaajaat al laazim taḥṣul bavd shwaiya. Wa hu rassal wa beyyanu be malaaku le xaddaamu Yuuḥanna. Wa huwa shihid be kilmat Allaah wa be shahaadat Yasuuv al Masiiḥ be kullu shi al huwa shaafu. Mubaarak huwa_l bigra wa hum al bismavu kilmaat an nubuwwa di, wa yaḥfaẓu_l ḥaajaat al maktuuba fiiha. Vashaan al wakit gariib. Min Yuuḥanna le_s sabva kanaayis al fi Aasiya: An nivma leekum wa_s salaam minnu al mawjuud wa_l kaan mawjuud wa_l maashi yaji, wa min as sabva arwaaḥ al fih giddaam kursiihu. Wa min Yasuuv al Masiiḥ ash shaahid al amiin wa_l bikr min been al meyyitiin wa ra’iis muluuk al arḍ. Leehu_l biḥibbna wa addaana al ḥurriyya min xaṭaayaana be dammu. Wa vamalna malakuut wa gusus le Allaah Abuuhu, leehu_l majd wa_s sulṭa le_l abad! Aamiin. Shuufu! Huwa jaai mava_s saḥaab. Wa kullu veen bitshuufu, ḥatta deel aṭ ṭavanoohu. Wa kullu gabaayil al arḍ biyibku valeehu. Aiwa, xalliihu yakuun kida. “Ana al bidaaya wa_n nihaaya,” yaguul Allaah ar Rabb, al mawjuud wa_l kaan mawjuud wa_l maashi yaji, al Gaadir vala kullu shi. Ana, Yuuḥanna, axuukum wa shariikkum fiv tavb wa fi_l malakuut wa_ṣ ṣabr fi Yasuuv, kunta fi_j jaziira isima Baṭmus vashaan xaaṭir kilmat Allaah wa shahaadat Yasuuv. Wa kunta fi_r Ruuḥ fi yoom ar Rabb, wa simivta waraai ṣoot vaali zei ṣoot buug. Wa_ṣ ṣoot gaal, “Aktib al ḥaaja at tashuufa fi kitaab, wa rassilu le_s sabva kanaayis, le Afasus wa le Simiirna wa le Barghaamus wa le Tiyatiira wa le Saardis wa le Filaadelfiya wa le Laawudikiyya.” Wa itlafatta vashaan ashuuf aṣ ṣoot al itkallam mavaai. Wa lamma itlafatta, shufta sabva manaawir min dahab. Wa fi wasiṭ as sabva manaawir, waaḥid zei ibn insaan, kaan laabis toob yamshi tiḥit le kirveehu, wa marbuuṭ ḥawl ṣadru be ḥizaam min dahab. Wa raasu wa shavru zei aṣ ṣuuf al abyaḍ wa zei at talij. Wa veeneehu zei naar mawallava. Wa kirveehu zei an naḥaas al aṣfar mawallav fi furn, wa ṣootu zei ṣoot mooya katiira. Wa fi iidu_l yamiin vindu sabva nujuum wa maashi min xashmu seef saniin, vindu ṭarafeen. Wa washshu yanawwir zei ash shamish fi guwwata. Wa lamma shuftu, wagavta vind kirveehu zei az zool al meyyit. Wa hu xaṭṭ iidu_l yamiin valeiya wa gaal, “Maa taxaaf. Ana huwa_l awwal wa_l aaxir. Ana huwa_l ḥai. Wa kunta meyyit, wa shuuf, ana ḥai le_l abad! Wa ana vindi mafaatiiḥ al moot wa_l Haawiya. Valashaan kida, aktib al ḥaajaat ash shuftaha, wa_l ḥaajaat al mawjuuda wa_l ḥaajaat al bitaḥṣul bavd da. Sirr as sabva nujuum al inta shuftaha fi yamiini wa_s sabva manaawir min dahab, da huwa: As sabva nujuum, hum malaaikat as sabva kanaayis, wa_s sabva manaawir, hum as sabva kanaayis.” “Aktib le malaak al kaniisa_l fi Afasus: Huwa al yamsik as sabva nujuum be yamiinu, wa_l maashi fi wasiṭ as sabva manaawir min dahab, biguul al ḥaajaat di. Ana bavrif avmaalak wa tavbak wa ṣabrak, wa inta maa tagdar titḥammal ash sharriiriin. Wa inta jarrabtum al bisammu nufuusum rusul, laakin hum mush rusul, wa ligiitum kaaḍibiin. Wa vindak ṣabr wa itḥammalta_t tavb vashaan xaaṭir ismi wa maa bigiit tavbaan. Laakin ana vindi ḥaaja valeek, inta xalleet maḥabbatak al kaanat vindak fi_l awwal. Valashaan kida itzakkar min ween wagavta, wa tuub, wa avmil al avmaal zei fi_l awwal. Wa illa, ana bajiik wa bashiil manaartak min maḥallu iza maa tatuub. Wa laakin inta vindak al ḥaaja_l kwaisa di, inta bitakrah avmaal naas Nugulaawi wa ana kamaan bakraha. Al vindu aḍaan, xalliihu yasmav al biguulu_r Ruuḥ le_l kanaayis. Leehu_l yaghlib, ana baddiihu ’an yaakul min shajarat al ḥayaat al fi Jannat Allaah. Wa aktib kamaan le malaak al kaniisa_l fi Simiirna: Deel al ḥaajaat al biguulu al awwal wa_l aaxir, huwa_l kaan meyyit wa rajav le ḥayaat taani. Ana bavrif tavbak wa iḥtiyaajak, laakin inta ghani. Wa bavrif tajdiif deel al biguulu hum Yahuud wa hum mush Yahuud, laakin hum majmav ash Sheeṭaan. Maa taxaaf min al ḥaajaat al inta maashi titwajjav beeha. Shuuf, ash Sheeṭaan garrab yarmi bavḍ minnakum fi_s sijin vashaan yimtaḥinkum. Wa bikuun vindakum ḍiig vasharat aiyaam. Kuun amiin lighaayat al moot, wa ana baddiik taaj al ḥayaat. Al vindu aḍaan, xalliihu yasmav al biguulu_r Ruuḥ le_l kanaayis. Wa huwa_l bighlib, al moot at taani maa biḍurru. Wa aktib kamaan le malaak al kaniisa_l fi Barghaamus: Deel al ḥaajaat al biguulu al vindu_s seef as saniin al vindu ṭarafeen. Ana bavrif al maḥall al inta saakin fiihu, wa kursi ash Sheeṭaan fi_l maḥall da. Laakin inta maasik be ismi. Wa inta maa nakarta al iimaan beiya, ḥatta fi aiyaam Antiibaas, shaahidi_l amiin. Wa hu kaan maktuul beenkum, fi_l maḥall ash Sheeṭaan biskun fiihu. Wa laakin ana vindi ḥaajaat galiila valeek. Inta vindak hinaak naas maaskiin be tavliim Balvaam al kaan bivallim Baalaag ’an yakuun sabab le_l xaṭiyya le bani Israa’iil. Hu vallamum ’an yaaklu min al akl al kaan maḍbuuḥ le_l aṣnaam wa yavmilu_z zina. Wa inta kamaan vindak naas maaskiin be tavliim an Nugulaawiyyiin. Valashaan kida, tuub, wa illa ana bajiik gawaam wa baḥaaribum be seef xashmi. Al vindu aḍaan, xalliihu yasmav al biguulu_r Ruuḥ le_l kanaayis. Leehu_l yaghlib, ana baddiihu min al manna al madsuus. Wa baddiihu ḥajar abyaḍ, maktuub valeehu ism jadiid, maa fih waaḥid yavrifu illa_l bigbalu. Wa aktib kamaan le malaak al kaniisa_l fi Tiyaatiira: Deel al ḥaajaat al biguulu Ibn Allaah al vindu veeneen zei lahiib naar, wa kirveenu zei an naḥaas al aṣfar al laamiv. Ana bavrif avmaalak wa maḥabbatak wa iimaanak wa xidmatak wa ṣabrak. Wa bavrif avmaalak al axiira aktar min al fi_l awwal. Laakin ana vindi ḥaaja valeek. Inta taddi izn le_l mara Iizaabal al bitguul hiya nabiyya. Wa hiya tavallim wa taghishsh xaddaamiini ḥatta yavmilu_z zina wa yaaklu min al akl al kaan maḍbuuḥ le_l aṣnaam. Wa ana addeet leeha wakit vashaan tatuub, wa laakin hiya maa vaawiza tatuub min zinaaha. Shuuf, ana barmiiha fi vangareeb al wajav, wa_l yaznu mavaaha fi tavb shadiid iza maa yatuubu min avmaala. Wa baktul awlaada be_l moot. Wa kullu_l kanaayis biyavrifu ana huwa_l bamtaḥin al afkaar wa_l guluub, wa badfav le kullu waaḥid minnakum ḥasab avmaalu. Wa laakin baguul da leekum, at taanyiin fi Tiyaatiira, kullu al maa masaktu be_t tavliim da. Wa intu maa bitavrifu_l ḥaajaat al ghariiga bitaavat ash Sheeṭaan zei maa biguulu. Ana maa baxuṭṭ valeekum ḥimil taani. Laakin tamsiku be_l ḥaaja_l vindakum lighaayat maa baji. Wa leehu_l bighlib wa biḥfaẓ avmaali ḥatta_n nihaaya, ana baddiihu sulṭa vala_l umam. Wa huwa yamlik valeehum be vaṣaaya min ḥadiid, zei maa yaksaru buram min ṭiin, mitil maa Abuui addaani sulṭa. Wa baddiihu kamaan najmat aṣ ṣabaaḥ. Al vindu aḍaan, xalliihu yasmav al biguulu_r Ruuḥ le_l kanaayis.” “Wa aktib kamaan le malaak al kaniisa_l fi Saardis: Deel al ḥaajaat al biguulu al vindu_s sabva arwaaḥ Allaah wa_s sabva nujuum. Ana bavrif avmaalak, wa vindak ism zei kaniisa ḥaiya, laakin inta meyyit. Aḥras, wa shaddid al ḥaajaat al bistannu al garrabu yamuutu, vashaan ana maa ligiit avmaalak kaamila giddaam Ilaahi. Valashaan kida, itzakkar keef inta gibilta wa simivta, wa aḥfaẓu wa tuub. Wa iza maa taḥras, baji leek zei al ḥaraami, wa inta maa bitavrif saava kam ana bajiik. Laakin vindak fi Saardis naas galiiliin wa hum maa najjasu hiduumum. Wa hum biyamshu mavaai fi hiduum abyaḍ, vashaanum mustaḥiggiin. Wa kida, az zool al bighlib, huwa bilbas hiduum abyaḍ, wa ana abadan maa bashiil ismu min kitaab al ḥayaat. Laakin ana bavtarif be ismu giddaam Abuui wa giddaam malaaikatu. Al vindu aḍaan, xalliihu yasmav al biguulu_r Ruuḥ le_l kanaayis. Wa aktib kamaan le malaak al kaniisa_l fi Filadalfiya: Deel al ḥaajaat al biguulu_l gudduus al ḥagiigi, al vindu muftaaḥ Daawuud. Wa huwa yaftaḥ wa maa fih waaḥid yagfil, wa yagfil wa maa fih waaḥid yaftaḥ. Ana bavrif avmaalak. Wa shuuf, ana xaṭṭeet giddaamak baab maftuuḥ, wa maa fih waaḥid yagdar yagfilu. Bavrif inta vindak shwaiyat guwwa, wa ḥafaẓta kilmati wa maa nakarta ismi. Shuuf, fih bavḍ min an naas min majmav ash Sheeṭaan, al biguulu hum Yahuud, wa hum mush Yahuud, laakin yakaḍḍibu. Shuuf, ana bavmilum yaju wa yarkavu vind kirveek, wa hum biyavrifu ana ḥabbeetak. Wa valashaan inta ḥafaẓta amri be_ṣ ṣabr, ana kamaan baḥfaẓak min saavat at tajriba_l garrabat taji vala kull ad dunya. Wa_s saava di bitaji vashaan tajarrib as saakniin vala_l arḍ. Ana jaai gawaam, amsik be_l ḥaaja al vindak, vashaan waaḥid maa bishiil taajak. Az zool al bighlib, ana bavmilu vamuud fi heekal Ilaahi. Wa huwa abadan maa bimrug minnu marra taanya. Wa baktib valeehu ism Ilaahi wa ism madiinat Ilaahi, Uurushaliim aj jadiida, an naazla min as sama min Ilaahi, wa ismi_j jadiid. Al vindu aḍaan, xalliihu yasmav al biguulu_r Ruuḥ le_l kanaayis. Wa aktib kamaan le malaak al kaniisa_l fi Lawudikiyya: Deel al ḥaajaat al biguulu_l Aamiin, ash shaahid al amiin al ḥagiigi, bidaayat xaliigat Allaah. Ana bavrif avmaalak, inta mush baarid wa mush haarr. Ana vaawizak takuun baarid walla ḥaarr! Wa kida, valashaan inta been al itneen, mush ḥaarr wa mush baarid, garrabta abzugak min xashmi. Valashaan inta taguul, ‘Ana ghani, wa itḥaṣṣalta vala_l ghina, wa maa vindi iḥtiyaaj le aiyi shi.’ Wa maa bitavrif inta mavazzab jiddan wa shafuug wa miskiin wa vamyaan wa varyaan. Ana baddiik naṣiiḥa ’an tashtari minni dahab mujarrab be_n naar, valashaan tabga ghani. Wa tashtari hiduum abyaḍ vashaan talbas wa taghaṭṭi xajlak vashaan inta varyaan. Wa tashtari masaḥa vashaan tamsaḥ veeneek beehu valashaan tashuuf. Kulluhum al ana baḥibbum bawabbixum wa ba’addibum. Valashaan kida, kuun ḥaarr wa tuub. Shuuf! ana waagif vala_l baab wa badugg. Iza aiyi waaḥid yasmav ṣooti wa yaftaḥ al baab, badxul leehu wa baakul mavaahu wa huwa mavaai. Al bighlib, ana baddiihu ’an yagvud mavaai vala kursiyya, zei maa ana ghalabta kamaan wa gavadta mava Abuui vala kursiyyu. Al vindu aḍaan, xalliihu yasmav al biguulu_r Ruuḥ le_l kanaayis.” Wa bavd da vaayanta. Wa shuuf! kaan fih baab maftuuḥ fi_s sama. Wa_ṣ ṣoot al awwal, as simivtu yakallimni zei ṣoot buug, gaal: “Aṭlav hina, wa ana bawarriik ḥaajaat laazim taḥṣal bavd da.” Wa ṭawwaali kunta fi_r Ruuḥ. Wa ahu da! kaan fih kursi maxṭuuṭ fi_s sama, wa waaḥid gaavid vala_l kursi. Wa manẓar huwa al gaavid kaan zei ḥajar ghaali ismu_l yashab al axḍar wa ḥajar Saardis al aḥmar. Wa ḥawl al kursi kaan fih goos saḥaab yashbah ḥajar az zumurrud al axḍar. Wa kaanu fih ḥawl al kursi arbava wa vishriin kursi. Wa shufta vala_l karaasi arbava wa vishriin sheex laabsiin hiduum abyaḍ, wa vala ruuseenum tiijaan min dahab. Wa min al kursi maragu buruug wa aṣwaat wa ruvuud. Wa giddaam al kursi sabva lambaat naar mawallava. Wa hum as sabva arwaaḥ Allaah. Wa giddaam al kursi kamaan zei baḥar min gizaaz, yashbah bannuur. Wa fi wasiṭ al kursi wa ḥawl al kursi, arbava wa vishriin ḥayawaanaat mughaṭṭiin be vuyuun min giddaam wa min wara. Wa_l ḥayawaan al awwal kaan zei al asad, wa_l ḥayawaan at taani zei al vijl, wa_l ḥayawaan at taalit vindu washsh zei washsh al insaan, wa_l ḥayawaan ar raabiv zei an nasr al biṭiir. Wa kullu waaḥid min al arbava ḥayawaanaat kaan vindu sitta jinḥeen, malyaan vuyuun min ḥawlu wa min juwwaahu. Wa hum maa biwaggifu leel wa nahaar yaguulu: “Gudduus, gudduus, gudduus, ar Rabb al Ilaah al gaadir vala kullu shi, wa huwa kaan mawjuud wa huwa mawjuud wa maashi yaji.” Wa_l ḥayawaanaat yaddu majd wa iḥtiraam wa shukr le_l gaavid vala_l kursi, wa leehu_l ḥai le_l abad. Wa lamma biyavmilu kida, al arbava wa vishriin sheex yagavu giddaam al gaavid vala_l kursi. Wa hum yavbudu_l yaviish le_l abad. Wa yarmu tiijaanum giddaam al kursi wa yaguulu: “Inta mustaḥigg, yaa Rabb Ilaahna ’an tagbal al majd wa_l iḥtiraam wa_l gudra. Valashaan inta xalagta kullu_l ḥaajaat, wa be iraadatak kaanu mawjuudiin wa maxluugiin.” Wa shufta be yamiin al gaavid vala_l kursi, kitaab maktuub min juwwa wa min barra, magfuul be sabva axtaam. Wa shufta malaak gawwi yanaadi be ṣoot vaali, “Minu yakuun mustaḥigg yaftaḥ al kitaab wa yafikk axtaamu?” Wa maa fih waaḥid fi_s sama walla vala_l arḍ walla tiḥit al arḍ al gidir yaftaḥ al kitaab walla yavaayin fiihu. Wa bakeet bika katiir valashaan hum maa ligu waaḥid yistaḥigg yaftaḥ al kitaab walla yavaayin fiihu. Wa waaḥid min ash shuyuux gaal leiya, “Maa tabki! Shuuf, al Asad al min gabiilat Yahuuda, Virg Daawuud, hu ghalab vashaan yaftaḥ al kitaab wa axtaamu_s sabva.” Wa shufta Ḥamal waagif been al kursi wa_l arbava ḥayawaanaat wa fi wasiṭ ash shuyuux. Wa manẓar al Ḥamal kaan zei maa huwa maktuul. Wa hu kaan vindu sabva guruun wa sabva vuyuun, wa hum as sabva arwaaḥ Allaah al murassaliin le kull al arḍ. Wa hu ja wa axad al kitaab min yamiin al gaavid vala_l kursi. Wa lamma axad al kitaab, al arbava ḥayawaanaat wagavu giddaam al Ḥamal, wa kida al arbava wa vishriin sheex kamaan. Wa kullu waaḥid minnahum kaanat vindu rabaaba wa ḥalla min dahab, malyaana baxuur, wa huwa ṣalawaat al giddiisiin. Wa hum yarattilu tartiila jadiida, wa biguulu: “Inta mustaḥigg taaxud al kitaab wa tafikk axtaamu, valashaan kunta maktuul, wa be dammak ishtareet le Allaah min kullu gabiila wa lugha wa shavb wa umma. Wa inta vamaltum malakuut wa gusus le Ilaahna, wa hum biyamliku vala_l arḍ.” Wa shufta wa simivta ṣoot malaaika katiiriin ḥawl al kursi wa_l ḥayawaanaat wa_sh shuyuux. Wa kaan vadadum vasharat alaaf fi vasharat alaaf wa alaaf alaaf. Wa yaguulu be ṣoot vaali: “Al Ḥamal al kaan maktuul mustaḥigg yagbal al gudra wa_l ghina wa_l ḥikma wa_l guwwa wa_l iḥtiraam wa_l majd wa_l baraka!” Wa kullu xaliiga_l fi_s sama wa vala_l arḍ wa tiḥit al arḍ wa_l fi_l baḥar wa kull al fiiha simivtum yaguulu: “Leehu al gaavid vala al kursi wa le_l Ḥamal al baraka wa_l iḥtiraam wa_l majd wa_l gudra le_l abad!” Wa_l arbava ḥayawaanaat gaalu, “Aamiin!” Wa_sh shuyuux wagavu wa vabadu. Wa shufta lamma_l Ḥamal fataḥ waaḥid min as sabva axtaam. Wa simivta waaḥid min al arbava ḥayawaanaat yaguul be ṣoot zei ṣoot ar ravd, “Tavaal!” Wa vaayanta, wa ahu da! ḥuṣaan abyaḍ, wa_r raakib foogu kaan vindu goos, wa addoohu taaj. Wa hu marag ghaalib wa vashaan yaghlib. Wa lamma fataḥ al xitim at taani, simivta_l ḥayawaan at taani yaguul, “Tavaal!” Wa ḥuṣaan taani aḥmar marag. Wa addu le_r raakib foogu guwwa ’an yaaxud as salaam min al arḍ, wa yavmil an naas yaktulu bavḍahum bavḍ. Wa addu leehu seef kabiir. Wa lamma fataḥ al xitim at taalit, simivta_l ḥayawaan at taalit yaguul, “Tavaal!” Wa vaayanta, wa ahu! ḥuṣaan aswad wa_r raakib foogu kaan vindu miizaan fi iidu. Wa simivta zei ṣoot fi wasiṭ al arbava ḥayawaanaat yaguul, “Keelat dura be ujrat yoomiyya wa talaata keelaat shaviir be ujrat yoomiyya. Wa maa taḍurr az zeet wa_l xamr.” Wa lamma fataḥ al xitim ar raabiv, simivta ṣoot al ḥayawaan ar raabiv yaguul: “Tavaal!” Wa vaayanta, wa ahu da! ḥuṣaan aṣfar, wa_r raakib foogu ismu_l Moot, wa_l Haawiya masha waraahu. Wa addoohum sulṭa vala rubuv al arḍ, vashaan yaktulu be_s seef wa_j juuv wa_l moot wa be wuḥuush al arḍ. Wa lamma fataḥ al xitim al xaamis, shufta tiḥit al maḍbaḥ, nufuus an naas al kaanu maktuuliin vashaan xaaṭir kilmat Allaah, wa fishaan ash shahaada_l kaanat vindahum. Wa hum kooraku be ṣoot vaali wa gaalu, “Yaa Saiyid, al gudduus wa_l ḥagiigi, lighaayat miteen maa taḥkum wa maa tantagim le dammna min as saakniin vala_l arḍ?” Wa addu le kullu waaḥid minnahum toob abyaḍ. Wa gaalu leehum ’an yistariiḥu mudda galiila, lighaayat maa yatimm vadad al xaddaamiin shurakaahum wa axwaanum al bikuunu maktuuliin zeiyahum. Wa shufta lamma fataḥ al xitim as saadis. Wa kaanat fih zalzala kabiira. Ash shamish bigat sooda zei shawaal aswad, wa_l gamar kullu biga zei ad damm. Wa nujuum as sama wagavu le_l arḍ zei maa shajarat at tiin tarmi at tiin al maa najiiḍ lamma_l habuub ash shadiida tahizza. Wa_s sama faatat zei maa yaliffu waraga ṭawiila, wa kullu jabal wa kullu jaziira itnagalu min maḥalla. Wa muluuk al arḍ wa_l kubaar wa ru’asaa aj juyuush wa_l ghaniyyiin wa_sh shudaad wa kullu vabd wa kullu ḥurr indassu fi_l maghaawir wa been ḥujaar aj jibaal. Wa hum yaguulu le_j jibaal wa_l ḥujaar, “Agavu valeena, wa dissuuna min washsh al gaavid vala_l kursi, wa min ghaḍab al Ḥamal. Valashaan ja yoom ghaḍabum al vaẓiim. Wa minu huwa_l yagdar yagiif?” Wa bavd da, shufta arbava malaaika waagfiin vala_l arbava arkaan bitaavat al arḍ maaskiin al arbava aryaaḥ bitaavat al arḍ. Valashaan ar riiḥ maa tahibb vala_l arḍ, walla vala_l baḥar, walla vala aiya shajara. Wa shufta malaak taani yaṭlav min ṭuluuv ash shamish, wa mavaahu xitim Allaah al ḥai. Wa hu naada be ṣoot vaali le_l arbava malaaika. Wa Allaah addaahum al guwwa vashaan yaḍurru_l arḍ wa_l baḥar. Wa gaalu, “Maa taḍurru_l arḍ walla al baḥar walla ash shajar, ḥatta naxuṭṭ al xitim vala jabahaat xaddaamiin Ilaahna.” Wa simivta vadad al xaṭṭu_l xitim valeehum, miyya wa arbava wa arbaviin alf maxtuumiin min kullu gabaayil bani Israa’iil. Wa min gabiilat Yahuuda iṭnaashar alf maxtuum, wa min gabiilat Ra’uubiin iṭnaashar alf, wa min gabiilat Jaad iṭnaashar alf, wa min gabiilat Ashiir iṭnaashar alf, wa min gabiilat Naftaali iṭnaashar alf, wa min gabiilat Manassa iṭnaashar alf, wa min gabiilat Shimvuun iṭnaashar alf, wa min gabiilat Laawi iṭnaashar alf, wa min gabiilat Yassakar iṭnaashar alf, wa min gabiilat Zabuuluun iṭnaashar alf, wa min gabiilat Yuusif iṭnaashar alf, wa min gabiilat Binyaamiin iṭnaashar alf maxtuum. Wa bavd da vaayanta, wa shuuf! kaanu fih naas kutaar, wa waaḥid maa yagdar yaḥsibum. Wa hum kaanu min kullu_l umam wa_l gabaayil wa_sh shuvuub wa_l lughaat. Wa kaanu waagfiin giddaam al kursi wa giddaam al Ḥamal. Wa hum laabsiin teebaan beeḍa wa fi iideenum furuuv an naxal. Wa hum yakooriku be ṣoot vaali wa yaguulu, “Al xalaaṣ le Ilaahna al gaavid vala_l kursi, wa le_l Ḥamal!” Wa kullu_l malaaika kaanu waagfiin ḥawl al kursi wa ḥawl ash shuyuux wa_l arbava ḥayawaanaat. Wa hum wagavu vala wushuushum giddaam al kursi, wa vabadu Allaah. Wa gaalu, “Aamiin! Al ḥamd wa_l majd wa_l ḥikma wa_sh shukr wa_l iḥtiraam wa_l gudra wa_l guwwa le Ilaahna le_l abad! Aamiin.” Wa waaḥid min ash shuyuux itkallam wa gaal leiya, “Minu deel al laabsiin at teebaan al beeḍa, wa hum jo min ween?” Wa gulta, “Inta bitavrif, yaa siidi.” Wa hu gaal leiya, “Deel hum aj jo min aḍ ḍiig al kabiir, wa ghassalu teebaanum wa vamalooha beeḍa fi damm al Ḥamal. Valashaan kida hum giddaam kursi Allaah wa yaxdimuuhu leel wa nahaar fi heekalu. Wa_l gaavid vala_l kursi bifarrish xeematu foogum. Wa hum maa bijuuvu bavd da, walla biyavṭishu bavd da. Wa_sh shamish wa_l ḥarr maa bitaḍrubum, abadan. Valashaan al Ḥamal al fi wasiṭ al kursi bikuun ar raavi bitaavum. Hu biguudum le abyaar al mooya_l ḥaiya. Wa Allaah biyamsaḥ kullu dimva min vuyuunum.” Wa lamma hu fataḥ al xitim as saabiv, kaan fih sukuut fi_s sama muddat nuṣṣ as saava tagriiban. Wa shufta_s sabva malaaika al bigiifu giddaam Allaah, wa addu leehum sabva abwaag. Bavdeen, taani malaak ja wa wagaf vind al maḍbaḥ, wa kaan vindu ḥalla min dahab. Wa addu leehu baxuur katiir vashaan yagaddimu mava kullu ṣalawaat al giddiisiin vala_l maḍbaḥ ad dahabi giddaam al kursi. Wa duxaan al baxuur mava ṣalawaat al giddiisiin ṭalav giddaam Allaah min iid al malaak. Wa_l malaak axad al ḥalla wa mala’a min naar al maḍbaḥ wa ramaaha vala_l arḍ. Wa kaanu fih ruvuud wa aṣwaat wa buruug wa zalzala. Bavdeen as sabva malaaika_l vindahum as sabva abwaag jahhazu vashaan yaḍrubu beeha. Wa_l malaak al awwal ḍarab be_l buug, wa ja barad wa naar malaxbaṭa be damm, wa ramoohum vala_l arḍ. Wa tilt min al arḍ kullaha inḥarag, wa tilt ash shajar inḥarag, wa kullu geshsh axḍar inḥarag. Wa_l malaak at taani ḍarab be_l buug, wa ḥaaja zei jabal kabiir mawallav be_n naar itramat fi_l baḥar. Wa tilt al baḥar biga damm. Wa tilt al maxluugaat al fi_l baḥar maatu, wa xarabu tilt al maraakib. Wa_l malaak at taalit ḍarab be_l buug, wa najma kabiira wagavat min as sama, mawallava zei faanuus. Wa wagavat vala tilt al biḥaar wa vala vuyuun al mooya. Wa ism aj najma Maraara. Wa tilt al mooya kullaha bigat murra, wa naas kutaar maatu min al mooya valashaan bigat murra. Wa_l malaak ar raabiv ḍarab be_l buug, wa tilt ash shamish inḍarab, wa tilt al gamar, wa tilt an nujuum kamaan. Wa valashaan kida, tilt minnahum biga maḍallim. Wa tilt min an nahaar kaan biduun nuur, wa tilt min al leel kamaan. Wa bavdeen shufta, wa simivta nasr yaṭiir fi wasiṭ as sama. Wa hu gaal be ṣoot vaali, “Muṣiiba! Muṣiiba! Muṣiiba le_s saakiniin vala_l arḍ, be sabab al aṣwaat at taanya min abwaag at talaata malaaika al hum garrabu yaḍrubuuha.” Wa_l malaak al xaamis ḍarab be_l buug, wa shufta najma kaanat wagavat min as sama le_l arḍ. Wa addu leeha muftaaḥ al ḥufra al ghariiga xalaaṣ. Wa hu fataḥ al ḥufra al ghariiga, wa duxaan ṭalav min al ḥufra zei duxaan min furn kabiir. Wa_sh shamish wa_l hawa bigat maḍallima min duxaan al ḥufra. Wa min ad duxaan jo jaraad vala_l arḍ, wa addu leehum guwwa zei guwwat vagaarib al arḍ. Wa gaalu leehum ’an maa yaḍurru geshsh al arḍ walla aiyi shi axḍar walla aiya shajara, illa_n naas al maa vindahum xitim Allaah vala jabahaatum. Wa maa addoohum guwwa vashaan yaktuluuhum, laakin yavazzibuuhum xamsa shuhuur bass. Wa vazaabum kaan zei vazaab vagrab lamma yavuḍḍ zool. Wa fi_l aiyaam deelaak an naas bifattishu vala_l moot, laakin maa yalguuhu. Hum biduuru yamuutu, laakin al moot bihrab minnahum. Wa shakl aj jaraad kaan zei ḥuṣun jaahiziin le_l ḥarb. Wa vala ruseenum ḥaaja zei tiijaan min dahab, wa wushuushum zei wushuush an naas. Wa kaan vindahum shavr zei shavr an niswaan, wa sinuunum zei sinuun al usuud. Wa kaanu vindahum duruuv min ḥadiid, wa ṣoot jinḥeenum zei ṣoot varabiyyaat ḥuṣun katiira yajru le_l ḥarb. Wa vindahum aḍnaab zei vagaarib wa shook, wa fi aḍnaabum al guwwa vashaan yaḍurru_n naas muddat xamsa shuhuur. Wa vindahum malik foogum, wa huwa malaak al ḥufra al ghariiga. Wa ismu be_l lugha al Vibraaniyya, Abadduun, wa be_l lugha al Griigiyya, Abuulliyyuun. Wa_l muṣiiba al fi_l awwal faatat. Wa shuuf, biju bavd da muṣiibateen. Wa bavdeen al malaak as saadis ḍarab be_l buug, wa simivta ṣoot jaai min al arbava guruun bituuv al maḍbaḥ ad dahabi al giddaam Allaah. Wa hu gaal le_l malaak as saadis al vindu_l buug, “Fikk al arbava malaaika_l marbuuṭiin vind al Furaat, al baḥar al kabiir.” Wa fakku_l arbava malaaika. Wa hum kaanu majahhaziin le_s saava wa_l yoom wa_sh shahar wa_s sana valashaan yaktulu tilt an naas. Wa vadad aj juyuush ar raakbiin ḥuṣun kaan miyyateen milyuun. Ana simivta vadadum. Wa kadi fi_r ru’ya shufta_l ḥuṣun wa_r raakbiin foogum: Deel kaanu vindahum duruuv, wa loon ad duruuv zei an naar wa azrag ghaamig wa aṣfar zei al kibriit. Wa ruuseen al ḥuṣun kaanu zei ruuseen al usuud, wa maragu min xushuumum naar wa duxaan wa kibriit. Wa tilt an naas kaanu maktuuliin be_t talaata ḍarabaat di, an naar wa_d duxaan wa_l kibriit aj jo min xushuumum. Vashaan guwwat al ḥuṣun fi xushuumum wa fi aḍnaabum. Vashaan aḍnaabum zei ad dabaayib, wa be ruuseenum biḍurru. Wa baagi_n naas al maa kaanu maktuuliin be_ḍ ḍarabaat di lissav maa taabu min avmaal iideenum. Wa hum istamarru yavbudu_sh sheyaaṭiin wa_l aṣnaam ad dahabi wa_l fiḍḍa wa_n naḥaas al aṣfar wa_l ḥajar wa_l xashab. Wa_l aṣnaam deel maa bigdaru yashuufu walla yasmavu walla yamshu. Wa hum maa taabu vashaan katalu_n naas walla min siḥirum walla min zinaahum walla min sirgatum. Wa bavdeen shufta malaak taani gawwi naazil min as sama. Hu kaan malfuuf be saḥaaba, wa vala raasu goos saḥaab. Wa washshu zei ash shamish, wa kirveehu zei vamuudeen min naar. Wa fi iidu kitaab ṣaghaiyir maftuuḥ. Wa hu xaṭṭ kiraavu_l yamiin vala_l baḥar, wa_sh shimaal vala_l arḍ. Wa koorak be ṣoot vaali zei ṣoot al asad. Wa lamma hu koorak, as sabva ruvuud itkallamu be aṣwaatum. Wa lamma_s sabva ruvuud itkallamu, ana garrabta aktib. Laakin simivta ṣoot min as sama yaguul, “Xuṭṭ xitim vala_l ḥaajaat as sabva ruvuud itkallamu beeha, wa maa taktiba.” Wa_l malaak al ana shuftu waagif vala_l baḥar wa vala_l arḍ rafav iidu_l yamiin le_s sama. Wa hu ḥalaf beehu al biviish le_l abad, al xalag as sama wa kullu_l fiiha, wa_l arḍ wa kullu_l fiiha, wa_l baḥar wa kullu_l fiihu. Wa gaal, “Maa bikuun fih zaman bavd da! Laakin fi_l aiyaam lamma al malaak as saabiv yagarrib yaḍrub be_l buug, fi_l wakit da, sirr Allaah bitimm, zei maa hu bashshar beehu xaddaamiinu_l anbiya.” Bavdeen aṣ ṣoot al kunta simivtu min as sama kallamni marra taanya wa gaal, “Amshi wa uxud al kitaab al maftuuḥ fi iid al malaak al waagif vala_l baḥar wa vala_l arḍ.” Wa masheet le_l malaak, wa sa’altu ’an yaddiini_l kitaab aṣ ṣaghaiyir. Wa hu gaal leiya, “Uxdu wa uklu, wa huwa biyavmil baṭnak murr, laakin fi xashmak bikuun ḥilu zei al vasal.” Wa axadta_l kitaab aṣ ṣaghaiyir min iid al malaak wa akaltu. Wa fi xashmi kaan ḥilu zei al vasal, wa bavd maa akaltu, biga murr fi baṭni. Wa bavd da gaal leiya, “Waajib valeek titnabba taani marra van shuvuub wa umam wa lughaat wa muluuk kutaar.” Wa addooni gaṣab zei vaṣaayat al giyaas, wa gaalu leiya, “Guum wa giis heekal Allaah wa_l maḍbaḥ wa_n naas al yavbudu fiihu. Wa siib al ḥoosh al barra min al heekal, wa maa tagiisu. Valashaan addoohu le_l umam, wa hum biduusu_l madiina al magaddasa tiḥit kirveenum le itneen wa arbaviin shahar. Wa ana baddi le shaahideeni guwwa, wa hum bitnabbu muddat alf wa miiteen wa sittiin yoom wa hum laabsiin shawaal.” Wa deel hum shajarteen az zeetuun wa_l manaarteen al biguumu giddaam Rabb al arḍ. Wa iza waaḥid vaawiz yaḍurrum, naar bitamrug min xushuumum wa bitaakul vudwaanum. Wa aiyi waaḥid al vaawiz yaḍurrum, kida laazim yamuut. Wa_r raajleen deel vindahum sulṭa yagfil as sama, vashaan al maṭar maa binzil fi_l aiyaam lamma yitnabbu fiiha. Wa vindahum sulṭa foog al mooya vashaan yaghayyiruuha le damm, wa vashaan yaḍrubu_l arḍ be kullu ḍarba marraat katiira zei maa biduuru. Wa lamma kammalu shahaadatum, al waḥash al biṭlav min al ḥufra_l ghariiga xalaaṣ biḥaaribum wa biyaghlibum wa yaktulum. Wa ajsaamum al meyyitiin bikuunu vala shaariv al madiina_l vaẓiima, isima ar ruuḥiyya, Saduum wa Maṣr, fi_l maḥall al fiihu Rabbum inṣalab. Wa naas min ash shuvuub wa_l gabaayil wa_l lughaat wa_l umam bivaayinu le ajsaamum al meyyitiin muddat talaata aiyaam wa nuṣṣ. Wa hum biyaabu yadfinuuhum fi gabr. Wa_s saakniin vala al arḍ biyafraḥu wa yaḥtafilu wa yarassilu hadaaya bavḍahum le bavḍ valashaan an nabiyyeen deel vazzabu as saakniin vala_l arḍ. Wa bavd talaatat aiyaam wa nuṣṣ, ruuḥ ḥayaat min Allaah daxal fiihum. Wa hum wagafu vala kirveenum. Wa_n naas ash shafoohum xaafu xoof shadiid. Wa bavdeen simivu ṣoot vaali min as sama yaguul leehum, “Aṭlavu le hina!” Wa ṭalavu le_s sama fi saḥaaba wa vudwaanum vaayanu leehum. Wa fi_s saava diik kaanat fih zalzala kabiira, wa vushr al madiina wagav. Wa sabvat alaaf min an naas kaanu maktuuliin be_z zalzala. Wa baagi_n naas xaafu shadiid xaaliṣ wa majjadu Ilaah as sama. Al muṣiiba_t taanya faatat, wa shuuf! at taalta taji gawaam. Wa_l malaak as saabiv nafax fi_l buug, wa kaanu fih aṣwaat vaalya fi_s sama yaguulu, “Mamlakat ad dunya bigat mamlaka le Rabbana wa le Masiiḥu. Wa huwa biyaḥkum le_l abad!” Wa_l arbava wa vishriin sheex, al kaanu gaavidiin vala karaasiihum giddaam Allaah, wagavu vala wushuushum wa vabadu Allaah. Wa gaalu, “Nashkurak, yaa Rabb, al Ilaah al gaadir, al mawjuud wa_l kaan mawjuud, Valashaan inta axadta gudratak al vaẓiima wa ibtadeet tamlik. Al umam bigu zavlaaniin, wa ghaḍabak ja. Wa_z zaman ja vashaan taḥkum vala_l meyyitiin, wa taddi_l ujra le xaddaamiinak al anbiya wa_l giddiisiin al bixaafu ismak, aṣ ṣughaar wa_l kubaar. Wa vashaan taxrab deel al bixrabu_l arḍ.” Wa heekal Allaah al fi_s sama infataḥ, wa taabuut al ittifaag ẓahar fi heekal Allaah. Wa ḥaṣal buruug wa aṣwaat wa ruvuud wa zalzala wa barad tagiil. Wa valaama vaẓiima ẓaharat fi_s sama: mara hiduuma ash shamish, wa tiḥit kirveeha al gamar, wa taaj min iṭnaashar najma vala raasa. Wa hiya kaanat ḥaamil wa takoorik wa titwajjav vashaan garrabat talid. Wa valaama taanya ẓaharat fi_s sama: wa shuuf! tinniin aḥmar kabiir, wa vindu sabva ruuseen wa vashara guruun, wa vala ruuseenu sabva tiijaan. Wa ḍanabu yajurr tilt min nujuum as sama, wa ramaahum le_l arḍ. Wa_t tinniin wagaf giddaam al mara_l garrabat talid, vashaan yablav walada lamma wildat. Wa wildat ibn, walad, wa hu maashi yamlik vala kullu_l umam be vaṣaaya min ḥadiid. Wa walada itmasak wa ittaxad le Allaah wa le kursiihu. Wa_l mara harabat le_l xala le_l maḥall Allaah jahhazu leeha vashaan yahtammu beeha hinaak muddat alf wa miiteen wa sittiin yoom. Wa kaan fih ḥarb fi_s sama. Mixaa’iil wa malaaikatu ḥaarabu_t tinniin. Wa_t tinniin wa malaaikatu ḥaarabu kamaan. Wa laakin hum maa ghalaboohum. Wa bavd da maa kaan fih maḥall leehum fi_s sama. Wa_t tinniin al kabiir kaan maṭruud, huwa_d dabiib al gadiim, ismu Ibliis, wa_sh Sheeṭaan, al bighishsh as saakniin vala_l arḍ kullu. Huwa wa malaaikatu mavaahu itramu le_l arḍ. Wa simivta ṣoot vaali fi_s sama yaguul: “Hassav ja al xalaaṣ wa_l gudra wa malakuut Ilaahna wa sulṭat Masiiḥu. Valashaan al mushtaki vala axwaanna itrama, huwa_l bishtaki valeehum nahaar wa leel giddaam Ilaahna. Wa hum ghalaboohu be damm al Ḥamal wa be kilmat shahaadatum. Wa maa ḥabbu ḥayaatum katiir wa maa abu yamuutu. Valashaan kida afraḥu, yaa samawaat wa intu_s saakiniin fiiha! Wa muṣiiba le_l arḍ wa le_l baḥar, vashaan Ibliis nazal leekum. Wa ghaḍabu vaẓiim, valashaanu biyavrif vindu wakit giṣaiyir!” Wa lamma_t tinniin shaaf ’innu itrama le_l arḍ, hu jara wara al mara al wildat al ibn, al walad. Wa addu le_l mara jinḥeen an nasr al kabiir valashaan taṭiir le_l xala le maḥalla. Wa hinaak bihtammu beeha zaman wa zamaneen wa nuṣṣ zaman, baviid min washsh ad dabiib. Wa_d dabiib rama min xashmu mooya zei al baḥar wara_l mara, valashaan al baḥar yashiila baviid. Wa_l arḍ saavadat al mara, wa fataḥat xashma, wa balavat al baḥar at tinniin rama min xashmu. Wa_t tinniin ghaḍab vala_l mara. Wa masha vashaan yaḥaarib baagi awlaada, al biḥfaẓu awaamir Allaah wa yamsiku be shahaadat Yasuuv. Wa_t tinniin wagaf vala raml al baḥar. Wa shufta waḥash ṭaaliv min al baḥar, vindu vashara guruun wa sabva ruuseen. Wa vindu vala guruunu vashara tiijaan, wa vala ruuseenu ism tajdiif. Wa_l waḥash ash shuftu kaan zei an nimr, laakin agdaamu zei agdaam ad dubb, wa xashmu zei xasham al asad. Wa_t tinniin adda le_l waḥash guwwatu wa kursiihu, wa sulṭa vaẓiima. Wa waaḥid min ruuseenu ẓahar ’innu kaan majruuḥ le_l moot, laakin jaraḥu al kaan le_l moot, biga ṭaiyib. Wa kullu naas al arḍ mashu wara al waḥash wa itvajjabu. Wa_n naas vabadu_t tinniin, valashaanu adda_l waḥash sulṭatu. Wa hum vabadu_l waḥash wa gaalu, “Minu yashbah al waḥash? Wa minu yagdar yaḥaaribu?” Wa addoohu xasham yitkallam be kilmaat mitkabbira wa be tajdiif. Wa addu leehu sulṭa vashaan yistamirr itneen wa arbaviin shahar. Wa hu fataḥ xashmu be_t tajdiif vala Allaah wa vala ismu wa vala maskanu, yavni vala_s saakiniin fi_s sama. Wa addu leehu ’an yaḥaarib al giddiisiin wa yaghlibum. Wa addu leehu sulṭa vala kullu gabiila wa shavb wa lugha wa umma. Wa kullu sukkaan al arḍ biyavbudu_l waḥash, yavni kullu waaḥid ismu maa kaan maktuub min xaliigat ad dunya fi kitaab al ḥayaat bitaav al Ḥamal al kaan maktuul. Al vindu aḍaan, xalliihu yasmav. Iza aiyi waaḥid bikuun le_l gabaḍ, le_l gabaḍ yamshi. Wa iza aiyi waaḥid biktul be_s seef, be_s seef yaktuluuhu. Wa fi da al giddiisiin biḥtaaju le_ṣ ṣabr wa_l iimaan. Bavdeen shufta waḥash taani ṭaaliv min al arḍ. Wa hu kaan vindu garneen zei ḥamal wa yitkallam zei tinniin. Wa hu yashtaghil giddaamu be kullu sulṭaat al waḥash al awwal. Wa yavmil al arḍ wa_s saakiniin fiiha yavbudu_l waḥash al awwal al biga ṭaiyib min jaraḥu_l kaan le_l moot. Wa hu yavmil valaamaat vaẓiima, ḥatta yanazzil naar min as sama le_l arḍ giddaam an naas. Wa yaghishsh sukkaan al arḍ be_l valaamaat al addu leehu ’an yavmil giddaam al waḥash. Wa yaamur sukkaan al arḍ ’an yaṣnavu ṣanam le_l waḥash al kaan vindu jaraḥ as seef wa ḥiya. Wa addu leehu ’an yaddi ruuḥ le ṣanam al waḥash vashaan yitkallam, wa yavmil kull an naas al maa biyavbudu ṣanam al waḥash yakuunu maktuuliin. Wa hu kamaan yavmil kull an naas ’an yagbalu valaama fi iidum al yamiin walla fi jabahaatum. Addooha le_ṣ ṣughaar wa_l kubaar, al ghaniyyiin wa_l masaakiin, al ḥurriin wa_l vabiid. Wa valashaan kida, maa fih waaḥid bigdar yashtari walla yabiiv illa iza kaanat vindu_l valaama, wa hiya ism al waḥash walla vadad ismu. Wa hina fih ḥikma. Huwa_l vindu fahm, xalliihu yaḥsib vadad al waḥash, vashaan huwa vadad zool. Wa vadadu suttumiyya wa sitta wa sittiin. Wa bavdeen vaayanta, wa shuuf! al Ḥamal waagif vala jabal Ṣihyoon, wa mavaahu miyya wa arbava wa arbaviin alf. Wa hum kaanu vindahum ismu wa ism Abuuhu maktuubiin vala jabahaatum. Wa simivta ṣoot min as sama zei ṣoot mooya katiira wa zei ṣoot ravd vaẓiim. Wa_ṣ ṣoot as simivtu kaan zei ṣoot al biḍrubu vala_r rabaab. Wa hum rattalu tartiila jadiida giddaam al kursi wa giddaam al arbava ḥayawaanaat wa_sh shuyuux. Wa maa fih waaḥid gidir yitvallam at tartiila illa_l miyya wa_l arbava wa_l arbaviin alf al kaanu mushtariin min al arḍ. Deel hum al maa najjasu nufuusum mava an niswaan, vashaan hum nuḍaaf. Wa hum yatbavu_l Ḥamal le aiyi maḥall al huwa yamshi leehu. Wa kaanu mushtariin min been an naas, awwal tamar le Allaah wa le_l Ḥamal. Wa maa ligu kiḍib fi xushuumum, wa hum biduun veeb. Wa shufta malaak taani yaṭiir fi wasiṭ as sama, wa mavaahu_l injiil al abadi vashaan yabashshir beehu as saakniin vala_l arḍ min kullu umma wa gabiila wa lugha wa shavb. Wa yaguul be ṣoot vaali, “Xaafu Allaah wa majjiduuhu, valashaan saavat ḥukmu jaat. Avbudu Xaalig as samawa_l arḍ arḍ wa_l baḥar wa vuyuun al mooya.” Wa malaak taani tabavu wa yaguul, “Wagavat! Wagavat Baabil al madiina_l kabiira, al vamalat kullu_l umam yashrabu min xamr ghaḍab zinaaha.” Wa malaak aaxir, at taalit, tabavum wa yaguul be ṣoot vaali, “Iza aiyi waaḥid yavbud al waḥash wa ṣanamu wa yagbal valaamtu vala jabhatu walla vala iidu, huwa kamaan bishrab min xamr ghaḍab Allaah, al itkabba biduun laxbaṭa fi finjaan ghaḍabu. Wa bitvazzab be_n naar wa_l kibriit giddaam al malaaika al giddiisiin wa giddaam al Ḥamal. Wa duxaan vazaabum yamshi foog le_l abad. Wa maa vindahum raaḥa nahaar walla leel, deel al biyavbudu_l waḥash wa ṣanamu, wa kullu waaḥid al yagbal valaamat ismu.” Wa fi da yaẓhar ṣabr al giddiisiin, deel al biḥfaẓu awaamir Allaah wa iimaan be Yasuuv. Wa simivta ṣoot min as sama yaguul, “Aktib: Mubaarakiin al meyyitiin, al bimuutu fi_r Rabb min hassav!” “Aiwa,” yaguul ar Ruuḥ, “valashaanum bistariiḥu min atvaabum, vashaan avmaalum biyatbavuuhum.” Wa bavdeen vaayanta wa shufta saḥaaba beeḍa. Wa huwa_l gannab vala_s saḥaaba kaan zei ibn insaan, wa vala raasu taaj min ad dahab, wa fi iidu manjal saniin. Wa malaak taani marag min al heekal yakoorik be ṣoot vaali le_l gaavid vala_s saḥaaba, “Armi manjalak wa aḥṣud, vashaan saavat al ḥaṣaad jaat, vashaan ḥaṣaad al arḍ yibis.” Wa_l gaavid vala_s saḥaaba rama manjalu foog al arḍ, wa ḥaṣaad al arḍ kaan maḥṣuud. Wa malaak taani marag min al heekal al fi_s sama, wa hu kamaan vindu manjal saniin. Bavdeen malaak taani marag min al maḍbaḥ. Wa hu kaan vindu sulṭa vala_n naar. Wa naada_l malaak al vindu al manjal as saniin be ṣoot vaali yaguul, “Armi manjalak as saniin, wa limm vanaagiid al vinab min karm al arḍ, vashaan vinaba biga najiiḍ.” Wa_l malaak rama manjalu vala_l arḍ, wa jamav vinaba, wa ramaaha fi_l vaṣaara al kabiira bitaavat ghaḍab Allaah. Wa daasu_l vinab fi_l vaṣaara barra min al madiina. Wa damm marag min al vaṣaara wa mala_l waaṭa lighaayat maa waṣal le ḥadiid al lijaam bitaav al ḥuṣaan le masaafat miiteen miil tagriiban. Wa shufta fi_s sama valaama taanya vaẓiima wa vajiiba: sabva malaaika wa mavaahum as sabva ḍarabaat al axiira. Wa ghaḍab Allaah tamma beeha. Wa shufta ḥaaja zei baḥar min gizaaz malaxbaṭ be_n naar. Wa shufta deel, al ghalabu_l waḥash wa ṣanamu wa vadad ismu, waagfiin vala baḥar min gizaaz, wa vindahum rabaab Allaah. Wa hum yarattilu tartiilat Muusa, xaddaam Allaah, wa tartiilat al Ḥamal, wa yaguulu: “Avmaalak vaẓiima wa vajiiba, yaa Rabb, al Ilaah al gaadir vala kullu shi! Ṭurugak vadl wa ḥagg, yaa Malik al umam! Minu al maa bixaaf ismak, yaa Rabb, wa maa bimajjidu? Valashaan inta bass gudduus. Wa kullu_l umam biju wa yavbudu giddaamak, vashaan aḥkaamak al vaadila ẓaharu.” Wa bavd da, vaayanta, wa heekal xeemat ash shahaada infataḥat fi_s sama. Wa_s sabva malaaika al vindahum as sabva ḍarabaat maragu min al heekal. Wa hum kaanu laabsiin tiil naḍiif wa laamiv, wa marbuuṭiin ḥawl ṣuduurum be ḥuzum min dahab. Wa waaḥid min al arbava ḥayawaanaat adda le_s sabva malaaika sabva ḥilal min dahab malyaana min ghaḍab Allaah, al biviish le_l abad. Wa_l heekal itmala min duxaan majd Allaah wa min gudratu. Wa waaḥid maa gidir yadxul al heekal lighaayat maa kimil as sabva ḍarabaat bitaavat as sabva malaaika. Wa simivta ṣoot vaali min al heekal yaguul le_s sabva malaaika, “Amshu wa kubbu as sabva ḥilal bitaavat ghaḍab Allaah vala_l arḍ.” Wa_l malaak al awwal masha wa kabba ḥallatu vala_l arḍ. Wa_n naas al vindahum valaamat al waḥash wa_l biyavbudu ṣanamu kaanu maḍruubiin be dabar baṭṭaal, wa fiihu wajav. Wa_l malaak at taani kabba ḥallatu vala_l baḥar, wa_l baḥar biga damm zei damm al meyyit. Wa kullu ḥaaja ḥaiya maat fi_l baḥar. Wa_l malaak at taalit kabba ḥallatu vala_l biḥaar wa vala vuyuun al mooya, wa bigu damm. Wa simivta malaak al mooya yaguul: “Inta vaadil fi aḥkaamak deel, yaa al mawjuud wa_l kaan mawjuud, yaa Gudduus. Valashaan hum kabbu damm al giddiisiin wa_l anbiya, wa inta addeetum damm vashaan yashrabu, valashaanum mustaḥiggiin!” Wa simivta ṣoot min al maḍbaḥ yaguul: “Aiwa, yaa Rabb al Ilaah al gaadir vala kullu shi, aḥkaamak ḥagg wa vaadila!” Wa_l malaak ar raabiv kabba ḥallatu vala_sh shamish, wa addu le_sh shamish ’an taḥrag an naas be_n naar. Wa_n naas inḥaragu be ḥarr shadiid wa jaddafu vala ism Allaah al vindu sulṭa vala_ḍ ḍarabaat di. Wa hum maa taabu vashaan yamajjiduuhu. Wa_l malaak al xaamis kabba ḥallatu vala kursi_l waḥash. Wa mamlaktu bigat ḍulumma. Wa_n naas vaḍḍu vala lisaanaatum min al wajav. Wa hum jaddafu vala Ilaah as sama be sabab awjaavum wa min dabarum. Wa maa taabu min avmaalum. Wa_l malaak as saadis kabba ḥallatu vala_l baḥar al kabiir, al Furaat. Wa_l baḥar biga yaabis, vashaan yajahhiz sikka le_l muluuk al biju min ash sharg. Wa shufta talaata arwaaḥ najisa manẓarum zei gavoonja. Wa hum ṭalavu min xashm at tinniin wa min xashm al waḥash wa min xashm an nabi_l kaḍḍaab. Vashaan hum arwaaḥ sheyaaṭiin biyavmilu valaamaat. Wa yamrugu le muluuk ad dunya kullaha vashaan yalimmuuhum le kitaal al yoom al kabiir, yoom Allaah al gaadir vala kullu shi. “Shuuf! ana baji zei al ḥaraami! Mubaarak huwa_l biḥras wa biḥfaẓ hiduumu valashaan maa yamshi varyaan wa yawarri veebu.” Wa lammoohum le_l bakaan al ismu be_l Vibraaniyya, Harmajadduun. Wa_l malaak as saabiv kabba ḥallatu vala_l hawa, wa ja ṣoot vaali min al heekal, min al kursi, yaguul: “Huwa xalaaṣ!” Wa bavdeen ḥaṣalu buruug wa aṣwaat wa ruvuud wa zalzala kabiira. Wa maa ḥaṣalat zeiyaha abadan min wakit an naas kaanu vala_l arḍ, zalzala shadiida zei di. Wa_l madiina_l vaẓiima ingasamat le talaata agsaam, wa mudun al umam wagavu. Wa Allaah itzakkar Baabil al vaẓiima vashaan yaddiiha finjaan xamr bitaav shiddat ghaḍabu. Wa kullu jaziira harabat, wa_j jibaal maa kaanu mawjuudiin. Wa barad kabiir min as sama nazal vala_n naas, wazan kullu ḥajar kaan miyyat roṭl tagriiban. Wa_n naas jaddafu vala Allaah be sabab ḍarbat al barad, valashaan aḍ ḍarba kaanat mixawwifa jiddan. Wa waaḥid min as sabva malaaika al vindahum as sabva ḥilal ja wa kallamni wa gaal, “Tavaal wa bawarriik deenuunat az zaanya_l kabiira al bitagvud vala mooya katiira. Wa muluuk al arḍ vamalu zina mavaaha, wa_s saakniin vala_l arḍ sakaru min xamr zinaaha.” Wa_l malaak shaalni be_r Ruuḥ le_l xala. Wa shufta mara gaavida vala waḥash aḥmar. Wa_l waḥash kaan malyaan usuum tajdiif, wa vindu sabva ru’uus wa vashara guruun. Wa_l mara kaanat laabisa banafsaji wa aḥmar, wa mazeyyana be_d dahab wa_l ḥujaar al ghaalya wa_l luuli. Wa vindaha finjaan min dahab fi iida, malyaan min al ḥaajaat ash sharriira wa_n najisa bitaavat zinaaha. Wa maktuub vala jabhata ism sirri, “Baabil al Vaẓiima, Umm az zaanyiin wa_l Ḥaajaat al Makruuha fi_l Arḍ.” Wa shufta_l mara kaanat sakraana min damm al giddiisiin wa min damm shaahidiin Yasuuv. Wa lamma shuftaha, kunta mustaghrab jiddan. Wa_l malaak gaal leiya, “Tistaghrab le shinu? Ana baxabbirak be sirr al mara wa_l waḥash al bishiila, al vindu as sabva ru’uus wa_l vashara guruun. Wa_l waḥash al inta shuftu, huwa kaan mawjuud wa hassav maa mawjuud. Wa huwa maashi yaṭlav min al ḥufra_l ghariiga jiddan wa yamshi le_l xaraab. Wa _s saakniin vala_l arḍ bistaghrabu, deel al usuumum maa maktuubiin fi kitaab al ḥayaat min xaliigat ad dunya. Hum bistaghrabu lamma yashuufu_l waḥash, valashaan hu kaan mawjuud wa hassav maa mawjuud wa biji. Wa da vaawiz al fahm mava_l ḥikma. As sabva ru’uus, hum sabva jibaal al foogum al mara bitagvud. Wa hum kamaan sabva muluuk. Xamsa minnahum wagavu, wa waaḥid mawjuud, wa_t taani lissav maa ja. Wa lamma biji, laazim yistanna wakit galiil. Wa_l waḥash al kaan mawjuud wa maa mawjuud hassav, huwa taamin malik. Wa huwa min as sabva, wa yamshi le_l xaraab. Wa_s sabva guruun al inta shuftum, hum vashara muluuk, al lissav maa gibilu mamlaka. Laakin biyaaxdu sulṭa zei al muluuk le saava waaḥda mava_l waḥash. Wa deel vindahum fikir waaḥid wa yaddu le_l waḥash gudratum wa sulṭatum. Wa deel biḥaaribu_l Ḥamal. Wa_l Ḥamal bighlibum, valashaan huwa Rabb al Arbaab wa Malik al Muluuk. Wa deel an naadaahum, muxtaariin wa umana, bikuunu mavaahu.” Wa_l malaak gaal leiya, “Al mooya al inta shuftaha, al maḥall az zaanya bitagvud foogu, hiya shuvuub wa jamaavaat wa umam wa lughaat. Wa_l vashara guruun al inta shuftaha, wa_l waḥash, hum biyakrahu_z zaanya. Wa hum bixrabuuha wa yaxalluuha varyaana, wa biyaakulu laḥama wa yaḥraguuha be_n naar. Vashaan Allaah xaṭṭ fi guluubum ’an yakammilu fikru. Wa hum yattafigu ’an yaddu le_l waḥash sulṭat mamlakatum lighaayat maa kilmat Allaah tatimm. Wa_l mara_l inta shuftaha, hiya al madiina_l vaẓiima wa hiya bitaḥkkum vala muluuk al arḍ.” Wa bavd da ana shufta malaak taani naazil min as sama. Hu kaanat vindu sulṭa vaẓiima. Wa_l arḍ itnawwarat min majdu. Wa hu koorak be ṣoot vaali wa gaal, “Wagavat! Wagavat Baabil al Vaẓiima! Hiya bigat beet le_sh sheyaaṭiin, wa sijin le kullu ruuḥ najis, wa sijin le kullu ṭeer najis wa makruuh, Vashaan kullu_l umam shiribu min xamr ghaḍab zinaaha. Wa muluuk al arḍ zanu mavaaha, wa tujjaar al arḍ bigu ghaniyyiin min guwwat ḥaajaata an naavima.” Wa simivta ṣoot taani min as sama yaguul: “Amrugu minnaha, yaa shavbi, valashaan maa tashtariku fi xaṭaayaaha, wa valashaan maa bitagbalu min ḍarabaata. Vashaan xaṭaayaaha wiṣlat le_s sama, wa Allaah itzakkar zunuuba. Rajjivu leeha zei maa hiya addat, wa rajjivu leeha marrateen le kull al vamalatu. Laxbiṭ leeha marrateen fi_l finjaan al hiya laxbaṭatu. Be gadur maa hiya majjadat nafsa wa vaashat ḥayaat naavima, adduuha vazaab wa ḥuzn. Valashaan fi galba hiya taguul, Ana gaavida malika, ana mush armala, wa ana maa babki abadan. Valashaan kida, fi yoom waaḥid bitaji leeha ḍarabaata, al moot wa_l bika wa_j juuv. Wa biḥraguuha be_n naar. Vashaan ar Rabb al Ilaah al yadiina, huwa gawwi.” Wa muluuk al arḍ, az zanu wa vaashu ḥayaat naavima mavaaha, lamma yashuufu duxaan ḥariiga, hum biyabku wa bikuunu ḥaznaaniin. Wa bigiifu baviid, xaayifiin min vazaaba wa yaguulu: “Yaa muṣiiba! Yaa muṣiiba! Yaa al madiina_l vaẓiima! Baabil al madiina_l gawwiyya! Vashaan deenuunatik jaat fi saava waaḥda!” Wa tujjaar al arḍ biyabku wa bikuunu ḥaznaaniin valeeha, valashaan maa fih waaḥid yashtari buḍaavatum bavd da. Maa fih waaḥid yashtari buḍaavatum min ad dahab wa_l fiḍḍa wa_l ḥujaar al ghaalya wa_l luuli, wa_t tiil wa gumaash banafsaji wa_l ḥariir wa gumaash aḥmar wa kullu nuuv xashab ṭaiyib ar riiḥa, wa kullu ḥaajaat maṣnuuva min sinn al fiil, wa min xashab ghaali wa_n niḥaas al aṣfar, wa_l ḥadiid wa_r rixaam, buḍaava min al girfa, wa_l buhaaraat, wa_l baxuur, wa_l lubaan, wa_l xamr, wa_z zeet, wa_d dagiig an naavim wa_l gamiḥ, wa_l bahaayim wa_l xirfaan, wa_l ḥuṣun wa_l varabiyyaat, wa vabiid wa nufuus an naas. “Wa tamar shahwat nafsik al inti kunti vaawizaaha masha minnik. Wa kullu ghinaaki wa majdik biga xasaara leeki, wa_n naas maa yalguuha abadan bavd da.” Wa_t tujjaar al baavu_l ḥaajaat di wa bigu ghaniyyiin minnaha bigiifu baviid xaayifiin min vazaaba. Hum biyabku wa bikuunu ḥaznaaniin, wa yaguulu: “Yaa muṣiiba! Yaa muṣiiba le_l madiina_l vaẓiima. Hiya kaanat talbas at tiil wa_l gumaash al banafsaji wa_l aḥmar, wa_l mazeyyana be_d dahab wa_l ḥujaar al ghaalya wa_l luuli! Wa fi saava waaḥda, al ghina_l vaẓiim da biga xaraab!” Wa kullu ra’iis murkab wa kullu waaḥid al bisaafir fi murkab, al baḥḥara wa kullu shaghghaaliin al baḥar wagafu min baviid. Wa lamma hum shaafu duxaan ḥariiga, kooraku wa gaalu: “Ween al madiina zei al madiina di?” Wa ramu_t turaab vala ruuseenum, wa ibtadu yakooriku wa yabku wa yaguulu: “Yaa muṣiiba! Yaa muṣiiba le_l madiina_l vaẓiima! vashaan kull al vindahum maraakib fi_l baḥar bigu ghaniyyiin min ghinaaha. Vashaan xaraaba ja fi saava waaḥda! Afraḥi beeha, yaa sama! Afraḥu, yaa giddiisiin wa rusul wa anbiya! Vashaan Allaah ḥakam valeeha fishaan xaaṭirkum.” Wa bavdeen malaak gawwi rafav ḥajar zei murḥaka kabiira, wa ramaahu fi_l baḥar, wa gaal: “Kida be shidda Baabil al madiina_l vaẓiima marmiya, wa maa bilguuha bavd da abadan. Wa aṣwaat an naas al biḍrubu_r rabaaba, wa_l birattilu, wa_l biḍrubu_z zumbaara wa_l buug, maa bismavuuha fiiki bavd da abadan. Wa shaghghaaliin min aiya ṣunva maa bilguuhum fiiki bavd da abadan. Wa ṣoot al mirḥaka maa bismavuuhu fiiki bavd da abadan. Wa nuur al faanuus maa binawwir fiiki bavd da abadan. Wa ṣoot al variis wa_l varuusa maa bismavuuhu fiiki bavd da abadan. Vashaan tujjaarik kaanu_l kubaar fi_l arḍ, Wa be siḥrik kull al umam ḍallu. Wa itlaga fiiha damm al anbiya wa_l giddiisiin, wa damm kullu_l maktuuliin vala_l arḍ.” Wa bavd al ḥaajaat di, simivta zei ṣoot vaali min naas kutaar fi_s sama yaguulu: “Halliluuya! Al xalaaṣ wa_l majd wa_l gudra le Ilaahna, Vashaan aḥkaamu ḥagg wa vaadila. Huwa daan az zaanya_l vaẓiima, al xarabat al arḍ be zinaaha, wa intagam le damm xaddaamiinu min iida.” Wa gaalu taani marra: “Halliluuya! Duxaana yaṭlav le_l abad.” Wa_l arbava wa vishriin sheex wa_l arbava ḥayawaanaat wagavu wa vabadu Allaah al gaavid vala_l kursi wa gaalu, “Aamiin, halliluuya!” Wa ṣoot marag min al kursi al yaguul, “Aḥmadu Ilaahna, yaa kullu xaddaamiinu, intu_l bixaafuuhu, aṣ ṣughaar wa_l kubaar.” Wa bavdeen simivta zei ṣoot naas kutaar, wa zei ṣoot mooya katiira wa zei ṣoot ruvuud shadiida, al biguulu, “Halliluuya! Vashaan ar Rabb Ilaahna al gaadir vala kullu shi yamlik. Xalluuna nafraḥ wa nakuun mabsuuṭiin xalaaṣ wa namajjidu! Vashaan viris al Ḥamal ja, wa varuustu jahhazat nafsa. Wa addooha ’an talbas tiil laamiv wa naḍiif.” Vashaan at tiil huwa avmaal al birr bitaavat al giddiisiin. Wa hu gaal leiya, “Aktib: Mubaarakiin deel an naadoohum le vasha viris al Ḥamal.” Wa gaal leiya kamaan, “Di kilmaat Allaah aṣ ṣaḥiiḥa.” Wa wagavta vind kirveenu vashaan avbudu. Laakin hu gaal leiya, “Maa tavmil da abadan! Vashaan ana xaddaam mavaak wa mava axwaanak al biḥfaẓu shahaadat Yasuuv. Avbud Allaah! Vashaan shahaadat Yasuuv, hiya ruuḥ an nubuwwa.” Wa bavdeen shufta_s sama maftuuḥa. Wa shuuf! ḥuṣaan abyaḍ, wa_r raakib foogu ismu, Al Amiin wa_ṣ Ṣaadig. Wa huwa yaḥkum wa yaḥaarib be_l vadl. Wa veeneehu zei lahiib naar, wa vala raasu tiijaan katiira. Wa vindu isim maktuub foogu, maa fih waaḥid yavrifu illa huwa. Wa huwa laabis toob maghaṭṭas be_d damm, wa ismu, Kilmat Allaah. Wa juyuush as sama tabavu, raakbiin ḥuṣun buyuḍ, laabsiin tiil abyaḍ wa naḍiif. Wa seef saniin yamrug min xashmu vashaan yaḍrub beehu_l umam. Wa huwa biyaḥkum valeehum be vaṣaaya min ḥadiid. Wa huwa biduus vaṣaarat al vinab bitaavat shiddat xamr ghaḍab Allaah al gaadir vala kullu shi. Wa maktuub vala toobu wa faxdu al isim, Malik al Muluuk wa Rabb al Arbaab. Wa shufta malaak waagif fi_sh shamish. Wa hu koorak be ṣoot vaali, wa gaal le kull aṭ ṭuyuur al biṭiir fi wasiṭ as sama, “Tavaalu, itlammu le vasha Allaah al vaẓiim. Vashaan taaklu laḥam al muluuk wa laḥam ru’asaa aj juyuush wa laḥam ar rujaal al gawwiyyiin, wa laḥam al ḥuṣun wa_n naas al birkabu foogum, wa laḥam kullu_n naas, ḥurriin wa vabiid, ṣughaar wa kubaar.” Wa shufta_l waḥash wa muluuk al arḍ wa juyuushum itlammu vashaan yaḥaaribu_r raakib foog al ḥuṣaan wa juyuushu. Wa_l waḥash kaan magbuuḍ, wa mavaahu an nabi al kaḍḍaab aṣ ṣanav al valaamaat giddaamu. Wa be_l valaamaat di hu ghashsha deel, al gibilu valaamat al waḥash wa vabadu ṣanamu. Wa hum al itneen itramu wa hum ḥaiyiin fi birkat an naar, al mawallava be_l kibriit. Wa baagi_n naas kaanu maktuuliin be seef ar raakib foog al ḥuṣaan. Wa_s seef da kaan bimrug min xashmu. Wa kullu_ṭ ṭuyuur shabavu min al laḥam bitaavum. Wa shufta malaak naazil min as sama, wa mavaahu muftaaḥ al ḥufra al ghariiga jiddan, wa fi iidu janziir kabiir. Wa huwa gabaḍ vala_t tinniin, ad dabiib al gadiim, al huwa Ibliis wa_sh Sheeṭaan, wa rabaṭu le alf sana. Wa hu ramaahu fi_l ḥufra al ghariiga jiddan, wa gafal valeehu wa xaṭṭ xitim vala_l ḥufra. Wa hu vamal da vashaan hu maa bighishsh al umam bavd da ḥatta al alf sana taxlaṣ. Wa bavd da, laazim yafikkuuhu le wakit galiil. Wa bavdeen shufta karaasi wa deel al gaavidiin foogum, wa addaahum as sulṭa vashaan yaḥkumu. Wa shufta kamaan nufuus an naas ar ruuseenum kaanu magṭuuviin fishaan shahaadat Yasuuv wa fishaan kilmat Allaah. Wa hum maa vabadu_l waḥash walla ṣanamu, wa maa gibilu valaamtu vala jabahaatum walla vala iideenum. Wa hum vaashu taani marra wa malaku mava_l Masiiḥ alf sana. Wa baagi al meyyitiin maa vaashu taani marra lighaayat maa_l alf sana taxlaṣ. Di hiya_l giyaama al uula. Mubaarak wa magaddas al vindu juz fi_l giyaama_l uula. Wa_l moot at taani maa vindu sulṭa valeehum, laakin hum bikuunu gusus le Allaah wa le_l Masiiḥ, wa bimliku mavaahu alf sana. Wa lamma_l alf sana taxlaṣ, bifikku_sh Sheeṭaan min sijinu. Wa hu bimrug vashaan yaghishsh al umam fi agsaam al arḍ al arbava, yavni Juuj wa Maajuuj, wa valashaan yalimmum le_l ḥarb. Wa vadadum mitil raml al baḥar. Wa hum mashu foog vurḍ al arḍ, wa laffu ḥawl muvaskar al giddiisiin, wa_l madiina_l maḥbuuba. Wa laakin naar nazalat min as sama wa akalatum. Wa Ibliis, al kaan bighishshum, itrama fi birkat an naar wa_l kibriit le_l makaan al fiihu kamaan al waḥash wa_n nabi al kaḍḍaab. Wa maashiin yavazzibuuhum nahaar wa leel le_l abad. Wa bavdeen shufta kursi kabiir wa abyaḍ, wa shufta_l gaavid foogu. Wa_s sama wa_l arḍ harabat min washshu, wa maa ligu maḥall. Wa shufta_l meyyitiin, al kubaar wa_ṣ ṣughaar, waagifiin giddaam al kursi. Wa fataḥu_l kutub. Wa fataḥu kitaab taani, wa huwa kitaab al ḥayaat. Wa hu daan al meyyitiin be ḥasab al maktuub fi_l kutub, ḥasab avmaalum. Wa_l baḥar sallam al meyyitiin al kaanu fiihu, wa_l moot wa_l Haawiya sallamu_l meyyitiin al kaanu fiihum. Wa hu daan kullu waaḥid ḥasab avmaalu. Wa_l moot wa_l Haawiya itramu fi birkat an naar. Wa birkat an naar, hiya_l moot at taani. Wa iza ligu isim aiyi waaḥid maa maktuub fi kitaab al ḥayaat, hu itrama fi birkat an naar. Wa bavdeen shufta sama jadiida wa arḍ jadiida. Vashaan as sama al uula wa_l arḍ al uula faatu, wa maa kaan fih baḥar bavd da. Wa shufta_l madiina_l magaddasa, Uurushaliim aj jadiida, naazila min as sama min Allaah. Wa hiya kaanat majahhaza zei varuusa mazeyyana le variisa. Wa simivta ṣoot vaali min al kursi yaguul, “Shuuf! maskan Allaah mava an naas, wa huwa biskun mavaahum. Wa hum bikuunu shavb leehu, wa Allaah nafsu bikuun mavaahum, wa bikuun Ilaah leehum. Wa Allaah bimsaḥ kullu dimva min vuyuunum. Wa maa bikuun fih moot bavd da walla ḥuzn walla bika walla wajav, vashaan al ḥaajaat al min al awwal faatu.” Wa_l gaavid vala_l kursi gaal, “Shuuf! Ana basawwi kullu shi jadiid.” Wa gaal leiya kamaan, “Aktib, vashaan al kilmaat di ṣaadiga wa amiina.” Wa hu gaal leiya kamaan, “Hu kimil. Ana_l Alif wa_l Yaa’, al bidaaya wa_n nihaaya. Ana baddi le_l vaṭshaan min veen mooyat al ḥayaat majjaanan. Az zool al bighlib, huwa yooras al ḥaajaat di, wa ana bakuun leehu Ilaah wa huwa bikuun leiya walad. Laakin al xawwaafiin wa_l maa mi’aaminiin wa_l makruuhiin wa_l kaatiliin wa_z zaaniyyiin wa_l biyavmilu_s siḥir wa_l biyavbudu_l aṣnaam wa kullu_l kaḍḍaabiin, maḥallum bikuun fi_l birka al mawallava be_n naar wa_l kibriit. Wa da huwa_l moot at taani.” Wa ja waaḥid min as sabva malaaika al kaanu vindahum as sabva ḥilal malyaana min as sabva ḍarabaat al axiira, wa gaal leiya, “Tavaal, bawarriik al varuusa, marat al Ḥamal.” Wa hu shaalni fi_r Ruuḥ le jabal kabiir wa vaali. Wa hu warraani_l madiina_l magaddasa, Uurushaliim, naazila min as sama min Allaah. Wa vindaha majd Allaah, wa nuura kaan zei lamvaan ḥajar ghaali jiddan, zei ḥajar yashab ṣaafi, zei gizaaz bannuur. Wa vindaha ḥeeṭa kabiira wa vaalya wa iṭnaashar baab, wa vind al abwaab iṭnaashar malaak. Wa usuum al iṭnaashar gabiilat bani Israa’iil kaanu maktuubiin vala_l abwaab. Wa le_sh sharg kaanu fih talaata abwaab, wa le_sh shimaal talaata abwaab, wa le_j januub talaata abwaab, wa le_l gharb talaata abwaab. Wa ḥeeṭat al madiina vindaha iṭnaashar asaas, wa valeehum usuum rusul al Ḥamal al iṭnaashar. Wa_l malaak al bikallimni kaanat vindu vaṣaayat al giyaas min dahab vashaan yagiis al madiina wa abwaaba wa_l ḥeeṭa. Wa_l madiina kaanat marabbava, ṭuula be gadur al vurḍ. Wa hu gaas al madiina be_l vaṣaaya, wa kaanat xamasṭaashar alf miil fi_ṭ ṭuul. Wa ṭuula wa vurḍa wa irtifaava waaḥid. Wa hu gaas al ḥeeṭa kamaan, wa kaanat miiteen wa siṭṭaashar gadam ḥasab giyaas az zool, al giyaas al vamal beehu al malaak. Wa_l ḥeeṭa kaanat maṣnuuva min ḥajar al yashab, wa_l madiina min dahab naḍiif zei al gizaaz aṣ ṣaafi. Wa asaasaat ḥeeṭat al madiina kaanat mazeyyana be kullu ḥajar ghaali wa laamiv. Al asaas al awwal kaan ḥajar yashab axḍar, wa_t taani ḥajar laamiv loonu azrag, wa_t taalit ḥajar axḍar, wa_r raabiv axḍar laamiv, wa_l xaamis aḥmar wa abyaḍ, wa_s saadis aḥmar, wa_s saabiv aṣfar, wa_t taamin axḍar faatiḥ, wa_t taasiv aṣfar, wa_l vaashir axḍar faatiḥ, wa_l ḥidaasharaawi burtugaan, wa_l iṭnaasharaawi banafsaji. Wa_l iṭnaashar baab kaanu iṭnaashar luuli, kullu baab kaan luuli waaḥid. Wa shaariv al madiina kaan min ad dahab an naḍiif zei al gizaaz aṣ ṣaafi. Wa maa shufta heekal fiiha, vashaan ar Rabb Allaah al gaadir vala kullu shi wa_l Ḥamal, hum heekala. Wa_l madiina maa muḥtaaja le _sh shamish walla le_l gamar vashaan yanawwiru fiiha. Valashaan majd Allaah biddiiha nuur, wa_l Ḥamal faanuusa. Wa_l umam bimshu be nuura, wa muluuk al arḍ bijiibu majdum leeha. Wa abwaaba maa bitkuun magfuula be nahaar. Wa maa bikuun fih leel hinaak. Wa_l umam bijiibu majdum wa sharafum leeha. Wa maa fih shi najis bidxul fiiha abadan, walla aiyi waaḥid al yavmil al ḥaaja_l bitaxjal walla_l kiḍib. Laakin bass an naas al usuumum maktuubiin fi kitaab al ḥayaat bitaav al Ḥamal yadxulu. Wa bavdeen al malaak warraani baḥar mooyat al ḥayaat ṣaafi zei al gizaaz ismu_l bannuur. Wa_l baḥar ja min kursi Allaah wa_l Ḥamal, wa bijri fi wasiṭ ash shaariv al kabiir bitaav al madiina. Wa vala_l baḥar be_j janb da wa daak, kaanat fih shajarat al ḥayaat. Wa_sh shajara di jaabat iṭnaashar nuuv min at tamar, wa tajiib tamara kullu shahar. Wa awraag ash shajara vashaan shifa al umam. Wa bavd da maa bikuun fih lavna. Wa kursi Allaah wa_l Ḥamal bikuun fiiha. Wa xaddaamiinu biyaxdimuuhu. Wa hum bishuufu washshu, wa ismu bikuun vala jabahaatum. Wa maa bikuun fih leel bavd da. Wa hum maa biḥtaaju le nuur faanuus walla le nuur ash shamish, vashaan ar Rabb al Ilaah binawwir valeehum. Wa hum bimliku le_l abad. Wa_l malaak gaal leiya, “Al kilmaat di ṣaadiga wa amiina. Wa_r Rabb, Ilaah arwaaḥ al anbiya, rassal malaaku vashaan yawarri xaddaamiinu al ḥaajaat al laazim taḥṣal bavd shwaiya. Shuuf! Ana jaai gariib! Mubaarak al biḥfaẓ kilmaat nubuwwat al kitaab da.” Wa ana Yuuḥanna, as simivta wa shufta_l ḥaajaat di. Wa lamma simivta wa shufta, wagavta vashaan avbud giddaam kirveen al malaak al kaan yawarriini da. Laakin hu gaal leiya, “Maa tavmil da abadan! Vashaan ana xaddaam mavaak wa mava axwaanak al anbiya wa mava deel al biḥfaẓu kilmaat al kitaab da. Avbud Allaah!” Wa hu gaal leiya, “Maa taxuṭṭ xitim vala kilmaat nubuwwat al kitaab da, valashaan al wakit gariib. Xalliihu_l yavmil ash sharr yistamirr yavmil ash sharr. Wa xalliihu_l yakuun najis yistamirr yakuun najis. Wa xalliihu_l yakuun baarr yistamirr yavmil al birr. Wa xalliihu_l yakuun magaddas yistamirr yakuun magaddas.” “Shuuf! Ana jaai gariib! Wa ujrati mavaai vashaan addi le kullu waaḥid ḥasab avmaalu. Ana_l Alif wa_l Yaa’, al Awwal wa_l Aaxir, al Bidaaya wa_n Nihaaya. Mubaarakiin al bighassilu hiduumum valashaan takuun vindahum sulṭa vala shajarat al ḥayaat wa yadxulu_l madiina min al abwaab. Vashaan barra fih al kilaab wa_l biyavmilu_s siḥir wa_z zaaniyyiin wa_l kaatiliin wa_l biyavbudu_l aṣnaam, wa kullu waaḥid al biḥibb al kiḍib wa bishtaghil beehu. Ana Yasuuv rassalta malaaki vashaan yash‐had leekum be_l ḥaajaat di fi_l kanaayis. Ana Virg Daawuud wa min awlaadu, wa ana Najma_ṣ Ṣabaaḥ al Laamiva.” Wa_r Ruuḥ wa_l Varuusa yaguulu, “Tavaal!” Wa huwa_l yasmav, xalliihu yaguul, “Tavaal!” Wa_l yavṭash, xalliihu yaji. Wa_l vaawiz, xalliihu yaaxud mooyat al ḥayaat majjaanan. Ana biḥazzir kullu waaḥid al yasmav kilmaat nubuwwat al kitaab da. Iza aiyi waaḥid yaziid ḥaaja valeeha, Allaah biziid valeehu aḍ ḍarabaat al maktuuba fi_l Kitaab da. Wa iza aiyi waaḥid yashiil min kilmaat Kitaab an nubuwwa di, Allaah bishiil juz’u min shajarat al ḥayaat wa min al madiina_l magaddasa, wa min al ḥaajaat al maktuuba fi_l kitaab da. Ash shaahid be_l ḥaajaat di yaguul, “Aiwa, ana jaai gariib.” Aamiin! Tavaal, yaa Rabb Yasuuv! Nivmat ar Rabb Yasuuv mava kullu_l giddiisiin. Aamiin.