Кніга радаводу Ісуса Хрыста, cына Давідавага, сына Аўраамавага. Аўраам спарадзіў Ісаака; Ісаак спарадзіў Якава; Якаў спарадзіў Юду і братоў яго; Юда спарадзіў Фарэса і Зару ад Фамары; Фарэс спарадзіў Эсрома; Эсром спарадзіў Арама; Арам спарадзіў Амінадава; Амінадаў спарадзіў Наасона; Наасон спарадзіў Салмона; Салмон спарадзіў Ваоза ад Рахавы; Ваоз спарадзіў Авіда ад Руфі; Авід спарадзіў Ясея; Ясей спарадзіў Давіда цара; Давід цар спарадзіў Салямона ад Ур’явай; Салямон спарадзіў Раваама; Раваам спарадзіў Авію; Авія спарадзіў Асу; Аса спарадзіў Ясафата; Ясафат спарадзіў Ярама; Ярам спарадзіў Озію; Озія спарадзіў Яфама; Яфам спарадзіў Ахаза; Ахаз спарадзіў Язэкію; Язэкія спарадзіў Манасію; Манасія спарадзіў Амона; Амон спарадзіў Іосію; Іосія спарадзіў Якіма; Якім спарадзіў Яхоньню ды братоў яго, перад перасяленьнем у Вавілон. Пасьля-ж перасяленьня ў Вавілон Яхоньня спарадзіў Саляфііла; Саляфііл спарадзіў Зарававэля; Зарававэль спарадзіў Авіуда; Авіуд спарадзіў Эліакіма; Эліакім спарадзіў Азора; Азор спарадзіў Садока; Садок спарадзіў Ахіма; Ахім спарадзіў Эліуда; Эліуд спарадзіў Элеазара; Элеазар спарадзіў Матфана; Матфан спарадзіў Якава; Якаў спарадзіў Язэпа, мужа Марыі, ад каторай нарадзіўся Ісус, называны Хрыстос. Гэтак усіх радоў ад Аўраама да Давіда чатырнаццаць радоў; і ад Давіда да перасяленьня ў Вавілон чатырнаццаць радоў; і ад перасяленьня ў Вавілон да Хрыста чатырнаццаць радоў. Ражство Ісуса Хрыста было вось як: па заручынах маткі Яго Марыі з Язэпам, раней іхняга вясельля, выявілася, што яна цяжарная ад Духа Сьвятога. Язэп жа, муж яе, будучы праведным і ня хочучы агаласіць яе, хацеў тайком адпусьціць яе. Але, калі ён падумаў гэтае, вось Ангел Гасподні зьявіўся яму ўва сьне і сказаў: Язэп, сын Давідаў! Ня бойся прыняць Марыю, жонку тваю, бо зарадзіўшаеся ў ёй ёсьць ад Духа Сьвятога; вось жа народзіць Сына, і дасі Яму імя Ісус, бо Ён спасе людзей Сваіх ад грахоў іх. А ўсё гэтае здарылася, каб збылося сказанае Госпадам праз прарока, які кажа: вось Дзяўчына прыйме ў нутро і народзіць Сына; і дадуць Яму імя Эмануіл, гэта значыць: з намі Бог. (Ісая 7:1) Устаўшы зо-сну, Язэп зрабіў, як загадаў яму Ангел Гасподні, і прыняў жонку сваю, і ня ведаў яе, ажно нарадзіла Сына свайго першароднага, і ён даў Яму імя: Ісус. Калі-ж Ісус нарадзіўся ў Віфляеме Юдэйскім у дні цара Ірада, прыйшлі ў Ерузалім магі з усходу і кажуць: Дзе народжаны Цар Юдэйскі? бо мы бачылі зорку Яго на ўсходзе і прыйшлі пакланіцца Яму. Пачуўшы гэтае, Ірад цар занепакоіўся і ўвесь Ерузалім з ім. I, сабраўшы ўсіх архірэяў і кніжнікаў народных, пытаўся у іх: дзе належа нарадзіцца Хрысту? Яны-ж сказалі яму: у Віфляеме Юдэйскім, бо гэтак напісана праз прарока: I ты, Віфляем, зямля Юдзіна, нічым ня меншы за ваяводзтвы Юдавы, бо з цябе выйдзе Правадыр, Каторы ўпасе народ Мой Ізраільскі. (Міх 5:2) Тады Ірад, тайком прыклікаўшы магаў, выведаў ад іх час зьяўленьня зоркі. I, паслаўшы іх у Віфляем, сказаў: пайдзеце, добра разьведайце пра Дзіцятка і, калі знойдзеце, паведаміце мяне, каб і мне пайсьці пакланіцца Яму. Яны, выслухаўшы цара, пайшлі. I вось зорка, якую бачылі яны на ўсходзе, ішла перад імі, пакуль нарэшце прыйшоўшы не супынілася над месцам, дзе было Дзіця. Угледзіўшы-ж зорку, яны ўзрадаваліся вялікаю радасьцяй. І, увайшоўшы ў дом, убачылі Дзіцятка з Марыяй, маткаю Яго, і ўпаўшы пакланіліся Яму; і, адчыніўшы скарбы сваі, прынясьлі Яму падарункі: золата, ладан і сьмірну. I, меўшы ў Сьне наказ ад Бога не варочацца да Ірада, іншым шляхам адыйшлі ў старану сваю. Калі-ж яны адыйшлі, вось, Ангел Гасподні зьяўляецце ў сьне Язэпу і кажа: устань, вазьмі Дзіця і матку Яго і бяжы ў Эгіпет і будзь там, дакуль не скажу табе; бо Ірад хоча шукаць Дзіцятка, каб загубіць Яго. Ён устаў уначы, узяў Дзіцятка й матку Яго і пайшоў у Эгіпет. I там быў да сьмерці Ірада, каб збылося сказанае Госпадам праз прарока, які кажа: з Эгіпту паклікаў Я сына Майго. (Осія 11:1) Тады Ірад, угледзіўшы, што магі з яго пасьмяяліся, вельмі разгневаўся і паслаў выбіць усіх дзяцей у Віфляеме і ўсіх ваколіцах яго, ад двох гадоў і малодшых, водле часу, які выведаў ад магаў. Тады збылося сказанае праз прарока Ерамію, каторы кажа: Голас у Раме чутны, плач і рыданьне і лямант вялікі; Рахіль плача па дзецях сваіх і ня хоча ўцешыцца, бо іх няма. (Ерам 31:15) Па сьмерці-ж Ірада, вось Ангел Гасподні ў сьне зьяўляецца Язэпу ў Эгіпце і кажа: устань, вазьмі Дзіцятка і матку Яго і йдзі ў зямлю Ізраіляву, бо памёрлі шукаўшыя душы Дзіцяці. к Ён устаў, узяў Дзіцятка і матку Яго і прыйшоў у зямлю Ізраіляву. А пачуўшы, што ў Юдэі пануе Архелай замест Ірада, бацькі свайго, пабаяўся туды йсьці; але, папярэджаны ад Бога ў сьне, пайшоў у межы Галілейскія. I, прыйшоўшы, асеў у месьце, званым Назарэт, каб споўнілася сказанае праз прарокаў, што Ён Назарэем назавецца. (Суд. 13:5) У тыя дні прыходзіць Іоан Хрысьціцель, навучаючы ў пустыні Юдэйскай і кажучы: пакайцеея, бо наблізілася царства нябеснае. Бо ён той, пра якога сказаў прарок Ісая: голас гукаючага ў пустыні: гатуйце дарогу Госпаду, простымі рабеце сьцежкі Яму. (Ісая 40:3) Сам жа Іоан меў адзеньне з вярблюдавага валосься і скураны пояс на паясьніцы сваёй, а ядою яго была шаранча і дзікі мёд. Тады Ерузалім ды ўся Юдэя і ўсе ваколіцы Іорданскія выходзілі да яго і хрысьціліся ў яго ў Іордане, спавядаючыся з грахоў сваіх. Убачыўшы-ж многа фарысэяў і садукеяў, якія ішлі да яго хрысьціцца, сказаў ім: плод яхіднавы! Хто навучыў вас уцякаць ад будучага гневу? Учыніце-ж плады, дастойныя пакаяньня, і ня думайце гаварыць у думках сваіх: бацька ў нас Аўраам; бо кажу вам, што Бог можа з каменьняў гэтых падняць дзяцей Аўрааму. Ужо й сякера ля караня дзярэў ляжыць: кожнае дрэва, якое не дае плоду, ссякаюць і кідаюць у агонь. Я хрышчу вас у вадзе ў пакаяньне, але той, што йдзе за мною, дужэйшы за мяне, я ня варт нясьці вобуй Яго. Ён будзе хрысьціць вас у Духу Сьвятым і ў вагні. Лапата Яго ў руцэ Яго, і Ён ачысьціць гумно сваё і зьбярэ пшаніцу сваю ў сьвіран, а салому спаліць агнём неўгасаючым. Тады прыходзіць Ісус з Галілеі на Іордан да Іоана хрысьціцца ў яго. Іоан жа ўстрымліваў Яго, кажучы: мне трэба хрысьціцца ў Цябе, а Ты прыходзіш да мяне. Але Ісус сказаў яму ў адказ: пакінь цяпер; бо гэтак нам належыць выпаўніць усякую праўду. Тады Іоан дапускае Яго. I, ахрысьціўшыся, Ісус зараз жа выйшаў з вады, і вось расчыніліся Яму нябёсы, і ўгледзіў Іоан Духа Божага, Каторы зыходзіў, як галуб, і спускаўся на Яго. I вось голас з неба гаворачы: Гэты ёсьць Сын Мой улюблены, якому спагадаю. Тады Ісус заведзены быў Духам у пустыню дзеля спакусы ад нячыстага. I, прапасьціўшы сорак дзён ды сорак ночаў, нарэшце захацеў есьці. I прыступіўся да Яго спакусьнік і сказаў: калі Ты Сын Божы, скажы, каб каменьні гэтыя зрабіліся хлебамі. Ён жа адказаў яму: напісана: ня хлебам адным жыць будзе чалавек, але ўсякім словам, выходзячым з вуснаў Божых. (Другазак 8:3) Потым бярэ Яго д’ябал у сьвятое места і стаўляе на крыле храму ды кажа Яму: калі Ты Сын Божы, кінься ўніз, бо напісана: Ангелам Сваім накажа пра Цябе, і на руках панясуць Цябе, каб не спаткнуўся аб камень нагою Тваею. (Пс. 90:11-12) Ісус сказаў яму: ізноў жа напісана: не спакушай Госпада Бога твайго. (Другазак. 6:16) Ізноў бярэ Яго нячысты на вельмі высокую гару і паказвае Яму ўсе царствы сьвету і славу іх. I кажа Яму: усё гэтае дам Табе, калі ўпаўшы паклонішся мне. Тады Ісус кажа яму: адыйдзі ад Мяне, шатан; бо напісана: Госпаду Богу твайму кланяйся і Яму аднаму служы. (Другазак 6:13) Тады пакідае Яго д’ябал; і вось Ангелы прыступіліся і служылі Яму. Дачуўшыся-ж, што Іоан у вязьніцы, Ісус адыйшоў у Галілею. I, пакінуўшы Назарэт, прыйшоў і асеў у Капэрнауме прыморскім, у местах Завулонавых і Нэфалімавых, каб збылося сказанае праз прарока Ісаю, які кажа: зямля Завулонава і зямля Нэфалімава, на дарозе прыморскай за Іорданам, Галілея паганская, *** народ, седзячы ў цемры, угледзіў сьвятло вялікае, і тым, што сядзелі ў краіне й ценю сьмерці, зазьзяла сьвятло. (Ісая 9:1-2) 3 таго часу Ісус пачаў абвяшчаць і казаць: п акайцеся, бо наблізілася царства нябеснае. Праходзячы-ж недалёка мора Галілейскага, Ён убачыў двух братоў, Сымона, называнага Пятром, і Андрэя, брата яго, закідаючых сеткі ў мора, бо яны былі рыбаловы, і кажа ім: ідзеце за Мною, і Я зраблю вас лаўцамі чалавекаў. I яны зараз жа, пакінуўшы сеці, пайшлі за Ім. Ідучы стуль далей, убачыў Ён другіх двух братоў, Якава Завядзеявага і Яна, брата яго, у чаўне з Завядзеем, бацькам іх, праўлючых сеці свае, і паклікаў іх. I яны зараз жа, пакінуўшы човен і бацьку свайго, пайшлі за Ім. I хадзіў Ісус па ўсёй Галілеі, навучаючы ў школах іх і абвяшчаючы Эвангельле царства ды лечучы ўсякую хворасьць і ўсякую немач у людзей. I прайшлі аб Ім чуткі па ўсёй Сырыі, і прыводзілі да Яго ўсіх нядужых, з рознымі хворасьцямі й прыпадкамі, і апанаваных нячыстым, і люнатыкаў, і спараліжаваных, і Ён іх аздараўляў. I йшло за Ім множства народу з Галілеі і Дзесяціградзьдзя і Ерузаліму і Юдэі і з таго боку Іордану. Убачыўшы грамады народу, Ён узышоў на гару, і, калі сеў, прыступілі да Яго вучні Яго. I Ён, расчыніўшы вусны Свае, навучаў іх кажучы: Шчасьлівыя ўбогія духам, бо іх ёсьць Царства Нябеснае. Шчасьлівыя плачучыя, бо яны ўцешацца. Шчасьлівыя ціхія, бо яны ўнасьледуюць зямлю. Шчасьлівыя галодныя і прагнучыя праўды, бо яны насыцяцца. Шчасьлівыя міласьцівыя, бо яны будуць памілаваны. Шчасьлівыя чыстыя сэрцам, бо яны Бога ўбачаць. Шчасьлівыя міратворцы, бо яны сынамі Божымі будуць названы. Шчасьлівыя, каго гоняць за праўду, бо іх ёсьць Царства Нябеснае. Шчасьлівыя вы, калі будуць зьдзекавацца над вамі і перасьледаваць вас і ўсяляк несправядліва абгаварываць вас за Мяне. Радуйцеся і цешцеся, бо вялікая нагарода вашая на небе; так гналі і прарокаў, якія былі раней за вас. Вы соль зямлі; калі-ж соль згубіць сілу, то чым зробіш яе салонаю? Яна ўжо ні на вошта не надаецца, хіба толькі выкінуць яе вон на патаптаньне людзям. Вы сьвятло сьвету. Ня можа места схавацца, стоячы на версе гары. I, засьвяціўшы сьвечку, не стаўляюць яе пад судзінай, але на ліхтары, і сьвеціць усім, хто ёсьць у доме. Гэтак няхай сьвятло вашае сьвеціць перад людзьмі, каб яны бачылі вашыя добрыя дзеяньні і уславілі Айца вашага, што ў нябёсах. Ня думайце, што Я прыйшоў парушыць закон ці прарокаў; не парушыць прыйшоў Я, але выпаўніць. Бо запраўды кажу вам: пакуль не праміне неба й зямля, ніводная йота ці рыса не праміне з закону, пакуль ня выпаўніцца ўсё. Вось жа, хто парушыць адну з гэтых найменшых запаведзяў і навучыць таго людзей, той найменшым названы будзе ў Царстве Нябесным; а хто выпаўніць і навучыць, той вялікім названы будзе ў Царстве Нябесным. Бо кажу вам, калі сьвятасьць ваша не перавысіць сьвятасьці кніжнікаў і фарысэяў, то вы ня ўвойдзеце ў Царства Нябеснае. Вы чулі, што сказана старадаўным: не забівай; хто-ж заб’е, падлягае суду. (Выхад 20:13) А Я кажу вам, што ўсякі, хто гневаецца на брата свайго дарэмна, падлягае суду; а хто скажа брату свайму: рака, падлягае сынэдрыону, а хто скажа шалёны, падлягае гееньне агнявой. I калі ты прынясеш ахвяру тваю на ахвярнік і там прыпомніш, што брат твой мае штось проці цябе, пакінь там ахвяру перад ахвярнікам і пайдзі перш пагадзіся з братам тваім, а тады ўжо прыйдзі і прынясі ахвяру тваю. Гадзіся з супраціўнікам тваім хутчэй, пакуль ты яшчэ ў дарозе з ім, каб супраціўнік не аддаў цябе судзьдзі, а судзьдзя не аддаў бы цябе слузе, і ня ўкінулі-б цябе ў цямніцу. Запраўды кажу табе: ты ня выйдзеш адтуль, пакуль не аддасі апошняга кадранта. Вы чулі, што сказана старадаўным: ня блудзі. (Выхад 20:14) А Я кажу вам, што ўсякі, хто глядзіць на жанчыну з блуднымі думкамі, ужо блудзіць з ёю ў сэрцы сваім. Калі-ж правае вока тваё спакушае цябе, вырві яго і кінь ад сябе, бо ляпей табе, каб загінуў адзін член цела твайго, чымся ўсё цела тваё будзе ўкінена ў геенну. I калі правая рука твая спакушае цябе, адсякі яе і кінь ад сябе, бо ляпей табе, каб загінуў адзін з членаў тваіх, чымся ўсё цела тваё будзе ўкінена ў геенну. Сказана таксама, што, калі хто разлучаецца з жонкаю сваёю, няхай дасьць ёй развод. (Другазак. 24:1) А Я кажу вам: хто разлучаецца з жонкаю сваёю апрача віны блуду, той робіць яе распусьніцаю. Яшчэ чулі вы, што сказана старадаўным: не ламай прысягі, але спаўняй перад Богам прысягі твае. (Левіт. 19:12 Другазак. 23:21) А Я кажу вам: не прысягай саўсім: ні небам, бо яно пасад Божы; ні зямлёю, бо яна падножжа ног Яго, ні Ерузалімам, бо ён места вялікага Цара; ні галавою сваеёй не прысягай, бо ня можаш ніводнага воласа зрабіць белым ці чорным. Але няхай будзе слова вашае: але, але; не, не; а што больш таго, тое ад злога. Вы чулі, што сказана: вока за вока і зуб за зуб. (Выхад 21:24) А Я кажу вам: не праціўцеся злому, але, хто ўдэрыць цябе ў правую шчаку, павярні да яго і другую, і хто захоча судзіцца з табою і ўзяць у цябе сарочку, аддай яму й вопратку; і хто прымусіць цябе ісьці з ім мілю, ідзі з ім дзьве. Просячаму ў цябе дай і ня ўхіляйся ад таго, хто хоча ў цябе пазычыць. Вы чулі, што сказана: любі блізкага твайго і ненавідзь ворага твайго. (Левіт. 19, 17—18) А Я кажу вам: любеце ворагаў вашых, слаўце праклінаючых вас, рабеце дабро ненавідзячым вас і малецеся за крыўдзячых вас і перасьледуючых вас, каб сталіся сынамі Айца вашага, што ў нябёсах, бо Ён загадвае сонцу свайму ўсхадзіць над добрымі і благімі і пасылае дождж на справядлівых і несправядлівых. Бо, калі вы будзеце любіць любячых вас, якая вам нагарода? Ці-ж ня тое самае робяць і мытнікі? I калі вы вітаеце толькі братоў вашых, што асаблівае робіце? Ці-ж ня гэтак робяць і пагане? Будзьце-ж беззаганнымі, як беззаганны Ацец ваш, што ў нябёсах. Глядзеце, не давайце міласьціны вашае перад людзьмі з тым, каб яны бачылі вас, бо тады ня будзе вам нагароды ад Айца вашага, што ў Нябёсах. Дык вось, калі даеш міласьціну, ня трубі перад сабою, як робяць крывадушнікі ў школах і на вуліцах, каб выхвалялі іх людзі. Запраўды кажу вам: яны ўжо дастаюць нагароду. У цябе-ж, калі ты дорыш, няхай левая рука твая ня ведае, што робіць правая, каб міласьціна твая была ўтоена, і Ацец твой, які бачыць утоенае, нагародзіць цябе яўна. I калі молішся, ня будзь, як крывадушнікі, якія любяць у школах і на вуглах вуліцаў прыстоіваць молячыся, каб паказацца перад людзьмі. Запраўды кажу вам, што яны ўжо дастаюць нагароду сваю. Ты-ж, калі молішся, увайдзі ў камору тваю і, зачыніўшыся, памаліся Айцу Твайму, які Сам утайне, і Ацец твой, відзячы ўтоенае, нагародзіць цябе яўна. А молячыся не гавары лішняга, як пагане, бо яны думаюць, што ў многаслоўі сваім будуць пачуты. Ня будзьце падобны да іх, бо ведае Ацец ваш, у чым вы маеце патрэбу, раней, чым папросіце ў Яго. Маліцеся-ж вось гэтак: Ойча наш, каторы ёсьць у нябёсах! няхай сьвяціцца імя Тваё; Няхай прыйдзе Царства Тваё; няхай будзе воля Твая, як у небе, так і на зямлі. Хлеб наш штодзенны дай нам сягоньня. I даруй нам даўгі нашыя, як і мы даровуем даўжніком нашым; і ня ўводзь нас у спакушэньне, але захавай нас ад злога. Бо Тваё ёсьць Царства і сіла і слава навекі. Амін. Бо, калі вы даровуеце людзям правіннасьці іх, то і вам даруе Ацец ваш, што ў нябёсах; а калі ня будзеце дароўваць людзям правіннасьцяў іх, то і Ацец ваш не даруе вам вашых правіннасьцяў. Гэтак сама, калі посьціце, ня будзьце панурымі, быццам крывадушнікі; бо яны зьмяняюць сваё аблічча, каб паказацца перад людзьмі, што посьцяць. Запраўды кажу вам, што яны ўжо атрымоўваюць нагароду сваю. А ты, калі посьціш, памаж галаву тваю і ўмый аблічча тваё, каб не перад людзьмі казацца посьцячым, але перад Айцом тваім, што ўтоены, і Ацец твой, бачучы ўтоенае, нагародзіць цябе яўна. Ня зьбірайце сабе скарбаў на зямлі, дзе моль і іржа нішчыць, і дзе зладзеі падкапываюцца і крадуць; але зьбірайце сабе скарбы на небе, дзе ні моль, ні іржа ня нішчыць, і дзе зладзеі не падкапываюцца і не крадуць. Бо дзе скарб ваш, там будзе й сэрца вашае. Сьветачам цела ёсьць вока. Вось жа, калі вока тваё будзе яснае, то ўсё цела тваё будзе прасьветленае. Калі-ж вока тваё будзе нягоднае, то ўсё цела тваё будзе ў цемры. I вось, калі сьвятло, што ў табе, ёсьць цемра, дык якая-ж цемра сама? Ніхто ня можа служыць двом паном; бо ці першага будзе ненавідзець, а другога любіць, ці першаму пачне спрыяць, а аб другога нядбаць. Ня можаце служыць Богу і маммоне. Вось чаму й кажу вам: ня турбуйцеся дзеля душы вашае, што вам есьці і што піць, ні дзеля цела вашага, у вошта адзецца. Ці-ж душа ня больш за ежу, і цела за адзежу? Паглядзеце на птушак нябесных, што ня сеюць, ня жнуць і ня зьбіраюць да сьвірнаў, і Ацец ваш Нябесны корміць іх; хіба-ж вы ня лепшыя за іх? Дый хто з вас сваёй турботай можа дадаць сабе росту хоць на адзін локаць? I аб адзеньне чаго турбуецеся? Паглядзеце на палявыя лілеі, як яны растуць: не працуюць, не прадуць; а Я кажу вам, што й Салямон у-ва ўсёй славе сваёй не адзяваўся так, як кожная з іх. Калі-ж траву палявую, якая сягоньня ёсьць, а заўтра будзе ўкінена ў печ, Бог гэтак адзявае, дык ці не балей таго вас, малаверныя? Дык вось, ня турбуйцеся й не кажэце: што нам есьць? ці: што піць? ці: ў вошта адзецца? Бо ўсяго гэтага шукаюць пагане, дый Ацец ваш нябесны ведае, што ўсё гэтае вам патрэбна. Шукайце-ж перш царства Божага і праўды Яго, а тое ўсё прыложыцца вам. Дык ня турбуйцеся аб заўтрашні дзень, бо заўтрашні дзень сам будзе турбавацца аб сваё. Годзе для кожнага дня свайго ліха. Ня судзіце, каб ня былі асуджаны. Бо якім судом судзіце, такім будзеце суджаны; і якою меркаю мераеце, гэткаю і вам адмераюць. I што ты глядзіш на сучок у воку брата твайго, а палена ў сваім воку не адчуваеш? Ці як скажаш брату свайму: дай, я выму сучок з вока твайго, а вось у тваім воку палена? Крывадушнік! Дастань перш палена з вока твайго і тады ўгледзіш, як дастаць сучок з вока брата твайго. Не давайце сьвятога сабакам і ня кідайце пэрлаў сваіх перад сьвіньнямі, каб не патапталі іх нагамі сваімі і, адвярнуўшыся, не разарвалі вас. Прасеце, і будзе вам дадзена; шукайце і знойдзеце; стукайцеся, і адчыняць вам. Бо кожны, хто просіць, дастае, і хто шукае, знаходзіць, і хто стукаенца, таму адчыняць. Ці ёсьць між вамі чалавек, у якога сын калі папросіць хлеба, ён даў бы яму камень? I калі папросіць рыбы, даў бы яму зьмяю? Дык, калі вы, будучы благімі, умееце даваць добрае дзецям вашым, тым балей Ацец ваш, што ў Нябёсах, дасьць добрае просячым у Яго. Вось жа ўсё, што хочаце, каб вам рабілі людзі, дык тое рабеце і вы ім; бо гэта закон і прарокі. Уваходзьце праз цесныя вароты, бо шырокі вароты і вольны той шлях, што вядуць да загубы, і шмат хто йдзе імі; бо цесны вароты і вузкі той шлях, што вядуць у жыцьцё, і вельмі мала хто знаходзіць іх. Сьцеражэцеся ілжывых прарокаў, якія прыходзяць да вас у авечай скуры, а ў сярэдзіне яны ваўкі драпежныя. Па пладох іх пазнаеце іх. Ці зьбіраюць з цярноўніка вінаград, або з асоту фігі?. Гэтак усякае добрае дрэва дае і плады добрыя, а благое дрэва дае і плады благія. Ня можа дрэва добрае даваць благіх пладоў, ні благое дрэва даваць добрых пладоў. Усякае дрэва, што не даець добрага плоду, ссякаюць і кідаюць у агонь. Дык па пладох іх пазнаеце іх. Ня ўсякі, хто кажа Мне: Госпадзе! Госпадзе!, увойдзе ў царства Нябеснае, а той, хто выпаўняе волю Айца Майго, што ў Нябёсах. Многія скажуць Мне ў той дзень: Госпадзе, Госпадзе! Ці не Тваім іменьнем мы прарочылі? і ці не Тваім іменьнем выганялі дэманаў і ці не Тваім іменьнем многія цуды чынілі? I тады скажу ім: Я ніколі ня ведаў вас; адыйдзецеся ад Мяне, вы, што чыніце беззаконьне. Вось жа кожнага, хто слухае словы Мае гэтыя і выпаўняе іх, прыраўную да чалавека мудрага, які пабудаваў дом свой на камені. I пайшоў дождж, і разьліліся рэкі, і падулі вятры і паімчаліся на дом той; і ён ня ўпаў, бо быў пастаўлены на камені. А ўсякі, хто слухае словы Мае і не выпаўняе іх, падобны да чалавека неразумнага, які пабудаваў дом свой на пяску. I пайшоў дождж, і разьліліся рэкі, і падулі вятры і наляглі на дом той, і ён заваліўся, і была вялікая руіна яго. I, калі Ісус скончыў гэтыя словы, народ дзівіўся з Яго вучэньня, бо Ён вучыў, як той, хто мае ўладу, ды ня так, як кніжнікі й фарысэі. Калі-ж Ён зыйшоў з гары, за Ім пайшло вялікае множства народу. I вось, падыйшоў пракажоны і, кланяючыся Яму, сказаў: Госпадзе! калі хочаш, можаш мяне ачысьціць. I, працягнуўшы руку, Ісус дакрануўся да яго і сказаў: хачу, будзь чысты. I ён ураз жа ачысьціўся ад праказы. I кажа яму Ісус: глядзі, нікому не кажы, але пайдзі пакажыся сьвяшчэніку і прынясі дар, які павялеу Майсей дзеля сьведчаньня ім. Калі-ж увайшоў Ісус у Капэрнаум, падыйшоў да Яго з просьбаю сотнік, кажучы: Госпадзе! хлопец мой ляжыць дома спараліжаваны і страшэнна мучыцца. Ісус кажа яму: Я прыйду і вылячу яго. Сотнік жа ў адказ сказаў: Госпадзе! Я ня варт, каб ты ўвайшоў да мяне пад страху, але скажы адно толькі слова, і паздаравее хлопец мой. Бо і сам я паднявольны чалавек, дый маю пад сабою жаўнераў, і кажу аднаму: пайдзі, і ідзе; і другому: прыйдзі, і прыходзіць; і рабу майму: зрабі тое, і зробіць. Пачуўшы гэтае, Ісус зьдзівіўся і сказаў тым, што йшлі за Ім: запраўды кажу вам: і ў Ізраілю Я не знайшоў гэткае веры. Кажу-ж вам, што многія прыйдуць з усходу і захаду і засядуць за стол з Аўраамам і Ісаакам і Якавам у Царстве Нябесным; а сыны царства будуць укінены ў цемру вонкавую; там будзе плач і скрыгот зубоў. I сказаў Ісус сотніку: ідзі, і, як ты паверыў, няхай так табе будзе. I паздаравеў хлопец яго ў тую-ж гадзіну. I, прыйшоўшы ў дом Пётры, Ісус угледзіў цешчу яго ляжучы ў гарачцы. I дакрануўся да рукі яе, і гарачка пакінула яе, і яна ўстала і служыла ім. Калі-ж надыйшоў вечар, да Яго прывялі шмат людзей, апанаваных злым духам, і Ён выгнаў духаў словам і вярнуў усім хворым здароўе, каб збылося сказанае праз прарока Ісаю, які кажа: Ён узяў на Сябе нашыя нядужасьці і вылячыў хваробы нашыя. (Іеая 53:4) Убачыўшы-ж навокал сябе множства народу, Ісус вялеў вучням Сваім адплыць на той бок. Тады адзін кніжнік, падыйшоўшы, сказаў Яму: Вучыцель, я пайду за Табою, куды-б Ты ні пайшоў. I кажа яму Ісус: лісы маюць норы і птушкі нябесныя гнёзды, а Сын Чалавечы ня мае дзе скланіць галаву. «Другі-ж спасярод вучняў сказаў Яму: Госпадзе! дазволь мне пайсьці і пахаваць бацьку майго. Ісус жа сказаў яму: ідзі за Мною і пакінь мёртвым хаваць сваіх нябожчыкаў. I, калі ўвайшоў Ён у човен, за Ім пайшлі вучні Яго. I вось, узьнялося вялікае ўзрушэньне на моры, ажно хвалі пачалі заліваць човен, а Ён спаў. Тады, прыступіўшыся да Яго, разбудзілі Яго вучні Яго і сказалі: Госпадзе! ратуй нас: гінем! I кажа ім: чаго вы баіцёся, малаверы? Потым, устаўшы, загадаў вятром і мору, і зрабілася вялікая ціша. А людзі дзівіліся й гаварылі: хто гэта, што й вятры і мора слухаюцца Яго? I, калі Ён прыбыў на той бераг у зямлю Гергісінскую, насустрэчу Яму выйшлі з магілы двое апанаваных чартом, страшэнна злыя, так што ніхто не адважаўся праходзіць тэй дарогай. I вось яны закрычэлі, кажучы: што нам і Табе, Ісусе, Сыну Божы? Ці прыйшоў Ты сюды перад часам мучыць нас? Непадалёк жа ад іх пасьвіўся вялікі гурт сьвіней. I дэманы прасілі Яго, кажучы: калі нас выганяеш, то пашлі нас у гурт сьвіней. I Ён сказаў ім: ідзіце. I тыя, выйшаўшы, увайшлі ў гурт сьвінячы. I вось увесь гурт сьвіней кінуўся з кручы ў мора і пагіб у вадзе. Пастухі-ж уцяклі і, прыйшоўшы ў места, расказалі аб усім і аб тых, што ў іх сядзеў нячысты. I вось, усё места выйшла насустрэчу Ісусу і, убачыўшы Яго, прасілі, каб адыйшоў ад межаў іх. I, увайшоўшы ў човен, Ён перанлыў назад і прыйшоў у сваё места. I вось, прынесьлі да Яго спараліжаванага, ляжучы на пасьцелі. I, бачучы веру іх, Ісус сказаў спараліжаванаму: мацуйся, дзіця! адпускаюцца табе грахі тваі. Ды вось некаторыя з кніжнікаў сказалі самы ў сабе: Ён блюзьніць. Ісус жа, бачучы думкі іх, сказаў: на што благое ў сэрцах вашых? Бо што лягчэй сказаць: адпускаюцца табе грахі, ці сказаць: устань ды хадзі? Але, каб вы ведалі, што Сын Чалавечы мае ўладу на зямлі адпускаць грахі (кажа тады спараліжаванаму), устань, вазьмі пасьцель тваю і йдзі ў дом твой. I, устаўшы, узяў пасьцель сваю ды пайшоў у дом свой. Народ жа, бачыўшы гэтае, дзівіўся і славіў Бога, даўшага такую ўладу людзям. I, праходзячы адтуль, Ісус убачыў чалавека, седзячы ля мытніцы, званага Мацьвеем, і кажа яму: ідзі сьледам за Мною. I, устаўшы, ён пайшоў за Ім. I сталася, як Ісус сядзеў за сталом у доме, дык вось многа мытнікаў і грэшнікаў прыйшлі і паселі за стол з Ім і вучнямі Яго. I, убачыўшы тое, фарысэі сказалі вучням Яго: чаму Вучыцель ваш есьць і п’ець з мытнікамі і грэшнікамі? Ісус жа, начуўшы гэтае, сказаў Ім: не здаровым патрэбен лекар, а хворым. Пайдзеце, наўчыцеся, што значыць: міласьці хачу, а ня жэртвы, бо Я прыйшоў не справядлівых, але грэшнікаў клікаць да пакаяньня. (Осія 6:6) Тады прыходзяць да Яго вучні Іоанавы і кажуць: чаму мы і фарысэі посьцім шмат, а Тваі вучні ня посьцяць? I сказаў ім Ісус: ці-ж могуць сумаваць сыны вясельнага дому, пакуль з імі жаніх? Але настануць дні, калі забяруць ад іх жаніха, і тады будуць пасьціць. I ніхто старое вопраткі ня лапіць новаю латкаю, бо новапрышытае аддзярэцца, і дзіра будзе яшчэ большая. I ня ўліваюць віна маладога ў старыя мяхі, бо разрываюцца мяхі, і віно выцякае, і мяхі гінуць; але віно маладое ўліваюць у новыя мяхі, і захоўваецца тое і другое. Калі Ён гутарыў з імі гэтак, падыйшоў да Яго нейкі начальнік і, пакланіўшыся Яму, кажа: дачка мая толькі што сканала, але прыйдзі, узлажы на яе руку Тваю, і яна ажыве. I, устаўшы, пайшоў за ім Ісус і вучні Яго. I вось, жанчына, якая дванаццаць гадоў хварэла на крывацечу, падыйшла ззаду і дакранулася да краю вопраткі Яго, бо яна думала сабе: як толькі дакрануся да вопраткі Яго, паздаравею. Ісус жа, аглянуўшыся і ўгледзіўшы яе, кажа: мацуйся, дачка! вера твая выратавала цябе. I жанчына гэная з тае пары паздаравела. I тады прыйшоў Ісус у дом начальніка і, угледзіўшы жалейнікаў і ўзварушаных людзей, сказаў ім: разыдзецеся; бо ня ўмерла дзяўчатка, але сьпіць. I сьмяяліся з Яго. Калі-ж людзей вывелі, Ён, увайшоўшы, узяў яе за руку, і дзяўчатка ўстала. I разыйшлася чутка аб тым на ўсёй гэнай зямлі. Калі Ісус ішоў адтуль, за Ім пайшлі два сьляпыя і клікалі Яго, кажучы: памілуй нас, Ісус, Сын Давідаў. Калі-ж Ён прыйшоў у дом, сьляпыя прыступіліся да Яго. I кажа ім Ісус: ці верыце вы, што Я магу гэтае зраоіць? Яны адказваюць: але, Госпадзе! Тады Ён дакрануўся да вачэй іх і сказаў: няхай паводле веры вашае станецца вам. I расчыніліся вочы іх. I Ісус пагразіў ім: глядзіце, каб ніхто ня ведаў. А яны, выйшаўшы, абвясьцілі аб Ім па ўсёй гэнай зямлі. Калі-ж тыя выходзілі, то прывялі да Яго чалавека нямога, апанаванага нячыстым. І, калі дэман быў выгнаны, нямы загаварыў, і народ дзівіўся, кажучы: ніколі не здаралася гэткае ў Ізраілю. А фарысэі гаварылі: імем князя дэманаў выганяе Ён злых духаў. I хадзіў Ісус па ўсіх местах і вёсках, навучаючы па школах і абвяшчаючы Эвангельле Царства і зьнімаючы ўсякую хворасьць і ўсякую немач у людзей. Гледзячы на грамады народу, Ён пашкадаваў іх, што былі змогшыся і расьцярушаныя, быццам авечкі без пастуха. Тады кажа вучням Сваім: жніво багатае, ды работнікаў мала. Дык прасеце Гаспадара жніва, каб выслаў работнікаў на жніво сваё. I, паклікаўшы дванаццаць вучняў Сваіх, Ён даў ім уладу над нячыстымі духамі, каб выганяць іх і лячыць усякую хворасьць і ўсякую немач. А дванаццацёх апосталаў іменьні вось якія: першы Сымон, называны Пятром, і Андрэй, брат яго, Якаў Завядзеяў і Іоан, брат яго, Філіп і Баўтрамей, Хама і Мацьвей мытнік, Якаў Алфеяў і Ляўвей, празваны Фадзеем, Сымон Кананіт і Юда Іскарыёт, які і здрадзіў Яго. Гэтых дванаццацёх паслаў Ісус і наказваў ім, гаворачы: на шлях паганаў ня ўзыходзьце і ў места Самарыйскае не ўваходзьце; але ідзеце найбалей да загінуўшых авец дому Ізраілявага. А ходзячы абвяшчайце, кажучы, што наблізілася Царства Нябеснае. Хворых аздараўляйце, пракажоных ачышчайце, памёршых уваскрашайце, злых духоў выганяйце. Дарма дасталі, дарма давайце. Не бярэце з сабою ні золата, ні серабра, ні медзі ў поясы сваі, ні торбы на дарогу, ні дзьвёх адзежын, ні абутку, ні кія. Бо работнік варт стравы сваёй. У якое-б места ці сяло ні прыйшлі вы, даведавайцеся, хто ў ім дастойны, і там аставайцеся, пакуль ня выйдзеце. А, уваходзячы ў дом, вітайце яго, кажучы: мір дому гэтаму. I, калі дом будзе дастойны, мір ваш зыйдзе на яго; а калі ня будзе дастойны, то мір ваш да вас вернецца. А калі хто ня прыйме вас і ня будзе слухаць слоў вашых, то, выходзячы з дому ці з места таго, атрасеце пыл з ног вашых. Запраўды кажу вам: лепш будзе зямлі Садомскай і Гаморскай у дзень суда, чымся месту таму. Вось Я пасылаю вас, як авец сярод ваўкоў; дык будзьце мудрыя, як зьмеі, і простыя, як галубы. Сьцеражэцеся людзей: бо яны будуць аддаваць вас у суд і ў школах сваіх будуць біць вас. I павядуць вас да валадароў і цароў за Мяне, дзеля сьведчаньня перад імі й паганамі. Калі-ж будуць выдаваць вас, ня дбайце аб тое, як і што вам гаварыць, бо вам у той час будзе дадзена, што сказаць. Бо ня вы будзеце гаварыць, але Дух Айца вашага будзе гаварыць у вас. Выдаваціме брат брата і бацька сына на сьмерць; і паўстануць дзеці на бацькоў і пазабіваюць іх; і будуць вас ненавідзець за імя Маё, але, хто выцярпіць да канца, спасён будзе. Калі-ж будуць выганяць вас з аднаго места, уцякайце ў другое, бо запраўды кажу вам: не абойдзеце йшчэ местаў Ізраілявых, як прыйдзе Сын Чалавечы. Вучань ня вышэй за вучыцеля свайго, і слуга ня вышэй за гаспадара свайго. Годзе для вучня, каб ён быў, як вучыцель яго, і для слугі, каб ён быў, як гаспадар яго. Калі гаспадара дому назвалі вэльзэвулам, тым балей хатніх ягоных. Дык ня бойцеся-ж іх: бо няма нічога ўкрытага, каб ня выявілася, ні патайнога, што ня сталася-б вядомым. Што кажу вам у цемнаце, гаварэце пры сьвятле; і што навуха чуеце, абвяшчайце са стрэхаў. I ня бойцеся тых, што забіваюць цела, а душы ня могуць забіць; а бойцеся больш таго, хто можа і душу, і цела загубіць у гееньне. Ці ж ня два вераб’і прадаюцца за ассары? I ніводзін з іх не ўпадзе на зямлю бяз волі Айца вашага. У вас жа і валасы на галаве палічаны. Ня бойцеся-ж: вы лепшыя за многіх вераб’ёў. Вось жа ўсякага, хто Мяне прызнаваціме перад людзьмі, таго й Я прызнаю перад Айцом Маім, што ў нябёсах. А хто адрачэцца ад Мяне перад людзьмі, ад таго й Я адракуся перад Айцом Маім, што ў нябёсах. Ня думайце, што Я прыйшоў прынесьці мір на зямлю; ня мір прыйшоў Я прынесьці, але меч. Бо Я прыйшоў разлучыць чалавека з бацькам яго і дачку з маткаю яе і нявестку з сьвякроўю яе. I ворагі чалавеку хатнія яго. Хто любіць бацьку ці матку балей за Мяне, ня варт Мяне; і хто любіць сына ці дачку балей за Мяне, ня варт Мяне. I хто не бярэ крыжа свайго і ня йдзе за Мною, той ня варт Мяне. Хто зьберажэ душу сваю, загубіць яе; а хто загубіць душу сваю дзеля Мяне, зьберажэ яе. Хто прыймае вас, прыймае Мяне, а хто прыймае Мяне, прыймае Паслаўшага Мяне. Хто прыймае прарока ў імя прарока, дастае нагароду прарока; і хто прыймае справядлівага ў імя справядлівага, дастае нагароду справядлівага. I хто напоіць аднаго з малых гэтых толькі чарай сьцюдзёнай вады ў імя вучня, запраўды кажу вам, ня страціць нагароды свае. I сталася: як скончыў Ісус навучаць дванаццацёх вучняў Сваіх, пайшоў адтуль вучыць і абвяшчаць у местах іх. Іоан жа, пачуўшы ў вязьніцы аб дзеяньнях Хрыстовых, паслаў двух вучняў сваіх сказаць Яму: ці Ты Той, што павінен прыйсьці, ці чакаць нам другога? I сказаў ім Ісус у адказ: пайдзеце, абвясьціце Іоану, што чуеце і бачыце. Сьляпыя відзяць, кульгавыя ходзяць, пракажоныя ачышчаюцца і глухія чуюць, памёршыя ўваскрасаюць і ўбогія абвяшчаюць Эвангельле. I шчасьлівы, хто не спакусіцца праз мяне. Калі-ж тыя пайшлі, Ісус пачаў гаварыць народу пра Іоана: чаго глядзець хадзілі вы ў пустыню? ці трысьціну, што ад ветру хістаецца? Што-ж убачыць хадзілі вы? можа чалавека, адзетага ў мяккія адзежы? Вось тыя, што адзяюцца ў мяккія адзежы, знаходяцца ў царскіх харомах. Што-ж убачыць хадзілі вы? прарока? Запраўды кажу вам: і больш за прарока. Бо ён той, пра якога напісана: вось Я пасылаю Ангела Майго перад абліччам Тваім, які прыгатуе шлях Твой перад Табою. (Малах 3:1) Запраўды кажу вам: з роджаных жанчынамі не паўставаў вялікшы за Іоана Хрысьціцеля; але найменшы ў царстве нябесным вялікшы за яго. Ад дзён Іоана Хрысьціцеля дагэтуль царства нябеснае сілаю дасягаецца, і гвалтаўнікі захопліваюць яго. Бо ўсе прарокі й закон прарочылі да Іоана. I, калі хочаце прыняць, ён ёсьць Ільля, якому належыць прыйсьці. Хто мае вушы чуць, няхай чуе. Але каму ўпадоблю род гэты? Ён падобен да хлапчанятаў, што сядзяць на рынку і, зварачаючыся да сваіх сяброў, кажуць: мы йгралі вам на жалейцы, і вы не скакалі; мы галасілі, і вы ня плакалі. Бо прыйшоў Іоан, які ня есьць, ня п’е; і кажуць: у ім злы дух. Прыйшоў Сын Чалавечы, які есьць і п’е; і кажуць: вось чалавек, які любіць есьць і піць віно, сябра мытнікаў і грэшнікаў. I апраўдана мудрасьць дзяцьмі яе. Тады пачаў Ён дакараць месты, у якіх найбалей выявілася моц Яго, за тое, што яны не пакаяліся. Гора табе, Харазін! гора табе, Віфсаіда! Бо калі-б у Тыры й Сыдоне выявілася моц, што выяўлена ў вас, то даўно б яны ў валасяніцы і ў попелі пакаяліся. Але кажу вам: Тыру й Сыдону лягчэй будзе ў дзень судны, чымся вам. I ты, Капэрнаум, што ажно да неба ўзьнёсся, ажно да пекла ўпадзеш, бо, калі-б у Садоме выявілася моц, выяўленая ў табе, то ён ператрываў бы па сёньняшні дзень. Дык жа кажу вам, што зямлі Садомскай лягчэй будзе ў дзень судны, чымся табе. I, адказываючы, у той час Ісус сказаў: слаўлю Цябе, Ацец, Госпад неба й зямлі, што ты ўтаіў гэтае ад мудрых і разумных і выявіў тое дзецям Так, Ацец, бо гэткая была Твая добрая воля. Усё Мне перадана Айцом Маім, і ніхто ня знае Сына апрача Айца; і Айца ня знае ніхто апрача Сына і каму Сын хоча адкрыць. Прыйдзеце да Мяне ўсе працуючыя і абцяжоныя, і Я супакою вас. Вазьмеце ярмо Маё на сябе і наўчыцеся ад Мяне: бо Я ціхі і лагоднага сэрца, і знойдзеце супакой душам вашым. Бо ярмо Мае любае і цяжар Мой лёгкі. У той час праходзіў Ісус у суботу засеянымі палямі; вучні Яго пачулі голад ды пачалі зрываць калосьсе і есьці. Фарысэі-ж, угледзіўшы гэтае, сказалі Яму: вось вучні Тваі робяць, чаго ня гожа рабіць у суботу. Ён жа сказаў ім: ці-ж вы ня чыталі, што зрабіў Давід, калі захацеў есьці сам і быўшыя з ім? Як ён увайшоў у дом Божы і еў хлябы ахвярныя, якіх не належала есьці ні яму, ні быўшым з ім, а толькі адным сьвяшчэнікам? Яшчэ ці-ж ня чыталі вы ў законе, што ў суботы сьвяшчэнікі ў царкве парушаюць суботу, аднак бязьвінныя? Кажу-ж вам, што тут ёсьць вялікшы за царкву. Калі-б вы разумелі, што значыць: міласьці хачу, а ня жэртвы, то не асудзілі-б бязьвінных. (Осія 6:6) Бо Сын Чалавечы ёсьць гаспадар і суботы. I, адыйшоўшы адтуль, увайшоў Ён у школу іх. I вось там быў чалавек сухарукі. I спыталіся у Ісуса, каб абвінаваціць Яго: ці гожа аздараўляць у суботу? Ён жа сказаў ім: хто з вас, маючы адну аўцу, калі яна ў суботу ўпадзе ў яму, ня возьме яе і ня выцягне? На колькі-ж лепшы чалавек за аўцу? Значыць, можна ў суботу рабіць дабро. Тады кажа гэнаму чалавеку: выцягні руку тваю! I той выцягнуў: і сталася яна здаровая, як другая. Фарысэі-ж, выйшаўшы, змаўляліся проці Яго, як бы загубіць Яго. Але Ісус, ведаючы, пайшоў адтуль. I пайшло сьледам за Ім множства народу, і Ён аздараўляў іх усіх. I забараніў ім выяўляць Яго, каб збылося сказанае праз прарока Ісаю, які кажа: Вось юнак Мой, Якога Я выбраў, Улюблены Мой, Якому спагадае душа Мая. Узлажу Дух Мой на Яго, і абвесьціць народам суд. Ня будзе сварыцца, ані загалосіць, і ніхто не пачуе на вуліцах голасу Яго. Трысьціны надломанай не пераломіць і лёну тлеючага не загасіць, пакуль ня дасьць суду перамогі. I ў імя Яго будуць спадзявацца народы. (Ісая 42:1-4) Тады прывялі да Яго апанаванага злым духам сьляпога й нямога, і аздаравіў яго, так што сьляпы й нямы стаў гаварыць і бачыць. I дзівіўся ўвесь народ і гаварыў: ці ня гэта сын Давідаў? Фарысэі-ж, пачуўшы гэтае, сказалі: Ён выганяе злых духаў ня йначай, як сілаю Вэльзэвула, князя злых духаў. Але Ісус, ведаючы думкі іх, сказаў ім: усякае царства, разьдзяліўшыся само ў сабе, апусьцее; і ўсякае места, ці дом, разьдзяліўшыся сам у сабе, ня ўстоіць. I калі злы дух злога духа выганяе, то ён разьдзяліўся сам у сабе: як можа ўстайць царства яго? I, калі Я сілаю Вэльзэвула выганяю нячыстых духаў, то чыею сілаю сыны вашыя выганяюць? Вось чаму яны будуць вам судзьдзямі. А калі Я Духам Божым выганяю нячыстых, то, значыцца, прыйшло да вас царства Божае. Або як можа хто ўвайсьці ў дом асілка і абрабаваць рэчы яго, калі раней ня зьвяжа асілка і тады абрабуе дом яго. Хто не са Мною, той проці Мяне; і хто ня зьбірае са Мною, той марна траціць. Дзеля гэтага кажу вам: усякі грэх і ганьбаваньне даруюцца чалавекам, а ганьбаваньне Духа не даруецца чалавекам. Калі хто скажа слова на Сына Чалавечага, даруецца яму; калі-ж хто скажа на Духа Сьвятога, не даруецца яму ні ў гэтым веку, ні ў будучым. Або прызнайце дрэва добрым і плод яго добрым, або прызнайце дрэва благім і плод яго благім, бо дрэва пазнаецца паводле плоду. Родзе гадавы! як вы можаце гаварыць добрае, калі вы благія? бо ад паўнаты сэрца гавораць вусны. Добры чалавек з добрага скарбу сэрца выносіць добрае, а благі чалавек з благога скарбу выносіць благое. Кажу-ж вам, што за ўсякае пустое слова, якое скажуць людзі, дадуць яны адказ у дзень суду. Бо паводле слоў сваіх будзеш апраўданы і наводле слоў сваіх будзеш засуджаны. Тады некаторыя з кніжнікаў і фарысэяў сказалі: Вучыцель! хацелася-б нам ад Цябе знак бачыць. Ён жа сказаў ім у адказ: род лукавы й чужаложны шукае знакоў, і знакі ня будуць дадзены яму, апрача знаку Іоны прарока. Бо, як Іона быў у чэраве кіта тры дні і тры ночы, так і Сын Чалавечы будзе ў сэрцы зямлі тры дні і тры ночы. Мужы Ніневійскія ўстануць на суд з родам гэтым і засудзяць яго, бо яны пакаяліся ад навукі Іоны; і вось тут больш, чым Іона. Царыца паўднёвая паўстане на суд з родам гэтым і засудзіць яго, бо яна прыходзіла з краю зямлі паслухаць мудрасьці Салямонавай; і вось тут больш, чым Салямон. Калі нячысты дух выйдзе з чалавека, то блукаецца на бязводзьдзі, шукаючы супакою, і не знаходзіць. Тады кажа: вярнуся ў дом мой, адкуль я выйшаў. I, прыйшоўшы, знаходзіць яго незанятым, вымеценым і прыбраным. Тады йдзе й бярэ з сабою сем другіх духаў, горшых за яго, і, увайшоўшы, жывуць там; і для чалавека таго апошняе бывае горш першага. Так будзе і з гэтым родам благім. Калі-ж Ён яшчэ гаварыў да народу, вось маці Яго і браты Яго стаялі вонках, хочучы гаварыць з Ім. I нехта сказаў Яму: вось маці Твая і браты Тваі стаяць вонках, хочучы гаварыць з Табою. Ён жа сказаў у адказ гаварыўшаму: хто маці Мая? хто браты Маі? I, паказаўшы рукою Сваею на вучняў Сваіх, сказаў: вось маці Мая і браты Мае; бо хто будзе выпаўняць волю Айца Майго, што ў нябёсах, той Мне брат і сястра і маці. У той жа дзень, выйшаўшы з дому, Ісус сеў ля мора. I зыйшлося да Яго множства народу, так што Ён увайшоў у човен і сеў, а ўвесь народ стаяў на беразе. I гаварыў ім многа прыповесьцямі, кажучы: вось выйшаў сейбіт сеяць. I, калі ён сеяў, іншае ўпала пры дарозе; і наляцелі птушкі і паклявалі гэнае. Іншае ўпала на месца камяністае, дзе ня шмат было зямлі; і зараз узыйшло, бо зямля была ня глыбока. Калі-ж узыйшло сонца, павяла і, ня меўшы караня, засохла. Іншае ўпала ў цярніну, і вырасла цярніна і заглушыла гэнае. Іншае ўпала на добрую зямлю і дало плод: адно ў сто разоў, а другое ў шэсьцьдзесят, іншае-ж у трыццаць. Хто мае вушы, каб чуць, няхай чуе! I, прыступіўшыся, вучні сказалі Яму: дзеля чаго гаворыш ім прыповесьцямі? Ён сказаў ім у адказ: дзеля таго, што вам дадзена ведаць тайны царства Нябеснага, а ім ня дадзена. Бо, хто мае, таму дадзена будзе і пабольшае, а хто ня мае, у таго адымецца й тое, што мае. Дзеля таго гавару ім прыповесьцямі, што яны гледзячы ня бачаць і слухаючы ня чуюць і не разумеюць. I збываецца над імі прароцтва Ісаі, якое кажа: слыхам слухаць будзеце і не зразумееце, і вачыма глядзець будзеце і ня ўгледзіце. Бо агрубела сэрца людзёў гэтых, і вушамі з натугаю чуюць і вочы свае заплюшчылі, каб ня ўгледзіць вачыма й не пачуць вушыма і не зразумець сэрцам, ды каб не навярнуліся, каб Я аздаравіў іх. (Ісая 6:9-10) Вашыя-ж шчасьлівыя вочы, што бачаць, і вушы вашыя, што чуюць. Бо запраўды кажу вам, што многія прарокі і праведнікі хацелі бачыць, што вы бачыце, і ня бачылі, і чуць, што вы чуеце, і ня чулі. Вы-ж выслухайце значэньне прыповесьці пра сейбіта. Да ўсякага, хто слухае слова аб царстве і не разумее, прыходзіць благі і крадзе пасеянае ў сэрцы яго; вось каго азначае насеянае пры дарозе. А пасеянае на камяністых мясцох азначае таго, хто чуе слова і зараз жа з радасьцяй прыймае яго; але ня мае ў сабе караня і нясталы: калі надыходзіць бяда ці перасьледаваньне слова, зараз адступаецца. А пасеянае ў цярніне азначае таго, хто чуе слова, але клопаты веку гэтага і павабнасьць багацьця заглушаюць слова, і стаецца яно бясплодным. Пасеянае-ж на добрай зямлі азначае таго, хто чуе слова і разумее: гэткі дасьць плод, — і адзін дае сто, іншы шэсьцьдзесят, а іншы трыццаць. Другую прыповесьць даў Ён ім, кажучы: царства Нябеснае падобнае да чалавека, што пасеяў добрае семя на полі сваім. Калі-ж людзі спалі, прыйшоў вораг яго і пасеяў між пшаніцаю кукалю і пайшоў. Калі-ж збажына ўзыйшла і дала плод, тады паказаўся кукаль. Прыйшоўшы-ж слугі гаспадара дому сказалі яму: пане, хіба благое насеньне сеяў ты на полі тваім? скуль у ім кукаль? Ён жа сказаў ім: вораг зрабіў гэтае. А слугі сказалі яму: хочаш, мы пойдзем выпалаць яго? Але ён сказаў: не; каб, выбіраючы кукаль, вы не павырывалі разам і пшаніцы. Пакіньце расьці разам тое і другое да жніва; і ў час жніва я скажу жанцам: зьбярэце перш кукаль і зьвяжэце яго ў пучкі, каб спаліць; а пшаніцу зьбярэце ў гумно маё. Другую прыповесьць даў Ён ім, кажучы: Царства Нябеснае падобна да зярняці гарчычнага, якое чалавек узяў і пасеяў на полі сваім. Яно меншае за ўсякае семя, але, калі вырасьце, бывае больш за ўсе расьліны і становіцца дрэвам, так што прылятаюць птушкі нябесныя і хаваюцца ў вецьці яго. Іншую прыповесьць сказаў Ён ім: Царства Нябеснае падобна да рашчыны, якую жанчына ўзяўшы палажыла ў тры меры мукі, дакуль ня скісла ўсё. Усё гэтае Ісус гаварыў народу прыповесьцямі і бяз прыповесьці не гаварыў ім, каб збылося сказанае праз прарока, каторы кажа: адчыню? ў прыповесьцях вусны Мае; выкажу ўтоенае ад стварэньня сьвету. (Псал. 77:2) Тады Ісус, адпусьціўшы народ, увайшоў у дом. I прыступіліся да Яго вучні Яго і сказалі: растлумач нам прыповесьць аб кукалі на полі. Ён жа сказаў ім у адказ: сейбіт добрага насеньня ёсьць Сын Чалавечы. Поле ёсьць сьвет, добрае насеньне — гэта сыны царства, а кукаль — сыны благога; вораг, што пасеяў іх, ёсьць злы дух; жніво ёсьць сканчэньне сьвету, а жанцы — Ангелы. Вось жа, як зьбіраюць кукаль, агнём паляць; так будзе пры сканчэньні сьвету гэтага. Пашле Сын Чалавечы Ангелаў сваіх, і зьбяруць з царства яго ўсё, што спакушае, і ўсіх, хто робіць беззаконьне. I ўкінуць іх у печ вагністую: там будзе плач і скрыгатаньне зубоў. Тады праведнікі зазьяюць, як сонца, у царстве Айца іх. Хто мае вушы чуць, няхай чуе. Яшчэ падобна царства Нябеснае да скарбу, схаванага ў полі, які знайшоўшы чалавек прытаіў і ў радасьці ад гэтага йдзе і прадае ўсё, што мае, і купляе гэнае поле. Яшчэ падобна царства Нябеснае да купца, які шукае добрых пэрлаў і, знайшоўшы адну дарагую пэрлу, пайшоў і прадаў усё, што меў, і купіў яе. Яшчэ падобна царства Нябеснае да неваду, закіненага ў мора, што набірае ўсякага роду рыбы; калі ён напоўніўся, яго выцягнулі на бераг і, сеўшы, добрае сабралі ў судзіны, а благое выкінулі вон. Так будзе пры сканчэньпі сьвету: зыйдуць Ангелы і выдзеляць благіх спасярод праведных і ўкінуць іх у печ вагністую; там будзе плач і скрыгатаньне зубоў. I спытаўся ў іх Ісус: ці зразумелі вы ўсё гэтае? Яны кажуць: так, Госпадзе! Ён жа сказаў ім: вось чаму ўсякі кніжнік, навучаны аб царстве Нябесным, падобны да гаспадара, што выносіць з скарбніцы сваёй новае і старое. I сталася, калі скончыў Ісус прыповесьці гэтыя, пайшоў адтуль і, прыйшоўшы на бацькаўшчыну сваю, вучыў іх у школе іх, так што яны дзівіліся і гаварылі: скуль у Яго гэткая мудрасьць і моц? Ці ня цесьляў Ён сын? Ці не Ягоная маці завецца Марыя і браты Ягоныя Якаў і Іосій і Сымон і Юда? I сёстры Ягоныя ці-ж ня ўсе між намі? Скуль жа ў Яго ўсё гэтае? I спакушаліся дзеля Яго. Ісус жа сказаў ім: ня бывае прарока без пашаны, хіба толькі на бацькаўшчыне яго і ў доме ягоным. I ня ўчыніў там многіх цудаў дзеля няверыя іх. У той час Ірад тэтрарх пачуў чуткі пра Ісуса і сказаў слугам сваім: гэта Іоан Хрысьціцель; ён уваскрос з мёртвых, і дзеля гэтага цуды дзеюцца праз яго. Бо Ірад, захапіўшы Іоана, зьвязаў яго і пасадзіў у вязьніцу за Ірадзіяду, жонку Філіпа, брата свайго. Бо Іоан казаў яму: ня гожа табе мець яе. I хацеў забіць яго, але баяўся народу: бо яго мелі за прарока. У дзень жа нарадзін Ірада дачка Ірадзіяды скакала пасярод іх і дагадзіла Іраду. Дзеля гэтага ён пакляўся ёй даць, чаго-б ні папрасіла. Яна-ж, падвучаная маткай сваёй, сказала: дай мне тут на талерцы галаву Іоана Хрысьціцеля. I засумаваў цар, але з увагі на прысягу і на супачываўшых побач з ім сказаў даць. I паслаў адсячы галаву Іоану ў вязьніцы. І прынесьлі галаву яго на талерцы і далі дзяўчыне, а яна занесла матцы сваёй. Вучні-ж яго, прыйшоўшы, узялі цела яго й пахавалі яго; і пайшлі паведаміць Ісуса. I, пачуўшы, Ісус паплыў стуль на чаўне ў пустыннае месца адзін; і народ, пачуўшы тое, пайшоў за Ім з местаў пехатою. I, выйшаўшы, Ісус угледзіў множства людзей і пашкадаваў іх і аздаравіў нядужых. Калі-ж настаў вечар, прыступіліся да Яго вучні Ягоныя і сказалі: пустыня тутака, дый час ужо позны; пусьці народ, каб яны пайшлі ў сёлы і купілі сабе ежы. Але Ісус сказаў ім: ня трэба ім ісьці: вы дайце ім есьці. Яны-ж кажуць Яму: у нас тут толькі пяць хлябоў і дзьве рыбы. Ён сказаў: прынясеце іх Мне сюды. I сказаў народу супачыць на траве і, узяўшы пяць, хлябоў і дзьве рыбы, глянуў на неба, пабагаславіў і, паламаўшы, даў хлеб вучням, а вучні народу. I елі ўсе і насыціліся; і назьбіралі астаткаў дванаццаць карабоў поўных. А еўшых было каля пяці тысячаў душ, апрача жанчын і дзяцей. I тады-ж загадаў Ісус вучням Сваім увайсьці ў човен і плысьці перш за Яго на другі бок, пакуль Ён адпусьціць народ. I, адпусьціўшы народ, Ён узыйшоў на гару памаліцца насамоце; і ўвечары астаўся там Адзін. А човен ужо быў пасярэдзіне мора, і яго кідалі хвалі, бо вецер быў праціўны. У чацьвёртую-ж старожу ночы пайшоў да іх Ісус, ідучы па моры. I вучні, угледзіўшы Яго, ідучы па моры, спалохаліся і гаварылі: гэта здань. I ад страху закрычэлі. Але Ісус ураз загаварыў з імі і сказаў: бадрыцеся; гэта Я; ня бойцеся. Пётр сказаў Яму ў адказ: Госпадзе! Калі гэта Ты, скажы мне йсьці да Цябе па вадзе. Ён жа сказаў: ідзі. I, выйшаўшы з чаўна, Пётр пайшоў па вадзе, каб падыйсьці да Ісуса. Але, бачачы моцны вецер, спужаўся і, пачаўшы тануць, закрычэў: Госпадзе, спасі мяне! Ісус ураз жа працягнуў руку, падтрымаў яго і кажа яму: малаверны! Чаму ты сумляваўся? I, калі ўвайшлі яны ў човен, вецер заціх. А быўшыя ў чаўне падыйшлі, пакланіліся Яму і сказалі: запраўды, Ты Сын Божы! I, пераплыўшы, прыйшлі ў зямлю Генісарэцкую. I людзі тамтэйшыя, пазнаўшы Яго, паслалі ў-ва ўсю ваколіцу тую і прынесьлі да Яго ўсіх хворых. I прасілі Яго, каб толькі дакрануцца да краю вопраткі Яго; і, каторыя дакрануліся, паздаравелі. Тады прыходзяць да Ісуса Ерузалімскія кніжнікі й фарысэі ды кажуць: Чаму вучні Тваі ня пілнуюцца пераказанага ад старэйшых? Бо ня ўмываюць рук сваіх, калі ядуць хлеб. Ён жа сказаў ім у адказ: чаму і вы ня пілнуецеся прыказаньня Божага дзеля пераказу вашага? Бо Бог загадаў: шануй бацьку твайго і матку; і — хто зьняважае бацьку ці матку, няхай сьмерцяй памрэ. (Вых. 20:12; 21:16) А вы кажаце: калі хто скажа бацьку або матцы: дар, які-б ні быў ад мяне, будзе табе ў карысьць, той можа й не шанаваць бацьку або матку сваю. I адкінулі вы прыказаньне Божае дзеля пераказу вашага. Крывадушныя! Добра прарочыў аб вас Ісая, кажучы: Людзі гэныя блізкія да Мяне вуснамі сваімі і шануюць Мяне языком; сэрца-ж іх далёка ад Мяне. Але дарэмна пакланяюцца Мне, навучаючы навук і запаведзяў чалавечых. (Ісая 29:13) I, прыклікаўшы народ, сказаў ім: слухайце і разумейце: Ня тое, што ўваходзіць у вусны, апаганівае чалавека; але тое, што выходзіць із вуснаў, тое апаганівае чалавека. Тады вучні Яго, прыступіўшыся, сказалі Яму: ці ведаеш, што фарысэі, пачуўшы слова гэтае, згоршыліся? Ён жа сказаў у адказ: усякая расьліна, якую насадзіў не Ацец Мой Нябесны, будзе выкаранена. Пакіньце іх; яны сьляпыя правадыры сьляпых; а калі сьляпы вядзе сьляпога, то абодва ўваляцца ў яму. Пётр жа, адказваючы, сказаў Яму: растлумач нам прыповесьць гэту. Ісус сказаў: няўжо-ж і вы яшчэ не разумееце? Ці-ж яшчэ не разумееце, што ўсё, уваходзячы ў вусны, праходзіць у жывот і выкідаецца вон? А выходзячае з вуснаў — з сэрца выходзіць; гэта апаганівае чалавека: бо з сэрца выходзяць благія думкі, забойствы, чужаложства, блуд, кражы, фальшывае сьведчаньне, ганьбаваньне: гэта апаганівае чалавека. А есьці непамытымі рукамі — гэта не апаганівае чалавека. I, выйшаўшы адтуль, Ісус пайшоў у землі Тырскія і Сыдонскія. I вось жанчына хананэйская, выйшаўшы з тых ваколіц, крычэла Яму, кажучы: зьмілуйся нада мною, Госпадзе, сын Давідаў! дачку маю цяжка мучыць нячысты! Але Ён не адказаваў ёй ні слова. I вучні Яго, прыступіўшыся, прасілі Яго: адпусьці яе, бо яна крычыць за намі. Ён жа сказаў у адказ: Я пасланы толькі да гінучых авец дому Ізраілявага. А яна, прыйшоўшы, кланялася Яму і гаварыла: Госпадзе! памажы мне. Ён жа сказаў у адказ: ня добра ўзяць хлеб ад дзяцей і кінуць сабакам. Яна сказала: так, Госпадзе! Але й сабакі ядуць крошкі, якія падаюць з стала гаспадароў іх. Тады Ісус сказаў ёй у адказ: о, жанчына! вялікая вера твая; няхай станецца табе, як жадаеш. I паздаравела дачка яе ў тую гадзіну. Перайшоўшы адтуль, прыйшоў Ісус да мора Галілейскага і, узыйшоўшы на гару, сеў там. I прыступілася да Яго множства народу, маючы з сабою кульгавых, сьляпых, нямых, калек і многа іншых, і пакідалі іх да ног Ісусавых; і Ён аздараўляў іх. Дык народ дзіваваўся, бачучы нямых гаворачы, калекіх здаровымі, кульгавых ходзячы і сьляпых відзячы, і славіў Бога Ізраілявага. Ісус жа, прыклікаўшы вучняў сваіх, сказаў ім: шкада Мне людзей, што ўжо тры дні знаходзяцца пры Мне, і нечага ім есьці; адпусьціць жа іх ня еўшымі не хачу, каб не аслабелі ў дарозе. I кажуць Яму вучні Яго: скуль нам у пустыні ўзяць гэтулькі хлеба, каб накарміць такую грамаду? Кажа ім Ісус: колькі ў вас хлябоў? Яны-ж сказалі: сем і крыху рыбак. Тады сказаў народу супачыць на зямлі. I, узяўшы сем хлябоў і рыбы ды аддаўшы хвалу, паламаў і даў вучням Сваім, а вучні народу. I елі ўсе і наеліся; і набралі астаткаў сем карабоў поўных. А еўшых было чатыры тысячы душ, апрача жанчын і дзяцей. I, адпусьціўшы народ, і Ён увайшоў у човен і прыбыў у межы Магдальскія. I прыступіліся фарысэі і садукеі і, спакушаючы Яго, прасілі паказаць ім знак з неба, Ён жа сказаў ім у адказ: увечары вы кажаце: будзе пагода, бо неба чырвана. А ўраньні: сяньня непагадзь, бо неба пахмурнае. Крывадушныя! аблічча неба распазнаць умееце, а знакоў часу ня можаце? Род нягодны й чужаложны знакоў шукае, і знакі ня будуць дадзены яму, апрача знаку Іоны прарока. I, пакінуўшы іх, адыйшоў. Перабраўшыся на той бок, вучні Яго забыліся ўзяць хлеба. Ісус сказаў ім: глядзеце, сьцеражыцеся кісьлі фарысэйскай і садукейскай. Яны-ж разважалі ў сабе і гаварылі: бо хлябоў мы не ўзялі. Ведаючы-ж тое, Ісус сказаў ім: чаму разважаеце ў сабе, малаверныя: бо хлябоў не ўзялі? Ці яшчэ не разумееце і ня помніце аб пяцёх хлябох на пяць тысячаў душ? і колькі карабоў вы набралі? Ані аб сямёх хлябох на чатыры тысячы, і колькі карабоў вы набралі? Як не разумееце, што не аб хлебе сказаў Я вам: сьцеражыцеся кісьлі фарысэйскай і садукейскай? Тады яны зразумелі, што Ён гаварыў ім сьцерагчыся ня кісьлі хлебнае, але навукі фарысэйскае і судукейскае. Прыйшоўшы-ж у землі Кесарыі Філіпавай, Ісус пытаўся ў вучняў Сваіх: за каго людзі лічаць Мяне, Сына Чалавечага? Яны сказалі: адны за Іоана Хрысьціцеля, другія за Ільлю, а іншыя за Ерамію, ці за аднаго з прарокаў. Ён кажа ім: а вы за каго Мяне ўважаеце? Сымон жа Пётр адказваючы сказаў: Ты Хрыстос, Сын Бога Жывога. Тады Ісус сказаў яму ў адказ: шчасьлівы ты, Сымон, сын Іонін; бо ня цела і кроў адкрылі табе гэтае, але Ацец Мой, што ў Нябёсах. I Я кажу табе: ты — скала, і на гэтай скале Я збудую Царкву Маю?, і вароты пякельныя не перамогуць яе. I дам табе ключы Царства Нябеснага; і што зьвяжаш на зямлі, тое будзе зьвязана на небе; і што разьвяжаш на зямлі, тое будзе разьвязана на небе. Тады загадаў Ісус вучням Сваім, каб нікому не казалі, што Ён ёсьць Ісус Хрыстос. 3 таго часу Ісус пачаў адкрываць вучням Сваім, што Ён мусіць ісьці ў Ерузалім і шмат перацярпець ад старэйшын ды архірэяў і кніжнікаў, ды быць забітым і на трэці дзень уваскрэснуць. I, узяўшы Яго, Пётр пачаў карыць Яго: пашкадуй Сябе, Госпадзе! Няхай ня станецца гэтага з Табою! Ён жа, зьвярнуўшыся, сказаў Пятру: адыйдзі ад Мяне, шатан! ты Мне спакуса; бо думаеш не аб тым, што Божае, але што чалавечае. Тады Ісус сказаў вучням Сваім: калі хто хоча ісьці за Мною, адракіся ад сябе і вазьмі крыж свой і сьледуй за Мною. Бо хто хоча душу сваю ўсьцерагчы, той згубіць яе, а хто згубіць душу сваю дзеля Мяне, той знойдзе яе. Якая-ж бо карысьць чалавеку, калі ён здабудзе ўвесь сьвет, а душы сваёй пашкодзіць? Дый які выкуп дасьць чалавек за душу сваю? Бо прыйдзе Сын Чалавечы ў славе Айца Свайго з Ангеламі Сваімі; і тады аддасьць кожнаму водле дзеяньняў яго. Запраўды кажу вам: ёсьць некаторыя з стаячых тут, якія не спазнаюць сьмерці, пакуль ня ўбачаць Сына Чалавечага, як прыйдзе ў царстве Сваім. А цераз шэсьць дзён бярэць Ісус Пятра, Якава і Іоана, брата яго, і вядзе іх на гару высокую адных. I перамяніўся перад імі: і зазьяла аблічча Яго, як сонца, адзежа-ж Яго сталася белая, як сьвятло. I вось зьявіліся ім Майсей і Ільля, размаўляючы з Ім. I, азваўшыся, Пётр сказаў Ісусу: Госпадзе! добра нам тут быць; калі хочаш, зробім тут тры палаткі: Табе адну, і Майсею адну, і адну Ільлі. Калі-ж ён яшчэ гаварыў гэтае, сьветлая хмара ацяніла іх; і вось голас із хмары гаворачы: Гэты ёсьць Сын Мой Улюблены, якому спагадаю; Яго слухайце. I, пачуўшы, вучні ўпалі на аблічча сваё і дужа перапужаліся. Але Ісус, падыйшоўшы, дакрануўся да іх і сказаў: устаньце і ня бойцеся! Падняўшы-ж вочы свае, яны нікога ня ўгледзелі апрача аднаго Ісуса. I, калі зыходзілі яны з гары, Ісус загадаў ім, кажучы: н ікому не кажыце пра гэтае відзеньне, дакуль Сын Чалавечы не ўваскрэсьне з мёртвых. I спыталіся ў Яго вучні Яго: як жа кніжнікі кажуць, што Ільля мусіць прыйсьці раней? Ісус сказаў ім у адказ: Ільля прыйдзе раней і падгатуе ўсё. Я-ж кажу вам, што Ільля ўжо прыйшоў, ды не пазналі яго, а ўчынілі проці яго, што хацелі; так і Сын Чалавечы пацерпіць ад іх. Тады вучні зразумелі, што Ён гаварыў ім пра Іоана Хрысьціцеля. Калі-ж яны прыйшлі да народу, то падыйшоў да Яго чалавек і, сукланіўшы перад ім калені, сказаў: Госпадзе! зьлітуйся над сынам маім, які ў маладзік шалее і цяжка мучыцца; бо часта кідаецца ў вагонь і часта ў ваду. Я прыводзіў яго да вучняў Тваіх, і яны не маглі аздаравіць яго. Ісус жа, адказваючы, сказаў: о род, няверны і распусны! дакуль буду з вамі? дакуль буду цярпець вас? прывядзіце яго да Мяне сюды. I крыкнуў на яго Ісус; і шатан выйшаў з яго; і юнак паздаравеў у тую-ж гадзіну. Тады вучні, прыступіўшыся да Ісуса насамоце, сказалі: чаму мы не маглі выгнаць яго? Ісус жа сказаў ім: праз няверу вашую: бо запраўды кажу вам: калі вы будзеце мець веру, як гарчычнае зерне, і скажаце гарэ гэтай: перайдзі адгэтуль туды, дык яна пяройдзе; і нішто ня будзе немагчыма для вас. Гэты-ж род выганяецца толькі малітваю і постам. У час быцьця іх у Галілеі Ісус сказаў ім: Сын Чалавечы выданы будзе ў рукі чалавечыя; і заб’юць Яго, і на трэці дзень уваскрэсьне. I яны дужа засмуціліся. Калі-ж прыйшлі яны ў Капэрнаум, то падыйшлі да Пятра зьбіральнікі даніны і сказалі: Ці ня дасьць складчыны ваш Вучыцель? Ён кажа: так. I, калі увайшоў у дом, то Ісус папярэдзіў яго, кажучы: як табе здаецца, Сымон? цары зямныя з каго бяруць даніну ці падаткі? ці з сваіх сыноў, ці з чужых? Пётр кажа Яму: з чужых. Ісус сказаў яму: значыць, сыны вольныя; але, каб нам не спакусіць іх, пайдзі на мора, кінь вуду і першую рыбу, якая пападзецца, вазьмі; і, расчыніўшы рот, знойдзеш стацір; вазьмі яго і аддай ім за Мяне і за сябе. У той час вучні прыступіліся да Ісуса, кажучы: хто большы ў царстве нябесным? Ісус, прыклікаўшы дзіцятка, паставіў яго пасярод іх і сказаў: Запраўды кажу вам: калі не навернецеся і ня будзеце, як дзеці, ня ўвойдзеце ў Царства Нябеснае. Дык вось, хто ўмаліцца, як гэтае дзіцятка, той і большы ў Царстве Нябесным. I хто прыйме адно гэткае дзіцятка ў імя Маё, той Мяне прыймае. А хто спакусіць аднаго з малых гэтых, веруючых у Мяне, таму лепей было-б, калі-б павесілі Яму млынавы камень на шыю і ўтапілі яго ў глыбіні марской. Гора сьвету ад спакусаў: бо спакусы мусяць прыйсьці; але гора таму чалавеку, праз якога спакуса прыходзіць. Калі-ж рука твая ці нага твая спакушае цябе, адсякі іх і кінь ад сябе: ляпей табе ўвайсьці ў жыцьцё бяз рукі ці без нагі, чым з дзьвема рукамі і з дзьвема нагамі быць укіненым у вагонь вечны. I калі вока тваё спакушае цябе, вырві яго і кінь ад сябе: ляпей табе аднавокім увайсьці ў жыцьцё, чымся з дзьвема вачыма быць укіненым у геенну вогненую. Глядзіце, не пагарджайце ні адным з малых гэтых, бо кажу вам, што Ангелы іх на небе заўсёды бачаць аблічча Айца Майго нябеснага. Бо Сын Чалавечы прыйшоў спасаць загінуўшае. Як вам здаецца? Калі-б у каго было сто авец, і адна з іх заблудзілася, то ці не пакіне ён дзевяцьдзесят дзевяць у гарах і ці ня пойдзе шукаць заблудзіўшуюся? I, калі станецца, што знойдзе яе, то запраўды кажу вам: ён цешыцца з яе балей, чымся з дзевяцьдзесяцёх дзевяцёх няблудзіўшых. Гэтак няма волі Айца вашага Нябеснага, каб загінуў адзін з малых гэтых. Калі-ж саграшыць проці цябе брат твой, пайдзі й дакары яго між табою і ім адным; калі паслухаецца цябе, то ты здабыў брата твайго. Калі-ж не паслухаецца, вазьмі з сабою яшчэ аднаго ці двох, каб вуснамі двох ці трох сьведак змацавалася ўсякае слова. Калі-ж не паслухаецца, скажы царкве, а калі і царквы не паслухаецца, то няхай будзе ён табе, як паганін і мытнік. Запраўды кажу вам: што вы зьвяжаце на зямлі, тое будзе зьвязана на небе, і што разьвяжаце на зямлі, тое будзе разьвязана на небе. Запраўды таксама кажу вам, што, калі-б двое з вас на зямлі згодна аб кожную рэч прасілі, дык станецца ім ад Айца Майго, што ў Нябёсах. Бо, дзе двое ці трое зыйшліся ў імя Маё, там Я сярод іх. Тады Пётр прыступіўся да Яго і сказаў: Госпадзе! колькі разоў дароўваць брату майму, калі ён саграшыць супраць мяне? Да сямёх разоў? Ісус кажа яму: не кажу табе: да сямёх, але да сямёх разоў па семдзесят. Вось чаму Царства Нябеснае падобна да цара, які захацеў разрахавацца з слугамі сваімі. Калі пачаў ён рахавацца, прывялі да яго аднаго, што вінен быў яму дзесяць тысячаў талентаў. А як ня меў чым заплаціць, то валадар яго загадаў прадаць яго, і жонку, і дзяцей, і ўсё, што ён меў, і заплаціць. Тады слуга той паваліўся і маліў яго, кажучы: валадару! пацярпі мне, і ўсё табе заплачу. Валадар, зьлітаваўшыся над гэным слугою, пусьціў яго і дараваў яму доўг. Слуга-ж гэны, выйшаўшы, знайшоў аднаго з сяброў сваіх, які вінен быў яму сто дынараў, і, схапіўшы яго, душыў, кажучы: аддай мне, што вінен. Тады сябра яго ўпаў да ног яго ды маліў яго, кажучы: пацярпі мне, і ўсё вярну табе. Але той на захацеў, а пайшоў і пасадзіў яго ў вязьніцу, пакуль не аддасьць доўгу. Сябры яго, бачачы стаўшаеся, вельмі засмуціліся і, прыйшоўшы, расказалі валадару свайму ўсё, што сталася. Тады валадар яго паклікаў яго ды кажа: нягодны нявольніку! Увесь твой доўг я дараваў табе, калі ты папрасіў мяне; ці-ж не належала й табе зьмілавацца над сябрам тваім, як і я зьмілаваўся над табою? I, разгневаўшыся, валадар ягоны аддасьць яго катам, пакуль ня верне яму ўсяго доўгу. Так і Ацец Мой Нябесны зробіць вам, калі кожны з вас ад сэрца свайго не даруе брату свайму праступкаў ягоных. I, сталася, калі Ісус скончыў словы гэтыя, то выйшаў з Галілеі і прыйшоў у межы Юдэйскія на той бок Іордану. За Ім пайшло множства людзёў; і Ён аздаравіў іх там. I прыступіліся да Яго фарысэі і, спакушаючы Яго, казалі Яму: ці за ўсякую віну можна чалавеку развадзіцца з жонкаю сваёю? Ён сказаў ім у адказ: ці ня чыталі вы, што Той, Хто стварыў ад пачатку мужчыну й жанчыну, стварыў іх такімі? (Быт. 1:27) I сказаў: дзеля гэтага пакінець чалавек бацьку й матку і прыстане да жонкі сваёй; і будуць двое адным целам. (Быт. 2:24) Дык яны ўжо ня двое, але адно цела. Вось жа, што Бог злучыў, таго чалавек няхай не разлучае. Яны кажуць Яму: як жа Майсей казаў даваць разводны ліст і развадзіцца з ёю? (Другазак. 24:1 і наст.) Ён кажа ім: Майсей дзеля жорсткасьці сэрца вашага дазволіў вам развадзіцца з жонкамі вашымі, а спачатку ня было гэтак. Але Я кажу вам: хто разьвядзецца з жонкаю не за блудлівасьць і ажэніцца з другою, той блудзіць; і хто ажэніцца з разьведзенаю, блудзіць. Кажуць Яму вучні Яго: калі гэткі абавязак чалавека да жонкі, то лепей не жаніцца. Ён жа сказаў ім: ня ўсе разумеюць словы гэтыя, але каму дадзена. Бо ёсьць скапцы, што з матчынага жывата гэткімі нарадзіліся; і ёсьць скапцы, што выпакладаны людзьмі; і ёсьць скапцы, якія зрабілі самы сябе скапцамі дзеля царства нябеснага. Хто можа паняць, няхай пайме. Тады прыведзены былі да Яго дзеці, каб Ён узлажыў на іх рукі й памаліўся; вучні-ж забаранялі ім. Але Ісус сказаў: пусьціце дзяцей і не перашкаджайце ім прыходзіць да Мяне; бо гэткіх ёсьць Царства Нябеснае. I, узлажыўшы на іх рукі, пайшоў стуль. I вось нехта, падыйшоўшы, сказаў Яму: Настаўнік добры! што зрабіць мне добрага, каб мець жыцьцё вечнае? Ён жа сказаў яму: чаму ты называеш Мяне добрым? Ніхто ня добры, апрача аднаго толькі Бога. Калі-ж хочаш увайсьці ў жыцьцё, выпаўняй прыказаньні. Кажа яму: якія? Ісус жа сказаў: не забівай; ня блудзі; не крадзі; ня сьведчы ілжыва; шануй бацьку і матку; і: любі бліжняга твайго, як самога сябе. (Вых. 20:13—16, 12 Лев. 19:18 Другазак. 5, 17—20:16) Юнак кажа Яму: усё гэтае захаваў я ад юнацтва майго; чаго яшчэ мне нестае? Ісус сказаў яму: калі хочаш быць беззаганным, пайдзі, прадай маемасьць тваю і раздай бедным; і будзеш мець скарб на небе; і прыходзь ды йдзі за Мною. Пачуўшы слова гэтае, юнак адыйшоўся з сумам, бо ў яго было вялікае багацьце. Ісус жа сказаў вучням Сваім: запраўды кажу вам, што трудна багатаму ўвайсьці ў Царства Нябеснае. I яшчэ кажу вам: лягчэй вярблюду прайсьці скрозь іголчына вуха, чымся багатаму ўвайсьці ў царства Божае. Пачуўшы гэтае, вучні Яго дужа дзіваваліся і сказалі: дык хто-ж можа спасьціся? А Ісус, глянуўшы, сказаў ім: у людзей гэтае немагчыма, у Бога-ж усё магчыма. Тады Пётр, адказваючы, сказаў Яму: вось, мы пакінулі ўсё і пайшлі за Табою; што-ж будзе нам? Ісус жа сказаў ім: Запраўды кажу вам, што ў новым жыцьці вы, пасьледаваўшыя за Мною, калі Сын Чалавечы сядзе на пасадзе славы Свае, сядзеце такжа на дванаццацёх пасадах судзіць дванаццаць родаў Ізраілявых. I кожын, хто пакінуў дом, ці братоў, ці сёстраў, ці бацьку, ці матку, ці жонку, ці дзяцей, ці землі дзеля іменьня Майго, атрымае ў сто разоў больш і ўнасьледуе жыцьцё вечнае. Многія-ж першыя будуць апошнімі, і апошнія першымі. Бо Царства Нябеснае падобна да чалавека — гаспадара дому, які выйшаў вельмі рана наняць работнікаў у вінаграднік свой. I, умовіўшыся з работнікамі па дынару за дзень, паслаў іх у вінаграднік свой. Выйшаўшы-ж каля трэцяе гадзіны, ён угледзіў другіх, стоячы на рынку бяз дзела. I сказаў ім: ідзіце і вы ў вінаграднік мой і, што будзе належацца, дам вам. Яны пайшлі. Зноў выйшаўшы каля шостае і дзевятае гадзіны, зрабіў тое-ж. Нарэшце, выйшаўшы каля адзінаццатае гадзіны, ён знайшоў другіх, стоячы без работы, і кажа ім: чаму вы стаіцё тут цэлы дзень бяз дзела? Яны кажуць яму: ніхто нас не наняў. Ён кажа ім: ідзіце й вы ў вінаграднік мой і, што будзе належацца, дастанеце. Калі-ж надыйшоў вечар, кажа гаспадар вінаградніку эканому свайму: пакліч работнікаў і аддай ім плату, пачаўшы з апошніх да першых. I тыя, што прыйшлі каля адзінаццатае гадзіны, дасталі па дынару. Прыйшоўшыя-ж першымі, думалі, што яны дастануць больш, але й яны дасталі па дынару. I, узяўшы, пачалі наракаць на гаспадара дому і казалі: Гэтыя апошнія рабілі адну гадзіну, і ты зраўняў іх з намі, перанёсшымі цяжар дня і сьпеку. Ён жа ў адказ сказаў аднаму з іх: сябра! я ня крыўджу цябе; ці-ж не за дынар ты ўмовіўся са мною? Вазьмі сваё і пайдзі; я-ж хачу даць гэтаму апошняму тое-ж, што і табе. Ці-ж я ня волен у сваім рабіць, што хачу? Ці вока тваё злоснае, што я добры? Гэтак будуць апошнія першымі, і першыя апошнімі; бо многа закліканых, але мала выбраных. I, уваходзячы ў Ерузалім, Ісус дарогаю адклікаў дванаццаць вучняў асобна і сказаў ім: Вось мы ўваходзім у Ерузалім, і Сын Чалавечы выданы будзе архірэям і кніжнікам, і засудзяць Яго на сьмерць; і выдадуць Яго паганам на зьдзек і біцьцё і ўкрыжаваньне; і на трэці дзень уваскрэсьне. Тады прыступілася да Яго маці сыноў Завядзеявых з сынамі сваімі, кланяючыся і нечага просячы ў Яго. Ён жа сказаў ёй: чаго ты хочаш? Яна кажа Яму: скажы, каб гэтыя два сыны маі селі ў Цябе адзін з правага боку, а другі з левага ў царстве Тваім. Ісус сказаў у адказ: ня ведаеце, чаго просіце. Ці можаце піць чару, якую Я буду піць, ці хрысьціцца хрышчэньнем, якім Я хрышчуся? Яны кажуць Яму: можам. I кажа ім: чару Маю будзеце піць і хрышчэньнем, якім Я хрышчуся, будзеце хрысьціцца, але сесьці ў Мяне з правага боку і з левага не магу даць вам, але каму прыгатавана Айцом Маім. Пачуўшы гэтае, дзесяць вучняў абурыліся на двох братоў, Ісус жа, паклікаўшы іх, сказаў: вы ведаеце, што князі народаў валадаюць імі і вяльможы пануюць над імі; але між вамі няхай ня будзе гэтак; а хто хоча між вамі быць большым, няхай будзе вам слугою; і хто хоча між вамі быць першым, няхай будзе вам слугою, бо Сын Чалавечы не дзеля таго прыйшоў, каб Яму служылі, але каб паслужыць і аддаць душу Сваю дзеля выкупу многіх. I, калі выходзілі яны з Ерыхону, за Ім сьледам ішло множства народу. I вось, два сьляпыя, сядзеўшыя ля дарогі, пачуўшы, што Ісус ідзе міма, пачалі крычэць: зьмілуйся над намі, Госпадзе, сыне Давідаў! Народ жа крычэў на іх, каб маўчалі; але яны яшчэ мацней сталі крычэць: зьмілуйся над намі, Госпадзе, сыне Давідаў! Ісус, супыніўшыся, прыклікаў іх і сказаў: чаго вы хочаце ад Мяне? Яны кажуць Яму: Госпадзе! каб адчыніліся вочы нашыя. Ісус жа, зьлітаваўшыся, дакрануўся да вачэй іх; і ўраз-жа сталі бачыць вочы іх, і яны пайшлі за Ім. І, калі падыходзілі да Ерузаліму і прыйшлі да Віффагіі ля гары Аліўнай, тады Ісус паслаў двох вучняў, сказаўшы ім: ідзеце ў сяло, якое проста перад вамі, і зараз жа знойдзеце асьліцу прывязаную і асьлятка з ёю; адвязаўшы, прывядзеце да Мяне. I калі-б хто сказаў вам нешта, адказвайце, што яны патрэбны Госпаду: і зараз пашле іх. I ўсё гэтае сталася, каб збылося сказанае праз прарока, які кажа: Скажэце дачцэ Сыонавай: вось Цар твой ідзе да цябе ціхі, седзячы на асьліцы і асьляці, сыне пад’ярэмнай. (Ісая 62:11 Захар. 9:9) Вучні пайшлі і зрабілі так, як загадаў ім Ісус. Прывялі асьліцу і асьлятка і ўзлажылі на іх адзежы свае, і Ён сеў паверх іх. Множства-ж народу пасьцілалі свае адзежыны на дарозе, а другія рэзалі галіны з дрэваў і пасьцілалі на дарозе. А народ наперадзе і за Ім ідучы клікаў: осанна сыну Давідаваму! Багаслаўлен ідучы ў імя Гасподняе! Осанна ў вышніх! I, калі ўвайшоў Ён у Ерузалім, усё места прыйшло ў рух ды гаварыла: хто гэта? Народужа гаварыў: гэта Ісус, прарок з Назарэту Галілейскага. I ўвайшоў Ісус у сьвятыню Божую, і выгнаў усіх прадаючых і купляючых у сьвятыні, і абярнуў сталы мяняльнікаў і ўслоны прадаўцоў галубоў. I казаў ім: напісана: дом Мой домам малітвы назьвецца, а вы зрабілі яго прытонам для разбойнікаў. (Ісая 56:7 Ерам. 7:11) I падыйшлі да Яго ў сьвятыні сьляпыя й кульгавыя, і Ён аздаравіў іх. Архірэі-ж і кніжнікі, бачачы цуды, якія Ён учыніў, і дзяцей, клікаючых у сьвятыні і гаворачых: Осанна сыну Давідаваму! — абурыліся і сказалі Яму: ці чуеш, што яны кажуць? Ісус жа кажа ім: Так! ці-ж вы ніколі ня чыталі: з вуснаў дзетак і сасункоў Ты ўчыніў хвалу? (Псал. 8:3) I, пакінуўшы іх, выйшаў з места да Віфаніі і правеў там ноч. А нараніцы, варочаючыся да места, захацеў есьці. I, угледзіўшы пры дарозе смакоўніцу, падыйшоў да яе і, нічога не знайшоўшы на ёй, апрача аднаго лісьця, кажа да яе: няхай жа ня будзе на табе ўперад плоду давеку. I смакоўніца ўраз жа засохла. Угледзіўшы гэтае, вучні дзіваваліся і гаварылі: як гэта той-жа час засохла смакоўніца? Ісус жа, адказваючы, сказаў ім: Запраўды кажу вам: калі-б вы мелі веру і не сумляваліся, ня толькі зробіце тое, што з смакоўніцаю, але калі і гарэ гэтай скажаце: узьніміся і кінься ў мора, — станецца. I ўсё, чаго будзеце прасіць у малітве з вераю, дастанеце. I, калі прыйшоў Ён у сьвятыню і навучаў, прыступіліся да Яго архірэі і старэйшыя з народу і сказалі: якою ўладаю Ты гэтае чыніш? I хто Табе даў гэткую ўладу? Ісус сказаў ім у адказ: спытаюся і Я ў вас адно: калі аб гэтым скажаце Мне, то й Я вам скажу, якою ўладаю гэнае чыню. Хрышчэньне Іоанавае скуль было? з неба, ці ад людзёў? Яны-ж разважалі між сабою: калі скажам: з неба, то Ён скажа нам: чаму-ж вы не паверылі яму? А калі сказаць: ад людзёў, — баімося народу; бо ўсе лічаць Іоана за прарока. I, адказваючы, сказалі Ісусу: ня ведаем. I Ён сказаў ім: і Я вам не скажу, якою ўладаю гэтае роблю. А як вам здаецца? У аднаго чалавека былі два сыны; і ён, падыйшоўшы да першага, сказаў: сын, пайдзі сяньня рабіць у вінаградніку маім. Але той сказаў у адказ: не хачу; а пасьля, пакаяўшыся, пайшоў. I, падыйшоўшы да другога, ён сказаў тое-ж. Гэты сказаў у адказ: іду, гаспадар; —і не пайшоў. Каторы з двох выпаўніў волю айца? Кажуць Яму: першы. Ісус кажа ім: запраўды кажу вам, што мытнікі і блудніцы ідуць у царства Божае наперадзе вас. Бо прыйшоў да вас Іоан шляхам праўды; і вы не паверылі ям, у, а мытнікі і блудніцы паверылі яму; вы-ж, і бачыўшы гэтае, не пакаяліся пасьля, каб паверыць яму. Выслухайце другую прыновесьць: быў нейкі гаспадар дому, каторы насадзіў вінаграднік, агарадзіў яго агарожаю, выкапаў у ім сажалку, пабудаваў вежу і, аддаўшы яго вінаградарам, адыйшоў. Калі-ж наблізіўся час пладоў, ён паслаў сваіх слуг да вінаградараў — узяць свае плады. Вінаградары, схапіўшы слуг яго, аднаго зьбілі, другога, забілі, а іншага пабілі каменьмі. Зноў паслаў ён другіх слуг, больш чым раней; і з імі зрабілі таксама. Уканцы паслаў ён да іх свайго сына, кажучы: пасаромяцца сына майго. Але вінаградары, угледзіўшы сына, сказалі адзін аднаму: гэта наступнік; пойдзем, заб’ем яго і заўладаем спадчынаю ягонай. I, схапіўшы яго, вывелі вон з вінаградніку і забілі. Калі-ж прыйдзе гаспадар вінаградніку, што зробіць ён з гэтымі вінаградарамі? Кажуць Яму: злыдняў гэтых аддасьць ліхой сьмерці, а вінаграднік дасьць другім вінаградарам, каторыя будуць аддаваць яму плады ў свой час. Ісус кажа ім: няўжо-ж вы ніколі ня чыталі ў Пісаньні: камень, які адкінулі будаўнічыя, той самы стаўся галавою вугла; гэта сталася ад Госпада, і ў вачох нашых дзіва. (Псал 117:22-23) Дзеля гэтага кажу вам, што адымецца ў вас Царства Божае і дадзена будзе народу, які творыць плады яго. I той, хто ўпадзе на гэты камень, разаб’ецца; а на каго ён упадзе, таго раздавіць. I, пачуўшы прыповесьці Яго, архірэі і фарысэі зразумелі, што гаворыць аб іх. I стараліся спаймаць Яго; але ўбаяліся народу, бо Яго лічылі за прарока. Ісус, адказваючы далей, казаў прыповесьцямі: Царства Нябеснае падобна да чалавека цара, каторы справіў вясельле для сына свайго. I паслаў слуг сваіх клікаць запрошаных на вясельле; і не хацелі прыйсьці. Зноў паслаў другіх слуг, сказаўшы: скажэце запрошаным: вось я прыгатаваў абед мой, валы мае і, што ўкормлена, зарэзаны, ды ўсё гатова; прыходзьце на вясельле. Але яны, не зважаючы на тое, пайшлі — хто на поле сваё, а хто да свайго гандлю. Другія-ж, схапіўшы слуг яго, назьдзекаваліся і забілі іх. Пачуўшы аб гэтым, цар узлаваўся і паслаў войскі свае вынішчыць забойцаў гэных і спаліць места іхняе. Тады кажа ён слугам сваім: вясельле гатова; але закліканыя ня былі дастойны. Дык пайдзеце на росстані і ўсіх, каго сустрэнеце, клічце на вясельле. I слугі тыя, выйшаўшы на дарогі, сабралі ўсіх, каго толькі знайшлі: і благіх, і добрых; і на вясельлі было поўна гасьцей. Цар, увайшоўшы паглядзець банкетуючых, убачыў там чалавека, адзетага не ў вясельную вопратку, і кажа яму: дружа, як ты ўвайшоў сюды не ў вясельнай вопратцы? Той жа маўчаў. Тады сказаў цар слугам: зьвяжэце яму рукі й ногі, вазьмеце яго і ўкіньце ў цемру вонкавую; там будзе плач і скрыгот зубоў, Бо многа запрошаных, але мала выбраных. Тады фарысэі пайшлі і радзіліся, як бы ўлавіць Яго на словах. I пасылаюць да Яго вучняў сваіх з ірадзіянамі, кажучы: Вучыцель! мы ведаем, што Ты справядлівы і аб шляху Божым справядліва навучаеш, дый ня дбаеш ні аб кога, бо не глядзіш ні на якое аблічча. Дык скажы-ж нам: як Табе здаецца? Ці гожа даваць падатак цару, ці не? Але Ісус, бачучы злосную хітрасьць іх, сказаў: што спакушаеце Мяне, крывадушныя? Пакажэце Мне манэту, якою плоціцца падатак. Яны прынесьлі Яму дынар. I кажа ім: чыё гэта выабражэньне і надпіс? Кажуць Яму: царавы. Тады кажа ім: дык аддайце царава цару, а Божае Богу. Пачуўшы гэта, яны зьдзівіліся і, пакінуўшы Яго, пайшлі. У той дзень прыступіліся да Яго саддукеі, каторыя кажуць, што няма ўваскрасеньня, і спыталіся ў Яго: Вучыцель! Майсей сказаў: калі хто памрэ, ня маючы дзяцей, то брат яго няхай возьме за сябе жонку яго і адновіць насеньне брату свайму. (Другазак 25:5) Было вось у нас сем братоў; першы, ажаніўшыся, памёр і, ня маючы дзяцей, пакінуў жонку сваю брату свайму. Таксама і другі, і трэці, аж да сёмага. Пасьля-ж усіх памёрла і жонка. Дык у час уваскрасеньня каму з сямех будзе яна жонкаю? Бо ўсе мелі яе. Ісус сказаў ім у адказ: памылйецеся, ня ведаючы Пісаньня, ні сілы Божае. Бо пры ўваскрасеньні ані жэняцца, ані йдуць замуж, але прабываюць як ангелы Божыя на небе. А аб ускрасеньні памершых ці ня чыталі вы сказанага вам Богам, які гавора: Я Бог Аўраама, і Бог Ізаака, і Бог Якава! Бог ня ёсьць Бог памёршых, але жывых. (Вых. 3:6) I, чуючы, народ дзівіўся з навукі Яго. А фарысэі, пачуўшы, што Ён прымусіў саддукеяў змоўкнуць, сабраліся разам. I адзін з іх, законьнік, спакушаючы Яго, спытаўся, кажучы: Вучыцель! якое найбольшае прыказаньне ў законе? Ісус сказаў яму: палюбі Госпада Бога твайго ўсім сэрцам тваім, і ўсею душою тваёю, і ўсім разуменьнем тваім. (Другазак. 6:5) Гэта ёсьць першае і найбольшае прыказаньне. Другое-ж — падобнае яму: палюбі бліжняга твайго, як самога сябе. (Лев. 19:8) На гэтых двох прыказаньнях грунтуецца ўвесь закон і прарокі. Калі-ж сабраліся фарысэі, Ісус спытаўся ў іх: Што вы думаеце пра Хрыста? Чый Ён сын? Кажуць Яму: Давідаў. Кажа ім: як жа Давід у духу заве Яго Госпадам, калі кажа: Сказаў Госпад Госпаду майму: сядзі праваруч Мяне, дакуль пакладу ворагаў Тваіх да падножжа ног Тваіх. (Псал. 109:1) Дык калі Давід заве Яго Госпадам, як жа Ён сын ягоны? I ніхто ня мог адказаць Яму ні слова; і з таго дня ніхто ўжо не адважаўся задаваць Яму пытаньні. Тады Ісус прамовіў да народу і вучняў Сваіх і сказаў: на Майсеявым пасадзе паселі кніжнікі і фарысэі. Дык усё, чаго скажуць вам дзяржацца, дзяржыцеся й рабеце, але не рабеце паводле ўчынкаў іх, бо яны гавораць і ня робяць. Бо вяжуць ёрмы цяжкія і непасільныя і ўскладаюць на плечы людзям; а самы ня хочуць і пальцам крануць іх. Усе-ж учынкі свае яны робяць дзеля таго, каб бачылі іх людзі; пашыраюць філяктэрыі свае і павялічаюць полы вопраткі сваей, ды любяць першыя месцы на банкетах і першыя лавы ў сынагогах, і вітаньні на рынку, і каб людзі называлі іх: вучыцель, вучыцель! А вы не называйцеся вучыцелямі: бо адзін у вас Вучыцель — Хрыстос; усе-ж вы браты. I айцом сабе не называйце нікога на зямлі, бо адзін у вас Ацец, Каторы на нябёсах. I не называйцеся настаўнікамі; бо адзін у вас Настаўнік — Хрыстос. Большы з вас няхай будзе вам за слугу. Бо хто ўзвышае сябе, той паніжаны будзе, а хто паніжае сябе, той будзе ўзвышаны. Гора вам, кніжнікі й фарысэі-крывадушнікі, што зачыняеце Царства Нябеснае перад людзьмі; бо самы не ўваходзіце і тых, што хочуць увайсьці, не дапускаеце. Гора вам, кніжнікі й фарысэі-крывадушнікі, што зьядаеце дамы ўдоў і няшчыра доўга моліцеся; за гэта дастанеце цяжэйшы прысуд. Гора вам, кніжнікі й фарысэі-крывадушнікі, што абходзіце мора й сушу, каб навярнуць хоць аднаго; і, калі гэта здарыцца, робіце яго сынам геенны, удвая горшым за вас. Гора вам, правадыры сьляпыя, якія кажаце: калі хто прысягае царквою, гэта нічога, а калі хто прысягае золатам царквы, дык вінаваты. Неразумныя і сьляпыя! што балей? Золата, ці царква, асьвячаючая золата? I калі хто прысягне жэртвенікам, гэта нічога, а калі хто прысягне жэртваю, што на ім, то вінаваты. Неразумныя і сьляпыя! што балей? Жэртва, ці жэртвенік, што асьвячае жэртву? Дык той, хто прысягае жэртвенікам, прысягае і ім, і ўсім, што на ім. I хто прысягае царквою, прысягае ёю і жывучымі у ёй. I хто прысягае небам, прысягае пасадам Божым і Седзячым на ім. Гора вам, кніжнікі й фарысэі-крывадушнікі, што даецё дзесяціну з мяты, аніжу і кміну, ды пакінулі найважнейшае ў законе: суд і міласьць і веру; гэтае трэба было рабіць, дый гэнага не пакідаць. Правадыры сьляпыя, што камара адцэджваеце, а вярблюда глытаеце! Гора вам, кніжнікі й фарысэі-крывадушнікі, што ачышчаеце чару і місу зьверху, а ўсярэдзіне поўны драпежнасьці і няпраўды. Фарысэй сьляпы! ачысьці перш сярэдзіну чары і місы, каб чыстыя былі і зьверху. Гора вам, кніжнікі й фарысэі-крывадушнікі, што робіцеся падобнымі да памаляваных трунаў, якія звонку здаюцца харошымі, а ўсярэдзіне поўны касьцей трупаў і рознае нечысьці. Гэтак і вы звонку здаецёся людзям сьвятымі, а ўсярэдзше поўны крывадушнасьці і беззаконьня. Гора вам, кніжнікі й фарысэі-крывадушнікі, што будуеце магілы прарокам і прыхарошываеце памятнікі сьвятым, і кажаце: калі-б мы былі ў дні айцоў нашых, то ня былі-б супольнікамі іх у крыві прарокаў. Гэткім чынам вы самыя проці сябе сьведчыце, што вы сыны тых, якія забівалі прарокаў. Дапаўняйце-ж меру айцоў вашых. Зьмеі, плод яхідніны! як унікнеце вы асуджэньня ў геенну? Вось, дзеля гэтага Я пасылаю да вас прарокаў і людзей мудрых і кніжнікаў; і вы іншых заб’ецё і раскрыжуеце, а іншых будзеце біць у школах вашых і гнаць з места да места. Няхай жа падзе на вас уся кроў сьвятая, пралітая на зямлі, ад крыві Авеля сьвятога да крыві Захара, сына Варахіінавага, каторага вы забілі між царквою і жэртвенікам. Запраўды кажу вам, што ўсё гэтае прыйдзе на род гэты. Ерузалім, Ерузалім, забойца прарокаў, каменьмі пабіваючы пасланых да цябе! Колькі разоў хацеў Я сабраць дзяцей тваіх, як птушка зьбірае птушанят сваіх пад крыльлі, і вы не захацелі. Вось жа астаецца вам дом ваш пусты. Бо кажу вам: ня будзеце бачыць Мяне ад сяньня, дакуль ня скажаце: багаслаўлены, хто йдзе ў імя Госпада. I, выйшаўшы, Ісус ішоў ад сьвятыні; і прыступіліся вучні Яго, манючыся паказаць Яму будынкі сьвятыні. Ісус жа сказаў ім: ці бачыце ўсё гэтае? Запраўды кажу вам: не астанецца тут каменя на камені: усё будзе зьнішчана. Калі-ж сядзеў Ён на гарэ Аліўнай, прыступіліся да Яго вучні насамоце і спыталіся: скажы нам, калі гэтае станецца, і які знак Твайго прыходу і сканчэньня сьвету? Ісус сказаў ім у адказ: сьцеражэцеся, каб хто не падмануў вас, бо многія прыйдуць пад імем Маім і будуць гаварыць: я Хрыстос, — і шмат каго падмануць. Таксама пачуеце пра войны і ваенныя чуткі. Глядзеце, ня трывожцеся: бо ўсё гэта мусіць стацца; але гэта яшчэ не канец. Бо паўстане народ на народ і царства на царства; і будуць галады, моры і зямлітрасеньні па мясцох. Усё-ж гэнае — пачатак гора. Тады будуць выдаваць вас на мукі й забіваць вас; і зьненавідзяць вас усе народы за імя Маё. I тады спакусяцца многія; і адзін аднаго будуць выдаваць і ненавідзець адзін аднаго. І многія фальшывыя прарокі паўстануць і многіх падмануць. I ад памнажэньня грэху шмат у каго асьцюдзянее любоў. Хто-ж вытрывае да канца, спасецца. I абвяшчаць будуць Эвангельле царства па ўсім сьвеце дзеля сьвядоцтва ўсім народам; і тады прыйдзе канец. Дык вось, калі ўбачыце агіду спусташэньня, аб якой сказаў прарок Даніла, што паўстане на сьвятым месцы, (чытаючы няхай разумее): тады, хто ў Юдэі, няхай бягуць у горы; і хто на страсе, той няхай ня зыходзіць узяць што-небудзь з дому свайго. I хто ў полі, той няхай не варочаецца назад узяць вопратку сваю. Гора-ж цяжарным і кормячым грудзьмі ў тыя дні. Малецеся-ж, каб ня прышлося ўцякаць вам зімою, ці ў суботу. Бо тады будзе вялікая туга, якой ня было ад пачатку сьвету аж дагэтуль і ня будзе. I калі-б не скараціліся тыя дні, то не спаслося-б ніводнае цела: але дзеля выбраных скароцяцца тыя дні. Тады, калі хто скажа вам: вось тут Хрыстос, ці там, — ня верце. Бо паўстануць фальшывыя Хрысты і фальшывыя прарокі і дадуць вялікія знаменьні і цуды, каб падмануць, калі магчыма, і выбраных. Вось Я наперад сказаў вам. Дык, калі скажуць вам: вось Ён у пустыні, — ня выходзьце; вось Ён у пакоях, — ня верце. Бо, як бліскавіца выходзіць з усходу і відаць да захаду, так будзе прыход Сына Чалавечага. Бо абы дзе быў труп, тамака зьбяруцца і арлы. I ўраз-жа пасьля тугі дзён гэных сонца зьмеркне, і месяц ня дасьць сьвятла свайго, і зоры спадуць з неба, і сілы нябесныя ўзварухнуцца. Тады зьявіцца знак Сына Чалавечага на небе, і тады заплачуць усе пляменьні зямныя і ўгледзяць Сына Чалавечага ідучы на воблаках нябесных з сілаю і славаю вялікаю. I пашле Ангелаў сваіх з гучным голасам трубным, і зьбяруць выбраных Яго ад чатырох вятроў, ад краю нябес да краю іх. Ад смакоўніцы вазьмеце прыклад: калі галіны яе робяцца ўжо мяккімі і пускаюць лісьцё, дык ведаеце, што блізка лета. Гэтак і вы, калі ўбачыце ўсё гэтае, дык ведайце, што блізка пры дзьвярох. Запраўды кажу вам: не праміне род гэты, як усё гэтае станецца. Неба й зямля прамінуць; але словы Мае не прамінуць. Аб дні-ж тым і гадзіне ніхто ня ведае, навет і ангелы нябесныя, а толькі Ацец Мой адзін. Але, як было ў дні Ноя, так будзе і ў прыход Сына Чалавечага. Бо, як у дні перад патопам елі, пілі, жаніліся й ішлі замуж, да таго дня, як увайшоў Ной у карабель, і ня думалі, пакуль ня прыйшоў патоп і ня зьнішчыў усіх: так будзе і ў прыход Сына Чалавечага. Тады будуць у полі двое: адзін бярэцца, а другі пакідаецца. Дзьве мелючыя ў жорнах: адна бярэцца, а другая пакідаецца. Дык ня сьпіце, бо ня ведаеце, у якую гадзіну Госпад ваш прыйдзе. Вам жа тое вядома, што, калі-б ведаў гаспадар дому, у якую варту прыйдзе злодзей, дык ня спаўбы і ня даў-бы падкапацца пад дом свой. Дзеля гэтага і вы будзьце гатовы; бо Сын Чалавечы прыйдзе ў гадзіну, у якую ня думаеце. Хто-ж верны й разумны раб, што яго гаспадар паставіў над слугамі сваімі, каб даваць ім у пару есьці? Шчасьлівы той слуга, якога гаспадар ягоны, прыйшоўшы, знойдзе, што робіць гэтак. Запраўды кажу вам, што над ўсею маемасьцяй сваёй паставіць его. Калі-ж гэны благі слуга скажа ў сэрцы сваім: ня хутка прыйдзе гаспадар мой, і пачне біць сяброў сваіх ды есьці й ціць з п’яніцамі, — то прыйдзе гаспадар слугі таго ў дзень, у які ён не чакае, і ў гадзіну, у якую ня думае, і адлучыць яго і пакладзе яму адну долю з крывадушнікамі; там будзе плач і скрыгот зубоў. Тады падобна будзе царства нябеснае да дзесяцех дзяўчат, якія, узяўшы сьветачы, выйшлі насустрэчу жаніху. 3 іх пяць было разумных і пяць неразумных. Неразумныя, узяўшы сьветачы сваі, не ўзялі з сабою алею. Мудрыя-ж разам з сьветачамі сваімі ўзялі алей у судзіны свае. А як жаніх замарудзіў, то задрамалі ўсе і паснулі. Але ў паўночы ўзьняўся крык: вось жаніх ідзе, выходзьце насустрэчу яму! Тады ўсталі ўсе дзяўчаты гэныя і паправілі сьветачы сваі. Неразумныя-ж сказалі мудрым: дайце нам вашага алею, бо сьветачы нашы гаснуць. А разумныя адказалі, кажучы: каб ня здарылася недахвату і ў нас і ў вас, пайдзеце лепш да прадаўцоў і купеце сабе. Калі-ж пайшлі яны купляць, прыйшоў жаніх, і гатовыя ўвайшлі з ім на вясельле, і дзьверы зачыніліся. Пасьля прыходзіць і рэшта дзяўчат ды кажуць: Госпадзе! Госпадзе! адчыні нам! Ён-жа сказаў ім у адказ: Запраўды кажу вам: ня знаю вас. Дык ня сьпіце, бо ня ведаеце ні дня, ні гадзіны, у якую прыйдзе Сын Чалавечы. Бо, як чалавек, выяжджаючы, паклікаў слуг сваіх і здаў ім маемасьць сваю. І аднаму даў пяць талянтаў, другому два, іншаму адзін — кожнаму паводле яго сілы. Той, што дастаў пяць талянтаў, пайшоў, пусьціў іх у дзела і прыдбаў другіх пяць талянтаў. Так сама і той, што дастаў два талянты, прыдбаў другія два. А той, што дастаў адзін талянт, пайшоў і закапаў яго ў зямлю, і схаваў серабро гаспадара свайго. Цераз доўгі час прыходзіць гаспадар слуг гэных і трэбуе ў іх справаздачы. I, падыйшоўшы, той, што быў дастаў пяць талянтаў, прынёс другія пяць талянтаў і кажа: гаспадар! пяць талянтаў ты даў мне; вось другія пяць талянтаў я прыдбаў на іх. Гаспадар яго сказаў яму: добра, добры і верны слуга! у малым ты быў верны, над многім цябе пастаўлю; увайдзі ў радасьць гаспадара твайго. Падыйшоў таксама і той, што дастаў два талянты, і сказаў: гаспадар, два талянты ты мне даў, вось другія два талянты я прыдбаў на іх. Гаспадар яго сказаў яму: добра, добры і верны слуга! У малым ты быў верны: над многім цябе пастаўлю; увайдзі ў радасьць гаспадара твайго. Падыйшоў і той, што дастаў адзін талянт, і сказаў: гаспадар, я ведаў цябе, што ты чалавек жорсткі: жнеш, дзе ня сеяў, і зьбіраеш, дзе не рассыпаў; дык, убаяўшыся, пайшоў і схаваў талйнт твой у зямлю: вось табе тваё. Гаспадар-жа яго сказаў яму ў адказ: благі і ляны слуга! Ты ведаў, што я жну, дзе ня сеяў, і зьбіраю, дзе не рассыпаў. Дзеля гэтага належала табе аддаць серабро маё таргуючым; і я, прыйшоўшы, дастаў бы сваё з прыбыткам. Дык вазьмеце ў яго талянт і дайце маючаму дзесяць талянтаў. Бо ўсякаму маючаму будзе дадзена і прыўмножыцца, а ў нямаючага і тое, што мае, ўзята будзе. А нягоднага слугу кіньце ў цемру вонкавую; там будзе плач і скрыгот зубоў. Калі-ж прыйдзе Сын Чалавечы ў славе сваёй, і ўсе сьвятыя Ангелы з Ім, тады сядзе на пасадзе славы сваёй. I зьбяруцца перад ім усе народы; і аддзеліць адных ад другіх, як пастух аддзяляе авец ад казлоў; і паставіць авец па правай руцэ, а казлоў па левай. Тады скажа Цар тым, што направа ад Яго: прыйдзеце, багаслаўленыя Айца Майго, насьледуйце царства, прыгатаванае вам ад стварэньня сьвету. Бо Я хацеў есьці, і вы накармілі Мяне; прагнуў, і вы напаілі Мяне; быў у дарозе, і вы прынялі Мяне. Быў нагі, і вы адзелі Мяне; быў хворы, і вы адведалі Мяне; быў у вязьніцы, і вы прыйшлі да Мяне. Тады праведнікі скажуць Яму ў адказ: Госпадзе! калі мы бачылі Цябе галодным і накармілі? ці прагнучым і напаілі? Калі мы бачылі Цябе ў дарозе і прынялі? Ці нагім і адзелі? Калі мы бачылі Цябе хворым, ці ў вязьніцы, і прыйшлі да Цябе? I Цар скажа ім у адказ: запраўды кажу вам: тое, што вы зрабілі аднаму з гэных меншых братоў Маіх, вы зрабілі Мне. Тады скажа і тым, што налева: ідзеце ад Мяне, праклятыя, у вагонь вечны, прыгатаваны чарту і ангелам ягоным. Бо Я хацеў есьці, і вы не далі Мне; прагнуў, і вы не напаілі Мяне; быў у дарозе, і ня прынялі Мяне; быў нагі, і не адзелі Мяне; быў хворы і ў вязьніцы, і не даведаліся Мяне. Тады і яны скажуць Яму ў адказ: Госпадзе! калі мы бачылі Цябе галодным, ці прагнучым, ці ў дарозе, ці нагім, ці хворым, ці ў вязьніцы і не паслужылі Табе? Тады скажа ім у адказ: запраўды кажу вам: як вы не зрабілі гэтага аднаму з гэтых меншых, то не зрабілі Мне. I пойдуць гэтыя на муку вечную, а праведнікі ў жыцьцё вечнае. I сталася, калі Ісус скончыў усе гэтыя словы, то сказаў да вучняў Сваіх: вы ведаеце, што праз два дні будзе Пасха, і Сын Чалавечы выданы будзе на раскрыжаваньне. Тады сабраліся архірэі і кніжнікі і старшыя з народу на падворак архірэя іменьнем Кайяфа. I ўмовіліся схапіць Ісуса хітрасьцяй і забіць. Але казалі: толькі ня ў сьвята, каб не ўзьнялося абурэньне ў народзе. Калі-ж Ісус быў у Віфаніі, у доме Сымона пракажонага, прыступілася да Яго жанчына з алябастраваю судзінаю з алеем мнагацэнным і паліла Яму на галаву, як ляжаў. Углдезіўшы гэтае, вучні Яго гневаліся, кажучы: на што гэткае марнаваньне? Бо можна было-б прадаць гэты алей за добрую цану і даць убогім. Але Ісус, ведаючы гэтае, сказаў ім: на што робіце прыкрасьць жанчыне? яна добры ўчынак учыніла для Мяне. Бо ўбогіх заўсёды маеце з сабою, а Мяне незаўсёды маеце. Паліўшы алеем гэным цела Маё, яна ўчыніла на пахаваньне Маё. Запраўды кажу вам: дзе будзе абвяшчацца Эвангельле гэтае па ўсім сьвеце, сказана будзе і аб тым, што яна зрабіла, на ўспамін аб ёй. Тады адзін з дванаццацёх, называны Юда Іскарыёт, пайшоўшы да архірэяў, сказаў: што хочаце даць мне, і я вам выдам Яго? Яны вызначылі ему трыццаць срыбнякоў. I з таго часу ён шукаў нагоды, каб выдаць Яго. У першы-ж дзень праснакоў прыйшлі вучні Ісуса і сказалі Яму: дзе хочаш прыгатаваць Табе есьці пасху? Ён жа сказаў: пайдзеце ў места да такога-і-такога і скажэце яму: Вучыцель кажа: час Мой блізкі; у цябе зроблю пасху з вучнямі Маімі. Вучні зрабілі, як загадаў ім Ісус; і прыгатавалі пасху. Калі-ж настаў вечар, Ён узьлёг з дванаццацьма вучнямі. I, калі яны елі, сказаў: запраўды кажу вам, што адзін з вас выдасьць Мяне. I, крэпка засумаваўшы, пачалі гаварыць Яму кожны з іх: ці ня я, Госпадзе? Ён жа сказаў у адказ: той, хто памачыў са Мною руку ў місе, гэты выдасьць Мяне. Бо Сын Чалавечы прыходзе, як напісана аб Ім: але гора таму чалавеку, праз якога Сын Чалавечы прадаецца; ляпей было-б гэтаму чалавеку не радзіцца. Пры гэтым і Юда, што прадаў Яго, сказаў: ці ня, я Равві? Ісус кажа яму: ты сказаў. I, калі яны елі, Ісус, узяўшы хлеб і пабагаславіўшы, паламаў і даваў вучням ды сказаў: прымеце, ешце; гэта ёсьць цела Маё. I, узяўшы чару і аддаўшы хвалу, падаў ім і сказаў: піце з яе ўсе; бо гэта ёсьць кроў Мая новага запавету, якая ліецца за многіх дзеля дараваньня грахоў. Кажу-ж вам, што адгэтуль ня буду піць ад плоду гэтага вінаграднага да таго дня, калі буду піць з вамі новае віно ў царстве АйцаМайго. I, запяяўшы, пайшлі на гару Аліўную. Тады кажа ім Ісус: усе вы спакусіцеся дзеля Мяне ў гэту ноч, бо напісана: паражу пастуха, і расьсеюцца авечкі стада. (Захар 13:7) Па ўваскрасеньні-ж Маім спаткаю вас у Галілеі. А Пётр сказаў Яму ў адказ: калі і ўсе спакусяцца дзеля Цябе, я ніколі не паддамся спакусе. Ісус сказаў яму: запраўды кажу табе, што ў гэту ноч, перш, чымся прапяе певень, тройчы адрачэшся ад Мяне. Кажа Яму Пётр: хаця-б прышлося мне і памерці з Табою, не адракуся ад Цябе. Падобнае гаварылі і ўсе вучні. Тады йдзе з імі Ісус на месца, званае Гефсіманія, і кажа вучням: пасядзеце тут, пакуль Я пайду памалюся там. I, узяўшы з Сабою Пятра і абодвух сыноў Завядзеявых, зачаў тужыць і сумаваць. Тады кажа ім Ісус: тужыць душа Мая аж да сьмерці: пабудзьце тут і ня сьпіце са Мною. I, адыйшоўшыся трохі, упаў на аблічча Сваё, маліўся і гаварыў: Ацец Мой! Калі магчыма, няхай абміне Мяне чара гэтая; аднак, не як Я хачу, але як Ты. I прыходзіць да вучняў і знаходзіць іх у сьне, дый кажа Пятру: гэтак не маглі вы і аднае гадзіны ня спаць са Мною? Ня сьпіце і маліцеся, каб ня ўпасьці ў спакусу. Дух бадзёры, цела-ж нядужае. I зноў, адыйшоўшыся другі раз, маліўся, кажучы: Ацец Мой! калі ня можа чара гэтая абмінуць Мяне, каб Мне ня піць яе, няхай станецца воля Твая! I, прыйшоўшы, знаходзіць іх ізноў у сьне; бо ў іх вочы абцяжэлі. I, пакінуўшы іх, адыйшоўся ізноў і маліўся трэці раз, мовіўшы тое-ж слова. Тады прыходзіць да вучняў Сваіх і кажа ім: вы ўсё яшчэ сьпіцё і спачываеце; вось настаў час, і Сын Чалавечы выдаецца ў рукі грэшнікаў. Устаньце, пойдзем: вось прыходзе той, што прадае Мяне. I, калі яшчэ гаварыў Ён, вось прыйшоў Юда, адзін з дванаццацёх, і з ім множства народу з мячамі ды каламі, ад архірэяў і старшых народных. Прадаючы-ж Яго, даў ім знак, сказаўшы: каго я пацалую, той і ёсьць; бярэце Яго. I ўраз, падыйшоўшы да Ісуса, сказаў: радуйся, Равві! і пацалаваў Яго. А Ісус сказаў яму: дружа, чаго ты прыйшоў? Тады падыйшлі і ўзлажылі рукі на Ісуса і ўзялі Яго. I вось, адзін з быўшых з Ісусам, выцягнуўшы руку, дастаў меч свой і, ударыўшы слугу архірэявага, адсек яму вуха. Тады кажа яму Ісус: вярні меч твой на яго месца; бо ўсе, узяўшыя меч, ад мяча загінуць. Ці думаеш, што Я не магу цяпер упрасіць Айца Майго, і Ён ня дасьць Мне балей дванаццацёх легіонаў Ангелаў? Ды як жа збудзецца напісанае, што гэта мусіць стацца? У той час сказаў Ісус народу: быццам на разбойніка выйшлі вы з мячамі ды каламі браць Мяне; кожны дзень сядзеў я з вамі, навучаючы ў сьвятыні, і вы ня бралі Мяне. Гэтае-ж усё сталася, каб збыліся пісаньні прарокаў. Тады ўсе вучні, пакінуўшы Яго, паўцякалі. А ўзяўшыя Ісуса завялі Яго да Кайяфы, архірэя, куды сабраліся кніжнікі і старшыні. Пётр жа сьледаваў за Ім здалёк да падворка архірэйскага; і, увайшоўшы ў сярэдзіну, сеў з слугамі, каб бачыць канец. Архірэі і старэйшыны ды ўвесь сынэдрыон шукалі фальшывых сьвядоцтваў проці Ісуса, каб забіць Яго. I не знайшлі; і, хаця многа фальшывых сьведкаў прыходзіла, не знайшлі. Уканцы прыйшлі два фальшывыя сьведкі і сказалі: Ён казаў: магу зруйнаваць царкву Божую і ў тры дні збудаваць яе. I, устаўшы, архірэй сказаў Яму: Ты нічога не адказваеш? Што яны проці Цябе сьведчаць? Ісус маўчаў. I архірэй сказаў Яму: заклінаю Цябе Богам жывым, скажы нам, ці Ты Хрыстос, Сын Божы? Ісус кажа яму: ты сказаў; да таго кажу вам: адгэтуль убачыце Сына Чалавечага, седзячы з правага боку сілы і ідучы на воблаках нябесных. Тады архірэй разьдзер адзежы свае і сказаў: Ён блюзьніць: на што нам яшчэ сьведкі? вось жа цяпер вы чулі хулу Яго. Як вам здаецца? Яны-ж сказалі ў адказ: варт сьмерці. Тады плявалі Яму ў аблічча і тузалі Яго; другія-ж білі Яго па шчоках ды казалі: адгадай, Хрыстос, хто ўдарыў Цябе? А Пётр сядзеў вонках на падворку, і падыйшла да яго служка ды сказала: і ты быў з Ісусам Галілеянінам. Але ён адрокся перад усімі, сказаўшы: ня ведаю, што ты гаворыш. Калі-ж ён выходзіў за вароты, убачыла яго другая, ды кажа быўшым там: гэты быў з Ісусам Назарэем. I ён ізноў адрокся, прысягаючыся, што ня ведае чалавека гэтага. Крыху паждаўшы падыйшлі туды стаяўшыя там і сказалі Пятру: запраўды, ты з іх, бо і гутарка твая выдае цябе. Тады ён зачаў клясьціся і бажыцца, што ня ведае гэтага чалавека. I ўраз-жа запяяў певень. I прыпомніў Пётр сказанае яму Ісусам, як гаварыў: перш, чымся певень прапяе, тройчы адрачэшся ад Мяне. I, выйшаўшы вонкі, плакаў горка. Калі-ж настала раніца, ўсе архірэі і старшыні народу мелі нараду аб Ісусе, каб Яго забіць. I, зьвязаўшы Яго, завялі і выдалі Яго Понтыю Пілату, начальніку. Тады Юда, які прадаў Яго, угледзіўшы, што Ён засуджаны, пакаяўшыся, зьвярнуў трыццаць срыбнякоў архірэям і старшыням, кажучы: саграшыў я, прадаўшы кроў нявінную. Яны-ж сказалі яму: што нам да гэтага? глядзі сам. I, кінуўшы срыбнякі ў царкве, ён выйшаў і пайшоў павесіўся. А архірэі, узяўшы срыбнякі, сказалі: нельга класьці іх у скарбонку, бо гэта цана крыві. Зрабіўшы-ж нараду, купілі за іх зямлю ганчара, каб хараніць чужынцаў. Вось чаму і завецца зямля тая зямлёю крыві да таго дня. Тады збылося сказанае праз прарока Ерамію, які кажа: і ўзялі трыццаць срыбнякоў цану Ацэненага, што ацанілі сыны Ізраіля, і далі іх за зямлю ганчара, як сказаў мне Госпад. Ісус-жа стануў перад начальнікам; і спытаўся ў Яго начальнік: Ты Цар Юдэйскі? Ісус сказаў яму: ты кажаш. I, калі абвінавачавалі Яго архірэі і старшыні, Ён нічога не адказваў. Тады кажа Яму Пілат: ня чуеш, колькі сьведчаць проці Цябе? I не адказваў яму ні на адно слова, так што начальнік дужа дзівіўся. На сьвята-ж начальнік меў звычай звальняць народу аднаго вязьня, якога жадалі. Быў тады ў іх вядомы вастрожнік, іменьнем Варавва. І вось, калі яны зыйшліся, сказаў ім Пілат: каго хочаце, каб я вам звольніў: Варавву, ці Ісуса, называнага Хрыстом? Бо ведаў, што прадалі Яго праз завісьць. Калі-ж ён засядаў у судзе, жонка паслала яму сказаць: не рабі нічога Праведніку таму, бо я сягоньня ў-ва сьне многа цярпела дзеля Яго. Але архірэі і старшьші падбілі народ, каб прасілі Варавву, а Ісуса загубілі. Тады начальнік спытаўся ў іх: каго з двох хочаце, каб я вам звольніў? Яны сказалі: Варавву. Пілат кажа ім: што-ж я зроблю з Ісусам, называным Хрыстом? Кажуць яму ўсе: няхай будзе расьпяты! Начальнік сказаў: шго-ж благое зрабіў Ён? Але яны яшчэ мацней крычалі: няхай будзе расьпяты! Пілат, бачучы, што нішто не памагае, а ўзбурэньне павялічваецца, узяў вады і ўмыў рукі перад народам і сказаў: невінаваты я ў крыві Праведніка гэтага; вы глядзіце. I, адказваючы, увесь народ сказаў: кроў Яго на нас і на дзецях нашых! Тады звольніў ім Варавву, а Ісуса, зьбіўшы, выдаў на раскрыжаваньне. Тады жаўнеры начальніка, узяўшы Ісуса да прэторыі, сабралі на Яго цэлую роту. I, разьдзеўшы Яго, апранулі Яму чырвоны плашч; і, сплёўшы вянок з цярніны, узьдзелі Яму на галаву і далі Яму ў правую руку трысьціну; і, становячыся перад Ім на калені, насьмяхаліся з Яго, кажучы: радуйся, Цар Юдэйскі! I плявалі на Яго і, узяўшы трысьціну, білі Яго па галаве. I, калі насьмяяліся з Яго, зьнялі з Яго чырвоны плашч, і адзелі Яго ў адзежы Ягоныя, і павялі Яго на раскрыжаваньне. Выходзячы яны сустрэлі аднаго Кіранэйца, па іменьню Сымона; гэтага прымусілі нясьці крыж Яго. I, прыйшоўшы на месца, называнае Галгофа, што значыць: месца чэрапу, далі Яму піць воцат, зьмяшаны з жоўцяй; і, пакаштаваўшы, не хацеў піць. Расьпяўшы-ж Яго на крыжу, дзялілі адзежы Яго, кідаючы жэрабе; каб збылося сказанае праз прарока: падзялілі адзежы мае і на вопратку маю кінулі жэрабе. І, пасеўшы, пілнавалі Яго там. I зрабілі над галавою Яго надпіс аб віне Яго: гэты ёсьць Ісус, Цар Юдэйскі. Тады раскрыжаваны былі з Ім два разбойнікі: адзін справа, а другі зьлева. Праходзіўшыя-ж міма зьняважалі Яго, ківаючы галавамі і кажучы: Ты, што руйнуеш цэрквы і ў тры дні адбудоўваеш! спасі Сябе Самога! Калі Ты Сын Божы, зыйдзі з крыжа! Падобне-ж і архірэі з кніжнікамі і старшынамі, насьмяхаючыся, казалі: другіх спасаў, а Сябе Самога ня можа спасьці! Калі Ён Цар Ізраіля, няхай цяпер зыйде з крыжа, і мы паверым Яму. Спадзяваўся на Бога, няхай-жа цяпер выбавіць Яго, калі хоча Яго. Бо-ж Ён казаў: Я Сын Божы. Таксама і разбойнікі, раскрыжаваныя разам з Ім, зьняважалі Яго. Ад шостае-ж гадзіны цемра сталася па ўсей зямлі да гадзіны дзявятае. А каля дзявятай гадзіны загаласіў Ісуе моцным голасам: Элі! Элі! лама сабахтані? г. ё.: Божа Мой! Божа Мой! навошта Мяне пакінуў? Некаторыя з тых, што там стаялі, чуючы гэтае, казалі: Ён кліча Ільлю. I ўраз пабег адзін з іх, і, узяўшы губку ды памачыўшы ў воцат і насадзіўшы на трысьціну, даў Яму піць. А другія казалі: чакай; паглядзім, ці прыйдзе Ільля спасаць Яго. Ісус жа, зноў загаласіўшы моцным голасам, аддаў душу. I вось, заслона ў царкве разьдзерлася надвое ад верху да нізу; і зямля затраслася; і скалы патрэскаліся. I магілы расчыніліся; і многа целаў памёршых сьвятых папаўставала. I, выйшаўшы з магіл, па ўваскрасеньні Яго ўвайшлі ў сьвятое места і паказаліся многім. Сотнік-жа і тыя, што з ім вартавалі Ісуса, бачучы трасеньне зямлі і ўсё, што сталася, спалохаліся крэпка і казалі: запраўды, Ён быў Сын Божы. Было тамака, углядаючыся здалёк, многа жанчын, якія йшлі за Ісусам з Галілеі і служылі Яму. Між імі былі Марыя Магдаліна і Марыя, маці Якава і Іосіі, і маці сыноў Завядзеявых. Калі-ж настаў вечар, прыйшоў багаты чалавек з Арыматэі, іменьнем Язэп, каторы таксама быў вучнем Ісуса. Ён, прыйшоўшы да Пілата, прасіў цела Ісусавага. Тады Пілат загадаў аддаць цела. I, узяўшы цела, Язэп абкруціў Яго чыстым палатном; і палажыў Яго ў сваёй новай магіле, якую высек ён у скале; і, прываліўшы вялікі камень да дзьвераў магілы, пайшоў стуль. Былі-ж там Марыя Магдаліна і другая Марыя, каторыя сядзелі насупраць магілы. На другі дзень, што йдзе за пятніцаю, сабраліся архірэі і фарысэі да Пілата і гаварылі: Пане! мы прыпомнілі, што ашуканец той, як быў яшчэ жывы, сказаў: цераз тры дні ўваскрэсну. Дык прыкажы вартаваць магілу да трэцяга дня, каб вучні Яго, прыйшоўшы ўначы, ня ўкралі Яго і не сказалі народу: уваскрос з мёртвых. I будзе апошняе ашуканства горш першага. Пілат сказаў ім: вось вам старожа; ідзеце, вартуйце, як ведаеце. Яны пайшлі і паставілі ля магілы варту і прылажылі да каменя пячаць. Калі прыйшла субота, у час сьвітаньня першага дня тыдня, прыйшла Марыя Магдаліна і другая Марыя паглядзець магілу. I вось сталася вялікае трасеньне зямлі; бо Ангел Гасподні, зыйшоўшы з неба, прыступіўшы, адваліў камень ад дзьвераў магілы і сядзеў на ім. Выгляд яго быў, як бліскавіца, і вопратка яго белая, як сьнег. I ад страху прад ім задрыжэлі вартаўнікі і зрабіліся як няжывыя. Ангел-жа, адказваючы жанчынам, сказаў: ня бойцеся; бо ведаю, што вы шукаеце Ісуса расьпятага. Яго няма тут: Ён уваскрос, як і сказаў. Хадзеце, паглядзеце месца, дзе ляжаў Госпад, і пайдзеце хутчэй, скажэце вучням Ягоным, што Ён ускрос з мёртвых і вось апярэдзіць вас у Галілеі; там Яго ўбачыце. Вось я сказаў вам. I, выйшаўшы борзда з магілы, яны з страхам і радасьцяй вялікай пабеглі апавясьціць вучняў Яго. Калі-ж яны ішлі апавясьціць вучняў Яго, дык вось Ісус спаткаў іх і сказаў: радуйцеся! I яны, прыступіўшыся, абнялі ногі Яго і пакланіліся Яму. Тады кажа ім Ісус: ня бойцеся; ідзіце, апавясьціце братоў Маіх, каб ішлі ў Галілею; і там яны ўбачаць Мяне. Калі-ж яны ішлі, то некаторыя з вартаўнікоў, пайшоўшы ў места, абвясьцілі архірэям усё, што сталася. I тыя, сабраўшыся з старшынямі і зрабіўшы нараду, далі даволі грошай жаўнерам і сказалі: скажэце, што вучні Яго, прыйшоўшы ўначы, укралі Яго, калі мы спалі. І, калі чутка аб гэтым дойдзе да Начальніка, мы пераканаем яго і вас учынім бясьнечнымі. Яны, узяўшы грошы, зрабілі, як іх навучылі; і разышлося слова гэтае між Юдэямі да сёньняшняга дня. А адзінаццаць вучняў пайшлі ў Галілею на гару, куды сказаў ім Ісус. I, убачыўшы Яго, пакланіліся Яму; іншыя-ж сумляваліся. I, падыйшоўшы, Ісус прамовіў да іх: дадзена Мне ўсякая ўлада на небе і на зямлі. Дык ідзеце, навучайце ўсе народы, хрысьцячы іх у імя Айца, і Сына, і Сьвятога Духа, навучаючы іх выпаўняць усё, што Я сказаў вам; і вось Я з вамі ў-ва ўсе дні да сканчэньня веку. Амін. Пачатак Эвангельля Ісуса Хрыста, Сына Божага. Як напісана ў прарокаў: вось я пасылаю Ангела Майго перад абліччам Тваім, які пракладзе дарогу Тваю перад Табою. (Малах 3:1) Голас гукаючага ў пустыні: гатуйце дарогу Госпаду, простымі рабеце сьцежкі Яго. (Ісая 40:3) Зьявіўся Іоан, хрысьцячы ў пустыні і абвяшчаючы накутнае хрышчэньне дзеля адпушчэньня грахоў. і выходзілі да Яго ўся старана Юдэйская і Ерузалімцы, і хрысьціліся ад Яго ў рацэ Іордане, спавядаючыся з грахоў сваіх. I быў Іоан адзеты ў вярблюдавы волас і ў скураны пояс на наясьніцы сваёй, і еў саранчу ды дзікі мёд. I прапаведываў кажучы: ідзе за мною Дужэйшы за мяне, у Якога я ня варт, нахіліўшыся, разьвязаць рамень абуцьця Яго. Я хрысьціў вас вадою, а Ён будзе хрысьціць вас Духам Сьвятым. I сталася ў тыя дні, прыйшоў ісус з Назарэту Галілейскаго і хрысьціўся ад Іоана ў Іордане. I, як выходзіў із вады, тут жа ўгледзіў Іоан расчыняючыся неба й Духа, як галуба, зыходзячы на Яго. I голас быў з неба: Ты Сын Мой улюблены, Якому спагадаю. I зараз Дух павёў Яго ў пустыню. I быў Ён там у пустыні сорак дзён спакушаны ад шатана, і быў з зьвярамі, і Ангелы служылі Яму. Пасьля-ж таго, як Іоап быў выданы, прыйшоў Ісус у Галілею, прапаведуючы Эвангельле царства Божага. і кажучы, што споўніўся час і наблізілася царства Божае: пакайцеся і верце ў Эвангельле. Праходзячы-ж ля мора Галілейскага, угледзіў Сымона і Андрэя, брата ягонага, як закідалі сеці ў мора, бо яны былі рыбаловы. I сказаў ім Ісус: ідзеце за Мною, і Я зроблю вас лаўцамі людзей. I яны той жа час пакінулі свае сеці і пайшлі за Ісусам. I, адыйшоўшы адтуль недалёка, Ён угледзіў Якава Завядзеявага і Яна, брата ягонага, таксама ў чаўне, правючы сеці. I тут жа клікнуў іх. I яны, пакінуўшы бацьку свайго Завядзея ў чаўне з работнікамі, пайшлі за Ім. I прыходзяць у Капэрнаум, і, неадкладаючы, у суботу ўвайшоў Ён у школу і навучаў. I дзівіліся з Яго навукі, бо, навучаючы іх, быў як той, хто мае ўладу, а не як кніжнікі. I быў у школе іхняй чалавек, якім заўладаў дух нячысты, і закрычэў: Пакінь! што Табе да нас, Ісус Назарэйскі? Ты прыйшоў згубіць нас! Ведаю цябе, хто ты, Сьвяты Божы! Але Ісус пагразіў яму, кажучы: маўчы і выйдзі з яго. Тады нячысты дух, устросшы яго і загаласіўшы моцным голасам, выйшаў з яго. I ўсе спужаліся і пыталіся адзін у аднаго: што гэта? што гэта за новая навука, што сваёй уладай і духам нячыстым загадвае, і яны слухаюцца Яго? I хутка разыйшлася аб Ім чутка па ўсіх ваколіцах Галілеі. Выйшаўшы ўраз жа із школы, прыйшлі ў дом Сымона і Андрэя, з Якавам і Іоанам. Цешча-ж Сымонавая ляжала ў гарачцы; і зараз кажуць Яму аб ёй. Падыйшоўшы, Ён падняў яе, узяўшы за руку, і гарачка пакінула яе, і яна пачала служыць ім. Калі-ж настаў вечар, як зайшло сонца, прыносілі да Яго ўсіх нядужых і апанаваных злым духам. I ўсё места сабралося перад дзьвярыма. I Ён аздаравіў многіх, цярпеўшых ад розных хворасьцяў, і выгнаў духаў; і не пазваляў злым духам гаварыць, што яны пазналі Яго. А нараніцы, устаўшы дужа рана, выйшаў і пайшоў у пустыннае месца і там маліўся. Сымон і быўшыя з імі пайшлі за Ім; і, знайшоўшы Яго, кажуць Яму: ўсе шукаюць Цябе. Ён кажа ім: пойдзем у бліжэйшыя сёлы і месты, каб Мне й там навучаць, бо-ж Я дзеля таго прыйшоў. I Ён навучаў у школах іхніх скрозь па ўсёй Галілеі і выганяў злых духаў. Прыходзіць да Яго пракажоны, молючы Яго і падаючы перад Ім на калені, дый кажа Яму: калі хочаш, можаш мяне ачысьціць. Ісус жа, зьлітаваўшыся над ім, працягнуў руку, даткнуўся да яго і сказаў яму: хачу, будзь чысты! I, як толькі Ён сказаў гэта, праказа тут жа зыйшла з яго, і ён ачысьціўся. І, грозна глянуўшы на яго, зараз жа адаслаў яго і сказаў яму: глядзі, нікому нічога не кажы, але пайдзі пакажыся сьвяшчэньніку і ахвяруй за ачышчэньне тваё, што загадаў Майсей, дзеля сьведчаньня ім. А ён, выйшаўшы, пачаў многа гаварыць і шырыць кругом вестку, дзеля чаго Ісус ня мог ужо ўвайсьці адкрыта ў места, але быў вонках, у мясцох пустынных. I прыходзілі да Яго зусюль. Праз колькі дзён ізноў прыйшоў Ён у Капэрнаум, і разыйшлося, што Ён у доме. Зараз сабралося гэтулькі народу, што ўжо і ля дзьвераў ня было месца; і Ён гаварыў ім слова. І прыйшлі да Яго з спараліжаваным, якога несьлі чацьвёра; і, ня маючы магчымасьці прыйсьці да Яго цераз народ, раскрылі страху дому, дзе Ён быў, і, зробіўшы дзіру, спусьцілі,пасьцель, на якой ляжаў спараліжаваны. Ісус, бачучы веру іх, кажа паралітыку: дзіця, даруюцца табе грахі тваі. Тут жа сядзелі некаторыя з кніжнікаў і разважалі ў сэрцах сваіх: што гэта Ён гэтак блюзьніць? Хто можа дараваць грахі, апрача аднаго Бога? Ісус, ураз жа даведаўшыся духам Сваім, што яны гэтак думаюць сабе, сказаў Ім: на што гэтак думаеце ў сэрцах вашых? Што лягчэй? ці сказаць паралітыку: даруюцца табе грахі? ці сказаць: устань, вазьмі ложак свой і хадзі? Але, каб вы ведалі, што Сын Чалавечы мае ўладу на зямлі дараваць грахі, — кажа паралітыку: Табе кажу: устань, вазьмі ложак твой ды йдзі ў дом твой. Той ураз жа ўстаў і, узяўшы ложак, выйшаў перад усімі, так што ўсе дзівіліся і славілі Бога, кажучы: ніколі нічога такога мы ня бачылі. I выйшаў Ісус ізноў да мора; і ўвесь народ пайшоў да Яго, і Ён навучаў іх. Праходзячы, угледзіў Ён Левія Алфеявага, сядзючы на мытніцы, і кажа яму: ідзі за Мною. I той, устаўшы, пайшоў за Ім. I сталася, калі Ісус сядзеў за сталом у доме ягоным, пасядалі з Ім і вучнямі Яго шмат мытнікаў ды грэшнікаў, бо было іх многа, і яны йшлі за Ім. Кніжнікі й фарысэі, угледзіўшы, што Ён есьць з мытнікамі ды грэшнікамі, кажуць вучням Яго: як гэта Ёнесьцьі есьць з мытнікамі ды грэшнікамі? Пачуўшы гэтае, Ісус кажа ім: не здаровым трэба лекара, але хворым. Я прыйшоў клікаць не сьвятых, але грэшнікаў да пакуты. А вучні Іоанавы і фарысэйскія пасьцілі, і прыходзяць да Яго ды кажуць: чаму вучні Іоанавы ды фарысэйскія посьцяць, а Тваі вучні ня посьцяць? I сказаў ім Ісус: ці могуць пасьціць сыны вясельля, калі з імі жаніх? Пакуль маюць сярод сябе жаніха, ня могуць пасьціць. Але прыйдуць дні, калі возьмуць ад іх жаніха, і тады будуць пасьціць у тыя дні. I ніхто не прышывае лапінкі з новай тканіны да старое адзежыны, бо новая лапінка адарвецца ад старога, і дзіра будзе яшчэ большая. I ніхто не налівае новага віна ў старыя мяхі, бо новае віно прарве мяхі, і віно выцяча, ды мяхі прападуць; але віно новае трэба ўліваць у новыя мяхі. I давялося пераходзіць Яму ў суботу цераз засевы; і пачалі вучні Ягоныя дарогаю рваць калосьсе. Фарысэі сказалі Яму: глядзі, чаму яны робяць у суботу тое, чаго ня сьлед рабіць? Ён сказаў ім: няўжо-ж вы ніколі ня чыталі, што зрабіў Давід, калі меў патрэбу й галадаў сам ды быўшыя з ім? Як увайшоў ён у дом Божы за архірэя Авіафара ды еў хлябы ахвярныя, якіх ня можна было есьці нікому, апрача сьвяшчэньнікаў, і даў і тым, што былі з ім. I сказаў ім: субота для чалавека, але не чалавек для суботы; вось чаму Сын Чалавечы ёсьць гаспадар і над суботай. I прыйшоў ізноў у школу; і быў там чалавек, які меў сухую руку. I сачылі за Ім, ці не аздаровіць яго ў суботу, каб абвінаваціць Яго. I кажа да сухарукага чалавека: стань пасярэдзіне. I кажа да іх: Ці належыць рабіць у суботу добрае, ці рабіць благоеЖыцьцё ратаваць, ці загубіць? Яны маўчалі. I, глянуўшы на іх з гневам, тужачы аб жорсткасьці сэрцаў іхніх, кажа таму чалавеку: працягні руку тваю. Ён працягнуў, і зрабілася рука ягоная здаровая, як і другая. Фарысэі, выйшаўшы, зараз жа склікалі з Ірадзіянамі раду аб Ім, каб загубіць Яго. Але Ісус з вучнямі Сваімі адыйшоўся да мора, і за Ім пайшло множства народу з Галілеі, Юдэі, Ерузаліму, Ідумэі і з-за Іордану; дый з ваколіц Тыру й Сідону вялікай грамадой, пачуўшы, што Ён рабіў, ішлі да Яго. I сказаў вучням Сваім, каб для Яго быў прыгатаваны човен, з увагі на множства народу, каб ня ціснуліся да Яго. Бо многіх Ён аздаравіў, дык хворыя ціснуліся да Яго, каб дакрануцца да Яго. I духі нячыстыя, бачучы Яго, падалі перад Ім ды крычэлі, кажучы: Ты Сын Божы! Але Ён крэпка пагразіў ім, каб не выяўлялі Яго. I ўзыходзе на гару і кліча да Сябе, каго Сам хацеў; і прыйшлі да Яго. I выбраў з іх дванаццацех, каб з Ім былі, і каб пасылаць іх прапаведываць, ды каб мелі ўладу аздараўляць ад хворасьцяў і выганяць дэманаў; і даў Сымону імя Пётр; і Якава Завядзеявага і Іоана брата Якава, ім даў іменьні Боанэргес, што значыць — сыны громавы, і Андрэя, і Піліпа, і Баўтрамея, і Мацьвея, і Хаму, і Якава Алфеявага, і Фадзея, і Сымона Кананіта, ды Юду Іскарыёта, які й прадаў Яго. I прыходзяць у дом: і ізноў зыходзіцца народ, тяк што ім немагчыма было і хлеба паесьці. I, дачуўшыся, родныя Яго пайшлі ўзяць Яго, бо апавядалі, быццам Ён ня пры розуме. А кніжнікі, што прыйшлі з Ерузаліму, ісіварылі, што Ён мае ў Сабе вэльзэвула ды што выганяе дэманаў імем іхняга князя. I, клікнуўшы іх, гаварыў ім прыповесьцямі: як можа шатан шатана выганяць? Калі царства разьдзеліцца само ў сабе, ня можа ўстаяць царства тое; і калі дом разьдзеліцца сам у сабе, ня можа ўстаяць дом той; і калі шатан падняўся на самога сябе ды разьдзяліўся, ня можа ўстаяць, але канец яму. Ніхто, увайшоўшы ў дом дужога, ня можа абрабаваць дабра ягонага, пакуль ня зьвяжа дужога, і тады абрабуе дом ягоны. Запраўды кажу вам: будуць дараваны сыном чалавечым усе грахі і хулы, якімі-б яны ні хулілі; але хто будзе хуліць Духа Сьвятога, таму ня будзе даравана ніколі, але падлягае вечнаму асуджэньню. Бо казалі: у Ім нячысты дух. I прыйшлі браты і маці Яго і, стоячы вонках, паслалі да Яго клікаць Яго. I сядзеў каля Яго народ. I сказалі Яму: вось маці твая і браты тваі на падворку пытаюць Цябе. I сказаў ім, мовячы: хто маці Мая ці браты Мае? I, глянуўшы наўкола на сядзеўшых ля Яго, кажа: вось маці Мая і браты Мае; бо хто выпаўняцімець волю Божую, той Мне і брат, і сястра, і маці. I ізноў пачаў навучаць над морам; і сабралося да Яго такое множства народу, што Ён увайшоў у човен і сядзеў у моры, а ўвесь народ быў на зямлі ля мора. I навучаў іх шмат прыповесьцямі, і ў навуцы сваёй гаварыў ім: Слухайце: вось выйшаў сейбіт сеяць. I сталася, як сеяў, што іншае ўпала пры дарозе, і наляцелі птушкі нябесныя ды падзёўбалі тое; іншае ўпала на каменны грунт, дзе мала было зямлі, і хутка ўзыйшло, бо зямля была няглыбокая; калі-ж узыйшло сонца, завяла ды, ня маючы караня, засохла. Іншае ўпала між шыпшыньнікам, і шыпшыньнік вырас і заглушыў яго, і яно не дало плёну; іншае ўпала на добрую зямлю і дало плён, што ўзыйшоў і вырас, і ўрадзіла іншае трыццаць, іншае шэсьцьдзесят, іншае сто. I сказаў ім: хто мае вушы чуць, няхай чуе. Калі-ж Ён быў Сам, акружаўшыя Яго разам з дванаццацьма спыталіся ў Яго аб прыповесьці. I сказаў ім: вам дадзена ведаць тайны царства Божага, а тым вонках усё стаецца ў прыповесьцях, каб, гледзячы вачыма, глядзелі й ня бачылі; слухаючы, чулі й не разумелі; каб не навярнуліся, ды каб ня былі дараваны ім грахі іхнія. I кажа ім: не разумееце гэтае прыповесьці? Як жа вам зразумець усе прыповесьці? Сейбіт слова сее. Вось жа тыя, што ля дарогі, дзе сеецца слова, як толькі пачуюць яго, дык ураз жа шатан й вырывае слова, пасеянае ў сэрцах іх. Таксама й тыя, што пасеяны на камяністым месцы, якія, ледзь пачуюць слова, зараз з радасьцю прыймаюць яго, ды ня маюць у сабе караня, дык дачэсныя: як толькі прыйдзе уціск ці перасьледаваньне за слова, зараз спакушаюцца. I тыя, што ў шыпшыньніку пасеяны, гэта тыя, што чуюць слова, але ў якіх турботы гэтага веку, прынада багацьця ды іншыя пажаданьні, уваходзячы ў іх, глушаць слова, і яно стаецца бясплодным. I што пасеяна на добрай зямлі, гэта тыя, якія слухаюць слова і прыймаюць яго і даюць плен: адзін у трыццаць, другі ў шэсьцьдзесят, іншы ў сто разоў. I сказаў Ім: ці на тое прыносіцца сьвятло, каб паставіць яго пад пасудзіну ці пад ложак, а не на тое, каб паставіць яго на сьветачу? Бо няма нічога тайнага, каб не зрабілася яўным: бо ня сталася дзеля ўкрываньня, а каб выявілася. Калі хто мае вушы чуць, няхай чуе. I сказаў ім: заўважайце, што чуеце: якою мераю мераеце, гэткаю й вам адмерана будзе і дададзена будзе вам, што слухаеце. Бо хто мае, таму будзе дадзена, а хто ня мае, у таго адымецца й тое, што мае. I сказаў: гэтак ёсьць царства Божае, як калі чалавек кідае зерне ў зямлю, і сьпіць, і ўстае ўначы і ўдзень, і насеньне ўзыходзіць і расьце, што ён ня ведае; бо зямля сама сабою родзіць сьпярша рунь, пасьля колас, пасьля зерне ў коласе. Калі-ж дасьпявае плён, ураз жа шлець серп, бо надыйшло жніво. I сказаў: да чаго падобна царства Божае? Ці якою прыповесьцю выкажам яго? Яно як зерне гарчычнае, якое, калі сеецца ў зямлю, дык ёсьць меншае за ўсе зярнаты на зямлі, а калі пасеяна, узыходзіць і робіцца бльшым за ўсе? расьліны і пускае такія вялікія галіны, што пад ценем яго могуць хавацца птахі нябесныя. I многімі гэткімі прыповесьцямі казаў ім слова, колькі яны маглі слухаць; бяз прыповесьці-ж не гаварыў нічога, а вучням насамоце тлумачыў усё. Увечары таго-ж дня сказаў ім: пераплывем на той бок. I яны, адправіўшы народ, узялі Яго з сабою, як быў у чаўне, бо з Ім былі і другія чаўны. I ўзьнялася вялікая бура; хвалі білі ў човен так крэпка, што ўжо пачаў напаўняцца вадою. А Ён спаў на карме на падушцы. Яго будзяць ды кажуць да Яго: Вучыцель! Няўжо-ж Цябе ня рупіць, што мы гінем? I, падыймаючыся, забараніў ветру і кажа да мора: змоўкні, пакінь! I вецер заціх, і настала вялікая ціша. I кажа ім: чаму вы гэткія палахлівыя? як гэта ў вас няма веры? І спалохаліся вялікім страхам ды гаварылі між сабою: Хто гэта, што й вецер і мора слухаюцца загаду Яго? I прыйшлі на той бок мора, у старану Гадарэнскую. I, калі выйшаў Ён з чаўна, зараз жа пераняў Яго чалавек з магільніку, апанаваны нячыстым. Ён меў жыльлё ў магілах; і ніхто ня мог яго зьвязаць навет ланцугамі, бо многа разоў скоўвалі яго путамі ды ланцугамі, але ён разрываў ланцугі і разьбіваў путы, і ніхто ня меў сілы супакоіць яго; заўседы ўначы і ўдзень ён быў у горах ды ў магілах, крычучы і б’ючы сябе каменьмі. Угледзіўшы-ж Ісуса здалёку, прыбег ды пакланіўся Яму і, закрычэўшы моцным голасам, сказаў: што Табе да мяне, Ісус, Сын Бога Усявышняга? Заклінаю Цябе Богам, ня муч мяне! (Бо Ісус казаў яму: выйдзі, дух нячысты, з гэтага чалавека). I спытаўся ў яго: як імя тваё? I ён сказаў у адказ: легіён імя маё, бо нас многа. I дужа прасіў Яго, каб не высылаў іх вон з стараны тае. Пасьвіўся-ж там ля гары вялікі гурт сьвіней. I прасілі Яго ўсе дэманы: пашлі нас у сьвіней, каб нам увайсьці ў іх. Ісус ураз жа дазволіў ім. I нячыстыя духі, выйшаўшы, увайшлі ў сьвіней, і кінулася стада з кручы ў мора; было-ж каля дзьвёх тысячаў; і патанулі ў моры. А тыя, што пасьвілі сьвіней, пабеглі ды абвясьцілі ў месьце і па весках. I жыхары выйшлі паглядзець, што сталася. Прыходзяць да Ісуса ды бачаць, што апанаваны дэманамі, у якім быў іх легіён, сядзіць, адзеты, пры здаровым розуме; дык спалохаліся. I бачыўшыя расказалі ім, як сталася з апанаваным дэманамі, ды аб сьвіньнях. I пачалі прасіць Яго адыйсьці ад межау іхніх. I, калі Ён увайшоў у човен, дык той, што быў апанаваны дэманамі, папрасіўся быць з Ім. Але Ісус не дазволіў яму і кажа да яго: ідзі дамоў да сваіх ды раскажы ім, што зрабіў табе Госпад і як зьлітаваўся над табою. I пайшоў ды пачаў апавядаць у Дзесяціградзьдзі, што зрабіў з ім Ісус. I ўсе дзівіліся. Калі Ісус ізноў перабраўся ў чаўне на другі бераг, сабралося да Яго множства народу. I быў Ён ля мора. I вось прыходзіць адзін із школьных старшын, на імя Яір, і, угледзіўшы Яго, падае да ног Ягоных і вельмі просіць Яго, кажучы: дачка мая ўмірае: прыйдзі, палажы на яе рукі, каб яна паздаравела і жыла. I пайшоў з ім. I за Ім ішло шмат народу і ціснулі Яго. I нейкая жанчына, якая цярпела ад крывацечы дванаццаць гадоў ды шмат выцярпела ад многіх дахтароў і патраціла на іх усё, ня маючы ніякае палёгкі, ды йшчэ больш хворая, пачуўшы пра Ісуса, падыйшла ззаду між народам і дакранулася да вопраткі Ягонае, бо казала: калі хоць да вопраткі Яго дакрануся, паздаравею. І зараз задзяржалася ў яе крывацеча, і пачула яна ў целе сваім, што паздаравела ад хворасьці. У той жа час Ісус, пачуўшы Сам у Сабе, што выйшла з Яго сіла, зьвярнуўся да народу і сказаў: хто дакрануўся да Мае адзежы? Вучні сказалі Яму: Ты бачыш, што народ тоўпіцца ля Цябе, і пытаешся: хто дакрануўся да Мяне? Але Ён аглянуўся наўкола, каб бачыць тую, што зрабіла гэта. Жанчына-ж, спалохаўшыся і дрыжучы, бо ведала, што з ёю сталася, падыйшла, упала перад Ім і сказала Яму ўсю праўду. Ён жа сказаў ёй: дачка! вера твая збавіла цябе. Ідзі ў супакоі і будзь здарова ад хворасьці твае. Ён яшчэ гаварыў, калі прыходзяць ад школьнага старшыні ды кажуць: дачка твая памёрла; на што яшчэ турбуеш вучыцеля? Але Ісус, ураз пачуўшы гавораныя словы, кажа да старшыні школы: ня бойся, толькі вер! I не дазволіў нікому йсьці за Сабою, апрача Пятра, Якава і Іоана, брата Якавага. Прыходзіць у дом старшыні школы і бачыць трывогу, плач ды лямант вялікі. I, увайшоўшы, кажа ім: чаго трывожыцеся ды плачаце? Дзяўчана ня ўмерла, але сьпіць. I сьмяяліся з Яго. Але Ён, выслаўшы ўсіх, бярэ з Сабою бацькоў дзяўчыны і быўшых з Ім ды ўваходзіць туды, дзе ляжала дзяўчына. I, узяўшы дзяўчыну за руку, кажа да яе: Таліта, кумі! што значыць: дзяўчына, табе кажу, устань! I ўраз жа ўстала дзяўчына і пачала хадзіць; а было ёй дванаццаць гадоў. I здумеліся ад дзіва вялікага. I Ён цьвёрда прыказаў ім, каб ніхто аб гэтым ня ведаў; і сказаў даць ёй есьці. I выйшаў адтуль і прыйшоў у сваю бацькаўшчыну; і за Ім ішлі вучні Ягоныя. I, калі настала субота, пачаў вучыць у школе; і многія, чуючы, з задзіўленьнем гаварылі: адкуль у Яго гэтае? I што за мудрасьць дадзена Яму, што і гэткія цуды чыняцца рукамі Яго? Ці-ж гэта ня цесьля, сын Марыі, брат Якава, Есіі, Юды і Сымона? Ці-ж гэта ня сёстры Ягоныя, што пасярод нас? і сумляваліся ў Ім. Ісус жа сказаў ім: ня бывае прарок без пашаны, хіба толькі ў сваёй бацькаўшчыне і ў родных і ў доме сваім. I ня мог там учыніць ніякага цуду, толькі некаторых хворых, усклаўшы рукі на іх, аздаравіў. I дзівіўся з недаверства іх. I хадзіў па вакалічных селах, навучаючы. І паклікаў тых дванаццацёх і пачаў іх слаць па двое і даў ім уладу над нячыстымі духамі. I сказаў ім нічога ня браць у дарогу, апрача аднаго кія: ні торбы, ні хлеба, ні медзі ў поясе, адно абувацца ў пасталы і не апранацца ў дзьве вопраткі. I сказаўім: калі дзе ўвойдзеце ў дом, аставайцеся ў ім, дакуль ня выйдзеце стуль; і калі хто ня прыме вас і ня будзе слухаць вас, выходзячы адтуль, абтрасеце пыл з ног вашых на сьвядоцтва ім. Запраўды кажу вам: лягчэй будзе Садому й Гаморы ў дзень суда, чымся месту гэнаму. I, пайшоўшы, прапаведывалі, каб каяліся; і выганялі многа дэманаў і многіх хворых мазалі аліваю і лячылі. I дачуўся цар Ірад (бо імя Ягонае сталася ведама) і сказаў: гэта Іоан Хрысьціцель уваскрос, і дзеля гэтага цуды праз Яго дзеюцца. Другія гаварылі: гэта Ільля; а іншыя казалі: гэта прарок, ці адзін із прарокаў. Ірад жа, пачуўшы, сказаў: гэта Іоан, якому я сьцяў галаву; ён паўстаў із мёртвых. Бо гэты Ірад, паслаўшы, схапіў быў Іоана і зьвязаў Яго ў вязьніцы за Ірадзіяду, жану брата свайго Піліпа, што ўзяў яе за жонку. Бо Іоан сказаў Іраду: ня гожа табе мець жонку брата твайго. Ірадзіяда, злуючы на яго, жадала забіць яго, ды не магла, бо Ірад баяўся Іоана, ведаючы яго, як чалавека справядлівага ды сьвятога, і сьцярог яго; дый шмат рабіў, слухаючыся яго, і слухаў яго з ахвотай. I, як надарыўся дзень, калі Ірад, з прычыны сваіх урадзін, справіў банкет сваім вяльможам, ваяводам ды іншым людзям Галілеі, дык дачка Ірадзіяды ўвайшла і танцавала й дагадзіла Іраду і банкетаваўшым з ім. I сказаў цар дзяўчыне: прасі ў мяне, чаго хочаш, і дам табе, I прысягнуў ёй: чаго па просіш у мяне, дам табе, хоць бы палову царства майго. Яна выйшла і спыталася ў маткі сваёй: чаго прасіць? Тая адказала: галаву Іоана Хрысьціцеля. I ўраз жа, вярнуўшыся борзда да цара, папрасіла, кажучы: хачу, каб ты даў мне цяпер жа на місе галаву Іоана Хрысьціцеля. Цар, хоць і зажурыўшыся, але дзеля прысягі і тых, што банкетавалі з ім, не схацеў ёй адмовіць. I цар, ураз жа паслаўшы ката, загадаў прынесьці галаву ягоную. Той, пайшоўшы, сьцяў яго ў вязьніцы і прынёс галаву ягоную на місе і аддаў яе дзяўчыне, а дзяўчына аддала яе матцы сваёй. I, дачуўшыся, вучні яго прыйшлі і ўзялі цела ягонае ды палажылі яго ў магілу. I сабраліся апосталы да Ісуса і расказалі Яму ўсё, і што зрабілі і чаго навучалі. I сказаў ім: пайдзеце адны ў пустыннае месца ды крыху супачыньце. Бо так многа было, што прыходзілі й адыходзілі, дый есьці ім было некалі. I паплылі ў пустыннае месца ў чаўне адны. Народ угледзіў іх едучы, і многія пазналі; і беглі туды пеша з усіх местаў і апярэдзілі іх дый зыйшліся да Яго. Ісус, выйшаўшы, угледзіў множства народу ды пашкадаваў іх, бо яны былі, як авечкі бяз пастыра; і пачаў навучаць іх многа. I, як прайшло шмат часу, вучні Яго прыйшлі да Яго ды кажуць: месца тут пустыннае, а час ужо позны. Пусьці іх, каб, пайшоўшы ў вакалічныя вёскі й сёлы, купілі сабе хлеба, бо ня маюць чаго есьці. Ён жа адказваючы сказаў ім: вы дайце ім есьці. I сказалі Яму: хіба нам пайсьці купіць хлеба дынараў на дзьвесьце й даць ім есьці? Але Ён спытаўся ў іх: колькі ў вас хлябоў? Пайдзеце й паглядзеце. Яны, даведаўшыся, сказалі: пяць хлябоў і дзьве рыбы. Тады загадаў ім рассадзіць усіх гурткамі на зялёнай траве. I паселі радамі па сто ды па пяцьдзесят. I, узяўшы пяць хлябоў і дзьве рыбы, паўзіраўшыся на неба, багаславіў і паламаў хлябы і даў вучням Сваім, каб яны раздалі ім; і дзьве рыбы падзяліў усім. I елі ўсе і наеліся. I набралі кускоў хлеба дванаццаць поўных карабоў і астаткаў ад рыбы. А было еўшых хлеб каля пяцёх тысячаў людзей. I зараз прымусіў вучняў сваіх увайсьці ў човен ды плыці наперад на той бераг да Віфсаіды, пакуль Ён распусьціць народ. I, распусыдіўшы іх, найшоў на гару памаліцца. I, як настаў вечар, човен быў пасярэдзіне мора, а Ён адзін на зямлі. I ўбачыў, як ім цяжка плыці, бо вецер быў супраціўны; дык каля чацьвертай старожы ўначы йдзе да іх, ступаючы па моры; і хацеў абмінуць іх. Яны-ж, угледзіўшы Яго ідучы па моры, падумалі, што гэта здань, ды загаласілі. Бо ўсе бачылі Яго і спалохаліся. Дык ураз жа прамовіў да іх і сказаў ім: схамянецеся: гэта Я, ня бойцеся! I ўвайшоў да іх у човен; і вецер заціх. I яны цераз меру здумеліся ў сабе і дзіваваліся. Бо яны не зразумелі аб хлябох: бо сэрца іх было скамянеўшы. I, пераплыўшы, прыйшлі ў зямлю Генісарэцкую і прысталі да берагу. I, як яны выйшлі з чаўна, зараз пазнаўшыя Яго абеглі ўсю тую ваколіцу, і пачалі на ложках прынасіць нядужых туды, дзе, як чулі, быў Ён. I, куды Ён ні прыходзіў у сёлы, у месты і ў вёскі, клалі хворых на плошчах і прасілі Яго, каб ім хоць да краю адзежы Яго дакрануцца. I тыя, што дакраналіся да Яго, спасьліся. I сабраліся да Яго фарысэі й некаторыя з кніжнікаў, што прыйшлі з Ерузаліму; і, убачыўшы некаторых з вучняў Яго, як елі хлеб нячыстымі (гэта значыць няўмытымі) рукамі, карылі іх. Бо фарысэі і ўсе Юдэі, трымаючыся наказаў старшых, не ядуць не памыўшы чыста рук; і з торгу, пакуль не памыюцца, не ядуць. Ёсьць і многае іншае, чаго яны, пераняўшы, трымаюцца: мыцьце чараў, кубкаў, меднага судзьдзя ды ўслонаў. Пасьля пытаюцца ў Яго фарысэі ды кніжнікі: чаму вучні Тваі ня жывуць згодна з наказамі старшых, але нямытымі рукамі ядуць хлеб? Ён жа, адказваючы, сказаў ім: добра прарочыў аб вас, крывадушных, Ісая, калі пісаў: людзі гэтыя паважаюць Мяне вуснамі, а сэрца іх далёка ад Мяне. Але дарма пакланяюцца Мне, навучаючы навук і запаведзяў чалавечых. (Ісая 29:13) Бо вы, пакідаючы прыказаньне Божае, трымаецеся наказу чалавечага, мыцьця чараў і кубкаў, ды робіце шмат іншага, падобнага да гэтага. I сказаў ім: ці добра, што вы адкідаеце прыказаньне Божае абы спаўняць ваш наказ? Бо Майсей сказаў: паважай айца твайго і матку тааю: і хто зьневажае айца ці матку, няхай сьмерцяй памрэ. (Выхад. 20:12; 21:16) А вы кажаце: хто скажа айцу ці матцы: Корван, (гэта ёсьць — Дар), чым бы ад мяне карыстаўся, таму дапускаеце ўжо нічога больш не рабіць для айца свайго ці для маткі свае, адкідаючы слова Божае наказам вашым, які вы пастанавілі; ды робіце шмат падобнага да гэтага. I, паклікаўшы ўвесь народ, кажа да іх: слухайце Мяне ўсе ды разумейце. Няма нічога, што, уваходзячы ў чалавека звонку, магло бы зрабіць яго нячыстым; але тое, што выходзіць ад яго, — гэта тое, што робіць нячыстым чалавека; калі хто мае вушы чуць, няхай чуе. I калі Ён увайшоў у дом ад народу, вучні Ягоныя спыталіся ў Яго аб прыповесьці. I сказаў ім: няўжо-ж і вы гэткія няцямкія? Няўжо-ж не разумееце, што нішто, уваходзячы ў чалавека звонку, ня можа яго зрабіць нячыстым, бо ня ў сэрца ягонае ўваходзіць, але ў жывот, і выходзіць вон, ачышчаючы ўсякую ежу. Дый сказаў: тое, што выходзе ад чалавека, тое робіць яго нячыстым. Бо з нутра, з сэрца чалавечага выходзяць благія думкі, распуста, блуд, душагубства, крадзежы, прагавітасьць, злосьць, здрада, бязглуздасьць, ліхое вока, хула, паха, дурнота. Усё тое благое з нутра выходзіць і робіць нячыстым чалавека. I, устаўшы, пайшоў адтуль на ўзьмежкі Тырскія й Сідонскія; і, увайшоўшы ў дом, не хацеў, каб хто даведаўся; ды ўтаіцца ня здолеў, бо жанчына, дачка якое мела ў сабе нячыстага духа, пачуўшы аб Ім, прыйшоўшы ўпала да ног Ягоных; а жанчына тая была паганка, родам Сірафінікіянка; і прасіла ў Яго, каб выгнаў нячыстага духа з дачкі яе. Але Ісус сказаў ёй: дай перш насыціцца дзецям, бо ня гожа ўзяць хлеб у дзяцей і кінуць сабакам. Яна ж адказала Яму і сказала: так, Госпадзе; але й сабакі пад сталом ядуць крошкі ад дзяцей. I сказаў ёй дзеля гэтага слова: ідзі! злы дух выйшаў з дачкі твае. I, прыйшоўшы ў свой дом, яна знайшла, што злы дух выйшаў, і дачка ляжыць на ложку. I, ізноў вы??йшаўшы з зямель Тырскіх і Сідонскіх, пайшоў да мора Галілейскага, пасярод Дзесяціградзьдзя. I прывялі да Яго глуханямога ды прасілі Яго ўзлажыць на яго руку. I, узяўшы яго ад народу, паклаў пальцы Свае ў вушы яму і, плюнуўшы, дакрануўся да языка ягонага; і, глянуўшы ў неба, уздыхнуў і сказаў яму: Эффафа! што знача: расчыніся! I ўраз жа расчыніліся вушы ягоныя і разьвязаліся путы языка ягонага, і пачаў добра гаварыць. I загадаў ім не казаць нікому. Але колькі ні забараняў ім, яны яшчэ шырэй апавядалі. I тым балей дзівіліся ды гаварылі: ўсё добра зрабіў: робіць і глухія каб чулі, і нямыя каб гаварылі. У тыя дні, як сабралося дужа многа народу і ня мелі што есьці, Ісус, клікнуўшы вучняў Сваіх, кажа ім: Шкада Мне народу, што ўжо тры дні са Мною і ня мае што есьці. I, калі пушчу іх дамоў ня еўшы, аслабеюць у дарозе, бо некаторыя з іх прыйшлі здалёку. I вучні Ягоныя адказалі Яму: скуль мог бы хто тут у пустыні накарміць іх хлебам? I спытаўся ў іх: колькі ў вас хлябоў? Яны сказалі: сем. І сказаў народу сесьці на зямлю; і, узяўшы сем хлябоў ды падзякаваўшы, паламаў і даў вучням Сваім, каб раздалі; і яны раздалі народу. I мелі яны некалькі рыбак; і, пабагаславіўшы, сказаў раздаць і тыя. I елі і насыціліся і набралі астаўшыхся кускоў сем карабоў. Еўшых жа было каля чатырох тысячаў. I распусьціў іх. I, ураз увайшоўшы ў човен з вучнямі Сваімі, прыйшоў у межы Далмануфскія. І выйшлі фарысэі ды пачалі з Ім спрачацца, дамагаючыся ад Яго знакоў з неба, спакушаючы Яго. I Ён, уздыхнуўшы ў душы Сваёй, сказаў: на што род гэты дамагаецца знакоў? Запраўды кажу вам, ня будзе дадзены знак роду гэтаму. I, пакінуўшы іх, ізноў увайшоў у човен і паплыў на той бок. I забыліся ўзяць хлеба, і ня мелі з сабою ў чаўне хлеба, апрача аднаго бохана. Ён загадаў ім: глядзіце, сьцеражыцеся кісьлі фарысэйскай і кісьлі Ірадавай. I разважалі між сабою, кажучы: гэта што хлеба ня маем. I, ведаючы, Ісус кажа да іх: ці-ж яшчэ ня цяміце й не разумееце? Ці йшчэ скамянеўшы маеце сэрца вашае? Маючы вочы, ня бачыце? Маючы вушы, ня чуеце? дый не памятаеце? Калі Я пяць хлябоў паламаў на пяць тысячаў, колькі поўных карабоў кускоў назьбіралі вы? Кажуць Яму: дванаццаць. А калі сем для чатырох тысячаў, колькі карабоў назьбіралі вы астаўшыхся кускоў? Сказалі: сем. I сказаў ім: як жа не разумееце? I прыходзе да Віфсаіды; і прыводзяць да Яго сьляпога ды просяць, каб дакрануцца да яго. I, узяўшы сьляпога за руку, вывеў яго за сяло і, плюнуўшы яму на вочы, паклаў на яго рукі ды спытаўся, ці што бачыць? I той, зірнуўшы, адказаў: бачу людзей, што як дрэвы ходзяць. Потым ізноў палажыў рукі на вочы яму ды зрабіў, каб бачыў. I паздаравеў ды стаў бачыць усё ясна. I паслаў яго дамоў, сказаўшы: не заходзь у сяло і не кажы нікому ў сяле. I пайшоў Ісус з вучнямі Сваімі ў сёлы Кесарыі Піліпавай. I дарогаю Ён пытаўся ў вучняў Сваіх, кажучы: за каго лічаць Мяне людзі? Яны адказалі: за Іоана Хрысьціцеля; другія-ж за Ільлю, а іншыя — за аднаго з прарокаў. Ён жа кажа ім: а вы за каго лічыце Мяне? I Пётр адказаў Яму, кажучы: Ты Хрыстос. I загадаў ім, каб нікому не гаварылі аб Ім. I пачаў навучаць іх, што трэба, каб Сын Чалавечы многа выцярпеў, каб адцураліся ад яго старшыны і архірэі і кніжнікі, ды каб быў забіты і цераз тры дні ўваскрос. I гаварыў аб гэтым адкрыта. I Пётр, адклікаўшы Яго, пачаў карыць Яго. А Ён, аглянуўшыся й бачучы вучняў Сваіх, забараніў Пятру, сказаўшы: адыдзі ад Мяне, шатан, бо думаеш не аб Божым, але аб чалавечым. I, паклікаўшы народ з вучнямі Сваімі, сказаў ім: хто хочя ісьці за Мною, адракіся ад самога сябе і вазьмі крыж свой ды йдзі сьледам за Мною; бо хто хоча душу сваю спасьці, загубіць яе; але хто загубіць душу сваю за Мяне і Эвангельле, той спасе яе. Бо што за карысьць чалавеку, калі-б здабыў увесь сьвет, а душы сваёй шкоду ўчыніў бы? Або што дасьць чалавек за душу сваю? Бо хто пасароміцца Мяне і Маіх слоў перед родам гэтым блудным ды грэшным, дык і Сын Чалавечы пасароміцца яго, як прыйдзе ў славе Айца Свайго з ангеламі сьвятымі. I сказаў ім: запраўды кажу вам: ёсьць некаторыя сярод тых, што тут стаяць, якія ня імуць сьмерці, пакуль ня ўгледзяць царства Божага, прыйшоўшага ў сіле. I цераз шэсьць дзён бярэць Ісус Пятра, Якава і Іоана і вядзе на гару высокую асобна іх адных, і перамяніўся перад імі. I адзеньне Яго зрабілася бліскучым ды такім белым, як сьнег, ды як бялільшчык на зямлі ня можа выбяліць. I зьявіўся ім Ільля з Майсеем ды вялі гутарку з Ісусам. I на гэта Пётр сказаў Ісусу: Равві! добра нам тут быць; дык зробім тры палаткі: Табе адну, Майсею адну і Ільлі адну. Бо ня ведаў, што сказаць; бо яны перапалохаліся. I паўстала хмара, закрыўшая іх, і з хмары выйшаў голас, які казаў: гэты ёсьць Сын Мой улюблены, Яго слухайце. I раптам, аглядзеўшыся наўкола, нікога больш ня ўбачылі, апрача аднаго Ісуса. Калі-ж яны зыходзілі з гары, загадаў ім нікому не казаць, што яны бачылі, дакуль Сын Чалавечы не ўваскрэсьне. I захавалі гэтае слова, пытаючыся адзін у аднаго, што значыць: уваскрэснуць? I спыталіся ў Яго, кажучы: кніжнікі гавораць, што перш мусіць прыйсьці Ільля? Ён жа адказаў ім: Ільля, прыйшоўшы перш, наладзіць усе, як і напісана пра Сына Чалавечага, каб шматперацярпеў і быў паніжаны. Але кажу вам, што і Ільля прыйшоў, і ўчынілі з ім, што хацелі, як напісана пра Яго. I, прыйшоўшы да вучняў, угледзіў многа народу ля іх, ды кніжнікаў, спрачаючыся з Імі. I, ураз угледзіўшы Яго, увесь народ здумеўся ды, прыбягаючы, вітаў Яго. I спытаўся Ён у кніжнікаў: аб чым у вас спрэчка з імі? I, адказваючы, адзін із народу сказаў: Вучыцелю! я прывёў да Цябе сына майго, які мае нямога духа: дзе ні схопіць яго, кідае яго на зямлю, і ён пеніцца й скрыгіча зубамі сваімі ды пруцянее. I казаў я вучням Тваім, каб выгналі яго, і ня здолелі. Ён жа, адказваючы, гавора: о, род няверны! Дакуль буду з вамі? Дакуль буду цярпець вас? Прывядзеце яго да Мяне! I прывялі яго да Ісуса. I, убачыўшы Яго, дух затрос ім, і ён упаў на зямлю ды валяўся, пускаючы пену. I спытаўся Ісус у бацькі ягонага: як даўно гэта зрабілася з ім? Той жа адказаў: з дзяцінства; і шмат разоў дух кідаў яго ў вагонь ды ў ваду, каб загубіць яго; але, калі што можаш, памажы нам, зьлітаваўшыся над намі. Ісус сказаў яму: калі можаш верыць, усё магчыма для веруючага. I зараз, загаласіўшы, бацька хлопца сказаў праз сьлёзы: Госпадзе! памажы майму недаверству! Ісус жа, бачучы, што зьбягаецца народ, пагразіў духу нячыстаму, кажучы яму: дух нямы і глухі! Я прыказую табе: выйдзі з яго ды больш не ўваходзь у яго! I, загаласіўшы ды крэпка затросшы ім, выйшаў; і зрабіўся, як няжывы, так што многія гаварылі, што памер. Але Ісус, узяўшы яго за руку, падняў яго, і ен устаў. І, як увайшоў у дом, вучні Ягоныя пыталі ся ў Яго насамоце: чаму мы не маглі выгнаць яго? I сказаў ім: гэты род ніяк ня можа выйсьці, адно толькі ад малітвы ды посту. І, пайшоўшы стуль, праходзілі праз Галілею, і Ён не хацеў, каб хто даведаўся. Бо навучаў Сваіх вучняў і гаварыў ім, што Сын Чалавечы выданы будзе ў рукі людзей, і забюць Яго, і забіты ўваскрэсьне на трэці дзень. Але яны не разумелі слоў, а спытацца ў Яго баяліся. I прыйшоў у Капэрнаум; і, як быў у доме, спытаўся ў іх: аб чым дарогаю вы гутарылі між сабою? Яны-ж маўчалі, бо дарогаю разважалі між сабою, хто большы. I, сеўшы, паклікаў дванаццацёх і сказаў ім: калі хто хоча першым быці, будзь з усіх апошнім і для ўсіх слугою. I, узяўшы дзіця, паставіў яго сярод іх ды, абняўшы яго, сказаў ім: Хто прыйме адно з гэтых дзяцей дзеля Мяне, той прыймае Мяне, а хто Мяне прыйме, то не Мяне прыймае, але Паслаўшага Мяне. I адказаў Яму Іоан, мовячы: Настаўнік! мы бачылі чалавека, які Тваім імем выганяе дэманаў, а ня йдзець за намі; дык забаранілі яму, бо ня йдзець за намі. Ісус жа сказаў: не забараняйце яму, бо няма такога, хто, учыніўшы цуд імем Маім, мог бы хутка зьняважыць Мяне. Бо хто ня проці вас, той за вас. I хто напоіць вас каўшом вады дзеля Мяне, затым, што вы Хрыстовыя, запраўды кажу вам: ня страціць нагароды свае. I хто зьвядзе аднаго з малых гэтых, веручых у Мяне, таму лепей было-б, каб павесілі яму камень ад жорнаў на шыю ды кінулі яго ў мора. I калі зводзіць цябе рука твая, адсякі яе: лепей табе калекаму ўвайсьці ў жыцьцё, чымся з дзьвюма рукамі йсьці ў геенну, у вагонь неўгасаючы, дзе чэрв іх ня ўмірае, і агонь не ўгасае. I калі нага твая зводзіць цябе, адсякі яе; лепей табе ўвайсьці ў жыцьцё кульгаючы, чымся з дзьвюма нагамі быць укіненым у геенну, у вагонь неўгасаючы, дзе чарвяк іх ня ўмірае, ды агонь не ўгасае. I калі вока тваё зводзіць цябе, вырві яго: лепей табе з адным вокам увайсьці ў царства Божае, чымся з дзьвюма вачыма быць укіненым у геенну вагнявую, дзе чарвяк іх ня ўмірае, ды агонь не ўгасае. Бо кожны агнём асоліцца, а ўсякая ахвяра соляй асоліцца. Соль добрая; але, калі соль зробіцца несалонай, чым яе паправіце? Мейце ў сабе соль і мір мейце між сабою. I згэтуль, устаўшы, прыходзіць у межы Юдэйскія за Іорданам. і зноў зьбіраецца да Яго народ, і па звычаю свайму Ён ізноў навучаў іх. I, падыйшоўшы, фарысэі спыталіся, спакушаючы Яго: ці можна мужу кінуць жонку сваю? Ён жа, адказваючы, сказаў ім: што запаведаў вам Майсей? Яны-ж сказалі: Майсей дазволіў пісаць разводны ліст і разлучацца. I, адказваючы, Ісус сказаў: дзеля жорсткасьці сэрца вашага напісаў ён вам гэтую запаведзь. Бо на пачатку тварэньня Бог стварыў іх мужчынай і жанчынай. (Быт 1:27) Дзеля гэтага пакіне чалавек айца свайго ды матку і прыгорнецца да жонкі сваёй, і ў двох будуць адно цела, дык іх ужо ня двое, але адно цела. (Быт. 2:24) Вось жа, што Бог злучыў, чалавек няхай не разлучае. А дома вучні Яго ізноў спыталіся аб тым жа. I сказаў ім: хто пакіне жонку сваю ды ажэніцца з другою, той блудзіць з ёю; і калі жонка разлучыцца з мужам сваім ды выйдзе за другога, — блудзіць. Прыносілі да Яго дзетак, каб Ён дакрануўся да іх: вучні-ж ня пускалі тых, што прыносілі. Убачыўшы-ж гэтае, Ісус загневаўся ды сказаў ім: дайце дзеткам ісьці да Мяне і не забараняйце ім, бо гэткіх ёсьць царства Божае. Запраўды кажу вам: хто ня прыйме царства Божага, як дзіця, той ня ўвойдзе ў Яго. I, абняўшы іх, усклаў на іх рукі і багаславіў іх. I, калі выходзіў у дарогу, падбег нехта, упаў перад Ім на калені і спытаўся ў Яго: Настаўніку добры! што мне рабіць, каб унасьледаваць жыцьцё вечнае? Ісус жа сказаў яму: што завеш Мяне добрым? Ніхто ня добры, толькі адзін Бог. Ведаеш запаведзі: ня блудзі; не забівай: не крадзі; ня сьведчы крыва; ня крыўдзь; паважай бацькоў тваіх. (Выхад 20:12-17) Той жа, адказваючы, сказаў Яму: Настаўнік, усяго гэтага пілнаваўся я змалку дзён сваіх. Ісус жа, глянуўшы на яго, упадабаў яго і сказаў яму: аднаго табе не хапае: пайдзі, усё, што маеш, прадай ды раздай убогім, і будзеш мець скарб на небе; і прыходзь, ідзі за Мною. узяўшы крыж. Той жа, зьбянтэжаны гэтым словам, адыйшоўся засмучоны, бо меў вялікую маемасьць. I, паглядзеўшы наўкола, Ісус кажа вучням Сваім: як цяжка багатым увайсьці ў царства Божае. Вучні здумеліся ад слоў Яго. Але Ісус ізноў сказаў ім у адказ: дзеці! як цяжка ўвайсьці ў царства Божае тым, хто ўскладае надзею на багацьце. Зручней вярблюду прайсьці праз голчынае вуха, чымся багатаму ўвайсьці ў царства Божае. Яны-ж балей зьдзівіліся ды гаварылі між сабою: Хто-ж можа спасьціся? Ісус, паўзіраўшыся на іх, кажа: у людзей гэта нёмагчыма, але ня ў Бога; бо ў Бога ўсё магчыма. I пачаў Пётр гаварыць Яму: вось мы пакінулі ўсё і пайшлі за Табою. Ісус жа, адказваючы, сказаў: запраўды кажу вам: няма нікога, хто пакінуў бы дом, ці братоў, ці сёстраў, ці бацькоў, ці дзяцей, ці землі дзеля Мяне і Эвангельля. і не атрымаў бы цяпер, у гэты час, сярод перасьледаваньня ў сто разоў балей дамоў, і братоў, і сёстраў, і бацькоў, і матак, і дзяцей, і земляў, а ў будучыне — жыцьця вечнага; бо многія першыя будуць апошнімі, а апошнія першымі. Калі яны былі ў дарозе, ідучы ў Ерузалім, Ісус ішоў наперадзе іх, а яны жахаліся і, ідучы за Ім, былі ў страху. I, узяўшы ізноў дванаццацёх, пачаў ім гаварыць аб тым, што з Ім мае стацца. Вось, мы ўваходзім у Ерузалім, і Сын Чалавечы будзе выданы архірэям і кніжнікам, і засудзяць Яго на сьмерць і выдадуць Яго паганам; і назьдзекуюцца над Ім, і будуць біць Яго і пляваць на Яго, ды забюць Яго; і на трэці дзень уваскрэсьне. Тады падыйшлі да Яго Якаў і Іоан, сыны Завядзеявы, ды сказалі: Вучыцель! мы хочам, каб Ты зрабіў нам, чаго папросім. Ён жа сказаў ім: што хочаце, каб Я зрабіў вам? Яны-ж сказалі Яму: дай нам сесьці ля Цябе, аднаму з правага боку, а другому з левага, у славе Тваёй. Але Ісус сказаў ім: ня ведаеце, чаго просіце; ці-ж можаце піць чару, якую п’ю Я, і хрысьціцца хрышчэньнем, якім Я хрышчуся? Яны адказалі: можам. Ісус жа сказаў ім: чару, якую пю Я, піць будзеце; але сесьці ў Мяне з правага боку і з левага — ня Мне даваць, але каму прыгатована. I, пачуўшы, дзесяць пачалі злаваць на Якава і Іоана. Ісус, прыклікаўшы іх, сказаў ім: ведаеце, што тыя, што лічацца князямі народаў, пануюць над народамі; і вялікія валадаюць імі; у вас жа хай будзе ня гэтак: але хто хоча стацца вялікшым між вамі, няхай будзе вам служкаю, і хто хоча стацца першым між вамі, хай будзе слугою ўсіх. Бо і Сын Чалавечы прыйшоў не каб Яму служылі, але каб паслужыць і аддаць душу Сваю на выкупленьне многіх. I прыходзяць у Ерыхон. I, калі Ён выходзіў з Ерыхону з вучнямі Сваімі і множствам народу, сьляпы Варцімей, сын Цімеяў, сядзеў ля дарогі, жабруючы. I, пачуўшы, што гэта Ісус Назарэй, ён пачаў крычэць і казаць: Ісусе, сыне Давідаў! зьмілуйся нада мною! I многія сварыліся на яго, каб замоўк, але ён яшчэ больш стаў крычэць: Сын Давідаў! зьмілуйся нада мною! I Ісус, затрымаўшыся, сказаў паклікаць яго. I клічуць сьляпога і кажуць яму: ня бойся, уставай, кліча цябе. Ён жа, скінуўшы з сябе вопратку, устаў і прыйшоў да Ісуса. I, адказваючы яму, Ісус сказаў: што хочаш зрабіць табе? Сьляпы сказаў Яму: Настаўнік, каб мне ізноў відзець. Ісус жа сказаў яму: ідзі, вера твая збавіла цябе. I ён зараз пачаў відзець і пайшоў за Ісусам па дарозе. I, калі падыйшлі да Ерузаліму, да Віфагіі і Віфані, да гары Аліўнай, Ісус пасылае двух вучняў Сваіх і кажа ім: пайдзеце ў сяло, што перад вамі; уваходзячы да яго, зараз знойдзеце прывязанае асьлятка, на якога ніхто з людзей не сядаў; адвязаўшы яго, прывядзеце. I калі хто скажа вам: што вы гэта робіце? адказвайце, што ён партэбны Госпаду: і зараз пашле яго сюды. Яны пайшлі і знайшлі асьлятка, прывязанае ля варот на вуліцы, і адвязалі яго. I некаторыя, што тамака стаялі, гаварылі ім: што робіце? На што асьлятка адвязваеце? Яны адказалі ім, як загадаў Ісус; і тыя пусьцілі іх. I прывялі асьлятка да Ісуса і паклалі на яго свае вопраткі, і Ён сеў на яго. I многія пасьцілалі адзежу сваю на дарозе, а іншыя рэзалі вецьце з дрэваў і ўсьцілалі ім дарогу. I тыя, што йшлі перад і за Ім, крычалі, мовячы: Осанна! Багаслаўлены, што йдзе ў імя Госпада! Багаслаўлена царства айца нашага Давіда, якое йдзе ў імя Госпада! Осанна на вышыні! I ўвайшоў Ісус у Ерузалім і ў сьвятыню; і, аглядзеўшы ўсё, выйшаў у Віфанію з дванаццацьма, бо час ужо быў позны. I назаўтрае, як выйшлі яны з Віфаніі, захацеў Ён есьці. I, угледзіўшы здалёк смакоўніцу, пакрытую лісьцём, пайшоў, ці ня знойдзе на ёй што-небудзь; але, падыйшоўшы да яе, нічога не знайшоў, апрача лісьця, бо ня час быў на смоквы. I, прамовіўшы, сказаў да яе Ісус: Няхай ніхто з цябе да веку ня есьць плоду! I чулі гэтае вучні Ягоныя. I прыйшлі ў Ерузалім. I Ісус, увайшоўшы ў царкву, пачаў выганяць купляўшых і прадаваўшых у царкве; і папераварочваў сталы мяняльнікаў і ўслоны прадаўцоў галубоў; і не дазволіў, каб хто праз царкву насіў хоць якое судзьдзё. I навучаў, кажучы: ці-ж не напісана: дом Мой домам малітвы ўсімі народамі будзе названы, а вы зрабілі яго прытонам разбойнікаў. (Ісая 56:7, Ерам. 7:11) I пачулі гэтае кніжнікі ды архірэі і шукалі, як загубіць Яго, бо баяліся Яго, што ўвесь народ дзівіўся з навукі Ягонае. І, як зрабілася позна, Ён выйшаў з места. I раніцай, праходзячы міма, убачылі смакоўніцу, засохшы да караня. І, успомніўшы, Пётр кажа Яму: Равві! глядзі, смакоўніца, якую Ты пракляў, засохла. I, адказваючы, Ісус кажа ім: Мейце веру Божую. Бо запраўды кажу вам: калі хто скажа гарэ гэтай: узьніміся і кінься ў мора, і ня будзе сумлявацца ў сэрцы сваім, але веру мець будзе, станецца так, як гавора, — будзе яму, што-б ні сказаў. Дзеля гэтага й кажу вам: усё, чаго-б вы ні прасілі ў малітве, верце, што дастанеце і будзе вам. I калі стаіцё на малітве, даруйце, калі што маеце на каго, каб і Ацец ваш, што ў нябёсах, дараваў вам грахі вашыя. Калі-ж вы не даруеце, то і Ацец ваш, што ў нябёсах, не даруе вам грахоў вашых. I прыходзяць ізноў у Ерузалім. I, калі Ён хадзіў у царкве, падыйшлі да Яго архірэі і кніжнікі ды старшыны і спыталіся ў Яго: якою ўладаю Ты гэтае робіш, і хто даў Табе ўладу рабіць гэтае? Ісус жа адказаў ім, мовячы: спытаюся і Я ў вас адно слова: адкажэце Мне, тады і Я скажу вам, якою ўладаю гэтае роблю. Хрышчэньне Іоанава з неба было, ці ад людзей? Адказвайце Мне. Яны-ж разважалі між сабою: калі скажам: з неба, то Ён скажа: чаму-ж вы не паверылі яму? А сказаць: ад людзей — баяліся народу, бо ўсе лічылі Іоана, што запраўды быў прарок. I сказалі ў адказ Ісусу: ня ведаем. Тады Ісус адказаў ім: і Я не скажу вам, якою ўладаю гэтае роблю. I пачаў гаварыць да іх прыповесьцямі: чалавек насадзіў вінаграднік, абгарадзіў яго і выкапаў сток, ды пабудаваў вежу і аддаў вінаградарам, ды паехаў. I паслаў у свой час да вінаградараў слугу ўзяць пладоў з вінаградніку. Яны-ж схапілі яго, зьбілі дый адаслалі ні з чым. I ізноў паслаў да іх другога слугу; і таму, кідаючы каменьні, разьбілі галаву і адаслалі, зьняважыўшы. I ізноў новага паслаў; дый таго забілі, і шмат іншых, адных б’ючы, другіх забіваючы. Маючы-ж яшчэ аднаго сына, любага яму, паслаў і яго да іх наканец, кажучы: паўстыдаюцца сына майго. Але гэныя вінаградары сказалі паміж сабою: гэта наступнік; давайце, заб’ем яго, і спадчына будзе наша. I, схапіўшы яго, забілі й выкінулі з вінаградніку. Што-ж зробіць гаспадар вінаградніку? Прыйдзе і заб’ець вінаградараў і аддасьць вінаграднік другім. Няўжо-ж вы ня чыталі гэтага пісаньня: камень, што адкінулі будаўнічыя, стаўся галавою кута; ад Госпада сталася гэтае і дзіўна ў нашых вачох?. (Псал 117:22-23) I маніліся схапіць Яго, ды баяліся народу; бо ведалі, што гэтую прыповесьць сказаў да іх; і, пакінуўшы Яго, адыйшліся. I пасылаюць да Яго некаторых з фарысэяў і ірадзіянаў, каб улавіць Яго на слове. Тыя-ж, прыйшоўшы, кажуць Яму: Настаўніку! мы ведаем, што ты справядлівы і не дагаджаеш нікому: бо ня ўзіраешся на аблічча людзей, а папраўдзе шлях Божы паказуеш. Ці гожа даваць падатак кесару, ці не? Даваць нам, ці не даваць? Ён жа, ведаючы крывадушнасьць іх, сказаў ім: што Мяне спакушаеце? Прынясеце Мне дынар, каб Я пабачыў. Яны прынесьлі. I кажа ім: Чые гэта аблічча і надпіс? Яны адказалі: кесаравы. I, адказваючы, Ісус сказаў ім: аддайце кесарава кесару, а Божае Богу. I дзіваваліся з Яго. Потым прыйшлі да Яго садукеі, якія кажуць, што няма ўваскрасеньня ўмершых, і пыталіся ў Яго, кажучы: Вучыцель! Майсей напісаў нам: калі ў каго памрэ брат і пакіне жонку, а дзяцей не пакіне, — каб брат яго ўзяў жонку ягоную і ўваскрасіў семя брату свайму. (Другазак. 25:5) Вось жа было сем братоў: першы ўзяў жонку і, паміраючы, не пакінуў сяменьня. I другі ўзяў яе і памёр, не пакінуўшы сяменьня; і трэці гэтак сама. Бралі яе сямёра і не пакідалі сяменьня. Пасьля ўсіх памерла й жана. Дык у час уваскрасеньня, калі яны ўваскроснуць, якога з іх будзе яна жаною? Бо сямёра мелі яе за жану. Ісус жа, адказваючы, сказаў ім: ці не дзеля таго вы блудзіце, што ня ведаеце пісаньняў, ні сілы Божай? Бо, калі ўваскроснуць із мёртвых, тады ня будуць жаніцца, ні замуж выхадзіць, але будуць як ангелы, што ў нябёсах. А аб умёршых, што яны ўваскроснуць, ці-ж вы ня чыталі ў кнізе Майсея, як Бог ля купіны сказаў яму: Я Бог Аўраама, і Бог Ізаака, і Бог Якава.. (Выхад 3:6) Ня ёсьць Бог умёршых, але Бог жывых. Дык вы крэпка мыляецеся. I кніжнік адзін, падыйшоўшы і пачуўшы спрэчкі іх, бачучы, што добра ім адказаў, спытаўся ў Яго: якая першая з усіх запаведзяў? Ісус жа адказаў яму: першая з усіх запаведзяў: Слухай, Ізраіль! Госпад Бог наш ёсьць Госпад адзіны; і: любі Госпада Бога твайго ўсім сэрцам тваім, і ўсёю душою тваёю, і ўсім розумам тваім, і ўсёю моцаю тваёю, — вось першая запаведзь. (Другазак 6:4-5) I другая падобная да яе: любі бліжняга твайго, як самога сябе. I нямашака іншага вялікшага прыказаньня. (Левіт 19:18) I сказаў яму кніжнік: добра, Вучыцель! Ты сказаў праўду, што адзін ёсьць Бог, і няма іншага апрача Яго; і любіць Яго ўсім сэрцам, усім розумам і ўсёю душою і ўсёю сілаю і любіць бліжняга, як самога сябе, больш за ўсе агнявыя жэртвы й ахвяры. I Ісус, бачучы, што той разумна адказвае, сказаў яму: недалёка ты ад царства Божага. I ніхто ўжо ня сьмеў задаваць Яму пытаньні. I, азваўшыся, казаў Ісус, навучаючы ў царкве: Як кажуць кніжнікі: што Хрыстос ёсьць сын Давідаў? Бо сам Давід сказаў Духам Сьвятым: сказаў Госпад Госпаду майму: сядзі направа ад Мяне, дакуль палажу ворагаў Тваіх за падножжа ног Тваіх.. (Псал 109:1) Гэтак, сам Давід называе Яго Госпадам; дык як жа Ён сын яго? I множства народу з ахвотаю слухала Яго. I гаварыў ім у навуцы Сваёй: Сьцеражыцеся кніжнікаў, што любяць хадзіць у даўгіх вопратках, ды вітаньні на торжышчах, і першыя лавы ў школах, і першыя месцы на банкетах; тыя, што зьядаюць хаты ўдоў і дзеля вока доўга моляцца, тыя дастануць цяжэйшую кару. I, сеўшы ля скарбніцы, глядзеў Ісус, як народ кідае медзякі ў скарбніцу. I многа заможных кідалі шмат. I адна бедная ўдава, прыйшоўшы, кінула дзьве лепты або грош. I, паклікаўшы вучняў сваіх, Ісус сказаў ім: запраўды кажу вам, што гэтая бедная ўдава палажыла больш за ўсіх, што клалі ў скарбніцу. Бо ўсе клалі з лішкаў сваіх, а яна з недастатку свайго палажыла ўсё, што мела, увесь пражытак свой. І, калі выходзіў Ён з царквы, кажа Яму адзін із вучняў Ягоных: Вучыцель! паглядзі, якія каменьні і якія будынкі! I, адказваючы, сказаў яму Ісус: бачыш гэтыя аграмадныя будыніны! Не астанецца камень на камені, які-б ня збурылі. I калі Ён сядзеў на гары Аліўнай насупраць царквы, пыталіся ў Яго насамоце Пётр і Якаў і Іоан і Андрэй: скажы нам, калі гэтае будзе, і які знак, калі ўсяму гэтаму мае быць канец? I ў адказ ім Ісус пачаў гаварыць: сьцеражыцеся, каб хто ня зьвеу вас, бо шмат прыйдзе пад Маім імем і будуць гаварыць, што гэта Я, і многіх зьвядуць. Калі-ж пачуеце пра войны ды чуткі аб войнах, ня трывожцеся: гэта мусіць стацца; але гэта яшчэ не канец. Бо паўстане народ на народ і царства на царства, і будзе месцамі трасеньне зямлі, і будзе голад і безгалоўе. Гэта — пачатак злыбедаў. Сьцеражыцеся-ж і вы самі: бо будуць вас аддаваць пад суд і біць вас у школах, і будзеце пастаўлены перад ваяводамі ды царамі за Мяне, каб сьведчылі ім. I перш усім народам мусіць быць абвешчана Эвангельле. Калі-ж павядуць вас, каб выдаць, не клапоцьцеся наперад, што вам гаварыць, і не абдумывайце, а што дадзена вам будзе ў той час, тое й гаварыце, бо ня вы будзеце гаварыць, але Дух Сьвяты. I выдасьць брат брата на сьмерць, і бацька сына, і паўстануць дзеці на бацькоў сваіх і забіваць іх будуць. I будуць ненавідзець вас усе за імя Маё, а хто выцярпіць да канца, той спасецца. Калі-ж угледзіце агіду спусташэньня, аб чым казаў Даніла прарок, паўстаўшуго, дзе ня сьлед (хто чытае, разумей), тады, хто будзе ў Юдэі, хай бягуць на горы. А хто на страсе, хай ня злазе ў хату і ня йдзе браць што-небудзь з дому свайго. I хто ў полі, хай не варочаецца назад узяць адзежу сваю. Гора-ж цяжарным і кормячым у тыя дні! Малецеся-ж, каб не давялося ўцякаць вам зімою. Бо будзе ў тыя дні туга, якое ня бывала ад пачатку стварэньня, што стварыў Бог, ажно дагэтуль, дый ня будзе. I калі-б Госпад не скараціў дзён гэных, то не спаслося-б ніводнае цела, але дзеля выбраных, якіх Ён выбраў, скараціў гэныя дні. I калі хто вам тады скажа: вось тут Хрыстос, ці: вось там, — ня верце. Бо паўстануць лжэхрысты і лжэпрарокі і дадуць знаменьні і цуды, каб зьвясьці, калі магчыма, і выбраных. Вы-ж глядзіце: вось Я ўсё вам сказаў наперад. Але ў тыя дні, пасьля тугі гэнае, сонца зьмеркне, і месяц ня дасьць сьвятла свайго. I зоркі будуць падаць з неба, і сілы, што на нябёсах, паруханы будуць. I тады ўгледзяць Сына Чалавечага, ідучы на хмарах з сілаю вялікаю і славаю. I пашле Ён тады Ангелаў Сваіх і зьбярэ выбраных Сваіх ад чатырох вятроў, ад краю зямлі да краю неба. Ад смакоўніцы вазьмеце прыклад: калі гальлё яе ўжо мякчэе і пускае лісьцё, то ведайце, што блізка лета. Гэтак і вы: як угледзіце, што гэта збываецца, ведайце, што блізка, ля дзьвярэй. Запраўды кажу вам: ня счэзьне род гэты, як усё гэтае станецца. Неба й зямля пяройдзе, а словы Мае не пяройдуць. А аб дні тым ніхто ня ведае: ні ангелы, што на небе, ні Сын, а толькі Ацец. Глядзіце, ня сьпіце ды маліцеся, бо ня ведаеце, калі прыдзе час. Як чалавек, што, выяжджаючы, пакінуў дом свой, даў слугам сваім уладу і кожнаму сваю работу, ды загадаў вартаўніку ля варот ня спаць. Дык ня сьпіце-ж вы, бо ня ведаеце, калі прыйдзе гаспадар дому: увечары, ці апоўначы, ці пры пеўнях, ці нараніцы; каб, прыйшоўшы неўспадзеўкі, не знайшоў вас сплючы. А што вам кажу, кажу ўсім: ня сьпіце. За два дні была Пасха і сьвята праснакоў; і шукалі архірэі і кнімшікі, як узяць Яго хітрасьцяй ды забіць. Але казалі: толькі ня ў сьвята, каб ня было разрухі ў народзе. І, як быў Ён у Віфаніі, у доме Сымона пракажонага, ды спачываў за сталом, — прыйшла жанчына з алябастравым збанком міра нардовага, чыстага й дарагога, ды, разьбіўшы судзіну, паліла Яму галаву. I былі некаторыя, што гневаліся ў сабе і гаварылі: на што гэты глум міра? Бо-ж можна было-б прадаць яго больш, як за трыста дынараў, ды раздаць бедным. I наракалі на яе. Але Ісус сказаў: пакіньце яе: на што ёй робіце прыкрасьць? Яна добрае дзела зрабіла для Мяне. Бо ўбогіх заўседы маеце з сабою і можаце ім рабіць дабро, калі захочаце, а Мяне маеце не заўсёды. Яна, што магла, зрабіла: наўперад памазала цела Маё для пахаваньня. Запраўды кажу вам: дзе толькі будзе абвешчана Эвангельле гэтае па ўсім сьвеце, дык і аб тым, што зрабіла яна, сказана будзе ў памяць аб ёй. А Юда Іскарыёт, адзін з дванаццацёх, пайшоў да архірэяў, каб прадаць Яго ім. Яны-ж, пачуўшы, узрадаваліся і абяцалі даць яму грошы. I ён шукаў, як у адпаведную часіну прадаць Яго. I ў першы дзень праснакоў, калі рэзалі ягнё на Пасху, кажуць Яму вучні Ягоныя: дзе хочаш, каб мы пайшлі прыгатавалі Табе есьці пасху? I пасылае двух з вучняў Сваіх і кажа ім: Ідзеце да места; і сустрэнецца вам чалавек, нясучы гляк з вадою; ідзеце за ім. I куды ён увойдзе, скажэце гаспадару тае хаты: Вучыцель пытаецца: дзе сьвятліца, у якой спажываціму пасху з вучнямі Маімі? I ён пакажа вам пакой вялікі, засланы, гатовы; там прыгатуйце нам. I пайшлі вучні Ягоныя і прыйшлі да места і знайшлі, як сказаў ім; і прыгатавалі пасху. I, калі настаў вечар, Ён прыходзіць з дванаццацьма. I, як сядзелі яны за сталом ды елі, Ісус сказаў: запраўды кажу вам: адзін з вас, што есьць са Мною, прадасьць Мяне. Яны-ж пачалі сумаваць ды адзін праз аднаго казаці да Яго: ці ня я? I другі: ці ня я? Ён жа, адказваючы, сказаў ім: адзін з дванаццацёх, што мачае са Мною ў місе. Бо Сын Чалавечы йдзе, як напісана аб Ім; але гора таму чалавеку, праз якога прададзены будзе Сын Чалавечы. Ляпей было-б яму, калі-б чалавек гэны не радзіўся. I, калі яны елі, ІСус, узяўшы хлеб, багаславіў яго ды, паламаўшы, даў ім і сказаў: вазьмеце, ешце; гэта ёсьць цела Маё. I, узяўшы чару й аддаўшы хвалу, падаў ім: і пілі яе ўсе. I сказаў ім: гэта ёсьць кроў Мая новага запавету, што за многіх праліваецца. Запраўды кажу вам: ніколі ўжо ня буду піць ад плоду вінаграднага ажно до таго дня, калі піць буду новае віно ў царстве Божым. I, запяяўшы, пайшлі на гару Аліўную. I кажа ім Ісус: усе вы спакушаны будзеце ў гэту ноч за Мяне; бо напісана: ўдару пастуха, і рассыплюцца авечкі. (Захар 13:7) Але, як уваскросну, апярэджу вас у Галілеі. Пётр жа сказаў Яму: хай усе спакусяцца, але ня я. I кажа яму Ісус: запраўды кажу табе, што ты сяньня, у гэтую самую ноч, перш, чым певень двойчы прапяе, тры разы адрачэшся ад Мяне. Але той яшчэ больш казаў: хаця-б мне трэба было памерці разам з Табою, не адракуся ад Цябе. Гэтак сама гаварылі і ўсе. I прыйшлі ў сяло, званае Гефсіманія, і сказаў вучням Сваім: пасядзеце тут, пакуль памалюся. I бярэ з сабою Пятра, Якава ды Іоана; і найшоў жах дый туга на. Яго. I кажа ім: сумная душа мая ажно да сьмерці; пабудзьце гэтта і ня сьпіце. I, адыйшоўшыся трохі, упаў на зямлю і маліўся, каб, калі магчыма, абмінула Яго гэтая гадзіна; і гаварыў: Авва, Ойча! усё магчыма для Цябе, пранясі чару гэтую міма Мяне; ды ня тое, чаго Я хачу, а чаго Ты. I варочаецца і знаходзіць іх сплючы, дый кажа Пятру: Сымоне! Ты сьпіш? Ня мог ты аднае гадзіны ня спаць? Ня сьпіце й маліцеся, каб не папасьці ў пакусу:бо-ж дух крэпкі, а цела слабое. I ізноў, адыйшоўшыся, маліўся, гаворачы тое-ж слова. I, вярнуўшыся, знайшоў іх ізноў сплючы; бо вочы ў іх абцяжэлі, і ня ведалі, што адказваць Яму. I прыходзіць трэці раз і кажа ім: вы ўсё яшчэ сьпіцё і спачываеце? Годзе! Настаў час! Вось прадаецца Сын Чалавечы ў рукі грэшнікаў. Уставайце! Хадзем! Вось падыходзіць той, што прадае Мяне. I ўраз жа, як Ён яшчэ гаварыў, прыходзіць Юда, адзін з дванаццацёх, а з ім вялікая грамада з мячамі ды каламі ад архірэяў і кніжнікаў і старшых. I той, што прадаваў Яго, даў ім знак, сказаўшы: каго я пацалую, Той і ёсьць; бярэце Яго й вядзеце асьцярожна. I, нрыйшоўшы, зараз жа падыйшоў да Яго ды кажа: Равві! Равві! і пацалаваў Яго. А яны ўзлажылі рукі свае на Яго і ўзялі Яго. Адзін жа із стаяўшых ля Яго, выхапіўшы меч, удэрыў слугу архірэявага ды адсек яму вуха. I, азваўшыся, Ісус сказаў ім: быццам на разбойніка выйшлі вы з мячамі й каламі, каб схапіць Мяне. Што-дзень быў Я з вамі ў царкве, навучаючы, і вы ня бралі Мяне; але няхай збудзецца, што напісана. I ўсе, пакінуўшы Яго, паўцякалі. I пайшоў за Ім адзін дзяцюк, што быў накінуўшы на сябе лёгкую тканіну на голае цела; і жаўнеры схапілі Яґо. Але ён, пакінуўшы тканіну, голы ўцёк ад іх. I прывялі Ісуса да архірэя; і сабраліся да яго ўсе архірэі і старшыны і кніжнікі. Пётр жа здалёк ішоў за Ім ажно ў сярэдзіну на падворак архірэяў; і сядзеў з слугамі і грэўся ля вагня. Архірэі-ж і ўвесь сынэдрыон шукалі сьвядоцтва проці Ісуса, каб аддаць Яго на сьмерць: і не знаходзілі. Бо шмат хто сьведчыў ілжыва проці Яго, але нязгодныя былі між сабою сьвядоцтвы іхнія. І некаторыя, падняўшыся, сьведчылі проці Яго ілжыва, кажучы: Мы чулі, як Ён казаў: Я зруйную гэтую царкву, збудаваную рукамі, і цераз тры дні збудую другую, нерукатворную. Але і іхнія сьвядоцтвы ня зыходзіліся. Тады ўстаў архірэіі пасярэдзіне ды спытаўся ў Ісуса: Нічога не адказваеш? Што яны проці Цябе сьведчаць? Але Ён маўчаў і не адказваў нічога. Ізноў архірэй спытаўся ў Яго, кажучы Яму: Ці Ты Хрыстос, Сын Бога Багаслаўленага? Ісус адказаў: гэта Я; і вы ўбачыце Сына Чалавечага, сядзючы направа ад сілы й ідучы на хмарах нябесных. Тады архірэй, разьдзёршы вопраткі свае, сказаў: на што нам яшчэ сьведкі? Вы чулі хулу? Як вам здаецца? Тыя-ж усе прысудзілі, што варт сьмерці. I пачалі іншыя пляваць на Яго і, закрываючы Яму аблічча, біць Яго ды гаварыць Яму: прароч! I слугі білі Яго па шчоках. I, калі Пётр быў на дварэ, унізе, прыйшла адна з дяўчатак архірэйскіх і, убачыўшы Пятра, што ён грэецца, прыгледзіўшыся да яго, сказала: і ты быў з Ісусам Назаранінам. Але ён адрокся, кажучы: ня ведаю і не разумею, што гаворыш. I выйшаў на пярэдні падворак; і прапяяў певень. Дзяўчынка-ж, ізноў убачыўшы яго, пачала казаць стаяўшым навакол: гэты із іх. Ён жа ізноў адрокся. I, крыху счакаўшы, стаяўшыя наўкола ізноў пачалі гаварыць Пятру: праўда, што ты із іх: бо ты і галілеянін, і гутарка твая падобная. А ён пачаў клясьціся ды прысягацца: ня ведаю чалавека гэнага, аб якім гаворыце. Тады другі раз прапяяў певень. I прыпомніў Пётр слова, што сказаў яму Ісус: перш, чым певень двойчы прапяе, тры разы адрачэшся ад Мяне. I пачаў плакаць. I ўраз нараніцы зрабіўшы нараду, архірэі з старшынамі ды кніжнікамі і ўвесь сынэдрыон, зьвязаўшы Ісуса, завялі ды аддалі Пілату. I спытаўся ў Яго Пілат: Ты цар Юдэйскі? Ён жа адказаў яму: ты кажаш. I многа ўзводзілі на Яго архірэі. А Пілат ізноў спытаўся ў Яго: Ты нічога не адказваеш? Глядзі, колькі сьведчаць проці Цябе. Але Ісус і на гэта нічога не адказаў, ажно зьдзівіўся Пілат. На ўсякае-ж сьвята звальняў ён ім аднаго із вязьняў, за якога прасілі. Быў жа ў вязьніцы нейкі Варавва з сваімі супольнікамі, якія ў часе бунту ўчынілі забойства. I народ, падняўшы крык, пачаў прасіць Пілата, каб зрабіў ім, як заўсёды. Пілат жа адказаў ім, кажучы: хочаце, звольню вам Цара Юдэйскага? Бо ведаў, што архірэі дзеля завісьці выдалі Яго. Але архірэі падбілі народ на тое, каб звольніў ім лепей Варавву. I Пілат, азваўшыся ізноў, сказаў ім: Што-ж хочаце, каб я зрабіў з Тым, каго называеце Царом Юдэйскім? Яны ж ізноў закрычэлі: распні Яго! Пілат жа сказаў: што-ж благое ўчыніў Ён? Але яны яшчэ мацней крычалі: распні Яго! Тады Пілат, хочучы дагадзіць народу, звольніў ім Варавву, а Ісуса аддаў, пасьля бічаваньня, расьпяць. I жаўнеры завялі Яго ў панадворак, што завецца Прэторыя, і склікалі ўсю роту. I адзелі Яго ў пурпур і, сплёўшы з церняў вянок, узлажылі на Яго. I пачалі вітаць Яго: Радуйся, Цар Юдэйскі! I білі Яго па галаве трысьцінай, і плявалі на Яго, і, становячыся на калені, пакланяліся Яму. I, як насьмяяліся з Яго, зьнялі пурпур ды адзелі Яго ў уласную вопратку, і павялі Яго, каб расьпяць Яго. I прымусілі нейкага Сымона Кіранэйца, бацьку Аляксандра й Руфа, які йшоў з поля, каб нёс крыж Ягоны. I прывялі Яго на Галгофу, месца, якое называецца Месца Чарапоў. I давалі Яму піць віно з сьмірнаю, але Ён ня ўзяў. I, расьпяўшы Яго, падзялілі вопратку Ягоную, кідаючы жэрабе, каму што ўзяць. Была трэцяя гадзіна, і расьпялі Яго на крыжу. I быў надпіс віны Ягонае напісаны: Цар Юдэйскі. I з Ім расьпялі двух разбойнікаў, аднаго з правага, а другога з левага боку Яго. I збылося пісаньне, што гаварыла: і да злачынцаў залічаны. (Ісая 53:12) I праходзячыя міма зьневажалі Яго, ківаючы галавамі сваімі ды кажучы: о, Ты, што цэрквы руйнуеш і ў тры дні адбудоўваеш! Спасі Сябе Самога і зыйдзі з крыжа! Падобна-ж і архірэі, насьмяхаючыся, гаварылі з кніжнікамі адзін да аднаго: другіх спасаў, Сябе-ж спасьці ня можа! Хрыстос, Цар Ізраіляў, няхай зыйдзе цяпер з крыжа, каб мы бачылі ды паверылі! I расьпятыя разам з Ім зьневажалі Яго. I а шостай гадзіне настала цемра па ўсёй зямлі ажно да дзявятае гадзіны. I а дзявятай гадзіне загаласіў Ісус моцным голасам: Элоі, Элоі! ламма сабахтані! што абазначае: Божа Мой, Божа Мой! на што Ты Мяне пакінуў? I некаторыя із стаяўшых наўкола, пачуўшы, казалі: вось Ільлю кліча. Адзін жа, пабегшы й набраўшы ў губку воцату ды насадзіўшы яе на трысьціну, паіў Яго, кажучы: чакайце! паглядзімо, ці прыйдзе Ільля зьняць Яго? Ісус жа, загаласіўшы моцным голасам, сканаў. I заслона ў царкве разьдзерлася надвое ад верху да нізу. Сотнік жа, што стаяў насупраць Яго, угледзіўшы, што так загаласіўшы сканаў, сказаў: запраўды, чалавек гэты быў Сын Божы. Былі тут і жанчыны, што глядзелі здалёк; між імі была і Марыя Магдаліна, і Марыя, маці Якава меншага ды Есіі, і Салямэя, якія і тады, як быў у Галілеі, ішлі за Ім ды служылі Яму; і многа іншых, што прыйшлі з Ім у Ерузалім. I, як ужо настаў вечар, (а была параскева, значыць перадсуботнік), прыйшоў Язэп з Арыматэі, выдатны раднік, які й сам ждаў царства Божага, і сьмела ўвайшоў да Пілата і прасіў цела Ісусавага. I Пілат зьдзівіўся, што Ён ужо памёр, і, клікнуўшы сотніка, спытаўся ў Яго, ці даўно памёр? I, даведаўшыся ад сотніка, аддаў цела Язэпу. I, купіўшы сіндон ды зьняўшы Яго, абвіў сіндонам і палажыў Яго ў магілу, што была высечана ў скале, ды прываліў камень да дзьвераў магілы. А Марыя Магдаліна і Марыя Есіява глядзелі, дзе Яго палажылі. I, калі прыйшла субота, Марыя Магдаліна і Марыя Якавава і Салямэя купілі пахнідлаў, каб пайсьці памазаць Яго. I дужа рана, у першы дзень тыдня, прыходзяць да магілы на ўсходзе сонца. I гаварылі між сабою: хто адваліць нам камень ад дзьвераў магілы? I, глянуўшы, бачаць камень адвалены, а быў ён надта вялікі. I, увайшоўшы ў магілу, убачылі дзяцюка, седзячы з правага боку й адзетага ў белую шату. I спалохаліся. Ён жа кажа ім: Не палохайцеся! Шукаеце Ісуса Назарэя, расыіятага на крыжу? Ён уваскрос; Яго няма тут. Вось месца, дзе палажылі Яго. Дык ідзеце, скажэце вучням Ягоным і Пятру, што йдзе перад вамі ў Галілею; там Яго пабачыце, як сказаў вам. I, выйшаўшы, пабеглі ад магілы; і зьняла іх дрыготка, і нікому нічога не сказалі, бо баяліся. Уваскросшы-ж раніцаю ў першы дзень тыдня, Ісус паказаўся сьпярша Марыі Магдаліне, з якое выгнаў сем дэманаў. Яна, пайшоўшы, абвясьціла тым, што былі з Ім, ды плакалі й галасілі. I яны, пачуўшы, што Ён жыве й быў бачаны ёю, не паверылі. Пасьля гэтага паказаўся ў іншым выглядзе двум із іх у дарозе, як ішлі ў вёску. I тыя, вярнуўшыся, абвясьцілі ўсім іншым, але й ім не паверылі. Урэшце паказаўся самым адзінаццацём, як спачывалі за сталом, і карыў іх за няверу й жорсткасьць сэрца, што не паверылі бачыўшым Яго ўваскросшага. I сказаў ім: ідзеце па ўсім сьвеце і абвяшчайце Эвангельле ўсякаму стварэньню. Хто паверыць і ахрысьціцца, спасён будзе; хто-ж не паверыць, засуджаны будзе. А паверыўшым будуць гэткія знаменьні: імем Маім дэманаў выганяцімуць, новымі мовамі гаварыць будуць; зьмеяў браць будуць, ды хоць бы штось сьмяротнае выпілі, не пашкодзе ім; паложаць рукі на хворых, дык здаровымі будуць. Госпад жа пасьля гутаркі з імі ўзьнёсся на неба і сеў направа ад Бога. Яны-ж, выйшаўшы, прапаведывалі ўсюды з дапамогай Госпада, сцьвярджаўшага ўсьлед слова іхняе знаменьнямі. Амін. Як ужо многія браліся напісаць аповесьць аб зусім добра вядомых сярод вас здарэньнях, як пераказалі нам тое быўшыя з самага пачатку вачавідцамі і слугамі Слова, то прыйшло на думку і мне, пільна разьведаўшы аб усім ад пачатку, як сьлед апісаць табе, высокапаважаны Феафіле, каб ты даведаўся праўду аб тых словах, якіх цябе навучылі. Быў у дні Ірада, цара Юдэйскага, сьвяшчэньнік з Авіявае чаргі, на імя Захарыя, і жонка яго з дачок Ааронавых; і было імя яе Альжбета. Былі-ж яны абое праведныя перад Богам, паступаючы паводле прыказаньняў і законаў Госпада беззаганна. I ня было ў іх дзіцяці, бо Альжбета была няплодная, і абое яны былі паджылыя ў гадох сваіх. I сталася, калі ў парадку свае чаргі служыў ён перад Богам, выvпала яму паводле звычаю сьвяшчэньнікаў увайсьці ў царкву Гасподнюю кадзіць; а ўся маса народу вонках малілася ў час каджэньня. І зьявіўся яму Ангел Гасподні, стоячы справа ля кадзільнага ахвярніку. I спалохаўся Захарыя, убачыўшы яго, і зьняў яго страх. Ангел жа сказаў яму: ня бойся, Захарыя; бо выvслухана малітва твая, і жонка твая Альжбета ўродзіць табе сына, і дасі яму імя — Іоан. I будзе табе радасьць і ўцеха, і многія ўзрадуюцца з нараджэньня яго. Бо ён будзе вялікі перад Госпадам; і ня будзе піць віна і сікеру, і Духам Сьвятым напоўніцца яшчэ ў чэраве маткі свае. I многіх з сыноў Ізраілявых наверне да Госпада Бога іх. I пройдзе перад Ім у духу і сіле Ільлі, каб вярнуць сэрцы бацькоў дзецям, і непаслухмяvных да мудрасьці праведных, каб прыгатаваць Госпаду народ падгатоўлены. I сказаў Захарыя Ангелу: Па чым пазнаю я гэтае? То-ж я старыv, і жонка мая ў гадох пажылых. I сказаў яму Ангел у адказ: я Гаўрыіл, што перад Богам стаю, і пасланы гаварыць з табою і абвясьціць табе гэтае. І вось, будзеш ты маўчаць, і ня здолееш гаварыць да дня, калі гэтае станецца: за тое, што не паверыў словам маім, якія збудуцца ў свой час. I ждаў народ Захарыю і дзівіўся, што ён марудзіць у царкве. Выйшаўшы-ж, ён ня мог гаварыць да іх: і пазналі, што бачыў зьяvву ў царкве; і ён ківаў і астаўся немы. I сталася, як скончыліся дні службы яго, вярнуўся ён у дом свой. Пасьля гэтых дзён зачала Альжбета, жонка яго, і таілася пяць месяцаў, ды гаварыла: так учыніў мне Госпад у дні гэтыя, як глянуў на мяне, каб зьняць з мяне ганьбу між людзьмі. У шосты-ж месяц пасланы быў Ангел Гаўрыіл ад Бога ў места Галілейскае, называнае Назарэт, да дзевы, заручанай з мужам іменьнем Язэп, з дому Давідавага; імя-ж дзевы — Марыя. Ангел, увайшоўшы да яе, сказаў: радуйся, дабрадатная! Госпад з табою; багаслаўлена ты між жанок. Яна-ж, убачыўшы яго, спалохалася ад слоў яго і разважала, што-б гэта было за прывітаньне такое? I сказаў ёй Ангел: ня бойся, Марыя; бо ты знайшла ласку ў Бога. I вось зачнеш у чэраве і народзіш Сына і дасі Яму імя: Ісус. Ён будзе вялікі і Сынам Найвышэйшага назавецца, і дасьць Яму Госпад Бог пасад Давіда, бацькі Яго, і царыvць будзе над домам Якава давеку, і царству Яго ня будзе канца. Марыя-ж сказала Ангелу: як гэта будзе, калі я ня знаю мужа? I ў адказ сказаў ей: Дух Сьвяты найдзе на цябе, і сіла Найвышэйшага ахіне цябе: вось чаму й тое, што народзіцца сьвятое, Сынам Божым назавецца. Вось і Альжбета, сваячка твая, і яна зачала сына ў старасьці сваёй, і гэта ўжо шосты месяц у яе, хоць і называнай няплоднай. Бо-ж у Бога ніводнае слова ня будзе немагчымым. І сказала Марыя: вось я — слуга Госпада; няхай станецца мне па слову твайму. I адыйшоў ад яе Ангел. Устаўшы-ж Марыя ў тыя дні борзда пайшла ў горную краіну, у места Юдзіна. I ўвайшла ў дом Захарыі і прывітала Альжбету. I сталася, як Альжбета ўчула прывітаньне Марыі, узварухнулася дзіцятка ў чэраве яе, і Альжбета напоўнілася Духам Сьвятым. I загаласіла моцным голасам і сказала: багаслаўлена ты між жанок, і багаслаўлены плод чэvрава твайго. I адкуль гэтае мне, што прыйшла маці Госпада майго да мяне? Бо вось, як голас вітаньня твайго дайшоў да вушэй маіх, узварухнулася вясёла дзіцятка ў чэраве маім. I шчасьліва паверыўшая: бо збудзецца сказанае ёй ад Госпада. I сказала Марыя: вялічае душа маяv Госпада; і ўзрадаваўся дух мой у Богу Спасіцелю маім, што глянуў Ён на пакорнасьць рабы свае, бо адгэтуль шчасьліваю называцімуць мяне ўсе роды, бо вялікае ўчыніў мне Дужыv; і сьвятое імя Яго; і міласьць Яго ў роды радоў для тых, што баяцца Яго. Учыніў сілу рукой сваёй; рассеяў гордых думкамі сэрца іх; адабраў у моцных пасады, узьвялічыў пакорных, галодных здаволіў дабром, а багатыроў адпусьціў ні з чым. Прыняў Ізраіля, слугу свайго, успомніў міласьць, як гаварыў да айцоў нашых, да Аўраама і насеньня яго давеку. Прабыла-ж Марыя з ёю каля трох месяцаў і вярнулася ў дом свой. Альжбеце-ж настаў час радзіць, і яна ўрадзіла сына. I пачулі суседзі ды сваякі яе, што ўзьвялічыў Госпад міласьць сваю над ёю, і цешыліся з ёю. У восмы дзень прыйшлі абрэзаць дзіцятка і хацелі назваць яго па іменьню бацькі яго Захарыям. На гэтае маці яго сказала: не, а назваць яго Іоанам. I сказалі ёй: нікога няма ў родзе тваім, хто зваўся-б гэтым іменьнем. I пыталіся на мігах у бацькі, як бы ён хацеў назваць яго. Ён зажадаў дошчачку і напісаў: Іоан імя яму. I ўсе дзівіліся. I ў той жа час расчыніліся вусны яго і язык яго, і ён стаў гаварыць, багаслаўлючы Бога. I страх узьняўся сярод суседзяў іх; і расказвалі пра ўсё гэтае па ўсёй нагорнай старане Юдэйскай. I ўсе чуўшыя ўзялі гэтае да сэрца свайго і гаварылі: што-ж гэта будзе за дзіця? I рука Госпадава была з ім. I Захарыя, бацька яго, напоўніўся Сьвятым Духам і прарочыў, кажучы: Багаслаўлены Госпад Бог Ізраіляў, што адведаў народ свой і даў выбаўленьне яму; і падняў рог спасеньня нашага ў доме Давіда, слугі Свайго, (як апавясьціў вуснамі быўшых ад веку сьвятых прарокаў Сваіх), спасе нас ад ворагаў нашых і ад рукі ўсіх ненавідзячых нас; і ўчыніць ласку бацьком нашым і спамяне сьвяты тастамант свой, прысягу, што кляўся Аўрааму, бацьцы нашаму, даць нам, не з баязьні, па выбаўленьні з рукі ворагаў нашых служыць Яму ў сьвятасьці і праўдзе перад ім у-ва ўсе дні жыцьця нашага. I ты, дзіцятка, назавешся прарокам Усявышняга, бо пройдзеш наперад прад абліччам Госпада — прыгатаваць шляхі Яму, даць народу пазнаць спасеньне ў адпушчэньні грахоў яго, па ўнутранаму міласэрдзю Бога нашага, якім адведаў нас Усход з вышыні, прасьвяціць тых, што ў цемры і ў цянюv сьмяротным, пакіраваць ногі нашыя, на дарогу міра. Дзіця-ж узрастала і ўмацоўвалася духам, і было ў пустынях да дня зьяўленьня свайго Ізраілю. І сталася ў тыя дні: выйшла ад кесара Аўгуста павяленьне зрабіць сьпісаньне па ўсёй зямлі. Гэты сьпіс быў першы за гаспадараньня Кірынэя ў Сірыі. I пайшлі ўсе запісвацца, кожны ў сваё места. Пайшоў таксама і Язэп з Галілеі, з места Назарэту, у Юдэю, у места Давідавае, званае Віфлеем, бо ён быў з дому і роду Давідавага, запісацца з Марыяю, заручанай з Ім жонкай, што была цяжарная. Калі-ж яны былі там, надыйшоў час радзіць ёй; і ўрадзіла Сына Свайго Першага, і палажыла яго ў жолаб, бо ня было ім месца ў заезьдзе. У той старане былі на полі пастухі, што вартавалі ўначы ля статку свайго. I вось зьявіўся ім Ангел Гасподні, і слава Госпадава асьвяціла іх; і ўбаяліся страхам вялікім. I сказаў ім Ангел: ня бойцеся! бо вось я абвяшчаю вам вялікую радасьць, што будзе ўсім людзям: бо цяпер нарадзіўся вам у месьце Давідавым Спасіцель, Каторы ёсьць Хрыстос Госпад; і вось вам знак: вы знойдзеце Дзіця ў пялёнках, ляжучы ў яvсьлях. I неўспадзеўкі зьявілася з Ангелам вялікае войска нябеснае, славячы Бога і гаворачы: Слава на выvшынах Богу і на зямлі мір сярод людзей добрае волі. I сталася, як адыйшлі ад іх Ангелы на неба, пастухі сказалі адзін аднаму: пойдзем у Віфлеем і паглядзім, што там здарылася, што абвясьціў нам Госпад. І пасьпешна выйшлі і знайшлі Марыю і Язэпа, і Дзіцятка, ляжучы ў жолабе. Угледзіўшы-ж, расказалі аб тым, што было абвешчана ім пра Дзіцятка гэнае. І ўсе, чуўшы, дзівіліся з таго, што расказвалі ім пастухі. А Марыя захавала ўсе словы гэтыя, складаючы ў сэрцы сваім. I вярнуліся пастухі, славячы й выхваляvючы Бога за ўсё, што чулі й бачылі, як ім сказана было. I як прайшло восем дзён, калі трэба было абрэзаць Дзіцятка, далі Яму імя Ісус, названае Ангелам да зачацьця Яго ў чэvраве. А калі скончыліся дні ачышчэньня іх па закону Майсеяваму, прынесьлі Яго ў Ерузалім, каб прадставіць перад Госпадам, як сказана ў законе Гасподнім, каб усякае дзіця мужчынскага полу, разрываючае чэрава, было ахвяравана Госпаду; (Вых. 13:2) і каб прынесьці ў ахвяру, як сказана ў законе Гасподнім, дзьве гарліцы, ці двое галубяняvтак. I вось быў у Ерузаліме чалавек, на імя Сымэон. Ён быў чалавек справядлівы й пабожны, чакаў пацяшэньня Ізраілявага; і Дух Сьвяты быў на ім. Яму было прадказана Духам Сьвятым, што ён ня ўгледзіць сьмерці, дакуль ня ўгледзіць Хрыста Гасподняга. I прыйшоў ён па натхненьню ў царкву. I, калі бацькі прынесьлі Дзіцятка Ісуса, каб выканаць над Ім законны абрад, ён узяў Яго на рукі, багаславіў Бога і сказаў: Цяпер адпускаеш слугу Твайго, Валадару, па слову Твайму, з мірам; бо бачылі вочы мае спасеньне Тваё, каторае Ты прыгатаваў перад абліччам усіх народаў, сьвятло для асьветы паганаў, і славу народу Твайго Ізраіля. Язэп жа й Маці Яго дзівіліся сказанаму аб Ім. I багаславіў іх Сымэон і сказаў Марыі, Матцы Яго: вось, ляжыць Гэты на ўпадак і паўстаньне многіх у Ізраілю і на знак, якому працівіцца будуць, і табе самай меч пранікне ў душу, —каб выявіліся памышленьні многіх сэрцаў. Тут была таксама Ганна прарочыца, дачка Фануілавая, з калена Асіравага; была яна ў вельмі старым веку, з мужам ад дзявоцтва свайго пражыла сем гадоў, удава гадоў васьмідзесяцёх чатырох, каторая не адыходзіла ад царквы, постам ды малітваю служачы Богу дзень і ноч. I яна ў той час прыйшоўшы славіла Госпада і гаварыла аб Ім усім, што ждалі выбаўленьня ў Ерузаліме. I калі яныv выканалі ўсё па закону Гасподняму, дык вярнуліся ў Галілею, у места сваё Назарэт. Дзіцятка-ж узрастала і ўзмацоўвалася духам, напаўняючыся розумам; і дабрадаяvньне Божае было на Ім. I кожны год бацькі Яго хадзілі ў Ерузалім на сьвята Пасхі. I, калі Ён быў дванаццацёх гадоў, прыйшлі яны таксама, як звычайна, у Ерузалім на сьвята; калі-ж, па сканчэньні дзён сьвята, варочаліся, застаўся хлопчык Ісус у Ерузаліме; і не заўважылі таго Язэп ды маці Яго; але думалі, што Ён ідзе з другімі; прайшоўшы-ж дзенную дарогу, сталі шукаць Яго між сваякамі ды знаёмымі. І, не знайшоўшы Яго, вярнуліся ў Ерузалім, шукаючы Яго. Праз тры дні знайшлі Яго ў царкве, седзячы сярод вучыцялёў, слухаючы іх і пытаючыся ў іх; усе слухаўшыя дзівіліся з розуму і адказаў Яго. I, угледзіўшы Яго, зьдзівіліся; і маці Яго сказала Яму: Дзіця! што ты зрабіў з намі? Вось бацька Твой і я з вялікаю тугою шукалі Цябе. Ён сказаў ім: на што было вам шукаць Мяне? ці-ж вы ня ведалі, што Мне трэба быць у тым, што належыць Айцу Майму? Але яны не зразумелі сказаных ім словаў. Ён пайшоў з імі і прыйшоў да Назарэту; і быў паслухмяvны ім. I маці Яго захавала ўсе словы гэтыя ў сэрцы сваім. Ісус жа рос розумам і ўзростам ды ў ласцы ў Бога і людзей. У пятнаццаты-ж год панаваньня Тывэрыя кесара, калі Понці Пілат гаспадарыў у Юдэі, Ірад быў чацьвертаўладнікам у Галілеі, Піліп, брат яго, чацьвертаўладнікам у Ітурэі і Траханіцкай краіне, а Лісані чацьвертаўладнікам у Авіленеі, пры архірэях Ганьне і Кайяфе, быў голас Божы да Іоана, сына Захаравага, у пустыні. I ён праходзіў па ўсіх ваколіцах Іорданскіх, прапаведываючы хрышчэньне пакаяvньня дзеля адпушчэньня грахоў, як напісана ў кнізе слоў прарока Ісаі, які кажа: голас клікаючага ў пустыні: прыгатуйце шлях Госпаду, простымі зрабеце сьцежкі Яму; усякі дол няхай напоўніцца, і ўсякая гара і ўзгорак няхай зьнізяцца, крывулі выпрастуюцца і няроўныя шляхі зробяцца гладкімі; і ўгледзіць усякае цела спасеньне Божае. (Ісая 40:3-5) I казаў Іоан народу, які прыходзіў хрысьціцца ў яго: плод яхідніны! хто перасьцярог вас, каб уцякалі ад будучага гневу? Зрабеце-ж годныя пакаяньня плады і ня думайце гаварыць сабе: бацька ў нас Аўраам; бо кажу вам, што Бог можа з каменьняў гэтых падняць дзяцей Аўрааму. Ужо й сякера ля караняv дрэваў ляжыць; усякае дрэва, што плоду добрага ня прыносе, зрубаецца й кідаецца ў вагонь. I спытаўся ў яго народ: што-ж нам рабіць? Ён жа сказаў ім у адказ: у каго дзьве адзежыны, той дай таму, хто ня мае; і ў каго ёсьць ежа, рабі тое-ж. Прыйшлі і мытнікі хрысьціцца і сказалі яму: вучыцель! што нам рабіць? Ён жа адказаў ім: нічога не бярэце больш таго, што назначана вам. Пыталіся ў яго таксама й ваяvкі: а нам што рабіць? I сказаў ім: нікога ня крыўдзьце, не абмаўляйце і здавальняйцеся сваёю платай. Калі-ж народ быў у недаўменьні, і ўсе думалі ў сэрцах сваіх аб Іоане, ці ня Хрыстос ён? — Іоан усім адказаў: я хрышчу вас вадою, але йдзе Дужэйшы за мяне, у каторага я ня варты разьвязаць рамень абуцьцяv: Ён будзе хрысьціць вас Духам Сьвятым і агнём; лапата Яго ў руцэ Яго, і Ён ачысьціць гумно Сваё і пазьбірае пшаніцу ў сьвіран свой, а садому спаліць агнём няўгасным. Многа і другога прапаведываў ен народу, навучаючы яго. Ірад жа чацьвертаўладнік, дакараны ім за Ірадзіяду, жонку брата яго, Піліпа, і за ўсё, што Ірад зрабіў благога, дадаў да ўсяго іншага й тое, што пасадзіў Іоана ў вязьніцу. I сталася, як хрысьціўся ўвесь народ, і Ісус ахрысьціўшыся маліўся, — адчынілася неба, і Дух Сьвяты зыйшоў на Яго ў цялесным выглядзе, як галуб, і быў голас з неба, гаворачы: Ты Сын Мой Улюблены; цябе ўпадабаў Я. Ісус, пачынаючы Сваё служэньне, быў гадоў трыццацёх і быў, як думалі, сын Язэпаў, Іліяў, Матфанаў, Левіяў, Мэльхіяў, Іоанаў, Язэпаў, Матафіяў, Амосаў, Навумаў, Ясьлімаў, Нагеяў, Маафаў, Матафіяў, Самеяў, Язэпаў, Юдзін, Іоананаў, Рысаеў, Зарававэляў, Саляфіілаў, Нірыяў, Мэльхіяў, Адзіяў, Касамаў, Ялмадамаў, Іраў, Есіяў, Еліязэраў, Іярымаў, Матфатаў, Левіін, Сымэонаў, Юдзін, Язэпаў, Іоананаў, Эліякімаў, Мэлеаяў, Маінаінаў, Матафаяў, Натанаў, Давідаў, Іясеяў, Авідаў, Ваозаў, Салмонаў, Наасонау, Амінадаваў, Арамаў, Ясромаў, Фарэсаў, Юдзін, Якубаў, Ісаакаў, Аўраамаў, Фарын, Нахораў, Сэрухаў, Рагаваў, Фалекаў, Явераў, Салін, Каінанаў, Арфаксадаў, Сімаў, Нояў, Ламехаў, Матусалаў, Янохаў, Іарэдаў, Малеляіляў, Каінанаў, Эносаў, Сіфаў, Адамаў, Божы. Ісус, напоўнены Духам Сьвятым, вярнуўся ад Іордану і паведзены быў Духам у пустыню; там сорак дзён Ён быў спакушаны ад дябла й нічога ня еў у гэтыя дні; а калі яны скончыліся, урэшце захацеў есьці; і сказаў Яму д’ябал: калі ты Сын Божы, то скажы гэтаму камню зрабіцца хлебам. Ісус сказаў яму ў адказ: напісана, што ня хлебам адным будзе жыць чалавек, але ўсякім словам Божым. (Другазак 8:3) I, узьвёўшы Яго на высокую гару, д’ябал паказаў Яму ўсе царствы сусьвету ў імгненьне часу, і сказаў Яму д’ябал: дам Табе ўладу над усімі царствамі і славу іх, бо яна аддана мне, і я, каму хачу, даю яе. Дык калі Ты паклонішся мне, то ўсё будзе Тваё. Ісус сказаў яму ў адказ: адыйдзі ад Мяне, шатан; напісана: Госпаду Богу твайму кланяйся і Яму аднаму служы. (Другазак 6:13) I павёў Яго ў Ерузалім, і паставіў на крыле царквы, і сказаў Яму: калі Ты Сын Божы, кінься адгэтуль уніз; бо напісана: Ангелам сваім накажа пра цябе ўсьцерагчы Цябе; і на руках панясуць, каб і не даткнуўся да каменя нагою Тваёю. (Пс 90:11-12) Ісус сказаў яму ў адказ: сказана: не спакушай Госпада Бога Твайго. (Другазак. 6:16) I, скончыўшы ўсё кушэньне, д’ябал адыйшоў ад Яго дачасу. I вярнуўся Ісус у сіле Духа ў Галілею; і разыйшлася чутка пра Яго па ўсёй вакалічнай старане. I вучыў Ён у школах іх і ад усіх быў слаўлены. I прыйшоў у Назарэт, дзе быў выхаваны, і ўвайшоў, на звычаю Свайму, у дзень суботні ў школу, і ўстаў чытаць. I падалі Яму кнігу прарока Ісаі; і Ён, разгарнуўшы кнігу, знайшоў месца, дзе было напісана: Дух Гасподні на Мне: бо Ён памазаў Мяне дабравесьціць убогім і паслаў Мяне аздараўляць разьбітых сэрцам, гаварыць вязьням аб вызваленьні і сьляпым аб павароце зроку, пусьціць змучаных на волю і абвяшчаць год Гасподні прыемны. (Ісая 61:1-2) I, зачыніўшы кнігу ды аддаўшы служцы, сеў; і вочы ўсіх у школе былі зьвернены на Яго. I Ён начаў гаварыць ім: цяпер выпаўнілася пісаньне гэтае ў вушах вашых. I ўсе засьведчылі яму гэта і дзівіліся ласкавым словам, выходзячым з вуснаў Яго, і гаварылі: Ці не Язэпаў гэта сын? Ён сказаў ім: ведама, вы скажаце Мне прыказку: лекару, вылячы Самога Сябе; зрабі і тут, у Тваёй бацькаўшчыне, тое, што, мы чулі, было ў Капэрнауме. I сказаў: запраўды кажу вам: ніводзін прарок ня прыймаецца ў бацькаўшчыне сваёй. Папраўдзе кажу вам: многа ўдоваў было ў Ізраілю ў дні Ільлі, калі зачынена было неба тры гады і шэсьць месяцаў, так што зрабіўся вялікі голад па ўсей зямлі; і ні да аднае з іх ня быў пасланы Ільля, але толькі да ўдавы ў Сарэпту Сідонскую. Многа таксама было пракажоных у Ізраілю пры прароку Ялісею, і ніводзін з іх не ачысьціўся, апрача Нэемана Сірыйца. Пачуўшы гэтае, усе ў школе напоўніліся вялікаю злосьцю; і, устаўшы, выгналі Яго вон з места і павялі на вяршыну гары, на каторай было пабудована места іх, каб скінуць Яго. Але Ён, прайшоўшы сярод іх, пайшоў. I прыйшоў у Канэрнаум, места Галілейскае, і вучыў іх у дні суботы. I дзівіліся з навукі Яго, бо ўладная была мова Яго. I быў у школе чалавек, маючы нячыстага духа шатанскага і ён заенчыў моцным голасам: Пакінь! Што Табе да нас, Ісус Назаранін? Ты прыйшоў загубіць нас; знаю Цябе, хто Ты, Сьвяты Божы. Ісус прыкрыкнуў на яго, сказаўшы: змоўкні і выйдзі з яго! I дэман, кінуўшы яго сярод школы, выйшаў з яго, нічога не пашкодзіўшы яму. I напаў на ўсіх вялікі страх, і разважалі між сабою: што гэта за слова такое, што ўладаю і сілаю Ён прыказвае нячыстым духам, і яны выходзяць? I разьнеслася чутка аб Ім на ўсіх вакалічных мясцох. Выйшаўшы-ж із школы, Ён прыйшоў у дом Сымона; цешча-ж Сымонава была ў моцнай гарачцы; і прасілі ў Яго за яе. I, стануўшы над ёю, пагразіў гарачцы, і пакінула яе. Яна тут жа ўстала і служыла ім. Пры захадзе сонца ўсе, маючыя хворых на розныя хворасьці, прыводзілі іх да Яго; і Ён, кладучы на кожнага з іх рукі, аздараўляў іх. Выходзілі таксама й нячыстыя духі із многіх з крыкам і гаварылі: Ты Хрыстос, Сын Божы. А Ён забараняў ім гаварыць, што яны ведаюць, што Ён Хрыстос. Калі-ж настаў дзень, Ён, выйшаўшы з дому, пайшоў у пустыннае месца, і народ шукаў Яго і, прыйшоўшы да Яго, удзержываў Яго, каб ня йшоў ад іх. Але Ён сказаў ім: і другім местам павінен Я абвяшчаць добрую вестку аб Царстве Божым, бо-ж на тое Я пасланы. I навучаў у школах Галілейскіх. Сталася-ж, як народ ціснуўся да Яго, каб чуць Слова Божае, а Ён стаяў ля возера Генісарэцкага, убачыў Ён два чаўны на возеры, а рыбаловы, выйшаўшы з іх, мылі сеці. Увайшоўшы ў адзін човен, што быў Сымонаў, Ён прасіў яго адплыць крыху ад берагу і, сеўшы, вучыў народ з чаўна. Калі-ж перастаў вучыць, сказаў Сымону: адплыві на глыбіню і закінь сеці твае дзеля лову. Сымон сказаў Яму ў адказ: Настаўнік! Мы працавалі ўсю ноч і нічога не злавілі; але па слову Твайму закіну сеці. Зрабіўшы гэтае, яны злавілі вялікае множства рыбы, і навет сетка ў іх прарывалася. I далі знак сябрам, што былі на другім чаўне,каб прыйшлі памагчы ім: і прыйшлі і напоўнілі абодва чаўны, так што яны пачалі залівацца. Угледзіўшы гэтае, Сымон Пётр прыпаў да кален Ісусавых і сказаў: выйдзі ад мяне, Госпадзе! бо я чалавек грэшны. Бо вялікі страх апанаваў яго і ўсіх быўшых з ім дзеля гэтага ўлову рыб, імі злоўленых; таксама і Якава і Іоана, сыноў Завядзеявых, быўшых сябрамі Сымона. I сказаў Сымону Ісус: ня бойся, ад сяньня будзеш лаўцом чалавекаў. I, выцягнуўшы абодва чаўны на бераг, пакінулі ўсё і пайшлі за Ім. I сталася, як Ісус быў у адным месьце, прыйшоў чалавек увесь у праказе і, угледзіўшы Ісуса, унаў тварам уніз, молячы Яго і кажучы: Госпадзе! калі хочаш, можаш мяне ачысьціць. I Ён працягнуў руку, дакрануўся да яго і сказаў: хачу, ачысьціся. I тады-ж праказа зыйшла з яго. I Ён прыказаў яму нікому не гаварыць, а пайсьці паказацца сьвяшчэньніку і прынесьці ахвяру за ачышчэньне сваё, як павялеў Майсей на сьведчаньне ім. Але тым балей разыйшлася чутка аб Ім, і вялікае множства народу сьцякалася да Яго — слухаць і аздаравіцца ў Яго ад хворасьцяў сваіх. Але Ён адыходзіў у пустынныя месцы і маліўся. I сталася, раз, як Ён навучаў, і сядзелі тут фарысэі й законавучыцелі, прыйшоўшы з усіх мястэчак Галілеі і Юдэі і Ерузаліму, і сіла Госпадава была дзеля аздараўленьня іх, вось, нясуць людзі на пасьцелі чалавека, што быў спараліжаваны, і хацелі ўнясьці яго ў дом і палажыць перад Ісусам; і, не знайшоўшы, дзе пранесьці яго праз народ, улезьлі на верх дому і праз страху спусьцілі яго з пасьцельлю на сярэдзіну перад Ісусам; і Ён, бачачы веру іх, сказаў чалавеку гэнаму: адпускаюцца табе грахі тваі. Кніжнікі й фарысэі зачалі разважаць, кажучы: Хто ён такі, што блюзьніць? Хто можа адпускаць грахі апрача аднаго Бога? Ісус, пазнаўшы думкі іх, сказаў ім у адказ: што вы думаеце ў сэрцах вашых? Што лягчэй сказаць: адпускаюцца табе грахі тваі, ці сказаць: устань і хадзі? Але, каб вы ведалі, што Сын Чалавечы мае ўладу на зямлі адпускаць грахі, — сказаў Ён спараліжаванаму: кажу табе: устань, вазьмі пасьцель тваю і йдзі ў дом твой. I той ураз жа ўстаў перад імі, узяў на чым ляжаў і пайшоў у дом свой, славячы Бога. I жах апанаваў усіх, і славілі Бога; і, абнятыя страхам, гаварылі: дзіўныя дзеі відзелі мы цяпер. Пасьля гэтага Ісус выйшаў і ўбачыў мытніка, на імя Левія, седзячы на мытніцы, і кажа яму: ідзі за Мною. I той, пакінуўшы ўсё, устаў і пайшоў за Ім. I прырыхтаваў для Яго Левій у доме сваім вялікі пачастунак, і была там грамада мытнікаў і другіх, што частаваліся з імі. Кніжнікі-ж і фарысэі наракалі й гаварылі вучням Яго: на што вы ясьцё і пяцё з мытнікамі ды грэшнікамі? Ісус жа сказаў ім у адказ: не здаровыя маюць патрэбу ў лекару, але хворыя. Я прыйшоў клікаць да пакаяньня не праведных, але грэшных. Яны-ж сказалі Яму: чаму вучні Іоанавы посьцяць часта і моляцца, таксама і фарысэйскія, а тваі ядуць і пюць? Ён сказаў ім: ці можаце прымусіць сыноў вясельных пасьціць, калі з імі жаніх? Але прыдуць дні, калі возьмуць у іх жаніха, і тады будуць пасьціць у тыя дні. Пры гэтым сказаў ім прыповесьць: ніхто не прышывае латкі да старое адзежыны, ададраўшы ад новае адзежыны, бо йначай і новую разьдзярэ, і да старое не падойдзе латка ад новага. I ніхто ня ўлівае маладога віна ў старыя мяхі, бо маладое віно прарве мяхі і само выvцяча, і мяхі прападуць; але маладое віно трэба ўліваць у мяхі новыя; тады захаваецца тое і другое. I ніхто, пючы старое віно, не захоча тады-ж маладога; бо кажа: старое лепшае. I сталася ў суботу, першую па другім дні Пасхі, здарылася Яму праходзіць засеянымі палямі, і вучні Яго зрывалі калосьсе і елі, расьціраючы рукамі. Некаторыя-ж з фарысэяў сказалі ім: на што робіце тое, чаго ня можна рабіць у суботу? Ісус сказаў ім у адказ: ці вы ня чыталі, што зрабіў Давід, калі захацеў есьці сам і быўшыя з ім? як ён увайшоў у дом Божы, узяў хлебы паложаныя, якіх ня можна было есьці ні кому, апрача сьвяшчэньнікаў, і еў і даў быўшым з ім. I сказаў ім: Сын Чалавечы ёсьць гаспадар і суботы. Здарылася-ж і ў другую суботу ўвайсьці Яму ў школу і навучаць. Там быў чалавек, у якога правая рука была сухая. Кніжнікі-ж і фарысэі сачылі Яго, ці не аздаровіць у суботу, каб знайсьці абвінавачаньне проці Яго. Але Ён, ведаючы думкі іх, сказаў чалавеку з сухою рукой: устань і выступі насярэдзіну. I той устаў і выступіў. Тады сказаў ім Ісус: спытаюся Я ў вас: што трэба рабіць у суботу? дабро ці зло? снасьці душу ці загубіць? Яны маўчалі. I, паглядзеўшы на іх, сказаў таму чалавеку: выцягні руку тваю. Ён так і зрабіў: і сталася рука яго здаровая, як другая. Яны прыйшлі ў шал і гаварылі адзін да аднаго: што-б ім зрабіць з Ісусам? У тыя дні ўзыйшоў Ён па гару памаліцца і прабыў усю ноч на малітве да Бога. Калі-ж настаў дзень, паклікаў вучняў Сваіх і выбраў з іх дванаццаць, каторых і назваў Апосталамі. Сымона, каторага і назваў Пятром, і Андрэя, брата яго, Якава і Іоана, Піліпа й Баўтрамея, Мацьвея й Хаму, Якава Алфеявага і Сымона, называнага Зілотам, Юду Якубавага і Юду Іскарыёта, каторы потым стаўся здраднікам. I, зыйшоўшы з імі, стаў Ён на роўным месцы, і множства вучняў Яго і многа народу з усяе Юдэі і Ерузаліму і прыморскіх месцаў Тырскіх і Сідонскіх, што папрыходзілі паслухаць Яго і пазбыцца хворасьцяў сваіх, як і церпячыя муку ад нячыстых духаў; і здаравелі. I ўвесь народ стараўся дакрануцца да Яго, бо ад Яго зыходзіла сіла і аздараўляла ўсіх. I Ён, падняўшы вочы Свае на вучняў Сваіх, гаварыў: шчасьлівыя ўбогія духам, бо вашае ёсьць Царства Божае. Шчасьлівыя галодныя цяпер, бо насыціцеся. Шчасьлівыя плачучыя цяпер, бо засьмяецёся. Шчасьлівыя вы, калі зьненавідзяць вас людзі і калі прагоняць вас і будуць зьневажаць, і выкінуць імя вашае, як зло, за Сына Чалавечага. Радуйцеся ў той дзень і весяліцеся, бо вялікая нагарода вам на нябёсах. Так паступалі з прарокамі айцы іх. Наадварот, гора вам, багатыры! бо вы ўжо дасталі сваю радасьць. Гора вам, перасычаныя цяпер, бо будзеце цярпець голад. Гора вам, сьмяючыяся цяпер, бо заплачаце й зарыдаеце. Гора вам, калі ўсе людзі будуць гаварыць аб вас добра. Бо гэтак паступалі з фальшывымі прарокамі бацькі іх. Але вам, што слухаеце, кажу: любеце ворагаў вашых, чынеце дабро ненавідзячым вас. Багаслаўце праклінаючых вас і малецеся за крыўдзячых вас. Удэvрыўшаму цябе па шчацэv падстаў і другую; і адымаючаму ў цябе верхнюю адзежу не перашкаджай узяць і кашулю. Усякаму, хто просіць у цябе, давай, і ад узяўшага тваё ня трэбуй назад. I як хочаце, каб з вамі паступалі людзі, так і вы паступайце з імі. I, калі люvбіце люvбячых вас, якая вам за тое ўдзячнасьць? Бо-ж і грэшнікі любячых іх любяць. I калі робіце дабро тым, што вам робяць дабро, якая вам за тое ўдзячнасьць? Бо-ж і грэшнікі тое-ж робяць. I калі пазычаеце тым, ад каторых спадзяецёся дастаць назад, якая вам за тое ўдзячнасьць? Бо і грэшнікі пазычаюць грэшнікам, каб дастаць назад гэтулькі-ж. Але вы любеце ворагаў вашых, і рабеце дабро, і пазычайце, ня ждучыv нічога; і будзе вам нагарода вялікая, і будзеце сынамі Усявышняга, бо Ён добры і да няўдзячных і злосных. Дык будзьце-ж міласэрныя, як і Ацец ваш міласэрны. Не асуджайце, і ня будзеце асуджаны; дароўвайце, і вам дарована будзе; давайце, і вам будзе дадзена: меру добрую націсьненую, стрэсеную і з коптурам адсыплюць вам у лона вашае; бо якою мераю мераеце, такою-ж і вам адмераецца. Сказаў такжа ім прыповесьць: ці можа сьляпы вадзіць сьляпога? Ці не абодва ўваляцца ў яму? Вучань ня бывае вышэй за свайго вучыцеля, але кожны будзе дасканалы, як вучыцель яго. Што ты глядзіш на сучок у воку брата твайго, а бервяна ў тваім воку не адчуваеш? Ці як можаш сказаць брату твайму: брат! дай, я выму сучок з вока твайго, — калі сам ня бачыш бервяна ў тваім воку? Крывадушны! выvмі раней бервяно з твайго вока, тады ўбачыш, як выбраць сучок з вока брата твайго. Няма добрага дрэва, каторае прыносіла-б благі плод; і няма благога дрэва, каторае прыносіла-б плод добры. Бо ўсякае дрэва пазнаецца па плодзе яго; бо ня зьбіраюць смокваў з цярніны і ня здымаюць вінаграду з шыпшыньніка. Добры чалавек з добрага скарбу сэрца свайго выносіць добрае, а благі чалавек з благога скарбу сэрца свайго выносіць благое; бо ад перапоўненага сэрца гавораць вусны яго. Што завецё Мяне: Госпадзе! Госпадзе! і ня робіце таго, што Я кажу? Усякі, прыходзячы да Мяне і слухаючы словы Мае і выпаўняvючы іх, — скажу вам да каго падобны: ён падобны да чалавека, што, стаўляючы дом, капаў глыvбака й заклаў фундамант на камені, дзеля чаго, калі здарыліся паводкі, і вада наперла на гэты дом, то не магла скрануць яго, бо ён быў заснаваны на камені, а хто слухае і не выпаўняе, той падобны да чалавека, паставіўшага дом на зямлі без падмуроўкі, які, калі наперла на яго вада, ураз жа абваліўся; і разбурэньне яго было вялікае. Калі Ён скончыў усю гутарку Сваю да слухаючага народу,то ўвайшоў у Капэрнаум. У аднаго-ж сотніка слуга, якога той цаніў, быў хворы пры сьмерці. Пачуўшы пра Ісуса, ён паслаў да Яго Юдэйскіх старэйшынаў — прасіць Яго, каб прыйшоў аздаравіць слугу яго. I яны, прыйшоўшы да Ісуса, крэпка прасілі Яго, кажучы: ён варт, каб Ты зрабіў для яго гэтае, бо ён любіць народ наш і паставіў нам школу. Ісус пайшоў з імі. I, калі Ён недалёка ўжо быў ад дому, сотнік прыслаў да Яго сяброў сказаць Яму: ня турбуйся, Госпадзе! бо я ня варты, каб Ты ўвайшоў пад страху маю, бо і сябе самога не палічыў я вартым прыйсьці да Цябе; але скажы слова, і паздаравее слуга мой; бо і я маю над сабою ўладу, але маю і пад сабою жаўнераў; кажу аднаму — пайдзі, і йдзе; і другому: прыдзі, і прыходзіць; і слузе майму: зрабі тое, і зробіць. Пачуўшы гэтае, Ісус зьдзівіўся з яго і, абярнуўшыся, сказаў ішоўшаму за Ім народу: кажу вам, што і ў Ізраілю не знайшоў Я гэткае веры. Пасланыя, вярнуўшыся ў дом, знайшлі хворага слугу паздаравеўшым. Пасьля гэтага Ісус пайшоў да места, называнага Наім; і з Ім ішлі многія з вучняў Яго ды множства народу. Калі-ж Ён падыйшоў да мястовае брамы, тут выносілі памершага адзінага сына ў маткі, а яна была ўдава; і многа народу йшло з ёю з места. Угледзіўшы яе, Госпад зьлітаваўся над ёю ды сказаў ёй: ня плач. I, падыйшоўшы, дакрануўся да насілкаў; нёсшыя затрымаліся; і Ён сказаў: хлопча! табе кажу: устань! Умершы, падняўшыся, сеў і пачаў гаварыць; і аддаў яго Ісус матцы яго. I ўсіх зьняў страх, і славілі Бога, кажучы: вялікі прарок паўстаў міжы намі, і Бог адведаў народ Свой. I разыйшлося слова гэтае аб Ім па ўсёй Юдэі і па ўсіх ваколіцах. I паведамілі Іоана вучні Яго аб усім гэтым. I, паклікаўшы двох з вучняў сваіх, Іоан паслаў іх да Ісуса спытацца: ці Ты Той, Каторы павінен прыйсьці, ці чакаць нам другога? Яны, прыйшоўшы да Ісуса, сказалі: Іоан Хрысьціцель паслаў нас да Цябе спытацца: ці Ты Той, Катораму належыць прыйсьці, ці чакаць нам другога? А ў гэты час Ён многіх аздараўляў ад хвароб і недамаганьняў і ад злых духаў і многім сьляпым варочаў зрок. I сказаў ім Ісус у адказ: пайдзеце, скажэце Іоану, што вы бачылі і чулі: сьляпыя пачынаюць бачыць, кульгавыя ходзяць, пракажоныя ачышчаюцца, глухія чуюць, памершыя ўскрасаюць, і ўбогім абвяшчаецца эвангельле. I шчасьлівы, хто не спакусіцца ад Мяне. Калі-ж пасланыя Іоанам пайшлі, пачаў гаварыць да народу пра Іоана: што глядзець хадзілі вы ў пустыню? ці трысьціну ветрам калыханую? Што-ж глядзець хадзілі вы? ці чалавека, адзетага ў мяккія вопраткі? Але пышна адзетыя і раскошна жывучыя знаходзяцца пры дварох царскіх. Што-ж глядзець хадзілі вы? ці прарока? Так, кажу вам, і балей за пророка. Гэта ёсьць, аб якім напісана: вось Я пасылаю ангела Майго перад абліччам Тваім, каторы прыгатуе шлях Твой перад Табою. (Малах 3:1) Бо кажу вам: з роджаных жанчынамі няма ніводнага прарока, большага за Іоана Хрысьціцеля; але меншы ў Царстве Божым большы за яго. I ўвесь народ, які слухаў Яго, і мытнікі аддалі хвалу Богу, хрысьцячыся хрышчэньнем Іоанавым; а фарысэі й законьнікі адкінулі раду Божую для іх, не ахрысьціўшыся ў Яго. Тады Госпад сказаў: да каго прыраўную людзёў роду гэтага? і да каго яны падобны? Яны падобны да дзяцей, што сідзяць на вуліцы, клічуць адзін аднаго і кажуць: мы йгралі вам на жалейцы, і вы не скакалі; мы сьпявалі вам сумныя песьні, і вы ня плакалі. Бо прыйшоў Іоан Хрысьціцель; ні хлеба ня есьць, ні віна ня пець; і кажуць: у ім злы дух. Прыйшоў Сын Чалавечы; есьць і пець; і кажуць: вось чалавек, каторы любіць есьці і піць віно, сябра мытнікаў і грэшнікаў. I апраўданы розум усімі дзяцьмі яго. Нехта з фарысэяў прасіў Яго паесьці разам з ім; і Ён, увайшоўшы ў дом фарысэя, узьлёг. I вось жанчына з таго места, якая была грэшніцай, даведаўшыся, што Ён супачывае ў доме фарысэя, прынесла алябастравую судзіну з алеем; і, стануўшы ззаду ля ног Яго і плачучы, пачала абліваць ногі Яго сьлязьмі і выціраць валасамі галавы сваёй, і цалавала ногі Яго і мазала алеем. Бачучы гэтае, фарысэй, што быў запрасіў Яго, сказаў сам да сябе: калі-б Ён быў прарок, то ведаў бы, хто і якая жанчына дакранаецца да Яго, бо яна грэшніца. Зьвярнуўшыся да яго, Ісус сказаў: Сымон! Я маю штось сказаць табе. Ён кажа: скажы, Вучыцелю! Ісус сказаў: у аднаго крэдыvтара былі два даўжнікі: адзін быў вінен пяцьсот дынараў, а другі пяцьдзесят; але, як яны ня мелі чым заплаціць, ён дараваў абодвум. Скажы-ж, каторы з іх балей узьлюбіць яго? Сымон адказаў: думаю, той, катораму балей дараваў. Ён сказаў яму: справядліва ты рассудзіў. I, зьвярнуўшыся да жанчыны, сказаў Сымону: ці бачыш ты гэтую жанчыну? Я прыйшоў у дом твой, і ты вады Мне на ногі ня даў; а яна сьлязьмі абліла Мне ногі і валосьсем галавы сваёй выцерла. Ты цалаваньня Мне ня даў, а яна, як толькі Я прыйшоў, не перастае цалаваць Мне ногі. Ты галавы Мне маслам не памазаў; а яна алеем памазала Мне ногі. Дзеля гэтага кажу табе: даруюцца многія грахі яе за тое, што яна многа ўзьлюбіла; а каму мала даруецца, той мала любіць. А ёй сказаў: адпускаюцца табе грахі. I супачываўшыя разам з Ім пачалі гаварыць у сабе: хто Ён такі, што і грахі адпускае? Ён жа сказаў жанчыне: вера твая спасла цябе; ідзі з мірам. I сталася пасьля, праходзіў Ён па местах і сёлах, прапаведываючы і абвяшчаючы добрую вестку аб Царстве Божым, і з Ім дванаццацёра, і некаторыя жанчыны, каторых Ён аздаравіў ад злых духаў і хвароб, — Марыя, называная Магдаліна, з якое выйшлі сем дэманаў, і Іоанна, жана Хузы, наглядчыка Ірадавага, і Сусанна, і многія другія, што служылі Яму з маемасьці сваёй. Калі-ж сабралося множства народу, і з усіх гарадоў жыхары зыходзіліся да Яго, Ён пачаў гаварыць прыповесьцю: выйшаў сейбіт сеяць семя сваё; і, калі ён сеяў, іншае ўпала пры дарозе і было патаптана, і птушкі нябесныя паклявалі яго; а іншае ўпала на камень і, узыйшоўшы, засохла, бо ня мела вільгаці; а іншае ўпала між цярнінаю, і вырасла цярніна і заглушыла яго; а іншае ўпала на добрую зямлю і, узыйшоўшы, прынясло плод стакротны. Сказаўшы гэтае, клікнуў: хто мае вушы слухаць, няхай слухае. Вучні-ж Яго спыталіся ў Яго: што-б значыла прыповесьць гэтая? Ён сказаў: вам дадзена знаць тайны Царства Божага, а для рэшты яны ў прыповесьцях, так што яны бачучы ня бачуць і чуючы не разумеюць. Вось што значыць прыповесьць гэтая: семя ёсьць слова Божае. А што ля дарогі, гэта тыя, што слухаюць, ды пасьля прыходзіць д’ябал і забірае слова з сэрца іх, каб не паверылі і не спасьліся; а на камені гэта тыя, што, калі пачуюць слова, дык з радасьцяй прыймаюць, ды ня маюць караня і часова вераць, а ў час спакусы адпадаюць; а што ўпала ў цярніну — гэта тыя, што слухаюць слова, але, адыходзячы, заглушаюцца клапотамі, багацьцем і ўцехамі жыцьцёвымі і не даюць плёну. А ўпаўшае на добрую зямлю — гэта тыя, што, пачуўшы слова, захоўваюць у добрым і чыстым сэрцы і даюць плён у цярплівасьці. Ніхто, запаліўшы сьвечку, не прыкрывае яе судзінаю, або не стаўляе пад ложак, але ставіць на ліхтар, каб, уваходзячы, бачылі сьвятло, бо няма нічога тайнага, што-б ня выявілася, ні ўкрытага, што ня сталася-б вядомым і ня выйшла-б наверх. Глядзіце-ж, як вы слухаеце; бо хто мае, таму дадзена будзе, а хто ня мае, у таго адымецца й тое, што ён думае мець. I прыйшлі да Яго маці і браты Яго і не маглі падыйсьці да Яго з прычыны народу. I далі знаць Яму: маці і браты Тваі стаяць вонках, хочучы бачыць Цябе. Ён сказаў ім у адказ: маці мая і браты мае — гэта тыя, што слухаюць слова Божае і выпаўняюць яго. I сталася, аднаго дня Ён увайшоў з вучнямі Сваімі ў човен і сказаў ім: пераплывем па той бок возера. I паплылі. Калі-ж яны плылі, Ён заснуў. На возеры падняўся бурны вецер, і залівала іх хвалямі, і яны былі ў небясьпецы. I, падыйшоўшы, збудзілі Яго ды сказалі: Настаўнік! Настаўнік! мы гінем. Але Ён, устаўшы, закрычэу ветру і хваляваньню вады; і спыніліся, і сталася ціша. Тады Ён сказаў ім: дзе вера ваша? Яны-ж у страху і задзіўленьні гаварылі адзін аднаму: Хто ж гэта, што ветрам загадвае і вадзе, і слухаюцца Яго? I прыплылі ў старану Гадарынскую, што насупраць Галілеі. Калі-ж выйшаў Ён на бераг, спаткаў Яго адзін чалавек з места, які меў дэманаў з даўных часоў і хадзіў не адзеўшыся, і жыў ня ў доме, але ў магілах. Ён, угледзіўшы Ісуса, закрычэўшы паваліўся перад Ім і моцным голасам сказаў: што табе да мяне, Ісус, Сын Бога Усявышняга? Малю Цябе, ня муч мяне. Бо Ісус сказаў нячыстаму духу выйсьці з гэтага чалавека; бо ён доўгі час мучыў яго, так што яго вязалі ланцугамі й сьцераглі яго, але ён разрываў ланцугі, і нячысты гнаў яго ў пустыні. Ісус спытаўся ў яго: як тваё імя? Ён сказаў: легіён; бо многа дэманаў увайшло ў яго. I прасілі Яго, каб не вялеў ім ісьці ў бяздоньне. Тут жа на гарэ пасьвіўся вялікі гурт сьвіней; і дэvманы прасілі Яго, каб дазволіў ім увайсьці ў іх. Ён дазволіў ім. Дэманы, выйшаўшы з чалавека, увайшлі ў сьвіней. I кінуўся гурт з кручы ў мора, і ўтануў. Пастухі, бачучы, што сталася, пабеглі ды расказалі ў месьце і сёлах. І выйшлі бачыць стаўшаеся; і, прыйшоўшы да Ісуса, знайшлі чалавека, з каторага выйшлі дэманы, седзячы ля ног Ісусавых, адзетага і пры розуме; і перепалохаліся. А бачыўшыя расказалі ім, як спасён быў апанаваны дэманамі. I прасіў Яго ўвесь народ Гадарынскае краіны пайсьці ад іх, бо іх зьняў вялікі страх. Ён увайшоў у човен і вярнуўся. А чалавек, з якога выйшлі дэманы, прасіў Яго, каб быць з Ім. Але Ісус адправіў яго, сказаўшы: вярніся ў дом твой і раскажы, што ўчыніў табе Бог. Ён пайшоў і наказваў па ўсім месьце, што ўчыніў яму Ісус. Калі-ж вярнуўся Ісус, народ прыняў Яго, бо ўсе чакалі Яго. I вось прыйшоў чалавек, імем Яір (а быў ён начальнікам школы); і, упаўшы да ног Ісусавых, прасіў Яго ўвайсьці ў дом яго, бо ў яго была адзіная дачка, гадоў дванаццацёх, і тая была пры сьмерці. Калі-ж Ён ішоў, народ ціснуўся да Яго. I адна жанчына, што мучылася ад крывацечы дванаццаць гадоў і аддала на лекараў усю маемасьць сваю, ды ніводзін ня мог вылячыць яе, падыйшоўшы ззаду, дакранулася да краю вопраткі Яго; і той час крывацеча ў яе спынілася. I сказаў Ісус: хто дакрануўся да Мяне? Калі-ж усе адпіраліся, Пётр і быўшыя з Ім сказалі: Настаўнік! народ акружае Цябе ды націскае, і Ты кажаш: хто дакрануўся да Мяне? Але Ісус сказаў: нехта дакрануўся да Мяне, бо Я адчуваю сілу, што выйшла з Мяне. Жанчына-ж, бачучы, што яна ня ўтоіцца, дрыжучы падыйшла і, упаўшы перад Ім, аб’явіла Яму перад усім народам, з якое прычыны дакранулася да Яго, і як тады-ж паздаравела. Ён сказаў ёй: бадрыся, дачка! вера твая спасла цябе; ідзі з мірам. Калі Ён яшчэ гаварыў гэтае, прыходзіць нехта з дому начальніка школы і кажа ім: дачка твая памерла; ня турбуй Вучыцеля. Але Ісус, пачуўшы гэтае, сказаў яму: ня бойся, толькі вер, і спасёна будзе. Прыйшоўшы-ж у дом, не дазволіў увайсьці нікому апрача Пятра, Іоана і Якава, і бацькі ды маткі дзяўчыны. Усе плакалі і галасілі па ёй. Але Ён сказаў: ня плачце; яна не памерла, але сьпіць. I сьмяяліся з Яго, ведаючы, што яна памерла. Ён жа, выслаўшы ўсіх вон і ўзяўшы яе за руку, клікнуў кажучы: дзяўчына! устань! I вярнуўся дух яе; і ўраз жа ўстала; і Ён вялеў даць ёй есьці. I зьдзівіліся бацькі яе. Ён жа вялеў ім не гаварыць нікому аб тым, што сталася. Паклікаўшы-ж усіх дванаццацёх, даў ім моц і ўладу над усімі дэманамі і аздараўляць ад хворасьцяў. I паслаў іх навучаць аб Царстве Божым і аздараўляць хворых. I сказаў ім: нічога не бярэце на дарогу: ні кіяv, ні торбы, ні хлеба, ні срэбра, і каб двух вопратак ня мелі; і ў які дом увойдзеце, там аставайцеся і стуль ідзеце ў дарогу; і калі дзе ня прымуць вас, то, выходзячы з таго места, абтрасеце і пыл з ног вашых у сьведчаньне на іх. I, пайшоўшы, праходзілі па сёлах, апавядаючы Эвангельле і ўсюды аздараўляючы. Ірад жа чацьвертаўладнік чуў пра ўсё, што дзеялася ад Яго, і ня цеміў: бо адны казалі, што гэта Іоан устаў з мёртвых; другія, што Ільля зьявіўся, а іншыя, што адзін з старадаўных прарокаў уваскрос. І сказаў Ірад: Іоана я сьцяў; хто-ж гэты, аб якім я чую такое? I стараўся ўбачыць Яго. Апосталы, вярнуўшыся, расказалі Яму, што яны зрабілі, і Ён, узяўшы іх з Сабою, пайшоў самотна ў пустыннае месца каля места, называнага Віфсаідаю. Але народ, даведаўшыся, пайшоў за Ім; і Ён, прыняўшы іх, вёў з імі гутарку аб Царстве Божым і, каму гэтага трэба было, аздараўляў. Калі-ж дзень пачаў зыходзіць, дык прыступілі да Яго дванаццацёра і гаварылі яму: адпраў народ, каб яны пайшлі ў вакалічныя сёлы й вёскі начаваць і дасталі есьці, бо мы тут у пустым месцы. Але Ён сказаў ім: вы дайце ім есьці. Яны сказалі: у нас няма балей за пяць хлябоў і дзьвюх рыб; хіба нам пайсьці купіць ежы для ўсіх гэтых людзей? Бо іх было каля пяцёхтысячаў душ. Але Ён сказаў вучням Сваім: рассадзіце іх радамі па пяцьдзесят. I ўчынілі так, і рассадзілі ўсіх. Ён жа, узяўшы пяць хлябоў і дзьве? рыбы і паўзіраўшыся ў неба, багаславіў іх, паламаў і даў вучням, каб раздалі народу. I елі і насыціліся ўсе?; і набралі недаедкаў дванаццаць карабоў. I сталася, як маліўся самотна, і вучні былі з Ім, Ён спытаўся ў іх: за каго лічыць Мяне? народ? Яны сказалі ў адказ: за Іоана Хрысьціцеля, а іншыя за Ільлю; другія-ж кажуць, што адзін з старадаўных прарокаў уваскрос. Ён жа спытаўся ў іх: а вы за каго лічыце Мяне? I адказаў Пётр: за Хрыста Божага. Але Ён строга загадаў ім нікому не гаварыць аб гэтым, сказаўшы, што Сын Чалавечы мусіць многа выцярпець мук; і адцураюцца яго старэйшыны, архірэі і кніжнікі і будзе забіты і на трэці дзень ускрэсьне. Да ўсіх жа сказаў: калі хто хоча йсьці за Мною, няхай адрачэцца ад самога сябе?, няхай возьме крыж свой і йдзе? за Мною. Бо хто хоча душу сваю спасьці, загубіць яе?; а хто загубіць душу сваю дзеля Мяне? той спасе? яе?. Бо якая карысьць чалавеку здабыць увесь сьвет, а сябе? самога загубіць, ці пашкодзіць сабе?? Бо хто паўстыдаецца Мяне? і Маіх слоў, таго Сын Чалавечы паўстыдаецца, калі прыйдзе ў славе Сваёй і Айца і сьвятых Ангелаў. Праўду кажу вам: ёсьць некаторыя з тых, што тут стаяць, якія не спазнаюць сьмерці, пакуль ня ўбачаць Царства Божага. Сталася-ж дзён праз восем пасьля слоў гэтых, узяўшы Пятра, Іоана і Якава, узыйшоў Ён на гару памаліцца, і сталася, як Ён маліўся, выгляд аблічча Яго зьмяніўся, і вопратка Яго сталася белая, блішчастая. I вось двое людзей гутарылі з Ім, а былі гэта Майсей і Ільля: зьявіўшыся ў славе, яны гаварылі аб сьмерці яго, што меўся споўніць у Ерузаліме. Пётр жа і быўшыя з Ім былі апанаваны сном; прабудзіўшыся-ж, убачылі славу яго і двох мужоў, стоячы з Ім. I, калі тыя адыходзілі ад Яго, сказаў Пётр Ісусу: Настаўнік! добра нам тут быць: зробім тры палаткі: адну Табе, адну Майсею і адну Ільлі, — ня ведаючы, што кажа. Калі-ж ён гаварыў гэтае, сталася хмара і агарнула іх; і перепалохаліся, як увайшлі ў хмару. I быў з хмары голас гаворачы: Гэты ёсьць Сын Мой улюvблены; Яго слухайце. I, калі быў голас гэты, апынуўся Ісус адзін. I яны маўчалі і нікому не гаварылі ў тыя дні, што бачылі. I сталася назаўтрае, як яны зыйшлі з гары, сустрэла Яго вялікае множства народу. I вось нейкі чалавек з народу крыкнуў: Вучыцель: малю Цябе! Глянь на сына майго; ён адзін у мяне: і вось дух бярэ яго, і ён ураз жа крычыць, і ірвець яго з пенай; і ледзь адступае ад яго, змучыўшы яго; я прасіў вучняў Тваіх выгнаць яго; і яны не маглі. Ісус жа адказваючы сказаў: о, род няверны і распусны! дакуль буду з вамі і буду цярпець вас? Прывядзі сюды сына твайго. Калі-ж той яшчэ йшоў, дух кінуў яго і затрос; але Ісус прыкрыкнуў на нячыстага духа і аздаравіў хлопца, ды аддаў яго бацьцы яго. I ўсе дзівіліся велічы Божай. Калі-ж усе дзівіліся ўсяму, што чыніў Ісус, Ён сказаў вучням Сваім: палажэце сабе ў вушы словы гэтыя: Сын Чалавечы будзе выvданы ў рукі чалавечыя. Але яны не зразумелі слова гэтага, і яно было закрыта ад іх, каб ня ўцяміць ім яго; а папытацца ў Яго пра гэтае слова баяліся. Прыйшла-ж ім думка: хто-б з іх быў большы? Ісус жа, бачучы помыслы іх сэрца, узяўшы дзіця, паставіў яго перад Сабою і сказаў ім: хто прыйме гэтае дзіця ў імя Маё, той Мяне прыйме, а хто прыйме Мяне, той прыйме Паслаўшага Мяне; бо хто з вас меншы за ўсіх, той будзе вялікі. Пры гэтым Іоан сказаў: Настаўнік! мы бачылі чалавека, іменьнем Тваім выганяvючага дэманаў, і забаранілі яму, бо ён ня ходзіць з намі. I сказаў яму Ісус: не забараняйце; бо хто ня проці вас, той за вас. I сталася, як набліжаліся дні забраньня Яго, умацавалася аблічча Яго ісьці ў Ерузалім, і паслаў пасланцоў прад абліччам Сваім; і яны пайшлі і ўвайшлі ў сяло Самаранскае, каб прыгатаваць для Яго; але там ня прынялі Яго, бо аблічча Яго было йдучы ў Ерузалім. Бачучы-ж вучні Яго, Якаў і Іоан, сказалі: Госпадзе! ці хочаш: мы скажам, каб агонь зыйшоў з неба і зьнішчыў іх, як і Ільля зрабіў? Але Ён, зьвярнуўшыся да іх, забараніў ім і сказаў: ня ведаеце, якога вы духа; бо Сын Чалавечы прыйшоў не губіць душы людзкія, але спасаць. I пайшлі ў другое сяло. I сталася, як яны былі ў дарозе, нехта сказаў Яму: Госпадзе: я пайду за Табою, куды-б Ты ні пайшоў. Ісус сказаў яму: лісіцы маюць норы, і птушкі нябесныя гнезды; а Сын Чалавечы ня мае дзе галаву прыкланіці. А другому сказаў: Ідзі за Мною. Той сказаў: Госпадзе! дазволь мне перш пайсьці й пахаваць бацьку майго. Але Ісус сказаў яму: пакінь умершым хаваць сваіх нябожчыкаў; а ты йдзі ды абвяшчай Царства Божае. Яшчэ іншы сказаў: Я пайду за Табою, Госпадзе! Але перш дазволь мне папрашчацца з хатнімі маімі. Але Ісус сказаў яму: ніхто не спасобен да Царства Божага, хто, узлажыўшы руку сваю на плуг, аглядаецца назад. Пасьля гэтага выбраў Госпад і другіх семдзесят вучняў і паслаў іх па двох перад абліччам Сваім у кожнае места і месца, куды Сам меўся йсьці. I сказаў ім: жніво багатае, а работнікаў мала; дык прасеце Гаспадара жніва, каб выслаў работнікаў на жніво Сваё. Ідзеце! Я пасылаю вас, як ягняvт сярод ваўкоў. Не бярэце ні мяшка, ні торбы, ні абутку і нікога ў дарозе ня вітайце. У якую-ж хату ўвойдзеце, перш кажэце: мір дому гэтаму! I калі будзе там сын міру, то супачыне на ім мір ваш; а калі не, то да вас вернецца. У доме-ж тым аставайцеся, ешце і піце, што ў іх ёсьць; бо работнік варт платы сваёй. Не пераходзьце з дому ў дом. I калі прыvдзеце ў якое места, і прымуць вас, ешце, што вам дадуць; і адзараўляйце ў іх хворых, і кажэце ім: падыйшло да вас Царства Божае. Калі-ж прыvдзеце ў якое места, і ня прымуць вас, то, выйшаўшы на вуліцу, скажэце: і пыл, што прыліп да нас ад вашага места, абтрасаем вам: аднак жа ведайце, што падыйшло да вас Царства Божае. Кажу-ж вам, што Садому ў дзень той лепей будзе, чымся месту гэткаму. Гора табе, Харазін! гора табе, Віфсаіда! Бо калі-б у Тыры й Сідоне сталіся цуды, што дзеяліся ў вас, то даўно-б яны пакаяліся, седзячы ў валасяvніцы ды попелі; але Тыру й Сідону лепш будзе на судзе, чым вам. I ты, Капэрнаум, да неба ўзьнёсшыся, да пекла спадзеш. Хто слухае вас — Мяне слухае, і хто вас цураецца, той Мяне цураецца; а хто цураецца Мяне, цураецца і Паслаўшага Мяне. Семдзесят вучняў вярнуліся з радасьцю ды гаварылі: Госпадзе! і дэманы слухаюцца нас дзеля іменьня Твайго. Ён жа сказаў ім: Я бачыў шатана, спаўшага з неба як малоньня; вось даю вам уладу наступаць на зьмеяў і скарпіёнаў і на ўсю сілу варожую, і нішто не пашкодзіць вам; аднак жа з таго ня цешцеся, што духі вам пакараюцца; але цешцеся з таго, што іменьні вашыя запісаны на нябёсах. У той час узрадаваўся духам Ісус і сказаў: Хвала Табе, Ойча, Госпадзе неба й зямлі, што ты ўтаіў гэтае ад мудрых і разумных і адкрыў малым. Запраўды, Ойча; бо так яно ўпадабалася прад абліччам Тваім. I, зьвярнуўшыся да вучняў, сказаў: усё Мне аддана Айцом Маім; і хто ёсьць Сын, ня ведае ніхто, апрача Айца, і хто ёсьць Ацец, ня ведае ніхто, апрача Сына і каму Сын хоча адкрыць. I, зьвярнуўшыся да вучняў, сказаў ім асобна: шчасьлівыя вочы, бачучы тое, што вы бачыце! бо кажу вам, што многія прарокі й цары хацелі бачыць, што вы бачыце, і ня бачылі; і слышаць, што вы чуеце, і ня слышалі. I вось адзін законьнік устаў і, спакушаючы Яго, сказаў: Вучыцель! што мне рабіць, каб унасьледаваць жыцьцё вечнае? А Ён сказаў яму: у законе што напісана? як чытаеш? Ён сказаў у адказ: узьлюбі Госпада Бога твайго ўсім сэрцам тваім, і ўсёю душою тваёю, і ўсёю моцаю тваёю, і ўсім разуменьнем тваім, і бліжняга твайго, як самога сябе. Ісус сказаў яму: справядліва ты адказаў; так рабі, і будзеш жыць. Але ён, хочучы апраўдаць сябе, сказаў Ісусу: а хто мой бліжні? На гэтае сказаў Ісус: нейкі чалавек ішоў з Ерузаліму да Ерыхону і папаўся разбойнікам, каторыя зьнялі з яго вопратку, ранілі яго і пайшлі, пакінуўшы яго ледзь жывым. Здарэньнем адзін сьвяшчэньнік ішоў гэтай дарогай і, угледзіўшы яго, прайшоў міма. Таксама й лявіт, быўшы на тым месцы, падыйшоў, паглядзеў і прайшоў міма. Самаранін жа нейкі, ідучы, найшоў на яго і, угледзіўшы, зьлітаваўся, і, падыйшоўшы, перавязаў яму раны, паліўшы алеем і віном; і, пасадзіўшы яго на свайго асла, прывёз яго ў заезд і паклапаціўся аб ім; а на другі дзень, ад’яжджаючы, дастаў два дынары, даў гаспадару заезду і сказаў яму: даглядай яго і, калі выдаш што балей, я, вярнуўшыся, аддам табе. Хто з гэтых трох, думаеш ты, быў бліжні таму, што папаўся разбойнікам? Ён сказаў: той, што зьлітаваўся над ім. Тады Ісус сказаў яму: ідзі й ты рабі гэтак. I сталася ў часе дарогі іх, прыйшоў Ён у вадно сяло; тут жанчына, іменьнем Марта, прыняла Яго ў дом свой; у яе была сястра, на імя Марыя, якая села ля ног Ісусавых і слухала слова Яго. Марта-ж клапацілася аб вялікай паслузе і, падыйшоўшы, сказала: Госпадзе! ці-ж Табе ня рупіць, што сястра мая адну мяне пакінула паслугоўваць? скажы ёй, каб памагла мне. Ісус жа сказаў ёй у адказ: Марта! Марта! ты турбуешся і клапоцішся аб многае, а адно толькі патрэбна. Марыя-ж выбрала добрую частку, якая не адымецца ў яе. I сталася, як Ён у адным месцы маліўся, калі перастаў, адзін з вучняў Яго сказаў Яму: Госпадзе! наўчы нас маліцца, як і Іоан наўчыў вучняў сваіх. Ён сказаў ім: калі моліцеся, гаварыце: Ойча наш, каторы ёсьць у Нябёсах! Няхай сьвяціцца імя Тваё, няхай прыйдзе Царства Тваё; няхай будзе воля Твая, як у небе, так і на зямлі. Хлеб наш штодзенны дай нам сягоньня і даруй нам даўгі нашыя, як і мы даруем даўжніком нашым; і ня ўводзь нас у спакушэньне, але захавай нас ад злога. I сказаў ім: Нехта з вас, маючы сябру, прыйдзе да яго і скажа яму: сябра! пазыч мне тры булкі хлеба, бо сябра мой з дарогі зайшоў да мяне, і мне няма чаго даць яму; а той з хаты скажа яму ў адказ: ня турбуй мяне; дзьверы ўжо замкнёны, і дзеці мае са мною ў пасьцелі; не магу ўстаць і даць табе. Калі, кажу вам, ён ня ўстане і ня дасьць яму дзеля дружбы з ім, дык дзеля дакучлівасьці яго ўстаўшы дасьць яму, колькі просіць. I Я кажу вам: прасеце, і дадзена вам будзе; шукайце і знойдзеце; стукайце, і адчыняць вам; бо ўсякі, хто просіць, дастае; і хто шукае, знаходзіць; і хто стукае, адчыняць таму. Хто з вас бацька, калі сын папросіць хлеба, дасьць яму камень? Ці, калі папросіць рыvбы, дасьць яму зьмяю замест рыбы? Ці, калі папросіць яйка, дасьць яму скарпіёна? Дык вось, калі вы, благія, умееце добрыя даяньні даваць дзецям вашым, тым балей Ацец Нябесны дасьць Духа Сьвятога тым, што просяць у Яго. I раз выгнаў Ён дэмана, які быў немы;і,калі дэман выйшаў, немы стаў гаварыць; і народ быў зьдзіўлены. Іншыя-ж з іх гаварылі: Ён выганяе дэманаў сілаю Вэльзэвула, князя дэманаў. А іншыя, спакушаючы, трэбавалі ў Яго знаменьня з неба. Але Ён, ведаючы памышленьні іх, сказаў ім: усякае царства, разьдзяліўшаеся само ў сабе, апусьцее, і дом, разьдзяліўшыся сам у сабе, упадзе. Калі-ж і шатан разьдзяліўся сам у сабе, то як устаіць царства яго? А вы кажаце, што Я сілаю Вэльзэвула выганяю дэманаў; і калі Я сілаю Вэльзэвула выганяю дэманаў, то сыны вашыя кім выганяюць іх? Затым яны будуць судзьдзямі вам. Калі-ж Я пальцам Божым выганяю дэманаў то значыць прыйшло да вас Царства Божае. Калі дужыv з аружжам пілнуе свой дом, тады ў бясьпечнасьці яго маемасьць; калі-ж дужэйшы за яго нападзе на яго і пераможа яго, тады возьме ўсё аружжа яго, на якое спадзяваўся, і раздасьць дабро яго. Хто не са Мною, той проці Мяне; і хто ня зьбірае са Мною, той раскідае. Калі нячысты дух выйдзе з чалавека, то ходзіць па бязводных мясцох, шукаючы супакою, і, не знаходзячы, кажа: вярнуся ў дом мой, адкуль выйшаў. I, прыйшоўшы, знаходзіць яго вымеценым і прыбраным; тады йдзе і бярэ з сабою сем другіх духаў, больш злых за яго, і, увайшоўшы, жывуць там: і бывае для чалавека таго апошняе горш за першае. I сталася, як Ён гаварыў гэтае, адна жанчына, азваўшыся з народу, сказала Яму: шчасьлівае нутро, насіўшае Цябе, і грудзі, Цябе карміўшыя! А Ён сказаў: шчасьлівыя чуючыя слова Божае і выпаўняючыя яго. Калі-ж народ пачаў зьбірацца грамадой, Ён пачаў гаварыць: род гэты нягодны; ен шукае знаменьня, і знаменьне ня будзе дадзена яму, апрача знаменьня Іоны прарока; бо, як Іона быў знаменьнем для Ніневійцаў, так будзе і Сын Чалавечы для роду гэтага. Царыца Паўднёвая ўстане на суд з людзьмі роду гэтага і засудзіць іх, бо яна прыходзіла ад краю зямлі паслухаць мудрасьці Салямонавай, і вось тут балей за Салямона. Ніневійцы ўстануць на суд з родам гэтым і асудзяць яго, бо яны пакаяліся ад навучаньня Іонінага, і вось тут балей за Іону. Ніхто, запаліўшы сьвечку, не стаўляе яе ў патайным месцы, ці пад судзіну, але на ліхтару, каб уваходзячыя бачылі сьвятло. Сьветач цела ёсьць вока; дык вось, калі вока тваё будзе чыстае, то і ўсё цела тваё будзе сьветлае, а калі яно будзе благое, то й цела тваё будзе цёмнае. Дык глядзі-ж, каб сьвятло, што ў табе, ня было цемрай. Калі-ж цела тваё ўсё сьветлае і ня мае ніводнае цёмнае часткі, то будзе сьвяціцца ўсё так, як бы сьветач асьвяціў цябе. Калі Ён гаварыў гэтае, адзін фарысэй прасіў Яго да сябе абедаць; Ён прыйшоў ды супачыў. Фарысэй жа зьдзівіўся, што Ён не абмыў рук перад ядой. Але Госпад сказаў яму: цяпер вы, фарысэі, чару і місу звонку ачышчаеце, а нутро вашае напоўнена драпежнасьцяй ды злосьцяй. Неразумныя! ці ня Той, Хто стварыў вонкавае, стварыў і ўнутранае? Падавайце лепш ахвяру з таго, што ў вас ёсьць, тады ўсё будзе ў вас чыстае. Але гора вам, фарысэям, што даецё дзясятую частку з мяты, руты і ўсякага зельля і ня дбаеце аб суд і любоў Божую; і гэтае трэба было рабіць, ды таго не пакідаць. Гора вам, фарысэям, што любіце першыя месцы ў школах і паклоны на торжышчах. Гора вам, кніжнікі і фарысэі, крывадушнікі, бо вы быццам магілы ўкрытыя, што людзі ходзяць над імі й ня ведаюць таго. На гэтае нехта з законьнікаў сказаў Яму: Вучыцель, кажучы гэтае, Ты й нас крыўдзіш. Але Ён сказаў: і вам, законьнікам, гора, што накладаеце на людзей цяжары церазмерныя, а самыя і адным пальцам сваім не краняцё цяжараў. Гора вам, што строіце склепы прарокам, бацькі-ж вашыя забівалі іх; гэтым вы сьведчыце аб учынках бацькоў вашых і згаджаецеся з імі, бо яны забівалі прарокаў, а вы будуеце ім склепы. Дзеля гэтага і прамудрасьць Божая сказала: пашлю да іх прарокаў і апосталаў, і з іх адных заб’юць, а другіх выvжануць. Няхай зышчыцца ад роду гэтага кроў усіх прарокаў, пралітая ад стварэньня сьвету, ад крыві Авэля да крыві Захарыі, забітага між жэртвенікам і храмам. Запраўды кажу зам: зыvшчыцца ад роду гэтага. Гора вам, законьнікам, што вы ўзялі ключ разуменьня: самыя не ўвайшлі і ўваходзячым перашкодзілі. Калі ж Ён гаварыў ім гэтае, кніжнікі ды фарысэі пачалі вельмі прыставаць да Яго і дапытывацца ў Яго аб многае, цікуючы на Яго і стараючыся ўлавіць нешта з вуснаў Яго, каб абвінаваціць Яго. Тымчасам сабраліся тысячы народу, ажно ціснулі адзін аднаго, і Ён зачаў гаварыць сьпярша да вучняў Сваіх: сьцеражыцеся перадусім рашчыны фарысэйскай, або крывадушнасьці. Няма нічога тайнага, што ня выявілася-б, і ўкрытага, аб чым не даведаліся-б; дык, што вы сказалі ў цемнаце, тое пачуеце ў сьвятле; і што гаварылі навуха ў хаце, тое будзе абвешчана на стрэхах. Кажу-ж вам, другі маі: ня бойцеся тых, што забіваюць цела і пасьля гэтага ня могуць больш нічога зрабіць; але кажу вам, каго баяцца: бойцеся таго, хто, забіўшы, можа ўкінуць у геенну: запраўды, кажу вам, таго бойцеся. Ці ня пяць малых птушак прадаюцца за два асары? і ніводная з іх не забыта ў Бога. А ў вас і валасы на галаве ўсе палічаны. Дык ня бойцеся: вы даражэй за многіх малых птушак. Кажу-ж вам: усякага, хто вызнаваціме Мяне перад людзьмі, і Сын Чалавечы вызнае перад Ангеламі Божымі; а хто адрачэцца ад Мяне перад людзьмі, ад таго адракуцца перад Ангеламі Божымі. I ўсякаму, хто скажа слова на Сына Чалавечага, дарована будзе, а хто блюvзьніцьме на Сьвятога Духа, таму ня будзе дарована. Калі-ж прывядуць вас у школы, да ўладаў, ня турбуйцеся, як ці што адказваць, ці што гаварыць: бо Сьвяты Дух навучыць вас у тую гадзіну, што трэба гаварыць. Нехта з народу сказаў Яму: Вучыцель! скажы брату майму, каб ён падзяліўся са мною спадчынай. Ён жа сказаў таму чалавеку: хто паставіў Мяне судзіць ці дзяліць вас? Пры гэтым сказаў ім: глядзіце, сьцеражыцеся прагавітасьці на багацьце, бо жыцьцё чалавека не залежыць ад дастаткаў яго, якія мае. I сказаў ім прыповесьць: у аднага багатага чалавека быў добры ўраджай у полі; і ён разважаў сам з сабою: што мне рабіць? Некуды мне злажыць плады маі? I сказаў: — вось, што зроблю: разьбяру гумны мае і пабудую большыя, і зьбяру туды ўвесь хлеб мой і ўсё дабро маё, і скажу душы маёй: душа! многа дабра ляжыць у цябе на многія гадыv: еш, пі, весяліся. Але Бог сказаў яму: неразумны! У гэту ноч душу тваю возьмуць у цябе; каму-ж дастанецца тое, што ты прыдбаў? Так бывае з тым, хто зьбірае скарбы для сябе, а ня ў Бога багацее. I сказаў вучням Сваім: дзеля таго кажу вам: ня турбуйцеся дзеля душы вашай, што вам есьці, ні дзеля цела, у што адзецца: душа больш за ежу, і цела — за адзежу. Паглядзіце на груганоў: яны ня сеюць, ні жнуць; няма у іх сховаў, ні гумнаў, і Бог жывіць іх; наколькі ж вы лепшыя за птушак? Дый хто з вас, турбуючыся, можа дадаць сабе росту хоць на адзін локаць? Дык вось, калі і найменшага ўчыніць ня можаце, што-ж турбуецеся аб іншае? Паглядзіце на лілеі, як яны растуць: не працуюць, ні прадуць; але кажу вам, што і Салямон у ўсёй сваей славе не адзяваўся так, як кожная з іх. Калі-ж траву на полі, якая сягоньня ёсьць, а заўтра будзе кінена ў печ, Бог так адзявае, то тым балей вас, малаверы. Дык ня шукайце-ж, што вам есьці, ці што піць, і ня турбуйцеся, бо ўсяго гэтага шукаюць людзі гэтага сьвету; ваш жа Ацец ведае, што вам гэтае патрэбна; найбалей шукайце Царства Божага, і тое ўсё дададуць вам. Ня бойся, малое стада; бо Ацец ваш упадабаў даць вам Царства. Прадавайце маемасьці вашыя і давайце міласьцівыя ахвяры. Прыгатоўвайце сабе мяшкі нестарэючыя, скарб, што ня ўбывае на нябёсах, куды злодзей не дабіраецца, і дзе моль не зьядае. Бо дзе скарб ваш, там будзе і сэрца вашае. Няхай будуць паясьніцы вашыя падперазаныя і сьветачы запаленыя; і вы падобны да людзей, што чакаюць павароту гаспадара свайго з вясельля, каб, як прыйдзе ды пастукаецца, ураз адчыніць яму. Шчасьлівыя тыя слугі, якіх гаспадар прыйшоўшы знойдзе на нагах; запраўды кажу вам: ён падперажэцца і пасадзіць іх і, падыйшоўшы, пачне служыць ім. І калі прыйдзе ў другую варту і ў трэцюю варту прыйдзе і знойдзе іх так, то шчасьлівыя слугі гэныя! Вы ведаеце, што, калі-б ведаў гаспадар дому, у якой гадзіне прыйдзе злодзей, то ня спаў бы і не дапусьціў бы падкапацца пад дом яго; будзьце-ж і вы гатовы, бо Сын Чалавечы прыйдзе ў гадзіне, аб якой ня думаеце. Тады сказаў Яму Пётр: Госпадзе! ці да нас гаворыш гэтую прыповесьць, ці да ўсіх? Госпад жа сказаў: каторы верны й разумны эканом, што гаспадар паставіў яго над слугамі сваімі раздаваць ім у свой час меру хлеба? Шчасьлівы той слуга, якога гаспадар яго, прыйшоўшы, знойдзе, што робіць гэта: запраўды кажу вам, што над усёй маемасьцю сваёй паставіць яго. Калі-ж слуга гэты скажа ў сэрцы сваім: ня хутка прыйдзе гаспадар мой; і пачне біць слуг ды служанак, есьці й піць і ўпівацца; то прыйдзе гаспадар слугі гэнага ў той дзень, калі ён не чакае, і ў гадзіну, у якой ня думае, і адлучыць яго і ўчыніць яму адзін лёс з нявернымі. Слуга-ж той, які ведаў волю гаспадара свайго і ня быў гатовы, і не рабіў па волі яго, будзе крэпка біты, а каторы ня ведаў і зрабіў вартае кары, біты будзе меней. I ад кожнага, каму дадзена многа, многа і вымагацца будзе, і каму многа даручана, з таго больш зыvшчуць. Агонь прыйшоў Я кінуць на зямлю, і яvк хацеў бы, каб ён ужо загарэўся! Хрышчэньнем павінен Я хрысьціцца, і яvк Я тамлюся, пакуль гэтае ня выпаўніцца! Ці думаеце вы, што Я прыйшоў даць мір зямлі? Не, кажу вам, але разьдзяленьне. Бо адгэтуль пяцёра ў адным доме пачнуць дзяліцца, трое проці двох і двое проці трох; бацька будзе проці сына, і сын проці бацькі; маці проці дачкі, і дачка проці маткі; сьвякроў проці нявесткі сваей, і нявестка проці сьвякрові свае. Сказаў жа і народу: калі вы бачыце хмару, падыймаючыся з захаду, ураз кажаце: дождж будзе; і стаецца гэтак; і калі дзьме паўдзённы вецер, кажаце: сьпека будзе, і стаецца. Крывадушныя! аблічча зямлі і неба распазнаваць умееце, яvк жа часу гэтага не пазнаецё? Чаму-ж і вы па сабе самых ня судзіце, што мусіць быць? Калі ты йдзеш з супраціўнікам сваім да начальства, то па дарозе пастарайся пазбыцца яго, каб ён ня прывёў цябе да судзьдзі, а судзьдзя не аддаў цябе кату, а кат ня ўкінуў бы цябе ў вязьніцу; кажу-ж табе: ня выйдзеш адтуль пакуль не аддасі і апошняга медзяка. У той час прыйшлі некаторыя і расказалі Яму пра Галілеян, кроў якіх Пілат зьмяшаў з жэртвамі іх. Ісус сказаў ім на гэтае: ці думаеце вы, што гэтыя Галілеяне былі больш грэшныя за ўсіх Галілеян, што яны пацярпелі гэткія мукі? Не, кажу вам; але, калі не пакаецеся, усе так сама пагінеце. Ці думаеце, што тыя восемнаццаць душ, на якіх завалілася Сілаамская вежа ды пабіла іх, больш вінаватыя былі за ўсіх жыўшых у Ерузаліме? Не, кажу вам; але, калі не пакаецеся, усе таксама пагінеце. I сказаў вось якую прыповесьць: нехта меў у вінаградніку сваім пасаджаную смакоўніцу і прыйшоў шукаць плоду на ёй і не знайшоў; і сказаў вінаградару: вось я трэці год прыходжу шукаць плоду на гэтай смакоўніцы і не знаходжу; зрубай яе: на што яна і зямлю займае? Але той сказаў яму ў адказ: гаспадар! пакінь яе і на гэты год, пакуль я акапаю яе і абкладу гноем: ці ня дасьць плоду; калі-ж не, то на той год ссячэш яе. У аднэй з школаў навучаў Ён у суботу; і вось там была жанчына, восемнаццаць гадоў меўшая духа нядужасьці; яна была скорчыўшыся і не магла выvпрастацца. Ісус, угледзіўшы яе, паклікаў яе і сказаў ёй: жанчына! Ты выvзвалена ад немачы твае. I ўсклаў на яе рукі; і ўраз жа выvпрасталася і пачала славіць Бога. Пры гэтым начальнік школы, узлаваўшыся, што Ісус аздаравіў у суботу, сказаў народу: ёсьць шэсьць дзён, калі можна працаваць: у тыя і прыходзьце аздараўляцца, а ня ў дзень суботні. Але Госпад сказаў яму ў адказ: крывадушнік: ці не адвязвае кожны з вас вала свайго ці асла ад ясьляў у суботу, і ці-ж не вядзе паіць? А гэтую дачку Аўраамаву, якую зьвязаў шатан вось ужо восемнаццаць гадоў, ці-ж не належала звольніць ад путаў гэтых у дзень суботні? I, калі гаварыў Ён гэтае, усе ворагі Яго засароміліся; і ўвесь народ радаваўся з усіх слаўных дзеяньняў Яго. Ён жа сказаў: да чаго падобна Царства Божае і да чаго прыраўную яго? Яно падобна да зярняці гарчычнага, якое ўзяўшы пасадзіў чалавек у садзе сваім: і вырасла і сталася вялікім дрэвам, і птушкі нябесныя хаваліся ў галінах яго. Яшчэ сказаў: да чаго прыраўную Царства Божае? Яно падобна да рашчыны, якую жанчына ўзяла й палажыла ў тры меры мукі, пакуль ня скісла ўсё. I праходзіў па местах і сёлах, навучаючы і кіруючы шлях свой да Ерузаліму. Нехта сказаў Яму: Госпадзе! Няўжо-ж мала такіх, што спасаюцца? Ён жа сказаў ім: Старайцеся ўвайсьці праз цесныя вароты, бо, кажу вам, многія будуць памыкацца ўвайсьці ды ня здолеюць. Калі гаспадар дому ўстане і зачыніць дзьверы, тады вы, стоячы вонках, пачнецё стукаць у дзьверы і казаць: Госпадзе! Госпадзе! адчыні нам! Але Ён скажа вам у адказ: ня ведаю вас, адкуль вы. Тады пачнецё гаварыць: мы елі й пілі перад Табою, і на вуліцах нашых навучаў Ты. Але Ён скажа: кажу вам: ня ведаю вас, адкуль вы; адыдзеце ад Мяне ўсе, што чыняць няпраўду. Там будзе плач і скрыгот зубоў, калі ўбачыце Аўраама, Ізаака і Якава і ўсіх прарокаў у Царстве Божым, вас жа прагоняць вон. І прыдуць з усходу і захаду, і поўначы і паўдняv, і сядуць за сталом у Царстве Божым. I вось ёсьць апошнія, што будуць першымі, і ёсьць першыя, якія будуць апошнімі. У гэны дзень прыйшлі некаторыя з фарысэяў і гаварылі Яму: Ідзі сабе згэтуль, бо Цябе Ірад хоча забіць. I сказаў ім: пайдзеце скажэце гэтай лісіцы: вось выганяю дэманаў і аздараўляю сягоньня і заўтра, а на трэці дзень будзе мне канец. Толькі-ж мушу йсьці сягоньня і заўтра і пасьлязаўтра, бо ня можа стацца, каб прарок пагіб вонках Ерузаліму. Ерузалім! Ерузалім! Ты, што забіваеш прарокаў і каменьмі закідаеш пасланых да цябе! Колькі разоў хацеў Я сабраць дзяцей тваіх, як птушка птушанят сваіх пад крыльлі, і не хацелі. Вось жа пакідаецца вам дом ваш пустыv. Кажу-ж вам, што вы ня ўбачыце Мяне, пакуль ня прыйдзе час, калі скажаце: багаслаўлены, што ідзе ў імя Госпада. I сталася, прыйшоў Ён у суботу ў дом аднаго з начальнікаў фарысэйскіх зьесьці хлеба, і яны сачылі Яго; і вось перад Ім зьявіўся чалавек, хворы на вадзянку. I, азваўшыся, сказаў Ісус законьнікам і фарысэям: ці дазваляvецца аздараўляць у суботу? Яны маўчалі. I, дакрануўшыся, аздаравіў яго і адправіў. Пры гэтым сказаў ім: калі ў каго з вас асёл ці вол упадзе ў студню, ці ня ўраз выцягне яго ў суботу? I не маглі адказаць Яму на гэтае. Заўважыўшы-ж, як запрошаныя выбіралі першыя месцы, сказаў ім прыповесьць: Калі запросіць цябе нехта на вясельле, не сядай на першае месца, каб не надарыўся хто паважнейшы за цябе спаміж запрошаных ім, і каб той, што прасіў цябе і яго, падыйшоўшы не сказаў бы табе: дай яму месца; і тады з сорамам павінен будзеш сесьці на апошняе месца. Але, калі запрошаны будзеш, прыйшоўшы сядай на апошняе месца, каб той, што прасіў цябе, падыйшоўшы сказаў: дружа! перасядзь вышэй; тады будзе табе пашана перад седзячымі з табою; бо кожын, хто сам сябе вывышшае, будзе паніжаны, а хто сябе паніжае, будзе ўзвыvшаны. Сказаў жа і запрасіўшаму Яго: калі ладзіш абед, ці вячэру, ня кліч сяброў тваіх, ні братоў тваіх, ні сваякоў тваіх, ні суседзяў багатых, каб і яны цябе не запрасілі некалі, і ты не дастаў адплаты. Але, калі ладзіш, заклікай убогіх, калекаў, кульгавых, сьляпых. I шчасьлівы будзеш, што яны ня змогуць адплаціць табе, бо аддасца табе ў ускрасеньне праведных. Пачуўшы гэтае, нехта з супачываўшых з Ім сказаў Яму: шчасьлівы, хто пакаштуе хлеба ў царстве Божым. Ён жа сказаў яму: адзін чалавек справіў вялікі банкет і паклікаў многіх; і, калі настаў час банкету, паслаў слугу свайго сказаць запрошаным: — ідзеце, бо ўжо ўсё гатова. I пачалі ўсе, быццам змовіўшыся, прасіць прабачэньня. Першы сказаў яму: я купіў зямлю, і мне трэба пайсьці паглядзець яе; прашу цябе, выбач мне. Другі сказаў: я купіў пяць пар валоў і йду пробаваць іх; прашу цябе, выбач мне. Трэці сказаў: я ажаніўся і дзеля гэтага не магу прыйсьці. I, вярнуўшыся, слуга той пераказаў гэтае гаспадару свайму. Тады, разгневаўшыся, гаспадар дому сказаў слузе свайму: пайдзі хутчэй па вуліцах і вулках места і прывядзі сюды ўбогіх, калекаў, кульгавых, сьляпых. I сказаў слуга: гаспадар! сталася, як ты сказаў, і яшчэ ёсьць месцы. I гаспадар сказаў слузе: пайдзі па дарогах і ля платоў і ўгавары прыйсьці, каб напоўніўся дом мой; бо кажу вам, што ніхто з тых, што былі прошаны, не пакаштуе мае вячэры. I вялікія грамады йшлі за Ім; і Ён, абярнуўшыся, сказаў ім: Калі хто прыходзіць да Мяне і не зьненавідзіць бацьку свайго і матку, і жану, і дзяцей, і братоў, і сёстраў, а пры тым і самае жыцьцё сваё, той ня можа быць вучнем Маім; і хто не нясе крыжа свайго і йдзе за Мною, ня можа быць вучнем Маім. Бо хто з вас, надумаўшы башту стаўляці, ня сядзе раней і не аблічыць выдаткаў, ці мае, каб дакончыць яе, каб, калі паложа фундамант і ня здолее дакончыць, усе, гледзячы, ня сталі сьмяяцца з яго, кажучы: гэты чалавек пачаў будаваць башту і ня мог дакончыць! Або ці які цар, ідучы на вайну супраць другога цара, ня сядзе і не парадзіцца раней, ці здолее ён з дзесяцьма тысячамі даць адпор таму, хто йдзе на яго з дваццацьма тысячамі; бо, калі не, дык пакуль той яшчэ далёка, ён пашле да яго пасольства прасіць міру. Гэтак кожны з вас, хто не адрачэцца ад усяго, што мае, ня можа быць Маім вучнем. Соль добрая рэч; але калі соль згубіць сілу, чым паправіш яе? Ні ў зямлю, ні ў гной не надаецца, вон выкідаюць яе. Хто мае вушы слышаць, няхай слухае. Падыходзілі да Яго ўсе мытнікі і грэшнікі слухаць Яго. I наракалі фарысэі і кніжнікі, кажучы: Ён прыймае грэшнікаў і есьць разам з імі. Але Ён сказаў ім вось гэткую прыповесьць: Хто з вас, маючы сто авец і згубіўшы адну з іх, не пакіне дзевяцьдзесят дзевяць у пустыні і ня пойдзе за прапаўшай, пакуль ня знойдзе яе? А, знайшоўшы, возьме яе на плечы свае з радасьцю; і, прыйшоўшы дамоў, скліча сяброў і суседзяў ды скажа ім: пацешцеся са мною: я знайшоў маюv прапаўшую аўцу. Кажу-ж вам, што так на нябёсах балей будзе радасьці з аднаго каючагася грэшніка, чымся з дзевяцьдзесятдзевяцёх праведнікаў, ня маючых патрэбы ў пакаяvньні. Ці якая жанчына, маючая дзесяць драхмаў, калі згубіць адну драхму, не засьвеціць сьвечкі й не пачне мясьці пакою і шукаць пільна, пакуль ня знойдзе? А, знайшоўшы, скліча сябровак і суседак ды скажа: пацешцеся са мною, я знайшла згубленую драхму. Так кажу вам: бывае радасьць у ангелаў Божых з аднаго грэшніка, які каецца. Яшчэ сказаў: у аднаго чалавека былі два сыны; і сказаў малодшы з іх айцу: Бацька, дай мне належную мне частку маемасьці. I ацец падзяліў ім маемасьць. I праз нейкі час малодшы сын, сабраўшы ўсё, пайшоў у далёкую старану і там змарнаваў маемасьць сваю, жывучы распусна. Калі-ж пражыў усё, настаў вялікі голад у гэнай старане, і ён пачаў галадаць; і пайшоў прыстаў да аднаго з жыvхараў стараны гэнае, а той паслаў яго на поле сваё пасьвіць сьвіней; і ён рады быў бы наесца ражкамі, што елі сьвіньні, але ніхто не даваў яму. I, апамятаўшыся, сказаў: колькі наймітаў у айца майго маюць лішку хлеба, а я ўміраю ад голаду! Устану, пайду да бацькі майго і скажу яму: ацец! я саграшыў перад небам і перад табою, і ўжо ня варты называцца сынам тваім; прыймі мяне, як аднаго з наймітаў тваіх. Устаў і пайшоў да айца свайго. I калі ён быў яшчэ далёка, згледзіў яго ацец яго і зьлітаваўся, і пабегшы кінуўся яму на шыю і цалаваў яго. Сын жа сказаў яму: ацец, я саграшыў проці неба і перад табою і ўжо ня варты называцца сынам тваім. А ацец сказаў слугам сваім: прынясеце найлепшую адзежу і адзеньце яго, і дайце персьцень на руку яго і вобуй на ногі; і прывядзеце кормнае цялё і закалеце: будзем есьці і весяліцца, бо гэты сын мой быў умёршы і ажыў, прападаў і знайшоўся. I пачалі весяліцца. Старшы-ж сын яго быў у полі; і, варочаючыся, як падыйшоў да дому, пачуў сьпевы і скокі. I, паклікаўшы аднаго з слуг, спытаўся: што гэта такое? Той жа сказаў яму: брат твой прыйшоў, і бацька твой закалоў кормнае цялё, бо прыняў яго здаровым. Ён жа ўзлаваўся і не хацеў увайсьці, а бацька яго, выйшаўшы, клікаў яго. Але ён сказаў у адказ бацьцы: вось я колькі гадоў служу табе і ніколі не пярэчыў прыказаньням тваім. Але ты ніколі ня даў мне і казьляці, каб мне павесяліцца з сябрамі маімі; а калі гэты сын твой, марна страціўшы маемасьць сваю з блудніцамі, прыйшоў, ты закалоў для яго кормнае цялё. Ён жа сказаў яму: сын мой! ты заўсёды са мною, і ўсё маё — тваё; а з таго трэба было цешыцца і весяліцца, што брат твой гэты быў умёршы і ажыў, прападаў і знайшоўся. Сказаў жа і да вучняў Сваіх: адзін чалавек быў багаты і меў эканома, на якога данясьлі яму, што растрачвае маемасьць яго; і, паклікаўшы яго, сказаў яму: што гэта я чую аб табе? Дай справаздачу з гаспадараваньня твайго, бо ты ня можаш балей гаспадараваць. Тады эканом сказаў сам у сабе: што мне рабіць? Гаспадар мой адыймае ад мяне кіраўніцтва домам; капаць ня здужаю, прасіць саромлюся: ведаю, што зроблю, каб прынялі мяне ў дамыv сваі, калі адстаўлены буду ад эканомства. I, паклікаўшы пазычальнікаў гаспадара свайго кожнага паасобку, сказаў першаму: колькі вінен гаспадару майму? Той сказаў: сто мер алею. I сказаў: вазьмі тваю расьпіску і сядай, хутчэй напішы пяцьдзесят. Потым другому сказаў: а ты колькі вінен? Той адказаў: сто мер пшаніцы. I сказаў яму: вазьмі тваю расьпіску і напішы: восемдзесят. I пахваліў гаспадар эканома нявернага, што дагадліва ўчыніў; бо сыны веку гэтага дагадлівей за сыноў сьвятла ў родзе сваім. I Я кажу вам: здабывайце сабе прыяцеляў багацьцем няправедным, каб яны, як зьбяднееце, прынялі вас у вечныя сялібы. Верны ў малым і ў многім верны, а няверны ў малым няверны і ў многім. Дык вось, калі вы ў няправедным багацьці ня былі верны, хто даверыць вам праведнае? I калі ў чужым ня былі верны, хто дасьць вам вашае? Ніякі слуга ня можа служыць двом гаспадаром, бо ці аднаго будзе ненавідзець, а другога любіць, ці аднаму пачне пільна служыць, а пра другога нядбаць. Ня можаце служыць Богу і мамоне. Чулі ўсё гэтае і срэбралюбы фарысэі і сьмяяліся з Яго. I сказаў ім: вы паказуеце сябе праведнымі перад людзьмі, але Бог ведае сэрцы вашыя: бо што высока ў людзей, тое агіда перад Богам. Закон і прарокі да Іоана: адгэтуль жа Царства Божае абвяшчаецца, і кожын сілаю ўваходзіць у яго. Але хутчэй неба і зямля прамінуць, чым адна рыса з закону загіне. Усякі, хто разводзіцца з жонкаю сваёю і жэніцца з другой, блудзіць, і кожны, хто жэніцца з разьведзенай з мужам, блудзіць. Адзін чалавек быў багаты, адзяваўся ў парфіру ды віссон і кожны дзень раскошна банкетаваў. Другі-ж быў убогі, на імя Лазар, ды ляжаў ля варот яго ўвесь у струпох; і жадаў насыціцца крошкамі, што падалі з стала багача, і сабакі, прыходзячы, лізалі струпы яго. I сталася: убогі памёр і аднесены быў Ангеламі на лона Аўраамава; памёр і багач, і пахавалі яго; і ў пекле, будучы ў муках, ён, падняўшы вочы свае, убачыў здалёк Аўраама і Лазара на лоне яго, і, загаласіўшы, сказаў: Ацец Аўраам! зьлітуйся на-да мною і пашлі Лазара, каб абмачыў канец пальца свайго ў вадзе і асьвяжыў язык мой, бо я мучуся ў полымі гэтым. Але Аўраам сказаў: сын! прыпомні, што ў жыцьці тваім меў ты добрае, а Лазар благое; цяпер жа ён тут пацяшаецца, а ты церпіш вялікія мукі; дый да таго між намі і вамі вялікая прорва, так што, хто хоча перайсьці адгэтуль да вас, ня могуць, таксама і адтуль да нас не пераходзяць. Тады сказаў ён: дык прашу цябе, ацец, пашлі яго ў дом айца майго, бо ў мяне пяць братоў; няхай ён засьведчыць ім, каб і яны ня прыйшлі ў гэтае месца мучэньня. Аўраам сказаў яму: у іх ёсьць Майсей і прарокі, няхай слухаюць іх. Ён жа сказаў: не, ацец Аўраам! Але калі хто з умершых прыйдзе да іх, пакаюцца. Тады Аўраам сказаў яму: калі Майсея і прарокаў ня слухаюць, то, каліб хто і з умершых ускрос, не павераць. І сказаў Ісус да вучняў сваіх: спакусы ня могуць ня прыйсьці, але гора таму, праз. каго яны прыходзяць: лепей было-б яму, каліб камень ад жорнаў павесілі яму на шыю і кінулі яго ў мора, чымся каб ён спакусіў аднаго з малых гэтых. Глядзіце-ж за сабою. Калі-ж саграшыць проці цябе брат твой, дакарай яго і, калі пакаецца, даруй яму; і калі сем разоў у дзень саграшыць проці цябе і сем разоў у дзень зьвернецца да цябе ды скажа: «каюся», даруй яму. I сказалі апосталы Госпаду: дадай нам веры. Госпад сказаў: калі-б вы мелі веру з зерне гарчычнае і сказалі смакоўніцы гэтай: выvкараніся і перасадзіся ў мора, то яна паслухала-б вас. А хто з вас, маючы слугу, што гарэ ці пасе, калі ён прыдзе з поля, скажа яму: ідзі хутчэй, сядай за стол? Дык ці ж ня скажа яму: прырыхтуй мне павячэраць і, падперазаўшыся, служы мне, пакуль буду есьці ды піць, і пасьля еш і пі сам? Ці дзякуе ён слузе гэнаму за тое, што зрабіў загаданае яму? Ня думаю. Так і вы, калі выvпаўніце ўсё, што загадана вам, кажыvце: мы слугі нічога ня вартыя, бо зрабілі, што павінны былі зрабіць. І сталася, як ішоў да Ерузаліму, праходзіў між Самарыяй і Галілеяй. I, калі ўваходзіў Ён у адно сяло, спаткалі Яго дзесяцёра пракажоных, якія затрымаліся здалёк. і моцным голасам гаварылі: Ісус Настаўнік! памілуй нас. Убачыўшы іх, Ён сказаў ім: ідзеце, пакажэцеся сьвяшчэньнікам. I калі яны йшлі, ачысьціліся. Адзін жа з іх, бачучы, што паздаравеў, вярнуўся, моцным голасам славючы Бога, і паваліўся да ног Яго, дзякуючы Яму, і гэта быў Самаранін. Тады Ісус сказаў: ці ня дзесяць ачысьціліся? дзе-ж дзевяць? яны не вярнуліся аддаць славу Богу, апрача гэтага чужынца. I сказаў яму: устань, ідзі; вера твая спасла цябе. Запытаны-ж фарысэямі, калі прыйдзе Царства Божае, адказаў ім: ня прыйдзе Царства Божае відавочна. і ня скажуць: вось яно тут, ці вось там. Бо вось, Царства Божае ўнутры вас ёсьць. Вучням жа сказаў: прыйдуць дні, калі захочаце бачыць хоць адзін дзень Сына Чалавечага, і ня ўбачыце; і скажуць вам: »вось тут», ці »вось там», — ды не хадзіце й не ганяйцеся, бо як бліскавіца, мільгануўшы з аднаго краю неба, да другога краю неба сьвеціць, так будзе Сын Чалавечы ў дзень свой. Але мусіць Ён многа працярпець, і адцураецца яго род гэты. I, як было ў дні Ноя, так будзе ў дні Сына Чалавечага: елі, пілі, жаніліся, выходзілі замуж да таго дня, як Ной увайшоў у човен, і прыйшоў патоп і загубіў усіх. Таксама, як было ў дні Лота: елі, пілі, куплялі, прадавалі, садзілі, будавалі; але ў дзень, калі Лот выйшаў з Садому, лінуў агонь ды з серкаю з неба і зьнішчыў усіх. Так будзе і ў той дзень, калі прыйдзе Сын Чалавечы. У той дзень, хто будзе на страсе, а рэчы яго ў доме, няхай ня зыходзе ўзяць іх; і хто будзе ў полі, таксама няхай не варочаецца. Спомніце жонку Лотаву. Хто будзе старацца захоўваць душу сваю, той заґубіць яе; а хто загубіць яе, той ажыvвіць яе. Кажу вам: у тую ноч будзе двое на аднэй пасьцелі: аднаго возьмуць, — а другога пакінуць; і дзьве будуць малоць разам: адна будзе ўзята, а другая пакінена; і двое будуць у полі; адзін узяты будзе, а другі пакінены. I, пытаючыся, казалі Яму: дзеv, Госпадзе? Ён жа сказаў ім: дзе толькі цела, там зьбяруцца і арлы. Сказаў такжа ім прыповесьць аб тым, што трэба заўсёды маліцца і не апускаць рук, кажучы, што ў адным месьце быў судзьдзя, які Бога не баяўся і людзей не сароміўся. У тым жа месьце была адна ўдава, і яна, прыходзячы да яго, казала: абарані мяне ад ворага майго. Але ён доўгі час не хацеў. А пасьля сказаў сам сабе: хоць я і Бога не баюся, і людзей не саромлюся, але, як гэтая ўдава не дае мне спакою, абараню яе, каб яна ня прыходзіла балей дакучаць мне. I сказаў Госпад: чуеце, што кажа судзьдзя няправедны? Ці-ж Бог не абароніць выvбраных Сваіх, што клічуць яго дзень і ноч, і доўга цярпець будзе іх? Кажу вам, што хутка ўчыніць ім справядлівасьць. Але Сын Чалавечы, прыйшоўшы, ці знойдзе веру на зямлі? Сказаў такжа гэткую прыповесьць да некаторых, што пэўныя былі сябе, што яны праведныя, і паніжалі другіх: двое людзей увайшлі ў царкву памаліцца: адзін фарысэй, а другі мытнік. Фарысэй, стоючы, гэтак маліўся ў сабе: Божа, дзякую табе, што я не такі, як другія людзі: зьдзірцы, крыўдзіцелі, чужаложцы, або як гэты мытнік: пашчу два разы ў тыдзень, даю дзесяціну з усяго, што прыдбаю. А мытнік, стануўшы здалёк, не адважаўся навет падняць вачэй на неба; але, б’ючы сябе ў грудзі, гаварыў: Божа! будзь міласьцівы нада мною грэшным. Кажу-ж вам, што гэты пайшоў апраўданы балей, чымся той: бо ўсякі, хто сам сябе вывышшае, паніжоны будзе, а паніжаючы сябе ўзвысіцца. Прыносілі да Яго і дзяцей, каб Ён дакрануўся да іх; вучні-ж, бачучы гэтае, забаранялі ім. Але Ісус, паклікаўшы іх, сказаў: пусьцеце дзяцей прыходзіць да Мяне і не забараняйце ім, бо гэткіх ёсьць Царства Божае; запраўды кажу вам: хто ня прыvйме Царства Божага, як дзіця, той ня ўвойдзе ў яго. I спытаўся ў Яго нехта з начальнікаў: Вучыцель добры! што мне рабіць, каб унасьледаваць жыцьцё вечнае? Ісус сказаў яму: чаму кажаш Мне «добры»? Ніхто ня добры, адзін толькі Бог. Ведаеш прыказаньні: не чужалож, не забівай, не крадзі, ня сьведчы крыва; паважай айца твайго і матку тваю. (Вых. 20:12-16) Ён жа сказаў: усяго гэтага пільнаваўся я змалку лет маіх. Пачуўшы гэтае, Ісус сказаў яму: яшчэ аднаго не хапае табе: усё, што маеш, прадай і раздай убогім, і будзеш мець скарб на небе; і прыходзь ідзі за Мною. Ён жа, пачуўшы, засумаваў, бо быў надта багаты. Ісус, бачучы, што ён засумаваў, сказаў: як трудна багатаму ўвайсьці ў Царства Божае. Бо лягчэй вярблюду прайсьці праз голчына вуха, чымся багатаму ўвайсьці ў Царства Божае. Чуўшыя гэтае сказалі: хто-ж можа спасьціся? Але Ён сказаў: немагчымае для людзей магчыма для Бога. Пётр жа сказаў: вось мы кінулі ўсё і пайшлі за Табою. А Ён сказаў ім: запраўды кажу вам: няма нікога, хто, кінуўшы дом, ці бацькоў, ці братоў, ці сёстраў, ці жонку, ці дзяцей дзеля Царства Божага, не атрымаў бы шмат балей у гэты час, а ў век будучы — жыцьцё вечнае. Адклікаўшы-ж дванаццацёх вучняў Сваіх, сказаў ім: вось уваходзім у Ерузалім, і зьдзейсьніцца ўсе напісанае праз прарокаў аб Сыне Чалавечым; бо выдадуць Яго паганам і назьдзекуюцца над Ім, і зьняважаць Яго, і аплююць Яго; і будуць біць і забюць Яго на сьмерць; і на трэці дзень уваскрэсьне. Але яны нічога з гэтага не зразумелі; словы гэтыя былі закрыты для іх, і яны не разумелі сказанага. I сталася, як падыходзіў да Ерыхону, адзін сьляпы сядзеў ля дарогі, жабруючы; і, пачуўшы, што міма яго праходзіць народ, спытаўся: што гэта такое? Яму сказалі, што Ісус Назарэй ідзе. Тады ён закрычэў: Ісус, Сын Давідаў, зьмілуйся нада мною! Пярэднія закрычэлі на яго, каб маўчаў; але ён яшчэ мацней крычэў: Сын Давідаў! зьмілуйся нада мною! Ісус, затрымаўшыся, сказаў прывесьці яго да Сябе. I, калі той падыйшоў да Яго, спытаўся ў яго: чаго ты хочаш ад Мяне? Той сказаў: Госпадзе, каб мне бачыць. Ісус сказаў яму: Бач жа! вера твая спасла цябе. I ён той жа час пачаў бачыць і пайшоў за Ім, славячы Бога. I ўвесь народ, бачучы гэнае, аддаў хвалу Богу. I, увайшоўшы, праходзіў праз Ерыхон. I вось, нехта на імя Закхей, начальнік мытнікаў і чалавек заможны, хацеў убачыць Ісуса, які Ён? але ня мог за народам, бо быў малы ростам; і, забегшы наперад, узьлез на смакоўніцу, каб убачыць яго: Ён мусіў прайсьці міма яе. I, прыйшоўшы на гэтае месца, Ісус, глянуўшы, убачыў яго і сказаў яму: Закхей! зыйдзі хутчэй, бо сягоньня трэба Мне быць у цябе ў доме. I той пасьпешна зыйшоў і прыняў Яго з радасьцяй. I ўсе, бачучы гэнае, пачалі наракаць і гаварылі, што Ён зайшоў да грэшнага чалавека. А Закхей, стануўшы, сказаў Госпаду: Госпадзе! палову маемасьці мае я аддам убогім і, калі каго чым скрыўдзіў, аддам учацьвёра балей. Ісус сказаў яму: цяпер прышло спасеньне дому гэтаму, бо і ён сын Аўраама; бо Сын Чалавечы прыйшоў знайсьці і спасьці загінуўшае. А як яны слухалі гэтае, дадаў прыповесьць: бо Ён быў блізка Ерузаліму, і яны думалі, што хутка павінна Царства Божае зьявіцца. Дык сказаў: нейкі чалавек высокага роду зьбіраўся ў далекую старану, каб дастаць сабе царства і вярнуцца; паклікаўшы-ж дзесяць слуг сваіх, даў ім дзесяць мін і сказаў ім: карыстайцеся імі, пакуль вярнуся. Але грамадзяне ненавідзелі яго і паслалі сьледам за ім пасольства, сказаўшы: ня хочам, каб гэты царстваваў над намі. I, як вярнуўся, атрымаўшы царства, загадаў паклікаць да сябе слуг гэных, што ім даў срэбра, каб даведацца, хто што зарабіў. Прыйшоў першы і сказаў: гаспадар! міна твая прынесла дзесяць мінаў. I сказаў яму: добра, добры слуга! За тое, што ты ў малым быў верны, вазьмі пад сваю ўладу дзесяць местаў. Прыйшоў другі і сказаў: гаспадар! міная тва прынесла пяць мін. Сказаў і гэтаму: і ты будзь над пяцьма местамі. Прыйшоў трэці і сказаў: гаспадар! вось твая міна, каторую я схаваў, завязаўшы ў хустку, бо я баяўся цябе: ты чалавек жорсткі; бярэш, чаго ня клаў, і жнеш, чаго ня сеяў. Гаспадар сказаў яму: тваімі вуснамі буду судзіць цябе, хітры слуга: ты ведаў, што я чалавек жорсткі: бяру, чаго ня клаў, і жну, чаго ня сеяў; чаму-ж ты не аддаў срэбра майго ў абарот, каб я, прыйшоўшы, атрымаў яго з прыбыткам? I сказаў прысутным: — вазьмеце ў яго міну і дайце таму, ў якога дзесяць мінаў. (I сказалі яму: пане, у яго ж ёсьць дзесяць мінаў!) Кажу вам, што ўсякаму хто мае — дадзена будзе, а ў ня маючага адымецца й тое, што мае. А ворагаў маіх — (тых, што не хацелі, каб я панаваў над імі,) прывядзіце сюды і біце перада мною. I, сказаўшы гэтае, Ён пайшоў далей, ідучы ў Ерузалім. I сталася, як падыйшоў да Віффагіі і Віфаніі, да гарыv называнай Аліўнай, паслаў двох вучняў сваіх, сказаўшы: пайдзеце ў сяло, што насупраць; увайшоўшы ў яго, знойдзеце асьлятка прывязанае, на якога ніхто з людзей ніколі не сядаў; адвязаўшы яго, прывядзіце; і, калі хто спытаецца ў вас: «на што адвязваеце?», — скажэце яму так: яно патрэбна Госпаду. Пасланыя пайшлі і знайшлі, як Ён сказаў ім. Калі-ж яны адвязалі асьлятка, гаспадары яго сказалі ім: на што адвязваеце асьлятка? Яны адказалі: яно патрэбна Госпаду. I прывялі яго да Ісуса; і, накінуўшы вопраткі свае на асьля, пасадзілі на яго Ісуса. I, калі Ён ехаў, падсьцілалі вопраткі свае на дарозе. Калі-ж пад’яжджаў да спуску з гары Аліўнай, усё множства вучняў Яго ад радасьці моцнымі галасамі славілі Бога за ўсе цуды, якія бачылі яны, кажучы: багаслаўлен цар, што йдзе ў імя Гасподняе! мір на небе і слава на вышыні! I некаторыя фарысэі з грамады народу сказалі Яму: Вучыцель! забарані вучням Тваім! I, адказваючы ім, Ён сказаў: кажу вам, што, калі яны замоўкнуць, дык каменьні загалосяць. I, як падыйшоў, дык, гледзячы на места, заплакаў па ім і сказаў: о, каб і ты хоць у гэты дзень твой зразумела, што дзеля міру твайго! Але гэта ўкрыта цяпер ад вачэй тваіх; бо прыйдуць на цябе дні, калі ворагі тваі абкладуць цябе акопамі і акружаць цябе, і сьціснуць цябе зусюль; і зруйнуюць цябе, і пазабіваюць дзяцей тваіх у табе, і не пакінуць у табе каменя на камені, бо не распазнала часу адведзінаў тваіх. I, увайшоўшы ў царкву, пачаў гнаць адтуль прадаваўшых і купляўшых, кажучы ім: напісана: дом Мой ёсьць дом малітвы; а вы зрабілі яго лагвом разбойнікаў. (Ісая 56:7 Іерам. 7:4) I навучаў кожны дзень у царкве. Архірэі-ж і кніжнікі і старэйшыны народу шукалі, як бы загубіць Яго; і не знаходзілі, што-б зрабіць з Ім, бо ўвесь народ гарнуўся да Яго, каб слухаць. У адзін з тых дзён, калі Ён навучаў народ у царкве і прапаведаваў Эвангельле, прыйшлі архірэі ды кніжнікі з старэйшынамі і гаварылі Яму: скажы нам, якою ўладаю Ты гэтае робіш, ці хто даў Табе ўладу гэтую? Ён жа сказаў ім у адказ: спытаюся і Я ў вас адно слова, і скажэце Мне: Хрышчэньне Іоанава з неба было, ці ад людзей? Яны-ж разважалі між сабою, кажучы: калі скажам: з неба, то скажа: чаму-ж вы не паверылі яму? а калі скажам: ад людзей, то ўвесь народ паб’е нас каменьмі, бо ён перакананы, што Іоан ёсьць прарок. I адказалі: ня ведаем адкуль. Ісус сказаў ім: і Я не скажу вам, якою ўладаю гэтае роблю. I пачаў Ён гаварыць да народу гэткую прыповесьць: адзін чалавек насадзіў вінаграднік і аддаў яго вінаградарам, і адлучыўся на даўгі час; і ў свой час паслаў да вінаградараў слугу, каб яны далі яму пладоў з вінаградніку; але вінаградары, прыбіўшы яго, адаслалі ні з чым. Яшчэ паслаў другога слугу; але яны і гэтага, прыбіўшы і аблаяўшы, адаслалі ні з чым. І яшчэ паслаў трэцяга; але яны й таго, зраніўшы, выгналі. Тады сказаў гаспадар вінаградніку: што мне рабіць? Пашлю сына майго ўлюбленага; можа, угледзіўшы яго, паўстыдаюцца. Але вінаградары, убачыўшы яго, разважалі між сабою, кажучы: «гэта наступнік; пойдзем, заб’ем яго, і спадчына яго будзе наша.» I, выvвеўшы яго вон з вінаградніку, забілі. Што-ж зробіць з імі гаспадар вінаградніку? Прыvйдзе ды выvгубіць вінаградараў гэных і аддасьць вінаграднік другім. Чуўшыя-ж гэтае сказалі: Хай ня будзе! Але Ён, гляvнуўшы на іх, сказаў: што значыць гэтае напісаньне: камень, каторы адкінулі будаўнічыя, ён жа зрабіўся галавою вугла?. (Псал 117:22) Усякі, хто ўпадзе на гэты камень, разаб’ецца, а на каго ён упадзе, таго раздавіць. I шукалі ў гэты час архірэі ды кніжнікі, каб налажыць на Яго рукі, але пабаяліся народу, бо зразумелі, што аб іх сказаў гэтую прыповесьць. I, сочачы за Ім, падаслалі хітрых людзей, якія, удаючы праведных, падлавілі-б Яго на якім-небудзь слове, каб выдаць Яго старшынам і ўладзе гаспадаравай. I тыя спыталіся ў Яго: Вучыцель! мы ведаем, што Ты справядліва гаворыш і навучаеш і не глядзіш на аблічча, але запраўдыv шляху Божага вучыш. Ці належыць плаціць падатак кесару, ці не? Але Ён, зразумеўшы хітрасьць іх, сказаў ім: што вы Мяне спакушаеце? Пакажэце Мне дынарыя: чыё на ім аблічча і надпіс? Яны адказалі: кесаравы. Ён жа сказаў ім: дык аддавайце кесарава кесару, а Божае Богу. I не маглі падлавіць Яго на слове перад народам, і, зьдзівіўшыся адказу Яго, замоўклі. Тады прыйшлі некаторыя з садукеяў, ня верачых у ўваскрасеньне, і спыталіся ў Яго: Вучыцель! Майсей напісаў нам, што, калі ў каго памрэ брат, які меў жонку, і памрэ бязьдзетным, то брат ягоны мусіць узяць яго жонку і ажывіць семя брату свайму. (Другазак 25:5) Было сем братоў; і першы, узяўшы жонку, памер бязьдзетным; узяў тую жонку другі, і той памер бязьдзетным; узяў яе і трэці, таксама й усе сем, і памерлі, не пакінуўшы дзяцей. Пасьля ўсіх памерла й жонка. Дык пры ўваскрасеньні — каторага з іх будзе яна жонкаю? бо сямёра мелі яе жонкаю. І сказаў ім Ісус у адказ: дзеці веку гэтага жэняцца й выходзяць замуж; а стаўшыяся годнымі прыждаць таго веку і ўваскрасеньня з мёртвых ня жэняцца, дый замуж ня выходзяць, і памерці ўжо ня могуць, бо яны роўны ангелам і сыны Бога, раз былі сынамі ўваскрасеньня. А што памершыя ўваскрэснуць, паказаў і Майсей ля купіны, калі зваў Госпада Богам Аўраама і Богам Ізаака і Богам Якава. (Вых. 3:6) Бо-ж ня ёсьць Бог умершых, але жывых: Яму ўсе жывыя. На гэтае некаторыя з кніжнікаў сказалі: Вучыцель! Ты добра сказаў. I ўжо не адважаліся ні аб чым задаваць Яму пытаньні. Ён жа сказаў ім: як кажуць: што Хрыстос ёсьць Сын Давідаў? А сам Давід кажа ў кнізе псальмаў: сказаў Госпад Госпаду майму: сядзі праваруч Мяне, дакуль пакладу ворагаў Тваіх за падножжа ног Тваіх. (Пс. 109:1) Дык Давід Госпадам называе Яго; як жа Ён сын яму? I, калі слухаў увесь народ, Ён сказаў вучням Сваім: сьцеражыцеся кніжнікаў, што любяць хадзіць у даўгіх вопратках; любяць вітаньні на торжышчах, першыя месцы ў школах і першыя месцы на банкетах, што зьядаюць хаты ўдоў і дзеля віду доўга моляцца; яны возьмуць тым цяжэйшае асуджэньне. Глянуўшы-ж, убачыў Ён багатых, што клалі ахвяры свае ў скарбніцу; убачыў такжа бедную ўдаву, палажыўшую туды дзьве лепты, і сказаў: запраўды кажу вам, што гэтая бедная ўдава палажыла больш за ўсіх; бо ўсе тыя з лішкаў сваіх клалі ахвяру Богу, яна-ж з беднасьці сваёй палажыла ўвесь пражытак свой, які мела. I, калі некаторыя гаварылі аб царкве, што яна аздоблена дарагімі каменьнямі й дарамі, Ён сказаў: прыдуць дні, калі з таго, што вы тут бачыце, не астанецца каменя на камені; усё будзе разбурана. I спыталіся ў Яго: Вучыцель! калі-ж гэта будзе і якая прымета, калі гэта мусіць стацца? Ён жа сказаў: сьцеражыцеся, каб вас не абаламуцілі, бо многія прыйдуць пад імем Маім, кажучы, што гэта Я; і гэты час блізка. Не хадзеце сьледам іх. Калі-ж пачуеце пра войны і паўстаньні, не палохайцеся, бо гэта мусіць стацца раней, але ня зараз канец. Тады сказаў ім: паўстане народ на народ, і царства на царства; і будзе мясцамі вялікае зямлі трасеньне, і голад, і мор, і страх, і знаменьні з неба вялікія. А перад усім гэтым наложаць на вас рукі і будуць перасьледаваць вас, выдаючы ў школы і вязьніцы, і за імя Маё павядуць прад цароў і валадароў; і станецца гэта дзеля сьвядоцтва вам. Дык пакладзеце сабе ў сэрцах не абдумваць загадзяv, як бараніцца: бо Я дам вам вымову і мудрасьць, якой ня здолеюць пярэчыць, ані змагацца з ёю ўсе ворагі вашыя. I будзеце выvданы і бацькамі і братамі, і сваякамі і сябрамі; і некаторых з вас пазабіваюць; і будуць ненавідзець вас усе за імя Маё; але і волас з галавы вашай не прападзе; цярплівасьцяй вашай спасайце душы вашыя. Калі-ж убачыце Ерузалім акружаны войскам, тады ведайце, што прыйшло спусташэньне яго: і хай тады тыя, што ў Юдэі, бягуць у горы; і хто ў месьце, выходзь з яго; і хто ў ваколіцах, не ўваходзь у яго, бо гэта дні помсты; каб выпаўнілася ўсё напісанае. Гора-ж цяжарным і кормячым грудзьмі ў тыя дні; бо вялікая бяда на зямлі і гнеў на народ гэты: паляvгуць ад вострага мяча, і павядуць іх у палон да ўсіх народаў; і Ерузалім таптацімуць пагане, пакуль не закончацца часыv паганаў. I будуць знаменьні на сонцы і месяцу і зорах, а на зямлі туга ў народаў ад разрухі, і зараве і забушуе мора. I пруцянець будуць людзі ад страху й чаканьня таго, што прыvйдзе на сусьвет, бо сілы нябесныя захістаюцца. I тады ўбачаць Сына Чалавечага, ідучы ў хмары з сілаю і славаю вялікаю. Калі-ж пачне гэтае дзеяцца, тады ўглядайцеся і падніміце галовы вашыя, бо прыбліжаецца адкупленьне вашае. I сказаў ім прыповесьць: глядзіце на смакоўніцу і на ўсе дрэвы: калі яны ўжо распускаюцца, то, бачучы гэта, ведаеце самы, што ўжо блізка лета. Дык такжа, як угледзіце, што і гэнае спаўняецца, ведайце, што блізка царства Божае. Запраўдыv кажу вам: ня пройдзе род гэты, як усё гэнае збудзецца: неба і зямля прамінуць, але словы Мае не прамінуць. Пілнуйцеся-ж, каб сэрцы вашыя не абцяжаліся абжорствам і п’янствам і жыцьцёвымі клапотамі, і каб дзень той не застаў вас неўспадзеўкі. Бо ён, як сетка, пакрые ўсіх, што на абліччы зямлі жывуць. Дык чувайце ўсякі час і маліцеся, каб заслужыць на ўхіленьне ад вас усяго, што станецца, і стануць перад Сынам Чалавечым. Удзень Ён навучаў у царкве; ночы-ж, выходзячы, праводзіў на гарыv, называнай Аліўнаю. I ўвесь народ зраніцы прыходзіў да Яго ў царкву слухаць Яго. Надыходзіла-ж сьвята праснакоў, званае Пасха. I шукалі архірэі і кніжнікі, як бы загубіць Яго, бо баяліся народу. Увайшоў жа шатан у Юду, празванага Іскарыётам, аднаго з дванаццацёх; і той пайшоў і гаварыў з архірэямі й начальнікамі, як Яго прадаць ім. Яны-ж узрадаваліся і згодзіліся даць яму грошай; і ён абяцаў і шукаў нагоды, каб выдаць Яго ім і не пры народзе. Прыйшоў жа дзень праснакоў, калі належала рэзаць вялікоднае ягня. I паслаў Ісус Пятра і Іоана, сказаўшы: пайдзеце, прыгатуйце нам есьці пасху. Яны-ж сказалі Яму: дзе скажаш нам прыгатаваць? Ён жа сказаў ім: вось, пры ўваходзе вашым у места, спаткаецца з вамі чалавек, нясучыv збанок вады; пайдзеце за ім у дом, у які ўвойдзе ён, і скажэце гаспадару дому: Вучыцель кажа табе: дзе пакой, у якім бы Мне есьці пасху з вучнямі Маімі? I ён пакажа вам сьвятліцу вялікую, засланую; там прыгатуйце. Яны пайшлі і знайшлі, як сказаў ім, і прыгатавалі пасху. I, як прыйшла гадзіна, Ён сеў за стол, і дванаццаць апосталаў з Ім, і сказаў ім: крэпка зажадалася Мне есьці з вамі гэтую пасху перш, чым маю цярпець мукі. Бо кажу вам, што ўжо ня буду есьці яе, пакуль ня споўніцца ў Царстве Божым. I, узяўшы чару й аддаўшы хвалу, сказаў: вазьмеце гэтае і падзяліце між сабою, бо кажу вам, што ня буду піць ад плоду вінаграднага, пакуль ня прыйдзе Царства Божае. I, узяўшы хлеб і аддаўшы хвалу, паламаў і падаў ім, кажучы: гэта ёсьць Цела Маё, што за вас даецца; рабеце гэта на ўспамін аба Мне. Такжа і чару пасьля вячэры, кажучы: гэтая чара ёсьць новы тэстамант у Маёй крыві, што за вас праліваецца. Ды вось, рука выдаючага Мяне са Мною за сталом; Сын жа чалавечы йдзе паводле таго, што наперад суджана; але гора таму чалавеку, што Яго прадаець. I яны пачалі пытацца адзін у аднаго: хто гэта з іх меўся ўчыніць гэтае? Узьнялася-ж і спрэчка між імі, хто з іх павінен лічыцца большым. Ён жа сказаў ім: цары народаў пануюць над імі, і валадары іх дабрадзеямі называюцца, вы-ж ня гэтак: але большы сярод вас станься як меншы, і правадыр — як слуга. Бо хто большы: той, што сядзіць за сталом, ці той, што паслугуе? Ці не супачываючы? А я сярод вас, як паслугуючы. Але вы выvтрывалі са Мною ў спакушэньнях Маіх, і Я адказваю вам Царства, як Мне адказаў Ацец Мой, каб вы елі й пілі за сталом Маім у царстве Маім; і пасяvдзеце на пасадах судзіць дванаццаць кален Ізраілявых. I сказаў Госпад: Сымон, Сымон! вось шатан пажадаў вас, каб прасеіваць, як пшаніцу; але Я маліўся за цябе, каб не паменшала вера твая; і ты некалі, навярнуўшыся, умацуй братоў тваіх. Той жа адказаў Яму: Госпадзе! з Табою я гатоў ісьці і ў вязьніцу і на смерць! Але Ён сказаў: кажу табе, Пётр, не прапяе певень сягоньня, як ты тройчы адрачэшся, што знаеш Мяне. I сказаў ім: калі пасылаў Я вас без мяшка й бяз торбы і без абутку, ці мелі вы ў чым недастатак? Яны адказалі: ні ў чым. Тады Ён сказаў ім: але цяпер, хто мае мяшок, той вазьмі яго, таксама й торбу; а ў каго няма, прадай вопратку сваю і купі меч; бо кажу вам, што павінна выvпаўніцца на Мне тое, што напісана: і да злачынцаў залічаны. Бо ўсё аба Мне спаўняvецца. (Ісая 53:12) Яны сказалі: Госпадзе! вось тут два мячы! Ён сказаў ім: даволі! I, выйшаўшы, пайшоў, як звычайна, на гару Аліўную; за Ім пайшлі і вучні Яго. Прыйшоўшы-ж на месца, сказаў ім: маліцеся, каб не папасьці ў спакушэньне. I Сам адыйшоў ад іх, як кінуць камень, і, укленчыўшы, маліўся, кажучы: Ацец, калі Твая воля, пранясі чару гэтую міма Мяне, але не Мая воля, але Твая няхай станецца. Зьявіўся-ж Яму ангел з неба, узмацоўваючы Яго, і ў барацьбе сьмяротнай пільней маліўся, і быў пот Яго, як каплі крыві, падаючы на зямлю. Устаўшы ад малітвы, Ён прыйшоў да вучняў сваіх і знайшоў іх сьпячымі ад гора, і сказаў ім: што вы сьпіцё? Устаньце і маліцеся, каб не папасьці ў спакушэньне. Яшчэ Ён гаварыў, аж вось народ, а наперадзе ішоў адзін з дванаццацёх, званы Юда, і ён падыйшоў да Ісуса, каб пацалаваць Яго. Ісус жа сказаў яму: Юда! пацалункам Сына Чалавечага прадаеш? Быўшыя-ж з Ім, бачучы, да чаго даходзе, сказалі: Госпадзе! ці ня ўдэрыць нам мячом? I адзін з іх удэрыў слугу архірэйскага і адсек яму правае вуха. Тады Ісус сказаў: пакіньце, даволі. I, дакрануўшыся да вуха яго, аздаравіў яго. Архірэям жа і начальнікам царквыv і старшыvнам, сабраўшымся проці Яго, сказаў Ісус: быццам на разбойніка выйшлі вы з мячамі ды каламі, каб узяць Мяне. Кожны дзень бываў Я з вамі ў царкве, і вы не падымалі на Мяне рук; але цяпер ваш час і ўлада цемры. I, узяўшы Яго, павялі і прывялі ў дом архірэя. Пётр жа ішоў здалёк. Калі-ж распалілі агонь сярод двара ды паселі разам, сеў і Пётр між імі. Адна служанка, убачыўшы яго седзячы ля вагня і паўглядаўшыся на яго, сказала: і гэты быў з Ім. Але ён адрокся ад Яго, сказаўшы: Жанчына! я ня ведаю Яго. I неўзабаве другі, убачыўшы яго, сказаў: і ты з іх. Але Пётр сказаў: не, чалавеча! I, як прайшла з гадзіна часу, яшчэ нехта настайваў: запраўдыv, і гэты быў з Ім, бо ён Галілеянін. Але Пётр сказаў: Чалавеча, ня ведаю, што ты гаворыш. I ў той жа час, калі ён яшчэ гаварыў, прапяяў певень. Тады Госпад, азірнуўшыся, паглядзеў на Пятра, і ўспомніў Пётр слова Госпада, як Ён сказаў яму: перш, чым прапяе певень, тройчы адрачэшся ад Мяне. I, выйшаўшы вон, горка заплакаў. І людзі, трымаўшыя Ісуса, зьдзекаваліся над Ім і білі Яго; і, накрыўшы Яго, білі Яго па абліччу і пыталіся ў Яго: прароч, хто ўдэрыў Цябе? I шмат другога, лаючы, гаварылі на Яго. Калі-ж настаў дзень, сабраліся старшыvны народу і архірэі і кніжнікі і ўвялі Яго ў свой сынэдрыон, кажучы: ці Ты Хрыстос? скажы нам. Ён сказаў ім: калі скажу вам, вы не паверыце; калі-ж і Я спытаюся ў вас, ня будзеце адказваць Мне і ня звольніце Мяне. Адгэтуль Сын Чалавечы сядзе праваруч сілы Божай. I сказалі ўсе: дык ты Сын Божы? Ён адказаў ім: вы кажаце, што Я. Яны-ж сказалі: якое яшчэ трэба нам сьвядоцтва? бо-ж мы самы чулі з вуснаў Яго. I паднялася ўся грамада іх, і павялі Яго да Пілата, і пачалі абвінавачываць Яго, кажучы: Яго знайшлі мы, што псуе народ наш і забараняе плаціць падатак кесару, называючы Сябе Хрыстом-Царом. Пілат спытаўся ў Яго: Ты цар Юдэйскі? Ён сказаў яму ў адказ: ты кажаш. Пілат сказаў архірэям і народу: я не знаходжу ніякае віны ў гэтым Чалавеку. Але яны настайвалі, кажучы, што Ён бунтуе народ, вучачы па ўсёй Юдэі, пачынаючы ад Галілеі да гэтага месца. Пілат, пачуўшы пра Галілею, спытаўся: ці-ж Ён Галілеянін? I, даведаўшыся, што Ён з краіны Ірадавай, паслаў Яго да Ірада, які ў тыя дні быў таксама ў Ерузаліме. Ірад, угледзіўшы Ісуса, вельмі ўцешыўся, бо даўно жадаў бачыць Яго, бо шмат чуў аб Ім і спадзяваўся, што Ён учыніць нейкае знаменьне. I пытаўся ў Яго многімі словамі, але Ён нічога не адказаў яму. Архірэі-ж і кніжнікі стаялі, заўзята абвінавачываючы Яго. Ірад жа з жаўнерамі сваімі, зьняважыўшы Яго і насьмяяўшыся над Ім, адзеў Яго ў сьветлую вопратку і адаслаў назад да Пілата. I сталіся ў той дзень Пілат і Ірад прыvяцелямі сабе, бо раней былі ў непрыязьні між сабою. Пілат жа, склікаўшы архірэяў ды начальнікаў і народ, сказаў ім: вы прывялі да мяне чалавека гэтага, які псуе народ; і вось я, пры вас пытаючы, не знайшоў чалавека гэтага вінаватым ні ў чым тым, у чым вы абвінавачваеце Яго; і Ірад таксама, бо я яму пасылаў Яго, і нічога ня знойдзена ў Ім, дастойнага сьмерці; дык вось, пакараўшы Яго, звольню. Яму-ж трэба было дзеля сьвята звольніць ім аднаго вязьня. Але ўвесь народ пачаў крычаць: Вазьмі Яго! адпусьці нам Варавву! Варавва быў пасаджаны ў вязьніцу за паднятае ім у месьце паўстаньне і забойства. Пілат ізноў прамовіў, хочучы адпусьціць Ісуса. Але яны крычалі: распні, распні Яго! Ён трэці раз сказаў ім: Што-ж благога ўчыніў Ён? Нічога, заслугоўваючага сьмерці, я не знайшоў у Ім; дык вось, пакараўшы Яго, звольню. Але яны далей з вялікім крыкам дамагаліся, каб Яго ўкрыжавалі. I перамог крык іх і архірэяў. I Пілат прысудзіў, каб сталася па просьбе іх. I звольніў ім пасаджанага за бунт і забойства ў вязьніцу, каго яны прасілі, а Ісуса выдаў на іх волю. I, як вялі Яго, то, узяўшы нейкага Сымона Кірэнэйца, што йшоў з поля, узвалілі на яго крыж, каб нёс за Ісусам. І йшло за Ім вялікае множства народу і жанчын, якія плакалі й галасілі па Ім. Ісус жа, зьвярнуўшыся да іх, сказаў: дочкі Ерузалімскія! ня плачце па Мне, але плачце па сабе і па дзецях вашых; бо падыходзяць дні, калі скажуць: шчасьлівыя няплодныя і чэравы, што не раджалі, і грудзі, што не кармілі. Тады пачнуць гаварыць горам: «упадзіце на нас», і ўзгоркам: «пакрыйце нас!» бо калі зялёнаму дрэву гэтае робяць, то з сухім што станецца? Вялі з Ім на сьмерць і двох ліхадзеяў. I, калі прыйшлі на месца, называнае Чараповае, там укрыжавалі Яго й ліхадзеяў, аднаго па правы, а другога па левы бок. Ісус жа сказаў: Ацец, даруй ім, бо ня ведаюць, што робяць. I дзялілі адзежы Яго, кідаючы жэрабе. I стаяў народ і глядзеў. Насьмяхаліся-ж разам з імі й начальнікі, кажучы: другіх спасаў, няхай жа Сябе Самога спасе, калі Ён Хрыстос, выбранец Божы. Таксама й жаўнеры лаялі Яго, падыходзячы й падносячы воцат, і казалі: калі Ты Цар Юдэйскі, спасі Сябе Самога. I быў над Ім надпіс, напісаны словамі грэцкімі, рымскімі й жыдоўскімі: гэты ёсьць Цар Юдэйскі. Адзін з павешаных ліхадзеяў зьняважаў Яго, кажучы: калі Ты Хрыстос, спасі Сябе і нас. Другі-ж, наадварот, сунімаў Яго ды гаварыў: ці-ж ты не баішся Бога, калі й сам засуджаны на тое-ж? I мы засуджаны справядліва, бо мы дасталі тое, чаго варты нашы ўчынкі; а Ён нічога благога не зрабіў. I сказаў Ісусу: успомні аба мне, Госпадзе, калі прыйдзеш у Царства Тваё! I сказаў яму Ісус: Запраўдыv кажу табе: сяньня-ж будзеш са Мною ў раю. Было-ж каля шостае гадзіны дня, і сталася цемра па ўсёй зямлі да гадзіны дзявяvтае: і памеркла сонца, і заслона ў царкве разарвалася пасярэдзіне. Ісус, загаласіўшы моцным голасам, сказаў: Ацец, у рукі Твае аддаю дух Мой. I, сказаўшы гэтае, аддаў дух. Сотнік жа, бачучы здарыўшаеся, славіў Бога й казаў: запраўдыv, чалавек гэты быў праведнік. I ўвесь народ, што прыйшоў паглядзець на гэта, бачучы здарыўшаеся, варочаўся, б’ючыся ў грудзі. Усе-ж, знаўшыя Яго, і жанчыны, што йшлі за Ім з Галілеі, стаялі здалёк і глядзелі на гэтае. Тады нехта на імя Язэп, сяvбра рады, чалавек добры і справядлівы (ён ня прымаў учасьця ў радзе і паступку яе), родам з Арыматэі, места Юдэйскага, які таксама ждаў Царства Божага, прыйшоў да Пілата і прасіў Цела Ісусавага; і, зьняўшы Яго, абвіў плашчаніцаю і палажыў Яго ў гробе, высечаным у скале, дзе яшчэ ніхто ня быў пакладзены. Дзень той быў пятніца, і надыходзіла субота. I жанчыны, што прыйшлі з Ісусам з Галілеі, пайшлі і глядзелі магілу і як клалі цела Яго; вярнуўшыся-ж прыгатавалі пахі і масьці; і ў суботу супачывалі паводле прыказаньня. У першы-ж дзень тыдня, вельмі рана, нясучыv прыгатаваныя пахі, прыйшлі яны да магілы і разам з імі некаторыя другія; але знайшлі камень адвалены ад магілы. I ўвайшоўшы не знайшлі Цела Госпада Ісуса. I сталася, як зьняла іх ад гэтага трывога, зьявіліся перад імі два чалавекі ў бліскучым адзеньні. Калі-ж ад страху скланілі яны абліччы свае да зямлі,— тыя сказалі ім: што вы шукаеце жывога між памершымі? Яго няма тут: Ён ускрос; прыпомніце, як Ён казаў вам, калі быў яшчэ ў Галілеі, мовячы, што Сын Чалавечы мусіць быць выvданы ў рукі людзей грэшных і будзе расьпяты, а на трэці дзень уваскрэсьне. I ўспомнілі яны словы Яго, і, вярнуўшыся ад магілы, апавясьцілі адзінаццацёх і ўсіх другіх аб гэтым. Былі-ж гэта Марыя Магдаліна і Іоанна і Марыя, маці Якава, і другія з імі, што сказалі аб гэтым Апосталам. І здаліся ім словы іх пустымі, і не паверылі ім. Але Пётр, устаўшы, пабег да гробу і, нахіліўшыся, убачыў толькі ляжаўшую тканіну і пайшоў назад, дзіўлючыся сам у сабе з стаўшагася. У той жа дзень двое з іх ішлі ў сяло, што ў шэсьцьдзесяцёх стадыях ад Ерузаліму, званае Эмаус, і гутарылі між сабою аб усіх гэтых здарэньнях. І сталася, як гутарылі яны ды разважалі між сабою, вось Сам Ісус, падыйшоўшы, пайшоў з імі; але вочы іх былі стрыманы, дык не пазналі Яго. Ён жа сказаў ім: аб чым гэта вы разважаеце між сабою, і чаго вы засмучоны? Адзін з іх, на імя Кляопа, сказаў Яму ў адказ: ці-ж ты адзін з прыйшоўшых у Ерузалім ня ведаеш, што сталася ў ім у гэтыя дні? I сказаў ім: аб чым? Яны сказалі Яму: што было з Ісусам Назаранінам, Каторы быў прарок, моцны ў дзеле і слове перад Богам і ўсім народам; як выдалі Яго архірэі ды начальнікі нашыя на прысуд сьмяротны і раскрыжавалі Яго? А мы спадзяваліся, што Ён ёсьць Той, што павінен збавіць Ізраіля; а да ўсяго гэтага вось ужо трэці дзень сяньня, як тое сталася, але некаторыя жанчыны з нашых абаламуцілі нас: яны былі раніцай ля магілы і не знайшлі цела Яго і, прыйшоўшы, сказалі, што яны бачылі, як зьявіліся Ангелы, якія кажуць, што Ён жывыv; і пайшлі некаторыя з нашых да магілы і знайшлі так, як і жанчыны казалі, але Яго ня бачылі. Тады Ён сказаў ім: О, бязмысныя і ляныя сэрцам паверыць усяму, што прарочылі прарокі! Ці-ж ня гэтак і трэба было цярпець Хрысту і ўвайсьці ў славу Сваю? I, пачаўшы ад Майсея, з усіх прарокаў выясьняў ім усё напісанае аб Ім. I падыйшлі яны да таго сяла, куды йшлі; і Ён паказаў ім від, што хоча йсьці далей; але яны затрымлівалі Яго, кажучы: застанься з намі, бо дзень ужо схіліўся да вечара. I Ён увайшоў і застаўся з імі. I, калі Ён сядзеў за сталом з імі, то, узяўшы хлеб, багаславіў, паламаў і падаў ім. I тады адчыніліся ў іх вочы, і яны пазналі Яго; але Ён стаўся нявідным для іх. I яны сказалі адзін аднаму: ці-ж не гарэла ў нас сэрца нашае, калі Ён гаварыў да нас у дарозе і калі выясьняў Пісаньне? I, устаўшы ў той жа час, вярнуліся ў Ерузалім і знайшлі разам адзінаццаць Апосталаў і быўшых з імі, якія гаварылі, што Госпад запраўды ўваскрос і зьявіўся Сымону. I яны расказвалі, што здарылася ў дарозе, і як пазналі Яго ў ламаньні хлеба. Калі-ж яны гэтак гаварылі, Сам Ісус стануў сярод іх і сказаў ім: мір вам! Яны, здумеўшыся і спалохаўшыся, падумалі, што відзяць духа але Ён сказаў ім: чаго здумеліся? і чаму такія думкі ўваходзяць у сэрцы вашыя? Паглядзеце на рукі Мае і на ногі Мае: гэта Я Сам; ашчупайце Мяне й разгледзьце, бо дух цела і касьцей ня мае, што, як бачыце, Я маю. I, сказаўшы гэтае, паказаў ім рукі і ногі. Калі-ж яны ад радасьці яшчэ ня верылі і дзівіліся, Ён сказаў ім: ці ёсьць у вас тут якая ежа? Яны падалі Яму частку печанай рыбы й сотавага мёду. I, узяўшы, еў перад імі. I сказаў ім: вось тое, аб чым Я вам гаварыў, яшчэ як быў з вамі: што павінна выпаўніцца ўсё, напісанае аба Мне ў законе Майсеявым і ў прароках ды псальмах. Тады расчыніў ім розум дзеля зразуменьня Пісаньня. I сказаў ім: так напісана і так належала цярпець Хрысту і ўваскрэснуць з умершых на трэці дзень, і прапаведывацца ў імя Яго пакаяvньню ды адпушчэньню грахоў ува ўсіх народах, пачынаючы ад Ерузаліму; вы-ж сьведкі гэтага; і вось Я пасылаю абяцанае Айцом Маім на вас; вы-ж аставайцеся ў месьце Ерузаліме, дакуль не адзенецеся сілаю звыш. I вывеў іх з места да Віфаніі і, падняўшы рукі Свае, багаславіў іх. I сталася, як багаславіў іх, стаў аддаляцца ад іх і ўзнасіцца на неба. I яны пакланіліся Яму і вярнуліся ў Ерузалім з вялікаю радасьцяй, і былі ўсьцяж у царкве, славячы і хвалючы Бога. Амін. На пачатку было Слова, і Слова было ў Бога, і Богам было Слова. Яно было ў Бога спрадвеку. Усё праз Яго сталася, і без Яго нічога ня было з таго, што сталася. У Ім жыцьцё было, і жыцьцё было сьвятлом для людзей. І сьвятло ў цемры сьвеціць, і цемра не агарнула яго. Быў чалавек, пасланы ад Бога; імя яго Іоан. Ён прыйшоў дзеля сьведчаньня, каб сьведчыў аб сьвятле, каб усе мелі веру праз Яго. Ня быў ён сьвятлом, але каб сьведчыў аб Сьвятле. Было Сьвятло праўдзівае, якое прасьвячае ўсякага чалавека прыходзячы ў сьвет. Было Яно на сьвеце, і сьвет праз Яго стаўся, і сьвет Яго не пазнаў. Да сваіх прыйшло, і свае Яго ня прынялі. А тым, што прынялі Яго, веруючым у імя Яго, дало Яно ім сілу дзяцьмі Божымі стацца, тым, якія веруюць у імя Яго, тым, што не ад крыві, не ад жаданьня цела, не ад жаданьня мужа, але ад Бога нарадзіліся. I Слова целам сталася і пасялілася між нас, (і бачылі мы славу Яго, славу, як Адзінароднага ад Айца), поўнае ласкі і праўды. Іоан сьведчыць аб Ім і голасна кажа: Гэта Той, пра Якога я сказаў: Той, што пасьля мяне йдзе, Ён наперадзе мяне стаў, бо раней за мяне быў. I ад поўнасьці Яго ўсё мы прынялі ласку на ласку; бо закон быў дадзены праз Майсея, ласка-ж і праўда сталіся праз Ісуса Хрыста. Бога ня бачыў ніхто ніколі; Адзінародны Сын, што ў улоньні Айца, Той зьявіў. I вось сьведчаньне Іоана, як Жыды паслалі з Ерузаліму сьвяшчэньнікаў і лявітаў, каб спыталіся ў яго: хто ты? Ён сказаў і ня зрокся, і сказаў: я ня Хрыстос. I пыталіся ў яго: дык хто-ж? ты Ільля? I сказаў: не. Прарок? I адказаў: не. Дык сказалі яму: хто-ж ты? каб нам даць адказ тым, што нас паслалі: што ты кажаш аб самым сабе? I сказаў: я голас гукаючага ў пустыні: Прастуйце шлях Госпаду, як сказаў прарок Ісая. (Ісая 40:3) А пасланыя былі ад фарысэяў. I спыталіся ў яго: Дык што-ж ты хрысьціш, калі ты ня Хрыстос, ані Ільля, ані прарок? Іоан сказаў ім у адказ: я хрышчу вадой, але паўстаў сярод вас, Каго вы ня ведаеце; гэта Той, што йдзе за мною, але наперадзе мяне быў, Якому я ня варты разьвязаць рамень абуцьця Яго. Сталася гэта ў Віфавары, за Іорданам, дзе хрысьціў Іоан. На другі дзень бачыць Іоан Ісуса ідучы да яго і кажа: вось Ягня Божае, што бярэ на Сябе грахі ўсяго сьвету. Гэта Той, аб Якім я сказаў: ідзе за мною Муж, Які стаў наперадзе мяне, бо раней за мяне быў; і я ня ведаў Яго; але, каб зьявіўся Ізраілю, прыйшоў я, хрысьцячы вадой. I сьведчыў Іоан, кажучы: я бачыў Духа, зыходзячы з неба, як галуб, і стаў Ён над Ім. I я ня ведаў Яго; але Той, што паслаў мяне хрысьціць вадой, сказаў мне: на каго угледзіш зыходячы Духа, Гэты і ёсьць Той, што Духам Сьвятым хрысьціць. I я бачыў і засьведчыў, што гэты ёсьць Сын Божы. На другі дзень ізноў стаяў Іоан і двое з вучняў яго. I, угледзіўшы, што йдзе Ісус, сказаў: вось Ягня Божае! І пачулі двое з вучняў яго, як казаў гэтае, і пайшлі за Ісусам. Ісус жа, аглянуўшыся і ўгледзіўшы, што йдуць за Ім, кажа ім: чаго шукаеце? Яны адказалі Яму: Равві! (г. е. вучыцель) — дзе жывеш? Кажа ім: пайдзеце і ўбачыце. Яны пайшлі і ўбачылі, дзе Ён жыве, і аставаліся ў Яго гэты дзень. Было-ж каля дзесятае гадзіны. Адзін з двох, што чулі ад Іоана і пайшлі за Ісусам, быў Андрэй, брат Сымона Пятра. Ён першы знаходзіць брата свайго Сымона і кажа яму: мы знайшлі Мэсію (што азначае Хрыста). I прывёў яго да Ісуса. Ісус жа, глянуўшы на яго, сказаў: Ты Сымон, сын Іонін, ты назавешся Кіфа, што значыць камень (Пётр). На другі дзень Ісус хацеў ісьці ў Галілею і знаходзіць Піліпа ды кажа яму: ідзі за Мною. Піліп жа быў з Віфсаіды, з места Андрэя і Пятра. Піліп знаходзіць Натанаіла і кажа яму: мы знайшлі Таго, аб Кім пісаў Майсей у законе і прарокі: Ісуса, Сына Язэпавага, што з Назарэту. Але Натанаіл сказаў яму: ці-ж можа быць што добрае з Назарэту? Піліп кажа яму: пайдзі ды паглядзі. Ісус, угледзіўшы Натанаіла, як ішоў да Яго, кажа аб ім: вось, запраўды, ізраільцянін, у якім няма няшчырасьці. Натанаіл кажа Яму: скуль ведаеш мяне? Ісус адказаў і сказаў яму: перш, чым Піліп паклікаў цябе, я бачыў цябе, як ты быў пад смакоўніцаю. I кажа Яму Натанаіл: Равві! Ты Сын Божы! Ты — Цар Ізраіляў! Ісус у адказ сказаў яму: верыш, бо Я сказаў табе: Я бачыў цябе пад смакоўніцаю; убачыш больш за гэтае. I кажа яму: запраўды, запраўды кажу вам: адгэтуль будзеце бачыць неба адчыненае і ангелаў Божых узыходзячы і сходзячы ўніз да Сына Чалавечага. На трэці дзень было вясельле ў Кане Галілейскай, і Маці Ісусава была там. Быў запрошаны і Ісус і вучні Яго на вясельле. I, як не хапіла віна, Маці Ісусава кажа Яму: віна ня маюць. Кажа ёй Ісус: што Мне і Табе жанчына? Гадзіна Мая яшчэ ня прыйшла. Маці Яго сказала слугам: што вам скажа, зрабеце. Было-ж тамака шэсьць каменных судзін да вады, якія стаялі дзеля жыдоўскага ачышчэньня, зьмяшчаючы па дзьве, ці па тры меры. Кажа ім Ісус: налійце вады у глякі. I напоўнілі іх да верху. I кажа Ім: чарпайце цяпер і нясеце да маршалка. I панясьлі. Калі-ж маршалак пакаштаваў вады, што віном сталася, а ён ня ведаў, скуль яно, слугі-ж, што налівалі ваду, ведалі, — кліча маладога і кажа яму: кожын чалавек перш падае добрае віно, а як нап'юцца, тады горшае; ты-ж добрае віно захаваў дагэтуль. Так зрабіў Ісус пачатак цудам у Кане Галілейскай і выявіў славу Сваю, і ўверавалі ў Яго вучні Яго. Пасьля гэтага прыйшоў Ён у Капэрнаум, Сам і Маці Яго, і браты Яго, і вучні Яго, і там аставаліся некалькі дзён. І была блізка Пасха ў Жыдоў, і ўвайшоў Ісус у Ерузалім; і знайшоў у царкве прадаваўшых валоў, авец, галубоў, і сядзелі тамака мянялы. I, зрабіўшы біч з вяровак, выгнаў з царквы ўсіх, такжа й авец і валоў, ды грошы мянялам рассыпаў і сталы іх абярнуў; і сказаў прадаўцом галубоў: забярэце гэнае згэтуль: не рабеце дому Айца Майго домам торгу. I прыпомнілі вучні Яго, што напісана: руплівасьць аб дом Твой зьядае Мяне. (Пс 68:10) Адказалі-ж Яму Жыды і сказалі: які знак нам дасі, чаму гэтае робіш? Ісус жа адказаў ім, мовячы: зруйнуйце дом гэты, і Я ў тры дні адбудую яго. I сказалі Жыды: гэты дом будаваўся сорак шэсьць гадоў, а Ты ў тры дні збудуеш яго? А Ён гаварыў гэтае аб доме цела Свайго. I, як уваскрос пасьля сьмерці, прыпомнілі вучні Яго, што Ён казаў гэтае, і паверылі Пісаньню і слову, якім мовіў Ісус. Калі-ж быў Ён у Ерузаліме на Пасху ў сьвяты, дык многія, бачучы цуды, якія рабіў, уверавалі ў імя Яго. Але Сам Ісус не даверыўся ім, бо ведаў усіх і ня меў патрэбы, каб хто сьведчыў ао чалавеку, бо Сам ведаў, што было ў чалавеку. Быў жа між фарысэямі чалавек, на імя Нікадэм, адзін з начальнікаў жыдоўскіх. Той прыйшоў да Ісуса ўначы і сказаў Яму: Равві! мы ведаем, што Ты вучыцель, што прыйшоў ад Бога, бо ніхто ня можа рабіць такіх цудаў, якія Ты робіш, калі-б ня быў з ім Бог. I адказаў яму Ісус і сказаў: запраўды, запраўды кажу табе: калі хто не народзіцца нанова, ня можа бачыць Царства Божага. Нікадэм кажа Яму: як можа чалавек нарадзіцца, калі ён стары? Няўжо-ж ен другі раз можа ўвайсьці ў чэрава маткі сваёй і нарадзіцца? Ісус адказаў: запраўды, запраўды кажу табе: калі хто не народзіцца з вады і Духа, ня можа ўвайсьці ў Царства Божае. Спараджонае з цела ёсьць цела, а спараджонае з Духа ёсьць дух. Ня дзівуйся, што Я сказаў табе: трэба вам нарадзіцца нанова. Дух дыхае, дзе хоча, і голас яго чуеш, а ня ведаеш, скуль прыходзіць і куды адыходзіць: гэтак і ўсякі спараджоны з Духа. Нікадэм адказаў і сказаў Яму: як гэта можа быць? Ісус адказаў яму і сказаў: ты вучыцель Ізраіляў і гэтага ня ведаеш? Запраўды, запраўды кажу табе: Мы гаворым аб тым, што ведаем, і сьведчым аб тым, што бачылі, і вы сьведчаньня Нашага ня прыймаеце; калі Я сказаў вам аб зямным, і ня верыце, як паверыце, калі буду гаварыць аб нябесным? I ніхто ня ўзышоў на неба, толькі Сын Чалавечы, што на небе, які з неба зыйшоў. І, як Майсей падняў зьмея ў пустыні, так мусіць быць падняты Сын Чалавечы, каб усякі, хто веруе ў Яго, ня згінуў, але меў жыцьцё вечнае. Бо так палюбіў Бог сьвет, што аддаў Сына Свайго Адзінароднага, каб усякі, хто веруе ў Яго, ня згінуў, але меў жыцьцё вечнае. Бо не паслаў Бог Сына Свайго ў сьвет, каб судзіць сьвет, але каб сьвет быў збаўлены праз Яго. Хто веруе ў Яго, ня будзе асуджаны, а хто ня веруе, той ужо засуджаны, бо ня ўвераваў у імя Адзінароднага Сына Божага. Суд жа такі, што Сьвятло прыйшло ў сьвет, але людзі палюбілі цемру больш за сьвятло, бо ўчынкі іх былі благія. Бо кожын, хто робіць благое, ненавідзіць сьвятла і ня йдзе да сьвятла, каб ня выявіліся ўчынкі яго, бо яны благія. А хто чыніць праўду, ідзе да сьвятла, каб відочнымі былі ўчынкі яго, бо яны ў Богу ўчынены. Пасьля гэтага прыйшоў Ісус з вучнямі Сваімі ў зямлю Жыдоўскую і там быў з імі і хрысьціў. Іоан жа таксама хрысьціў у Эноне, недалека ад Саліму, бо вады там было многа, і прыходзілі туды і хрысьціліся; бо Іоана йшчэ ня ўкінулі былі ў вязьніцу. I ўзьнялася ў Іоанавых вучняў спрэчка з Жыдамі аб ачышчэньні. I прыйшлі да Іоана і сказалі яму: равві: Той, што быў з табою за Іорданам, аб Якім сьведчыў ты, вось Ён хрысьціць, і ўсе йдуць да Яго. Іоан адказаў і сказаў: ня можа чалавек нічога ўзяць, калі яму ня будзе дадзена з неба. Самі вы сьведкі мне ў тым, што я сказаў: я ня Хрыстос, але я пасланы перад Ім. Хто мае нявесту, той жаніх, а друг жаніха, што стаіць ды слухае яго, цешыцца радасьцяй, слухаючы голас жаніха. Вось гэтая радасьць мая збылася. Яму час расьці, а мне малець. Хто з вышыні прыходзе, той вышэй за ўсіх, а хто з зямлі, той зямны і з зямлі гаворыць. Хто з неба прыходзе, той панад усімі, і што бачыў і чуў, аб тым сьведчыць, і ніхто ня прыймае сьведчаньня Яго. Хто-ж прыняў Яго сьведчаньне, той прыпячатаваў, што Бог праўдзівы. Бо, каго паслаў Бог, гаворыць словы Божыя, бо ня мераючы дае Бог Духа. Ацец любіць Сына і ўсё даў у рукі Яго. Хто веруе ў Сына, мае вечнае жыцьцё, а хто ў Сына ня веруе, ня ўбачыць жыцьця, але гнеў Божы будзе на ім. Калі-ж даведаўся Госпад, што дачуліся фарысэі, што Ісус больш вучняў здабывае і хрысьціць, чым Іоан, — хоць Сам Ісус ня хрысьціў, але вучні Яго, — пакінуў Юдэю і пайшоў зноў у Галілею. Выпадала-ж Яму прахадзіць праз Самарыю. I вось, прыходзіць Ён у Самарыйскае места, званае Сіхар, ля хутара, што даў Якаў сыну свайму Язэпу. Была тамака студня Якава. I Ісус, стомлены падарожай, сеў ля студні. Было каля шостае гадзіны. Прыходзіць жанчына з Самарыі зачарпнуць вады. Ісус кажа да яе: дай Мне піць. Бо вучні Яго адыйшліся да места купіць ежы. Жанчына Самаранская кажа Яму: як Ты, Юдэй, просіш піць у мяне, Самаранкі? Бо Юдэі ня маюць зносін з Самаранамі. Ісус адказаў ёй і сказаў: калі-б ты ведала дар Божы, і Хто кажа табе: дай мне піць, то ты сама прасіла-б у Яго, і Ён даў бы табе жывое вады. Жанчына кажа Яму: Госпадзе! У Цябе й зачарпнуць няма чым, а студня глыбокая: адкуль-жа ў Цябе вада жывая? няўжо Ты большы за айца нашага Якава, які Даў нам гэту студню і сам з яе піў, і дзеці яго, і статак яго? Ісус адказаў ёй і сказаў: кожын, хто п'е гэтую ваду, зноў піць захоча; хто ж вып‘е вады, якое Я яму дам, не запрагне ніколі, але вада, што дам яму, станецца ў ім крыніцаю вады, што ў жыцьцё вечнае цячэ. Жанчына кажа Яму: Госпадзе! дай мне гэтай вады, каб мне ня прагнуць і ня прыходзіць сюды чарпаць. Кажа ёй Ісус: пайдзі, пакліч мужа твайго і прыйдзі сюды. Жанчына адказала і сказала: у мяне няма мужа. Ісус кажа ёй: праўду ты сказала, што ў цябе няма мужа; бо ў цябе было пяць, і той, якога цяпер маеш, ня муж табе; гэта ты праўдзіва сказала. Жанчына кажа Яму: Госпадзе! бачу, што Ты прарок; бацькі нашыя пакланяліся на гэтай гарэ, а вы кажаце, што месца, дзе павінны пакланяцца — у Ерузаліме. Ісус кажа ёй: павер мне, што надыйдзе час, калі не на гарэ гэтай і не ў Ерузаліме будзеце пакланяцца Айцу; вы ня ведаеце, чаму пакланяецеся; бо збаўленьне ад Юдэяў. Але прыйдзе час, дый ён ужо прыйшоў, калі праўдзівыя паклоньнікі будуць пакланяцца Айцу ў духу і праўдзе, бо гэткіх паклоньнікаў шукае сабе Ацец. Бог ёсьць Дух, і тыя, што пакланяюцца Яму, павінны пакланяцца ў духу і праўдзе. Жанчына кажа Яму: ведаю, што прыйдзе Мэсія (гэта ёсьць Хрыстос), і калі Ён прыйдзе, абвесьціць нам усё. Ісус кажа ёй: гэта Я, што гавару з табою. У гэты час прыйшлі вучні Яго і зьдзівіліся, што Ён гаворыць з жанчынаю, але ніводзін ня спытаўся: чаго Табе трэба? ці — аб чым гаворыш з ёю? Тады жанчына пакінула вядро сваё і пайшла да места ды кажа людзям: пайдзеце й паглядзеце чалавека, які сказаў мне ўсё, што я рабіла; ці ня Хрыстос гэта? Яны выйшлі з места і пайшлі да Яго. Тымчасам вучні прасілі Яго, кажучы: Равві! еш. Ён жа сказаў ім: Я маю страву, якой вы ня ведаеце. Дзеля гэтага вучні гаварылі між сабою: няўжо-ж нехта прынёс Яму есьці? Ісус кажа ім: Мая страва — тое, каб спаўняць волю Паслаўшага Мяне і скончыць дзела Яго. Ці ня кажаце вы, што яшчэ чатыры месяцы, і прыйдзе жніво? а Я кажу вам: падымеце вочы вашыя і паглядзеце на нівы, як яны пабялелі і пасьпелі да жніва. Хто жне, дастае плату і зьбірае плён дзеля жыцьця вечнага, каб і жнец і сявец разам радаваліся. Бо ў гэтым сказана праўдзіва: адзін сее, а другі жне. Я паслаў вас жаць, над чым вы не працавалі: другія працавалі, а вы прыйшлі на працу іх. I многа Самаранаў з места гэнага ўверавалі ў Яго па слову жанчыны, якая сьведчыла, што Ён сказаў ёй усё, што рабіла. I вось, як прыйшлі да Яго Самаране, то прасілі Яго пабыць у іх, і Ён нрабыў там два дні. I яшчэ больш уверавалі дзеля слова Яго, а жанчыне гэтай казалі: ўжо не дзеля тваіх гутарак верым, бо самы чулі і даведаліся, што гэта праўдзівы Збаўца сьвету — Хрыстос. Цераз два дні выйшаў Ён адтуль і пайшоў у Галілею; бо Сам Ісус сьведчыў, што прарок ня мае пашаны ў сваёй бацькаўшчыне. Калі-ж прыйшоў у Галілею, то Галілеяне прынялі Яго, бо бачылі ўсе, што зрабіў у Ерузаліме ў часе сьвята; яны-ж бо самі хадзілі на сьвята. I вось Ісус ізноў прыйшоў у Кану Галілейскую, дзе зрабіў з вады віно. I быў у Капэрнауме нейкі прыдворны, у якога занядужаў сын. Ён, пачуўшы, што Ісус прыйшоў з Юдэі ў Галілею, прыйшоў да Яго і прасіў Яго прыйсьці і аздаравіць сына яго; бо быў канаў. I сказаў яму Ісус: ня ўверуеце, калі ня ўбачыце знакоў і цудаў. Прыдворны-ж кажа Яму: Госпадзе! прыйдзі, пакуль ня ўмёр сын мой. Ісус кажа яму: ідзі, сын твой здаровы! Ён паверыў слову, якое сказаў яму Ісус, і пайшоў. I на дарозе ўжо спаткалі яго слугі яго і сказалі: сын твой здаровы. Ён спытаўся ў іх: а каторай гадзіне палягчэла яму? Яму сказалі: учора а сёмай гадзіне гарачка пакінула яго. Дык даведаўся бацька, што ў тую гадзіну, калі Ісус сказаў яму: ідзі, сын твой здаровы. I ўвераваў сам і ўвесь дом яго. Гэта йзноў другі цуд зрабіў Ісус, вярнуўшыся з Юдэі ў Галілею. Пасьля гэтага было сьвята жыдоўскае, і прыйшоў Ісус у Ерузалім. Ёсьць-жа ў Ерузаліме ля авечых варотаў купальня, што завецца па жыдоўску Вітэзда, з пяцьма стаўбамі. Каля іх ляжала множства нядужых, сьляпых, кульгавых, ссохшых, што чакалі руху вады; бо Ангел Гасподні час ад часу зыходзіў у купальню і каламуціў ваду; і хто першы ўваходзіў у яе пасьля ўскаламучаньня вады, той здаравеў, на што-б ні хварэў. I быў тут нейкі чалавек, што хварэў трыццаць восем лет. Ісус, угледзіўшы яго ляжучы і даведаўшыся, што ён ляжыць ужо даўгі час, кажа яму: ці хочаш паздаравець? Хворы адказаў Яму: так, Госпадзе, але ня маю чалавека, які спусьціў бы мяне ў купальню, калі ўскаламуціцца вада; калі-ж сам прыходжу, другі ўжо зыходзіць прада мною. I кажа яму Ісус: устань, вазьмі ложак твой і хадзі. I ён у тую-ж часіну стаўся здаровым і ўзяў ложак свой і пайшоў. Было-ж гэта ў суботу. Дзеля гэтага Жыды казалі аздароўленаму: сёньня субота, ня гожа табе браць ложак. Ён адказаў ім: хто мяне аздаравіў, той мне сказаў: вазьмі ложак твой і хадзі. Яго спыталіся: хто гэны чалавек, што сказаў табе: вазьмі ложак твой і хадзі? Аздароўлены-ж ня ведаў, хто Ён, бо Ісус адыйшоўся ад народу, што быў у тым месцы. Пасьля гэтага Ісус спаткаў яго ў царкве і сказаў яму: вось, ты цяпер здаровы, не грашы-ж больш, каб ня сталася табе нешта горшае. Чалавек гэны пайшоў і расказаў Жыдом, што гэта Ісус аздаравіў яго. I пачалі за гэта Жыды гнаць Ісуса і шукалі, як бы забіць Яго, што Ён рабіў гэткае ў суботу. Ісус жа кажа ім: Ацец мой дагэтуль робіць, і Я роблю. За гэта яшчэ больш шукалі Жыды, якбы забіць Яго, што Ён ня толькі ломіць суботу, але і Айцом Сваім заве Бога, раўняючы Сябе да Бога. На гэта Ісус сказаў: запраўды, запраўды кажу вам: Сын нічога ня можа рабіць Сам ад Сябе, калі ня будзе бачыць робячы Айца, бо што робіць Ён, тое й Сын робіць таксама. Бо Ацец любіць Сына і паказвае Яму ўсё, што Сам робіць, дый пакажа Яму большыя дзеяньні, чым гэтыя, ажно дзівавацца будзеце. Бо як Ацец уваскрашае ўмершых і ажыўляе, — так і Сын ажыўляе, каго хоча. Бо Ацец і ня судзіць нікога, але ўвесь суд аддаў Сыну, каб усе паважалі Сына, як паважаюць Айца. I хто не паважае Сына, не паважае і Айца, паслаўшага Яго. Запраўды, запраўды кажу вам: хто слухае слова Маё і верыць Паслаўшаму Мяне, мае вечнае жыцьцё і на суд ня йдзе, але перайшоў ад сьмерці ў жыцьцё. Запраўды, запраўды кажу вам: прыйдзе час, дый ужо прыйшоў, калі ўмершыя пачуюць голас Сына Божага і, пачуўшы, ажывуць. Бо як Ацец мае жыцьцё ў Сабе, так і Сыну даў жыцьцё мець у Сабе; і даў Яму ўладу й суд чыніць, бо Ён ёсьць Сын Чалавечы. Ня дзівуйцеся гэтаму: бо прыйдзе час, калі ўсе, што ў магілах, пачуюць голас Сына Божага, і выйдуць, што добрае чынілі, на ўваскрашэньне жыцьця, а што благое чынілі — на ўваскрашэньне суда. Я нічога не магу рабіць Сам ад Сябе; як чую, так і суджу, і суд Мой праўдзівы, бо ня шукаю Маёй волі, але волі паслаўшага Мяне Айца. Калі сьведчу Сам аб Сабе, то сьведчаньне Маё непраўдзівае. Ёсьць другі, што сьведчыць аба Мне, і Я ведаю, праўдзівае тое сьведчаньне, якім Ён сьведчыць аба Мне. Вы пасылалі да Іоана, і ён засьведчыў аб праўдзе. Я-ж не ад чалавека прыймаю сьведчаньне, але кажу гэта, каб вы спасьліся. Той быў сьветач, які гарэў і сьвяціў, а вы хацелі часіну пацешыцца пры сьвятле яго. Я-ж маю сьведчаньне большае за Іоанава: бо дзеяньні, што Ацец даў Мне закончыць, самыя гэтыя дзеяньні, што Я чыню, сьведчаць аба Мне, што Ацец паслаў Мяне. І Ацец, Які паслаў Мяне, Сам засьведчыў аба Мне. А вы ані голасу Яго ніколі ня чулі, ані аблічча Яго ня бачылі, і ня маеце слова Яго, што ў вас было-б, бо ня верыце Таму, Каго Ён паслаў. Перагледзьце Пісаньні: бо вы думаеце праз іх жыцьцё вечнае мець, і яны сьведчаць аба Мне. Але вы ня хочаце прыйсьці да Мяне, каб мець жыцьцё. Славы ад людзей не бяру, але пазнаў вас: любві да Бога ня маеце ў сабе. Я прыйшоў у імя Айца Майго, і ня прыймаеце Мяне, а калі-б другі прыйшоў у сваё імя, таго прыймеце. Як вы можаце верыць, калі бярэцё славу адзін ад аднаго, а славы, што ад Аднаго Бога, ня шукаеце. Ня думайце, што Я буду вінаваціць вас перад Айцом: ёсьць на вас абвінавальнік Майсей, на якога спадзяецёся. Бо, каб вы верылі Майсею, то верылі-б і Мне, бо ён пісаў аба Мне. Калі-ж яго пісаньням мя верыце, як Маім словам паверыце? Пасьля гэтага пайшоў Ісус на той бок мора Галілейскага, Тывэрыядзкага. I пайшло за Ім многа народу, бо бачылі цуды, якія Ён рабіў з хворымі. I ўзыйшоў Ісус на гару і там сядзеў з вучнямі Сваімі. А блізка была Пасха, сьвята жыдоўскае. Ісус, падняўшы вочы і ўгледзіўшы, што многа народу йдзе да Яго, кажа Піліпу: дзе нам купіць хлеба, каб іх накарміць? Казаў жа Ён гэта выведываючы ў яго, бо Сам ведаў, што хацеў зрабіць. Піліп адказаў Яму: ім на дзьвесьці дынараў мала будзе хлеба, каб кожнаму з іх дасталася хоць па крысе. Адзін з вучняў Яго, Андрэй, брат Сымона Пятра, кажа Яму: Тут ёсьць у аднаго хлопчыка пяць хлебаў ячменных і дзьве рыбы; але што гэта для такога множства? Ісус сказаў: скажэце ім пасядаць. Была-ж на тым месцы густая трава. I вось пасядалі людзі лікам да пяцёх тысячаў. І ўзяў Ісус хлебы і, аддаўшы хвалу, раздаў вучням, вучні сядзеўшым, так сама і рыбы, колькі хто хацеў. I, як насыціліся, сказаў вучням сваім: зьбярэце астаўшыяся кускі, каб нічога не прапала. I сабралі й напоўнілі дванаццаць карабоў кускамі ад пяцёх ячменных хлебаў, што асталіся ў еўшых. Людзі-ж, што бачылі цуд, зроблены Ісусам, сказалі: гэта запраўды той прарок, што йдзе ў сьвет. Ісус жа, ведаючы, што хочуць неўспадзеўкі прыйсьці і ўзяць Яго, каб зрабіць царом, ізноў адыйшоўся на гару адзін. Калі настаў вечар, то вучні Яго зыйшлі да мора і, увайшоўшы ў човен, паплылі на той бок мора ў Капэрнаум. Станавілася ўжо цёмна, а Ісус ня прыходзіў да іх. Дуў моцны вецер, і мора хвалявалася. Праплыўшы каля дваццацёх пяцёх ці трыццацёх стадыяў, яны ўбачылі Ісуса ідучы па моры і ўжо недалёка ад чаўна і спалохаліся. Але Ён сказаў ім: гэта Я, ня бойцеся! Яны захацелі ўзяць Яго ў човен, і зараз-жа човен прыстаў да берагу, куды плылі. Назаўтрае народ, які стаяў на тым баку мора і бачыў, што там ня было другога чаўна, апрача аднаго, у які ўвашлі вучні Яго, і што Ісус не ўваходзіў у човен з вучнямі Сваімі, але адплылі адны вучні Яго, другія-ж чаўны прыйшлі з Тывэрыяды, непадалёк ад таго месца, дзе елі хлеб на багаслаўленьне Госпада; вось-жа, калі народ угледзіў, што тут няма ні Ісуса, ні вучняў Яго, то ўвайшлі ў човен і прыплылі ў Капэрнаум, шукаючы Ісуса, і, знайшоўшы Яго на тым баку мора, сказалі Яму: Равві: калі Ты сюды прыйшоў? I адказаў ім Ісус і сказаў: запраўды, запраўды кажу вам: шукаеце Мяне не затым, што бачылі цуд, але затым, што елі хлеб і насыціліся; працуйце-ж не дзеля ежы, што зьніштажаецца, але дзеля ежы, што астаецца ў жыцьцё вечнае, якое дасьць вам Сын Чалавечы, бо на Ім паклаў пячаць Сваю Ацец Бог. Яны-ж сказалі Яму: што нам рабіць, каб рабіць дзелы Божыя? I адказаў ім Ісус і сказаў: вось дзелы Бога: каб вы ўверавалі ў Таго, Каго Ён паслаў. Яны-ж сказалі Яму: якіж Ты дасі знак, каб мы бачылі й паверылі Табе? што Ты чыніш? Бацькі нашыя елі манну ў пустыні і насыціліся, паводле напісанага: «хлеб з неба даў ім есьці». (Пс 77:24) Ісус жа сказаў ім: Запраўды, запраўды кажу вам: не Майсей даў вам хлеб з неба, але Ацец Мой дае вам праўдзівы хлеб з неба; бо хлеб Божы ёсьць той, што зыходзіць з неба і дае жыцьцё сьвету. Яны-ж сказалі Яму: Госпадзе! давай нам заўсёды такі хлеб. Ісус жа сказаў ім: Я ёсьць хлеб жыцьця; хто прыходзе да Мяне, ня будзе галодны, і хто веруе ў Мяне, ня будзе прагнуць ніколі. Але Я сказаў вам, што й бачылі Мяне, і ня верыце. Усё, што дае Мне Ацец, да Мяне прыйдзе, і таго, хто прыходзе да Мяне, ня выганю вон, бо Я зыйшоў з неба не дзеля таго, каб чыніць Маю волю, але волю паслаўшага Мяне Айца; воля-ж паслаўшага Мяне Айца ёсьць тая, каб з таго, што Ён Мне даў, нічога не загубіць, але ўваскрасіць усё гэнае ў апошні дзень; воля паслаўшага Мяне ёсьць тая, каб кожны, хто бачыць Сына і веруе ў Яго, меў жыцьцё вечнае, і Я ўваскрашу Яго ў апошні дзень. Жыды ж гудзелі проці Яго, што сказаў: Я ёсьць хлеб што з неба зыйшоў, і гаварылі: ці ня Ісус гэта, сын Язэпаў, бацьку й матку якога ведаем? Як жа Ён кажа: Я зыйшоў з неба? Ісус жа адказаў ім і сказаў: ня гудзеце міжы сабою; ніхто ня можа прыйсьці да Мяне, калі яго ня прывабіць Ацец, што паслаў Мяне, і Я ўваскрашу яго ў апошні дзень. Напісана ў прарокау: і будуць усе навучаны Богам. Кожын, чуючы ад Айца і навучыўшыся, прыходзіць да Мяне. (Ісая 54:13) Не затым, каб нехта бачыў Айца апрача Таго, хто ад Бога: той бачыў Айца. Запраўды, запраўды кажу вам: хто веруе ў Мяне, мае вечнае жыцьцё. Я хлеб жыцьця. Бацькі вашыя елі манну ў пустыні і паўміралі, хлеб жа, які з неба зыходзе, такі, што не памрэ, хто есьць яго. Я — хлеб жывы, што зыйшоў з неба: хто есьць хлеб гэты, жыць будзе вечна. Хлеб жа, які Я дам, ёсьць Цела Маё, каторае Я аддам за жыцьцё сьвету. I спрачаліся між сабою жыды, кажучы: як Ён можа даць нам есьці цела Сваё? Ісус жа сказаў ім: запраўды, запраўды кажу вам: калі ня будзеце есьці цела Сына Чалавечага і піць крыві Яго, то ня будзеце мець у сабе жыцьця. Хто есьць цела Маё і п’е кроў Маю, мае жыцьцё вечнае, і Я ўваскрашу яго ў апошні дзень. Бо цела Маё запраўды ёсьць ежа, і кроў Мая запраўды ёсьць піта; і хто есьць цела Маё і п’е кроў Маю, ува Мне ёсьць і Я ў ім. Як паслаў Мяне жывы Ацец, і Я жыву Айцом, так і хто есьць Мяне, жыць будзе Мною; гэта-ж і ёсьць хлеб, што з неба зыйшоў. Ня так, як бацькі вашыя елі манну і паўміралі: хто есьць хлеб гэты, жыць будзе вечна. Гэтае казаў Ён у школе, навучаючы ў Капэрнауме. Многія з вучняў Яго, чуючы гэтае, казалі: жорсткае гэта слова. Хто можа слухаць яго? Ісус жа, ведаючы ў Сабе, што вучні Яго гудзяць аб гэтым, сказаў ім: ці гэтае вас спакушае? а як угледзіце Сына Чалавечага ўзыходзячы туды, дзе быў раней? Дух жывіць, цела-ж нічога ня вартае; словы, якія вам кажу, ёсьць дух і жыцьцё; але ёсьць некаторыя сярод вас, што ня веруюць. Бо Ісус наперад ведаў, што ёсьць няверуючыя, і хто здрадзіць Яго. I сказаў: дзеля гэтага-ж і казаў Я вам, што ніхто ня можа прыйсьці да Мяне, калі яму ня будзе дадзена Айцом Маім. 3 таго часу многія з вучняў Яго пайшлі назад і ўжо не хадзілі з Ім. Тады Ісус сказаў дванаццацём: ці ня хочаце і вы адыйсьціся? I адказаў Яму Сымон Пётр: Госпадзе! да каго нам ісьці? Ты маеш словы вечнага жыцьця; і мы паверылі і пазналі, што Ты Хрыстос, Сын Бога жывога. Ісус адказаў ім: ці ня вас дванаццацёх выбраў Я? Але адзін з вас злы дух. Гэтае гаварыў Ён пра Юду Сымонавага Іскарыёта, бо гэты хацеў прадаць Яго, адзін з дванаццацёх. Пасьля гэтага Ісус хадзіў па Галілеі; па Юдэі не хацеў хадзіць, бо Жыды шукалі, як бы забіць Яго. Блізка-ж было сьвята жыдоўскае кучкі. Тады браты Яго сказалі Яму: ідзі адгэтуль і пайдзі ў Юдэю, каб і вучні Тваі бачылі дзеяньні, якія Ты чыніш. Бо ніхто ня робіць нічога ўкрадкам, але сам стараецца быць вядомым. Калі робіш гэткае, дык пакажы Сябе сьвету; бо і браты Яго ня веравалі ў Яго. Ісус жа сказаў ім: Мой час яшчэ ня прыйшоў, а для вас заўсёды час; вас сьвет ня можа ненавідзець, а Мяне ненавідзіць, бо Я сьведчу аб ім, што ўчынкі яго благія. Ідзеце вы на гэтае сьвята, а Я яшчэ не пайду на гэтае сьвята, бо Мой час яшчэ не настаў. I, сказаўшы гэтае ім, астаўся ў Галілеі. Але, як пайшлі браты Яго, тады і Ён пайшоў на сьвята, ня яўна, але як-быццам патайна. Жыды-ж шукалі Яго на сьвяце й пыталіся: дзе Ён? I многа шуму было дзеля Яго ў народзе: адны казалі, што Ён добры, а другія казалі: не, бо зводзіць народ. Але-ж ніхто не гаварыў аб Ім яўна, бо баяліся Жыдоў. У палове-ж сьвята ўвайшоў Ісус у царкву і навучаў. І дзівіліся Жыды, кажучы: як Ён ведае Пісаньні, ня вучыўшыся? Ісус жа адказаў ім і сказаў: Маё вучэньне не Маё, але Паслаўшага Мяне; хто хоча волю Яго чыніць, той даведаецца аб навуцы, ці ад Бога яна, ці Я Сам ад Сябе гавару. Хто гаворыць сам ад сябе, той шукае для сябе славы, а хто шукае славы Паслаўшага яго, той праведны, і няма ў ім няпраўды. Ці ня даў вам Майсей закону, і ніхто ня жыве па закону. За што хочаце забіць Мяне? Народ адказаў: ці ня дэман у Табе? Хто імкнецца забіць Цябе? Ісус казаў далей: адно дзела зрабіў Я, і вы ўсе дзівуецеся; Майсей даў вам абразаньне; хоць яно і не ад Майсея, але ад бацькоў, і ў суботу вы абразаеце чалавека; калі ў суботу абразаецца чалавек, каб ня быў парушаны закон Майсеяў, — чаму ж нездаволены вы Мною, што Я аздаравіў чалавека ў суботу? Ня судзіце па выгляду, але судзіце судом справядлівым. Іншыя-ж з ерузалімцаў казалі: ці ж гэта ня Той, Якога шукаюць, каб забіць? Вось Ён кажа яўна, і нічога ня кажуць Яму; ці не пераканаліся начальнікі, што Ён запраўды Хрыстос? Але мы ведаем Яго, адкуль Ён; калі-ж прыйдзе Хрыстос, ніхто ня будзе ведаць, адкуль Ён. I крыкнуў тады Ісус у царкве, навучаючы і кажучы: і Мяне ведаеце, і ведаеце адкуль Я, і прыйшоў Я ня Сам ад Сябе, але праўдзівы Той, што паслаў Мяне, ды Яго вы ня ведаеце; Я ведаю Яго, бо Я ад Яго, і Ён паслаў Мяне. І шукалі, як бы ўзяць Яго, але ніхто не ўзлажыў на Яго рукі, бо яшчэ ня прыйшоў Яго час. Многія-ж з народу ўверавалі ў Яго і казалі: калі прыйдзе Хрыстос, няўжо-ж Ён зробіць больш цудаў, чымся гэты зрабіў? Чулі фарысэі такія гутаркі аб Ім у народзе; і паслалі фарысэі й архірэі слуг сваіх, каб узялі Яго. Ісус жа сказаў ім: яшчэ нядоўга Мне быць з вамц і пайду да Паслаўшага Мяне. Будзеце шукаць Мяне і ня знойдзеце, і дзе буду Я, туды вы ня можаце прыйсьці. I гаварылі жыды паміж сабою: куды Ён хоча йсьці, што мы ня знойдзем Яго? Ці не да грэцкага рассяленьня хоча йсьці і навучаць Грэкаў? Што маюць значыць гэтыя словы, якія Ён сказаў: «будзеце шукаць Мяне і ня знойдзеце, і дзе буду Я, туды вы ня можаце прыйсьці?» У апошні-ж вялікі дзень сьвята Ісус стаяў і клікаў, кажучы: хто смагу мае, ідзі да Мяне і пі. Хто веруе ў Мяне, у таго, як сказана ў Пісаньні, з жывата пацякуць рэкі вады жывое. Гэтае сказаў Ён аб Духу, якога меліся прыняць веруючыя ў Яго: бо ня было йшчэ на іх Духа Сьвятога, бо ня быў яшчэ Ісус услаўлены. Многія з народу, чуўшы гэтыя словы, казалі: запраўды, Ён прарок. Другія гаварылі: гэта Хрыстос. А іншыя гаварылі: ці ж з Галілеі прыйдзе Хрыстос? Ці-ж ня сказана ў Пісаньні, што Хрыстос прыйдзе з сяменьня Давідавага і Віфлеему, з сяла, скуль быў Давід? Дык вось узьнялася аб Ім у людзей спрэчка. Некаторыя-ж з іх хацелі ўзяць Яго, але ніхто не падняў на Яго рукі. I вярнуліся слугі да архірэяў і фарысэяў, і тыя спыталіся: чаму вы не прывялі Яго? Слугі адказалі: ніколі чалавек не гаварыў так, як гэты чалавск. Фарысэі сказалі ім: няўжо-ж і вас зьвялі? Ці паверыў у Яго хто з начальнікаў і фарысэяў? Бо пракляты гэты народ, што ня ведае закону. Кажа ім Нікадэм, адзін з іхніх, што прыходзіў быў да Яго ўначы: ці судзіць закон наш чалавека, ня выслухаўшы перш яго і не даведаўшыся, што ён робіць? На гэтае адказалі і сказалі яму: ці і ты не з Галілеі? пашукай і пабач, што з Галілеі прарок ня прыходзіў. I разыйшліся да дому. Ісус жа пайшоў на гару Аліўную. Нараніцы-ж ізноў прыйшоў у царкву, і ўвесь народ ішоў да Яго. Ён сеў і навучаў іх. Тут кніжнікі і фарысэі прывялі да Яго жанчыну, злоўленую на чужаложстве, і, паставіўшы яе пасярэдзіне, сказалі Яму: Настаўнік, гэта жанчына злоўлена на чужаложстве, а Майсей у законе загадаў нам пабіваць гэткіх каменьнем. Ты-ж што скажаш? Гаварылі-ж гэта спакушаючы Яго, каб знайсьці што-небудзь дзеля абвінавачаньня Яго. Але Ісус, нагнуўшыся, пісаў пальцам на зямлі. Калі-ж яны не пераставалі пытацца ў Яго, то, падняўшыся, сказаў ім: хто з вас бязгрэшны, першы кінь камень у яе. I, зноў нагнуўшыся, пісаў на зямлі. Яны-ж, пачуўшы гэтае і дакараныя сумленьнем, павыходзілі адзін за адным, пачынаючы ад старшых аж да апошніх; застаўся адзін Ісус і жанчына, што стаяла пасярэдзіне. Ісус, падняўшыся і ня бачучы нікога апрача жанчыны, сказаў ёй: жанчына! дзе тваі абвініцелі? Ніхто не асудзіў цябе? Яна адказала: ніхто, Госпадзе! Ісус жа сказаў ёй: і Я не асуджаю цябе: ідзі і больш не грашы. Зноў кажа Ісус да народу: Я сьвятло сьвету; хто пойдзе за Мною, той ня будзе хадзіць у цемры, але меціме сьвятло жыцьця. Тады фарысэі сказалі Яму: Ты Сам аб Сабе сьведчыш, ды непраўдзівае сьвядоцтва Тваё. Адказаў ім Ісус і сказаў: калі Я і Сам аб Сабе сьведчу, то сьвядоцтва Маё справядлівае, бо Я ведаю, адкуль прыйшоў і куды іду; а вы ня ведаеце, адкуль Я і куды іду. Вы судзіце па целу; Я ня суджу нікога. А калі і суджу Я, то суд Мой справядлівы, бо Я не адзін, але Я і Ацец, што паслаў Мяне. I ў законе-ж вашым напісана, што сьведчаньне двох чалавек справядлівае. (Другазак. 19:15) Я Сам сьведчу аб Сабе і сьведчыць аба Мне Ацец, які паслаў Мяне. Тады сказалі Яму: дзе Ацец Твой? Ісус адказаў ім: вы ня ведаеце ні Мяне, ні Айца Майго. Калі-б вы ведалі Мяне, ведалі б і Айца Майго. Гэтыя словы гаварыў Ісус ля скарбніцы, калі вучыў у царкве; і ніхто ня ўзяў Яго, бо яшчэ ня прыйшоў час яго. I ізноў сказаў ім Ісус: Я адыходжу, і будзеце шукаць Мяне; і паўміраеце ў грэху сваім. Куды іду Я, вы прыйсьці ня можаце. Жыды-ж гаварылі: ці не заб'е Ён Сябе Сам, што кажа: куды Я іду, вы ня можаце прыйсьці? I сказаў ім: вы ад нізу, Я-ж з вышыні; вы з гэтага сьвету, Я ня з гэтага сьвету; сказаў жа Я вам, што паўміраеце ў грахох вашых; бо калі не паверыце, што гэта Я, то памрэцё ў грахох вашых. Яны-ж сказалі Яму: хтож Ты? I сказаў ім Ісус: Адпачатны, як і кажу вам; многа маю гаварыць аб вас і судзіць; але Той, што паслаў Мяне, справядлівы, што Я чуў ад Яго, тое й кажу сьвету. Не зразумелі, што Ён гаварыў ім аб Айцу. I сказаў ім Ісус: як падыймеце Сына Чалавечага, тады даведаецеся, што гэта Я і што нічога ня роблю ад Сябе, але як наўчыў Мяне Ацец Мой, так і гавару. I са Мною Той, што паслаў Мяне: Ацец не пакінуў Мяне аднаго, бо Я заўсёды роблю тое, што падабаецца Яму. Калі Ён гаварыў гэтае, многія ўверавалі ў Яго. Тады сказаў Ісус увераваўшым у Яго Жыдом: калі астанецёся ў слове Маім, дык запраўды вы вучні Mаі. I пазнаеце праўду, і праўда зробіць вас вольнымі. Яму адказалі: мы семя Аўраама і нікому ніколі ня былі рабамі; як жа Ты кажаш: станецеся вольнымі. Ісус адказаў ім: запраўды, запраўды кажу вам: усякі, хто грашыць, ёсьць нявольнік грэху. Але раб ня жыве ў доме вечна: сын астаецца вечна. Дык вось, калі Сын вызваліць вас, то запраўды вольнымі будзеце. Ведаю, што вы семя Аўраама, аднак жа шукаеце, каб забіць Мяне, бо слова Маё не ўмяшчаецца ў вас. Я кажу тое, што бачыў у Айца Майго, а вы робіце тое, што бачылі ў айца вашага. Яны адказалі Яму і сказалі: ацец наш — Аўраам. Ісус сказаў ім: калі-б вы былі дзеці Аўраама, то рабілі бы ўчынкі Аўраамавы. А цяпер шукаеце, як забіць Мяне, чалавека, што сказаў вам праўду, якую чуў ад Бога; Аўраам гэтага не рабіў. Вы робіце ўчынкі айца вашага. На гэтае сказалі Яму: мы не з распусты роджаны; аднаго Айца маем, Бога. Ісус сказаў ім: калі-б Бог быў ваш Ацец, то вы любілі-б Мяне, бо Я з Бога выйшаў і прыходжу; бо Я ня Сам ад Сябе прыйшоў, але Ён паслаў Мяне. Чаму вы не разумееце гутаркі Мае? Бо ня можаце слышаць слова Майго. Ваш ацец д'ябал, і вы хочаце выпаўняць жаданыіі айца вашага. Ён быў душагуб ад пачатку і ня ўстоіў у праўдзе; бо яе няма ў ім. Калі ен гаворыць брахню, гаворыць сваё, бо ён брахун і бацька ілжы. А як Я праўду гавару, то ня верыце Мне. Хто з вас дакажа Мой грэх? Калі-ж Я гавару праўду, чаму вы ня верыце Мне? Хто ад Бога, той слухае словы Божыя; вы затым ня слухаеце, што вы не ад Бога. На гэтае адказалі Яму Жыды і сказалі: ці-ж няпраўду мы кажам, што Ты Самаранін, і што злы дух у Табе? Ісус адказаў: у ва Мне дэмана няма; але Я паважаю Айца Свайго, а вы зьняважаеце Мяне. Дый Я-ж ня шукаю славы для Мяне; ёсьць Той, што шукае і судзіць. Запраўды, запраўды кажу вам: хто выпаўняе слова Маё, ня ўгледзіць сьмерці давеку. Жыды сказалі Яму: цяпер даведаліся мы, што ў Табе дэман. I Аўраам памёр, і прарокі, а Ты кажаш: хто выпаўніць слова Маё, той не спазнае сьмерці давеку. Няўжо-ж Ты большы за айца нашага Аўраама, які ўмёр? і прарокі ўмярлі: за каго Ты Сябе выдаеш? Ісус адказаў: калі Я Сам Сябе выслаўляю, то слава Мая нішто. Мяне выслаўляе Ацец Мой, аб каторым вы гаворыце, што Ён Бог ваш. I вы не пазналі Яго, а Я знаю Яго, і калі скажу, што ня знаю Яго, то буду падобны да вас брахун. Але Я знаю Яго і выпаўняю слова Яго. Аўраам, ацец ваш, рад быў бачыць дзень Мой; і ўгледзіў і ўцешыўся. На гэтае сказалі Яму Жыды: Табе няма яшчэ пяцідзесяцёх гадоў, і Ты бачыў Аўраама? Ісус адказаў ім: запраўды, запраўды кажу вам: перш, чымся нарадзіўся Аўраам, быў Я. Тады ўзялі каменьні, каб кінуць у Яго, але Ісус укрыўся і выйшаў з царквы, прайшоўшы між імі; і пайшоў далей. I, праходзячы, угледзіў чалавека сьляпога ад нараджэньня. Вучні Яго спыталіся ў Яго: Равві! хто саграшыў: ён, ці бацькі яго, што ўрадзіўся сьляпы? Ісус адказаў: не саграшыў ані ён, ані бацькі яго, але дзеля выяўленьня ў ім дзел Божых. Мне трэба рабіць дзела Таго, што паслаў Мяне, пакуль дзень; надыходзе ноч, калі ніхто ня можа рабіць. Пакуль Я на сьвеце, Я сьвятло сьвету. Сказаўшы гэта, Ён плюнуў на зямлю, зрабіў з сьліны балота й памазаў ім вочы сьляпому дый сказаў яму: пайдзі, умыйся ў купальні Сілаам (што тлумачыцца: Пасланы). Той пайшоў і ўмыўся і прыйшоў відзючы. Суседзі-ж і тыя, што бачылі яго раней, як быў сьляпы, гаварылі: ці-ж ня той гэта, што сядзеў і жабраваў? Іншыя казалі: гэта ён, а іншыя — падобны да яго; ён жа казаў: гэта я. Дык пыталіся ў яго: як адчыніліся вочы твае? І той адказаў і сказаў: Чалавек, званы Ісусам, зрабіў балота, памазаў вочы мае і сказаў мне: пайдзі ў купальню Сілаам і ўмыйся. Я пайшоў, умыўся і стаў відзець. Дык сказалі яму: дзе Ён? Ён адказаў: Ня ведаю. Павялі гэтага былога сьляпога да фарысэяў. А была субота, калі Ісус зрабіў балота і адчыніў яму вочы. I пыталіся ў яго ізноў фарысэі, як ён стаў бачыць. Ён жа сказаў ім: балота палажыў Ён на вочы мае, і я ўмыўся і віджу. Дык некаторыя з фарысэяў гаварылі: не ад Бога гэты чалавек, бо не шануе суботы. Другія казалі: як можа чалавек грэшны рабіць гэткія цуды? I была між імі спрэчка. I зноў кажуць сьляпому: а ты што скажаш аб Ім, што Ён табе адчыніў вочы? Той адказаў: гэта прарок. Жыды-ж не паверылі, што ён быў сьляпы і стаў відзець, пакуль не паклікалі бацькоў аздароўленага і спыталіся ў іх: ці гэта сын ваш, аб якім вы кажаце, што ён радзіўся сьляпы? Як жа ён цяпер бачыць? Бацькі яго адказалі ім і сказалі: мы ведаем, што ён наш сын, і што ён радзіўся сьляпы; а як цяцер бачыць, ня ведаем: таксама, хто адчыніў яму, вочы, мы ня ведаем: сам ён дарослы, самога спытайцеся; няхай сам аб сабе скажа. Так адказалі бацькі яго, бо баяліся Жыдоў, бо Жыды згаварыліся ўжо, каб таго, хто прызнае Яго за Хрыста, адлучыць ад школы. Дзеля гэтага бацькі яго сказалі: ён дарослы, у самога спытайцеся. I вось другі раз паклікалі чалавека, што быў сьляпы, і сказалі яму: аддай славу Богу: мы ведаем, што чалавек той грэшнік. Ён жа адказаў ім і сказаў: ці Ён грэшны, ня ведаю, адно ведаю, што я быў сьляпы, а цяпер бачу. Дык ізноў сказалі яму: што Ён зрабіў з табою? Як адчыніў вочы? Адказаў ім: я ўжо сказаў вам; вы ня слухалі; што яшчэ хочаце чуць? Няўжо-ж вы хочаце зрабіцца Яго вучнямі? Яны ж дакаралі яго, кажучы: гэта ты вучань Яго, мыж Майсеявы вучні. Мы ведаем, што з Майсеем гаварыў Бог; аб Ім жа ня ведаем, адкуль Ён. I адказаў ім чалавек гэты і сказаў: гэта й дзівіць мяне, што вы ня ведаеце, адкуль Ён, а Ён адчыніў мне вочы; але мы ведаем, што грэшнікаў Бог ня слухае; але хто славіць Бога і выпаўняе волю Яго, таго слухае. Ад веку ня чуваць было, каб хто адчыніў вочы сьляпому ад нараджэньня. Каб Ён ня быў ад Бога, дык ня мог бы нічога рабіць. Яму адказалі і сказалі: у грахох ты ўвесь урадзіўся і ты нас вучыш? I выгналі яго вон. Ісус, дачуўшыся, што выгналі яго вон, і знайшоўшы яго, сказаў яму: ці верыш ты ў Сына Божага? Той жа адказаў і сказаў: а хто Ён, Госпадзе, каб мне верыць у Яго? Ісус сказаў яму: і ты бачыў Яго, і той, што гаворыць з табою, — гэта Ён. Ён жа сказаў: верую, Госпадзе! і пакланіўся Яму. I сказаў Ісус: на суд прыйшоў Я ў сьвет гэты, каб сьляпыя бачылі, а тыя, што бачаць, зрабіліся сьляпымі. Пачуўшы гэтае, некаторыя з фарысэяў, што былі з Ім, сказалі Яму: няўжо-ж і мы сьляпыя? Ісус сказаў ім: калі-б вы былі сьляпыя, то ня мелі-б грэху на сабе; але як вы кажаце, што бачыце, то грэх астаецца на вас. Запраўды, запраўды кажу вам: хто не дзьвярыма ўваходзіць у авечы двор, але пералазіць інакш, той злодзей і разбойнік. А хто ўваходзіць дзьвярыма, той пастыр авечак, яму прыдзьвернік адчыняе, і авечкі слухаюцца голасу яго, і ён кліча сваіх авец па іменьню і выводзіць іх; і, калі выведзе сваіх авечак, ідзе перад імі, і авечкі йдуць за ім, бо ведаюць голас яго; за чужым жа ня пойдуць, але ўцякуць ад яго, бо ня ведаюць чужога голасу. Гэту прыповесьць сказаў ім Ісус, але яны не зразумелі, што такое Ён гаварыў ім. I вось ізноў сказаў ім Ісус: запраўды, запраўды кажу вам, што Я дзьверы авечак. Усе, колькі іх ні прыходзіла перада Мною, — зладзеі ды разбойнікі, але авечкі не паслухаліся іх. Я — дзьверы; хто ўвойдзе праз Мяне, спасён будзе, і ўвойдзе і выйдзе і пашу знойдзе. Злодзей прыходзіць толькі дзеля таго, каб украсьці, забіць і загубіць. Я прыйшоў, каб мелі жыцьцё і мелі балей. Я пастыр добры: добры пастыр аддае жыцьцё сваё за авец, а найміт, які ня пастыр, для якога авечкі не свае, бачыць, як прыходзе воўк, і пакідае авец і ўцякае: і воўк хапае іх і разганяе авец. Найміт жа ўцякае, бо ён найміт і ня турбуецца аб авечках. Я добры пастыр і ведаю, хто мае, — і мае ведаюць Мяне. Як Ацец ведае Мяне, так і Я ведаю Яго і жыцьцё Маё аддаю за авец. Маю Я і іншых авечак, што ня з гэтага двара, і гэных трэба Мне прывесьці, каб і Яны пачулі голас Мой. І станецца адно стада і адзін пастыр. За тое любіць Мяне Ацец, што кладу жыцьцё Маё, каб ізноў узяць яго. Ніхто не адыймае яго ў Мяне, але Я сам аддаю яго: бо маю ўладу аддаць яго і ўладу ізноў узяць яго. Гэты загад дастаў я ад Айца Майго. Ад гэтых словаў ізноў узьнялася між Жыдамі спрэчка. Многія з іх гаварылі: Ён мае ў сабе дэмана і шалее: што вы слухаеце Яго? Другія казалі: гэта словы не апанаванага дэманам, ці-ж можа дэман адчыняць вочы сьляпым? I было тады ў Ерузаліме сьвята абнаўленьня, і была зіма. I хадзіў Ісус у царкве ў портыку Салямонавым. Жыды-ж абступілі Яго і казалі Яму: дакуль будзеш нас марочыць? Калі Ты Хрыстос, скажы нам проста. I адказаў ім Ісус: Я сказаў вам, і ня верыце; дзелы, што роблю ў імя Айца Майго, яны сьведчаць аба Мне. Але вы ня верыце, бо вы не з маіх авец, як Я ўжо сказаў вам; авечкі мае слухаюцца голасу Майго, і Я ведаю іх, і яны ідуць за Мною, і ніхто ня вырве іх з рукі Маёй. I Я даю ім жыцьцё вечнае, і не загінуць давеку. Ацец Мой, які даў Мне іх, большы за ўсіх, і ніхто ня можа вырваць іх з рукі Айца Майго. Я і Ацец — адно. Тут ізноў Жыды ўхапілі каменьні, каб пабіць Яго. Ісус адказаў ім: многа добрых учынкаў паказаў Я вам ад Айца Майго; за каторы-ж з іх хочаце Мяне каменаваць? Жыды адказалі Яму, мовячы: не за добрае дзела хочам біць Цябе каменьмі, але за тое, што Ты абражаеш Бога, ды што Ты, будучы чалавекам, робіш Сябе Богам. Ісус адказаў ім: ці не напісана ў законе вашым: Я сказаў — вы богі. Калі Ён назваў багамі тых, да каторых было слова Божае (дый ня можа быць парушана Пісаньне), дык як жа Таму, Каго Ацец асьвяціў і паслаў у сьвет, вы кажаце: блюзьніш, — за тое, што Я сказаў: Я Сын Божы? Калі Я ня роблю дзела Айца Майго, ня верце Мне, — калі-ж роблю, і ня верыце Мне, дык верце ўчынкам Маім, каб ведалі і ўверавалі, што Ацец у-ва Мне, і Я ў Ім. I ізноў шукалі, як узяць Яго, але Ён выйшаў з рук іх і пайшоў ізноў за Іордан, на тое месца, дзе раней хрысьціў Іоан, і астаўся там. I многія прыйшлі да Яго і казалі, што Іоан не зрабіў ніводнага цуду; але ўсё, што сказаў Іоан аб Ім, было справядліва. I многія там уверавалі ў Яго. Быў жа адзін хворы Лазар з Віфані, з сяла Марыі і Марты, сястры Яго. Марыя-ж, якой брат Лазар быў хворы, была тая, што памазала Ісуса алеем і абцерла ногі Яго валасамі сваімі. Сёстры паслалі сказаць Яму: Госпадзе! вось той, каго Ты любіш, хворы. Ісус, пачуўшы гэта, сказаў: гэтая хворасць не на сьмерць, але на славу Божу, каб уславіўся праз яе Сын Божы. Ісус жа любіў Марту і сястру яе і Лазара. Калі-ж пачуў, што той хворы, дык прабыў два дні ў тым месцы, дзе знаходзіўся. Пасьля гэтага сказаў вучням: пойдзем ізноў у Юдэю. Вучні сказалі Яму: Равві! ці-ж даўно Жыды шукалі каменьмі забіць Цябе, і Ты ізноў ідзеш туды? Ісус адказаў: ці не дванаццаць гадзін мае дзень? Хто ходзіць удзень, не спатыкаецца, бо бачыць сьветласьць гэтага сьвету; калі-ж ходзіць уначы, спатыкаецца, бо няма сьвятла ў ім. Сказаўшы гэтае, гавора ім пасьля: Лазар, друг наш, заснуў, але Я іду разбудзіць яго. Вучні ж Яго сказалі: Госпадзе! калі заснуў, паздаравее. Гаварыў Ісус аб сьмерці яго; тыя-ж думалі, што аб сонным супачынку кажа. Дык Ісус сказаў ім проста: Лазар памёр; і Я рад за вас, што ня быў там, каб вы паверылі; але пойдзем да яго. Хама-ж, іначай званы блізьнюк, сказаў таварышам — вучням: пойдзем і мы, каб памерці з ім. Ісус, прыйшоўшы, знайшоў, што ён ужо чатыры дні ў магіле. Віфанія-ж была блізка ад Ерузаліму, нешта з пятнаццаць стадыяў. I многа Жыдоў папрыходзіла да Марты й Марыі пацешыць іх па браце іхнім. Марта, пачуўшы, што йдзе Ісус, пайшла насустрэчу Яму. Марыя-ж асталася ў доме. Тады Марта сказала Ісусу: Госпадзе! каб Ты быў тут, не памер-бы брат мой. Але і цяпер ведаю, што, чаго Ты папросіш у Бога, дасьць Табе Бог. Ісус кажа ёй: уваскрэсьне брат твой. Марта сказала Яму: ведаю, што ўваскрэсьне ў дзень уваскрасеньня, у апошні дзень. Ісус сказаў ёй: Я ёсьць уваскрасеньне і жыцьцё; хто веруе ў Мяне, хоць і памрэ, жыць будзе. I ўсякі, хто жыве й веруе ў Мяне, не памрэ давеку. Ці верыш гэтаму? Яна кажа Яму: так, Госпадзе! Я веру, што Ты Хрыстос, Сын Божы, што йдзе ў сьвет. I, сказаўшы гэтае, пайшла і цішком паклікала Марыю, сястру сваю, і кажа ей: Настаўнік тут; кліча цябе. Яна, як толькі пачула, борзда ўстала і пайшла да Яго. Ісус жа яшчэ ня быў увайшоў у вёску, але быў там, дзе Яго Марта сустрэла. Жыды-ж, што былі з ёю ў доме і пацяшалі яе, бачучы, што Марыя бордза ўстала і выйшла, пайшлі за ёю, кажучы, што йдзе на магілу плакаць. Марыя-ж, прыйшоўшы туды, дзе быў Ісус, і ўгледзіўшы Яго, упала да ног Яго і сказала Яму: Госпадзе! каб Ты быў тут, не памер бы брат мой. Ісус, угледзіўшы, што яна плача і што плачуць прыйшоўшыя з ёю Жыды, Сам затужыў духам і ўзварушыўся, ды сказаў: дзе вы палажылі яго? Адказалі Яму: Госпадзе! пайдзі й паглядзі. Ісус заплакаў. Тады Жыды казалі: глядзі, як Ён любіў яго. А некаторыя з іх сказалі: ці ня мог Ён, расчыніўшы вочы сьляпому, зрабіць, каб і гэты ня ўмёр? Ісус жа, ізноў тужачы ў душы, ідзе да магілы; была-ж гэта пячора, заваленая камнем. Кажа Ісус: вазьміце камень! Сястра ўмершага, Марта, кажа Яму: Госпадзе, ўжо сьмярдзіць, бо ўжо чацьверты дзень. Ісус кажа ёй: ці не казаў Я табе, што, калі будзеш верыць, угледзіш славу Божую? I вось узялі камень, дзе ляжаў нябожчык. Ісус жа ўзьвёў вочы ўверх і сказаў: Ойча, дзякую Табе, што пачуў Мяне. Я ведаў, што Ты заўсёды чуеш Мяне, але сказаў дзеля народу, што тут стаіць, каб паверылі, што Ты паслаў Мяне. I, сказаўшы гэтае, крыкнуў моцным голасам: Л азар! выйдзі! I выйшаў умершы з абкручанымі палатном нагамі й рукамі, і аблічча яго было абвязана хусткаю. Ісус кажа ім: разьвяжыце яго і дайце хадзіць. Тады многія з Жыдоў, што прыйшлі да Марыі, бачучы, што ўчыніў Ісус, уверавалі ў Яго. А іншыя з іх пайшлі да фарысэяў і сказалі ім, што зрабіў Ісус. Тады архірэі й фарысэі склікалі раду і кажуць: што нам рабіць? Гэты чалавек робіць многа цудаў. Калі пакінем Яго гэтак, дык усе ўверуюць у Яго, і прыйдуць Рымляне й забяруць месца нашае і народ. Адзін жа з іх, нехта Кайяфа, які быў той год архірэем, сказаў ім: вы нічога ня ведаеце і не падумаеце, што лепей нам, каб адзін чалавек памер за людзей, чымся каб увесь народ загінуў. Гэтае-ж ён сказаў не ад сябе, але, быўшы той год архірэем, прарочыў, што Ісус памрэ за людзей, дый ня толькі за людзей, але каб і расьцярушаных дзяцей Божых сабраць у вадно. Ад гэтага дня пастанавілі забіць Яго. Дык Ісус ужо не хадзіў яўна між імі, а пайшоў адтуль у краіну ля пустыні ў места, званае Эфраім, і там аставаўся з вучнямі сваімі. Блізка-ж была Пасха жыдоўская, і з усяго краю многа папрыходзіла ў Ерузалім перад Пасхай, каб ачысьціцца. Дык шукалі Ісуса і, стоючы ў царкве, гаварылі між сабою: як вы думаеце, ці ня прыйдзе Ён на сьвята? Архірэі-ж і фарысэі далі загад, каб кожны, хто даведаецца, дзе Ён, данасіў бы, каб Яго ўзяць. За шэсьць дзён да Пасхі прыйшоў Ісус у Віфанію, дзе быў Лазар умёршы, якога Ён ускрасіў. Там прыгатавалі Яму вячэру, і Марта паслугоўвала, Лазар жа быў сярод супачываўшых з Ім за сталом. Марыя-ж, узяўшы хунт дарагога чыстага нардовага алею памазала ногі Ісусавы і выцерла валасамі сваімі ногі Яго, і дом напоўніўся пахам ад міра Тады адзін з вучняў Яго, Юда Сымонаў Іскарыёт, які маніўся прадаць Яго, сказаў: чаму не прадалі гэтага алею за трыста дынараў і не раздалі ўбогім? А сказаў жа гэта не дзеля таго, што клапаціўся аб убогіх, але дзеля таго, што быў злодзей і меў пры сабе скарбонку і насіў, што туды кідалі. Ісус жа сказаў: пакінь яе; яна захавала гэта на дзень пахаваньня Майго, бо ўбогіх заўсёды маеце з сабою, а Мяне не заўсёды. I шмат хто з Жыдоў даведаўся, што Ён там, і прыйшлі ня толькі дзеля Ісуса, але каб і Лазара пабачыць, што Ён ускрасіў. Архірэі-ж пастанавілі забіць і Лазара, бо дзеля яго многа Жыдоў прыходзілі і ўверавалі ў Ісуса. Назаўтрае множства народу, які прыйшоў на сьвята, пачуўшы, што Ісус ідзе ў Ерузалім, узялі пальмовае вецьце і выйшлі на спатканьне Яму і крычэлі: Осанна, багаслаўлен, што йдзе ў імя Госпада, Цар Ізраіляў! Ісус жа, знайшоўшы асьлятка, сеў на яго, як напісана: ня бойся, дачка Сыонская! вось Цар твой ідзе, седзячы на маладым асьле. Вучні Яго сьпярша не разумелі гэтага, толькі, як уславіўся Ісус, тады ўспомнілі, што гэтак было напісана аб Ім, і гэтае зрабілі Яму. Народ жа, які быў з Ім раней, сьведчыў, што Ён выклікаў з магілы Лазара і ўскрасіў Яго. Вось чаму спаткаў Яго народ, бо чуў, што Ён зрабіў гэты цуд. Фарысэі-ж гаварылі між сабою: глядзіце, нічога не даб'емся! Увесь сьвет ідзе за Ім. Былі-ж і Грэкі сярод прыйшоўшых дзеля адпусту ў сьвята. Яны падыйшлі да Піліпа, што быў з Віфсаіды Галілейскае, і прасілі яго, кажучы: пане, нам хочацца бачыць Ісуса. Піліп ідзе і кажа аб гэтым Андрэю; і Андрэй з Піліпам наказалі Ісусу. А Ісус сказаў ім у адказ: нрыйшла гадзіна ўславіцца Сыну Чалавечаму. Запраўды, запраўды кажу вам: калі пшанічнае зерне, упаўшы ў зямлю, не замрэ, то астанецца адно, а калі замрэ, то дасьць багаты плён. Хто любіць душу сваю, загубіць яе; і той, што ненавідзіць душу сваю на гэтым сьвеце, захавае яе ў жыцьцё вечнае. Хто Мне служыць, няхай ідзе Маім шляхам; і дзе Я, там і слуга Мой будзе; і хто Мне служыць, будзе ў пашане ў Айца Майго. Цяпер душа Мая ўзварушана; і што Мне сказаць? Ойча, збаў Мяне ад гэтае гадзіны; але-ж дзеля гэтае гадзіны Я і прыйшоў. Ойча, услаў імя Тваё! I зыйшоў з неба голас: і ўславіў, і яшчэ ўслаўлю. Народ, які стаяў і чуў гэтае, казаў: гэта быў гром. Другія казалі: Ангел прамовіў да Яго. I адказаў Ісус і сказаў: не дзеля Мяне быў гэты голас, але дзеля вас. Цяпер суд сьвету гэтаму; цяпер князь гэтага сьвету выгнаны будзе вон. I Я, як буду падняты з зямлі, усіх прываблю да Сябе. Гаварыў жа Ён гэтае, паказуючы, якою сьмерцяй меўся памерці. Народ адказаў Яму: мы чулі з закону, што Хрыстос істнуе вечна; дык як жа Ты кажаш, што мусіць быць падняты Сын Чалавечы? Хто гэты Сын Чалавечы? I сказаў ім Ісус: яшчэ на кароткі час з вамі сьвятло; хадзіце, пакуль маеце сьвятло, каб не агарнула вас цемра; бо хто ходзіць у цемры, той ня ведае, куды йдзе. Пакуль сьвятло з вамі, верце ў сьвятло, каб сынамі сьвятла сталіся. Сказаўшы гэтае, Ісус адыйшоў і ўкрыўся ад іх. І, хоць гэтулькі цудаў зрабіў Ён перад імі, яны ня ўверавалі ў Яго: каб збылося слова Ісаі прарока, які казаў: Госпадзе! хто паверыць пачутаму ад нас, і каму адкрылася рука Гасподня?. (Ісаі 53:1) Дзеля таго не маглі ўвераваць, што, як ізноў сказаў Ісая: Асьляпіў вочы іх і сэрца іх абярнуў у камень, каб ня бачылі вачыма і не зразумелі сэрцам і не навярнуліся, каб Я аздаравіў іх. Гэта сказаў Ісая, калі бачыў славу Яго і гаварыў аб Ім. Аднак і з начальнікаў многія ўверавалі у Яго, але дзеля фарысэяў не вызнавалі Яго, каб ня вылучылі іх з школы, бо ўлюбілі балей славу людзкую, чым славу Божую. Ісус жа крыкнуў і сказаў: хто веруе ў Мяне, не ў Мяне веруе, але ў Паслаўшага Мяне I хто бачыць Мяне, бачыць Паслаўшага Мяне. Я сьвятлом прыйшоў у сьвет, каб кожны, хто веруе ў Мяне, не астаўся ў цемры. I калі хто пачуе Мае словы і не паверыць, Я ня суджу яго: бо Я прыйшоў ня судзіць сьвет, але спасаць сьвет. Хто адкідае Мяне і ня прыймае слоў Маіх, мае судзьдзю для сябе: слова, што Я сказаў, яно будзе судзіць яго ў апошні дзень; бо не ад Сябе казаў Я, але Ацец, што паслаў Мяне, Ён даў Мне загад, што казаць і гаварыць. I ведаю, што прыказаньне Яго ёсьць жыцьцё вечнае. Дык тое, што Я гавару, гавару, як сказаў Мне Ацец, каб гаварыў. Перад сьвятам жа Пасхі Ісус, ведаючы, што прыйшла Яго гадзіна перайсьці з гэтага сьвету да Айца, палюбіўшы сваіх, што на сьвеце, даканца ўзьлюбіў іх. I ў час вячэры, калі д'ябал улажыў ужо ў сэрца Юды Сымонавага Іскарыёта прадаць Яго, Ісус, ведаючы, што Ацец усе аддаў у рукі Яго, і што Ён ад Бога выйшаў і да Бога йдзе, устаў ад стала, скінуў з Сябе верхнюю вопратку і, узяўшы рушнік, падперазаўся. Пасьля наліў вады ў умывальніцу і пачаў абмываць ногі вучням сваім і выціраць рушніком, якім быў аперазаны. I падыходзіць да Сымона Пятра, і той кажа Яму: Госпадзе! ці-ж Табе абмываць мае ногі? I адказаў Ісус і сказаў яму: што Я роблю, ты цяпер ня ведаеш, але даведаешся пасьля. Петр кажа Яму: ня ўмыеш ног маіх давеку. Ісус адказаў яму: калі ня ўмыю цябе, ня маеш часьці са Мною. Сымон Пётр кажа Яму: Госпадзе, ня толькі ногі мае, але й рукі і галаву. Ісус кажа яму: абмытаму трэба толькі ногі абмыць, бо ўвесь чысты, і вы чыстыя, але ня ўсе. Бо ведаў, хто прадасьць Яго, дый затым і сказаў: ня ўсе вы чыстыя. Калі-ж абмыў ім ногі і апрануў Сваю вопратку, дык, супачыўшы ізноў, спытаўся: ці ведаеце, што гэта Я зрабіў вам? Вы называеце Мяне Вучыцелем і Госпадам і справядліва кажаце, бо Я і ёсьць такі. Дык вось, калі Я, Госпад і Вучыцель, абмыў вам ногі, дык і вы павінны абмываць ногі адзін аднаму, бо Я даў вам прыклад, каб, як Я зрабіў вам, рабілі і вы. Запраўды, запраўды кажу вам: слуга ня большы за гаспадара свайго, і пасланец ня большы за таго, хто яго пасылае. Калі гэтае ведаеце, шчасьлівыя вы, калі гэтае рабіць будзеце. Не аб усіх вас гавару. Я ведаю, каго выбраў. Але няхай станецца, што напісана: Той, хто есьць са Мною хлеб, падняў на Мяне пяту сваю. (Пс. 40:10) Цяпер кажу вам, раней, чым гэта сталася, каб, як станецца, вы паверылі, што гэта Я. Запраўды, запраўды кажу вам: хто прыймае таго, каго Я пашлю, Мяне прыймае, а хто Мяне прыймае, прыймае Паслаўшага Мяне. Сказаўшы гэтае, Ісус узварушыўся духам і засьведчыў і сказаў: запраўды, запраўды кажу вам, што адзін з вас прадасьць Мяне! Тады вучні аглядаліся адзін на аднаго, ня ведаючы, аб кім гаворыць. Быў жа за сталом адзін з вучняў Яго на ўлоньні Ісуса, якога Ісус любіў. Яму Сымон Петр кіўнуў, каб папытаўся, хто гэта, аб кім гаворыць. I той, прыпаўшы да грудзей Ісуса, кажа: Госпадзе! хто гэта? I адказвае Ісус: той, каму Я падам абмачыўшы кусок хлеба. I, абмачыўшы кусок, падаў Юдзе Сымонаваму Іскарыёту. I за куском увайшоў у яго шатан. I кажа яму Ісус: што робіш, рабі хутчэй. Але ніхто з прысутных таго не зразумеў, дзеля чаго гэтае сказаў яму. А як у Юды была скарбонка з грашыма, дык іншыя думалі, быццам Ісус кажа яму: купі, што трэба нам на сьвята, ці каб даў нешта ўбогім. Той жа, узяўшы кусок, зараз жа выйшаў; а была ноч. А як выйшаў, кажа Ісус: цяпер уславіўся Сын Чалавечы, і Бог уславіўся ў Ім. Калі Бог уславіўся ў Ім, то Бог уславіць і Яго ў Сабе, і ў хуткім часе ўславіць Яго. Дзеці! яшчэ нядоўга Мне быць з вамі: будзеце шукаць Мяне і, як Я сказаў Жыдом: куды Я іду, вы ня можаце йсьці, — так гавару цяпер і вам. Даю вам новае прыказаньне: каб любілі адзін аднаго; як Я палюбіў вас, так і вы любеце адзін аднаго. Па гэтым пазнаюць усе, што вы Маі вучні, калі будзеце мець любоў адзін да аднаго. Кажа Яму Сымон Пётр: Госпадзе, куды Ты йдзеш? Ісус адказаў яму: куды Я йду, ты ня можаш цяпер за Мною йсьці; пазьней жа пойдзеш за Мною. Петр сказаў Яму: Госпадзе! чаму я не магу ісьці за Табою цяпер? Я душу маю палажу за Цябе. Ісус адказаў яму: душу тваю за Мяне паложыш? запраўды, запраўды кажу табе: не прапяе певень, як тройчы адрачэшся ад Мяне. Няхай не сумляваецца сэрца вашае; веруйце ў Бога і веруйце ў Мяне. У доме Айца Майго многа сьвятліц; каб жа ня гэтак было, сказаў бы Я вам: іду прырыхтаваць вам месца. I, калі пайду і прыгатую вам месца, прыйду ізноў і вазьму вас да Сябе, каб і вы былі, дзе Я. I куды йду, ведаеце, і дарогу ведаеце. Кажа Яму Хама: Госпадзе! ня ведаем, куды йдзеш; дык як можам ведаць дарогу? Ісус сказаў яму: Я і дарога, і праўда, і жыцьцё. Ніхто ня прыходзе да Айца, калі не цераз Мяне; калі-б вы пазналі Мяне, пазналі-б і Айца Майго; і ад сяньня ведаеце Яго і бачылі Яго. Кажа яму Піліп: Госпадзе! пакажы нам Айца, і годзе з нас. Кажа яму Ісус: гэтулькі часу я з вамі, і ты не пазнаў Мяне, Піліп? Хто бачыў Мяне, бачыў Айца; як жа ты кажаш: пакажы нам Айца? Ці ж ты ня верыш, што Я ў Айцу і Ацец у-ва Мне? Словы, што кажу вам Я, ад Сябе не кажу. Ацец, што ў-ва Мне, Ён робіць дзелы. Верце Мне, што Я ў Айцу, і Ён у-ва Мне; каліж не, верце Мне па самых учынках. Запраўды, запраўды кажу вам: хто веруе ў Мяне, будзе рабіць учынкі, якія Я роблю, дый большыя за іх зробіць: бо Я да Айца Майго іду. I чаго папросіце ў імя Маё, тое зроблю, каб уславіўся Ацец у Сыне. Чаго папросіце ў імя Маё, Я зроблю. Калі любіце Мяне, споўніце Мае запаведзі. I Я ўпрашу Айца, і Ён дасьць вам другога Пацяшыцеля, каб быў з вамі давеку, Духа праўцы, Якога сьвет ня можа прыняць, бо ня бачыць Яго, а вы ведаеце Яго, бо Ён з вамі ёсьць і ў вас будзе. Не пакіну вас сіротамі: прыйду да вас. Яшчэ трохі, і сьвет ужо ня ўбачыць Мяне, а вы ўбачыце Мяне, бо Я жыву, і вы жыць будзеце. У той дзень даведаецеся, што Я ў Айцу, і вы ў-ва Мне, і Я ў вас. Хто мае запаведзі Мае і выпаўняе іх, той любіць Мяне, а таго, хто любіць Мяне, любіцімець Ацец Мой, і Я палюблю Яго і зьяўлюся яму Сам. Кажа Яму Юда (не Іскарыёт): Госпадзе, чаму гэта Ты хочаш зьявіць Сябе нам, а ня сьвету? I адказаў яму Ісус і сказаў: хто любіць Мяне, той спаўняе слова Маё; і Ацец Мой палюбіць яго; і Мы прыйдзем да Яго і зробім сялібу ў Яго. Хто ня любіць Мяне, не выпаўняе слоў Маіх; слова-ж, якое вы чуеце, ня ёсьць Маё, але Айца, што паслаў Мяне. Гэтае сказаў Я вам, пакуль Я з вамі. Пацяшыцель жа, Дух Сьвяты, Якога пашле Ацец у імя Маё, навучыць вас усяго і напомніць вам усё, што Я казаў вам. Мір пакідаю вам, мір Мой даю вам; даю-ж вам ня так, як сьвет дае: няхай не сумляваецца сэрца вашае І не баіцца. Вы чулі, што Я сказаў вам: іду ад вас і прыйду да вас. Калі-б вы любілі Мяне, то ўцешыліся бы, што Я сказаў: іду да Айца, бо Ацец Мой большы за Мяне. I сказаў Я вам цяпер — перш, чым сталася, каб вы паверылі, як станецца. Ужо нямнога Мне гаварыць з вамі; бо йдзе князь гэтага сьвету і ў-ва Мне ня мае нічога. Але, каб сьвет ведаў, што Я люблю Айца і, як загадаў Мне Ацец, так роблю, — устаньце, пойдзем адгэтуль. Я ёсьць запраўдная вінаградная лаза, а Ацец Мой вінаградар. Усякую галіну ў Мяне, якая не дае плоду, Ён адсякае; і ўсякую, што дае плод, абчышчае, каб больш пладоў давала. Вы ўжо ачышчаны праз слова, што Я гаварыў вам. Будзьце-ж у-ва Мне, і Я ў вас. Як галіна ня можа даваць плоду сама сабою, калі ня будзе на лазе, так і вы, калі ня будзеце ў-ва Мне. Я лаза, а вы галіны; хто прабывае ў-ва Мне і Я ў ім, той прыносіць багата пладоў; бо без Мяне ня можаце рабіць нічога. Хто ня будзе ў-ва Мне, будзе выкінены вон, як галіна, і засохне; а гэткія галіны зьбіраюць і кідаюдь у вагонь, і яны згараць. Калі будзеце ў-ва Мне, і словы Мае ў вас будуць, то, чаго хочаце, прасеце, і станецца вам. Гэтым уславіцца Ацец Мой, калі вы прынясецё багаты плод і будзеце Маімі вучнямі. Як палюбіў Мяне Ацец, так Я палюбіў вас; аставайцеся-ж у любві Маёй. Калі выпаўніце запаведзі Мае, будзеце ў любві Маёй, як і Я выпаўніў прыказаньні Айца Майго і астаюся ў Яго любві. Гэтае сказаў Я вам, каб радасьць Мая ў вас была, і каб радасьць вашая была поўная. Вось запаведзь Мая: любеце адзін аднаго, як Я палюбіў вас. Ніхто ня мае любві большае за тую, калі хто аддасьць душу сваю за другаў сваіх. Вы другі Маі, калі спаўняеце тое, што Я загадваю вам. Я ўжо не называю вас слугамі, бо слуга ня ведае, што робіць гаспадар яго, а Я назваў вас другамі, бо ўсё, што чуў ад Айца Майго, сказаў вам. Ня вы Мяне выбралі, але Я вас выбраў і наставіў вас, каб ішлі і прыносілі плод, і каб плод ваш трываў; каб, што папросіце ў Айца ў імя Маё, даў вам. Гэтае загадваю вам: любеце адзін аднаго. Калі сьвет вас ненавідзіць, ведайце, што Мяне раней за вас зьненавідзіў. Калі-б вы былі із сьвету, то сьвет любіў бы сваё, але, як вы не із сьвету, дык за гэта ненавідзіць вас сьвет. Памятайце слова, якое Я сказаў вам: слуга ня большы за гаспадара свайго. Калі Мяне перасьледавалі, будуць перасьледаваць і вас; калі Маё слова захавалі, і вашае слова захаваюць. Але ўсё гэтае зробяць вам дзеля іменьня Майго, бо ня ведаюць Таго, хто паслаў Мяне. Калі б Я ня прыйшоў і не гаварыў ім, то ня мелі-б грэху; а цяпер ня маюць адгаворкі ў грэху сваім. Хто Мяне ненавідзіць, ненавідзіць і Айца Майго. Калі-б Я не зрабіў сярод іх таго, чаго ніхто не рабіў, то ня мелі-б грэху, а цяпер і бачылі, і зьненавідзелі і Мяне, і Айца Майго. Але няхай споўніцца слова, напісанае ў законе іх: зьненавідзелі Мяне дарэмна. (Псал. 68:5) Калі-ж прыйдзе Пацяшыцель, якога Я пашлю вам ад Айца, Дух Праўды, Які ад Айца зыходзіць, Ён будзе сьведчыць аба Мне. Ды й вы будзеце сьведчыць, бо вы ад пачатку са Мною. Гэтае сказаў Я вам, каб ня былі спакушаны. Выключаць вас із школаў; дый ідзе гадзіна, калі кожны, хто заб'е вас, будзе думаць, што гэтым служыць Богу. I гэтак будуць рабіць вам, бо не пазналі ні Айца, ні Мяне. Але сказаў Я вам гэтае дзеля таго, каб вы, калі прыйдзе той час, прыпомнілі, што Я вам гаварыў аб гэтым; не гаварыў жа вам гэтага спачатку, бо быў з вамі. Цяпер жа йду да Паслаўшага Мяне, і ніхто з вас ня пытаецца ў Мяне: куды йдзеш? Але ад таго, што Я сказаў вам гэтае, сум напоўніў сэрца вашае. Але Я праўду кажу вам: ляпей для вас, каб Я пайшоў; бо, калі Я не пайду, Пацяшыцель ня прыйдзе да вас, калі-ж пайду, пашлю Яго да вас, і Ён, прыйшоўшы, карыцімець сьвет у грэху, праўдзе і судзе; у грэху, што ня вераць у Мяне; у праўдзе, што Я йду да Айца Майго, і ўжо ня ўбачыце Мяне; у судзе-ж, што князь сьвету гэтага засуджаны. Яшчэ многа маю сказаць вам, але вы цяпер ня здолееце перанесьці. Калі ж прыйдзе Ён, Дух Праўды, то навучыць вас усякае праўды, бо не ад Сябе гаварыць будзе, але гаварыцімець, што пачуе, і абвесьціць вам, што мае прыйсьці. Той уславіць Мяне, бо з Майго возьме і вам абвесьціць. Усё, што мае Ацец, ёсьць Маё; дык Я і сказаў, што ад Майго возьме і абвесьціць вам. Хутка ня будзеце бачыць Мяне; дый ізноў хутка ўгледзіце Мяне, што йду да Айца. I гаварылі некаторыя з вучняў Яго паміж сабою: што гэта Ён гаворыць нам: хутка ня будзеце бачыць Мяне і зноў хутка ўгледзіце Мяне, дый: Я йду да Айца? I гаварылі: што гэта знача, што кажа Ён: хутка? Ня ведаем, што гаворыць. I пазнаў Ісус, што хочуць спытацца ў Яго, і сказаў ім: аб тым пытаецеся адзін у аднаго, што Я сказаў: хутка ня будзеце бачыць Мяне і зноў хутка ўгледзіце Мяне? Запраўды, запраўды кажу вам: вы заплачаце і загалосіце, а сьвет уцешыцца; вы сумныя будзеце, але сум ваш у радасьць зьменіцца. Жанчына, калі родзіць, тужыць, што прыйшла яе гадзіна, але, калі ўродзіць дзіця, дык ужо ня помніць аб горы ад радасьці, бо нарадзіўся чалавек на сьвет. Так і вы цяпер тужыце, але Я ўбачу вас ізноў, і ўзрадуецца сэрца вашае, і радасьці вашай ніхто не адбярэ ў вас. I ў той дзень ня будзеце пытацца ў Мяне ні аб чым. Запраўды, запраўды кажу вам, што, аб чым папросіце Айца ў імя Маё, дасьць вам. Да сяньня вы нічога не прасілі ў імя Маё; прасіце і дастанеце, каб радасьць ваша была поўная. Гэтае Я гаварыў вам прыповесьцямі; але надходзіць гадзіна, калі ўжо ня буду гаварыць прыповесьцямі, але проста абвяшчу вам аб Айцу. У той дзень будзеце прасіць у імя Маё, і не кажу вам, што Я буду прасіць Айца за вас, бо Сам Ацец любіць вас, бо вы палюбілі Мяне і паверылі, што Я зыйшоў ад Бога. Я зыйшоў ад Айца і прыйшоў у сьвет і зноў пакідаю сьвет ды йду да Айца. Вучні Яго сказалі Яму: вось Ты цяпер проста гаворыш і прыповесьці ня кажаш ніводнае. Цяпер бачым, што Ты ведаеш усё і ня маеш патрэбы, каб хто пытаўся ў Цябе. Дзеля гэтага верым, што Ты ад Бога зыйшоў. Ісус адказаў ім: цяпер верыце? Вось надыходзіць гадзіна, дый ужо прыйшла, калі вы рассеецеся кожын у свой бок і пакінеце Мяне аднаго. Але Я не адзін, бо Ацец са Мною. Гэтае сказаў Я вам, каб мір мелі ў-ва Мне. На сьвеце гора мець будзеце, але спадзявайцеся: Я перамог сьвет. Гэтае сказаў Ісус і падняў вочы свае да неба і мовіў: Ойча! прыйшла гадзіна: услаў Сына Твайго, каб і Сын Твой уславіў Цябе; бо Ты даў Яму ўладу над усякім целам, каб Ён усяму, што Ты даў Яму, даў бы жыцьцё вечнае. Гэнае-ж жыцьцё вечнае ў тым, каб пазналі Цябе, адзінага праўдзівага Бога, і Ісуса Хрыста, якога Ты паслаў. Я ўславіў Цябе на зямлі: завяршыў дзела, што Ты даў Мне зрабіць. Дык цяпер услаў Мяне Ты, Ойча, у Цябе Самога тэй славаю, якую Я меў у Цябе раней істнаваньня сьвету. Я абвясьціў імя Тваё людзям, якіх Ты Мне даў ад сьвету; яны былі Тваі, і Ты іх даў Мне, і яны захавалі слова Тваё. Цяпер зразумелі яны, што ўсё, што даў Ты Мне, гэта ад Цябе. Бо словы, якія Ты даў Мне, Я аддаў ім, і яны прынялі і запраўды зразумелі, што Я ад Цябе зыйшоў, і паверылі, што Ты Мяне паслаў. За іх прашу, не за ўвесь сьвет прашу, але за тых, якіх Ты даў Мне, бо яны Тваі. I ўсё Маё Тваё, і Тваё Маё; і ў іх Я ўславіўся. Я ўжо не на сьвеце, але яны на сьвеце, Я-ж да Цябе іду. Ойча сьвяты! захавай іх у імя Тваё, тых, якіх Ты Мне даў, каб яны былі адно, як і Мы. Калі Я быў на сьвеце з імі, Я захаваў іх у імя Тваё; тых, якіх Ты Мне даў, Я захаваў, і ніхто з іх ня згінуў, апрача сына пагібелі, каб выпаўнілася пісаньне. (Пс. 108:17) Цяпер жа да Цябе іду і гэтае кажу на сьвеце, каб яны мелі радасьць Маю ў сабе поўную. Я аддаў ім слова Тваё, і сьвет зьненавідзіў іх, бо яны не із сьвету, як і Я не із сьвету. Не прашу, каб Ты ўзяў іх із сьвету, але каб захаваў іх ад зла. Яны не із сьвету, як і Я не із сьвету. Асьвяці іх праўдаю Тваею: слова Тваё праўда. Як Ты паслаў Мяне ў сьвет, так і Я пасылаю іх у сьвет. I за іх Я пасьвячаю Сябе, каб і яны былі асьвечаны праўдаю. Не за іх жа толькі малю, але й за тых, што ўверавалі ў Мяне па слову іх. Няхай будуць усе адно: як Ты, Ацец, у-ва Мне, і Я ў Табе, так і яны няхай будуць адно, каб паверыў сьвет, што Ты паслаў Мяне. I славу, якую Ты даў Мне, Я даў ім, каб былі адно, як Мы адно. Я ў іх, і Ты ў-ва Мне; каб былі злучаны ў вадно, і няхай пазнае сьвет, што Ты паслаў Мяне і палюбіў іх, як палюбіў Мяне. Ойча, каго Ты Мне даў, хачу, хай і яны будуць са Мною там, дзе Я, каб бачыць славу Маю, якую Ты Мне даў, бо палюбіў Мяне раней заснаваньня сьвету. Ойча справядлівы! сьвет Цябе не пазнаў, але Я пазнаў Цябе, і яны пазналі, што Ты паслаў Мяне. I Я абвясьціў ім імя Тваё і абвяшчаю, каб любоў, якою Ты палюбіў Мяне, у іх была, і Я ў іх. Сказаўшы гэтае, Ісус выйшаў з вучнямі Сваімі за ручэй Кедрон, дзе быў сад, у які ўвайшоў Сам і вучні Яго. Ведаў жа гэтае месца і Юда, што прадаў Яго, бо Ісус і вучні Яго там часта зьбіраліся. Вось Юда, узяўшы роту ды слуг ад архірэяў і фарысэяў, прыходзіць туды з ліхтарамі, сьветачамі і аружжам. Ісус жа, ведаючы ўсё, што з Ім будзе, выйшаў і сказаў ім: каго шукаеце? Яму адказалі: Ісуса Назарэя! Ісус кажа ім: гэта Я. Стаяў жа з імі і Юда, што прадаў Яго. I, калі сказаў ім: гэта Я, яны адступіліся назад і ўпалі на зямлю. I ізноў спытаўся ў іх: каго шукаеце? Яны сказалі: Ісуса Назарэя. Ісус адказаў: Я сказаў вам, што гэта Я; дык вось, калі Мяне шукаеце, дайце ім адыйсьці, каб споўнілася слова, сказанае Ім: з тых, якіх Ты даў Мне, Я не загубіў нікога. Сымон жа Пётр, маючы меч, выняў яго і ўдэрыў слугу архірэявага і адсек яму правае вуха; слуга-ж той зваўся Малх. Але Ісус сказаў Пятру: палажы меч у ножны. Няўжо-ж я ня вып'ю чары, што даў Мне Ацец? Тады жаўнеры і тысячнік і слугі жыдоўскія ўзялі Ісуса, зьвязалі Яго і павялі Яго сьпярша да Анны, бо ён быў цесьцем Кайяфы, які быў на той год архірэем. Гэта быў той Кайяфа, які парадзіў Жыдом, што лепш, каб адзін чалавек пагіб за народ. За Ісусам ішоў Сымон Пётр і другі вучань; вучань гэны быў знаёмы з архірэем, дык ён увайшоў з Ісусам на архірэйскі падворак, а Пётр стаяў за варотамі. I вось той другі вучань, знаёмы з архірэем, выйшаў і сказаў прыдзьверніцы і ўвёў Пятра. Тут служанка прыдзьверніца кажа Пятру: ці і ты ня з вучняў гэтага чалавека? Ён сказаў: Не! Рабы-ж і слугі, распаліўшы агонь, бо было сьцюдзёна, стаялі й грэліся. Пётр таксама стаяў з імі і грэўся. Архірэй жа спытаўся ў Ісуса аб вучняў Яго і аб вучэньне Яго. Ісус адказаў яму: Я ясна гаварыў сьвету; Я заўсёды навучаў у царкве і школе, дзе звычайна зьбіраюцца Жыды, і ўкрадкам не гаварыў нічога. Чаму пытаешся ў Мяне? Папытайся ў тых, хто слухаў, што Я гаварыў ім. Вось яны ведаюць, што Я казаў. Як жа Ён сказаў гэтае, адзін із слуг, што блізка стаяў, удэрыў Ісуса па абліччу і сказаў: так Ты адказваеш архірэю? Ісус адказаў яму: калі Я сказаў блага, дакажы, што блага, а калі добра, за што б'еш Мяне? Анна паслаў Яго зьвязанага да архірэя Кайяфы. А Сымон Пётр стаяў і грэўся. Тут кажуць яму: ці і ты не з Яго вучняў? А той адрокся і сказаў: не! Кажа адзін із слуг архірэйскіх, сваяк таго, якому Пётр адсек вуха: ці-ж ня бачыў я цябе з Ім у садзе? Пётр ізноў адрокся; і зараз жа прапяяў певень. Ад Кайяфы павялі Ісуса да прэторыі. Была раніца, і яны не ўвайшлі ў прэторыю, каб не занячысьціцца, ды каб можна было есьці пасху. Пілат выйшаў да іх і сказаў: у чым вінаваціце чалавека гэтага? Яны адказалі і сказалі яму: калі-б Ён ня быў такі злачынца, мы ня выдалі-б Яго табе! Пілат сказаў ім: вазьмеце Яго вы і па вашаму закону судзіце Яго. Жыды сказалі яму: нам нікога ня гожа забіваць. Каб споўнілася слова Ісуса, якое Ён сказаў, абвяшчаючы, якою сьмерцяй мае памерці Дык Пілат ізноў увайшоў у прэторыю і, паклікаўшы Ісуса, сказаў Яму: Ты Цар Жыдоўскі? Ісус адказаў яму: ці ад сябе ты гаворыш гэтае, ці другія сказалі табе аба Мне? Пілат адказаў: ці-ж я Жыд? Цябе твой народ і архірэі выдалі мне; што-ж Ты зрабіў? Ісус адказаў: Царства Маё ня з гэтага сьвету; калі-б з гэтага сьвету было царства Маё, то слугі Маі бароліся бы, каб Жыды ня выдалі Мяне. Але царства Маё ня згэтуль. Пілат сказаў Яму: дык Ты Цар? Ісус адказаў: ты кажаш, што Я цар. Я на тое нарадзіўся і на тое прыйшоў на сьвет, каб сьведчыць аб праўдзе. Кожын, хто ад праўды, слухае голасу Майго. Кажа Яму Пілат: Што такое праўда? I, сказаўшы гэтае, ізноў выйшаў да Жыдоў і сказаў ім: я ніякае віны ў Ім не знаходжу. Ёсьць жа ў вас звычай, каб я некага звальняў вам на Пасху. Хочаце, пушчу вам Цара Жыдоўскага? Тады ізноў закрычэлі ўсе, кажучы: не Яго, але Варавву! А Варавва быў душагуб. Тады Пілат узяў Ісуса і бічаваў Яго. I жаўнеры, сплёўшы вянок з цярніны, узьдзелі Яму на галаву і апранулі Яму чырвоны плашч і гаварылі: радуйся, Цар Жыдоўскі! I білі Яго па абліччу. Пілат ізноў выйшаў і сказаў ім: вось я выводжу Яго да вас, каб вы ведалі, што я не знаходжу ў Ім ніякае віны. Тады выйшаў Ісус у цярновым вянку й чырвоным плашчу. I сказаў ім Пілат: вось чалавек! Як убачылі Яго архірэі і слугі іх, дык пачалі крычэць, кажучы: распні, распні Яго! Пілат кажа ім: вазьмеце Яго і ўкрыжуйце вы, бо я не знаходжу ў Ім ніякае віны. Жыды адказалі яму: мы маем закон; і па закону нашаму мусіць памерці, бо зрабіў Сябе Сынам Божым. Пілат, пачуўшы гэтае слова, яшчэ больш спужаўся. I ізноў увайшоў у прэторыю і сказаў Ісусу: адкуль Ты? Але Ісус не адказаў яму нічога. Пілат кажа Яму: Ты мне не адказваеш? Ці ня ведаеш, што магу ўкрыжаваць Цябе і магу звольніць Цябе? Ісус адказаў: ты ня меў бы ніякае ўлады нада Мною, калі-б Табе ня было дадзена з вышыні; дзеля гэтага больш грэху на тым, хто Мяне прадаў табе. З таго мамэнту Пілат стараўся звольніць Яго. Жыды-ж крычэлі, кажучы: калі звольніш Яго, ты ня друг Кесару; кожны, хто робіць сябе царом, вораг кесара. Пілат, пачуўшы гэтае слова, вывеў вон Ісуса і сеў на судовым пасадзе, на месцы, што называлася літостратон а па жыдоўску Гаввафа. Была-ж тады пятніца перад Пасхай, і гадзіна шостая. I сказаў Пілат Жыдом: вось Цар ваш! Але яны закрычэлі: вазьмі, вазьмі, укрыжуй Яго! Пілат кажа ім: як я распну Цара вашага? Архірэі-ж адказалі: няма ў нас цара, апрача Кесара. Тады ён аддаў Яго на ўкрыжаваньне. I ўзялі Ісуса й павялі. I, нясучы крыж Свой, Ён выйшаў на ўрочышча Чарапоў, што пажыдоўску называецца Галгофа, дзе і ўкрыжавалі Яго і з Ім двух другіх наабапал Яго, а ў сярэдзіне Ісуса. Пілат жа і надпіс напісаў і паставіў на крыжу. Напісана было: Ісус Назаранін, Цар Жыдоўскі. Гэты надпіс чыталі многія з жыдоў, бо месца, дзе быў укрыжаваны Ісус, было недалёка ад места, дый напісана было пажыдоўску, пагрэцку і парымску. Архірэі-ж жыдоўскія сказалі Пілату: ня пішы: «Цар Жыдоўскі», але напішы, што Ён Сам казаў: «Я цар жыдоўскі.» Пілат адказаў: што я напісаў, тое напісаў. Жаўнеры-ж, як расьпялі Ісуса, узялі вопратку Яго і падзялілі на чатыры часткі — кожнаму жаўнеру частка, дый хітон; хітон жа быў ня шыты, але ўвесь вытканы ад верху; дык сказалі адзін аднаму: ня будзем разьдзіраць яго, а кінем жэрабе: чый будзе; каб збылося сказанае ў Пісаньні: Падзялілі адзежу Маю між сабою і аб вопратку Маю жэрабе кідалі. Так і ўчынілі жаўнеры. (Пс 21:19) Стаялі-ж ля крыжа Ісусавага Маці Яго і сястра Маткі Яго, Марыя Кляопава, і Марыя Магдаліна. Ісус жа, угледзіўшы Матку і стаяўшага побач вучня, якога любіў, кажа Матцы сваёй: Жанчына, вось сын твой! Пасьля кажа вучню: вось Маці твая! I з таго часу вучань гэты ўзяў яе да сябе. Пасьля таго Ісус, ведаючы, што ўжо ўсё збылося, каб споўнілася Пісаньне, кажа: піць хачу! Тут стаяла судзіна, поўная воцату. Жаўнеры, набраўшы воцату губкай і ўзьдзеўшы яе на трысьціну, паднялі да вуснаў Яго. Ісус жа, як узяў воцату, сказаў: Збылося! і, нахіліўшы галаву, аддаў дух. А як была пятніца, дык жыды, каб не пакінуць целаў на крыжу ў суботу, (бо той дзень суботні быў вялікі), прасілі Пілата, каб перабіць у іх галені і зьняць. I вось прыйшлі жаўнеры і ў першага перабілі галені, і ў другога ўкрыжаванага з Ім. Прыйшоўшы-ж да Ісуса, як убачылі, што Ён ужо ўмёр, дык не перабівалі ў Яго галеняў; толькі адзін з жаўнераў прабіў Яму бок рагатынаю, і ўраз жа пацякла кроў і вада. Той, хто бачыў, пасьведчыў, і сьвядоцтва яго праўдзівае; і ён ведае, што кажа праўду, каб вы паверылі. Бо ўсё гэтае сталася, каб збылося Пісаньне: Косьць Яго няхай не пераломіцца. (Выхад 12:46) Дый ізноў жа ў другім месцы гаворыць Пісаньне: Угледзяць, каго прабілі. (Захар 12:10) Пасьля гэтага Язэп з Арыматэі (ён быў вучнем Ісуса, але тайным дзеля страху перад жыдамі) папрасіў Пілата зьняць цела Ісуса; і Пілат дазволіў. Дык пайшоў і зьняў цела Ісуса. Прыйшоў такжа й Нікадэм (ён прыходзіў раней да Ісуса ўначы) і прынёс мешаніну з сьмірны і алёэ літраў каля ста. I ўзялі яны цела Ісуса і абярнулі Яго ў палатно з пахнідламі, як звычайна хароняць жыды. На тым месцы, дзе Ён быў укрыжаваны, быў сад, і ў садзе новая магіла, у якой яшчэ ніхто ня быў паложаны. Вось тутака дзеля пятніцы жыдоўскай (бо магіла была блізка) і палажылі цела Ісуса. У першы-ж дзень тыдня Марыя Магдаліна прыходзіць раніцай да магілы і бачыць, што камень ад магілы адвалены. Дык бяжыць і прыходзіць да Сымона Пятра і другога вучня, якога любіў Ісус, і кажа ім: узялі Госпада з магілы, і ня ведаем, дзе палажылі Яго. I выйшаў Пётр і другі вучань і пайшлі к магіле. Беглі-ж абодва разам, і другі вучань баржджэй абагнаў Пятра і прыйшоў да магілы першы і, нахіліўшыся, бачыць ляжучы палатніну, але не ўвайшоў. I прыходзіць за ім Сымон Пётр і ўваходзіць у магілу ды бачыць ляжучы адну палатніну і хустку, што была на галаве Яго, ды ня разам з палатнінай, але асобна скручаную на другім месцы. Тады ўвайшоў і другі вучань, што раней прыйшоў да магілы, і ўбачыў і паверыў. Бо яны яшчэ ня ведалі напісанага, што Ён мусіць уваскрэснуць. Дык вучні ізноў пайшлі да сябе. А Марыя стаяла ля магілы і плакала; і плачучы нагнулася да магілы. I бачыць двух ангелаў у белым адзеньні, седзячы адзін угаловах, другі ўнагах, дзе ляжала цела Ісуса. I яны кажуць ёй: жанчына! чаго плачаш? Яна адказвае: забралі Госпада майго, і ня ведаю, дзе палажылі Яго. Сказаўшы гэтае, аглянулася назад і ўбачыла, што стаіць Ісус, але не пазнала, што гэта Ісус. I кажа ёй Ісус: жанчына! чаго ты плачаш? каго шукаеш? Яна, думаючы, што гэта садоўнік, кажа яму: Госпадзе! калі ты вынес Яго, скажы мне, дзе ты палажыў Яго, і я вазьму Яго. Ісус кажа ёй: Марыя! Яна, аглянуўшыся, кажа Яму: Раввуні! г. зн. Вучыцель! Ісус кажа ёй: не дакранайся да Мяне, бо Я яшчэ ня ўзыйшоў да Айца Майго, але йдзі да братоў Маіх і скажы ім: узыходжу да Айца Майго і Айца вашага, і Бога Майго і Бога вашага. Марыя Магдаліна ідзе й абвяшчае вучням, што бачыла Госпада, і што Ён гэта сказаў ёй. I ўвечары таго-ж першага дня тыдня, калі дзьверы дому, дзе зьбіраліся вучні Яго, былі замкнёны ад страху перад Жыдамі, прыйшоў Ісус і стануў пасярэдзіне і сказаў ім: мір вам! I, сказаўшы гэтае, паказаў ім рукі й бок свой. I ўзрадаваліся вучні, убачыўшы Госпада. Ісус жа сказаў ім ізноў: мір вам! Як паслаў Мяне Ацец, так і Я пасылаю вас. Сказаўшы гэтае, дыхнуў і кажа ім: прыйміце Духа Сьвятога. Каму адпусьціце грахі, таму будуць адпушчаны; на кім пакінеце, на тым астануцца. А Хама, адзін з дванаццацёх, званы Блізьнюк, ня быў тут з імі, калі прыходзіў Ісус. Другія вучні сказалі Яму: мы бачылі Госпада. Але ён сказаў ім: калі ня ўбачу на руках Яго ранаў ад цьвякоў і не уткну пальца Майго ў раны ад цьвякоў, і не ўлажу рукі маёй у бок Яго, не паверу. I цераз восем дзён ізноў былі ў доме вучні Яго і Хама з імі. Прыходзе Ісус пры замкнёных дзьвярох, стануў пасярэдзіне і сказаў: мір вам! Потым кажа да Хамы: дай сюды палец твой і паглядзі рукі Мае; дай руку тваю і ўлажы ў бок мой; і ня будзь няверуючым, але веруючым. Хама адказаў Яму і сказаў: Госпадзе мой і Божа мой! Ісус кажа яму: ты, Хама, паверыў, бо бачыў Мяне; шчасьлівыя ня бачыўшыя і паверыўшыя. I многа зрабіў Ісус перад вучнямі Сваімі другіх цудаў, аб якіх не напісана ў гэтай кнізе; а гэтае-ж напісана, каб вы паверылі, што Ісус ёсьць Хрыстос, Сын Божы, і, веруючы, мелі жыцьцё ў імя Яго. Пасьля гэтага ізноў зьявіўся Ісус вучням Сваім ля мора Тывэрыядзкага. Зьявіўся вось як: былі разам Сымон Пётр і Хама, званы Блізьнюк, і Натанаіл з Каны Галілейскай, і сыны Завядзеявы, і двое другіх з вучняў Яго. Сымон Пётр кажа ім: іду лавіць рыбу. Кажуць яму: ідзем і мы з табою. Пайшлі і зараз увайшлі ў човен і не злавілі ў тую ноч нічога. Калі-ж ужо настала раніца, Ісус стаяў на беразе, але вучні не пазналі, што гэта Ісус. Ісус кажа ім: дзеці! Ці ёсьць у вас якая-небудзь ядоміна? Яны адказалі Яму: няма. Ён жа сказаў ім: закіньце сеці па правы бок чаўна і зловіце. Яны закінулі, ды ўжо не маглі выцягнуць сеці ад масы рыбы. Тады вучань, якога любіў Ісус, кажа Пятру: гэта Госпад. Сымон жа Пётр, пачуўшы, што гэта Госпад, падперазаўся (бо быў голы) і кінуўся ў мора; а другія вучні прыплылі ў чоўне (бо недалёка былі ад зямлі, локцяў каля двухсот), цягнучы сець з рыбаю. Калі-ж выйшлі на зямлю, бачаць раскладзены агонь і на ім рыбу ды хлеб. Ісус кажа ім: прынясеце рыбы, якую вы цяпер злавілі. Сымон Пётр пайшоў і выцягнуў на зямлю сець, поўную вялікіх рыбаў; іх было сто пяцьдзесят тры, і пры гэткім множстве сець не прарвалася. Ісус кажа ім: ідзіце абедайце. З вучняў жа ніхто не адважыўся папытацца ў Яго: хто Ты? бо ўсе ведалі, што гэта Госпад. Ісус прыходзіць, бярэ хлеб і дае ім; таксама й рыбу. Гэта ўжо трэці раз зьявіўся Ісус вучням Сваім пасьля ўваскрасеньня Свайго. Калі-ж яны абедалі, Ісус кажа Сымону Пятру: Сымон Іонін, ці любіш ты Мяне больш, чым яны? Пётр кажа Яму: так, Госпадзе! Ты ведаеш, што я люблю Цябе. Ісус кажа яму: пасі авечкі Мае. Яшчэ кажа яму другі раз: Сымон Іонін! ці любіш ты Мяне? Пётр кажа Яму: так, Госпадзе, Ты ведаеш, што я люблю Цябе. Ісус кажа яму: пасі авечкі Мае. I кажа яму трэці раз: Сымон Іонін! Ці любіш ты Мяне? Пётр засмуціўся, што трэці раз спытаўся ў Яго: ці любіш ты Мяне? і сказаў Яму: Госпадзе! Ты ўсё ведаеш; Ты ведаеш, што я люблю Цябе! Ісус кажа яму: пасі авечкі Мае! Запраўды, запраўды кажу табе: калі ты быў малады, дык падпяразваўся сам і хадзіў, куды хацеў; а як састарэеш, то выцягнеш рукі твае, і другі цябе падперажэ і павядзе, куды ня схочаш. Гэтае-ж сказаў, паказуючы, якою сьмерцяю Пётр уславіць Бога. I, сказаўшы гэтае, кажа яму: ідзі за Мною. Пётр жа, аглянуўшыся, бачыць за ім вучня, якога любіў Ісус, ды што на вячэры, прыпаўшы да грудзей Яго, сказаў: Госпадзе! хто прадасьць Цябе? Убачыўшы яго, Пётр кажа Ісусу: Госпадзе! а ён што? Ісус кажа яму: калі Я хачу, каб ён ператрываў, пакуль прыду, што табе да гэтага? Ты йдзі за Мною! I праняслося тое слова між братоў, што вучань той не памрэ. Але Ісус не сказаў яму, што не памрэ, а: калі Я хачу, каб ён ператрываў, пакуль прыду, што табе да гэтага? Гэты вучань і сьведчыць аб гэтым і напісаў гэтае. I мы ведаем, што праўдзівае сьвядоцтва яго. Ёсьць і многа другога, што ўчыніў Ісус, але, каб напісаць гэтае асобна, дык, думаю, і самому сьвету не зьмясьціць бы напісаных кнігаў. Амін. Першую аповесьць, Тэафілю, учыніў я аб усім, што Ісус рабіў ды навучаў да дня, у які ўзьнёсся, даўшы праз Духа Сьвятога загады Апосталам, якіх выбраў, ды прад якімі зьяўляўся жывы пасьля мукаў Сваіх у чысьленых зьявах, у працягу сараку дзён паказываючыся ім ды кажучы аб царстве Божым. I, сабраўшы іх, загадаў ім не выхадзіць з Ерузаліму, а чакаць на абвешчанае ад Айца, аб чым вы чулі ад мяне: што Іоан хрысьціў вадой, а вы цераз колькі дзён будзеце ахрышчаны ў Духу Сьвятым. Дык яны, зыйшоўшыся разам, пыталіся ў Яго, кажучы: Госпадзе, ці ня ў гэтым часе адбудуеш царства Ізраілю? Ён жа сказаў да іх: ня вам ведаць час ці пару, што Ацец паклаў у ўладзе Сваёй; але прымеце сілу, як зыйдзе на вас Дух Сьвяты, і будзеце Мне сьведкамі і ў Ерузаліме, і ў-ва ўсей Юдэі й Самарыі, ды ажно па край зямлі. I, сказаўшы гэтае, Ён узьнёсся перад вачыма іхнімі, і хмара ўзяла Яго ад вачэй іх. Калі-ж яны пільна ўглядаліся ў неба, як Ён адыходзіў, вось двое мужоў станулі перад імі ў белых вопратках, дый сказалі яны: Мужы Галілейскія! Чаго стаіцё, узіраючыся на неба? Гэты Ісус, узяты ад вас на неба, прыдзе гэтак сама, як бачылі вы Яго ўзыходзячы на неба. Тады яны вярнуліся ў Ерузалім з гары, называнай Аліўнай, што непадалёк ад Ерузаліму, за дзень суботні ходу. I, увайшоўшы, узыйшлі ў сьвятліцу, дзе былі Пётр і Якуб, і Іоан і Андрэй, Піліп і Хама, Баўтрамей ды Мацьвей, Якуб Алфеявы й Сымон Зілот, ды Юда Якубаў. Усе яны трывалі аднадушна ў малітвах і просьбах разам з жанчынамі й Марыяй, Маткай Ісусавай, ды братамі Ягонымі. I ў гэныя дні Пётр, устаўшы сярод вучняў, сказаў (а была грамада людзей разам каля ста дваццацёх). Мужы браты! Тое пісаньне, якое праз вусны Давідавыя Дух Сьвяты прадказаў пра Юду, што быў павадыром тых, каторыя ўзялі Ісуса, — мусіла збыцца; быў ён палічаны з намі, і лёс вызначыў яму частку ў служэньні гэтым, але цаной крыўды прыдбаў ён зямлю і, рынуўшыся, разьдзерся папалове, і вывалілася з яго ўсё шлуньне ягонае. I сталася ведама ўсім жыхарам Ерузаліму; дык поле гэнае названа ў іхняй гутарцы Акельдама, гэта ёсьць зямля крыві. Бо напісана ў кнізе псальмаў: Няхай станецца двор ягоны пустым, і няхай ніхто ня жыве ў ім, дый: дагляд ад яго возьме другі. (Пс. 68:26; 108:8) Дык трэба, каб із тых мужоў, што зыходзіліся з намі праз увесь час, як прыходзіў і адыходзіў ад нас Госпад Ісус, пачынаючы ад хрышчэньня Іоанавага ажно да дня, калі Ён быў узяты ад нас, адзін із іх стаўся-бы разам з намі сьведкай уваскрасеньня Яго. I паставілі двух: Язэпа, званага Варсавай, па мянюшцы Юста, ды Мацьвея; і, молячыся, казалі: Ты, Госпадзе, які ведаеш сэрцы ўсіх, пакажы з гэтых двух аднаго, каго Ты выбраў, каб узяў частку ў служэньні гэтым і апостальстве, ад якога адступіўся Юда, каб ісьці на сваё месца. I кінулі жэрабе аб іх, і выпала жэрабе на Мацьвея, і далучаны быў да адзінаццацёх Апосталаў. I, як канчаўся дзень Пяцідзясятніцы, усе былі аднадушна разам. I зьнячэўку пачуўся гук з неба, быццам ад наляцеўшага буйнага ветру, ды напоўніў увесь дом, дзе яны сядзелі. I паказаліся ім падзеленыя языкі, быццам агнявыя, ды паселі на кожным із іх. I напоўніліся ўсе Духам Сьвятым, ды пачалі гутарыць іншымі языкамі, так, як Дух Сьвяты даў ім прамаўляці. Былі-ж у Ерузаліме Жыды, мужы набожныя, з усякага народу пад небам. Калі пачуўся гук гэты, зыйшоўся народ дый устрывожыўся: бо кожын чуў, што яны гавораць ягонай гутаркай. I здумеліся ўсе і дзіваваліся, кажучы адзін аднаму: Вось усе гэтыя, што гутараць, ці-ж не Галілейцы? Дык як-жа мы чуем кожын сваю гутарку, у якой урадзіліся, Парфяне й Мідзяне й Эляміты, і жыхары Мэзапатаміі, Юдэі й Каппадокіі, Понту і Азіі, Фрыгіі й Памфіліі, Эгіпту й часьцін Лівіі, сумежных з Кірэнай, ды прыходжыя Рымляне, Жыды й наверненыя, Крыцяне ды Арабы, — чуем, што яны ґавораць нашымі языкамі аб велічы Божай? I здумяваліся ўсе і ў недаўменьні гаварылі адзін да аднаго: Што-б гэта магло быць? Іншыя-ж, насьмяхаючыся, казалі, што яны ўпіліся маладым віном. Пётр жа з адзінаццацьма, устаўшы, падняў голас свой і прамовіў да іх: Мужы ІОдэйскія і ўсе жыхары Ерузалімскія, няхай будзе вам гэта ведама, і выслухайце словы мае: Бо яны не п’яныя, як думаеце: яшчэ-ж трэцяя гадзіна дня. А ёсьць тое, што сказана праз прарока Іоіля: I будзе ў апошнія дні, кажа Бог: выльлю Духа Майго на кожнае цела; і будуць прарочыць сыны вашыя й дачкі вашыя; і дзяцюкі вашыя будуць бачыць зьявы, і старшым вашым сны сьніцца будуць; і на рабоў Маіх ды на рабынь Маіх выльлю ў дні гэныя Духа Майго, і будуць прарочыць. I дам цуды ў небе наверсе і знакі на зямлі ўнізе, кроў і агонь і туман дымовы. Сонца абернецца ў цемру і месяц у кроў перш, чым прыйдзе дзень Гасподні, вялікі й слаўны. I будзе: кожын, хто прызавеціме імя Госпада, спасецца. (Іоіль 2:28-32) Мужы Ізраільскія, выслухайце гэтыя словы: Ісуса Назарэя, мужа, услаўленага міжы вамі ад Бога сілаю й цудамі ды знакамі, што рабіў праз Яго Бог сярод вас, як і самі ведаеце, Яго, выданага водле азначанай рады й прадбачаньня Божага, вы ўзялі і, рукамі беззаконных прыбіўшы цьвякамі, забілі; вось, Яго Бог ускрасіў, вызваліўшы з мукаў сьмерці, бо-ж немагчыма было, каб яна Яго ўдзяржала. Бо Давід кажа аб Ім: Меў я Госпада перад вачыма заўсёды: бо Ён праваруч мяне, каб я не захістаўся. Дзеля гэтага ўцешылася сэрца маё, ды ўзрадаваўся язык мой, дый цела маё супачыне ў надзеі. Бо не пакікеш душы маей у пекле, дый не дасі Сьвятому Твайму бачыць тленьне. Ты даў мне пазнаць пуціну жыцьця; Ты напоўніш мяне радасьцяй перад абліччам Тваім. (Псальм 15:8-11) Мужы браты! Дайце мне сказаць вам адкрыта аб прабацьку Давідзе, што й памер, і пахован, і магіла ягоная ў нас па сягоньняшні дзень. Вось, як Прарок, ды ведаючы, што Бог кляўся й прысягнуў яму з плоду паясьніцы ягонае паставіць у целе Хрыста й пасадзіць на пасадзе ягоным, (2 Царств. 7:12 Пс. 131:11) ён, прадбачучы, казаў аб ускрасеньні Хрыста, што не асталася душа Яго ў пекле, і цела Ягонае ня бачыла тленьня. (Пс 15:10) Гэтага Ісуса ўскрасіў Бог, і ўсе мы сьведкі гэтага. Вось, узьнесены правіцаю Бога ды ўзяўшы ад Айца абяцаньне Духа Сьвятога, Ён выліў тое, што цяпер бачыце й чуеце. Бо Давід ня ўзышоў на нябёсы; сам жа ён кажа: Сказаў Госпад Госпаду майму: сядзі праваруч Мяне, пакуль палажу ворагаў Тваіх да падножжа ног Тваіх.. (Пс 109:1) Дык няхай-жа цьвёрда ведае ўвесь дом Ізраілявы, што Бог зрабіў Госпадам і Хрыстом Яго, гэтага Ісуса, якога вы ўкрыжавалі. Пачуўшы гэта, зьмякчэла сэрца ў іх, і яны прамовілі да Пятра й рэшты Апосталаў: Што-ж нам рабіць, мужы браты? Пётр жа сказаў да іх: Пакайцеся, ды няхай кожын із вас ахрысьціцца ў імя Ісуса Хрыста дзеля адпушчэньня трахоў; і вазьмеце дар Духа Сьвятога. Бо абяцаньне належыць вам і дзецям вашым, дый усім далёкім, колькі іх пакліча Госпад Бог наш. Дый іншымі многімі словамі сьведчыў і навучаў, кажучы: Спасайцеся ад гэтага роду распуснага. Дык тыя, што прыхільна прынялі словы ягоныя, ахрысьціліся, ды ў гэны дзень далучылася каля трох тысяч душ. I трывалі ў навуцы апостальскай, у супольнасьці й ламаньні хлеба, ды ў малітвах. I страх зьняў кожную душу, і многа цудаў ды знаменьняў дзеялася праз Апосталаў. I ўсе веручыя былі разам, і ўсё ў іх было супольнае; і прадавалі дабро сваё й дастаткі, і дзялілі міжы ўсіх, як каму трэба было. І, кожын дзень аднадушна бываючы ў храме ды ламаючы хлеб у дамох, прымалі страву ў радасьці й прастаце сэрца, слаўлючы Бога й маючы ласку ў усяго народу. Госпад жа што-дня дадаваў царкве спасаючыхся. Пётр ды Іоан ішлі разам у храм у дзявятай гадзіне малітвы. I несьлі нейкага чалавека, храмога ад матчынага чэрава; яго кожын дзень садзілі перад дзьвярыма храму, называнымі Краснымі, прасіць міласьціну ў прыходзіўшых у храм. Ён, угледзіўшы Пятра й Іоана, што меліся ўвайсьці ў сьвятыню, прасіў у іх міласьціны. Пётр жа, паўзіраўшыся на яго з Іоанам, сказаў: Паглядзі на нас. Ён жа пільна ўзіраўся на іх, спадзяючыся нешта дастаць. I сказаў Пётр: Серабра ды золата няма ў мяне, дык дам табе тое, што маю. У імя Ісуса Хрыста Назарэя ўстань і хадзі! I, узяўшы яго за правую руку, падняў яго, і ўраз жа акрэплі ногі й ступні ягоныя, і, падскочыўшы, стануў і хадзіў ды разам з імі ўвайшоў у храм, пахаджаючы, падскокваючы ды слаўлючы Бога. I ўвесь народ бачыў яго ходзячы й слаўлючы Бога. I пазналі яго, што гэта быў той, што дзеля міласьціны сядзеў ля Красных дзьвераў царквы; і напоўніліся страхам і зьдзіўленьнем ад стаўшагася з ім. А як аздароўлены кульгач не адставаў ад Пятра й Іоана, дык увесь народ у задзіўленьні прыбег да іх у сені, што называюцца Салямонавымі. Бачучы гэта, Пётр прамовіў да народу: Мужы Ізраільскія! што дзівуецеся з гэтага, ці што так пільна ўглядаецеся на нас, як быццам уласнай сілай або пабожнасьцяй зрабілі мы, каб ён хадзіў? Гэта Бог Аўраамаў і Ізаакаў і Якубаў, Бог бацькоў нашых, уславіў сына Свайго Ісуса, якога вы выдалі й адракліся ад Яго перад абліччам Пілата, калі той судзіў звольніць Яго. Вы-ж ад Сьвятога й Справядлівага адракліся ды прасілі памілаваць вам чалавека душагуба, а Павадыра жыцьця забілі. Бог падняў Яго із мёртвых, і мы сьведкі гэтага. I дзеля веры ў імя Ягонае дало імя Яго сілу таму, каго бачыце й ведаеце; і вера, што ад Яго, дала яму гэтае аздараўленьне перад вамі ўсімі. Але цяпер, браты, я ведаю, што праз няведаньне ўчынілі вы гэта, так, як і павадыры вашыя. Бог жа, што прадказаў вуснамі ўсіх Сваіх Прарокаў, каб цярпець мукі Хрысту, тое і споўніў. Дык пакайцеся й навярнецеся, каб былі зьняты з вас грахі вашыя, каб прыйшлі часы асьвяжэньня ад аблічча Госпада, ды Ён прыслаў-бы вам Ісуса Хрыста, якога абвясьціў наперад, ды якога мусіла неба прыняць да часу зьдзейсьненьня ўсяго, аб чым гаварыў Бог праз вусны ўсіх Сваіх сьвятых Прарокаў ад вякоў. Бо-ж Майсей сказаў бацьком: Прарока паставіць вам Госпад Бог із братоў вашых, як мяне. Яго слухайцеся ў-ва ўсім, што казаціме да вас. I будзе, што кожная душа, якая не паслухаецца Прарока гэнага, будзе вынішчана з народу. (Другазак 18:15-18) Дый усе Прарокі ад Самуіла ды пасьля іх, якія толькі прамаўлялі, прадвяшчалі гэтыя дні. Вы сыны Прарокаў і тае запаведзі, што даў Бог бацьком нашым, кажучы да Аўраама: I ў насеньні тваім багаслаўлёны будуць усе народы зямлі. Вам найперш Бог, паставіўшы Сына Свайго Ісуса, паслаў Яго багаславіць вас, каб адвярнуўся кожын ад благіх учынкаў сваіх. Калі-ж яны гаварылі да народу, падыйшлі да іх сьвяшчэньнікі, і начальнік варты царкоўнае, і Саддукеі, узлаваныя тым, што яны навучаюць народ ды прапаведуюць у Ісусе ўваскрасеньне із мёртвых; і палажылі на іх рукі, і аддалі іх пілнаваць да раніцы, бо быў ужо вечар. Многа-ж із тых, што слухалі прамову, уверавалі; і было гэткіх. людзей лікам каля пяцёх тысячаў. I сталася, нараніцы сабраліся ў Ерузалім павадыры іхнія ды старшыя й кніжнікі, і Анна архірэй, і Кайяфа, і Іоан, і Аляксандр, і колькі іх было з роду архірэйскага; дый, паставіўшы гэных пасярод сябе, пыталіся: Якою сілай, ці якім імем учынілі вы тое? Тады Пётр, напоўніўшыся Духам Сьвятым, прамовіў да іх: Павадыры народу і старэйшыя Ізраілю! Калі ў нас сягоньня дапытываюцца аб добрым учынку нядужаму чалавеку, чым ён аздароўлены, дык няхай ведама будзе ўсім вам ды ўсяму народу Ізраільскаму, што ў імя Ісуса Хрыста Назарэя, якога вы ўкрыжавалі, ды якога Бог ускрасіў із мёртвых, — праз Яго гэты стаіць перад вамі здаровы. Ён — камень, зьняважаны вамі пры будове, што стаўся галавою вугла, і ні ў кім іншым нямашака збаўленьня, бо й няма іншага імя пад небам, дадзенага людзям, якім бы нам спасьціся. Бачучы-ж адвагу Пятра й Іоана ды ўцяміўшы, што яны людзі няўчоныя і простыя, зьдзівіліся; і пазналі іх, што былі з Ісусам. Бачучы-ж стаяўшага з імі аздароўленага чалавека, не маглі нічога сказаць насупраць. Дык, загадаўшы ім выйсьці з сынэдрыону, радзіліся паміж сабою, кажучы: Што нам зрабіць з гэтымі людзьмі? Бо вялікі знак стаўся праз іх яўна для ўсіх, хто жыве ў Ерузаліме, і ня можам запярэчыць гэтаму. Але, каб гэта больш не разыходзілася ў народзе, цьвёрда забаронім ім, каб далей не гаварылі ў імя гэтае нікому з людзей. I, паклікаўшы іх, загадалі ім зусім не гаварыць і не навучаць у імя Ісусавае. Пётр жа й Іоан, адказываючы ім, сказалі: Судзіце, ці справядліва перад Богам слухацца вас балей, чым Бога? Мы-ж ня можам не гаварыць аб тым, што бачылі й чулі. Дык яны, пагразіўшы ім, звольнілі іх, не знайшоўшы нічога, каб пакараць іх, дзеля народу; бо ўсе славілі Бога за тое, што сталася. Бо больш за сорак гадоў было таму чалавеку, з якім стаўся цуд аздараўленьня. Калі-ж іх звольнілі, яны пайшлі да сваіх і абвясьцілі тое, што да іх гаварылі архірэі й старшыя. Тыя-ж, пачуўшы, аднадушна паднялі голас к Богу і сказалі: Валадару! Ты Бог, што ўчыніў неба й зямлю й мора дый усё, што ў іх, што вуснамі Давіда, слугі Твайго, сказаў: Чаго збунтаваліся пагане, ды людзі марныя рэчы надумалі? Паўсталі цары зямныя, ды князі сабраліся разам насупраць Госпада й насупраць Хрыста Ягонага. Бо-ж запраўды сабраліся супраць Сына Твайго Сьвятога, Ісуса, якога Ты памазаў, і Ірад, і Пілат Понцкі з паганамі й народам Ізраільскім, каб учыніць тое, чаму стацца наперад назначыла рука Твая й рада Твая. I цяпер, Госпадзе, зірні на пагрозы іхнія і дай рабом Тваім з усей адвагай гаварыць слова Тваё ды працягні руку Тваю на аздараўленьне, каб рабіліся знакі й цуды праз імя Сьвятога Сына Твайго Ісуса. I, як памаліліся, захісталася месца тое, дзе яны былі сабраўшыся, і ўсе напоўніліся Духам Сьвятым ды адважна гаварылі слова Божае. У грамады ж веруючых было адно сэрца й адна душа, і ніхто нічога з маемасьці сваей не называў сваім, але ўсё ў іх было супольнае. I з вялікай сілай давалі Апосталы сьвядоцтва ўваскрасеньня Госпада Ісуса, і ласка вялікая была на ўсіх іх. I ня было сярод іх нікога, хто цярпеў бы недастатак, бо хто меў зямлю ці дамы, тыя, прадаўшы, прыносілі грошы за праданае і клалі к нагам Апосталаў; і кожнаму давалася тое, што яму было патрэбна. Гэтак Іосія, названы Апосталамі Варнавай (што ў перакладзе знача: сын пацяшэньня), лявіт, родам Кіпрыец, меўшы поле, прадаў яго і прынёс грошы ды паклаў к нагам Апосталаў. Адзін муж, на імя Ананія, з жонкай сваёй Сафіраю прадаў маемасьць сваю ды прыхаваў із цаны, з ведама жонкі сваёй, і, прынесшы нейкую частку, палажыў к нагам Апосталаў. Але Пётр сказаў: Чаму напоўніў шатан сэрца тваё, каб ашукаці Духа Сьвятога ды прыхаваці із цаны за зямлю? Ці-ж не тваё было, што ты меў, дый праданае ці-ж не ў тваей моцы было? Дзеля чаго паклаў ты дзела гэтае ў сэрцы сваім? Ты ашукаў не людзей, а Бога. Пачуўшы словы гэтыя, Ананія ўпаў бяз духу. I вялікі страх зьняў усіх, што чулі гэта. I дзяцюкі, устаўшы, узялі яго ды, вынесшы, пахаранілі. Сталася-ж гадзіны цераз тры пасьля гэтага, прыйшла й жана ягоная, ня ведаючы, што здарылася. I прамовіў да яе Пётр: Скажы мне, ці за гэтулькі аддалі вы зямлю? Яна-ж сказала: Але, за гэтулькі. Дык Пётр сказаў да яе: Дзеля чаго змовіліся вы спакусіць Духа Гасподняга? Вось ля дзьвераў стопы тых, што пахавалі мужа твайго; яны вынясуць і цябе. Дык яна ўраз павалілася да ног ягоных і аддала душу. А дзяцюкі, што ўвайшлі, знайшлі яе няжывую ды, вынесшы, пахавалі ля мужа яе. I вялікі страх зьняў усю царкву дый усіх, што чулі аб гэтым. Рукамі-ж Апосталаў рабілася многа знакоў ды цудаў у народзе (і былі аднадушныя ўсе ў сенях Салямонавых, з рэшты-ж ніхто не адважаўся далучыцца да іх; ды народ іх высака стаўляў, — і ўсё балей прыбывала веруючых у Госпада, множства мужчын ды жанчынаў); дык выносілі хворых на вуліцы й клалі на пасьцелях і ложках, каб пры праходзе Пятра хоць цень ягоны ацяніў каго з іх. I зыходзілася ў Ерузалім з акалічных местаў множства людзей, нясучы хворых ды апанаваных нячыстымі духамі, дый усе яны аздараўляліся. I, паўстаўшы, архірэй і ўсе, што былі з ім, тагачасная гэрэзія Саддукейская, напоўніліся зайздрасьцяй і палажылі рукі свае на Апосталаў ды пасадзілі іх у вязьніцу грамадзкую. I Ангел Гасподні ўначы адамкнуў дзьверы вязьніцы і, вывеўшы іх, сказаў: Ідзеце ды, стаўшы, кажэце ў царкве да народу ўсе словы жыцьця гэтага. Пачуўшы гэта, яны ўвайшлі нараніцы ў храм і навучалі. Прыйшоўшы-ж архірэй і тыя, што з ім, склікалі сынэдрыон і ўсю старшызну сыноў Ізраілявых ды паслалі ў вязьніцу прывясьці іх. Слугі-ж, прыйшоўшы, не знайшлі іх у вязьніцы і, вярнуўшыся, расказалі, мовячы: Вязьніцу дык знайшлі мы замкнёную вельмі крэпка, і варта вонках стаяла перад дзьвярыма; але, адамкнуўшы, ўсярэдзіне нікога не знайшлі. Калі-ж пачулі словы тыя сьвяшчэньнік і начальнік варты царкоўнае ды архірэі, дык сумляваліся аб іх, што-б гэта сталася? I нехта, прыйшоўшы, расказаў ім, кажучы: Што вось мужы, якіх вы кінулі ў вязьніцу, стаяць у храме й навучаюць народ. Тады пайшоў начальнік варты з слугамі ды прывёў іх, але бяз прымусу, бо баяліся народу, каб не ўкаменаваў іх. I, прывеўшы, паставілі іх перад радай; і запытаўся ў іх архірэй, кажучы: Ці не забаранілі мы вам крэпка навучаць у імя гэтае? I вось вы напоўнілі Ерузалім навукай вашай ды хочаце ўзьвясьці на нас кроў чалавека гэнага. I, адказваючы, Пётр ды Апосталы сказалі: Больш трэба слухацца Бога, чым людзей. Бог айцоў нашых падняў Ісуса, якога вы забілі, павесіўшы на дзераве. Яго Бог правіцай сваёй узвысіў на Павадыра й Спаса, каб даць Ізраілю пакаяньне й адпушчэньне грахоў. I сьведкі Яго на словы гэтыя — мы і Дух Сьвяты, Якога Бог даў тым, што слухаюцца Яго. Тыя-ж, слухаючы, ажно лопаліся ды радзіліся, каб пазабіваць іх. Устаўшы-ж адзін у сынэдрыоне, фарысэй, на імя Гамаліэль, вучыцель закону, паважаны ўсім народам, загадаў на часіну вывясьці Апосталаў ды сказаў ім: Мужы Ізраільскія, разважце з сабою аб людзях гэтых, што маеце зрабіць. Бо перад гэтымі днямі паўстаў быў Тэўда, кажучы, што ён ёсьць нехта, і да яго прыстала на лік каля чатырох сот людзей; ён забіты, і ўсе, што слухаліся яго, разыйшліся й абярнуліся ў нішто. Пасьля яго ў дні сьпісаваньня паўстаў Юда Галілеянін ды пацягнуў за сабою даволі народу; дый той пагіб, і ўсе, што слухаліся яго, рассыпаліся. I цяпер кажу вам: пакіньце гэтых людзей і дайце ім волю; бо, калі ад людзей рада гэтая ці дзела гэтае, дык змарнее, а калі ад Бога, дык ня здолееце зьніштожыць яго, дый каб самі ня сталіся змагарамі проці Бога. Яны паслухаліся яго і, паклікаўшы Апосталаў, пабіўшы, загадалі не гаварыць аб імі Ісуса ды звольнілі іх. Тыя-ж пайшлі ад аблічча сынэдрыонавага, радыя, што сталіся годнымі зьняважэньня за імя Ягонае, ды кожын дзень у храме й дома ня кідалі навучаць і абвяшчаць пра Ісуса Хрыста. У тыя-ж дні, як намножылася вучняў, узьнялося нараканьне Грэцкіх на Гэбрэяў, што ў штодзённым служэньні ня рупяцца аб удовах іхніх. Дык дванаццацёра, склікаўшы грамаду вучняў, сказалі: Ня гожа нам, пакінуўшы слова Божае, служыць за сталом. Вось-жа, браты, нагледзьце спасярод вас сем дазнаных мужоў, поўных Духа Сьвятога й мудрасьці, якіх паставім на гэту патрэбу, а мы ўсьцяж будзем на малітве й служэньні слова. I спадабалася слова гэтае ўсенькай грамадзе. I выбралі Сьцяпана, мужа поўнага веры й Духа Сьвятога, і Піліпа й Прахора й Ніканора, і Тымона ды Пармена, і Мікалая Антыахійца, нованаверненага, ды паставілі іх перад Апосталамі; і яны, памаліўшыся, узлажылі на іх рукі. І слова Божае расло, і лічба вучняў у Ерузаліме вельмі множылася, ды вялікае множства сьвяшчэньнікаў скарылася перад верай. Сьцяпан-жа, поўны веры й сілы, рабіў цуды й знаменьні вялікія ў народзе. I паўсталі некаторыя із школы, называнай Лібэртынскай, ды з Кірэнэйскай і Александрыйскай, дый з тых, што з Кілікіі й Азіі, разважаючы разам з Сьцяпанам; ды ня здолелі ўстаяці супраць мудрасьці й духа, якім прамаўляў. Тады падбілі людзей, каб казалі: што чулі мы яго, як гаварыў рэчы ганебныя на Майсея і Бога. I падбурылі народ і старшызну ды кніжнікаў і, напаўшы, схапілі яго й павялі ў сынэдрыон, і паставілі фальшывых сьведкаў, якія казалі: Гэты чалавек ня кідае гаварыць ганебныя рэчы супраць гэтага сьвятога месца й супраць закону, бо мы чулі, як ён казаў: што Ісус Назарэй зруйнуе месца гэтае ды пазьмяняе звычаі, што перадаў нам Майсей. I ўсе тыя, што сядзелі ў сынэдрыоне, пільна ўзіраючыся на яго, бачылі аблічча ягонае, як аблічча Ангела. I сказаў ахрірэй: Ці-ж гэта так? Той-жа адказаў: Паслухайце, мужы браты і айцы! Бог славы зьявіўся айцу нашаму Аўрааму, калі той быў у Мэзапатаміі, перш, чым быў асеўшы ў Харране, ды прамовіў да яго: Выйдзі з зямлі тваёй і з сям’і тваёй, ды йдзі ў зямлю, якую табе пакажу. Тады, выйшаўшы з зямлі Хальдэйскае, асеў ён у Харране. I стуль, пасьля сьмерці бацькі ягонага, перасяліў яго ў тую зямлю, у якой вы цяпер жывецё. I ня даў яму ў ёй спадчыны ні на стапу нагі; і абяцаў яму даць яе ў валаданьне яму й патомству ягонаму пасьля яго, а ня было ў яго тады дзіцяці. I прамаўляў да яго Бог гэтак: Што патомкі ягоныя будуць прыхаджанамі ў чужой зямлі, і паняволяць іх ды будуць мучыць іх чатырыста гадоў. Але я, сказаў Бог, учыню суд над народам, якому будуць яны рабамі; і пасьля тога яны выйдуць і будуць служыць Мне ў гэтым месцы. I даў яму запаведзь абразаньня. I гэтак ён спарадзіў Ізаака ды абрэзаў яго на восмы дзень; а Ізаак Якава, а Якаў дванаццаць патрыархаў. I патрыархі праз завісьць прадалі Язэпа ў Эгіпет; і Бог быў з ім і ратаваў яго з усіх бед ягоных, і даў яму ласку й мудрасьць перад Фараонам, царом Эгіпецкім; і той паставіў яго за начальніка над Эгіптам дый над усім домам сваім. I прыйшоў голад на ўсю зямлю Эгіпецкую ды Ханаанскую і гора вялікае, і бацькі нашыя не знаходзілі жыўнасьці. Якаў жа, пачуўшы, што ёсьць збожжа ў Эгіпце, паслаў першы раз нашых айцоў, а другім разам Язэп быў пазнаны братамі ягонымі, і Фараону выявіўся род Язапавы. I Язэп, паслаўшы, паклікаў бацьку свайго, Якава, ды ўсю сям’ю ягоную, душ семдзесят пяць. I Якаў перабраўся ў Эгіпет ды памер тутака сам і нашы айцы; і перанесьлі іх у Сіхем ды паклалі ў магілы, што закупіў Аўраам за цану серабра ў сыноў Ямора Сіхемавага. А як набліжаўся час абяцаньню, якім кляўся Бог Аўрааму, нарастаў народ ды памнажаўся ў Эгіпце да часу, калі настаў новы цар, што ня ведаў Язэпа. Той, хітруючы проці народу нашага, уціскаў айцоў нашых, прымушаючы выкідаць дзіцянятак, каб не выжывалі. У тым часе ўрадзіўся Майсей ды быў угодны Богу; яго гадавалі тры месяцы ў доме бацькі ягонага. Калі-ж выкінулі, дык узяла яго дачка Фараонава дый узгадавала яго за сына сабе. I навучыўся Майсей усяе мудрасьці Эгіпецкае і быў дуж у словах і дзялох. Калі-ж мінула яму сорак гадоў веку, прыйшло яму на сэрца даведацца братоў сваіх, сыноў Ізраілявых. I, убачыўшы, як аднаго крыўдзілі, заступіўся за яго дый памсьціўся за пакрыўджанага, забіўшы Эгіпцяніна. Ён думаў, што браты ягоныя зразумеюць, што Бог ягонай рукой даець ім выбаўленьне; ды тыя не зразумелі. На другі-ж дзень ён зьявіўся ім, як яны біліся, ды вёў іх да згоды, мовячы: О, мужы, вы-ж — браты! Чаму-ж крыўдзіце адны адных? Але той, што быў крыўдзіў бліжняга, адапхнуў яго, кажучы: Хто паставіў цябе за начальніка й судзьдзю над намі? Ці й мяне хочаш забіць, як забіў учора Эгіпцяніна? I ўцёк Майсей на слове гэтым ды быў прыхаджанінам у зямлі Мадыямскай, дзе спарадзіў двух сыноў. Калі-ж мінула сорак гадоў, паказаўся яму ў пустыні пад гарою Сынаем Ангел Гасподні ў вагнявым полымі ў кусьце. Майсей жа, убачыўшы, дзівіўся з бачанага; калі-ж падыходзіў разглядзеці, пачуўся да яго голас Госпада: Я Бог айцоў тваіх, Бог Аўраама й Бог Ізаака й Бог Якава. I, задрыжэўшы, Майсей не адважыўся ўглядацца. Госпад жа сказаў яму: Разуй вобуй з ног тваіх, бо месца, дзе ты стаіш, сьвятая зямля. Я глядзеў і ўбачыў уціск народу Майго, што ў Эгіпце, ды пачуў стагнаньне ягонае. I зыйшоў вызваліць яго. Дык ідзі цяпер, я пашлю цябе ў Эгіпет. Таго Майсея, якога яны выракліся, мовячы: Хто паставіў цябе за начальніка й судзьдзю? — яго Бог за начальніка й збавіцеля паслаў рукой Ангела, што паказаўся яму ў кусьце. Ён вывеў іх, зрабіўшы цуды й знаменьні ў зямлі Эгіпецкай і ў Чырвоным моры і ў пустыні ў працягу сараку гадоў. Гэта той Майсей, што сказаў сыном Ізраілявым: Паставіць вам Госпад Бог ваш Прарока із братоў вашых, як мяне; яго слухайце. Той гэта, што быў у пустыні на зборцы з Ангелам, які з ім гутарыў на гары Сінаі, ды з айцамі нашымі; ён жа прыняў жывыя словы, каб даць нам. Якога не хацелі слухацца айцы нашыя, але адапхнулі яго ды зьвярнулі сэрцы свае да Эгіпту, кажучы Аарону: Зрабі нам багоў, якія-б ішлі наперадзе нас, бо з Майсеем, тым, што вывеў нас з зямлі Эгіпецкай, ня ведаем, што сталася з ім. I зрабілі ў тыя дні цяля, і прынесьлі ахвяру ідалу, і цешыліся з дзела рук сваіх. I адвярнуўся Бог і аддаў іх, каб служылі войску нябеснаму, як напісана ў кнізе Прарокаў: Доме Ізраілявы, ці прыносілі вы Мне бітае й ахвяры ў працягу сараку гадоў у пустыні? I паднялі вы палатку Малохаву ды зорку бога Вашага Рэмфана, абразы, што парабілі, каб ім пакланяцца. Дык перасялю вас ажно за Вавілон. Палатка сьведчаньня была ў айцоў нашых у пустыні, як загадаў той, што прамаўляў да Майсея, зрабіць яе на ўзор бачанае. Яе, узяўшы, і занесьлі айцы нашыя з Ісусам у землі паганаў, якіх Бог выгнаў ад аблічча айцоў нашых, да дзён Давіда, які знайшоў ласку ў вачох Бога ды маліў, каб знайсьці жыльлё Богу Якава. Салямон жа пабудаваў яму дом. Але Найвышэйшы ня ў твораных рукамі дамох жывець, як кажа Прарок. Госпад гавора: Неба — пасад Мой, зямля-ж — падножжа ног Маіх. Які-ж дом пабудуеце Мне? Ці якое месца дзеля супачынку Майго? Ці-ж не Мая рука стварыла ўсё гэтае?. (Ісайя 66:1-2) Людзі з цьвёрдым каркам, ды з неабрэзаным сэрцам і вушыма! Вы заўсёды працівіцеся Духу Сьвятому, як айцы вашыя, так і вы. Каго із Прарокаў ня гналі айцы вашыя? I пазабівалі прадвесьнікаў прыходу Справядлівага, здраднікамі й забойцамі Якога вы цяпер сталіся. Вы прынялі закон па загаду Ангелаў, ды не захавалі яго. Слухаючы-ж гэта, яны лопаліся ў сэрцах сваіх і скрыгаталі зубамі на яго. Ён-жа, поўны Духа Сьвятога, паўзіраўшыся на неба, угледзіў славу Божую ды Ісуса, стоючы праваруч Бога, і сказаў: Вось, бачу нябёсы расчыненыя і Сына Чалавечага, стоючы праваруч Бога. Яны-ж, загаласіўшы моцным голасам, пазатыкалі вушы свае ды аднадушна кінуліся на яго і, вывеўшы за места, закаменавалі яго. А сьведкі паклалі вопраткі свае ля ног дзяцюка на ймя Саўла ды білі камнямі Сьцяпана, які маліўся мовячы: Госпадзе Ісусе, прымі дух мой! I, укленчыўшы, загаласіў моцным голасам: Госпадзе, не паліч ім грэху гэтага! I, сказаўшы гэта, памер. Саўл жа пахваляў забойства яго. I сталася ў той дзень вялікае перасьледаваньне царквы ў Ерузаліме. Дык усе, апрача Апосталаў, расьцярушыліся па землях Юдэі й Самарыі. А Сьцяпана пахавалі багабойныя людзі ды ўчынілі па ім галошаньне вялікае. Саўл жа нішчыў царкву і, уваходзячы ў дамы ды цягнучы мужчын і жанчын, аддаваў у вязьніцу. А тыя, што паразьбягаліся, хадзілі і абвяшчалі слова. Піліп жа, прыйшоўшы ў места Самарыйскае, абвяшчаў ім Хрыста. I грамады народу аднадушна прыслухоўваліся да прамоваў Піліпавых, чуючы й бачучы знаменьні, якія рабіў. Бо нячыстыя духі із многіх, што мелі іх, выходзілі, моцным голасам галосячы, ды многа спараліжаваных і храмых паздаравела. I сталася радасьць вялікая ў месьце гэным. Быў-жа перш у месьце тым адзін чалавек, на ймя Сымон, які чараваў ды задзіўляў народ Самарыйскі, удаючы некага вялікага. I ўзіраліся на яго ўсе ад малога да вялікага, кажучы: Гэты ёсьць вялікая моц Божая. А ўзіраліся на яго затым, што даволі часу чарамі іх задзіўляў. Калі-ж паверылі Піліпу, які абвяшчаў ім Царства Божае ды ймя Ісуса Хрыста, мужчыны й жанчыны хрысьціліся. Дый Сымон і той паверыў і, ахрысьціўшыся, быў пры Піліпе. Бачучы-ж знакі й цуды вялікія, што рабіліся, здумяваўся. Апосталы-ж, што ў Ерузаліме былі, пачуўшы, што Самарыя прыняла слова Божае, паслалі ім Пятра ды Іоана, якія, прыйшоўшы, памаліліся за іх, каб прынялі Духа Сьвятога, (бо Ён ня быў на нікога з іх зыйшоўшы, а толькі былі яны ахрышчаны ў імя Госпада Ісуса). Тады яны паўскладалі на іх рукі, і тыя прынялі Духа Сьвятога. Сымон-жа, убачыўшы, што праз ускладаньне рук Апосталавых даецца Дух Сьвяты, прынёс ім грошы, кажучы: Дайце і мне гэткую ўладу, каб той, на каго палажу рукі, прыняў Духа Сьвятога. Пётр жа сказаў да яго: Няхай серабро твае будзе з табой на загубу, бо дар Божы ты маніўся за грошы здабыць. Нямашака табе часьціны й долі ў слове гэтым, бо сэрца твае ня правае перад Богам. Дык пакайся ў гэтай нягоднасьці тваёй ды малі Бога: мо думка сэрца твайго будзе табе даравана. Бо бачу цябе ў гарчыні жоўці ды ў путах няпраўды. I Сымон, адказываючы, сказаў: Памаліцеся Госпаду за мяне вы, каб нішто на мяне не найшло з таго, аб чым вы казалі. Яны-ж, пасьведчыўшы й расказаўшы слова Гасподняе, вярнуліся ў Ерузалім ды шмат дзе ў вёсках Самарыйскіх абвяшчалі Эвангельле. I Ангел Гасподні прамовіў да Піліпа, гаворачы: Устань ды йдзі напаўдзён па дарозе, што йдзе з Ерузаліму ў Газу; яна пустая. I, устаўшы, пайшоў. I вось муж Эфіопскі, еўнух, вяльможа Кандакіі, царыцы Эфіопаў, што быў над усімі скарбамі яе ды езьдзіў у Ерузалім пакланіцца, варочаўся назад і, седзячы на возе сваім, чытаў прарока Ісаю. I сказаў Дух Піліпу: Падыйдзі й прыстань да возу гэтага. Прыбегшы-ж, Піліп пачуў, што той чытае Ісаю, дый сказаў: Ці разумееш тое, што чытаеш? Той-жа сказаў: Як здолею, калі хто не давядзе мне? Дый папрасіў Піліпа ўзьлезьці й сесьці з ім. Месца-ж Пісаньня, што ён чытаў, было гэткае: Як авечку на ўбой, вялі Яго; і як ягня ёсьць безгалосае перад тым, хто стрыжэ яго, гэтак і Ягоныя вусны не расчыняцца. У паніжэньні Яго суд Ягоны ўзяты. Род-жа Ягоны хто вывядзе? Бо жыцьцё Ягонае ўзята будзе ад зямлі. (Ісая 53:7-8) I, адказваючы, сказаў еўнух Піліпу: Прашу цябе: аб кім прарок гавора гэтае? Аб самым сабе, ці аб кім іншым? Піліп-жа, расчыніўшы вусны свае ды пачаўшы ад пісаньня гэнага, абвяшчаў яму Ісуса. Едучы-ж па дарозе, прыйшлі к вадзе; і сказаў еўнух: Вось вада; што-ж перашкаджае мне ахрысьціцца? I сказаў Піліп: Калі веруеш з усяго сэрца, дык можна. I, адказываючы, сказаў: верую, што Ісус Хрыстос ёсьць Сын Божы. I загадаў затрымаць воз. I зыйшлі абодва ў ваду, Піліп з еўнухам, і ахрысьціў яго. Калі-ж выйшлі із вады, Дух Гасподні схапіў Піліпа, і еўнух больш ня бачыў яго, бо паехаў у сваю дарогу усьцешаны. Піліп-жа апынуўся ў Азоце; і, праходзячы, абвяшчаў Эвангельле па ўсіх гарадох, пакуль прыйшоў у Кесарыю. Саўл жа, дышучы пагрозай ды забойствам на вучняў Гасподніх, прыйшоўшы да архірэя, выпрасіў у яго пісьмы ў Дамаск да сынагогаў, каб, калі знойдзе каго таго-ж напрамку, мужчын ды жанчын, зьвязаўшы, вясьці ў Ерузалім. Калі-ж ён ішоў, сталася, падыходзячы к Дамаску, зьнячэўку абняло яго сьвятло з неба; і, паваліўшыся на зямлю, пачуў голас, які гаварыў яму: Саўл, Саўл, чаму перасьледуеш мяне? Ён жа сказаў: Хто Ты, Госпадзе? А Госпад сказаў: Я Ісус, якога ты перасьледуеш. Цяжка Табе проці ражна ўпірацца. Ён жа, дрыжучы ад жаху, сказаў: Госпадзе, што хочаш, каб я рабіў? I Госпад да яго: Устань ды йдзі да места, і будзе табе сказана, што трэ’ табе рабіць. Людзі-ж, што йшлі разам з ім, стаялі здумеўшыся: бо чулі голас, ды нікога ня бачылі. Саўл устаў з зямлі. Калі-ж расчыніліся вочы ягоныя, ня бачыў нікога; дык, узяўшы за руку, завялі яго ў Дамаск. I тры дні быў сьляпы, і ня еў ды ня піў. Быў жа ў Дамаску адзін вучань на ймя Ананія; і сказаў да яго Госпад у зьяве: Ананія! Ён жа сказаў: Вось я, Госпадзе! I Госпад да яго: Устань ды йдзі на вуліцу, называную Простай, і пашукай у Юдавым доме Тарсяніна на ймя Саўл; бо вось ён моліцца ды бачыў у зьяве мужа, на ймя Ананія, які ўвайшоў і ўзлажыў руку, каб ізноў відзеў. Ананія-ж адказаў: Госпадзе, ад многіх чуў я аб чалавеку гэтым, колькі благога зрабіў ён сьвятым Тваім у Ерузаліме; дый тутака мае ўладу ад архірэяў вязаці ўсіх, хто імя Твае прызывае. I прамовіў да яго Госпад: Ідзі, бо ён Мне выбраная судзіна, каб несьці імя Мае перад паганамі й царамі й сынамі Ізраілявымі: бо Я яму пакажу, колькі мусіць выцярпець за імя Мае. I пайшоў Ананія і ўвайшоў у гэны дом ды, ускладаючы на яго рукі, сказаў: Саўле, браце, паслаў мяне Госпад, Ісус, што паказаўся табе на дарозе, па якой ты йшоў, каб ты йзноў відзеў і Духам Сьвятым напоўніўся. I ўраз-жа нібы луска з вачэй яму апала, і з тае часіны відзеў ізноў дый, устаўшы, ахрысьціўся і, паеўшы, узмацаваўся. I быў Саўл колькі дзён з вучнямі, што ў Дамаску, і неўзабаве абвяшчаў у сынагогах Ісуса, што Ён ёсьць Сын Божы. I ўсе, чуючы, дзіваваліся й казалі: Няўжо-ж гэта той самы, што загубіў у Ерузаліме прызываючых імя гэтае дый сюды прыйшоў дзеля таго, каб іх, зьвязаўшы, вясьці да архірэяў? А Саўл балей дужэў ды граміў Жыдоў, што жылі ў Дамаску, даводзячы, што гэта Хрыстос. Калі-ж прайшло багата дзён, змовіліся Жыды забіці яго. Але Саўлу сталася ведама змова іхняя. А яны пілнавалі варотаў днямі й начамі, каб яго забіць. І вучні, узяўшы яго ўначы, спусьцілі праз мур у карзіне. Саўл жа, зьявіўшыся ў Ерузаліме, стараўся прыстаць да вучняў; але ўсе баяліся яго, ня веручы, што ён вучань. Варнава-ж, узяўшы яго, прывёў да Апосталаў і расказаў ім, як на дарозе ён бачыў Госпада, ды што прамаўляў да яго, ды як ён у Дамаску адважна прапаведываў у імя Ісусавае. I быў разам з імі ды выходзіў і прыходзіў у Ерузалім і адважна прапаведываў у імя Госпада Ісуса. Гутарыў такжа й спрачаўся з Грэкамі; а тыя маніліся забіць яго. Браты-ж, даведаўшыся, завялі яго ў Кесарыю ды паслалі яго ў Тарс. Цэрквы-ж па ўсей Юдэі й Галілеі й Самарыі мелі супакой, будуючыся й ходзячы ў страху Гасподнім, ды праз пацяшэньне Духа Сьвятога памнажаліся. Сталася-ж, Пётр, абходзячы ўсіх, прыйшоў і да сьвятых, што жылі ў Лідзьдзе. Знайшоў-жа там аднаго чалавека, на ймя Энэй, які восем гадоў ляжаў у ложку, бо быў спараліжаваны. I сказаў яму Пётр: Энэй, цябе аздараўляе Ісус Хрыстос; устань ды пасьцялі сабе. I ён ураз-жа ўстаў. I бачылі яго ўсе, што жылі ў Лідзьдзе й Сароніі, і яны навярнуліся да Госпада. У Іоппе-ж была адна вучаніца, на ймя Тавіта, што ў перакладзе чытаецца Сарна. Яна была поўная добрых учынкаў ды міласьцінаў, што рабіла. Сталася-ж у тыя дні, што, занядужаўшы, яна памерла. Яе памылі й палажылі ў сьвятліцы. А як Лідда недалека ад Іоппы, дык вучні, чуўшы, што тамака Пётр, паслалі двух людзей да яго з просьбай, каб неадкладаючы прыйшоў да іх. I, устаўшы, Пётр прыйшоў да іх. I, як ён прыйшоў, завялі яго ў сьвятліцу; і абступілі яго ўсе ўдовы, плачучы й паказуючы вопраткі й адзежу, што паспраўляла Сарна, як была з імі. Пётр жа, выслаўшы ўсіх, укленчыў і маліўся. I, зьвярнуўшыся да цела, сказаў: Тавіта, устань! Яна-ж расчыніла вочы свае і, угледзіўшы Пятра, села. I ён, даўшы ей руку, падняў яе; і, клікнуўшы сьвятых і ўдоў, паставіў яе перад імі жывую. I сталася ведама па ўсей Іоніі, і многія ўверавалі ў Госпада. Сталася-ж, што ён даволі дзён прабыў у нейкага Сымона, гарбара. Быў жа ў Кесарыі муж нейкі, на ймя Карнэль, сотнік із роты, называнай Італійскай, пабожны й багабойны разам з усенькім домам сваім; багата абдорываў ён народ ды ўсьцяж маліўся Богу. Ён бачыў ясна ў зьяве, каля дзявятае гадзіны дня, як увайшоў да яго Ангел Божы і сказаў: Карнэль! Ён жа, глянуўшы на яго ды спалохаўшыся, сказаў: Хто ты, Госпадзе? I сказаў да яго: Малітвы твае й дораньне тваё ўзыйшлі на памяць перад абліччам Бога. Дык пашлі цяпер у Іоппу людзей ды пакліч праз іх Сымона, што называецца Пятром; ён у гасьцёх у нейкага Сымона, гарбара, дом якога ля мора. Ён скажа табе, што трэба табе рабіць. Калі-ж Ангел, што гутарыў з Карнэлем, пайшоў, ён, клікнуўшы двое слуг сваіх і пабожнага жаўнера із тых, што былі пры ім, ды ўсё ім расказаўшы, паслаў іх у Іоппу. Назаўтрае-ж, як яны былі ў дарозе й падыходзілі да места, Пётр узыйшоў на дах памаліцца каля шостае гадзіны. I сталася, пачуў голад ды захацеў есьці; пакуль-жа гатавалі, найшло на яго захапленьне, і бачыць неба расчыненае ды судзіну нейкую, зыходзячы да яго, быццам вялікі абрус, зьвязаны за чатыры канцы і апусканы на зямлю, а ў ім былі ўсялякія чацьвёраногія зямлі, зьвяры й гады і птахі нябесныя. I стаўся голас да яго: Устань, Пётр, і забівай ды еш. Пётр жа сказаў: не, Госпадзе, бо ніколі ня еў я паганага й нячыстага. I ізноў голас другі раз да яго: Што Бог ачысьціў, ты не пагань. Сталася-ж гэта тройчы. I судзіна ізноў узьнялася на неба. Калі-ж Пётр сумляваўся ў сабе, што-б значыла зьява, якую бачыў, — вось людзі, пасланыя ад Карнэля, распытаўшыся аб Сымонавы дом, спыніліся ля варотаў і, крыкнуўшы, спыталіся: Ці тут у гасьцёх Сымон, называны Пятром? А пад той час, як Пётр разважаў пра зьяву, сказаў яму Дух: Вось, трое людзей шукаюць цябе. Дык, устаўшы, ідзі ды пайдзі з імі, нічога не разьбіраючы: бо Я паслаў іх. Зыйшоўшы-ж да гэных людзей, пасланых да яго ад Карнэля, Пётр сказаў: Вось я той, каго шукаеце. Што за прычына, дзеля чаго вы прыйшлі? Яны-ж сказалі: Карнэль, сотнік, муж справядлівы й багабойны, аб якім сьведчыць увесь народ Жыдоўскі, дастаў ад сьвятога Ангела загад паклікаць цябе ў свой дом ды паслухаць слоў тваіх. Дык, запрасіўшы іх, пачаставаў. А назаўтрае Пётр пайшоў з імі, ды некаторыя із братоў, што з Іоппы, пайшлі з ім разам. І назаўтрае прыйшлі ў Кесарыю. Карнэль жа чакаў на іх, спрасіўшы родных сваіх ды блізкіх прыяцеляў. Калі-ж сталася, што Пётр увайшоў, Карнэль, сустрэўшы яго, упаў да ног ягоных і пакланіўся. Але Пётр падняў яго, гаворачы: Устань, і я чалавек. I, размаўляючы з ім, увайшоў ды знаходзе многа сабраных. I прамовіў да іх: Вы ведаеце, што нельга чалавеку Жыду лучыцца ці схадзіцца з чужынцамі; але Бог паказаў мне не лічыць ніводнага чалавека паганым ці нячыстым. Дзеля гэтага я, пакліканы, і прыйшоў не спрачаючыся. I вось пытаюся: на што вы клікалі мяне? I прамовіў Карнэль: Ад чацьвертага дня ажно да гэтае гадзіны я пасьціў ды ў дзявятай гадзіне маліўся ў доме маім; і вось стануў перада мною муж у бліскучай вопратцы ды прамовіў: Карнэль, выслухана малітва твая, і дораньне твае ўзыйшло на памяць перад абліччам Бога; дык пашлі ў Іоппу ды пакліч Сымона, што называецца Пётр: ён у гасьціне ў доме Сымона гарбара, каля мора; той, прыйшоўшы, скажа табе. Дык я ўраз-жа паслаў да цябе, і ты добра зрабіў, што прыйшоў. I вось мы ўсе стаімо перад абліччам Бога, каб выслухаць усё, што загадана табе ад Бога. I Пётр, расчыніўшы вусны, сказаў: Запраўды спасьцерагаю, што не на аблічча ўглядаецца Бог, але ў кожным народзе прыемны Яму той, хто баіцца Бога й чыніць справядліва. Слова паслаў сыном Ізраілявым, абвяшчаючы мір праз Ісуса Хрыста (той ёсьць Госпад усяго); вы ведаеце слова, што сталася па ўсенькай Юдэі, пачынаючы ад Галілеі, пасьля Хрышчэньня, якое абвясьціў Іоан: як Бог Ісуса із Назарэту памазаў Духам і моцай, што хадзіў робячы дабро і аздараўляючы ўсіх апанаваных дэманам, бо з ім быў Бог. I мы — сьведкі ўсяго, што Ён зрабіў у краіне Жыдоўскай дый у Ерузаліме. I забілі Яго, павесіўшы на дрэве. Яго Бог ускрасіў на трэці дзень і даў Яму паказвацца, ды не ўсяму народу, але сьведкам, наперад выбраным ад Бога, нам, што елі й пілі разам з Ім пасьля ўваскрасеньня із мёртвых. I загадаў нам абвяшчаць народу й сьведчыць, што Ён ёсьць празначаны ад Бога судзьдзя жывых і мёртвых. Аб ім усе Прарокі сьведчаць, што кожын, хто веруе ў Яго, дастане адпушчэньне грахоў праз імя Ягонае. I, калі Пётр яшчэ гаварыў, зыйшоў Дух Сьвяты на ўсіх, што слухалі ягонае слова. I веручыя із абрэзаных, якія былі прыйшлі разам з Пятром, здумеліся, што дар Духа Сьвятога зыходзе й на паганаў: бо пачулі іх гаворачы языкамі і ўзьвялічаючы Бога. Тады прамовіў Пётр: Няўжо-ж хто можа забараніць вады дзеля хрышчэньня вось гэтых, што прынялі Духа Сьвятога, як і мы? I загадаў ім ахрысьціцца ў імя Госпада. Тады прасілі яго, каб пабыў у іх колькі дзён. Апосталы-ж і браты, што былі ў Юдэі, пачулі, што й пагане прынялі слова Божае. I калі Пётр прыйшоў у Ерузалім, абрэзаныя карылі яго, кажучы: Да неабрэзаных ты хадзіў ды з імі еў! I, пачаўшы, Пётр расказаў папарадку, гаворачы: Я быў у месьце Іоппе ды маліўся; і ў захапленьні ўбачыў зьяву: нейкую судзіну, якая зыходзіла, быццам вялікі абрус, на чатырох канцох спусканы з неба, і прыйшла ажно да мяне. Я зірнуў у яе і, разгледзіўшы, убачыў чаьвераногіх зямлі, зьвяроў і гадаў і птахаў нябесных. I пачуў я голас, які гаварыў мне: Устань, Пётр, забівай ды еш. Я-ж сказаў: Не, Госпадзе, бо нічога паганага й нячыстага ніколі не ўваходзіла ў вусны мае. I адказаў мне паўторна голас з неба: Што Бог ачысьціў, ты не пагань. I сталася гэта тройчы; і ізноў усё ўзьнялося на неба. I вось у тую-ж часіну трое людзей спыніліся перад домам, дзе я быў, пасланыя да мяне з Кесарыі. I сказаў мне Дух ісьці з імі, нічога не разьбіраючы. Пайшлі-ж са мной і гэтыя шэсьць братоў, і мы прыйшлі ў дом таго чалавека. I абвясьціў ён нам, як бачыў у доме сваім Ангела, які стаяў і гаварыў да яго: Пашлі ў Іоппу людзей ды пакліч Сымона, называнага Пятром; ён скажа табе словы, праз якія спасён будзеш ты і ўвесь дом твой. Калі-ж я пачаў прамаўляць, зыйшоў на іх Дух Сьвяты, як і на нас напачатку. I прыпомніў я тады словы Госпада, як Ён казаў: Іоан хрысьціў вадою, вы-ж будзеце ахрышчаны Духам Сьвятым. Калі-ж Бог даў ім дар, роўны як і нам, што ўверавалі ў Госпада Ісуса Хрыста, хто-ж я такі, каб пярэчыць Богу? Пачуўшы-ж гэтае, супакоіліся ды славілі Бога, мовячы: Дык і паганам даў Бог пакаяньне дзеля жыцьця. А вось тыя, што расьцярушыліся пасьля няшчасьця, якое сталася з Сьцяпанам, разыйшліся ажно да Фінікіі і Кіпру й Антыохіі, гаворачы слова адно толькі Жыдом. Былі-ж некаторыя із іх людзі Кіпрыйскія ды Кірэнэйскія, якія, прыйшоўшы ў Антыохію, прамаўдялі да Грэкаў, абвяшчаючы ім Госпада Ісуса. I рука Гасподня была з імі, і вялікая лічба, увераваўшы, навярнулася да Госпада. I дайшло слова аб іх да вушэй царквы, што ў Ерузаліме; і паслалі Варнаву пайсьці ажно ў Антыохію. Ён, прыйшоўшы й пабачыўшы ласку Божую, узрадаваўся ды клікаў усіх, каб пры пастанове сэрца трывалі ў Госпадзе, бо быў чалавек добры й поўны Духа Сьвятога ды веры. I значная грамада прыхілілася да Госпада. Стуль-жа выйшаў Варнава ў Тарс пашукаць Саўла і, знайшоўшы яго, прывёў у Антыохію. I сталася, што цэлы год зьбіраліся ў гэтай царкве ды навучалі значную грамаду; і вучні ў Антыохіі найперш пачалі называцца Хрысьціянамі. У тыя-ж дні з Ерузаліму прыйшлі ў Антыохію Прарокі. I адзін із іх, на ймя Агаў, устаўшы, праз Духа абвясьціў, што на ўсенькім сьвеце мае быць вялікі голад; і стаўся ён за кесара Кляўдыя. 3 вучняў жа, колькі хто мог, пастанавіў кожын із іх паслаць на дапамогу братом, што жылі ў Юдэі. I ўчынілі гэта, паслаўшы старшым праз рукі Варнавы і Саўла. А ў тым часе падняў цар Ірад рукі, каб мучыць некаторых із царквы, а Якава, брата Іонавага, дык мячом забіў. I, бачучы, што гэта люба Жыдом, наважыўся ўзяць і Пятра (а былі дні праснакоў) ды, злавіўшы, пасадзіў у вязьніцу, загадаўшы чатыром чацьвёркам жаўнераў сьцерагчы яго, манючыся пасьля Пасхі вывясьці яго народу. Гэтак вось Пятра пілнавалі ў вязьніцы; царква-ж усьцяж малілася за яго Богу. Калі-ж Ірад маніўся вывясьці яго, у тую ноч Пётр спаў міжы двух жаўнераў, апутаны двума ланцугамі, ды перад дзьвярыма варта пілнавала вязьніцу. I вось Ангел Гасподні стануў перад ім, і сьвятло зазьяла ў будынку. I, ткнуўшы Пятра ў бок, разбудзіў яго ды кажа: Устань хутчэй! I зваліліся з рук ягоных ланцугі. Ангел-жа сказаў да яго: Падперажыся й падвяжы пасталы твае. Зрабіў і гэта. I кажа яму: Надзень вопратку тваю і йдзі за мной. I, выйшаўшы, пайшоў за ім. Ды ня ведаў, ці праўда тое, што сталася праз Ангела, бо думаў, што бачыць прывід. Абмінуўшы-ж першую варту і другую, яны падыйшлі да зялезных варотаў, што вялі да места ды самі сабой расчыніліся ім. I, выйшаўшы, яны прайшлі адну вуліцу, калі Ангел зьнячэўку адстаў ад яго. І Пётр, прыйшоўшы да сябе, сказаў: Цяпер ведаю запраўды, што Госпад паслаў Ангела свайго і вырваў мяне із рук Ірадавых ды з усяго, чаго ждаў народ Жыдоўскі. Аглядзеўшыся-ж, пайшоў к дому Марыі, маткі Іоана, называнага Маркам, гдзе многія сабраліся й маліліся. Калі-ж Пётр стукаўся ў дзьверы сенцаў, падыйшла паслухаць дзяўчынка, на ймя Рода, і, пазнаўшы голас Пятра, ад радасьці не адчыніла дзьвераў, але, убегшы, абвясьціла, што Пётр стаіць перад уваходам. Тыя-ж сказалі да яе: Ты ашалела. Але яна казала, што гэта так. Яны-ж гаварылі: гэта Ангел ягоны. Пётр жа не пераставаў стукацца. Калі-ж адчынілі, убачылі яго і здумеліся. Паказаўшы-ж рукой, каб маўчалі, расказаў ім; як Госпад вывеў яго із вязьніцы. I сказаў: Павядомце аб гэтым Якава і братоў. I, выйшаўшы, пайшоў у другое месца. Калі-ж настаў дзень, сярод жаўнераў узьнялася трывога вялікая: што сталася з Пятром? Ірад жа, пашукаўшы ды не знайшоўшы яго, судзіў вартаўнікаў і загадаў сказьніць іх. I, перабраўшыся з Юдэі ў Кесарыю, жыў. А Ірад маніўся ваяваць з Тырыйцамі й Сіданійцамі. Яны-ж, змовіўшыся, прыйшлі да яго і, скланіўшы Уласта, пасьцельніка царскага, прасілі міру, бо іхняя краіна кармілася ад царскае. У вызначаны-ж дзень Ірад, апрануўшыся ў царскія шаты ды сеўшы на пасадзе, прамаўляў да іх, а народ крычэў: Голас Божы, а не чалавечы! Зьнячэўку Ангел Гасподні паразіў яго за тое, што не аддаў хвалы Богу, і, заедзены чэрвямі, ён памер. Слова-ж Божае разрасталася й памнажалася. А Варнава й Саўл, споўніўшы даручэньне, пайшлі назад з Ерузаліму, узяўшы з сабой такжа Іоана, называнага Маркам. Былі-ж у Антыохіі, у тамтэйшай царкве, некаторыя прарокі й вучыцялі: Варнава й Сымон, называны Нігер, і Лукій Кірэнэец, ды Манаэн, што ўзгадаваўся разам з Ірадам чацьвёраўладарным, ды Саўл. I, калі яны адпраўлялі службу Божую і пасьцілі, сказаў Дух Сьвяты: выдзяліце мне Варнаву й Саўла на дзела, на якое я іх паклікаў. Дык яны, папасьціўшы й памаліўшыся, ды ўзлажыўшы на іх рукі, звольнілі іх. Тыя-ж, пасланыя Духам Сьвятым, прыйшлі ў Сэлеўкію ды стуль паплылі к Кіпру. I, апынуўшыся ў Саляміне, абвяшчалі слова Божае ў Жыдоўскіх сынагогах; мелі-ж і Іоана слугу. Прайшоўшы-ж востраў ажно да Пафа, знайшлі нейкага чараўніка лжэпрарока, Жыда, на імя Варыісус, які быў у старасты Сяргея Паўлы, мужа разумнага. Той, паклікаўшы Варнаву й Саўла, зажадаў паслухаць слова Божае. Проці іх выступіў Яліма, чараўнік, (гэтак тлумачыцца імя ягонае), жадаючы адвярнуць старасту ад веры. Але Саўл (ён жа й Паўла), напоўніўшыся Духам Сьвятым ды паўзіраўшыся на яго, сказаў: О, сыне дэмана, поўны ўсякае крывадушнасьці і ўсякага злачынства, ворагу ўсякае праўды! Ці-ж не пакінеш ты крывіць простыя шляхі Госпада? Дык вось цяпер рука Гасподня над табою, і будзеш ты сьляпы, і ня ўгледзіш сонца ажно да пары. I ўраз жа найшоў на яго туман ды цемра, і, блукаючыся, шукаў павадыра. Тады стараста,угледзіўшы стаўшаеся, увераваў, зьдзіўлены навукай Гасподняй. Адплыўшы-ж із Пафу, тыя, што былі з Паўлам, прыйшлі ў Пэргію, у Памфіліі. А Іоан, адлучыўшыся ад іх, вярнуўся ў Ерузалім. Яны-ж, прайшоўшы із Пэргіі, апынуліся ў Антыохіі Пісідзкай ды, увайшоўшы ў сынагогу, у дзень суботні, паселі. Пасьля-ж прачытаньня закону й Прарокаў начальнікі сынагогі паслалі да іх сказаць: Мужы браты! Калі ёсьць у вас слова павучэньня для народу, прамоўце! Паўла-ж, устаўшы й даўшы знак рукой, сказаў: Мужы Ізраільскія дый тыя, што баяцца Бога! Паслухайце! Бог народу гэтага Ізраільскага выбраў айцоў вашых дый узвысіў народ у бытнасьць у зямлі Эгіпецкай і ўзьнятай рукой вывеў іх із яе. І ў працягу каля сараку гадоў карміў іх у пустыні. I, зьніштожыўшы сем народаў у зямлі Ханаанскай, надзяліў іх зямлёй гэных. Пасьля-ж гэтага каля чатырох сот і пяцьдзесяцёх гадоў даваў судзьдзяў да Самуіла прарока. А з таго часу прасілі аб цара; і даў ім Бог Саула, сына Кісавага, мужа з роду Бэніямінавага, гадоў на сорак. Скінуўшы-ж яго, паставіў ім за цара Давіда, аб якім і сказаў, сьведчучы: Знайшоў Давіда, сына Есіявага, мужа Мне па сэрцу, які зьдзейсьніць усе жаданьні Мае. (1 Царств:13, 14 Пс. 88:21) Із яго-ж насеньня Бог паводле абяцаньня падняў Ізраілю Спаса Ісуса, перад прыходам Якога абвясьціў Іоан хрышчэньне пакаяннае ўсяму народу Ізраільскаму. Калі-ж Іоан канчаў шлях свой, ён сказаў: За каго лічыце мяне? Не я гэта, а йдзе вось за мною, каму я ня годны вобуй разьвязаць на нагах. Мужы браты, сыны роду Аўраамавага і тыя, што Бога баяцца сярод вас! Вам паслана слова спасеньня гэтага. Бо жыхары Ерузаліму й начальнікі іх, не пазнаўшы Яго ды асудзіўшы, споўнілі галасы прарокаў, чытаныя кожную суботу, і, не знайшоўшы ніякае сьмяротнае віны, прасілі Пілата, каб быў забіты. Калі-ж споўнілі ўсё напісанае аб Ім, дык, зьняўшы з дзерава, палажылі ў магілу. Але Бог ускрасіў яго із мёртвых. I шмат дзён паказываўся тым, што прыйшлі разам з Ім із Галілеі ў Ерузалім; яны — сьведкі Яго перад народам. I мы вам абвяшчаем, што абяцаньне, дадзенае айцом, Бог споўніў нам, іхнім дзецям, падняўшы Ісуса, як і ў другім Псальме напісана: Ты Сын Мой, Я сяньня Цябе спарадзіў. (Пс 2:7) А што ўскрасіў Яго із мёртвых, каб ніколі не абярнуўся ў тленьне, дык сказаў гэтак: Дам вам сьвятасьці Давідавыя напэўна. (Ісая 55:3) Дзеля таго і ў іншым гаворыць: Не дасі Сьвятому Твайму ўгледзіць тленьне. (Пс 15:10) Бо-ж Давід, паслужыўшы роду свайму, з волі Божае супачыў і быў паложаны пры бацькох сваіх ды ўбачыў тленьне, а Той, каго Бог ускрасіў, тленьня ня ўбачыў. Дык няхай вам будзе ведама, мужы браты, што адпушчэньне грахоў праз Яго вам абвяшчаецца; і ў-ва ўсім, у чым ня можаце апраўдацца ў законе Майсеявым, кожын веруючы апраўдаецца ў Ім. Глядзіце-ж, каб ня прыйшло на вас сказанае ў прарокаў: Глядзіце, вы, пагарджаючыя, дзівуйцеся і шчэзьніце! Бо дзела роблю ў дні вашыя, дзела, якому вы не паверылі-б, калі-б кто расказаў вам. (Аввак 1:5) Калі-ж выходзілі із Жыдоўскае сынагогі, прасілі іх пагане, каб і ў другую суботу гаварылі словы гэтыя. А як разыйшлася сынагога, многа Жыдоў і пабожных паверненых пайшлі за Паўлам і Варнавай; тыя-ж, размаўляючы з імі, заклікалі іх аставацца ў ласцы Божай. У наступную-ж суботу блізу ўсё места зыйшлося слухаць слова Божае. Дык Жыды, убачыўшы гэткі натоўп, напоўніліся зайздрасьцяй і пярэчылі таму, што гаварыў Паўла, кажучы насупраць ды зьняважаючы іх. Паўла-ж і Варнава горда сказалі: Да вас належала перш прамовіць слова Божае; але, калі вы адкідаеце яго ды ня лічыце сябе годнымі жыцьця вечнага, дык мы зварачаемся вось да паганаў. Бо так запаведаў нам Госпад: Я паставіў цябе за сьветач для паганаў, каб быў ты дзеля спасеньня ажно па край зямлі. (Ісая 49:6) Пагане-ж, пачуўшы, узрадаваліся і славілі слова Гасподняе, ды ўверавалі ўсе, якія былі празначаны да жыцьця вечнага. I разнасілася слова Гасподняе на ўсей старане. Жыды-ж падбухторылі пабожных ды паважаных жанок і першых у месьце, паднялі перасьледаваньне проці Паўлы й Варнавы ды выгналі іх із межаў сваіх. Яны-ж, абтросшы пыл з ног сваіх на іх, пайшлі ў Іконію. А вучні напоўніліся радасьцяй і Духам Сьвятым. Сталася-ж у Іконіі, увайшлі яны разам у сынагогу Жыдоўскую ды прамаўлялі гэтак, што ўверавала вялікая грамада Жыдоў і Грэкаў. Жыды-ж, што ня веравалі, падбурылі й варожа настроілі проці братоў душы паганаў. Аднак, яны прабылі даволі часу, адважна прамаўляючы аб Госпадзе, Які сьведчыў слову міласьці сваей і даваў рукамі іхнімі рабіць знакі й цуды. I падзялілася грамада мястовая: і адны былі з Жыдамі, другія-ж з Апосталамі. Калі-ж пагане й Жыды з начальнікамі сваімі напалі на іх, каб зьняважыць ды пабіць каменьмі, дык яны, ведаючы, уцяклі ў месты Лікаонскія Лістру й Дэрбу ды ў ваколіцу і былі тамака й прапаведывалі Эвангельле. У Лістры-ж нейкі чалавек, не валадаючы нагамі, сядзеў, бо ад чэрава матчынага быў храмы й ніколі не хадзіў. Ён слухаў, як прамаўляў Паўла. Той, паўзіраўшыся на яго і бачучы, што мае веру дзеля спасеньня, сказаў моцным голасам: Стань на ногі твае проста! I падскочыў ды хадзіў. Народ-жа, бачучы, што зрабіў Паўла, падняў голас свой, мовячы па лікаонску: Богі ў чалавечай пастаці зыйшлі да нас! I называлі Варнаву Зэўсам, а Паўлу Гэрмэсам, бо быў павадыром у слове. А жрэц Зэўса, настаўленага перад местам іхнім, прывёўшы валоў з вянкамі к варотам, хацеў разам з народам забіць іх. Апосталы-ж Варнава й Паўла, пачуўшы, разьдзерлі вопраткі свае ды кінуліся ў народ, крычучы й гаворачы: Мужы! што вы гэта робіце? Мы такія-ж людзі пакутныя, як і вы, абвяшчаем вам Эвангельле, каб адвярнуліся ад усіх гэтых марнотаў да Бога Жывога, Які стварыў неба й зямлю й мора дый усё, што ў іх, а ў мінулых родах дапусьціў, каб усе народы йшлі сваімі шляхамі, ды не пакінуў сьведчыць аб Сабе, робячы дабро, даючы нам з неба дажджы й поры ураджайныя, ды напаўняючы ежай і ўцехай сэрцы нашыя! I, прамаўляючы гэтае, ледзьве спынілі народ, каб не забівалі для іх. 3 Антыохіі-ж і Іконіі прыйшлі Жыды і, падбурыўшы народ ды ўкаменаваўшы Паўлу, вывалаклі яго за места, думаючы, што ён памер. Калі-ж абступілі яго вучні, ён устаў ды ўвайшоў да места і назаўтрае з Варнаваю выйшаў у Дэрбу. Абвясьціўшы-ж Эвангельле гэнаму месту ды прыдбаўшы многа вучняў, вярнуліся назад у Лістру й Іконію й Антыохію, умацоўваючы душы вучняў, заклікаючы трываць у веры, ды што праз шмат мукаў трэ’ нам увайсьці ў царства Божае. Паназначаўшы-ж ім, ускладаючы рукі, старшых па царквох, ды памаліўшыся з постам, даручылі іх Госпаду, у Якога ўверавалі. I, прайшоўшы праз Пісідыю, прыйшлі ў Памфілію. I, расказаўшы слова ў Пэрзе, пайшлі ў Атталію ды стуль адплылі ў Антыохію, адкуль былі аддадзены ласцы Божай на дзела, якое выпаўнілі. Апынуўшыся там і склікаўшы царкву, абвясьцілі, што ўчыніў з імі Бог ды як расчыніў дзьверы веры паганам. I былі тамака немалы час з вучнямі. Некаторыя-ж, што прыйшлі з Юдэі, навучалі братоў: калі ня будзеце абрэзаны па звычаго Майсеяваму, ня можаце спасьціся. Калі-ж узьнялася немалая спорка й змаганьне з імі ў Паўлы й Варнавы, пастанавілі, каб Паўла й Варнава й некаторыя другія спасярод іх пайшлі з гэтай справай да Апосталаў і старшых у Ерузалім. Вось жа яны, пасланыя царквой, праходзілі праз Фінікію ды Самарыю, апавядаючы аб навароце паганаў; і радасьць вялікую рабілі ўсім братом. Прыйшоўшы-ж у Ерузалім, яны былі прыняты царквой і апосталамі ды старшымі і расказалі, што з імі ўчыніў Бог. I паўсталі некаторыя із гэрэзіі Фарысэйскае, што ўверавалі, кажучы, што трэба іх абрэзаць ды наказаць, каб трымаліся закону Майсеявага. I сабраліся Апосталы й старшыя разглядзець гэту справу. Як-жа ўзьнялося вялікае змаганьне, Пётр, устаўшы, сказаў: Мужы браты! вы ведаеце, што ад даўных дзён Бог выбраў сярод нас, каб праз мае вусны чулі пагане слова Эвангельля ды ўверавалі; і знаўца сэрцаў, Бог, быў сьведкай ім, даўшы ім Духа Сьвятога, як і нам, і не адрожніў нічога міжы намі й імі, вераю ачысьціўшы сэрцы іхнія. Дык чаго-ж цяпер спакушаеце Бога, каб узлажыў на шыі вучняў ярмо, насіць якое ня здолелі ні айцы нашыя, ні мы? Але мы верым, што спасемся міласьцяй Госпада Ісуса Хрыста, гэтак сама, як і яны. I змоўкла ўся грамада, і слухалі Варнаву й Паўлу, апавядаўшых, якія знакі й цуды зрабіў праз іх Бог сярод паганаў. Калі-ж тыя змоўклі, адказаў Якаў, мовячы: Браты мужы! Паслухайце мяне! Сымон вытлумачыў, як Бог перш глянуў на паганаў, каб узяць із іх народ іменьню Свайму, і з гэтым згаджаюцца словы Прарокаў, як напісана: Пасьля гэтага вярнуся і збудую палатку Давідаву, што звалілася, і руіны яе адбудую й папраўлю яе: каб Госпада шукала рэшта людзей ды ўсе народы, на якіх прызвана імя Мае, — кажа Госпад, які робіць усё гэта. Ад вякоў ведамы Богу ўсе дзелы Ягоныя. Дык я лічу, што ня трэба абцяжаць навярнуўшыхся ад паганаў к Богу, але напісаць ім, каб узьдзержываліся ад гідотаў ідальскіх і блуду, ад душанага і крыві; бо Майсей ад даўных родаў мае па местах абвяшчаючых яго ў сынагогах, чытаны кожную суботу. Тады надумалі Апосталы і старшыя разам з усей царквой паслаць у Антыохію з Паўлам і Варнавай выбраных спасярод сябе людзей: Юду, называнага Варсавай, ды Сілу, мужоў перадавых сярод братоў, напісаўшы праз рукі іх гэтак: Апосталы і старшыя і браты — братом із паганаў у Антыохіі і Сірыі і Кілікіі: радуйцеся! Пачуўшы, што некаторыя, прыходзячы ад нас, устрывожылі вас словамі ды захісталі душамі вашымі, кажучы абрэзывацца і трымацца закону, чаго мы ім не даручалі, надумалі мы, сабраўшыся аднадушна, паслаць да вас выбраных людзей разам з любымі нам Варнавай і Паўлам, людзьмі, аддаўшымі душы свае за імя Госпада нашага Ісуса Хрыста. Вось-жа паслалі мы Юду й Сілу, якія абвесьцяць вам тое-ж і словамі. Бо надумалася Духу Сьвятому і нам ніякага больш цяжару на вас не ўскладаць, апрача гэтага неабходнага: узьдзержывацца ад жэртваў ідалам, ад крыві й душанага, ды ад блуду; высьцерагаючыся гэтага, зробіце добра. Бывайце здаровыя. Пасланыя-ж прыйшлі ў Антыохію і, сабраўшы грамаду, аддалі пісьмо. I, прачытаўшы, яны зрадзелі ад гэтага павучэньня. Юда-ж і Сіла, якія й самі былі прарокамі, многімі словамі навучалі братоў ды ўмацоўвалі іх. Прабыўшы там час, яны былі з мірам адасланы братамі да Апосталаў. Але Сіле надумалася астацца тамака. Паўла-ж і Варнава пажылі ў Антыохіі, навучаючы і абвяшчаючы разам з многімі другімі слова Гасподняе. А цераз некалькі дзён сказаў Паўла Варнаве: Вернемся й даведаемся братоў нашых па ўсіх мястох, дзе мы абвяшчалі слова Гасподняе: як яны маюцца? Варнава-ж радзіў узяць з сабой Іоана, называнага Маркам. Але Паўла думаў ня браць яго з сабою, бо ён адстаў ад іх ад Памфіліі ды не пайшоў з імі на дзела. Дык узьнялася сварка, ажно яны разлучыліся адзін з адным, і Варнава, узяўшы Марка адплыў на Кіпр. Паўла-ж пайшоў, выбраўшы сабе Сілу, даручоны братамі міласьці Божай. I праходзіў праз Сірыю й Кілікію, умацоўваючы цэрквы. I прыйшоў ён у Дэрбу й Лістру. I вось быў тамака адзін вучань, на ймя Цімахвей, сын аднае жанчыны Жыдоўскае, веручае, і бацькі Грэка. Аб ім сьведчылі браты ў Лістры й Іконіі. Паўла зажадаў, каб ён з ім пайшоў; і, узяўшы яго, абрэзаў дзеля Жыдоў, што былі ў тых ваколіцах: бо ўсе ведалі бацьку ягонага, што быў Грэк. Калі-ж праходзілі праз месты, аддавалі ім перахоўваць уставы, пастаноўленыя Апосталамі й старшымі, што ў Ерузаліме. I цэрквы крапчэлі ў веры ды ўзрасталі што-дня лікам. Прайшоўшы-ж праз Фрыгію й зямлю Галятыйскую, ня даў ім Дух Сьвяты абвяшчаць слова ў Азіі. Прыйшоўшы ў Мізію, маніліся йсьці ў Віфінію; і не дазволіў ім Дух. Дык, прайшоўшы праз Мізію, зыйшлі ў Троаду. I паказалася Паўлу ўначы зьява: нейкі муж, Македонец, стоючы, прасіў яго й мовіў: Прыходзь у Македонію й памажы нам. Як жа пабачыў ён зьяву, ураз-жа памкнуліся мы йсьці ў Македонію, разумеючы, што паклікаў нас Госпад абвяшчаць ім Эвангельле. Дык, вырушыўшы з Троады, мы борзда пайшлі ў Самафракію, а назаўтрае ў Нэапаль, адтуль-жа ў Філіппы, што ёсьць першае места тае часьці Македоніі — калёнія. I былі мы ў гэтым месьце некалькі дзён. А ў дзень суботні выйшлі мы за места к рацэ, дзе звычайна адбывалася маленьне, і, пасеўшы, прамаўлялі да сабраных жанчын. I слухала адна жанчына, на ймя Лідзія, таргоўка парфірай, з места Фіатыра, якая шанавала Бога; і Госпад расчыніў сэрца яе, каб зважала на прамову Паўлы. Калі-ж ахрысьцілася яна й дом яе, прасіла нас, мовячы: калі вы прызналі мяне вернай Госпаду, дык увайдзеце ў дом мой ды жывеце. I прымусіла нас. Сталася-ж, як мы йшлі на малітву, сустрэла нас адна дзяўчына, якая мела вешчага духа ды варажбой вялікі даход давала гаспадаром сваім. Яна, ідучы за Паўлам і намі, закрычэла, мовячы: Людзі гэтыя — рабы Госпада Найвышэйшага; яны абвяшчаюць нам шлях да збаўленьня! I рабіла яна гэта шмат дзён. Паўла-ж, узлаваўшыся, павярнуўся й сказаў духу: Прыказую табе імем Ісуса Хрыста: выйдзі з яе! I выйшаў той-жа час. Гаспадары-ж яе, бачучы, што прапала надзея заробку іхняга, схапіўшы Паўлу й Сілу, павалаклі на плошчу да начальнікаў. Прывёўшы-ж іх да ваяводаў, сказалі: Гэтыя людзі трывожаць места нашае, а яны — Жыды і вучаць звычаяў, якіх нам, Рымлянам, ня сьлед ні прыймаць, ні выпаўняць. I паўстаў народ проці іх, і ваяводы, сарваўшы вопраткі з іх, загадалі біць іх кіямі. Даўшы-ж ім шмат удараў, кінулі іх у вязьніцу, загадаўшы сторажу вастрожнаму крэпка пілнаваць іх. Ён, дастаўшы гэткі прыказ, кінуў іх у ўнутраную вязьніцу ды ногі ім паўшчамляў у калоду. Каля паўночы Паўла й Сіла маліліся й пяялі гімны Богу, і вязьні чулі іх. Зьнячэўку сталася вялікае трасеньне, ажно захісталіся падваліны вязьніцы; і ўраз расчыніліся ўсе дзьверы, і ўсім апалі путы. I стораж вязьніцы, прачхнуўшыся ды бачучы расчыненыя дзьверы вязьніцы, дастаўшы меч, хацеў забіць сябе, бо думаў, што вязьні паўцякалі. I моцным голасам загаласіў Паўла, мовячы: Не рабі сабе нічога благога: бо ўсе мы тут! Папрасіўшы сьвятла, ён убег і, дрыжучы, прыпаў да Паўлы й Сілы ды, выводзячы іх вонкі, сказаў: Гаспадары! Што трэ’ рабіці мне, каб спасьціся? Яны-ж адказалі: Веруй у Госпада Ісуса Хрыста, і будзеш збаўлены ты і ўвесь дом твой. I казалі слова Гасподняе яму і ўсім хатнім ягоным. I ў тую-ж гадзіну ўначы, узяўшы іх, паабмываў ім раны й ахрысьціўся сам і ўсе ягоныя безадкладна. Завёўшы-ж іх у свой дом, паставіў ім пачастунак і цешыўся разам з усенькім домам, што ўвераваў у Бога. Як-жа настаў дзень, паслалі ваяводы слуг мескіх, кажучы: Звольніце гэных людзей. I стораж вязьніцы абвясьціў словы тыя Паўлу: Прыслалі ваяводы, каб звольніць вас. Дык вось, выходзьце і йдзеце з мірам. Паўла-ж сказаў да іх: Нас, грамадзян Рымскіх, бяз суду білі перад народам і кінулі ў вязьніцу, а цяпер цішком звальняюць нас? О, не: няхай самі прыйдуць ды вывядуць нас. Слугі мескія пераказалі словы гэтыя ваяводам, і тыя спалохаліся, пачуўшы, што яны Рымскія. I, прыйшоўшы, перапрашалі іх і, вывеўшы, прасілі пакінуць места. Выйшаўшы-ж з вязьніцы, прыйшлі ў Лідзію. I, бачучы братоў, навучалі іх ды пайшлі стуль. Прайшоўшы-ж праз Амфіпаль і Апалёнію, прыйшлі ў Фессалоніку, дзе была Жыдоўская сынагога. I Паўла, паводле звычаю свайго, прыйшоў да іх і тры суботы гутарыў з імі із Пісаньня, даводзячы й паказуючы, што Хрысту належала цярпець і ўваскрэснуць із мёртвых, ды што Ён, Ісус, ёсьць Хрыстос, аб якім я вам кажу. I некаторыя з іх уверавалі і далучыліся да Паўлы й Сілы: вялікая грамада веручых Грэкаў, дый жанок важнейшых ня мала. Няверуючыя-ж Жыды, праз завісьць, назьбіраўшы нейкіх нягодных бадзяк ды ўчыніўшы таўпу, збунтавалі места. I, падыйшоўшы да дому Язонавага, шукалі іх, каб весьці да народу. Не знайшоўшы-ж іх, пацягнулі Язона й некаторых братоў да начальнікаў места, крычучы, што гэтыя сусьветныя бунтары прыйшлі і сюды, а Язон іх прыняў. Усе-ж яны чыняць супраць уставаў кесаравых, кажучы, што ёсьць другі цар: Ісус. I, чуючы гэта, устрывожыўся народ і начальнікі места, але, узяўшы забясьпечаньне ад Язона й другіх, звольнілі іх. Браты-ж зараз уначы выправілі Паўлу й Сілу ў Вэрыю. Тыя-ж, прыйшоўшы, пайшлі ў школу Жыдоў. Гэтыя-ж былі больш дабрадушныя, чым у Фессалоніцы: яны прынялі слова з усей ахвотай ды кожын дзень разьбіралі Пісаньне, ці гэтак яно ёсьць. Дый многа із іх уверавалі, ды нямала й жанок Грэцкіх паважаных і мужоў. Калі-ж Жыды ў Фессалоніцы даведаліся, што й у Вэрыі абвяшчаецца праз Паўлу слова Божае, дык прыйшлі й сюды, падбураючы народ. Тады браты хутка выправілі Паўлу, быццам к мору йшоў, а Сіла й Цімахвей тамака асталіся. Тыя-ж, што праводзілі Паўлу, давялі яго да Афін і, узяўшы загад для Сілы й Цімахвея, каб чым хутчэй ішлі да яго, пайшлі. Калі-ж Паўла чакаў на іх у Афінах, узбурыўся ў ім дух ягоны, гледзячы на места, апанаванае ідаламі. Дык гутарыў у сынагозе з Жыдамі й пабожнымі, а такжа на торжышчы што-дня, з кім здарылася. Некаторыя-ж з філёзофаў эпікурэйцаў ды стоікаў спрачаліся з ім: адны гаварылі: Што хоча сказаць баўбатун гэты? а другія: Здаецца, прапаведуе чужых багоў, — бо абвяшчаў ім Ісуса і ўваскрасеньне Ягонае. I, узяўшы яго, прывялі да Арэапагу, кажучы: Ці можам ведаць, што гэта за новую навуку ты прапаведуеш? Бо нешта чужое ўкладаеш нам у вушы; дык хочам ведаці, што гэта мае быць? Усе-ж Афіняне й заходжыя чужынцы ні аб чым іншым ня рупіліся, як гаварыць ці слухаць навіны. Паўла-ж, стануўшы пасярод Арэапагу, прамовіў: Мужы Афінскія, з усяго я бачу, што вы нібы асабліва набожныя. Бо, праходзячы й аглядаючы сьвятыні вашыя, знайшоў я й жэртвенік, на якім напісана: Няведамаму Богу. Дык Таго, Каму вы, ня ведаючы, пакланяецеся, я вам абвяшчаю. Бог, які стварыў сусьвет і ўсё ў ім, Ён, Гаспадар неба й зямлі, не ў рукатворных храмах жыве і не ад рук чалавечых служэньне прыймае, быццам нечага патрабуючы, а Сам дае ўсім жыцьцё й дыханьне й усё. I зрабіў з аднае крыві ўвесь род чалавечы, каб жыў на ўсенькім абліччы зямлі, вызначыўшы наперад часы й межы жыльля іхняга, каб шукалі Госпада, ці не нашчупаюць Яго ды ня знойдуць, хаця Ён і недалёка ад кожнага з нас: бо ў Ім жывем і рухаемся і існуем, як і некаторыя із вашых паэтаў сказалі: Мы бо й род Ягоны. Дык мы, як род Божы, не павінны думаць, быццам Божства падобна да золата ці серабра або камня, выразанага здольнасьцяй і выдумкай чалавечай. Дык вось, Бог, глянуўшы на часы няведаньня, прыказуе цяпер скрозь усім людзям пакаяцца: бо вызначыў дзень, у які маніцца справядліва судзіць сьвет праз Мужа, Якога вызначыў, даўшы ўсім пэўнасьць праз ускрасеньне Яго із мёртвых. Пачуўшы-ж аб уваскрасеньні із мёртвых, адны насьмяхаліся, другія-ж казалі: Паслухаем цябе аб гэтым другім разам! I гэтак Паўла выйшаў спасярод іх. Некаторыя-ж мужы, прыстаўшы да яго, уверавалі; між імі й Дыаніс Арэапагіт, і жанчына на ймя Дамара, і іншыя з імі. Пасьля-ж гэтага, пакінуўшы Афіны, прыйшоў Паўла ў Карынт. I, знайшоўшы нейкага Жыда, на ймя Акілу, родам із Понту, які толькі што прыйшоў із Італіі, ды жонку ягоную Прыскіллу (— бо Клаўдзі загадаў усім Жыдом выбрацца з Рыму), прыйшоў да іх. А дзеля таго, што быў аднаго рамясла, аставаўся ў іх ды працаваў; майстравалі-ж палаткі. I кожную суботу гутарыў у сынагозе й пераконываў Жыдоў ды Грэкаў. Калі-ж прыйшлі з Македоніі Сіла й Цімахвей, Дух панукаў Паўлу сьведчыць Жыдом, пра Ісуса Хрыста. А як яны працівіліся й зьневажалі яго, дык, абтросшы вопратку, сказаў да іх: Кроў вашая на галаву вам! Я-ж чысты. Ад сяньня йду к паганам. I, выйшаўшы стуль, пайшоў у дом нейкага багабойнага чалавека, на ймя Юста, дом якога быў побач сынагогі. А Крысп, начальнік сынагогі, увераваў у Госпада разам з усім домам сваім, дый многа Карыньцян, слухаючы, уверавалі й ахрысьціліся. Госпад жа сказаў Паўлу ў зьяве ўначы: Не палохайся, але прамаўляй ды не змаўкай: бо Я з табою, і ніхто не адважыцца ўчыніць табе зло; бо багата ў Мяне народу ў месьце гэтым. І прабыў год і шэсьць месяцаў, навучаючы ў іх слова Божага. У часе-ж старастоўства ў Ахеі Гальліона Жыды аднадушна напалі на Паўлу й павялі яго ў суд, кажучы, што ён вуча людзей шанаваць Бога не па закону. Калі-ж Паўла хацеў расчыніць рот, сказаў Гальліон да Жыдоў: Жыды, я-б слушна выслухаў вас, калі-б была нейкая крыўда, ці думка ліхая; калі-ж спрэчка йдзе аб слова ды ймёны ды закон ваш, дык разглядайце самі, бо я судзьдзёй у гэтым быць не хачу. I пагнаў іх із суду. Усе-ж Грэкі, схапіўшы Састэна, начальніка сынагогі, білі яго перад судом, Гальліона-ж гэта зусім ня рупіла. Паўла-ж, прабыўшы йшчэ даволі дзён, разьвітаўся з братамі і адплыў у Сірыю (а з ім Прыскілла й Акіла), абстрыгшы ў Кенхрэях галаву: бо быў абяцаўшы. I прыбыў у Эфэс і пакінуў іх тамака, а сам увайшоў у сынагогу ды гутарыў з Жыдамі. Калі-ж прасілі яго астацца ў іх надаўжэй, ён не згадзіўся, але разьвітаўся з імі, сказаўшы: Мне канешна трэба справіць надыходзячае сьвята ў Ерузаліме; калі-ж Бог захоча, вярнуся йзноў да вас. I вырушыў з Эфэсу. I, прыбыўшы ў Кесарыю ды зайшоўшы (ў Ерузалім) і прывітаўшы царкву, пайшоў у Антыохію. Пабыўшы-ж нейкі час, выйшаў стуль ды праходзіў пачарзе зямлю Галятыйскую і Фрыгію, умацоўваючы ўсіх вучняў. Прыйшоў-жа ў Эфэс нейкі Жыд, на ймя Апальлёс, родам Александрыец, муж красамоўны й моцны ў Пісаньнях; ён быў пастаўлены на шлях Гасподні і, палаючы духам, прамаўляў ды навучаў пра Госпада правільна, ведаючы толькі хрышчэньне Іоанавае. Ён пачаў адважна прамаўляць у сынагозе. Пачуўшы-ж яго, Акіла й Прыскілла ўзялі яго й вылажылі яму тачней шлях Божы. А як ён маніўся пайсьці ў Ахею, браты, наважыўшыся, напісалі вучням, каб прынялі яго. I ён, апынуўшыся там, шмат дапамог тым, што былі ўвераваўшы праз ласку: бо ўсенародна крэпка пераконываў Жыдоў, даводзячы Пісаньнямі, што Ісус ёсьць Хрыстос. I сталася, як Апальлёс быў у Карыньце, што Паўла, прайшоўшы вышэйшыя краіны, зайшоў у Эфэс. Знайшоўшы-ж некаторых вучняў, сказаў да іх: Ці, увераваўшы, прынялі вы Духа Сьвятога? Яны-ж сказалі яму: Але-ж мы й ня чулі, што існуе Сьвяты Дух. I сказаў да іх: Дык у штож вы хрысьціліся? Яны-ж сказалі: У хрышчэньне Іоанавае. Паўла-ж сказаў: Іоан хрысьціў хрышчэньнем пакаяньня, кажучы народу, каб уверавалі ў Таго, што йдзе за ім, знача ў Ісуса Хрыста. Пачуўшы-ж, яны ахрысьціліся ў імя Госпада Ісуса. I, як узлажыў Паўла рукі на іх, зыйшоў на іх Дух Сьвяты, і пачалі гаварыць языкамі ды прарочыць. Было-ж усіх каля дванаццацёх мужоў. Увайшоўшы-ж у сынагогу, адважна прамаўляў, вядучы ў працягу трох месяцаў гутаркі й даводзячы аб царстве Божым. А як некаторыя закамянелі й ня верылі, зьневажаючы шлях (Гасподні) перад народам, дык, пакінуўшы іх, аддзяліў вучняў і кожын дзень гутарыў у школе нейкага Тырана. Дзеялася-ж гэта два гады, і гэтак чулі слова Госпада Ісуса ўсе жыхары Азіі, Жыды і Грэкі. І Бог немалыя цуды рабіў рукамі Паўлы, так, што хусткі й паясы ад цела ягонага на хворых ускладалі, і пакідалі іх хваробы, і духі нячыстыя выходзілі із іх. Дый некаторыя з вандроўных шаптуноў Жыдоўскіх пачалі над апанаванымі злым духам называць імя Госпада Ісуса, мовячы: Заклінаем вас Ісусам, Якога абвяшчае Паўла. Былі-ж нейкія сямёра сыноў Скевы, архірэя Жыдоўскага, якія рабілі гэта. I злы дух, адказваючы, сказаў: Ведаю Ісуса, дый Паўлу ведаю; а вы хто будзеце? I чалавек, што ў ім быў злы дух, накінуўшыся на іх і перамогшы іх, меў гэткую сілу над імі, што яны голыя й параненыя ўцяклі з гэнага дому. Гэта сталася ведама Жыдом і Грэкам, што жылі ў Эфэсе, і страх напаў на іх на ўсіх, і ўзьвялічвалася імя Госпада Ісуса. Багата-ж із тых, што ўверавалі, прыходзілі вызнаваючы й апавядаючы ўчынкі свае; і даволі з тых, што чынілі чары, папрыносіўшы кнігі свае папалілі іх перад усімі; і, палічыўшы цану іх, знайшлі пяцьдзесят тысячаў серабра. 3 гэткай сілай расло й крапчэла слова Гасподняе. Калі-ж гэта споўнілася, Паўла пастанавіў у духу йсьці ў Ерузалім, прайшоўшы праз Македонію і Ахею, ды сказаў: Пабываўшы там, трэ’ мне й Рым пабачыць. Паслаўшы-ж у Македонію двух прыслужнікаў сваіх, Цімахвея й Эраста, сам астаўся часова ў Азіі. Пад гэны-ж час узьнялася трывога немалая аб шлях (Гасподні): бо нехта, на ймя Зьмітра, што рабіў сярэбраныя храмы Артэміды й даваў рамесьнікам немалы заработак, сабраўшы іх ды іншых працаўнікоў гэтага дзела, сказаў: Мужы, вы ведаеце, што з гэтае работы — наш дабрабыт; бачыце-ж і чуеце, што ня толькі ў Эфэсе, але й блізу па ўсей Азіі гэны Паўла, пераканаўшы, багата народу адвярнуў, кажучы, што няма багоў рукатворных. А гэта ня толькі пагражае ўпадкам нашаму рамяслу, але й тым, што храм вялікае багіні Артэміды за нішто лічыцца будзе, ды зьніштожыцца веліч тае, якую паважае ўся Азія і ўвесь сьвет. Пачуўшы-ж і напоўніўшыся страхам, яны закрычэлі, мовячы: Вяліка Артэміда Эфэская! I ўсё места напоўнілася ўзварушэньнем; і, захапіўшы з сабой Гайя й Арыстарха, Македонцаў, што вандравалі з Паўлам, кінуліся аднадушна ў тэатр. Калі-ж Паўла хацеў выйсьці да народу, вучні не пазволілі яму. Дый некаторыя із начальнікаў Азійскіх, што былі прыяцелямі яго, паслалі да яго прасіць, каб ня йшоў у тэатр. Адны-ж крычэлі адно, другія другое: бо сход быў бязладны, і большасьць ня ведала, дзеля чаго сабраліся. 3 таўпы-ж выпхнулі наперад Аляксандра, якога выпіхалі Жыды. Аляксандр жа, зрабіўшы знак рукою, хацеў апраўдацца перад народам. Калі-ж даведаліся, што ён Жыд, дык узьняўся крык у адзін голас, і крычэлі каля дзьвюх гадзін: Вяліка Артэміда Эфэская! Усьцішыўшы-ж народ, пісар кажа: Мужы Эфэскія! Хтож ня ведае, што места Эфэс ёсьць вартаўнік храму вялікае багіні Артэміды й Дыапэта? А як проці гэтага нічога сказаць нельга, дык трэ’ вам супакоіцца й нічога неразважна не рабіць. Вы-ж прывялі гэтых людзей, якія ані храму не абакралі, ані багіні вашае не зьневажалі. Калі-ж Зьмітра й рамесьнікі, што з ім, маюць скаргу на каго, дык судзяць судзьдзі, і старасты ёсьць: няхай адны адных пазываюць. Калі-ж даходзіце нечага іншага, дык будзе разьвязана на законным сходзе. Мы-ж баімося, каб не абвінавацілі нас за сягоньняшнюю разруху, бо-ж няма ніякае прычыны, каб апраўдаць гэту зборку. I, сказаўшы гэта, распусьціў сабраньне. Калі-ж сьціхла ўзварушэньне, Паўла, паклікаўшы вучняў ды разьвітаўшыся, пайшоў, кіруючыся ў Македонію. Прайшоўшы-ж гэныя землі ды многімі словамі навучыўшы іх, прыйшоў у Грэцыю. Прабыўшы-ж тры месяцы, калі Жыды зрабілі на яго засаду, і ён маніўся вырушыць у Сірыю, прыйшла яму думка вярнуцца праз Македонію. Ішлі-ж з ім да Азіі Сосіпатр Вэрыец ды із Фессалонян Арыстарх і Сэкунд і Гай Дэрбянін і Цімахвей, ды із Азійцаў Тыхік і Трахім. Яны, апярэдзіўшы, чакалі на нас у Троадзе. Мы-ж адплылі былі пасьля дзён праснакоў із Філіпаў ды дзён цераз пяць прыйшлі к ім у Троаду, дзе прабылі сем дзён. У першы-ж дзень тыдня, калі вучні сабраліся на ламаньне хлеба, Паўла, манючыся назаўтрае выйсьці, вёў з імі гутарку й зацягнуў яе ажно да паўночы. Было-ж даволі сьветачаў у сьвятліцы, дзе мы сабраліся. Дзяцюк-жа нейкі, на ймя Яўціх, сядзючы на акне, крэпка заснуў; як Паўла прамаўляў доўга, пахіснуўшыся ў сьне, зваліўся ён з трэцяга паверху ўніз і быў падняты няжывы. Паўла-ж, зыйшоўшы ўніз, прыпаў да яго і, абняўшы, сказаў: Не палохайцеся, бо душа ягоная ў ім. I, падняўшыся наверх ды разламаўшы хлеб і паеўшы, гутарыў даволі ажне да сьвітаньня дый пайшоў. А дзяцюка прывялі жывога і ўцешыліся нямала. Мы-ж пайшлі наперад да карабля і паплылі ў Асс, манючыся забраць стуль Паўлу: бо гэтак ён нам загадаў, манючыся сам ісьці пехатой. Калі-ж ён зыйшоўся з намі ў Асьсе, дык, забраўшы яго, прыбылі мы ў Мітылену. I, адплыўшы стуль, мы на другі дзень затрымаліся проці Хіоса, а назаўтрае прысталі к Самосу і, пабыўшы ў Трагільлі, наступнага дня прыбылі ў Мілет; бо Паўла надумаў плыці міма Эфэсу, каб ня траціць часу ў Азіі, бо сьпяшаўся быць, калі магчыма, ў дзень Пяцідзясятніцы ў Ерузаліме. 3 Мілету-ж паслаўшы ў Эфэс, ён паклікаў да сябе старшых царквы і, як яны апынуліся перад ім, сказаў ім: Вы ведаеце, як я, ад першага дня прыходу майго ў Азію, увесь час быў з вамі, служачы Богу з усей пакорнасьцяй і многімі сьлязьмі й спакушэньнямі, што прыходзілі на мяне ад подступаў Жыдоўскіх, ды як нічога не прапускаў я із таго, што было-б карысна, каб вам пераказаць і навучаць вас усенародна й па дамох, сьведчучы й Жыдом і Грэкам аб пакаяньні перад Богам ды аб веры ў Госпада нашага Ісуса Хрыста. I вось цяпер, зьвязаны Духам, іду я ў Ерузалім, ня ведаючы, што тамака сустрэне мяне, адно толькі Дух Сьвяты сьведчыць па местах, кажучы, што ждуць мяне путы й мукі. Ды я нічога ня дбаю й не даражу маім жыцьцём, абы толькі ў радасьці закончыць шлях мой і служэньне, што ўзяў ад Госпада Ісуса, сьведчучы аб Эвангельлі міласьці Божае. I цяпер вось ведаю, што ня ўгледзіце больш аблічча майго вы ўсе, сярод каго я хадзіў, абвяшчаючы царства Божае. Дык сьведчу вам у сягоньняшні дзень, што я чысты ад крыві ўсіх: бо ня ўхіляўся абвяшчаць вам усю волю Божую. Пілнуйце-ж самі сябе й усё стада, у якім Дух Сьвяты паставіў вас за япіскапаў, каб пасьвіць царкву Бога, якую Ён прыдбаў уласнаю крывёй Сваёй. Я-ж ведаю гэта, што пасьля адыходу майго прыйдуць да вас ваўкі лютыя, якія не пашкадуюць стада, дый спасярод вас самых паўстануць людзі, што гаварыцімуць наадварот, каб пацягнуць вучняў за сабою. Дык не драмліце, памятаючы, што я тры гады ўдзень і ўначы не пераставаў са сьлязьмі навучаці кожнага із вас. I цяпер я аддаю вас, браты, Богу й слову міласьці Ягонае, што можа збудаваць і даць вам спадчыну міжы ўсімі пасьвячонымі. Ні серабра, ні золата, ні вопратак я ні ад кога не жадаў: вы-ж самі ведаеце, што патрэбы мае і тых, што былі са мною, здавалялі вось гэтыя рукі. У-ва ўсім паказваў я вам, што, гэтак працуючы, трэба падтрымліваць слабых ды памятаць словы Госпада Ісуса, як Ён казаў: Шчасьлівей даваць, чым браць. I, сказаўшы гэтае ды сукланіўшы калені свае, маліўся з імі з усімі. Тады ўзьняўся вялікі плач усіх, і, кідаючыся на шыю яму, цалавалі яго, сумуючы найбольш дзеля слова, якое сказаў, што ўжо больш ня ўгледзяць аблічча ягонага. I праводзілі яго да карабля. Калі-ж давялося нам, расстаўшыся з імі, адплыці, дык, ідучы нацянькі, прыплылі мы к Косу, назаўтрае-ж к Родосу і адтуль к Патары і, знайшоўшы карабель, які йшоў у Фінікію, узыйшлі на яго і паплылі. Калі-ж паказаўся Кіпр, мы пакінулі яго зьлева й паплылі ў Сірыю ды прысталі ў Тыры, бо там караблю трэ’ было скінуць груз. І, знайшоўшы вучняў, прабылі тамака сем дзён; тыя-ж праз Духа гаварылі Паўлу, каб ня йшоў у Ерузалім. Як-жа давялося нам пражыць гэныя дні, мы, выйшаўшы, пайшлі ў дарогу, і ўсе праводзілі нас з жонамі й дзяцьмі ажно за места. На беразе-ж, укленчыўшы, памаліліся. I, разьвітаўшыся адны з аднымі, мы ўзыйшлі на карабель, а яны вярнуліся дамоў. Мы, скончыўшы плаваньне ад Тыру, прысталі к Птолемаідзе і, прывітаўшы братоў, асталіся ў іх на адзін дзень. Назаўтрае-ж Паўла й мы, што былі з ім, выйшаўшы прыйшлі ў Кесарыю; і, увайшоўшы ў дом Піліпа Эвангеліста, аднаго із сямёх, аставаліся ў яго. У яго-ж былі чатыры дочкі — дзяўчаты, якія прарочылі. Як-жа былі мы многа дзён, прыйшоў з Юдэі прарок нейкі, на ймя Агаў, і, увайшоўшы да нас ды ўзяўшы пояс Паўлы, зьвязаў сабе рукі й ногі і сказаў: Гэтак кажа Дух Сьвяты: чалавека, чый гэты пояс, так зьвяжуць Жыды ў Ерузаліме і аддадуць у рукі паганаў. Калі-ж мы пачулі гэтае, дык і мы і тамтэйшыя прасілі, каб ён ня йшоў у Ерузалім. Паўла-ж адказаў: Што вы робіце, плачучы й разрываючы мне сэрца? Я-ж ня толькі гатоў вязьнем стацца, але й памерці ў Ерузаліме за ймя Госпада Ісуса. Ня здолеўшы намовіць яго, мы супакоіліся ды сказалі: Хай станецца воля Гасподня! Па гэных днёх, прыгатаваўшыся, вырушылі мы ў Ерузалім. Ішлі-ж з намі й некаторыя вучні із Кесарыі, вядучы да нейкага Мназона, Кіпрыйца, старога вучня, каб у яго нам пагасьціць. Як-жа прыйшлі мы ў Ерузалім, браты прыязна прынялі нас. Наступнага-ж дня прыйшоў Паўла разам з намі да Якава; прыйшлі й усе старшыя. I, прывітаўшы іх, падробна апавядаў, што ўчыніў Бог сярод паганаў праз служэньне ягонае. Яны-ж, выслухаўшы, пахвалілі Бога і сказалі яму: Бачыш, браце, колькі ёсьць тысячаў Жыдоў, якія ўверавалі, і ўсе яны шчырыя слугі закону. Але дачуліся аб табе, што навучаеш адступніцтва ад Майсея ўсіх Жыдоў, што жывуць між паганамі, кажучы, каб не абрэзывалі дзяцей і ня трымаліся звычаяў. Дык што-ж гэта? Напэўна мусіць сабрацца народ, бо дачуюцца, што ты прыйшоў. Вось-жа зрабі, што табе кажам: ёсьць у нас чатыры мужы, што маюць зарок на сабе. Узяўшы іх, ачысьціся разам з імі ды вазьмі на сябе кошты за іх, каб паабстрыгалі галовы, і ўсе даведаюцца, што тое, што даведаліся аб табе, ёсьць пустое, а ты ў парадку й сам пілнуеш закону. Што-ж да ўвераваўшых паганаў, дык мы пісалі, пастанавіўшы, каб нічога гэткага ня трымаліся, а толькі высьцерагаліся жэртваў ідалам, крыві й душанага, ды блуду. Тады Паўла, узяўшы мужоў гэных ды назаўтрае ачысьціўшыся з імі, увайшоў у храм, абвяшчаючы заканчэньне дзён ачышчэньня, як за кожнага з іх прынесена будзе ахвяра. Як-жа меліся скончыцца сем дзён, Жыды, што былі із Азіі, убачыўшы яго ў храме, падбурылі ўвесь народ і ўзлажылі на яго рукі, крычучы: Мужы Ізраільскія, памажэце! Вось чалавек, які ўсіх усюды навучае проці народу й проці закону й проці месца гэтага; ды яшчэ й Грэкаў увёў у храм ды апаганіў гэтае месца сьвятое (бо перад гэтым яны бачылі з ім у горадзе Трахіма Эфэсца дый падумалі, што Паўла ўвёў яго ў храм). Увесь горад узварушыўся, і пазьбягаўся народ. I, схапіўшы Паўлу, павалаклі яго вон із храму, ды ўраз дзьверы былі зачынены. Калі-ж хацелі забіць яго, да вайсковага тысячніка дайшла вестка, што збунтаваўся ўвесь Ерузалім; дык ён, узяўшы ўраз-жа жаўнераў ды сотнікаў, пабег на іх. Яны-ж, убачыўшы тысячніка й жаўнераў, перасталі біць Паўлу. Тады, падыйшоўшы, тысячнік схапіў яго й загадаў зьвязаць двума ланцугамі ды пытаўся, хто ён і што зрабіў? У таўпе-ж крычэлі кожын нешта другое. Дык, ня маючы магчымасьці праз шум нешта пэўнае даведацца, загадаў вясьці яго ў замак. Калі-ж апынуўся ля ўсходаў, жаўнерам прышлося на руках несьці яго дзеля натоўпу народнага, бо вялікая грамада народу йшла сьледам, крычучы: Сьмерць яму! Перад уваходам у замак Паўла кажа тысячніку: Ці магу нешта сказаць табе? Той жа сказаў: Ты ўмееш пагрэцку? Дык ці ня ты той Эгіпцянін, што перад гэтымі днямі збунтаваў і вывеў у пустыню чатыры тысячы душ разбойнікаў? Паўла-ж сказаў: Я Жыд із Тарсу, грамадзянін слаўнага места Кілікійскага. Прашуж цябе, дазволь мне прамовіць да народу. Калі-ж той дазволіў, Паўла, стануўшы на ўсходах, даў знак народу рукою. Як-жа сталася вялікая ціша, прамовіў у Жыдоўскай мове, кажучы: Мужы браты й бацькі! Выслухайце цяпер маё перад вамі апраўданьне. Пачуўшы, што гавора да іх у Жыдоўскай мове, яшчэ балей усьцішыліся. Ён жа казаў: Я-ж сам Жыд, урадзіўся ў Тарсе Кілікійскім, узгадаваны ў месьце гэтым ля ног Гамаліэля, рупліва навучаны закону айцоўскага, шчыры слуга Бога, як вы ўсе сягоньня. Шлях гэты я перасьледаваў ажно да сьмерці, вяжучы й аддаючы ў вязьніцу мужчын і жанчын; і пасьведчыць аба мне архірэй ды ўсе старшыя: бо ад іх узяў я пісьмы да братоў і пайшоў у Дамаск, каб і быўшых там прывясьці зьвязаных у Ерузалім дзеля пакараньня. I сталася мне, як ішоў і падыходзіў к Дамаску, каля паўдня зьнячэўку агарнула мяне вялікае сьвятло з неба. I паваліўся я на зямлю і пачуў голас, які гаварыў да мяне: Саўл, Саўл, чаму перасьледуеш Мяне? Я адказаў: Хто ты, Госпадзе? Ён жа сказаў да мяне: Я Ісус Назарэй, Якога ты перасьледуеш. Тыя-ж, што былі са мною, угледзіўшы сьвятло, перапалохаліся; але голасу, што гаварыў да мяне, ня чулі. I я сказаў: Што мне рабіць, Госпадзе? Госпад жа сказаў да мяне: Устань і йдзі ў Дамаск, і там будзе табе сказана ўсё, што назначана табе зрабіць. А як ад зьяньня сьвятла гэтага я ня відзеў, дык прыйшоў у Дамаск, ведзены за руку быўшымі са мною. Нейкі-ж Ананія, чалавек пабожны паводле закону, за якога сьведчылі ўсе тамтэйшыя Жыды, прыйшоўшы да мяне і стануўшы, сказаў мне: Браце Саўле! Будзь ізноў відзючым! I я ў тую-ж гадзіну пабачыў яго. Ён жа сказаў: Бог айцоў нашых выбраў цябе, каб пазнаў ты волю Ягоную і ўбачыў Справядлівага ды пачуў голас з вуснаў Ягоных, бо будзеш ты сьведкай Яму перад усімі людзьмі аб тым, што бачыў ды чуў. Дык чаго-ж вагаешся цяпер? Устань, ахрысьціся й змый грахі твае, прызваўшы імя Гасподняе. I здарылася мне, як вярнуўся ў Ерузалім ды маліўся ў храме, апынуўся я ў захапленьні і бачыў Яго, мовячы да мяне: Сьпяшайся ды йдзі хутчэй із Ерузаліму, бо ня прымуць сьведчаньня твайго аба Мне. Я-ж сказаў: Госпадзе, яны ведаюць, што гэта я кідаў у вастрог ды біў па сынагогах веруючых у Цябе, а як пралілася кроў Сьцяпана, сьведкі Твайго, дык я і стаяў тамака, і пахваляў забойства яго, ды сьцярог вопраткі тых, што яго забівалі. I сказаў да мяне: Ідзі, бо далёка пашлю цябе да паганаў. Да гэтага слова яго слухалі ды паднялі голас свой, кажучы: Зьнішчы із зямлі такога! Бо ня жыць яму! А як яны крычэлі й кідалі вопраткі ды пыл падкідалі ў паветра, тысячнік загадаў вясьці яго ў замак, сказаўшы бічаваць яго, каб даведацца, дзеля якое прычыны гэтак крычэлі проці яго. Калі-ж расьцягнулі яго рэмнямі, сказаў Паўла да стаяўшага сотніка: Ці-ж можна вам бічаваць Рымскага грамадзяніна, да таго-ж бяз суду? Сотнік, пачуўшы, пайшоў ды паведаміў тысячніка, кажучы: Глядзі, што ты хочаш зрабіць? Бо-ж гэты чалавек — Рымскі грамадзянін. I прыйшоў тысячнік ды кажа яму: Скажы мне, ці ты Рымскі? Ён жа сказаў: Але. Тысячнік адказаў: Я набыў гэтае грамадзянства за вялікія грошы. Паўла-ж сказаў: А я й урадзіўся. Дык ураз адступіліся ад яго тыя, што меліся выпытываць у яго. А тысячнік, даведаўшыся, што ён Рымскі грамадзянін, спалохаўся, што зьвязаў яго. Назаўтрае-ж, хочучы даведацца напэўна, за што абвінавачываюць яго Жыды, зьняў з яго кайданы й загадаў прыйсьці архірэям ды ўсяму сынэдрыону іх і, вывеўшы Паўлу, паставіў яго перад імі. Паўла-ж, паўзіраўшыся на сынэдрыон, сказаў: Мужы браты! У-ва ўсім добрым сумленьні жыў я перад Богам ажно да сягоньняшняга дня. Архірэй-жа Ананія загадаў тым, што стаялі перад ім, каб білі яго ў вусны. Тады Паўла сказаў да яго: Бог будзе біць цябе, падбеленая сьцяна! Бо ты сядзіш, каб судзіць мяне паводле закону, і незаконна кажаш мяне біці. А тыя, што стаялі перад ім, сказалі: Архірэя Божага зьневажаеш? Паўла-ж азваўся: Ня ведаў я, браты, што ён архірэй. Бо-ж напісана: На павадыра народу твайго не кажы блага. (Вых 22:28) I, ведаючы, што адна часьціна ёсьць Саддукеі, а другая Фарысэі, загаласіў Паўла ў сынэдрыоне: Мужы браты! Я — Фарысэй, сын Фарысэявы. За надзею й ускрасеньне мёртвых судзяць мяне! Калі-ж ён гэтае сказаў, узьнялася спрэчка паміж Фарысэямі й Саддукеямі, і разьдзялілася грамада. Бо Саддукеі кажуць, што няма ўваскрасеньня, ані Ангела й духа; Фарысэі-ж прызнаюць абодвух. Узьняўся вялікі крык. I, паўстаўшы, кніжнікі Фарысэйскае часткі спрачаліся, кажучы: Нічога благога не знаходзім мы ў чалавеку гэтым. Ці дух гаварыў яму, ці Ангел, не змагаймася з Богам. Калі-ж спрэчка ўзгаралася, дык тысячнік, баючыся, каб яны не разарвалі Паўлу, загадаў жаўнерам зыйсьці ўзяць яго спасярод іх ды вясьці ў замак. У наступную-ж ноч Госпад, стануўшы перад ім, сказаў: Бадрыся, Паўла! Бо як ты сьведчыў аба Мне ў Ерузаліме, гэтак мусіш сьведчыць і ў Рыме. А як настаў дзень, некаторыя Жыды, зрабіўшы змову, далі зарок, кажучы, што ня будуць есьці ані піці, пакуль не заб’юць Паўлу. Было-ж іх больш за сорак, што далі гэткі зарок. Яны, прыйшоўшы да архірэяў і старшых, сказалі: Мы пад прысягай заракліся есьці што-колечы, пакуль не заб’ем Паўлу. Вы-ж цяпер павядомце тысячніка з сынэдрыонам, каб заўтра вывеў яго да вас, быццам хочаце пільней разглядзець справу ягоную; а мы, перш, чым ён падойдзе, гатовы забіць яго. Пачуўшы-ж пра гэту засаду, сын сястры Паўлавае прыйшоў і, увайшоўшы ў замак, паведаміў Паўлу. Паўла-ж, паклікаўшы аднаго із сотнікаў, сказаў: Завядзі гэтага дзяцюка да тысячніка, бо ён мае нешта сказаць яму. Дык той, узяўшы яго, завёў да тысячніка і сказаў: Вязень Паўла, паклікаўшы мяне, прасіў завясьці да цябе гэтага дзяцюка, які мае нешта сказаці табе. Тысячнік, узяўшы яго за руку й адыйшоўшыся набок, запытаўся: Што маеш сказаць мне? I сказаў: Жыды пастанавілі прасіць цябе, каб заўтра вывеў Паўлу да сынэдрыону, быццам манючыся падрабней распытацца аб ім. Ты-ж не патурай ім: бо на яго заселі больш за сорак мужоў із іх, якія далі зарок ня есьці й ня піць, пакуль не заб’юць яго, і цяпер яны гатовы, чакаючы весткі ад цябе. Дык тысячнік пусьціў дзяцюка, загадаўшы: Нікому не кажы, што мяне аб гэтым паведаміў. I, паклікаўшы нейкіх двух сотнікаў, сказаў: Прыгатуйце дзьвесьце жаўнераў, каб ісьці ў Кесарыю, ды коньнікаў семдзесят ды стральцоў дзьвесьце — на трэцюю гадзіну ночы. Прыгатуйце й жывёлу, каб, пасадзіўшы Паўлу, адвясьці жывога да старасты Фэлікса. Дый напісаў пісьмо гэткага зьместу: Клаўдзі Лізі вяльможнаму старасьце Фэліксу: радуйся! Чалавека гэтага, якога Жыды схапілі й маніліся забіць, я, выступіўшы з войскам, адабраў, даведаўшыся, што ён Рымскі грамадзянін. Хочучы-ж ведаць прычыну, за што вінавацяць яго, я прывёў яго ў сынэдрыон іхні і знайшоў, што яго вінавацяць за супярэчнасьці ў законе іхнім, ды што няма ў ім ніякае віны, вартае сьмерці ці кайданоў. Калі-ж паведамілі мяне пра змову проці чалавека гэтага, што мела стацца ад Жыдоў, я ўраз паслаў яго да цябе, загадаўшы й абвінавачываючым яго гаварыць проці яго перад табою. Бывай здароў. Дык жаўнеры, як ім было загадана, узялі Паўлу й павялі ўначы ў Антыпатрыду; назаўтрае-ж, пакінуўшы коньнікаў ісьці з ім, вярнуліся ў замак. Тыя, прыйшоўшы ў Кесарыю і аддаўшы пісьмо старасьце, паставілі перад ім і Паўлу. Стараста-ж, прачытаўшы й спытаўшыся, з якое ён краіны, дый даведаўшыся, што із Кілікіі, сказаў: Я выслухаю цябе, як зьявяцца абвініцелі твае. I загадаў пілнаваць яго ў прэторыі Ірадавай. А праз пяць дзён прыйшоў архірэй Ананія з старшымі ды нейкім рытарам Тэртуллам і выступілі перад старастай проці Паўлы. Пакліканы-ж, пачаў вінаваціць яго Тэртулл, гаворачы: Дазнаючы праз цябе вялікага супакою ды шчасьця, што сталася народу гэтаму тваім адумам, заўсёды й усюды прыймаем мы (гэта), вяльможны Фэліксе, з усею ўдзячнасьцяй. Але, каб табе шмат не дакучаць, прашу цябе каротка выслухаць нас паводле ласкавасьці тваей. Бо, знайшоўшы, што чалавек гэты ёсьць зараза, будзіцель бунту сярод Жыдоў на ўсенькім сьвеце ды павадыр гэрэзіі Назарэйскае, які й храм адважыўся зьняважыць, — мы ўзялі яго й хацелі судзіць паводле нашых законаў. Але прыйшоў тысячнік Лізі ды з вялікім гвалтам забраў яго із нашых рук, загадаўшы абвініцелям ягоным ісьці да цябе. Ад яго ты сам можаш, распытаўшыся, даведацца аб усім тым, у чым мы вінавацім яго. Пацьвярдзілі-ж і Жыды, кажучы, што гэта так. Паўла-ж, як стараста даў яму знак гаварыць, адказаў: Ведаючы цябе многа год, як судзьдзю гэтага народу, я тым ахватней буду бараніці справу маю. Ты можаш даведацца, што ня больш, як дванаццаць дзён назад, прыйшоў я пакланіцца ў Ерузалім. І ані ў храме не знайшлі мяне хоць з кім спрачаючыся ці бунтуючы народ, ані ў сынагогах, ані ў горадзе, дый ня могуць даказаць таго, у чым цяпер вінавацяць мяне. Але табе прызнаюся ў тым, што на шляху, які яны гэрэзіяй называюць, я служу гэтак Богу айцоў, веручы ўсяму, што згодна з законамі ды што напісана ў Прарокаў, маючы надзею на Бога, што мае быць ускрасеньне мёртвых, праведных і няправедных, чаго й самі яны чакаюць. Дзеля гэтага й сам я крэпка стараюся мець заўсёды чыстае сумленьне перад Богам і перад людзьмі. Цераз многа год прыйшоў я чыніць дораньне народу майму ды ахвяры, і на гэтым знайшлі мяне ачышчанага ў храме некаторыя Жыды із Азіі, а не з таўпой ды ўзварушэньнем; вось ім трэба было прыйсьці да цябе й вінаваціць мяне, калі-б нешта проці мяне мелі. Або самі гэтыя няхай скажуць, ці знайшлі ў-ва мне які грэх, як я стаяў перад сынэдрыонам, апрача аднаго гэтага голасу, што крыкнуў, стоючы сярод іх: што сяньня яны судзяць мяне за ўваскрасеньне мёртвых. *** Пачуўшы гэтае, Фэлікс адлажыў справу іхнюю, падрабней разьведаўшы аб шляху гэтым ды сказаўшы: Як прыйдзе тысячнік Лізі, разгледжу справу вашу. I загадаў сотніку сьцерагчы Паўлу ды даваць яму волю й не забараняць нікому з ягоных служыць яму й прыхадзіць да яго. Праз колькі дзён Фэлікс, прыйшоўшы з Друзіллаю, жонкаю сваею, што была Жыдоўка, паклікаў Паўлу і слухаў яго аб веры ў Хрыста. А як той гаварыў аб справядлівасьці й узьдзяржаньні ды аб судзе, што мае быці, дык Фэлікс, спалохаўшыся, адказаў: Цяпер годзе, ідзі; як выбяру час, паклічу цябе. Да таго-ж ён спадзяваўся, што дастане грошы ад Паўлы, каб звольніў яго; дык, часта заклікаючы яго, гутарыў з ім. А як скончыліся два гады, дастаў Фэлікс замясьціцеля Поркія Фэста; каб-жа прыдбаць ласку Жыдоў, Фэлікс пакінуў Паўлу ў путах. Фэст жа, прыйшоўшы ў сваё гаспадарства, цераз тры дні вырушыў із Кесарыі ў Ерузалім. I архірэй і выдатнейшыя із Жыдоў зьявіліся да яго проці Паўлы і малілі яго, каб зрабіў ласку ды прыслаў яго ў Ерузалім, — зрабіўшы змову, каб забіць яго ў дарозе. Але Фэст адказаў, што Паўлу сьцерагуць у Кесарыі, а сам ён маніцца хутка выехаць. Дык хто із вас можа, сказаў ён, няхай ідуць са мною і, калі ёсьць нешта на чалавеку гэтым, няхай яго вінавацяць. Пабыўшы-ж у іх больш дзесяцёх дзён, вярнуўся ў Кесарыю і назаўтрае, сеўшы на судным пасадзе, загадаў прывясьці Паўлу. Калі-ж той прыйшоў, абступілі яго Жыды, што прыйшлі з Ерузаліму, прыносячы на яго многа цяжкіх абвінавачаньняў, якіх ня здолелі даказаць. Ён-жа апраўдываўся, што ні ў чым не правініўся ані проці закону Жыдоўскага, ані проці царквы, ані проці кесара. Але Фэст, хочучы зрабіць ласку Жыдом, адказваючы Паўлу, сказаў: Ці хочаш ісьці ў Ерузалім, ды каб там я судзіў цябе за гэта? Паўла-ж сказаў: Я стаю перад кесаравым судом, дзе і трэ’ мне судзіцца. Жыдом ніякае крыўды не зрабіў, як і ты добра ведаеш. Калі паступаю несправядліва і ўчыніў нешта, вартае сьмерці, дык не адмаўляюся памерці; але, калі нічога таго няма, у чым мяне яны вінавацяць, дык ніхто ня можа выдаць ім мяне. Паклікаюся на кесара. Тады Фэст, пагутарыўшы з раднікамі, адказаў: Паклікаешся на кесара, да кесара й пойдзеш. Праз колькі дзён цар Агрыппа й Вэрніка прыбылі ў Кесарыю прывітаці Фэста. Калі-ж пабылі яны тамака шмат дзён, Фэст падаў цару справу Паўлы, кажучы: Ёсьць нейкі чалавек, пакінены Фэліксам у путах, на якога ў бытнасьць маю ў Ерузаліме жаліліся архірэі і старшыя із Жыдоў, просячы суду на яго. Я адказаў ім, што ў Рымлян няма звычаю выдаваць чалавека на сьмерць перш, чым вінавачаны меціме перад абліччам абвініцеляў і займець месца дзеля апраўданьня ад абвіненьня. Калі-ж яны прыйшлі сюды, я безадкладна назаўтрае сеў на судны пасад і загадаў прывясьці таго чалавека. Абвініцелі, абступіўшы яго, ня прынесьлі проці яго ніякае віны, якое я спадзяваўся; а мелі яны з ім нейкія спрэчкі аб іхніх забабонах ды аб нейкім памершым Ісусе, аб якім Паўла казаў, што Ён жыве. Не разьбіраючыся ў гэтай спрэчцы, я сказаў: ці хоча ён ісьці ў Ёрузалім ды тамака судзіцца за гэта? Калі-ж Паўла зажадаў, каб яго затрымаць на разгляд Аўгуста, я загадаў пілнаваць яго, пакуль не пашлю яго да Кесара. Агрыппа-ж сказаў да Фэста: Хацеў бы й я сам выслухаць чалавека. Заўтра, адказаў ён, пачуеш яго. Назаўтрае-ж, як Агрыппа й Вэрніка прыйшлі з вялікай пышнасьцяй і ўвайшлі ў судовую палату з тысячнікамі й паважнейшымі мужамі места, па загаду Фэставаму быў прыведзены Паўла. I кажа Фэст: Цару Агрыппа дый усе прысутныя з намі мужы! Вы бачыце таго, аб якога ўся грамада Жыдоўская прыступала да мяне і ў Ерузаліме і тут, крычучы, што ня сьлед яму больш жыць. Але я не знайшоў, каб ён учыніў нешта вартае сьмерці, дый ён сам паклікаўся на Аўгуста; дык я рассудзіў паслаці яго. Ды ня маю аб ім нічога пэўнага напісаць Гаспадару; дзеля гэтага прывёў яго да вас, а асабліва да цябе, цару Агрыппа, каб, рассудзіўшы, меці што напісаць. Бо неразумным здаецца мне, пасылаючы вязьня, не паказаць і абвінавачаньня на яго. Агрыппа-ж прамовіў да Паўлы: Дазваляецца табе гаварыці аб сабе. Тады Паўла, выцягнуўшы руку, пачаў апраўдывацца: Цару Агрыппа, я лічу сябе шчасьлівым, прыступаючы сягоньня перад Табою да абароны ад усяго, у чым вінавацяць мяне Жыды, бо ты найлепш ведаеш усе звычаі Жыдоўскія ды спрэчкі. Дык прашу цябе выслухаць мяне вялікадушна. Усенькае жыцьцё маё ад малых год, якое ад пачатку праходзіла сярод народу майго ў Ерузаліме, ведаюць усе Жыды, знаючы мяне здаўна (калі-б захацелі сьведчыць), што я, як Фарысэй, жыў паводле найдасканальшае навукі веры нашае. I вось цяпер я стаю, як падсудны, за надзею на абяцаньне, данае айцом нашым ад Бога, асягнуць якое спадзяюцца дванаццаць родаў нашых, служачы начамі і ўдзень бязупынна. За гэту надзею й абвінавачываюць мяне Жыды, о цар Агрыппа! Што? Вам здаецца непадобным да веры, што Бог ускрашае ўмершых? Дый мне яно здавалася, што я павінен шмат зрабіць супраць іменьня Ісуса Назарэя, і рабіў у Ерузаліме: узяўшы ўладу ад архірэяў, я многа сьвятых замыкаў у вастрозе, а, як іх забівалі, даваў голас мой. I па ўсіх сынагогах, часта мучачы іх, прымушаў зьневажаць; і, цераз меру разьярыўшыся проці іх, перасьледаваў іх навет і па чужых местах. Ды з гэтым ідучы ў Дамаск, маючы ўладу й даручэньне ад архірэяў, я ў палудзень, о цар, убачыў на дарозе сьвятло з неба, ярчэйшае за зьяньне сонца, якое асьвяціла мяне й тых, што йшлі са мной. I, як усе мы паваліліся на зямлю, я пачуў голас, які прамовіў да мяне, гаворачы па-жыдоўску: Саўл, Саўл, чаму перасьледуеш мяне? Цяжка табе перці проці ражна. Я-ж сказаў: Хто Ты, Госпадзе? Ён жа сказаў: Я Ісус, якога ты парасьледуеш; але падыйміся й стань на ногі твае, бо Я дзеля таго зьявіўся табе, каб зрабіць цябе слугой ды сьведкай таго, што ты бачыў і што адкрыю табе, бяручы цябе з народу й ад паганаў, да якіх цяпер пасылаю цябе, каб расчыніў ім вочы, каб зьвярнуліся ад цемры да сьвятла й ад улады шатана да Бога, ды праз веру ў Мяне атрымалі адпушчэньне грахоў і ўдзел сярод пасьвячоных. Дзеля гэтага, цару Агрыппа, я не супрацівіўся зьяве нябеснай, але абвяшчаў сьпярша жыхарам Дамаску й Ерузаліму, а пасьля ўсенькай зямлі Юдэйскай і паганам, каб пакаяліся й навярнуліся да Бога, робячы ўчынкі, вартыя пакаяньня. За гэта Жыды, схапіўшы мяне ў храме, памыкаліся забіць мяне. Але я дастаў падмогу ад Бога й да гэтага дня стаю, сьведчучы малому й вялікаму, нічога іншага ня кажучы, як што гаварылі Прарокі й Майсей, што мае стацца: што Хрыстос мусіць быць замучаны і, Першы з уваскрасеньня ўмершых, мае абвясьціць сьвятло народу й паганам. Калі ён гэтак апраўдываўся, сказаў Фэст моцным голасам: Ты шалееш, Паўла! Вялікая навука даводзе цябе да шалу. А той кажа: Не шалею, вяльможны Фэсьце, а кажу словы праўды й мудрасьці; бо ведае гэта цар, перад якім і гавару сьмела, бо ведаю, што нішто з гэтага перад ім не ўтаілася: не ў закуцьці-ж яно дзеялася. Ці верыш ты Прарокам, цару Агрыппа? Ведаю, што верыш. Агрыппа-ж сказаў да Паўлы: Ты чуць-што не ўгаварыў мяне стацца Хрысьціянінам! Паўла-ж сказаў: Маліў бы я Бога, каб хутка, ці ня хутка, ня толькі ты, але й усе, што слухаюць мяне сягоньня, сталіся такімі, як і я, па-за гэтымі путамі. I, як сказаў ён гэтае, устаў цар і стараста й Вэрніка, дый тыя, што з імі сядзелі, і, адыйшоўшыся ў бок, гутарылі паміж сабою, кажучы: што чалавек гэты ня робіць нічога, вартага сьмерці або путаў. Агрыппа сказаў Фэсту: Можна-б было звольніць гэтага чалавека, калі-б не паклікаўся на Кесара. Як жа прысудзілі нам плыці ў Італію, дык Паўлу й некаторых іншых вязьняў аддалі сотніку, на ймя Юлію, з роты Аўгуста. Узыйшоўшы на Адраміцкі карабель, манючыся плысьці ля месцаў Азійскіх, вырушылі мы, маючы з сабой Арыстарха, Македонца із Фессалонікі. На другі дзень прысталі к Сідону; Юлі-ж, які абходзіўся з Паўлам палюдзку, дазволіў яму пайсьці да прыяцеляў і скарыстацца руплівасьцяй іх. I, вырушыўшы стуль, прыплылі мы к Кіпру, бо вятры былі праціўныя. Пераплыўшы-ж мора насупраць Кілікіі й Памфіліі, прыйшлі мы ў Міры Лікійскія, і тутака сотнік знайшоў Александрыйскі карабель, які плыў у Італію, ды пасадзіў нас на яго. Плывучы-ж памалу шмат дзён ды ледзь апынуўшыся насупраць Кніду, бо вецер быў проці нас, даплылі мы да Крыту, проці Сальмону, і, ледзьве прабраўшыся ля яго, прыйшлі да нейкае мясцовасьці, называнае Харошыя Затокі, адкуль недалека места Лязія. Калі-ж мінула даволі часу, і плаваньне было ўжо няпэўнае, бо ўжо і пост мінуў, радзіў ім Паўла, кажучы: Мужы! Я бачу, што плаваньне мае быць нешчасьлівае ды з чысьленымі ўтратамі ня толькі для тавару й карабля, але й для душ нашых. Але сотнік больш верыў корніку й гаспадару карабля, чым таму, што гаварыў Паўла. А як затока ня была выгодная дзеля зімаваньня, дык большасьць і радзіла адплысьці адтуль: мо’ можна было-б перазімаваць, дабраўшыся да Фініку, Крыцкае затокі, што ляжыць насупраць паўднёва-заходняга й паўночназаходняга ветру. I, калі павеяў паўдзённы вецер, яны, падумаўшы, што дасяглі жаданага, рушылі й паплылі поўз Крыту. Але неўзабаве наляцеў на іх бурны вецер, называны Эўроклідон. Калі падхапіла карабель, і ён ня мог працівіцца ветру, дык мы здаліся, і нас панясло. Наляцеўшы-ж на нейкі астравок, называны Кляўдай, мы ледзьве здолелі ўдзяржаць човен; падняўшы-ж яго, пачалі ратавацца, абвязываючы карабель; а баючыся, каб ня сесьці на мялізну, спусьцілі парус ды гэтак насіліся. Як жа бура крэпка кідала нас, назаўтрае выкінулі тавары, а на трэці дзень мы сваімі рукамі павыкідалі карабельны струмант. Калі-ж шмат дзён не паказывалася ані сонца, ані зоркі, а бура крэпка налягала, дык урэшце прапала ўсенька надзея, каб нам спасьціся. А як мы доўга былі няеўшы, дык Паўла, стануўшы сярод іх, сказаў: Мужы, трэба было паслухацца мяне і ня плысьці ад Крыту ды ўсьцерагчыся гэтага няшчасьця й утраты. Цяпер-жа раджу вам: бадрыцеся; не загіне ніводная душа із вас, апрача карабля. Бо стануў прада мною ў гэту ноч Ангел Бога, Якому прыналежу й служу, ды сказаў: Ня бойся, Паўла! Ты мусіш стануць перад кесарам, і вось Бог дараваў табе ўсіх, што плывуць з Табою. Дык будзьце добрае мысьлі, мужы; бо веру Богу, што станецца так, як мне было сказана: мы мусім быць выкінены на нейкі востраў. Як жа настала чатырнаццатая ноч, што мы насіліся па Адрыятыцкім моры, каля поўначы пазналі матросы, што падыходзім да нейкае зямлі. I, памераўшы, знайшлі дваццаць сажнёў. Крыху-ж адплыўшы ды йзноў памераўшы, знайшлі пятнаццаць сажнёў. Баючыся, каб не папасьці на скалістае месца, скінулі з карна чатыры якары й чакалі дня. Калі-ж матросы памкнуліся ўцячы з карабля ды спускалі ў мора човен, паказуючы, быццам маняцца скінуць якары з носу, Паўла сказаў сотніку й жаўнерам: Калі яны не астануцца на караблі, дык вы ня можаце спасьціся. Тады жаўнеры паабсякалі вяроўкі ад чаўна й далі яму ўпасьці. Перад сьвітаньнем Паўла намаўляў усіх прыняць ежу, кажучы: Сягоньня чатырнаццаты дзень, як вы, ждучы, астаецёся ня еўшы, нічога ня прыймаючы. Дык заклікаю вас прыняць ежу: бо гэта будзе дзеля вашага спасеньня. Бо нікому з вас волас з галавы не спадзе. Сказаўшы гэта і ўзяўшы хлеб, ён пахваліў Бога перад усімі дый пачаў, разламаўшы, есьці. I ўсе набраліся духу дый самі прынялі ежу. Было-ж усіх нас на караблі дзьвесьце семдзесят шэсьць душ. Насыціўшыся-ж ежай, аблягчылі карабель, выкідаючы пшаніцу ў мора. Як жа настаў дзень, яны не пазнавалі зямлі; дагледзілі-ж нейкую затоку, меўшую ўзьбярэжжа, да якога й урадзілі, калі здолеюць, прыстаць з караблём. I, падняўшы якары, пайшлі морам; і, адвязаўшы стырно ды наставіўшы малы парус па ветру, кіраваліся да ўзьбярэжжа. Папаўшы-ж на касу, пасадзілі карабель на мялізну: і нос, завязшы, аставаўся нярухомы, а карно разьбівалася сілаю хваляў. У жаўнераў жа была нарада, каб вязьняў пазабіваць, каб хто, выплыўшы, ня ўцек. Але сотнік, хочучы ўратаваць Паўлу, супрацівіўся іхняй пастанове ды загадаў умеючым плаваць кінуцца й першымі выйсьці на зямлю, рэшце-ж каму на дошках, каму на чым з карабля. I гэтак сталася, што ўсе выратаваліся на зямлю. Тады, выратаваўшыся, даведаліся, што востраў называецца Мэліта. Варвары-ж паказалі нам нябывалую людзкасьць: бо, распаліўшы агонь, прынялі нас усіх, бо быў дождж і сьцюжа. Калі-ж Паўла, набраўшы берамя хворасту, клаў на агонь, ад жару выйшла яхідна й павісла на руцэ ў яго. Варвары, угледзіўшы зьвісаўшага з рукі ягонай гада, гутарылі паміж сабою: пэўне чалавек гэты — душагуб, бо й уратаванаму ад мора справядлівасьць жыць не дае. Але ён, абтросшы гада ў агонь, не дазнаў нічога благога. Яны-ж чакалі, што ён пачне пухнуць, ці ўраз упадзе няжывы. Паждаўшы-ж доўга і бачучы, што нічога благога з ім ня сталася, зьмянілі думкі й казалі, што ён Бог. Навакол-жа таго месца былі землі першака вострава на ймя Публія, які, прыняўшы нас, тры дні прыязна ўгашчаў. I сталася, што бацька Публія ляжаў хворы на гарачку й жывот. Паўла, увайшоўшы да яго і памаліўшыся, узлажыў на яго рукі й аздаравіў яго. Калі-ж гэта сталася, і другія хворыя на востраве прыходзілі і былі аздароўлены. Дык выяўлялі нам вялікую пашану, а, як мы адплывалі, надавалі, што трэба было. Цераз тры месяцы вырушылі мы на Александрыйскім караблі, пад назовам Дыаскуры, што зімаваў на востраве, і, прыплыўшы ў Сіракузы, прабылі тры дні. Вырушыўшы стуль, прыплылі мы ў Рэгію; і, як цераз дзень узьняўся паўдзённы вецер, дык на другі дзень прыйшлі ў Путэолі, дзе знайшлі братоў і былі запрошаны імі пабыць сем дзён; ды гэтак прыйшлі ў Рым. I стуль браты, пачуўшы аб нас, павыходзілі нам насустрэчу да Аппіявае плошчы й Трох Гасьцініц. Пабачыўшы іх, Паўла, падзякаваўшы Богу, акрыяў. Калі-ж мы ўвайшлі ў Рым, сотнік здаў вязьняў ваяводзе; Паўле-ж дазволілі жыць у сябе з жаўнерам, што яго пілнаваў. I сталася, што цераз тры дні склікаў Паўла першакоў Жыдоўскіх. Калі-ж яны зыйшліся, сказаў да іх: Мужы браты! хаця я нічога не ўчыніў супраць народу й звычаяў айцоў, мяне, як вязьня, аддалі з Ерузаліму ў рукі Рымлян. Яны, распытаўшы мяне, хацелі мяне звольніць, бо ніякае сьмяротнае віны на мне ня было. Калі-ж Жыды супрацівіліся, дык я быў прымушаны паклікацца на Кесара, але не затым, каб меўся ў чым вінаваціць мой народ. Дзеля гэтае прычыны я й паклікаў вас, каб пабачыць і пагутарыць: бо за спадзяваньне Ізраіля закавалі мяне ў путы гэтыя. Яны-ж сказалі да яго: Мы ані пісем аб табе не дасталі з Юдэі, ані ніхто з братоў, прыходзячы, не абвяшчаў і не гаварыў аб табе нічога благога. Ды хочам пачуць ад цябе, як ты мысьліш; бо аб гэрэзіі гэтай ведама нам, што ўсюды працівяцца ей. I, назначыўшы яму дзень, многа прыйшло да яго ў гасьцініцу. I ад ранку да вечара выкладаў ім, сьведчучы аб царстве Божым ды пераконываючы іх аб Ісусе із закону Майсеявага і Прарокаў. I адны былі перакананы словамі ягонымі, другія-ж ня верылі. I, не згаджаючыся міжы сабою, пайшлі, калі Паўла сказаў адно слова: Добра сказаў да айцоў нашых Дух Сьвяты праз Прарока Ісаю, мовячы: Ідзі да народу гэтага і скажы: Слыхам пачуеце, ды не зразумееце; і, відзячы, глядзець будзеце, ды ня ўбачыце; бо загрубела сэрца народу гэтага, і вушыма цяжка чуюць, і вочы свае заплюшчылі, каб не пабачыць вачыма й не пачуць вушыма ды сэрцам ня ўцяміць і не навярнуцца, каб Я не аздаравіў іх. (Ісая 6:9-10) Няхай-жа будзе вам ведама, што паганам паслана спасеньне Божае, яны-ж і пачуюць. I, як ён гэта сказаў, Жыды выйшлі, крэпка спрачаючыся між сабою. Паўла-ж цэлыя два гады жыў у нанятай ім гасподзе і прымаў усіх, што прыходзілі да яго, абвяшчаючы царства Божае ды з усей адвагай без перашкоды навучаючы пра Госпада Ісуса Хрыста. Паўла, раб Ісуса Хрыста, пакліканы Апостал, выбраны дзеля абвяшчаньня Эвангельля Божага, (якое Бог наперад абяцаў праз прарокаў Сваіх, у сьвятых пісаньнях,) аб Сыне Яго, (які целам радзіўся ад насеньня Давідавага па целу і адкрыўся, як Сын Божы, у сіле, духам сьвятасьці праз уваскрасеньне з мёртвых) аб Ісусе Хрысьце, Госпадзе нашым, (праз Якога мы атрымалі ласку й апостальства, каб у імя Яго прыдбаць дзеля веры ўсе народы, між якімі і вы, сягоньня Ісусам Хрыстом пакліканыя), усім, што ёсьць у Рыме, улюбленым Богам, пакліканым сьвятым: ласка вам і мір ад Бога Айца нашага і Госпада Ісуса Хрыста. Найперш дзякую Богу майму праз Ісуса Хрыста за ўсіх вас, што вера ваша абвяшчаецца па ўсім сьвеце; сьведка мне Бог, якому служу духам маім у дабравешчаньні Сына Яго, што ўсьцяж успамінаю аб вас, заўсёды просячы ў малітвах маіх, каб калі-небудзь давялося мне прыйсьці да вас паводле волі Божае. Бо я вельмі жадаю ўгледзіць вас, каб даць вам нейкі падарунак духоўны дзеля ўмацаваньня вашага, ці то парадавацца з вамі супольнаю вераю вашаю і маею. Не хачу, браты, пакінуць вас у няведаньні, што я часта думаў прыйсьці да вас (ды сустракаў перашкоды яжно па сягоньняшні дзень), каб мець нейкі плод і ў вас, як і ў іншых народаў. Я даўжнік і Грэкам, і барбарам, мудрым і неразумным; дык, што да мяне, я гатоў абвяшчаць Эвангельле і вам, каторыя ў Рыме. Бо ня стыдаюся Эвангельля Хрыстовага, бо сіла Божая ёсьць на збаўленьне кожнаму, хто веруе, сьпярша Жыду, а потым і Грэку. Бо ў ім адкрываецца праўда Божая ад веры да веры, як напісана: праведны жыць будзе вераю. (Авак 2:4) Бо адкрываецца гнеў Божы з неба на ўсякую бязбожнасьць і няпраўду людзей, што маюць праўду ў няпраўдзе. Бо, што можна ведаць пра Бога, яўна для іх, бо Бог выявіў ім; бо нявідомае Яго, вечная сіла Яго і Божства ад стварэньня сьвету праз разважаньне аб творах відомым робіцца, каб быць ім без апраўданьня за тое, што яны, пазнаўшы Бога, не як Бога славілі Яго ці дзякавалі, але марным займаліся ў разважаньнях сваіх, і прыцьмілася неразумнае сэрца іх: кажучы аб сабе, што яны мудрыя, яны адурэлі і славу нятленнага Бога замянілі на ўзор абраза тленнага чалавека і птушак, і чацьвёраногіх, і гадаў. Дык і аддаў іх Бог у пажаданьнях сэрцаў іх нячыстасьці, каб яны апаганілі целы свае міжы сабою. Яны замянілі праўду Божую на ілжу і пакланіліся і служылі стварэньню замест стварыцеля, які багаслаўлены навекі, амін. Дзеля гэтага аддаў іх Бог цярпець ганьбу: бо жанчыны іх замянілі прыроднае карыстаньне на проціпрыроднае. Гэтак сама і мужчыны, пакінуўшы прыроднае карыстаньне з жаночага полу, распаляліся пажадлівасьцяй адзін да аднаго, мужчыны на мужчынах сорам робячы і атрымліваючы ў самых сабе належную адплату за свой блуд. I, як яны ня рупіліся мець Бога ў розуме, дык аддаў іх Бог ілжываму розуму рабіць непатрэбшчыну, і яны напоўнены ўсякай няпраўдаю, распустай, крывадушнасьцяй, прагавітасьцяй, злосьцяй, напоўнены зайздрасьцяй, забойствам, сваркай, ашуканствам, благімі абычаямі; яны зьвяглівыя манюкі, боганенавісьнікі, крыўдзіцелі, самахвалы, гардуны, выдумшчыкі ліхога, непаслухмяныя бацьком, неразумныя, вераломныя, пазбаўленыя любві, непагодлівыя, неміласэрныя. Яны ведаюць праведны прысуд Божы, што тыя, хто гэткае робіць, варты сьмерці; аднак, яны ня толькі гэта робяць, але й пахваляюць тых, хто робіць. Дык няма выбачэньня табе, кожны чалавеча, каторы асуджаеш; бо, чым судзіш другога, асуджаеш сябе: бо робіш тое самае, асуджаючы. А мы ведаем, што запраўды суд Божы на тых, што гэткае робяць. Няўжо-ж думаеш ты, чалавеча, што ўцячэш ад суда Божага, асуджаючы тых, якія гэткае робяць, ды сам робячы тое-ж? Або багацьцем дабраты, лагоднасьці і доўгацярплівасьці Божае пагарджаеш, не разумеючы, што дабрата Божая вядзе цябе да пакаяньня? Але, праз упартасьць тваю і нераскаянае сэрца, ты сам сабе зьбіраеш гнеў на дзень гневу і адкрыцьця праведнага суда ад Бога, Які уздасьць кожнаму паводле ўчынкаў ягоных: тым, што сталасьцяй у добрым дзеле шукаюць славы, чэсьці й нятленнасьці, — вечнае жыцьцё; а тым, што ўпіраюцца і не пакараюцца праўдзе, але аддаюцца няпраўдзе, —ярасьць і гнеў. Сум і уціск кожнай душы чалавека, каторы робіць благое, перш Юдэя, дый Грэка! Слава-ж і чэсьць і мір усякаму, хто робіць дабро, перш Юдэю, дый Грэку! Бо няма ў Бога ўзіраньня на аблічча. Якія без закону саграшылі, без закону й загінуць, а тыя, якія ў законе саграшылі, законам засуджаны будуць (бо ня тыя, што слухаюць закон, праведныя перад Богам, але тыя, што выпаўняюць, апраўданы будуць; бо, калі пагане, ня маючы закону, па прыродзе робяць законнае, то, ня маючы закону, яны самі сабе закон: яны паказваюць дзела закону, у сэрцах у іх напісанае, аб чым сьведчыць сумленьне іх і думкі іх, то абвінавачваючыя, то апраўдываючыя адна адну) — у дзень, калі Бог судзіць будзе тайныя ўчынкі людзей, водле дабравешчаньня майго, праз Ісуса Хрыста. Вось ты завешся Юдэем і супакойваеш сябе законам, і хвалішся Богам, і ведаеш волю Яго, і разумееш лепшае, навучаючыся з закону, і пэўны аб сабе, што ты павадыр сьляпых, сьвятло тых, што ў цемры, настаўнік няветных, вучыцель малалетніх, маючы ў законе прыклад веданьня і праўды: як жа ты, вучачы другога, ня вучыш сябе самога? Навучаючы ня красьці, крадзеш? кажучы: не займайся распустай, — сам распусны. Брыдзячыся ідаламі, сьвятое крадзеш? Хвалішся законам, а пераступаньнем закону Бога зьнявяжаеш? Бо праз вас імя Божае зьняважаецца ў паганаў, як напісана. (Ісая 52:5; Езэк. 36:20) Абразаньне карысна, калі выпаўняеш закон; а калі ты праступнік закону, то абрэзаньне твае сталася неабрэзаньнем. Дык, калі неабрэзаны выпаўняе пастановы закону, то ці не залічыцца яму яго неабрэзаньне за абрэзаньне? I неабрэзаны па прыродзе, выпаўняючы закон, ці не асудзіць цябе, праступніка закону пры пісаньні і абрэзаньні? Бо ня той Юдэй, хто (гэтакі) напаказ, і ня тое абрэзаньне, якое напаказ на целе; але хто ўнутры Юдэй, і абрэзаньне ў сэрцы, па духу, а не па напісаньні; яму й пахвала не ад людзей, але ад Бога. Дык якое пяршынства Юдэя, ці якая карысьць ад абрэзаньня? Вялікае ў-ва ўсіх адносінах, а перадусім у тым, што ім даверана слова Божае. Бо што-ж? калі некаторыя і ня ўверавалі, дык ці нявера іх зьнішчыць веру Божую? Няхай ня станецца! Бог верны, а ўсякі чалавек ілжывы, як напісана: Каб ты апраўдаўся ў словах Тваіх і перамог-бы, як суджаны будзеш. (Псал 50:6) Калі-ж няпраўда нашая адкрывае праўду Божую, дык што скажам? няўжо-ж Бог несправядлівы, калі выяўляе гнеў? — кажу па чалавечаму. Хай ня станецца! Бо як жа Богу судзіць сьвет? Бо, калі праўда Божая маею няпраўдаю на славу Божую ўзвышаецца, за што-ж яшчэ мяне судзіць, як грэшніка? I ці не рабіць нам благое, каб вышла дабро, як некаторыя абмаўляюць нас і кажуць, быццам мы гэтак вучым? Праведны суд на такіх! Дык што-ж? ці маем перавагу? Зусім не: бо мы ўжо даказалі, што і Юдэі, і Грэкі — усе пад грэхам, як напісана: няма праведніка ніводнага; няма разумеючага; няма нікога, хто шукаў-бы Бога; усе зьбіліся з дарогі, усе разам нягодныя; няма, хто-б рабіў дабро, няма да адзінага. (Псал. 13:1-3) Горла ў іх — адчыненая магіла; языкамі сваімі зводзяць. Яд зьмеяў на вуснах іхніх; (Псал. 5:10; 139:3) Рот у іх поўны абмовы й гарчыні. (Псал 9:28) Ногі ў іх хуткія на праліцьцё крыві; зьнішчэньне і загуба на шляхох іхніх; шляху міру яны не пазналі. (Прып. 1:16; Ісая 59:7-8) Няма страху Божага перад вачыма іх. (Псал 35:2) Мы-ж ведаем, што закон, калі што гаворыць, гаворыць да тых, якія пад законам, каб кожны рот быў загароджаны, і ўвесь сьвет каб вінаватым стаўся перад Богам, бо справамі закону не апраўдаецца перад Ім ніякае цела; бо праз закон пазнаецца грэх. Але сягоньня, незалежна ад закону, выявілася праўда Божая, аб якой сьведчаць закон і прарокі. Праўда-ж Божая праз веру ў Ісуса Хрыста для ўсіх і на ўсіх веруючых; бо няма розьніцы, бо ўсе саграшылі і пазбаўлены славы Божае, апраўдываныя дарма ласкай Ягонай, адкупленьнем, што ў Хрысьце Ісусе, Якога Бог аддаў на ахвяру зьмілавальную праз веру, у крыві Ягонай, дзеля выяўленьня праўды Яго ў дараваньні грахоў, учыненых раней, у час доўгацярплівасьці Божае, на выяўленьне праўды Яго ў цяперашні час, каб зьявіўся Ён праведным і апраўдываючым веруючага ў Ісуса. Гдзе-ж тое, чым бы хваліцца? Выключана. Якім законам? законам учынкаў? Не, але законам веры. Бо мы прызнаем, што чалавек апраўдываецца вераю, незалежна ад учынкаў закону. Няўжо-ж Бог ёсьць Бог Юдэяў толькі, а не паганаў таксама? Ведама, і паганаў, бо адзін ёсьць Бог, які апраўдывае абрэзаньне з веры і неабрэзаньне праз веру. Дык мы зьніштажаем закон вераю? Няхай ня станецца! але ўзмацняем закон. Што-ж, скажам, Аўраам, бацька наш, знайшоў па целу? Калі Аўраам апраўдаўся ўчынкамі, ён мае пахвалу, але не перад Богам. Бо што кажа пісаньне? Паверыў Аўраам Богу, і гэта залічана яму за праведнасьць. (Быт 15:6) Таму, хто робіць, заплата ня з ласкі залічаецца, але з павіннасьці; хто-ж ня робіць, але веруе ў Таго, Хто апраўдывае бязбожніка, вера яго залічаецца за праведнасьць. Гэтак і Давід называе шчасьлівым чалавека, якому Бог залічае праведнасьць незалежна ад учынкаў: Шчасьлівыя, чые беззаконнасьці дарованы і чые грахі пакрыты; шчасьлівы чалавек, якому Бог не палічыць грэху. (Пс 31:1-2) Ці шчаснасьць гэтая датычыцца абрэзаньня, ці і неабрэзаньня? Мы кажам, што Аўрааму вера палічана за праведнасьць. Калі палічана? па абрэзаньні, ці да абрэзаньня? Не пасьля абрэзаньня, але да абрэзаньня. I знак абрэзаньня ён атрымаў, як пячатку праведнасьці праз веру, якую меў у неабрэзаньні, так што ён стаўся айцом усіх веруючых у неабрэзаньні, каб і ім залічана была праведнасьць, і айцом абрэзаных ня толькі прыняўшых абрэзаньне, але і ходзячых па сьлядох веры айца нашага Аўраама, якую ён меў у неабрэзаньні. Бо Аўрааму, ці насеньню яго, не законам дадзена абяцаньне, што ён будзе насьледнікам сьвету, але праведнасьцяй веры. Бо, калі насьледнікі тыя, што з закону, дык апусьцее вера, зьнішчыцца абяцаньне; бо закон робіць гнеў, бо гдзе няма закону, няма й праступку. Дзеля гэтага з веры, каб было водле ласкі, каб абяцаньне было нязьменным для ўсяго насеньня, ня толькі для таго, што з закону, але й для таго, што з веры Аўраама, які ёсьць ацец усім нам, — (як напісана: Я паставіў цябе айцом многіх народаў), — перад Богам, якому ён паверыў, ажыўляючым памершых і называючым няістнуючае, як істнуючае. (Быт 17:5) Каторы, апроч надзеі, паверыў з надзеяй, праз што стаўся айцом многіх народаў, водле сказанага: Гэтак будзе насеньне твае. (Быт 15:5) I, не зьнямогшыся ў веры, ён ня думаў, што цела яго, амаль стогадовае, ужо амярцьвела, і нутро Сары замершае; ня ймаў сумліву ў абяцаньні Божым нявераю, але ўзмацаваўся ў веры, аддаўшы хвалу Богу і зусім пэўны, што Ён дуж і выпаўніць абяцанае. Дзеля гэтага й залічана яму за праведнасьць. Дый не ў адношаньні да яго аднаго напісана, што залічана яму, але й у адношаньні да нас: залічана будзе й нам, веруючым у Таго, Хто ўскрасіў з памершых Ісуса, Госпада нашага, Які быў выданы за грахі нашыя і ўваскрос дзеля апраўданьня нашага. Дык, апраўдаўшыся вераю, мы маем мір з Богам праз Госпада нашага Ісуса Хрыста, праз Якога й дасталі мы вераю доступ да тае ласкі, у якой стаімо і хвіалімся надзеяй славы Божай. Дый не адным тым, але хвалімся й горам, ведаючы, што гора робіць цярплівасьць, цярплівасьць жа дасьведчаньне, дасьведчаньне надзею, а надзея ня ганьбіць, бо любоў Божая вылілася ў сэрны нашыя Духам сьвятым, які нам даны. Бо Хрыстос, калі мы былі яшчэ слабымі, у азначаны час памёр за бязбожных. Бо ці-ж памрэ хто за праведнага? Хіба за дабрачынцу мо хто й наважыцца памерці. Але Бог Сваю любоў да нас даводзіць тым, што Хрыстос памёр за нас, калі мы былі яшчэ грэшнікамі, дык тым балей цяпер, калі мы апраўданы Крывёю Яго, збаўлены будзем праз Яго ад гневу. Бо, калі, будучы ворагамі, мы пагадзіліся з Богам праз сьмерць Сына Яго, дык шмат балей, пагадзіўшыся, уратуемся ў жыцьці Ягоным. Дый не адно гэтае, але й хвалімся Богам праз Госпада нашага Ісуса Хрыста, праз Якога мы атрымалі сягоньня прымірэньне. Дзеля гэтага, як праз аднаго чалавека ўвайшоў у сьвет грэх і праз грэх — сьмерць, гэтак і сьмерць перайшла праз усіх людзей, бо ў ім усе саграшылі. Бо і да закону грэх быў на сьвеце; але грэх не залічаецца, калі няма закону. Аднак, сьмерць панавала ад Адама да Майсея і над тымі, што не саграшылі падобна праступку Адама, які ёсьць узор будучага. Але ня гэтак, як праступак, і дар з ласкі. Бо, калі цераз праступак аднаго памерлі многія, дык шмат балей ласка Божая, ды з ласкі аднаго чалавека, Ісуса Хрыста, хватае для многіх. I дар не як за аднаго саграшыўшага; бо суд за адзін праступак на асуджэньне, а з ласкі на апраўданьне ад многіх. Бо калі ад праступку аднаго сьмерць запанавала праз аднаго, дык шмат балей прымаючыя церазмернасьць ласкі і дар праведнасьці панаваць будуць у жыцьці праз аднаго Ісуса Хрыста. Дык вось, як цераз праступак аднаго ўсім людзям асуджэньне, гэтак цераз праведнасьць аднаго ўсім людзям апраўданьне на жыцьцё. Бо, як непаслухмянасьцяй аднаго чалавека многія зрабіліся грэшнымі, так і паслухмянасьцяй аднаго многія зробяцца праведнымі. Закон жа прыйшоў пасьля і такім чынам памножыўся праступак. А калі памножыўся грэх, церазмерна памножылася ласка, каб, як грэх панаваў у сьмерці, так і ласка запанавала праз праведнасьць на жыцьцё вечнае, праз Ісуса Хрыста, Госпада нашага. Што-ж скажам? ці аставацца нам у грэсе, каб памнажалася ласка? Няхай ня станецца! Мы, якія памерлі для грэху, як жа будзем жыць у ім? Няўжо-ж ня ведаеце, што ўсе мы, якія ахрысьціліся ў Хрыста Ісуса, у сьмерць Яго ахрысьціліся? Дык мы пахавалі сябе з Ім хрышчэньнем у сьмерць, каб, як Хрыстос уваскрос з памершых цераз славу Айца, так і нам хадзіць у абноўленым жыцьці. Бо, калі мы злучаны з Ім падабенствам сьмерці Яго, дык павінны быць злучаны і падабенствам ускрасеньня, ведаючы тое, што адвечны наш чалавек раскрыжаваны з Ім разам, каб зьніштожана было грэшнае цела, каб нам ня быць ужо слугамі грэху; бо хто памёр, той вызваліўся ад грэху, Калі-ж мы памерлі з Хрыстом, дык верым, што й жыць будзем з ім разам, ведаючы, што Хрыстос, уваскросшы з памершых, ужо ня ўмірае: сьмерць ня мае ўжо ўлады над Ім. Бо, што Ён памер, дык памёр раз дзеля грэху, а што жыве, то жыве дзеля Бога. Гэтак і вы лічыце сябе памёршымі дзеля грэху, жывымі-ж дзеля Бога ў Хрысьце Ісусе, Госпадзе нашым. Дык няхай не пануе грэх у сьмяротным вашым целе, каб вам карыцца прад ім у пажадлівасьці яго; і не аддавайце грэху члены вашыя, як прылады няпраўды, але Богу аддайце сябе, як ажыўшых з мёртвых, і Богу вашыя члены, як прылады праведнасьці. Няхай грэх не пануе над вамі, бо вы не пад законам, але пад ласкаю. Дык што? ці пачнем грашыць, бо мы не пад законам. а пад ласкаю? Няхай ня станецца! Няўжо-ж вы ня ведаеце, што, каму вы аддаецё сябе за слугі на паслухмянасьць, таго вы і слугі, каго хлухаеце: ці грэху на сьмерць, ці паслухмянасьці на праведнасьць. Дзякуй Богу, што вы, быўшы раней слугамі грэху, ад сэрца паслухалі таго тыпу навукі, якому аддалі сябе. Вызваліўшыся-ж ад грэху, вы сталіся слугамі праўды. Палюдзку гавару дзеля слабасьці цела вашага. Бо, як аддавалі вы члены вашыя за слугі нячыстасьці й беззаконнасьці на беззаконнасьць, гэтак сягоньня аддайце члены вашыя за слугі праўдзе на сьвятасьць. Бо, калі вы былі слугамі грэху, былі вы вольнымі ад праўды. Які-ж плод мелі вы тагды, што цяпер гэтага сароміцеся? Бо канец гэтага — сьмерць. Але цяпер, вызваліўшыся ад грэху і стаўшыся рабамі Бога, маеце плод свой на сьвятасьць, а канец — жыцьцё вечнае. Бо заплата за грэх — сьмерць, а дар Божы —жыцьцё вечнае ў Хрысьце Ісусе, Госпадзе нашым. Ці-ж вы ня ведаеце, браты (бо кажу да ведаючых закон), што закон мае ўладу над чалавекам, пакуль той жыве? Замужняя жанчына прывязана законам да жывога мужа; а калі муж памрэ, яна звальняецца ад мужа. Дзеля гэтага, калі пры жывым мужу будзе другога, блудніцай называцца будзе; калі-ж памрэ муж, яна вольная ад закону і ня будзе блудніцай, выйшаўшы за другога мужа. Гэтак і вы, браты маі, памерлі для закону праз Цела Хрыстовае, каб належаць другому, уваскросшаму з мёртвых, каб прынасіць плод Богу. Бо, калі мы былі ў целе, тады юрлівасьць грахоўная, што праз закон, дзеяла ў членах вашых, каб даваць плод сьмерці; цяпер жа, памершы для закону, якім былі зьвязаны, мы вызваліліся ад яго, каб нам служыць у абнаўленьні духа, а не па старой літары. Што-ж скажам? Закон — грэх? Няхай ня станецца! але я не пазнаў грэху, толькі праз закон, бо я ня ведаў-бы й пажаданьня, калі-б закон не гаварыў: не пажадай. (Вых 20:16-17) Але грэх, які ўзяўся праз запаведзь, выклікаў у мяне ўсякае пажаданьне; бо без закону грэх мёртвы. Я жыў калісь без закону; але, калі прыйшла запаведзь, дык грэх ажыў, а я памёр; і мной было знойдзена, што запаведзь, якая на жыцьцё, яна на сьмерць, бо грэх, які ўзяўся праз запаведзь, зьвёў мяне і забіў ею; дзеля гэтага закон сьвят, і запаведзь сьвятая і праведная і добрая. Дык няўжо-ж добрае сталася мне сьмерцяй? Няхай ня станецца! Але грэх, каб зьявіўся грэхам, праз добрае робіць мне сьмерць, каб грэх быў пераз меру грэшным праз запаведзь. Бо мы ведаем, што закон духоўны, а я цялесны, адданы пад грэх. Бо не разумею, што роблю, бо ня тое роблю, што хачу, але, што ненавіджу, тое роблю. Калі-ж роблю тое, чаго не хачу, то згаджаюся з законам, што ён добры, і цяперака ўжо ня я роблю, але грэх, што жыве ў-ва мне. Бо ведаю, што ня жыве ў-ва мне (гэта ёсьць у целе маім) добрае; бо жаданьне ёсьць у-ва мне, але каб зрабіць добрае, таго не знаходжу. Бо добрага, што хачу, ня роблю, а благое, якога не хачу, роблю. Калі-ж роблю тое, чаго не хачу, ужо ня я роблю гэта, але грэх, што жыве ў-ва мне. I вось я знаходжу закон, што, калі хачу рабіць добрае, ляжыць прада мною благое. Бо, водле нутранога чалавека, знаходжу здаваленьне ў законе Божым; але ў членах маіх бачу другі закон, што змагаецца з законам розуму майго і робіць мяне рабом закону грэху, які ёсьць у членах маіх. Нешчасьлівы я чалавек! Хто вызваліць мяне ад гэтага цела сьмерці? Дзякую Богу праз Ісуса Хрыста, Госпада нашага. Дык жа сам я розумам маім служу закону Божаму, а целам закону грэху. Дык вось няма цяпер ніякага асуджэньня тым, што ў Хрысьце Ісусе не паводле цела, але паводле духа ходзяць, бо закон Духа жыцьця ў Хрысьце Ісусе звольніў мяне ад закону грэху й сьмерці. Як закон, аслаблены целам, быў бяссільны, дык Бог, паслаўшы Сына Свайго ў кшталце цела грахоўнага і дзеля грэху, асудзіў грэх у целе, каб апраўданьне закону выпаўнілася ў нас, каторыя ня водле цела, але водле духа ходзім. Бо тыя, што водле цела жывуць, аб цялесным думаюць; а тыя, што водле духа, — аб духоўным. Бо думкі цялесныя ёсьць сьмерць, а думкі духоўныя — жыцьцё і мір, бо цялесныя думкі ёсьць варожасьць да Бога: бо не пакараюцца закону Божаму дый ня могуць. Тыя-ж, што жывуць водле цела, Богу дагадзіць ня могуць. Але вы ня ў целе, а ў духу, калі толькі Дух Божы жыве ў вас. Калі-ж хто Духа Хрыстовага ня мае, той і не Ягоны. Калі-ж у вас Хрыстос, дык цела мёртва дзеля грэху, а дух жывы дзеля праведнасьці. Калі-ж Дух Таго, Хто ўскрасіў із мёртвых Ісуса, жыве ў вас, дык Той, Хто ўскрасіў Хрыста з мёртвых, ажывіць і вашы сьмяротныя целы Духам Сваім, што жыве ў вас. Дык вось, браты, мы даўжнікі ня цела, каб жыць водле цела; бо, калі жывецё водле цела, то памрэцё; а калі духам цялесныя ўчынкі забіваеце, жыць будзеце. Бо ўсе, Духам Божым ведзеныя, ёсьць Сыны Божыя; бо вы ня прынялі духа няволі ізноў на страх, але прынялі Духа ўсынаўленьня, у якім і клічам: Авва, Ойча! Гэты самы Дух сьведчыць духу нашаму, што мы дзеці Божыя, а калі дзеці, дык і насьледнікі: насьледнікі Божыя, насьледнікі супольне з Хрыстом, калі і церпім з Ім мукі, дык каб з Ім і ўславіцца. Бо думаю, што мукі цяперашняга часу недастойныя тае славы, што мае выявіцца ў нас. Бо надзея стварэньня чакае адкрыцьця сыноў Божых, бо стварэньне пакарылася марнасьці не самахоць, але па волі пакарыўшага, у надзеі, што й само стварэньне вызвалена будзе з няволі тленьня на волю славы дзяцей Божых. Бо ведаем, што ўсё стварэньне разам стогне й мучыцца дагэтуль, дый ня толькі яно, але й мы самі, што маем зачатак Духа, і мы ў сабе стогнем, ждучы ўсынаўленьня, выкупленьня цела нашага. Бо мы вызвалены надзеяй. Надзея-ж бачаная ня ёсьць надзея; бо калі хто бачыць, дык чаго яму й спадзявацца? Але, калі спадзяемся таго, чаго ня бачым, дык чакаем цярпліва. Гэтак сама й Дух дапамагае ў слабасьцях нашых; бо мы ня ведаем, аб чым маліцца, як трэба, але Сам Дух стараецца за нас стагнаньнямі нявымоўнымі. Хто-ж выведывае сэрцы, Той ведае, якая думка ў Духа, бо Ён стараецца за сьвятых па волі Божай. Дый ведаем, што тым, хто любіць Бога, пакліканым па Яго пастанове, усё памагае на дабро; бо, каго Ён наперад пазнаў, тым наперад і празначыў быць падобнымі да абраза Сына Свайго, каб Ён быў першаком між многімі братамі; а каго наперад празначыў, тых і паклікаў; а каго паклікаў, тых і апраўдаў; а каго апраўдаў, тых і уславіў. Дык што-ж скажам на гэта? Калі Бог за нас, хто супраць нас? Той, які Сына Свайго пе пашкадаваў, але аддаў Яго за ўсіх нас, як не даруе і нам з Ім усяго? Хто будзе абвінавачваць выбраных Божых? Бог, які апраўдывае. Хто асуджае? Хрыстос, які памёр, але-ж і ўваскрос. Ён і праваруч Бога, Ён і просіць за нас. Хто адлучыць нас ад любві Божае? Гора, ці ўціск, ці перасьледаваньне, ці голад, ці нагата, ці небясьпека, ці меч? Водле напісанага: За Цябе забіваюць нас кожны дзень; лічаць нас за авечкі, ахвяраваныя на зарэз. (Псал 43:23) Але ўсё гэтае перамагаем праз Палюбіўшага нас. Бо я пэўны, што ні сьмерць, ні жыцьцё, ні ангелы, ні ўлады, ні сілы, ні цяперашняе, ні будучае, ні вышыня, ні глыбіня, ні другое якое стварэньне ня можа адлучыць нас ад любві Божае, што ў Хрысьце Ісусе, Госпадзе нашым. Праўду кажу ў Хрысьце, не маню, сьведчыць мне сумленьне мае ў Духу Сьвятым, што вялікі для мяне сум і мука няўстанная сэрцу майму: бо я хацеў бы сам быць адлучаным ад Хрыста за братоў маіх, родных мне целам, якія ёсьць Ізраільцяне, каторых ёсьць усынаўленьне, і слава, і запаведзі, і даньне законаў, і служэньне, і прырачэньні, каторых і айцы, ды з іх Хрыстос целам, Каторы ёсьць над усімі Бог, багаслаўлены навекі, амін. Але ня тое, каб слова Божае ня выпаўнілася. Бо ня ўсе тыя Ізраільцяне, што ад Ізраіля, і ня ўсе дзеці затым, што яны ад насеньня Аўраамавага, але (сказана): у Ізааку назавецца насеньне табе. (Быт 21:12) Гэта значыць: не цялесныя дзеці ёсьць дзеці Божыя, але дзеці прырачэньня прызнаюцца за насеньне. А слова прырачэньня гэткае: у той жа час прыду, і ў Сары будзе сын. (Быт 18:10) I не адно гэтае, але й Равэка, што зачала за адзін раз ад Ізаака, айца нашага; бо, калі яны яшчэ не нарадзіліся іне зрабілі нічога добрага ці благога (каб пастанова Божая ў выбраньні аставалася не з учынкаў, але ад Таго, Хто кліча), сказана было ёй: большы будзе ў няволі ў меншага, (Быт. 25:23) як і напісана: Якуба я палюбіў, а Ізава зьненавідзеў. (Малах 1:2-3) Што-ж скажам? Няўжо-ж няпраўда ў Бога? Няхай ня станецца! Бо Ён кажа Майсею: памілую, каго мілую, і зьлітуюся, над кім літуюся. (Вых 33:19) Дык не ад таго, хто жадае, і не ад таго, хто бяжыць, але ад Бога, Які мілуе. Бо Пісаньне кажа Фараону: дзеля таго самага Я й паставіў цябе, каб паказаць у табе сілу Маю, і каб імя Мае было абвяшчана па ўсей зямлі. (Вых 9:16) Дык над кім хоча, зьмілуецца, а каго хоча, жорсткім робіць. Ты скажаш мне: За штож яшчэ вінаваціць? бо хто стане насупраць волі Ягонае? А ты хто, чалавеча, што спрачаешся з Богам? Ці скажа зробленае зрабіўшаму: на што ты мяне гэтак зрабіў? Ці ня ўладны ганчар пад глінаю, каб з таго-ж месіва зрабіць адно начыньне дзеля пашаннасьці, а другое дзеля непашаннасьці? Што-ж, калі Бог, хочучы паказаць гнеў і выявіць магутнасьць Сваю, з вялікай доўгацярплівасьцяй ашчаджаў начыньні гневу, гатовыя на загубу, каб разам зьявіць багацьце славы Сваей над начыньнямі міласэрдзя, якія Ён прыпас на славу, дый над намі, якіх паклікаў ня толькі з Юдэяў, але й із паганаў? Як і ў Осіі кажа: Ня мой народ назаву Маім народам, і нялюбую — умілаванай; (Осія 2:23) і станецца, што на месцы, гдзе сказана Ім: вы ня мой народ, — там сынамі Бога Жывога названы будуць. (Осія 1:10) А Ісая кліча аб Ізраілю: Хаця-б лічба сыноў Ізраілявых была, як пясок у моры, (толькі) астача спасецца: бо, канчаючы слова і прысьпяшаючы справядлівасьць, хутка зьдзейсьніць Госпад слова на зямлі. (Ісая 10:22-23) I, як прапрарочыў Ісая: калі-б Госпад Саваоф не пакінуў нам насеньня, то мы былі-б, як Садом, і падобнымі сталіся-б да Гаморы. (Ісая 1:9) Што-ж скажам? Пагане, якія ня шукалі праведнасьці, атрымалі праведнасьць, праведнасьць ад веры. А Ізраіль, шукаючы закону праведнасьці, не дасягнуў закону праведнасьці. Чаму? бо ня з веры, а з дзел закону; бо спаткнуліся аб камень спаткненьня, як напісана: вось кладу ў Сыоне камень спаткненьня і камень спакусы; але кожны, хто веруе ў Яго, ня будзе асаромлены. (Ісая 28:16; 8:14) Браты! жаданьне майго сэрца і малітва да Бога аб Ізраілю на збаўленьне. Бо сьведчу ім, што маюць руплівасьць Божую, ды не па розуму. Бо, не разумеючы праведнасьці Божае і стараючыся паставіць уласную праведнасьць, яны не пакарыліся праведнасьці Божай; бо канец закону — Хрытос, дзеля праведнасьці кожнаму веруючаму. Майсей піша аб праведнасьці, што ад закону: выпаўніўшы яго, чалавек жыць ім будзе. (Ляв 18:5) А праведнасьць з веры гэтак кажа: не гавары ў сэрцы тваім: Хто ўзыйдзе на неба? — гэта ёсьць Хрыста зьвясьці ўніз; (Другаз. 30:12) або: хто зыйдзе ў бяздоньне? — гэта ёсьць Хрыста з мёртвых узьвясьці ўверх. (Другазак. 30:13) Але што кажа Пісаньне? Блізка да цябе слова, у вуснах тваіх і ў сэрцы тваім,— гэта ёсьць слова веры, якое абвяшчаем, (Другаз. 30:14) каб ты, як вуснамі тваімі будзеш вызнаваць Ісуса Госпадам і ў сэрцы тваім верыць, што Бог ускрасіў яго з мёртвых, быў бы спасён, бо сэрцам верыцца дзеля праведнасьці, а вуснамі вызнаецца дзеля збаўленьня. Бо Пісаньне кажа: Кожын, хто веруе ў Яго, ня будзе асаромлены. (Ісая 28:16) Тут няма розьніцы між Юдэем і Грэкам, бо Ён Госпад усіх, багаты для ўсіх, што клічуць Яго. Бо кожын, хто пакліча імя Госпада, спасён будзе. (Іяіль 2:32) Але як клікаць Таго, у Каго ня ўверавалі? Як верыць у Таго, аб Кім ня чулі? Як чуць без абвяшчаючага? I як абвяшчаць, калі ня будуць пасланыя? Водле напісанага: Як прыгожыя ногі абвяшчаючага мір, прапаведываючага добрае! (Ісая 52:7) Але ня ўсе паслухалі Эвангельля, бо Ісая кажа: Госпадзе! Хто паверыў чутаму ад нас?. (Ісая 53:1) Дык вера ад слуханьня, а слуханьне ад слова Божага. Але кажу: ці-ж яны ня чулі? Наадварот: на ўсю зямлю разыйшоўся голас іх, і да межаў сусьвету словы іх. (Псал 18:5) Але кажу: ці-ж Ізраіль ня ведаў? Першы Майсей кажа: я збуджу ў вас рупнасьць не праз народ, узлую вас праз народ бязглузды. (Другазак 32:21) А Ісая адважыўся ды кажа: Мяне знайшлі тыя, што ня шукалі, абявіўся Я тым, што ня пыталіся Мяне. (Ісая 65:1) Да Ізраіля-ж кажа: увесь дзень працягваў я рукі Мае да народу непаслухмянага і ўпартага. (Ісая 65:2) Дык кажу: няўжо-ж Бог адапхнуў народ Свой? Няхай ня станецца! Бо і я Ізраільцянін ад насеньня Аўраамавага, з калена Бэніямінавага. Не адапхнуў Бог народу Свайго, які Ён наперад ведаў. Ці ня ведаеце, што кажа Псаньне (у апавяданьні) аб Ільлі? як той скардзіцца Богу на Ізраіля, кажучы: Госпадзе! прарокаў Тваіх пазабівалі, ахвярнікі тваі зруй навалі; астаўся я адзін, і душу маю? шукаюць. (3 Царств. 19:14) Што-ж кажа яму (Божы) адказ? Я пакінуў Сабе сем тысячаў чалавекаў, што ня ўкленчылі перад Ваалам. (3 Царств. 19:18) Вось гэтак і ў цяперашні час, па выбару ласкі, захавалася рэшта. Калі-ж праз ласку, дык не праз учынкі; іначай ласка ня была-б ужо ласкай. А калі праз учынкі, дык гэта ўжо ня ласка: іначай учынак ня ёсьць ужо ўчынак. Што-ж? Ізраіль чаго шукаў, таго не дастаў; выбраныя дасталі, а рэшта разьлютавалася, як напісана: Даў ім Бог духа дрымоты, вочы, якімі ня бачаць, і вушы, якімі ня чуюць, ажно па сяньняшні дзень. (Ісая 29:10; Другазак. 29:4) I Давід кажа: Хай будзе ім стол іх сеткаю і цянётамі, і спакусай і адплатаю; няхай зацьмяцца вочы іх, каб ня бачыць, і хрыбет іх няхай будзе сагнуты назаўсёды. (Псал 68:23-24) Дык кажу: няўжо-ж яны спаткнуліся, каб зусім упасьці? Няхай ня станецца. Але ад іх упадку збаўленьне паганам, каб збудзіць у іх рупнасьць. Калі-ж упадак іх — багацьце сьвету, і абядненьне іх - багацьце паганам, дык колькі-ж балей іх поўня? Вам-жа кажу, паганам: як Апостал паганаў, я ўслаўлю служэньне мае, ці ня збуджу рупнасьці ў сваякоў маіх на целу і ці ня збаўлю некаторых з іх? Бо, калі забракаваньне іх — замірэньне сьвету, дык што прыняцьце, як ня жыцьцё з мёртвых? Калі рашчына сьвятая, дык і месіва; і калі корань сьвят, дык і гальлё. Калі-ж некаторыя з галін адламаліся, а ты-ж, быўшы дзікай аліўкай, прышчапіўся замест іх і стаўся злучом караня й соку аліўкі, дык не вывышшайся перад галінамі; калі-ж вывышшаешся, дык ня ты дзержыш корань, але корань — цябе. Дык скажаш: галіны адламаліся, каб мне прышчапіцца. Добра. Яны адламаліся няверыем, а ты дзержышся вераю; ня пышайся, але бойся. Бо, калі Бог прыродных галін не пашкадаваў, дык глядзі, ці й цябе пашкадуе. Дык бачу дабрату і срогасьць Божую: срогасьць да адпаўшых, а дабрата да цябе, калі будзеш у дабраце (Божай); іначай і ты будзеш адцяты. I тыя, калі не астануцца у няверыі, прышчэпяцца, бо Бог дуж ізноў прышчапіць іх. Бо, калі ты адсечаны ад дзікое папрыродзе аліўкі і, насупраць прыродзе, прывіўся да добрае аліўкі, колькі-ж балей тыя, што згодны з прыродай, прышчэпяцца да свае аліўкі? Бо не хачу пакінуць вас, браты, у няведаньні аб гэтай тайне, (каб вы былі мудрымі праз сябе), — што разьлютаванне сталася ў Ізраілю часткова, да часу, пакуль увойдзе поўная лічба паганаў, ды гэтак увесь Ізраіль спасён будзе, як напісана: прыдзе з Сыону Збавіцель і адверне бязбожнасьць ад Якуба; і гэта ім ад мяне запавет, калі зьніму з іх грахі іхнія. (Ісая 59:20-21) Паводле-ж Эвангельля яны ворагі вам; а паводле выбраньня — умілаваныя Божыя дзеля айцоў. Бо дары і прызваньне Божае нязьменныя. Як і вы некалі былі непаслухмянымі, а цяпер памілаваны праз ненаслухмянасьць іхнюю, гэтак і яны цяпер непаслухмяныя, каб праз зьмілаваньне над вамі і самі яны памілаваны былі. Бо ўсіх Бог замкнуў у непаслухмянасьць, каб усіх памілаваць. О, глыбіня багацьця і мудрасьці і веданьня Божага! Як недасяжныя прысуды Яго і нявысьледны шляхі Ягоныя! Бо хто пазнаў розум Госпада? Ці хто быў райцам Яму? (Ісая 40:13) Ці кто даў Яму наперад, каб Ён аддаў яму? (Ісая 40:13-14) Бо ўсё з Яго і праз Яго і ў Яго. Яму слава навекі. Амін. Вось-жа вельмі прашу вас, браты, праз міласэрдзе Божае, аддайце целы вашыя на ахвяру жывую, сьвятую, угодную Богу, на разумнае служэньне вашае, і не датарноўвайцеся да веку гэтага, але пераабражайцеся абнаўленьнем розуму вашага, каб вам пазнаваць, што ёсьць Воля Божая, добрая, угодная і дасканалая. Бо кажу праз дадзеную мне ласку кожнаму сярод вас: ня думайце аб сабе больш, чым трэба думаць, але думайце мудра, як Бог кожнага мерай веры надзяліў. Бо, як у адным целе ў нас многа членаў, але ня ўсе члены маюць тую-ж работу, гэтак мы многія складаем адно цела ў Хрысьце, а паасобку адзін для аднаго члены. Калі-ж па данай нам ласцы маем розныя здольнасьці, дык, калі прароцтва, прароч па меры веры; калі служэньне, служы; калі навучаеш, вучы; калі напамінаеш, напамінай; калі раздаеш, дык у прастаце; калі пастаўлены над другімі, старшынствуй у шчырасьці; калі міласэрны, дык у радасьці. Любоў няхай будзе ў вас некрывадушная; брыдзьцеся зла, прыляпляйцеся да дабра. Братняй любоўю адзін да аднаго пяшчотныя, у пашане адзін аднаго апераджайце; у рупнасьці не слабейце; духам палайце; Госпаду служыце. Пацяшайцеся надзеяй; у горы будзьце цярплівымі, у малітве сталымі; у патрэбах сьвятых бярыце ўдзел; рупліва прымайце падарожных; багаслаўце тых, каторыя вас перасьледуюць; багаслаўце, а не кляніце. Радуйцеся з тымі, хто радуецца, і плачце з тымі, хто плача. Будзьце аднадумныя між сабою; ня думайце зашмат аб сабе, але да пакорных прыхіляйцеся. Ня будзьце мудрымі самі праз сябе. Нікому не адплачвайце злом за зло, але старайцеся аб добрае перад усімі людзьмі. Калі магчыма з вашага боку, будзьце ў згодзе з усімі людзьмі. Ня мсьціце за сябе, умілаваныя, але дайце месца (Божаму) гневу. Бо напісана: Мне помста, Я аддам! кажа Госпад. (Другазак 32:35) Дык, калі вораг твой галодны, накармі Яго; калі піць хоча, напаі яго: бо, робячы гэтае, зьбярэш яму на галаву вугальле гарачае. Ня будзь пераможаны злом, але перамагай зло дабром. (Прып 25:21-22) Усякая душа няхай будзе пакорна вышэйшым уладам, бо няма ўлады, каб не ад Бога; істнуючыя-ж улады ад Бога пастаўлены. Дзеля гэтага, хто працівіцца ўладзе, працівіцца Божай пастанове; хто-ж працівіцца, самі на сябе прысуд нацягнуць. Бо начальнікі страшныя не для добрых дзел, але для благіх. Ці хочаш небаяцца ўлады? Рабі дабро, і атрымаеш пахвалу ад яе; бо (гэта) ёсьць Божы слуга табе на дабро. Калі-ж робіш благое, бойся, бо ён не надарма носіць меч: ён Божы слуга, імсьціцель на гнеў робячаму благое. Дзеля гэтага трэба слухацца ня толькі з увагі на гнеў, але й на сумленьне. Дзеля гэтага-ж вы й падаткі плаціце; бо яны Божыя служкі, гэтым самым заўсёды занятыя. Дык аддавайце кожнаму належнае: каму падатак, падатак; каму мыта, мыта; каму страх, страх; каму чэсьць, чэсьць. Не аставайцеся віннымі нікому нічога, апрача ўзаемнай любві; бо, хто любіць другога, выпаўніў закон. Бо запаведзі: ня блудзі, не забівай, не крадзі, ня сьведчы крыва, не жадай чужога, і калі ёсьць іншая запаведзь - зьмяшчаюцца ў вось гэтым слове: любі бліжняга твайго, як самога сябе. (Ляв 19:18) Любоў ня робіць благога бліжняму; дык любоў ёсьць выпаўненьне закону. І гэтак (рабеце), ведаючы час, што прыйшла ўжо гадзіна збудзіцца вам зо-сну. Бо цяпер бліжэй да нас выбаўленьне, чым калі мы ўверавалі. Ноч прайшла, а дзень наблізіўся: дык адкінем справы цемры і апранемся ў зброю сьвятла, як у дзень, будзем хадзіць прыстойна, не ў пражорлівасьці ды п’янстве, не ў юрлівасьці ды распусьце, не ў калатні ды зайздрасьці; але апранецеся Госпадам Ісусам Хрыстом і не дагаджайце целу ў пажадлівасьці. Слабога ў веры прымайце не на спрэчкі аб паглядах. Бо іншы верыць, што (можна) есьці ўсё, а слабы есьць гародніну. Хто есьць, не дакарай таго, хто ня есьць; і хто ня есьць, не асуджай таго, хто есьць: бо Бог прыняў яго. Хто ты, што судзіш чужога слугу? Перад сваім гаспадаром стаіць ён, або падае; і ўстаіць, бо Бог дуж паставіць яго. Іншы адрозьнівае дзень ад дня, а іншы судзіць (аднолькава) кожны дзень. Кожны будзь пэўны ў сваім розуме. Хто адрозьнівае дні, дзеля Госпада адрозьнівае; і хто не адрозьнівае дзён, дзеля Госпада не адрозьнівае. Хто есьць, дзеля Госпада есьць, бо дзякуе Богу. I хто ня есьць, дзеля Госпада ня есьць, ды дзякуе Богу. Бо ніхто з нас ня жыве для сябе, і ніхто ця ўмірае для сябе; бо, калі жывем, для Госпада жывем, калі-ж уміраем — для Госпада ўміраем. I дзеля гэтага — ці жывем, ці ўміраем, мы Гасподнія. Бо Хрыстос дзеля таго і памёр, і ўваскрос, і ажыў, каб валадаць і мёртвымі, і жывымі. А ты чаго судзіш брата свайго? Або й ты, што паніжаеш брата свайго? Бо ўсе мы станем на суд Хрыстовы. Бо напісана: Я жыву, — кажа Госпад, — перада Мною суклоніцца ўсякае калена, і ўсякі язык вызнаваць будзе Бога. (Ісая 45:23) Дык вось кожны з нас за сябе дасьць справаздачу Богу. Ня будзем жа балей судзіць адзін аднаго, а лепей судзіце аб тым, каб як ня класьці брату спаткненьня ці спакусы. Я ведаю і пэўны ў Госпадзе Ісусе, што нішто праз сябе не нячыста; толькі таму, кто лічыць што-небудзь нячыстым, — таму нячыста. Калі-ж цераз страву сумуе брат твой, дык ты ўжо не паводле любві ходзіш; ня губі тваей страваю таго, за каго памер Хрыстос. Дык няхай не зьняважаецца вашае добрае. Бо царства Божае ня ежа і піцьцё, але праведнасьць і мір і радасьці ў Духу Сьвятым. Бо, хто ў гэтым служыць Хрысту, той угодны Богу і паважаны людзьмі. Дык вось будзеш шукаць таго, што служыць дзеля міру і ўзаемнага збудаваньня. Дзеля ежы ня нішчы дзела Божага: усё чыста, але блага чалавеку, які есьць праз спакусу. Добра ня есьці мяса, ня піць віна і не рабіць (такога), ад чаго брат твой спатыкаецца, ці спакушаецца, ці зьнямагае. Ты хмаеш веру? Мей сам у сабе перад Богам. Шчасьлівы, хто не асуджае сябе ў тым, што шануе. А хто сумляваецца, калі есьць, асуджае сябе, што не па веры; а ўсё, што не па веры, грэх. Мы, дужыя, мусім перанасіць немачы слабых, а не сабе дагаджаць. Бо кожны з нас няхай дагаджае бліжняму на дабро, на збудаваньне. Бо і Хрыстос не сабе дагаджаў, але, як напісана: Зьняважаньні зьнязажаючых Цябе выпалі на мяне. (Псал 68:10) Бо ўсё, што напісана было раней, напісана намі дзеля навукі, каб праз цярплівасьцьі пацеху пісаньня мелі надзею. А Бог цярплівасьці і пацехі няхай дасьць вам аднолькава думаць сярод сябе паводле навукі Хрыста Ісуса, каб вы аднадушна, аднымі вуснамі выслаўлялі Бога і Айца Госпада нашага Ісуса Хрыста. Дзеля гэтага прымайце адзін аднаго, як і Хрыстос прыняў вас у славу Божую. Кажу-ж, што Ісус Хрыстос стаўся служкаю абрэзаньня — дзеля праўды Божай, каб выпаўніць абяцанае айцоў. А для паганаў з літасьці, каб славілі Бога, як напісана: За гэта буду славіць Цябе між паганамі і сьпяваць іменьню Твайму. (Псал 17:50) I яшчэ сказана: Узьвесяліцеся, пагане, з народам Яго! (Другазак. 32:43) I яшчэ: хвалеце Госпада, усе пагане, і слаўце Яго, усе народы! (Псал. 116:1) Ісая таксама кажа: будзе корань Ясеявы і Той, што паўстане, валадаць народамі; на Яго пагане спадзявацца будуць. (Ісая 11:10) Бог жа надзеі няхай напоўніць вас усякай радасьцяй і мірам у веры, каб вы, сілаю духа Сьвятога, абагаціліся надзеяй. I сам я перакананы аб вас, браты маі, што і вы поўныя дабраты, напоўненыя усякаю ведаю і можаце навучаць адзін аднаго. Сьмялей жа пісаў я вам, браты, часткова як-бы дзеля напамінаньня вам, праз даную мне ад Бога ласку быць мне служкаю Ісуса Хрыста сярод паганаў, сьвятарна абвяшчаючы Эвангельле Божае, каб ахвяра паганаў, асьвячоная Духам Сьвятым, была ўгодна Богу. Маю вось пахвалу ў Ісусе Хрысьце ў тым, што (датычыцца) Бога: бо не адважуся сказаць што-небудзь, чаго ня зьдзеяў Хрыстос праз мяне на послух паганаў, словам і дзелам, сілаю знакоў і цудаў, сілаю Духа Божага; гэтак Эвангельле Хрыстовае пашырана мною ад Ерузаліму і ваколіц да Ілірыка. Гэтак я стараўся абвяшчаць Эвангельле ня тым, гдзе ўжо было вядома імя Хрыстовае, каб не будаваць на чужой аснове, але як напісана: Каму не абвешчана аб Ім, убачаць, і хто ня чуў, даведаюцца. (Ісая 52:15) Цераз гэтае я шмат разоў і меў перашкоду прыйсьці да вас. Цяпер жа, ня маючы больш месца ў гэных краінах, ды з даўных год маючы жаданьне прыйсьці да вас, як толькі пакіруюся ў Гішнанію, прыду да вас. Бо спадзяюся, праходзячы, пабачыцца з вамі, ды што вы правядзецё мяне туды, як толькі крыху нацешуся вамі. Цяпер-жа я йду ў Ерузалім паслужыць сьвятым; бо Македонія і Ахайя надумалі ўдзяліць нешта бедным сьвятым у Ерузаліме. Надумалі, але й вінаватыя ім. Бо, калі пагане зрабіліся ўчасьнікамі ў іх духоўным, дык павінны і ім паслужыць у цялесным. Выпаўніўшы вось гэтае і даставіўшы ім пад пячацяй гэты плод, пайду праз вас у Гішпанію. Ведаю-ж, што, калі прыду да вас, дык прыду ў поўні багаслаўленьня Эвангельля Хрыстовага. Малю вас, браты, Госпадам нашым Ісусам Хрыстом і любоўю Духа, памагаць мне малітвамі за мяне да Бога, каб выбавіцца мне ад няверуючых у Юдэі, і каб служэньне маё для Ерузаліму было ўгодна сьвятым, каб мне воляй Бога ў радасьці прыйсьці да вас і супачыць з вамі. Бог жа міру з усімі вамі: Амін. Даручаю-ж вам Фіву, сястру нашу, слугу кенхрэйскае царквы, каб прынялі яе ў Госпадзе, як прыстойна сьвятым, і памаглі ёй, у чым яна будзе мець у вас патрэбу, бо і яна была заступніцай многім дый мне самому. Прывітайце Прыскіллу й Акілу, супрацоўнікаў маіх, у Хрысьце Ісусе, — (якія галаву сваю пакладалі за маю душу, якім ня я адзін дзякую, але і ўсе цэрквы паганаў), — і царкву, што ў іх доме. Прывітайце ўмілаванага майго Эпэнэта, які ёсьць зачаткам Ахайі для Хрыста. Прывітайце Марыю, якая шмат працавала для нас. Прывітайце Андроніка і Юнія, сваякоў маіх і вязьняў са мною, якія ўславіліся між апосталамі і перш за мяне ўверавалі ў Хрыста. Прывітайце Амплія, любага мне ў Госпадзе. Прывітайце Урбана, сунрацоўніка нашага ў Хрысьце, і Стахія, любага мне. Прывітайце Апэлеса, дазнанага ў Хрысьце. Прывітайце Арыстабулявых. Прывітайце Ірадыена, сваяка майго. Прывітайце з Наркізавых тых, што ў Госпадзе. Прывітайце Трыфэну і Трыфосу, што працуюць у Госпадзе. Прывітайце любую Пэрсіду, якая шмат папрацавала ў Госпадзе. Прывітайце Руфа, выбранага ў Госпадзе, ды матку яго і маю. Прывітайце Асінкрыта, Флягонта, Ерма, Патрова, Ермія ды іншых з імі братоў. Прывітайце Філялёга і Юлію, Нэрэя і сястру ягоную, і Алімпана, і ўсіх з імі сьвятых. Прывітайце адзін аднаго ў сьвятым пацалунку. Вітаюць вас Хрыстовыя цэрквы. Малю вас, браты, сьцеражыцеся тых, што робяць нязгоду і спакусы супраць навукі, якое вы навучыліся, і ўхіляйцеся ад іх; бо гэткія служаць ня Госпаду нашаму Ісусу Хрысту, а свайму чэраву, ды ласкавасьцяй і красамоўствам зводзяць сэрцы прастадушных. Бо-ж вашая паслухмянасьць веры ведама ўсім; дзеля гэтага я цешуся з вас, але жадаю, каб вы былі мудрыя на дабро і няпрыступныя на зло. Бог жа міру неўзабаве скрышыць шатана пад нагамі вашымі. Ласка Госпада нашага Ісуса Хрыста з вамі. Амін. Вітаюць вас Цімох, супрацоўнік мой, ды Лукій, Язон і Сасіпатр, сваякі маі. Вітаю вас у Госпадзе і я, Тэртый, што пісаў гэтае пасланьне. Вітае вас Гаій, гасьцінны для падарожных, для мяне і для ўсяе царквы. Вітае вас Эраст, скарбнік мескі, і брат Кварт. Ласка Госпада нашага Ісуса Хрыста з усімі вамі. Амін. Таму-ж, хто можа вас умацаваць водле Эвангельля майго і пропаведзі Ісуса Хрыста, водле адкрыцьця тайны, што ад вякоў была ўмаўчана, прарочыя пісаньні, па загаду адвечнага Бога, на послух веры абвешчана ўсім народам, — *** Адзінаму мудраму Богу праз Ісуса Хрыста, Яму навекі хвала. Амін. Пісана да Рымлянаў з Карынту цераз Фіву, служку Паўла, воляй Божай пакліканы Апостал Ісуса Хрыста, і Состэн, брат, царкве Божай, што ў Карыньце, асьвячоным у Хрысьце Ісусе, пакліканым сьвятым з усімі, што прызываюць імя Госпада нашага Ісуса Хрыста ў-ва ўсякім месцы, у іх і ў нас: ласка вам і мір ад Бога Айца нашага і Госпада Ісуса Хрыста. Заўсёды дзякую Богу майму за вас з прычыны ласкі Божае, данае вам у Хрысьце Ісусе, бо ўсім абагаціліся вы ў Ім, усякім словам і ўсякаю ведаю, — бо сьведчаньне Хрыстовае ўмацавалася ў вас, — дзеля чаго вы ня маеце нястачы ні ў якім дары, ждучы адкрыцьця Госпада нашага Ісуса Хрыста, Які і ўгрунтуе вас да канца, каб быць вам бязьвіннымі ў дзень Госпада нашага Ісуса Хрыста. ВерныБог, якім вы пакліканы ў лучнасьць Сына Яго, Ісуса Хрыста, Госпада нашага. Малю вас, браты, іменем Госпада нашага Ісуса Хрыста, каб усе вы гаварылі адно, і ня было-б між вамі падзелаў, але каб вы злучаны былі ў адным розуме і ў аднэй думцы. Бо ад Хлоіных сталася мне ведама аб вас, браты мае, што між вамі есьць спрэчкі. Кажу-ж аб тым, што кожны ў вас кажа: я Паўлавы, я Апалёсавы, я Кіфавы, а я Хрыстовы. Ці-ж разьдзяліўся Хрыстос? Ці-ж Паўла раскрыжаваўся за вас? ці ў імяПаўлава вы ахрысьціліся? Дзякую Богу, што я нікога з вас не ахрысьціў, апрача Крыспа і Гайя, каб не сказаў хто, што я хрысьціў у маё імя. Ахрысьціў я таксама Сьцяпанавы дом, а ці ахрысьціў яшчэ каго, ня ведаю. Бо і Хрыстос паслаў мяне не хрысьціць, а абвяшчаць Эвангельле; не ў прамудрасьці-ж слова, каб не панізіць крыжа Хрыстовага; бо слова, што аб крыжу, для пагібаючых еёсьць вар'яцтва, а для нас, якія спасаюцца, — сіла Божая. Бо напісана: загублю мудрасьць мудрацоў, і розум разумных адкіну. (Ісая 29:14) Гдзе мудрэц? гдзе кніжнік? гдзе дасьледчык гэтага веку? Ці не ператварыў Бог мудрасьць сьвету гэтага ў вар'яцтва? (Ісая 33:18) Бо, калі сьвет сваею мудрасьцяй не пазнаў Бога ў прамудрасьці Божай, дык угодна было Богу праз дурасьць пропаведзі збавіць веруючых. Бо і Юдэі трэбуюць цудаў, і Грэкі шукаюць мудрасьці; а мы абвяшчаем Хрыста ўкрыжаванага, для Юдэяў спакусу, а для Грэкаў дурасьць, для самых жа пакліканых, і Юдэяў, і Грэкаў, — Хрыста, Божую сілу і Божую прамудрасьць; бо дурное Божае мудрэйшае за людзей, і слабое Божае дужэйшае за людзей. Бо паглядзеце, браты, на пакліканьне вашае: ня многа мудрых паводле цела, ня многа дужых, ня многа дабрародных; але Бог выбраў дурноту сьвету, каб асароміць мудрых, і бяссільнае сьвету выбраў Бог, каб асароміць дужое; і бязроднае сьвету і пагарджанае і няістотнае выбраў Бог, каб зьнішчыць істотнае, дзеля таго, каб ніводнае цела не хвалілася перад Ім. 3 Яго і вы ў Хрысьце Ісусе, які стаўся для нас прамудрасьцяй ад Бога, і праведнасьцяй, і асьвячэньнем, і адкупленьнем, каб было, як напісана: хто хваліцца, хваліся ў Госпадзе. (Іер 9:24) I я, прыйшоўшы да вас, браты, прыйшоў апавяшчаць вам сьведчаньне Божае ня ўзвышаным словам ці мудрасьцяй, бо я ня думаў бачыць у вас нічога, апрача Ісуса Хрыста дый укрыжаванага. I быў я ў вас у бяссільлі, і ў страху, і ў вялікім дрыжаньні. I слова мае і навука мая не ў пераконваючых словах чалавечае мудрасьці, але ў выяўленьні духа і сілы, каб вера ваша была ня ў мудрасьці чалавечай, але ў сіле Божай; мудрасьць жа мы гаворым сярод дасканалых, але мудрасьць ня гэтага веку і ня ўладаў гэтага веку, што зьнішчаюцца, але прамудрасьць Божую гаворым у тайне, укрытую, якую празначыў Бог прад вякамі на славу нашую, якое ніхто з уладаў гэтага веку не пазнаў; бо, калі-б пазналі, дык не раскрыжавалі-б Госпада славы. Але, як напісана: чаго ня бачыла вока і ня чула вуха, і што ня ўзыходзіла ў сэрца чалавека, тое Бог прыгатаваў любячым Яго. (Ісая 64:4) А нам Бог адкрыў праз Духа Свайго; бо Дух усё пранікае дый глыбіні Божыя. Бо хто з людзей ведае, што ў чалавеку, апрача духа чалавечага, які ў ім? Гэтак і Божага ніхто ня ведае, апрача Духа Божага. Мы-ж узялі ня духа сьвету гэтага, а Духа, што ад Бога, каб ведаць, штодарована нам ад Бога. Дый гэтае гаворым не вучонымі словамі мудрасьці чалавечае, але навучанымі ад Духа Сьвятога, разьмяркоўваючы духоўнае духоўным. Душэўны-ж чалавек ня прыймае, што ад Духа Божага, бо гэта дурнота яму, і ня можа зразумець, бо аб гэтым трэба разважаць духоўна. Духоўны-ж разьбірае ўсё, а яго разабраць ніхто ня можа. Бо хто пазнаў розум Гасподні, што ўявіў-бы яго? А мы маем розум Хрыстовы. I я ня мог гаварыць вам, браты, як духоўным, але як цялесным, як малалеткам у Хрысьце. Я паіў вас малаком, а ня стравай, бо вы былі яшчэ ня ў сілах, дый цяпер ня ў сілах, бо вы яшчэ цялесныя. Бо, калі між вамі зайздрасьць, спрэчкі і нязгода, дык ці не цялесныя вы? і ці не па чалавечаму паступаеце? Бо, калі адзін кажа: я Паўлавы, а другі: я Апалёсавы, дык ці не цялесныя вы? Хто Паўла? Кто Апалёс? Яны толькі служкі, праз якіх вы ўверавалі, дый як кожнаму даў Госпад. Я пасадзіў, Апалёс паліваў, але ўзрасьціў Бог; ды гэтак і той, хто садзіў, і хто паліваў ёсьць нішто, а хто ўзрашчае — Бог. Хто садзіць і хто палівае — ёсьць адно; але кожны возьме сваю заплату водле сваёй працы. Бо мы супрацоўнікі Бога: вы — Божая ніва, Божая будыніна. Я, водле данай мне ад Бога ласкі, як мудры будаўнічы, залажыў фундамант, а другі стаўляе дом; кожны-ж хай глядзіць, як будуе. Бо ніхто ня можа пакласьці другога фундаманту, апрача закладзенага, які ёсьць Ісус Хрыстос. Ці хто будуе на гэным фундаманьце з золата, серабра, дарагіх каменьняў, дрэва, сена, трысьця,— кожнага дзела выявіцца; бо дзень пакажа, бо ў вагні выкрываецца, і агонь выпрабоўвае дзела кожнага, якое яно ёсьць. Калі чые дзела, што ён будаваў, вытрывае, той дастане заплату. А чые дзела згарыць, шкоду меці будзе, сам жа спасецца, ды так, як-бы праз агонь. Ці-ж ня ведаеце, што вы храм Божы, і Дух Божы жыве ў вас? Калі-ж хто зруйнуе храм Божы, зьніштожыць таго Бог, бо храм Божы — сьвяты; гэтаж ёсьць вы. Ніхто хай сам сябе не ашуківае: калі хто з вас думае быць мудрым у гэтым веку, станься дурным, каб быць мудрым. Бо мудрасьць сьвету гэтага ёсьць дурнота нерад Богам, як напісана: зловіць мудрых у хітрасьці іх. (Іоў 5:13) I яшчэ: Госпад ведае разважаньні мудрых, што яны марныя. (Псал 93:11) Дык ніхто не хваліся ў людзей, бо вашае — ўсё: ці Паўла, ці Апалёс, ці Кіфа, ці сьвет, ці жыцьце, ці сьмерць, ці цяперашняе, ці будучае, — усё вашае; выж Хрыстовыя. а Хрыстас — Божы. Гэтак чалавек павінен разумець нас, як служак Хрыстовых і аканомаў тайнаў Божых; ад аканомаў жа вымагаецца, каб кожны быў знойдзены верным. Для мяненайменшая рэч, як судзіце аба мне вы, ці як судзяць людзі; я й сам ня суджу сябе. Бо хоць і нічога ня ведаю за сабою, але ў гэтым не апраўдываюся; судзьдзя-ж мне Госпад. Дзеля гэтага ня судзіце перадчасна, пакуль ня прыдзе Госпад, які і асьвеціць схаванае ў цемры і выявіць думкі сэрцаў; і тагды кожнаму будзе пахвала ад Бога. Гэтае, браты, прыклаў я да сябе і Апалёса дзеля вас, каб вы на нас навучыліся ня думаць больш за тое, што напісана, ды каб не вывышаліся адзін над адным. Бо хто адзначае цябе? Што ты маеш, чаго-б ня ўзяў? А калі ўзяў, на што хвалішся, як быццам ня браў? Вы ўжо сытыя, ужо разбагацелі, пачалі цараваць бяз нас. О, каб вы зацаравалі, каб і нам з вамі царыць! Бо я думаю, што Бог нас, Апосталаў, за апошніх паставіў, як бы на сьмерць засуджаных; бо мы сталіся як-бы відовішчам для сьвету, для ангелаў і для людзей. Мы дурныя дзеля Хрыста, а вы мудрыя ў Хрысьце; мы слабыя, а вы дужыя; вы слаўныя, а мы ў няславе. Навет да цяперашняе гадзіны мы церпім голад і смагу, мы нагія, і б'юць нас, і бадзяемся, і працуем, робячы сваімі рукамі. Абмаўляныя, мы багаславім; перасьледаваныя, мы церпім; зьняважаныя, мы молімся. Мы сталіся, як сьмяцьцё сусьветнае, як пыл для ўсіх да цяпер. Не на тое, каб пастыдзіць вас, пішу гэтае, але як умілаваных маіх дзяцей перасьцерагаю. Бо, хаця-б вы тысячы настаўнікаў мелі ў Хрысьце, але айцоў нямнога: бо я спарадзіў вас у Хрысьце Ісусе праз Эвангельле. Дык малю вас: будзьце маімі пераймальнікамі. Дзеля гэтага я паслаў да вас Цімахвея, які ёсьць дзіця мае ўмілаванае і вернае ў Госпадзе, і ён напомніць вам шляхі мае ў Хрысьце Ісусе, як я ўсюды ў-ва ўсякай царкве навучаю. Як быццам я ня маю прыйсьці да вас, гэтак некаторыя з вас загардзелі; але я хутка прыйду да вас, калі захоча Госпад, і распазнаю ня словы гардуноў, а сілу, бо Царства Божае ня ў слове, а ў сіле. Чаго хочаце? з дубцом прыйсьці да вас, ці з любоўю і духам лагоднасьці? Зусюль чутно, што ў вас распуста, ды такая распуста, аб якой ня чуваць навет у паганаў: што нехта мае жонку свайго бацькі. I вы сталіся гордымі, а ці ня лепей бы вам замест таго плакаць, каб узяты быў спасярод вас той, хто робіць гэткую рэч? А я, ня быўшы целам, але духам у вас, ужо прысудзіў, як-бы быў у вас, каб таго, хто гэткае робіць, у імя Госпада нашага Ісуса Хрыста на сходзе вашым сумесна з маім духам, сілаю Госпада нашага Ісуса Хрыста, аддаць гэткага шатану на загубу цела, каб дух быў збаўлены ў дзень Госпада нашага Ісуса Хрыста. Нядобрая пахвальба вашая. Хіба ня ведаеце, што крошка кісьлі квасіць усё цеста? Дык ачысьцьце старую кісьлю, каб быць вам новым цестам, бо вы бяз кісьлі; бо Пасха наша, Хрыстос, заколены за нас. Дзеля гэтага пачнем сьвяткаваць не з старой кісьляй і ня з кісьляй зла і подступу, але з праснакамі чыстасьці і праўды. Я пісаў вам у пасланьні ня злучацца з распусьнікамі; ды не наагул з распусьнікамі гэтага сьвету, ці хабарнікамі, ці драпежнікамі, ці паклоньнікамі ідалаў: бо вам трэба было-б хіба выйсьці з гэтага сьвету; — але я пісаў вам ня злучацца, калі хто, называючыся братам, будзе распусьнікам, ці хабарнікам, ці ідалапаклоньнікам, ці зламоўным, ці п'яніцаю, ці драпежнікам; з гэтакім і ня есьці разам! Бо што мне судзіць тых, хто вонках? Ці ня тых, што пасярод, судзіце вы? Вонкавых жа судзіць Бог. Дык выкіньце распуснага спасярод вас. Як адважаецца хто з вас, маючы справу з другім, судзіцца перад няправеднымі, а не перад сьвятымі? Хіба ня ведаеце, што сьвятыя будуць судзіць сьветКалі-ж вамі будзе суджаны сьвет, дык няўжо-ж вы ня вартыя судзіць найменшае? Ціж ня ведаеце, што мы судзіць будзем ангелаў, ня толькі справы жыцьцевыя? Дык вы, калі маеце судзіцца аб жыцьцёвыя справы, стаўляйце сваімі судзьдзямі нікчэмных у царкве. На сорам вам кажу: няўжо-ж няма між вамі ніводнага разумнага, што мог-бы рассудзіць сярод братоў сваіх? А то брат з братам судзіцца, і гэта перад няверуючымі! I тое ўжо вельмі сорамна для вас, што вы маеце суды між сабою. Чаму-б вам ня лепей быць пакрыўджанымі? Чаму-б вам ня лепей мець шкоду? Але вы самі крыўдзіце, абдзіраеце, дый гэта братоў! Ці ня ведаеце, што няправедныя царства Божага не ўнасьледуюць? Не ашуківайце сябе: ані блуднікі, ані ідалапаклоньнікі, ані распусьнікі, ані пястуны, ані мужаложнікі, ані зладзеі, ані падкупныя, ані п'яніцы, ані зламоўныя, ані драпежнікі — ня возьмуць у спадчыну Царства Божага. I гэткімі былі некаторыя з вас; але вы абмыліся, але асьвяньціліся, але апраўдаліся іменем Госпада нашага Ісуса Хрыста і Духам Бога нашага. Усё мне можна, але ня ўсё карысна; ўсё мне можна, але нічому ня дам валадаць мною. Ежа для чэрава, і чэрава для ежы; але Бог зьніштожыць тое і другое цела-ж не для распусты, але для Госпада, і Госпад для цела. Бог падняў Госпада, падыме й нас сілаю Сваею. Хіба ня ведаеце, што целы вашыя есьць члены Хрыстовыя? Дык ці-ж, узяўшы члены Хрыста, зраблю іх членамі блудніцы? Хай жа ня будзе! Ці-ж ня ведаеце, што, хто злучаецца з блудніцаю, есьць адно цела (з ёю)? Бо сказана: двое будуць адно цела. (Быт 2:24) А хто злучаецца з Госпадам, ёсьць адзін дух (з Госпадам). Уцякайце ад блуду; усякі грэх, які робіць чалавек, ёсьць вонках цела, а блуднік грашыць супраць уласнага цела. Ці ня ведаеце, што целы вашыя ёсьць храм Духа Сьвятога, Які ў вас, Якога вы маеце ад Бога, і вы не свае? Бо вы куплены дарагою цаною. Дзеля гэтага выслаўляйце Бога у целе вашым і ў духу вашым, якія ёсьць Божымі. А аб чым вы пісалі да мяне, дык добра чалавеку не дакранацца да жанчыны, але, з увагі на блуд, кожны няхай мае сваю жонку, і кожная няхай мае свайго мужа. Муж няхай аказвае жонцы належную любасьць; падобна-ж і жонка мужу. Жонка ня ўладная над сваім целам, але муж; гэтак сама й муж ня ўладны над сваім целам, але жонка. Ня ўхіляйцеся адно ад аднаго, хіба па згодзе, на час, каб быць у пасьце і малітве, а потым ізноў будзьце разам, каб не спакушаў вас шатан праз няўстрыманасьць вашу. Кажу-ж гэтае, як дазвол, а не як загад. Бо хачу, каб усе людзі былі, як і я, але кожны мае свой дар ад Бога, адзін так, другі гэтак. Нежанатым жа і ўдовам кажу: добра ім, калі астапуцца, як я; але, калі ня ўзьдзержацца, няхай жэняцца: бо лепей ажаніцца, чым распаляцца. Тым жа, што пажаніліся, ня я запаведываю, але Госпад: жонцы — не разлучацца з мужам, калі-ж разлучыцца, то няхай астаецца бяз мужа, ці пагодзіцца з мужам сваім; і мужу — не пакідаць жонкі. Рэшце-ж кажу я, а ня Госпад: калі каторы брат мае жонку няверуючую, і яна згаджаецца жыць з ім, то няхай ен не пакідаець яе; і жонка, што мае няверуючага мужа, і ён згаджаецца жыць з ёю, няхай не пакідаець яго; бо няверуючы муж асьвянчаецца ў жонцы, і жонка няверуючая асьвянчаецца ў мужу; інакш дзеці вашыя былі-б нячыстыя, а цяпер яны сьвятыя. Калі-ж няверуючы хоча разлучыцца, няхай разлучаецца; брат ці сястра ў гэтакіх выпадках не прыняволіваецца, бо да згоды паклікаў нас Госпад. Чаму-ж бо ты ведаеш, жонка, ці ня збавіш мужа? Або ты, муж, чаму ведаеш, ці ня збавіш жонку? Толькі кожны няхай паступае так, як Бог яму празначыў, кожны, як Госпад паклікаў; і гэтак я загадваю па ўсіх цэрквах. Пакліканы хто абрэзаным? Няхай не хаваецца. Пакліканы хто не абрэзанным? Не абрэзывайся. Абрэзаньне нішто і неабрэзаньне нішто, але выпаўненьне запаведзяў Божых. Кожны няхай астаецца ў тым прызваньні, у якім пакліканы. Рабом пакліканы? Не клапоцься. Але, калі можаш стацца вольным, скарыстай з лепшага. Бо раб, пакліканы Госпада ёсьць вольны Госпада; гэтак сама і пакліканы вольным ёсьць раб Хрыстоў. Вы куплены (дарагою) цаною: не рабецеся рабамі людзей. У якім прызванні хто пакліканы, браты, у тым кожны хай астаецца перад Богам. Аб дзевах я ня маю загаду ад Госпада, але даю раду, як той, штоатрымаў ад Госпада ласку быць яму верным. Дык лічу за добрае дзеля цяперашняе патрэбы, што добра чалавеку гэтак быць. Ты злучаны з жонкаю? Ня шукай разлукі. Ты вольны ад жаны? Ня шукай жонкі. Калі-ж бы й ажаніўся, не саграшыў; і калі-б дзяўчына пайшла замуж, не саграшыла. Гэткія будуць мець гора для цела; я-ж вас шкадую. Але кажу вам тое, браты, што час ужо малы: каб і тыя, што маюць жанок, былі, як ня маюць; і што плачуць, як ня плачучыя; і што радуюцца, як ня радыя; і што купляюць, як ня набываючыя; і карыстаючыяся гэтым сьветам, як не карыстаючыяся; бо праходзіць абраз гэтага сьвету. А я хачу, каб вы былі бесклапотнымі. Нежанаты клапоціцца аб Гасподняе, як дагадзіць Госпаду, а жанаты клапоціцца аб сьвецкае, як дагадзіць жонцы. Ёсьць розьніца між замужняй і незамужняй дзяўчынай: незамужняя клапоціцца аб Гасподняе, як дагадзіць Госпаду, каб быць сьвятою і целам і духам; замужняя клапоціцца аб сьвецкае, як дагадзіць мужу. кажу гэтае для вашай жа карысьці, ня з тым, каб накінуць на вас путы, але каб вы прыстойна і няспынна служылі Госпаду, не азіраючыся. Калі-ж хто ўважае за няпрыстойнае для свае дзяўчыны, каб яна перацьвіўшы так і асталася, - дык няхай робіць як хоча: не саграшыць; няхай ідуць замуж. Але, хто непарушна цьвёрды ў сэрцы сваім, і ня маючы над воляй сваей, пастанавіў гэтак у сэрцы сваім, каб захаваць свае дзявоцтва, - той жа добра робіць. Дзеля гэтага, хто аддае замуж, добра робіць; а хто не аддае, робіць лепей. Жонка зьвязана законам, дакуль жыве яе муж; калі-ж муж яе памрэ, вольна выйсьці, за каго хоча, толькі ў Госпадзе. Але яна шчасьлівейшая, калі астанецца так, як я раджу; а я думаю, што і я маю Духа Божага. Аб жэртвах ідальскіх ведаем, бо ўсе маем веду. Але веда надзімае, а любоў будуе. Хто думае, што ён нешта ведае, той ніколі йшчэ нічога ня ведаў, як трэба ведаць; але хто любіць Бога, таго Ён пазнае. Аб спажываньні-ж ахвяр ідальскіх ведаем, што ідал на сьвеце нішто, і што няма іншага Бога, апрача Аднаго. Бо, хаця і ёсьць гэтакзваныя богі, ці на небе, ці на зямлі, (бо-ж многа багоў і многа паноў), — але ў нас адзін Бог Ацец, з якога ўсё, і мы для Яго; ды адзін Госпад Ісус Хрыстос, праз якога ўсё, і мы праз Яго. Але не ў-ва ўсіх гэткая веда: некаторыя і дагэтуль з ідальскай сьвядомасьцяй, што ядуць, як жэртву ідалам, і сьведамасьць іх, як нядужая, апаганіваецца. Ежа-ж не набліжае нас да Бога, бо ці ямо, ня робімся лепшымі, ці не ямо, ня робімся горшымі. Глядзеце-ж аднак, каб вашая ўлада ня сталася спакусай для слабых. Бо, калі хто ўгледзіць, што ты, маючы веду, за сталом у паганскай бажніцы, дык ці сьведамасьць яго, як слабога, ня збудуецца, каб есьці жэртвы ідальскія? I ад тваей веды загіне слабы брат, за якога памер Хрыстос. А, грэшачы гэтак супраць братоў і б'ючы па сьведамасьці іх, якая нядужая, вы грашыцё супраць Хрыста. Дзеля гэтага, калі ежа спакушае брата майго, ня буду есьці мяса давеку, каб не спакусіць брата майго. Ці я не апостал? Ці я ня вольны? Ці я ня бачыў Ісуса Хрыста, Госпада нашага? Ці не маё вы дзела ў Госпадзе? Калі для другіх я не апостал, дык-жа для вас; бо пячатка майго апостальства — вы ў Госпадзе. Вось гэткі адказ тым, што судзяць мяне. Ці мы ня маем улады есьці ды піць? Ці ня маем улады мець снадарожніцаю сястру — жонку, як і рэшта Апосталаў, і браты Госпадавы, і Кіфа? Ці адзін я і Варнава ня маем улады непрацаваць? Хто калі служыць на свой кошт? Хто садзіць вінаград і ня есьць пладоў яго? Ці хто пасець статак і ня есьць малака ад статку? Ці толькі пачалавечаму я гэтае гавару? Ці ня кажа гэтае самае і закон? Бо ў Майсеявым законе напісана: не завязвай роту валу малоцячы. Ці аб валох клапоціцца Бог? (Другазак 25:4) Ці дзеля нас агулам гаворыцца? Бо гэта дзеля нас напісана, што, хто гарэ, павінен араць з надзеяй, і, хто малоціць, — з надзеяй атрымаць, на што спадзяецца. Калі мы пасеялі ў вас духоўнае, ці вялікая рэч, калі пажнем у вас цялеснае? Калі другія —ўчасьнікі ўлады над вамі, дык ці мы не балей? Аднак, мы не скарысталі з гэтае ўлады, але ўсеё церпім, каб не ўчыніць якое перашкоды Эвангельлю Хрыстоваму. Ці-ж ня ведаеце, што тыя, хто пры сьвятым працуе, ядуць із сьвятога? Што паслугуючыя пры ахварніку бяруць долю ад ахвярніка? Гэтак і Госпад загадаў тым, што Эвангельле абвяшчаюць, жыць ад Эвангельля. Але я нічым з гэтага не карыстаўся; напісаў жа гэтае не дзеля таго, каб гэтак рабілася для мяне, бо для мяне лепей памерці, чым каб хто зьнішчыў славу маю. Бо, калі я абвяшчаю Эвангельле, дык няма мне славы, бо на мне ляжыць абавязак, і гора мне, калі я не абвяшчаю Эвангельля. Бо, калі раблю гэтае сваей ахвотай, дастану маю нагароду; а калі супраць волі, дык выпаўню абавязак. За што-ж мне нагарода? За тое, што, апавядаючы задарма Эвангельле, падаю вестку аб Хрысьце, не карыстагочыся маею ўладаю ў Эвангельлі. Бо, будучы вольным ад усіх, я падняволіў сябе ўсім, каб больш прыдбаці: для Юдэяў я быў, як Юдэй, каб здабыць Юдэяў; для падзаконных я быў, як падзаконны, каб здабыць падзаконных; для нямаючых закону — як беззаконны (ня будучы беззаконным перад Богам, але падзаконным Хрысту), — каб здабыць беззаконных; для нядужых быў, як нядужы, каб здабыць нядужых. Для ўсіх я стаўся ўсім, каб наагул збавіць некага. Роблю-ж гэта дзеля Эвангельля, каб быць учасьнікам Яго. Ці ня ведаеце, што бегаючыя на стадыоне бягуць усе, але нагароду дастае адзін? Дык бяжыце, каб дастаць. Кожын, хто змагаецца, узьдзержываецца ад усяго: тыя, каб дастаць вянец тленны, а мы — нятленны. Вось-жа я бягу, не як на няпэўнае, б'юся, не як паветра б'ючы; але я ўсьцішаю і няволю цела мае, каб, прапаведываючы другім, самому не астацца нікчэмным. Не хачу, браты, каб вы ня ведалі, што айцы нашыя ўсе былі пад хмараю, і ўсепрайшлі праз мора; і ўсе ахрысьціліся ў Майсея ў хмары і ў моры; і ўсеелі тую самую духоўную страву, і ўсепілі тое самае духоўнае пітво, бо пілі з духоўнае скалы, што йшла за імі, скала-ж быў Хрыстос. Але ня многіх з іх упадабаў Бог: бо яны былі паражоны ў пустыні. А гэта былі прыклады длянас, каб мы не пажадалі благога, як пажадалі яны. Ня будзьце й ідалапаклоньнікамі, як некаторыя з іх, як напісана: народ пасеў есьці й піць, ды ўстаў гуляці. (Вых 32:6) Ня робма і блуду, як некаторыя з іх блудзілі, і ў адзін дзень загінула іх дваццаць тры тысячы. (Лічб. 25:1,9) I не спакушайце Хрыста, як некаторыя з іх спакушалі і пагінулі ад зьмеяў. (Лічб 21:6) Дый не наракайце, як некаторыя з іх наракалі і пагінулі ад губіцеля. (Лічб 14:37) Усё гэтае сталася ім, як прыклады, і апісана на навуку нам, на якіх канец вякоў прыйшоў. Дзеля гэтага, хто думае, што ён стаіць, сьцеражыся, каб ня ўпасьці. Вас зьняла спакуса ня іншая, як чалавечая; верны-ж Бог, які не дапусьціць вам быць спакушанымі больш, чым маеце сілу, але з спакусай зробіць і выхад, каб вы маглі перанесьці. Дык, умілаваныя маі, ухіляйцеся ад ідалапаклонства. Кажу да вас, як да разумных; вы-ж судзіце, што кажу. Чара багаслаўленьня, якую багаславім, ці ня ёсьць супольнасьцяй крыві Хрыстовае? Хлеб, што ламаем, ці ня есьць супольнасьць Цела Хрыстовага? Адзін хлеб, адно цела мы, многія; бо ўсе прычашчаемся ад аднаго хлеба. Паглядзеце на Ізраіля па целу: тыя, што ядуць ахвяры, ці ня ўдзельнікі ахвярніка? Што-ж я кажу? ці тое, што ідал што-небудзь ёсьць? Ці ахвяра ідальская што-небудзь ёсьць? Не; але тое, што жэртвуюць пагане, злым духам жэртвуюць, а ня Богу. Яж не хачу, каб вы былісупольнікамі дэманаў. Ня можаце піць чары Гасподняе і чары шатанавае; ня можаце быць учасьнікамі стала Гасподняга і стала шатанавага. Ці-ж нам дражніць Госпада? Ці-ж мы дужэйшыя за Яго? Усё мне можна, ды ня ўсё карысна; усё мне можна, ды ня ўсё будуе. Ніхто няхай ня шукае свайго, але кожны тое, што для другога. Усё, што прадаецца на торжышчы, ешце, не разьбіраючыся дзеля сумленьня; бо Госпадава зямля і поўня яе. (Псал 23:1) Калі-ж хто з няверных пакліча вас, і вы захочаце пайсьці, — дык ешце ўсё, што дадуць, не разьбіраючыся дзеля сумленьня. Калі-ж хто скажа вам: гэта жэртва ідальская, — дык ня ешце з увагі на таго, хто паведаміў вас, і на сумленьне; бо Госпадава зямля і поўня яе. (Пс 23:1) Пра сумленьне-ж кажу не свае, а другога; бо дзеля чаго мая воля мае (быць) суджана чужым сумленьнем? Калі я з падзякаю прымаю, дык чаму ганьбаваць мянеза тое, за шго дзякую? Дык ці ясьцё, ці п'ецё, ці нешта робіце, усе на славу Божую рабеце. Не спакушайце ні Юдэяў, ні Грэкаў, ні царквы Божай, як і я дагаджаю ўсім у-ва ўсім, шукаючы не сваей карысьці, але карысьці многіх, каб яны збавіліся. Насьлядуйце мяне, як і я Хрыста. Хвалю вас, браты, што вы ўсе маё помніце і дзержыце наказы, як я наказаў вам. Хачу-ж, каб вы ведалі, што ўсякаму мужу галава Хрыстос, жонцы галава — муж, а Хрысту галава — Бог. Усякі муж, што моліцца або прарочыць з пакрытаю галавою, сароміць сваю галаву; і ўсякая жанчына, што моліцца або прарочыць з непакрытаю галавою, сароміць сваю галаву, бо гэта адно і тое-ж, як-бы яна аголена; бо, калі жанчына не пакрываецца, дык няхай і стрыжэцца; а калі жанчыне сорамна стрыгчыся ці галіцца, няхай пакрываецца. Дык мужу ня трэба накрываць галаву, бо ён абраз і слава Божая; жонка-ж ёсьць слава мужава. Бо ня муж ад жаны, але жана ад мужа. I ня муж створаны дзеля жаны, але жана дзеля мужа. Дзеля гэтага жана і павінна мець на галаве знак улады над ёю, дзеля Ангелаў. Дый ні муж бяз жонкі, ні жана бяз мужа, у Госпадзе. Бо, як жана ад мужа, так і муж праз жану; усе-ж ад Бога. Судзіце самі ў сабе: ці прыстойна жане маліцца Богу з непакрытаю галавою? Або ці сама прырода ня вучыць вас, што, калі муж расьціць валасы, дык ганьба яму, але, калі жанчына расьціць валасы, для яе гэта чэсьць, бо валасы дадзены ей замест пакрыцьця. А калі-б хто захацеў спрачацца, то мы ня маем гэткага звычаю, ані цэрквы Божыя. Запаведываючы-ж гэтае, не хвалю вас, што зьбіраецеся не на лепшае, але на горшае. Бо, наперш, калі зьбіраецеся ў царкву, дык, чую, між вамі бывае падзел, дый я крыху веру, бо мусяць быць між вамі і гэрэзіі, каб верныя выявіліся міжы вамі. Дый, калі вы зьбіраецеся разам, гэта ня ёсьць спажываці вячэру Гасподнюю: бо кожны хапаецца перад другімі зьесьці ўласную вячэру, дык адзін бывае галодны, а іншы ўпіваецца. Хіба-ж дамоў ня маеце, каб есьці й піць? Або ганьбіце царкву Божую і сароміце тых, што ня маюць? Што сказаць вам? Ці пахваліць вас за гэтае? Не пахвалю. Бо я ад Госпада прыняў, ды тое й вам перадаў, што Госпад Ісус у тую ноч, калі быў выданы, узяў хлеб і, аддаўшы хвалу, паламаў ды сказаў: прымеце, ешце, гэта ёсьць Цела Мае, за вас ламанае; рабеце гэта на ўспамін аба Мне. Таксама й чару пасьля вячэры, кажучы: гэта чара есьць новы запавет у Маей крыві; гэтае рабеце, калі будзеце піць, на ўспамін аба Мне. Бо кожны раз, калі вы ясьцёхлеб гэты і п'ецё чару гэтую, сьмерць Гасподнюю абвяшчаеце, дакуль (Ён) прыйдзе. Дзеля гэтага, хто будзе есьці хлеб гэты ці піць чару Гасподню няпрыстойна, вінны будзе Цела й Крыві Гасподняе. Няхай жа паўзіраецца на сябе чалавек ды гэтак няхай есьць з хлеба гэтага і п'е з чары гэтае. Бо хто есьць і п'е няпрыстойна, той есьць і п'е прысуд сабе, не разважаючы аб Целе Гасподнім. Дзеля гэтага сярод вас многа слабых ды хворых, і даволі ўмірае. Бо, каб мы судзілі самых сябе, дык ня былі-б засуджанымі. Суджаныя-ж, Госпадам караны бываем, каб ня быць разам з сьветам засуджанымі. Гэтак, браты маі, зьбіраючыся на вячэру, адзін на аднаго чакайце; калі-ж хто галодны, няхай есьць дома, каб зьбірацца вам не на асуджэньне. Рэшту ўладжу, калі прыду. Аб духоўных-жа, браты, не хачу, каб вы няведалі. Ведаеце, што, як былі вы паганамі, дык да ідалаў безгалосных хадзілі, быццам вялі вас. Дзеля гэтага кажу вам, што ніхто, гаворачы Духам Божым, ня скажа праклёну на Ісуса; і ніхто ня можа назваць Ісуса Госпадам, як толькі Духам Сьвятым. Ёсьць розьніцы ў дараваньнях, але Дух той самы; і розьніцы ў служэньні, а Госпад той самы; і розьніцы ў дзеяньні, а Бог той самы, што ўсё і ў-ва ўсіх робіць. Але кожнаму даецца выяўленьне духа на карысьць: аднаму даецца Духам слова мудрасьці, другому слова веды тым-жа Духам; іншаму вера тым жа духам; іншаму дар азрадаўляньня тым-жа Духам; іншаму рабіць цуды, іншаму прароцтва, іншаму распазнаваньне духаў, іншаму розныя мовы, іншаму тлумачэньне моваў. Усё-ж гэтае робіць адзін і той-жа Дух, надзяляючы кожнага асобна, як Яму хочацца. Бо, як цела адно, але мае многа членаў, і ўсе члены аднаго цела, хаця іх і многа, ёсьць адно цела, — гэтак і Хрыстос. Бо ўсе адным Духам ахрышчаны ў адно цела, Юдэі ці Грэкі, рабы ці вольныя, і ўсе напоены адным Духам. Цела-ж не адзін член, але многа. Калі скажа нага: я ня рука, я не ад цела, дык ці-ж яна і не ад цела? I калі скажа вуха: я ня вока, я не ад цела, дык няўжо-ж яно і не ад цела? Калі ўсецела — вока, дык гдзе слых? Калі ўсе слых, дык гдзе нюх? Але-ж Бог разлажыў члены, кожны з іх па адным, у целе, як Сам хацеў. А калі-б усе былі адзін член, дык гдзе цела? Але цяпер членаў многа, а цела адно. Ня можа-ж вока сказаць руцэ: ты мне непатрэбна; ці таксама галава нагам: вы мне непатрэбныя. Алеж члены цела, якія здаюцца слабейшымі, шмат патрабнейшыя, і, якія нам здаюцца больш непачэснымі ў целе, тых балей у чэсьці маем, і нашыя няпрыстойныя больш прыстойны выгляд маюць, а нашыя прыстойныя ня маюць патрэбы. Але Бог склаў цела, даўшы менш дасканалым большую чэсьць, каб ня было падзелу ў целе, а ўсечлены аднолькава адзін аб адным каб рупіліся. Дзеля гэтага, калі церпіць адзін член, церпяць з ім усе члены; калі славіцца адзін член, з ім радуюцца ўсе члены. Вы-ж — цела Хрыстовае, а паасобна члены. I адных Бог паставіў у Царкве наперш Апосталамі, потым прарокамі, трэціх вучыцялямі; далей (цудоўныя) сілы, затым дары аздараўляньня, дапамаганьня, гаспадараваньня, розныя мовы. Ці ўсе Апосталы? ці ўсе прарокі? ці ўсе вучыцялі? Ці ўсе (цудоўныя) сілы? Ці ўсе маюць дар аздараўляньня? ці ўсе гавораць мовамі? ці ўсе тлумачы? Рупцеся аб дарох большых, і я пакажувам шлях яшчэ лепшы. Калі я гавару мовамі чалавечымі і ангельскімі, а любві ня маю, то я медзь зьвінячая ці кімвал гудзячы. Калі я маю прароцтва, і ведаю ўсе тайны і ўсякае веданьне, і калі маю ўсю веру, каб і горы перастаўляць, а ня маю любві, дык я нішто. I калі я раздам усю маемасьць маю і аддам цела маё на спаленьне, а любві ня маю, дык няма мне ніякае карысьці. Любоў церціць доўга, міласэрная яна; любоў не завідуе; любоў не вывышшаецца, не надзімаецца, ня буяніць, ня шукае свайго, не гняўліва, ня думае благога, ня радуецца з крыўды, але цешыцца з праўды. Усё пакрывае, усяму верыць, усяго спадзяецца, усё церпіць. Любоў ніколі ня чэзьне, а вось прароцтвы — і тыя чэзнуць, і мовы змоўкнуць, і веда зьніштожыцца. Бо мы часткова ведаем і часткова прарочым; калі-ж прыдзе дасканалае, тады тое, што часткова, счэзьне. Калі я быў дзіцяткам, дык падзіцячаму гаварыў, падзіцячаму разважаў; я як стаўся мужам, дык пакінуў дзіцячае. Цяпер мы бачым як-бы праз мутнае шкло, дагадваючыся; тады-ж абліччам да аблічча; цяпер я пазнаю? часткова, а тагды пазнаю гэтак сама, як сам я пазнаны. А цяпер трываюць вера, надзея, любоў— гэтыя тры; але большая з іх — любоў. Рупцеся аб любоў; старайцеся аб духоўнае, асабліва-ж аб тое, каб прарочыць. Бо, хто гаворыць (незнаёмаю) моваю, той гаворыць ня людзям, а Богу; бо ніхто ня чуе, і ён таёмнае духам гаворыць. А хто прарочыць, той гаворыць людзям на збудаваньне і напамінаньне і пацяшэньне. Хто гаворыць (незнаёмаю) моваю, збудоўвае сябе; а хто прарочыць, царкву будуе. Хачу, каб вы ўсе гаварылі мовамі, але лепей, каб вы прарочылі, бо, хто прарочыць, той дасканальшы за таго, хто гаворыць мовамі, хібаён пры тым будзе і тлумачыць, каб царква ўзяла збудаваньне. Цяпер, калі я прыду да вас, браты, гаворачы мовамі, якую прынясу вам карысьць, калі ня буду прамаўляць да вас ці адкрыцьцем, ці ведаю, ці прароцтвам, ці навукаю? Бо і бяздушныя, што голас даюць, ці то жалейка, ці гусьлі, калі не даюць разьдзельнасьці гукаў, дык як распазнаць, што йграюць на жалейцы, ці на гусьлях? I, калі труба будзе выдаваць нявыразны гук, хто пачне рыхтавацца да бітвы? Гэтак і вы, калі языком даецё незразумелыя словы, дык як пазнаюць, што вы гаворыце? Вы будзеце гаварыць на вецер. Колькі, прыкладам, розных слоў на сьвеце, і ніводнага з іх няма бяз голасу; але, калі я не разумею значэньня голасу, дык буду чужаком таму, хто гаворыць, і для мяне чужак, хто гаворыць. Гэтак і вы, калі рупіцеся аб дары духоўныя, старайцеся збагацець імі дзеля збудаваньня царквы. А дзеля гэтага, хто гаворыць (незнаёмаю) моваю, няхай моліцца аб дар тлумачэньня. Бо, калі я малюся ў незнаёмай мове, дык дух мой моліцца, але розум мой астаецца бясплодным. Дык што-ж? Буду маліцца духам, буду маліцца розумам; буду пяяць духам, буду пяяць і розумам. Бо, калі ты будзеш багаславіць духам, дык як той, хто стаіць на месцы няўчонага, скажа амін на тваё дзякаваньне? Бо ён не разумее, што ты гаворыш. Ты хораша дзякуеш, але другі ня збудоўваецца. Дзякую майму Богу, што балей за ўсіх вас гавару мовамі; але ў царкве хачу лепей сказаць пяць слоў маім розумам, каб і другіх навучыць, чым мірыяды слоў у (незнаёмай) мове. Браты! ня будзьце дзяцьмі разуменьнем: на благое будзьце дзяцьмі, а розумам будзьце дасьпелымі. У законе напісана: іншымі мовамі і іншымі вуснамі буду гаварыць да народу гэтага, але й тагды не паслухаюць Мяне, кажа Госпад. (Ісая 28:11-12) Гэтак мовы ёсьць на знак не для веруючых, але для няверуючых; прароцтва-ж не для няверуючых, але для веруючых. Дык, калі ўся царква зыдзецца разам, і ўсе пачнуць гаварыць (незнаёмымі) мовамі, увойдуць-жа да вас няведаючыя ці няверуючыя, — дык ці ня скажуць, што вы шалёныя? Калі-ж усе прарочаць, і ўвойдзе хто няверуючы ці няведаючы, дык усімі ён дакараны, усімі суджаны, і гэтак тайны сэрца яго выяўляюцца, і гэтак ён, упаўшы тварам, паклоніцца Богу, кажучы: Запраўды, з вамі Бог! Дык што-ж, браты? Калі вы сходзіцеся, дык кожны з вас мае псальм, мае навуку,мае мову, мае адкрыцьце, мае тлумачэньне; усе гэтае няхай будзе на збудаваньне. Калі-ж хто гаворыць (незнаёмай) мовай, гаварыце падвое, ці найбольш патрое, ды пачародзе; адзін жа тлумач. Калі-ж няма тлумача, няхай маўчыць у царкве, а гаворыць сабе і Богу. I прарокі няхай гавораць двое ці трое, рэшта-ж няхай разважаюць; калі-ж другому з седзячых будзе адкрыцьце, дык першы няхай маўчыць. Бо ўсе адзін за адным можаце прарочыць, каб усе павучаліся і ўсе пацяшаны былі. I духі прарочыя паслухмяныя прарокам, бо Бог ня есьць (Бог) бязладзьдзя, але супакою, як па ўсіх цэрквах у сьвятых. Жанчыны вашыя ў цэрквах няхай маўчаць; бо не дазволена ім гаварыць, але каб карыліся, як і закон кажа. (Быт 3:16) Калі-ж хочуць чаго навучыцца, няхай пытаюцца дома ў мужоў сваіх; бо сорамна жанчыне гаварыць у царкве. Ці-ж ад вас выйшла слова Божае? або ці да вас адных дасягла? Калі хто лічыць, што ён прарок ці духоўны, той няхай разумее, што тое, што я пішу вам, ёсьць запаведзі Госпада; а хто не разумее, няхай не разумее. Гэтак, браты, старайцеся прарочыць дый не забараняйце гаварыць мовамі. Няхай усё прыстойна і ў парадку робіцца. Напамінаю вам, браты, Эвангельле, якое я абвяшчаў вам, ды якое вы і прынялі, у якім і ўстаялі, якім і збаўляецеся, калі ўдзержыце, якім словам я абвяшчаў яго вам, калі толькі не надарма паверылі. Бо я сьпярша пераказаў вам, што і сам прыняў, што Хрыстос памер за грахі нашыя паводле Пісаньня, і што Ён быў пахаваны і ўскрос на трэці дзень, паводле Пісаньня, і што зьявіўся Кіфе, пасьля-ж дванаццацём; пасьля зьвявіўся балей чым пяцістам братом зараз, з якіх большая частка й дагэтуль жывуць, некаторыя-ж паўміралі; пасьля зьявіўся Якубу, дый усім Апосталам; а пасьля ўсіх зьявіўся і мне, быццам адкіненаму. Бо я найменшы з Апосталаў і няварты называцца Апосталам, бо я перасьледаваў царкву Божую, але з ласкі Бога ёсьць тым, чым есьць, і ласка Яго, што ўва мне, ня была дарэмнай, але я балей за іх усіх папрацаваў; дый ня я, але ласка Божая, што са мною. Дык ці я, ці яны, мы гэтак навучаем, а вы гэтак паверылі. Калі-ж аб Хрысьце апавядаецца, што Ён уваскрос з мёртвых, дык як некаторыя з вас кажуць, што няма ўваскрасеньня мёртвых? Калі няма ўваскрасеньня мёртвых, дык і Хрыстос не ўваскрос; а калі Хрыстос не ўваскрос, дык і навука наша дарэмная, дарэмная і вера вашая. Да таго мы аказаліся-б і ілжывымі сьведкамі Божымі, бо сьведчылі аб Богу, што Ён ускрасіў Хрыста, Якога не ўскрашаў, калі памершыя не ўскрасаюць. Калі-ж мёртвыя не ўскрасаюць, дык і Хрыстос не ўваскрос; а калі Хрыстос не ўваскрос, дык вера вашая пустая: вы йшчэ ў грахох вашых. Дык і памершыя ў Хрысьце пагіблі. А калі мы ў гэтым толькі жыцьці спадзяемся на Хрыста, дык найбольш нешчасьлівыя з усіх людзей. Але цяпер Хрыстос уваскрос з мёртвых, першаком сярод памершых стаўся. Бо, як сьмерць праз чалавека, гэтак праз чалавека і ўваскрасеньне мёртвых. Бо, як у Адаме ўсе паміраюць, гэтак у Хрысьце ўсе ажывуць, і кожны ў сваім парадку: пяршак Хрыстос, потым Хрыстовыя ў прыход Ягоны. А тады канец, калі Ён аддасьць Царства Богу і Айцу, калі зьніштожыць усякае начальства і ўсякую ўладу і сілу, бо Яму належыць цараваць, дакуль пакладзе ўсіх ворагаў пад ногі Свае. Апошні вораг зьнішчыцца — сьмерць, бо ўсё пакарыў пад ногі Яго; калі-ж сказана, што Яму ўсе пакорна, дык ясна, што апрача Таго, Хто пакарыў Яму ўсё. Калі-ж усё пакарыць Яму, тады й Сам Сын пакарыццаПакарыўшаму Яму ўсё, каб быў Бог усё ў-ва ўсім. Іначай што будуць рабіць Тыя, што хрысьцяцца дзеля мёртвых, калі мёртвыя зусім не ўскрасаюць? чаго хрысьціцца дзеля мёртвых? Чаго і мы кожную гадзіну ў небясьпецы? Я што-дня ўміраю: сцьвяржае гэта пахвала ваша, браты, якую маю ў Хрысьце Ісусе, Госпадзе нашым. Калі-б я пачалавечаму бароўся з зьверамі ў Эфэсе, дык якая мне карысьць, калі мертвыя не ўскрасаюць? Дык будзем есьці і піць, бо заўтра памрэм! Не ашуківайце сябе: благія сяброўствы псуюць добрыя абычаі. Працьверазіцеся праведна і не грашыце; бо некаторыя з вас ня ведаюць Бога, — кажу вам на сорам. Але скажа хто-небудзь: як ускрэснуць мёртвыя? ды ў якім целе прыдуць? Неразумныя! штб ты сееш, не ажыве, калі не памрэ; і што сееш, сееш ня будучае цела, а голае зерне, пшанічнае, ці якое іншае, як надарыцца; але Бог дае яму цела, як хоча, і кожнаму зярняці сваё цела. Ня кожнае цела такое самае цела, але інакшае ў рыбаў, інакшае ў птушак. I целы нябесныя, і целы зямныя: але інакшая слава нябесных, інакшая зямных; інакшая слава сонца, інакшая слава месяца, інакшая зораў; бо зорка ад зоркі розьніцца ў славе. Гэтак і ўскрасеньне мёртвых: сеецца на тленьне, устае ў нятленнасьці; сеецца ў паніжэньні, устае ў славе; сеецца ў бяссільлі, устае ў сіле; сеецца цела душэўнае, устае цела духоўнае. Ёсьць цела душэўнае і есьць цела духоўнае. Так і напісана: стаўся першы чалавек Адам душою жывою (Быт. 2:7), а апошні Адам — дух жыцьцятворны. Але не духоўнае раней, а душэўнае; духоўнае пасьля. Першы чалавек з зямлі, зямны; другі чалавек— Госпад з неба. Які зямны, гэтакія і зямныя; і які нябесны, такія і нябесныя. I як мы насілі абраз зямнога, будзем насіць і абраз нябеснага. Тое-ж скажу вам, браты, што ня могуць цела і кроў унасьледаваць Царства Божае, дый тленнасьць не насьледуе нятленнасьці. Вось кажу вам тайну: бо ня ўсе мы памрэм, але ўсе пераменімся — зьнячэўку, у імгненьне вока, пры апошняй трубе; бо затрубіць, і мёртвыя ўскрэснуць нятленнымі, і мы пераменімся, бо тленнаму гэтаму трэба апрануцца ў нятленнасьць, і сьмяротнаму гэтаму апрануцца ў несьмяротнасьць. Калі-ж тленнае гэтае апранецца ў нятленнасьць, і сьмяротнае гэтае апранецца ў несьмяротнасьць, тады станецца напісанае слова: праглынена сьмерць перамогаю. (Ісая 25:8) Сьмерць! гдзе тваё джалаПекла! гдзе твая перамога? (Осія 13:14) Джала-ж сьмерці — грэх; а сіла грэху — закон. Богу-ж падзяка, што даў нам перамогу праз Госпада нашага Ісуса Хрыста! Гэтак, браты мае ўмілаваныя! будзьце цьвёрдыя, стойкія, у дзеле Гасподнім пасьпявайце заўсёды, ведаючы, што праца ваша не дарэмная перад Госпадам. Пры складцы-ж, што для сьвятых, рабеце і вы так, як я ўстанавіў у цэрквах Галяцкіх: у першы дзень тыдня кожны з вас няхай складае ў сябе і захоўвае, як яму вядзецца, каб не рабіць збораў тады, як я прыду. Калі-ж прыду, дык, якіх выбераце, тых пашлю з пісьмамі занесьці ваш дар у Ерузалім. А калі прыстойна будзе і мне пайсьці, дык са мною пойдуць. Я-ж прыду да вас, калі прайду Македонію (бо праз Македонію праходжу). У вас жа можа забаўлюся, або й перазімую, каб вы мяне праводзілі, куды пайду. Бо не хачу бачыцца з вамі цяпер мімаходам, але спадзяюся прабыць у вас трохі часу, калі Госпад дазволіць. У Эфэсе-ж прабуду да пяцідзесятніцы, бо для мяне адчынены вялікія і шырокія дзьверы, і многа праціўнікаў. Калі-ж прыдзе да вас Цімахвей, глядзеце, каб быў у вас бясьпечны; бо дзела Госпада робіць, як і я; дык няхай ніхто не пагарджае ім, але правядзеце яго ў супакоі, каб ён прышоў да мяне; бо жду яго з братамі. Што да брата Апалёса, дык я вельмі прасіў яго, каб з братамі пайшоў да вас; ды ён зусім ня меў ахвоты ісьці цяпер, але прыдзе, калі яму будзе зручна. Чувайце, стойце ў веры, будзьце мужнымі і цьвёрдымі! Усё ў вас няхай у любві робіцца. Малю-ж вас, браты: вы ведаеце сям'ю Сьцяпанаву, што яна ёсьць пачатак Ахайі, і што яны аддалі сябе на служэньне сьвятым; — дык каб і вы былі пакорлівымі гэтакім дый кожнаму, хто памагае нам і працуе. Я рады з прыходу Сьцяпана, Фартуната і Ахаіка; яны папоўнілі для мяне вашую нястачу. Бо яны мой дух супакоілі дый ваш. Дык паважайце гэтакіх. Вітаюць вас усе цэрквы Азійскія; вітаюць вас шчыра ў Госпадзе Акіла і Прыскілла з іх дамовай царквой. Вітаюць вас усе браты. Прывітайце адзін аднаго сьвятым пацалункам. Прывітаньне маей рукой, Паўлавай. Хто ня любіць Госпада Ісуса Хрыста, анафема! Няхай прыдзе наш Госпад! Ласка Госпада нашага Ісуса Хрыста з вамі; любоў мая з усімі вамі ў Хрысьце Ісусе. Амін. Да Карыньцян першае, напісанае з Філіпаў праз Сьцяпана і Фартуната, і Ахаіка, і Цімахвея. Паўла, воляй Божай Апостал Ісуса Хрыста, і Цімахвей, брат, — царкве Божай, што ў Карыньце, з усімі сьвятымі па ўсёй Ахайі: ласка вам і мір ад Бога Айца нашага і Госпада Ісуса Хрыста. Багаслаўлены Бог і Ацец Госпада нашага Ісуса Хрыста, Ацец міласэрдзя і Бог усякага пацяшэньня, што пацяшае нас у кожным горы нашым, каб мы маглі пацяшаць тых, што ў усялякім горы, пацяшэньнем, якім Бог пацяшае нас самых! Бо, водле таго, як памнажаюцца ў нас мукі Хрыстовыя, гэтак памнажаецца Хрыстом і пацеха нашая. Ці тужым мы, дык дзеля вашае пацехі і збаўленьня, якое дзеецца перажываньнем тых жа мук, якія й мы церпім; ці ўцяшаемся, дык дзеля вашае пацехі і збаўленьня. I надзея нашая аб вас цьвёрдая, бо ведаем, што вы ўчасьнікі як мук нашых, так і пацяшэньня. Бо мы ня хочам, каб вы, браты, ня ведалі аб нашым горы, што сталася нам у Азіі, бо бязьмерна цяжка было нам праз сілу, ажно не спадзяваліся астацца жывымі. Але самыя ў сабе мелі прыгавор сьмяротны, каб спадзявацца не на самых сябе, а на Бога, што мертвых ускрашае. Які і выбавіў нас ад гэткае сьмерці і выбаўляе, і на Якога спадзяемся, што й яшчэ выбаўляць будзе пры дапамозе і вашай малітве за нас, каб за дараванае нам па просьбе многіх дзякавалі за нас многія. Бо пахвала нашая гэткая: пасьведчаньне сумленьня нашага, што мы ў прастаце й яснаце Божай, не ў цялеснай мудрасьці, але ў ласцы Божай жылі на сьвеце, асабліва-ж у вас. I мы пішам вам ня іншае, як тое, што вы ці чытаеце, ці разумееце, дый спадзяюся, што даканца зразумееце, як вы часткова і зразумелі ўжо ў нас, што будзем пахвалой вашай, таксама, як і вы нашай, у дзень Госпада Ісуса. I з гэтай пэўнасьцяй меўся я прыйсьці да вас раней, каб вы другі раз мелі ласку, ды праз вас прайсьці ў Македонію, з Македоніі-ж ізноў прыйсьці да вас, а вы правялі-б мяне ў Юдэю. Маючы гэткае жаданьне, ці-ж я лёгкадумна нешта зрабіў? Ці, што я надумываю, водле цела надумываю, каб было ў мяне то так, так, то не, не? Верны-ж Бог, што слова нашае да вас ня было так і не! Бо Сын Божы, Ісус Хрыстос, пра Якога мы ў вас абвяшчалі, — і я, і Сілуан, і Цімахвей, — ня быў так і не, але было ў Ім так. Бо колькі ёсьць абяцаньняў Божых, у Ім так і ў Ім амін, на славу Богу праз нас. Той жа, хто ўмацоўвае нас з вамі ў Хрысьце і памазаў нас, ёсьць Бог, Які і запячатаў нас, і даў задатак Духа ў сэрцах нашых. Я-ж Бога клічу ў сьведкі на душу маю, што, ашчаджаючы вас, я дагэтуль ня прыходзіў у Карынт не затым, што пануем над вераю вашай, — але мы дапамагаем радасьці вашай: бо верай вы цьвёрдыя. Дык я разважыў сам у сабе ня прыходзіць да вас ізноў у горы; бо, калі я засмучаю вас, то хто пацешыць мяне, як ня той, што засмучаны мною? Гэтае самае я і пісаў вам, каб, прыйшоўшы, ня мець суму ад тых, ад якіх мне трэба мець пацеху, пэўны аб усіх вас, што мая радасьць для ўсіх вас. Бо з вялікага гора й тугі сэрца пісаў я вам праз многія сьлёзы, не каб вы засумавалі, але каб пазналі любоў, якую я з лішкаю маю да вас. Калі-ж хто засмуціў, дык не мяне засмуціў, але часткова, — каб не сказаць многа, —> і ўсіх вас. Даволі такому гэтае кары ад многіх; дык вам ужо лепей дараваць Яму і пацешыць, каб гэтакі ня быў абняты сумам церазмерным. Дзеля гэтага прашу вас паказаць яму любоў. Бо натое я і пісаў, каб выпрабаваць вас, ці ў-ва ўсім вы паслухмяныя. А каму вы што дароўваеце, таму і я; бо і я, калі што дараваў каму, дараваў дзеля вас прад абліччам Хрыста, каб не перамог нас шатан; бо нам не няведамы думкі ягоныя. Прыйшоўшы-ж у Троаду дзеля абвяшчаньня аб Хрысьце, калі мне былі адчынены дзьверы ў Госпадзе, я ня меў супакою духу майму, бо не знайшоў там брата майго Ціта; але, разьвітаўшыся з імі, я пайшоў у Македонію. Дзякуй-жа Богу, што заўседы дае нам перамогу ў Хрысьце — і пахашчы веды Сваей выяўляе праз нас у-ва ўсякім месцы. Бо мы Хрыстовыя пахашчы Богу ў тых, што збаўляюцца, і ў тых, што гінуць. Для адных мы пах сьмерці на сьмерць, а для другіх — пах жыцьця на жыцьцё. Бо мы не таргуем словам Божым, як многія, але апавядаем шчыра, як ад Бога, перад Богам у Хрысьце. Няўжо-ж пачынаць нам ізноў знаёміцца? Няўжо-ж патрэбны для нас, як для некаторых, паручаючыя лісты да вас, ці паручаючыя ад вас? Вы — наш ліст, напісаны ў сэрцах нашых, які пазнаюць і чытаюць усе людзі; вы паказваеце сабою праз служэньне нашае, што вы ліст Хрыстовы, напісаны не чарніламі, але Духам Бога Жывога, не на каменных табліцах, але на цялесных табліцах сэрца. Гэтакую пэўнасьць мы маем у Богу праз Хрыста не затым, што мы здольныя думаць нешта ад сябе, быццам із сябе, але здольнасьць нашая ад Бога: Ён даў нам здольнасьць быць слугамі Новага Запавету, ня літары, але духа, бо літара забівае, а дух ажыўляе. Калі-ж служэньне сьмерці ў літарах, выкаванае на камнях, было ў слове, ажно сыны Ізраілявы не маглі глядзець на аблічча Майсеявае праз славу аблічча яго, якая мінае, дык ці ня шмат балей будзе ў славе служэньне духа? Бо, калі служэньне асуджэньня есьць слава, дык шмат балей багата славаю служэньне апраўданьня. Дый услаўленае навет ня слаўнае ў тэй меры з прычыны славы, што мае выявіцца. Бо, калі слаўна тое, што мінае, тым балей у славе, што астаецца. Дык, маючы вось гэткую надзею, паступаем з вялікай адвагаю. Але ня так, як Майсей, які пакрываў аблічча свае, каб сыны Ізраілявы не пазіралі на канец таго, што мінае. Але зацьміліся розумы іх, бо тая-ж заслона да сягоньняшняга дня астаецца нязьнятай пры чытаньні старога запавету, бо яна ў Хрысьце зьніштажаецца. Дагэтуль, калі яны чытаюць Майсея, заслона ляжыць на сэрцах іхніх; але, калі зварачаюцца да Госпада, заслона здымаецца. Бо Госпад ёсьць Дух; а гдзе Дух Гасподні, там свабода. Мы-ж усе, адкрытым абліччам, як у люстры, пазіраючы на славу Гасподню, перамяняемся ў той жа абраз ад славы ў славу, як ад Гасподняга Духа. Дзеля гэтага, маючы такое служэньне, як памілаваныя, мы не слабеем, але адракаемся тайных дзел сораму, ня ходзячы ў хітрасьці, ані падыходзячы слова Божае, а выяўленьнем праўды прадстаўляючы сябе сумленьню кожнага чалавека перад Богам. Калі-ж і закрыта Эвангельле нашае, дык закрыта для пагібаючых, для няверуючых, у якіх бог веку ґэтага асьляпіў думкі, каб ім не зазьяла сьвятло Эвангельля славы Хрыста, Які ёсьць абраз Бога нявідочнага. Бо мы не аб сабе абвяшчаем, але аб Хрысьце Ісусе, Госпадзе; а мы —слугі вашыя дзеля Ісуса. Бо Бог, Які сказаў з цемры зазьзяць сьвятлу, засьвяціў у сэрцах нашых дзеля прасьвятленьня нас пазнаньнем славы Божае ў абліччы Ісуса Хрыста. Скарб-жа гэты маем у гліняных начыньнях, каб паддастаткам было сілы Божае, а ня з нас: мы ў-ва ўсім уцісканыя, ды ня сьцісьненыя; мы ў роспачы, ды не ў безнадзейнасьці; нас перасьледуюць, але мы не пакінены; мы павалены, ды не пагібаем. Заўсёды носім у целе мёртвасьць Госпада Ісуса, каб і жыцьцё Ісусава выявілася ў целе нашым. Бо мы, жывыя, заўсёды на сьмерць выдаваны дзеля Ісуса, каб і жыцьцё Ісусава выявілася ў сьмяротным целе нашым, дык сьмерць дзее ў нас, а жыцьцё ў вас. Але, маючы той самы дух веры, як напісана: Я верыў і дзеля гэтага гаварыў, і мы верым, дык і гаворым, (Псал. 115:1) ведаючы, што Той, Хто ўскрасіў Госпада Ісуса, ускрасіць праз Ісуса і нас ды з вамі паставіць. Бо ўсё дзеля вас, каб багацьце ласкі тым большую ўва многіх памнажала ўдзячнасьць на славу Божую. Дзеля гэтага мы ня губляем надзеі; але, калі наш вонкавы чалавек і тлее, дык унутраны з дня на дзень абнаўляецца. Бо цяперашняя лёгкасьць гора нашага церазмерна вытварае вагу славы вечнае для нас, якія глядзім не на відочнае, але на нявідочнае: бо відочнае — часовае, а нявідочнае — вечнае. Бо мы ведаем, што, калі зямны наш дом, хаціна, разваліцца, дык мы маем ад Бога будоўлю на нябёсах, дом нерукатворны, вечны. Ад гэтага-ж мы і ўздыхаем, жадаючы апрануцца ў нашу будоўлю, што з нябёсаў. Толькі-б нам, і апрануўшыся, не аказацца нагімі. Бо мы, знаходзячыся ў гэтай хаціне, уздыхаем пад цяжырам, з якога ня хочам распрануцца, але адзецца, каб сьмяротнае жыцьцём было праглынена. На гэтае самае і стварыў нас Бог і даў нам задатак Духа. Дык мы заўсёды добрае мысьлі, ведаючы, што, жывучы ў целе, жывем па-за Госпадам, — (бо ходзім вераю, а ня бачаньнем), — дык будзьма добрае мысьлі і жадайма лепей жыць паза целам, ды жыць у Госпадзе. Дзеля гэтага рупна стараемся, ці жывучы ў ім, ці па-за ім, быць Яму любымі; бо ўсім нам трэба зьявіцца перад суд Хрыстовы, каб кожны атрымаў за тое, што ён рабіў целам, добрае, ці благое. Дык, ведаючы страх Гасподні, мы пераконываем людзей, для Бога-ж мы адкрытыя; і спадзяюся, што адкрытыя і для вашых сумленьняў. Бо мы не нанова прадстаўляем сябе вам, але даем спосаб хваліцца намі, каб мелі вы для тых, якія пахваляюцца абліччам, а ня сэрцам. Калі-ж мы выходзім з сябе, дык дзеля Бога; калі-ж пры розуме, дык дзеля вас. Бо любоў Хрыстова абыймае нас, што гэтак разважаем: калі адзін памер за ўсіх, то ўсе памерлі. Ён-жа памер за ўсіх, каб жывыя ўжо не дзеля сябе жылі, але дзеля Таго, Хто памер за іх і ўскрос. Гэтак мы адгэтуль нікога ня ведаем у целе; калі-ж і ведалі ў целе Хрыста, дык цяпер ужо ня ведаем. Дык хто ў Хрысьце, той новае стварэньне; старое мінула, вось настала ўсё новае. Усё-ж ад Бога, Які праз Ісуса Хрыста пагадзіў нас з Сабою і даў нам служэньне прымірэньня, бо Бог быў у Хрысьце, годзячы з Сабою сьвет, не залічаючы ім праступкаў іхніх і кладучы ў нас слова прымірэньня. Дык мы — пасланцы за Хрыста, як бы Сам Бог просіць праз нас; за Хрыста просім: пагадзіцеся з Богам. Бо Таго, Хто грэху ня ведаў, Ён зрабіў за нас грэхам, каб мы ў Ім сталіся праведнасьцяй Божай. Мы-ж, як памочнікі, молім вас, каб ласка Божая не надарма была прынята вамі. (Бо сказана: у час прыемны Я выслухаў цябе і ў дзень збаўленьня памог табе. Вось і цяпер час прыемны, вось цяпер дзень збаўленьня!) (Ісая 49:8) Мы нікому не кладзем ніякага спаткненьня, каб ня было зьняважана служэньне. Але ў-ва ўсім выяўляем сябе, як служкі Божыя, у вялікай цярплівасьці, у горы, у недастатках, у ўціску, пад ударамі, у вастрогах, у выгнаньні, у працы, у чуваньні, у пастох, у чыстасьці, у мудрасьці, у велічы душы, у дабраце, у Духу Сьвятым, у любві не« крывадушнай, у слове праўды, у сіле Божай, з зброяй праўды ў правай і ў левай руцэ, праз славу й ганьбу, заганы й пахвалы; нібы ашуканцы, ды справядлівыя, як няведамыя, але пазнаваныя; як паміраючыя, ды вось жывем; як караныя, ды не забіваныя; як засмучаныя, ды заўсёды вясёлыя; як жабракі, ды многіх збагачаючыя; як нічога ня маючыя, ды ўсім валадаючыя. Вусны нашыя расчыніліся да вас, Карыньцяне, сэрца нашае расшырана. Вам ня цесна ў нас, але ў сэрцах вашых цесна. Дзеля гэткае-ж заплаты (кажу, як дзецям,) пашырцеся і вы. Не хадзеце пад чужым ярмом з нявернымі; бо якая лучнасьць праведнасьці з беззаконьнем? Што супольнага ў сьвятла ды з цемраю? Што за згода між Хрыстом і Вэліалам? Ці якая частка вернаму з няверным? Дык якая супольнасьць храму Божаму з ідальскім? Бо вы храм Бога Жывога, як сказаў Бог: Пасялюся ў іх і хадзіць буду; і буду Богам іхнім, і яны народ Мне будуць. (Лев 25:16) Дзеля гэтага выйдзіце спасярод іх і адлучыцеся, — кажа Госпад, — і не дакранайцеся да нячыстага, і Я прыму вас; (Ісая 52:11) I буду вам за Айца, і вы будзеце Мне за сыноў і дачок, — кажа Госпад Уседзяржыцель. (Ер. 3:19; Осія 1:11) Дык, умілаваныя, маючы ўсе парукі, ачысьцім сябе ад усякага бруду цела й духа, зьдзейсьняючы сьвятасьць у страху Божым. Зразумейце нас. Мы нікога ня крыўдзілі, нікому не пашкодзілі, нікога не абдзіралі. Не на асуджэньне кажу: бо я раней сказаў, што вы ў сэрцах нашых, каб разам і памерці, і жыць. Вялікае ў мяне спадзяваньне на вас, вялікая мне пахвала за вас; я напоўнены пацехаю, маю паддастаткам радасьці пры ўсім суме нашым. Бо, калі мы прышлі ў Македонію, цела нашае ня мела аніякага супакою, ды ў-ва ўсім бедавалі: звонку — напасьці, унутры — страхі. Але Бог, Які пацяшае ціхіх, пацешыў нас прыходам Ціта. I ня толькі прыходам яго, але і пацехаю, якою ён цешыўся з вас, пераказваючы нам аб вашай руплівасьці, аб вашым плачу, аб вашай прыхільнасьці да мяне, ажно я балей радаваўся. Калі-ж я й засмуціў вас у пасланьні, не шкадую, хоць і шкадаваў быў; бо бачу, што гэнае пасланьне, хоць і на гадзіну, засмуціла вас. Цяпер я цешуся не дзеля таго, што вы засмуціліся, але што вы засмуціліся на каяньне, бо засмуціліся па Богу, каб ні ў чым ня мелі ад нас шкоды. Бо смутак па Богу няруплівае пакаяньне ў збаўленьне ператварае, а смутак сьвецкі сьмерць робіць. Бо-ж вось самае тое, што вы засумавалі па Богу, якую дбаласьць учыніла ў вас, а апраўдываньне, а абурэньне, а страх, а жаданьне, а рупнасьць, а адплату! У-ва ўсім вы паказалі, што вы чыстыя ў гэтай справе. Дык, калі я й (пісаў да вас), то не дзеля крыўдзіцеля і не дзеля пакрыўджанага, але каб вам выявілася дбаласьць наша аб вас перад Богам. Дзеля гэтага мы ўцешыліся ўцехаю вашаю; а яшчэ балей узрадаваліся мы радасьцяй Ціта, што супакоіўся дух яго ад вас усіх; дык я не асароміўся, калі чым пахваліўся вамі перад ім; але, як мы вам гаварылі ўсю праўду, гэтак і перад Цітам пахвала наша аказалася праўдзіваю; і сэрца яго тым балей да вас, калі ен успамінае аб паслухмянасьці ўсіх вас, як вы прынялі яго з страхам і дрыжаньнем. Дык я рад, што ў-ва ўсім магу на вас пакладацца. Паведамляем вас, браты, аб ласцы Божай, што дадзена цэрквам Македонскім; бо ў вялікай спробе горам у іх паддастаткам радасьцяў, і глыбокая ўбогасьць іх мае паддастаткам багацьця іх прастаты, бо яны дабрахотлівыя па сілам і цераз сілу — я сьведчу гэта. Яны вельмі прасілі нас прыняць дар і ўчасьце іх у служэньні сьвятым; ды ня толькі, як мы спадзяваліся, але яны аддалі сябе? перш Госпаду, дый і нам па волі Божай; дзеля гэтага мы прасілі Ціта, каб ён, як пачаў, так і дакончыў у вас і гэтую ласку. А як вы багатыя ўсім: вераю і словам, і ведаю, і ўсякай дбаласьцяй, і любоўю вашаю да нас, дык і ў гэтай ласцы мейце дастатак. Кажу гэта не як загад, але дбаласьцяй другіх выпрабовую шчырасьць і вашай любві. Бо вы ведаеце ласку Госпада нашага Ісуса Хрыста, што Ён, быўшы багатым, абяднеў дзеля вас, каб вы Яго ўбожствам разбагацелі. Я даю ў гэтым раду: бо гэта карысна вам, якія ня толькі рабіць, але й жадаць перш пачалі з леташняга году. Цяпер-жа й канчайце рабіць, каб, як была ахвота жадаць, гэтак і закончыць водле магчымасьці. Бо, калі ёсьць ахвота, дык яна прыемна водле таго, як хто мае, а не водле таго, як ня мае. Бо не на тое, каб другім было палягчэньне, а вам цяжар, але каб была роўнасьць. Цяпер вам дастатак дзеля іх недастатку, каб і іх дастатак быў дзеля вашага недастатку; каб была роўнасьць, як напісана: Хто (сабраў) многа, ня меў лішніцы; і хто — мала, ня меў недастатку. (Вых 16:18) Дзякуй Богу, які паклаў у сэрца Цітава гэткую дбаласьць аб вас; бо і просьбу прыняў, і, сам больш дбалы, сваей ахвотай пайшоў да вас. 3 ім паслалі мы таксама брата, у-ва ўсіх цэрквах хвалёнага за дабравешчаньне; дый ня толькі тое, але ён і выбраны ад цэркваў, таварыш наш з тэй ласкай, якой мы служылі на славу Самога Госпада і на вашае жаданьне, высьцерагаючыся, каб не наракаў на нас хто за гэткае множства дараў, якімі мы служым, бо мы думаем аб добрым ня толькі перад Госпадам, але і перад людзьмі. Ды паслалі мы з імі і брата нашага, якога дбаласьць мнагакротна выпрабавалі шмат у чым, які цяпер яшчэ больш дбалы ў вялікай надзеі на вас. Што-ж да Ціта, дык гэта — мой таварыш і вам памочнік; а што да братоў нашых, дык яны пасланцы цэркваў, слава Хрыстовая. Дык перад абліччам цэркваў пакажыце ім доказ любві вашай і (справядлівасьць) пахвальбы нашае вамі. Для мяне-ж лішне пісаць да вас аб служэньні сьвятым, бо я ведаю вашу ахвоту, якой пахваляюся вамі перад Македонянамі, што Ахайя прыгатавана яшчэ з леташняга году; і рупнасьць ваша заахвоціла многіх. Братоў жа я паслаў, каб маё хваленьне вас не аказалася дарэмным у гэтым выпадку, але каб вы, як я гаварыў, былі прыгатаваны, каб, як прыдуць са мною Македоняне і знойдуць вас негатовымі, не асароміліся мы, — каб не сказаць: вы, — пахваліўшыся з гэткаю пэўнасьцяй. Дык я палічыў патрэбным папрасіць братоў, каб яны наперад пайшлі да вас і загадзя паклапаціліся, каб абвешчаны наперад дар ваш быў прыгатаваны так, як дар, а не як прымус. Вось жа: хто сее скупа, той скупа і пажне; а хто сее шчодра, той шчодра і пажне. Кожны (давай) па голасу сэрца, ня з жалю або з прымусу, бо Бог любіць таго, хто рады дае. Бог-жа дуж узбагаціць вас усякаю ласкаю, каб, заўседы і ў-ва ўсім маючы ўсякі дастатак, былі багаты на ўсякае добрае дзела, (як напісана: Рассыпаў, раздаў убогім; праведнасьць яго астаецца навекі. (Пс 111:9) А хто дае насеньне сеючаму, дасьць і хлеб дзеля ежы, і памножыць пасеў ваш, і павялічыць плады праведнасьці вашае), каб вы ўсім багатыя былі на ўсякую шчодрасьць, якая праз нас робіць падзяку Богу, Бо ўпарадкаваньне служэньня гэтага ня толькі папаўняе тое, ў чым маюць недастатак сьвятыя, але і многімі дзякаваньнямі Богу багатае. Бо праз выпрабаваньне служэньня гэтага яны славяць Бога за пакорнасьць вызнаванаму вамі Эвангельлю Хрыстоваму і за шчырую лучнасьць з імі і з усімі і моляцца за вас, прыхіляючыся да вас праз вялікую ласку Божую ў вас. Падзяка Богу за дар Яго нявымоўны. Сам-жа я, Паўла, што асабіста між вамі ціхі, а завочна адважны супраць вас, малю вас лагоднасьцяй і паблажлівасьцяй Хрыстовай; прашу-ж, каб мне, як буду між вамі, ня быць адважным з тэй упэўненасьцяй, з якой думаю адважыцца супраць некаторых, што лічаць нас так, як быццам мы ходзім водле цела. Бо мы, ходзячы ў целе, не водле цела ваюем, (бо зброя змаганьня нашага не цялесная, але дужая Богам на зруйнаваньне цьвярдыняў), руйнуючы замыслы і ўсякае вывышшаньне, што паўстае проці пазнаньня Божага, і бяручы ў палон усякае памышленьне на послух Хрысту, і гатовыя аддмсьціць за кожную непаслухмянасьць, калі ваш послух выпаўніцца. Ці на аблічча глядзіцё? Хто пэўны ў сабе, што ён Хрыстоў, той сам па сабе няхай разважае, што, як ён Хрчыстоў, гэтак і мы Хрыстовыя. Бо, каб я і балей стаў хваліцца нашай уладай, якую Госпад даў нам на збудаваньне, а не на зьніштажэньне вашае, дык не асароміўся бы. Каб не здалося, быццам я палохаю вас пасланьнямі, бо, скажуць, пасланьні важкія і сільныя, а бытнасьць цела бяссільная і слова няважкае. Гэтакі няхай ведае тое, што, якія мы словам у пасланьнях, ня будучы, гэткія і дзелам, будучы. Бо мы не адважаемся стаўляць сябе побач ці раўнаваць з тымі, якія самі сябе выстаўляюць: тыя, што мераюць сябе самымі сабою і раўнуюць сябе з сабою, неразумныя. А мы не бяз меры хваліцца будзем, але ў меру меркі, што назначыў нам Бог мерыць, каб дасягнуць і да вас. Бо мы ня так, як быццам недасягнуўшыя да вас, лішне цягнемся: бо-ж дасяглі й Эвангельлем. Мы не бяз меры хвалімся чужою працаю, але спадзяемся, што з узрастаньнем веры вашай з лішкам узьвялічымся і мы ў вас водле меркі нашае, каб і далей вас навучаць Эвангельля, а не хваліцца прыгатаваным чужой меркай. Бо, хто хваліцца, няхай хваліцца Госпадам. (Ерам 9:24) Бо ня той варты, хто сам сябе хваліць, але каго хваліць Госпад. О, каб вы хоць крыху пацярпелі маю неразумнасьць! Але вы й церпіце мяне! Бо я руплюся аб вас рупнасьцяй Божай, бо я заручыў вас з адным мужам, каб паставіць перад Хрыстом чыстую дзеву. Але баюся, каб, як зьмей хітрасьцяй сваей зьвёў Еву, гэтак і вашыя думкі не папсаваліся (адыйшоўшы) ад прастаты ў Хрысьце. Бо, калі-б хто, прыйшоўшы, пачаў абвяшчаць другога Ісуса, якога мы не абвяшчалі, ці калі-б вы прынялі іншага духа, якога ня прымаеце, або іншае Эвангельле, якога не дасталі, дык вы былі-б вельмі цярплівымі. Але я думаю, што я ні ў чым не адстаў ад вышэйшых Апосталаў, бо, хоць я дурны ў слове, але ня ў ведзе, бо-ж мы ў-ва ўсім зусім ведамы вам. Ці саграшыў я тым, што паніжаў сябе, каб узвысіць вас, бо задарма навучаў вас Эвангельля Божага? У другіх цэркваў браў я, дастаючы ўтрыманьне дзеля служэньня вам, і, быўшы ў вас, ды церпячы недастатак, нікому не дакучаў, бо недастатак мой папоўнілі браты, што прыйшлі з Македоніі; дый у-ва ўсім я стараўся і пастараюся быць вам не цяжкім. Ёсьць праўда Хрыстовая ў-ва мне, дык пахвала гэтая ня будзе аднята ў мяне ў землях Ахайі. Дзеля чаго? Ці што ня люблю вас? Богу ведама! Але, што роблю, і буду рабіць, каб адрэзаць повад жадаючым поваду, каб, чым хваляцца, у тым аказаліся такімі ж, як і мы. Бо гэтакія фальшывыя апосталы, крывадушныя працаўнікі, прыкідаюцца Апосталамі Хрыстовымі. I ня дзіва: бо-ж і сам шатан прыкідаецца ангелам сьветласьці, дык невялікая рэч, калі і служкі яго прыкідываюцца служкамі праўды; але канец іх будзе водле іх учынкаў. Ізноў кажу: няхай ніхто не палічыць мяне дурным; а калі не; дык прымеце мяне хоць як дурнога, каб і мне крыху чым пахваліцца. Што кажу, тое кажу не паводле Госпада, але як-бы ў дурноце пры гэткай адвазе на пахвалу. Як многія хваляцца паводле цела, дык і я буду хваліцца. Бо вы людзі разумныя, ахвотна церпіце дурных; церпіце, калі хто вас паняволівае, калі хто абядае, калі хто абірае, калі хто вывышшаецца, калі хто б’е вас па твару. На сорам кажу, што мы як-быццам абяссілелі. А калі хто адважаецца ў чым (кажу па дурноце), дык адважаюся і я. Яны Жыды? і я. Яны Ізраільцяне? і я. Яны насеньне Аўраамавае? і я. Хрыстовыя служкі? (здурэўшы кажу) я балей: шмат балей у працы, бязьмерна ў ранах, балей у вастрогах і многа разоў пры сьмерці. Ад Юдэяў пяць разоў дастаў па сорак без аднаго (ўдараў); тройчы білі мяне кіямі, аднойчы каменавалі; тры разы разьбіваўся карабель, ноч і дзень прабыў у глыбіні. Многа быў у падарожжах, у небясьпеках на рэках, у небясьпеках ад разбойнікаў, у небясьпеках ад зямлякоў, у небясьпеках ад паганаў, у небясьпеках у месьце, у \небясьпеках між фальшывымі братамі, у працы і ў зьнемажэньні, часта ня сплючы, у голадзе і смазе, часта ў пастох, у холадзе й нагаце. Апрача пабочных (спраў), у мяне што-дня зборка, турбота аб усіх цэрквах. Хто зьнямагаецца, каб і я не зьнямагаўся? Хто спакушаецца, каб і я не гарэў? Калі мне трэба хваліцца, дык буду хваліцца маім бяссільлем. Бог і Ацец Госпада нашага Ісуса Хрыста, багаслаўлены навекі, ведае, што я ня лгу. У Дамаску намесьнік цара Арэты пілнаваў места Дамашчанаў, жадаючы схапіць мяне; і я ў карзіне быў спушчаны з вакна па сьцяне і ўцёк ад рук ягоных. Некарысна мне хваліцца; перайду-ж да відзежаў і адкрыцьцяў Гасподніх. Ведаю чалавека ў Хрысьце, які чатырнаццаць год назад (ці ў целе — ня ведаю, ці па-за целам — ня ведаю; Бог ведае) падхоплены быў да трэцяга неба. I ведаю гэткага чалавека (ці у целе, ці па-за целам, ня ведаю: Бог ведае), што быў узяты ў рай і чуў нявымоўныя словы, якіх чалавеку нельга выгаварыць. Гэтакім магу хваліцца; сабою-ж не пахвалюся, хіба толькі бяссільлем маім. Калі-ж захачу хваліцца, ня буду дурным, бо скажу праўду; але я стрымліваюся, каб хто не падумаў аба мне балей, чым у-ва мне бачыць або чуе ад мяне. I, каб я не вывышшаўся веліччу церазьмернай адкрыцьцяў, дадзена мне калючка ў цела, ангел шатанавы, каб зьняважаці мяне, каб я не вывышшаўся. Тройчы маліў я Госпада аб ім, каб адступіўся ад мяне. Але Госпад сказаў мне: даволі табе ласкі Маей, бо сіла мая завяршаецца ў слабасьці. Дык ахвотна больш буду хваліцца сваімі слабасьцямі, каб увайшла ў мяне сіла Хрыстовая. Дзеля гэтага я добрае мысьлі і ў слабасьцях, у крыўдах, у недастатках, у перасьледаваньнях, у ўціску за Хрыста, бо, калі я слабы, тады дужы. Я адурэў хвалячыся: вы мяне прымусілі. Бо трэба было, каб вамі быў хвалены, бо ні ў чым я ня горшы за найпершых Апосталаў, хаця я й нішто. Знакі Апостала сталіся ў вас у ўсякім цярпеньні, знаменьнях, цудах і сілах. Бо што ў вас, чым вы горшыя за другія Цэрквы? Хіба тое, што сам я ня быў вам цяжарам. Даруйце мне гэткую крыўду. Вось, трэці раз я гатоў ісьці да вас і ня буду цяжкім для вас, бо шукаю ня вашага, а вас. Бо ня дзеці мусяць зьбіраць багацьце для бацькоў, але бьцькі для дзяцей. Я ахвотна буду траціць сваё і аддаваць сябе за душы вашыя, хоць, любячы вас балей, я менш карыстаюся вашай любоўю. Няхай так, што сам я не абцяжаў вас; але, як хітрун, мо’ подступам браў з вас? Ці-ж карыстаўся я чым ад вас праз некага з тых, каго пасылаў да вас? Я папрасіў Ціта і паслаў з ім аднаго з братоў: ці скарыстаўся чым ад вас Ціт? Ці ня ў тым жа духу мы хадзілі? ня тымі-ж сьлядамі? Ці мо’ ізноў думаеце, што мы апраўдываемся перад вамі? Мы гаворым перад Богам у Хрысьце і ўсё, умілаваныя, дзеля вашага збудаваньня. Бо баюся, каб, прыйшоўшы, не знайсьці мне вас ня гэткімі, як хачу, дый каб і вам не знайсьці мяне, якім ня хочаце: каб не (знайсьці ў вас) калатні, зайздрасьці, гневу, сварак, абмаўляньняў, нагавораў, пыхі, бязладзьдзя, каб, як ізноў прыду, не панізіў мяне Бог мой у вас, ды каб не аплаківаў я многіх, якія саграшылі раней і не пакаяліся, і ў нячыстасьці, і ў блудзе, і ў распусьце, якую рабілі. Трэці гэта раз іду да вас: пры вуснах двух сьведкаў ці трох умацуецца кожнае слова. (Другазак 17:6) Я папераджаў і папераджаю так, як быўшы ў вас другі раз; і цяпер, адсутны, пішу перш да саграшыўшых і ўсіх другіх, што, калі зноў прыду, не памілую. Вы шукаеце доказу, што ў-ва мне гаворыць Хрыстос, Які не слабы для вас, але дужы ў вас. Бо хаця-ж Ён і раскрыжаваны ў бяссільлі, але жывы сілаю Божай; і мы таксама, хаця слабыя ў Ім, але будзем жывы з Ім сілаю Божаю ў вас. Выпрабуйце самых сябе, ці вы ў веры? Самых сябе дазнавайце. Ці вы ня ведаеце самых сябе, што Ісус Хрыстос у вас? Хіба толькі вы нягодныя. Спадзяюся-ж, вы даведаецеся, што мы не нягодныя. Малюся-ж Богу, каб вы не рабілі ніякага зла, не каб нам паказацца годнымі, але каб вы рабілі дабро, мы-ж каб выдаваліся, як-быццам нягодныя. Бо мы нічога ня можам супраць праўды, толькі за праўду Бо мы цешымся, калі мы слабыя, а вы дужыя; аб гэтым вось і молімся, аб вашай дасканаласьці. Дзеля гэтага я і пішу гэтае ў адсутнасьці, каб, прысутны, ня ўжыў срогасьці водле ўлады, якая дадзена мне Госпадам на будаваньне, а не на руйнаваньне. Урэшце, браты, радуйцеся, рабецеся дасканалымі, пацяшайцеся, будзьце аднадумнымі, у згодзе, — і Бог любві і міру будзе з вамі. Прывітайце адзін аднаго сьвятым цалаваньнем. Вітаюць вас усе сьвятыя. Ласка Госпада нашага Ісуса Хрыста і любоў Божая і лучнасьць Сьвятога Духа з усімі вамі. Амін. Да Карыньцянаў другое напісана з Філіпаў Македонскіх праз Ціта й Луку. Паўла Апостал, (выбраны не людзьмі і не праз чалавека, але праз Ісуса Хрыста і Бога Айца, што ўскрасіў Яго з мертвых,) і ўсе браты, што са мною, цэрквам галятыйскім: ласка вам і мір ад Бога Айца і ад Госпада нашага Ісуса Хрыста, Які аддаў сябе за грахі нашыя, каб выбавіць нас ад сучаснага веку крывадушнасьці, па волі Бога і Айца нашага, Якому слава на векі вякоў. Амін. Дзіўлюся, што вы гэтак хутка адвярнуліся ад паклікаўшага вас ласкай Хрыстовай да іншага дабравешчаньня, якое ня ёсьць іншае, а толькі ёсьць такія, што вас трывожаць і хочуць перавярнуць Эвангельле Хрыстовае. Але, калі-б навет мы або Ангел з неба пачаў дабравесьціць па-над тое, што мы абвяшчалі вам, няхай будзе анатэма! Як раней мы сказалі, і цяпер ізноў кажу: хто дабравесьціць вам па-над тое, што вы прынялі, няхай будзе анатэма! Бо ці-ж я людзей шукаю, ці Бога? ці людзям дагаджаць стараюся? Бо калі-б я яшчэ людзям дагаджаў, дык ня быў бы слугою Хрыстовым. Апавяшчаю-ж вас, браты, што Эвангельле, якое я абвяшчаў, ня ёсьць чалавечае; бо я ані прыняў яго ад чалавека, ані навучыўся, але праз адкрыцьце Ісуса Хрыста. Бо вы чулі аб маім ранейшым жыцьці ў Юдэйстве, што я бяз меры перасьледаваў Божую Царкву і пустошыў яе, і апераджаў у юдэйстве многіх равесьнікаў у родзе маім, будучы найбольш руплівым аб бацькаўскія пераказы мае. Калі-ж Богу ўгодна было, выбраўшы мяне ад чэрава маткі маей і паклікаўшы ласкай сваей, адкрыць у-ва мне Сына Свайго, каб я дабравесьціў Яго сярод паганаў, — дык я не пачаў зараз-жа радзіцца з целам і крывёю і не пайшоў у Ерузалім да Апосталаў, што былі да мяне,. а пайшоў у Арабію ды йзноў вярнуўся ў Дамаск. Пасьля, цераз тры гады, хадзіў я ў Ерузалім бачыцца з Пётрай і прабыў у Яго пятнаццаць дзён. Другога-ж з Апосталаў я ня бачыў нікога, апрача Якуба, брата Госпадавага. А што пішу вам, дык вось перад Богам, што не маню. Пасьля пайшоў я ў староны Сірыі і Кілікіі. Абліччам жа быў я няведамы цэрквам Юдэі, што ў Хрысьце, а толькі чулі яны, што той, хто калісь перасьледаваў нас, цяпер добравесьціць веру, якую раней нішчыў; і славілі за мяне Бога. Пасьля, цераз чатырнаццаць гадоў, хадзіў я ізноў у Ерузалім з Варнаваю, узяўшы з сабою і Ціта. Хадзіў-жа згодна з адкрыцьцем і вылажыу ім, асабліва-ж выдатнейшым, Эвангельле, якое абвяшчаю між паганамі, ці не надарма хаджу я, або хадзіў? Але і Ціт, што быў са мною, як Грэк, ня быў прымушаны абрэзацца. Фальшывым-жа братом, што паўкрадаліся, ды якія прыходзяць украдня падглядзець нашу свабоду, якую мы маем у Хрысьце Ісусе, каб паняволіць нас, мы ні на гадзіну не паддаліся і не пакарыліся, каб праўда Эвангельля захавалася ў вас. А ад тых, што лічаць сябе нечым, (якімі-б яны ні былі некалі, для мяне ўсё роўна: Бог не пазірае на аблічча чалавека), — дык тыя, што думаюць аб сабе, не ўзлажылі на мяне нічога; але наадварот, угледзіўшы, што мне даверана дабравешчаньне неабрэзаньня, як Пётры абрэзаньня, — (бо Той, Хто дапамог Пётры ў Апостальстве абрэзаньня, дапамагаў і мне між паганамі), — і пазнаўшы ласку, даную мне, — Якуб і Кіфа і Іоан, што здаюцца стаўбамі, падалі мне і Варнаве руку лучнасьці, каб нам (ісьці) да паганаў, а ім да абрэзаных, толькі каб мы памяталі аб убогіх, што я і стараўся рабіць, гэтае самае. Калі-ж Пётра прыйшоў у Антыохію, дык я паўстаў супраць яго водле аблічча ягонага, бо ён заслужыў на дакор. Бо перш, чым прыйшлі некаторыя ад Якуба, еў разам з паганамі; а, як прыйшлі, таіўся і ўхіляўся, баючыся абрэзаных. Разам з ім крывадушнічала і рэшта Жыдоў; — ажно й Варнава быў захоплены іх крывадушнасьцяй. Але, калі я ўбачыў, што яны няпроста ходзяць па праўдзе Эвангельскай, дык сказаў Пётры пры ўсіх: калі ты, будучы Жыдом, жывеш па-паганску, а не па-жыдоўску, дык чаму паганаў прымушаеш жыць па-жыдоўску? Мы па прыродзе Жыды, а не з паганаў грэшнікі, — ведаючы, што чалавек апраўдываецца не дзеламі закону, а толькі вераю ў Ісуса Хрыста, і мы ўверавалі ў Хрыста Ісуса, каб апраўдацца вераю ў Хрыста, а не дзеламі закону, бо дзеламі закону не апраўдаецца ніводнае цела. Калі-ж, шукаючы апраўданьня ў Хрысьце, мы і самыя аказаліся грэшнікамі, дык ці-ж Хрыстос слуга грэху? Няхай ня станецца! Бо, калі я ізноў будую, што зруйнаваў, дык сам сябе стаўляю за праступніка. Бо праз закон я памер для закону, каб жыць для Бога. Я раскрыжаваны разам з Хрыстом. I ўжо ня я жыву, але жыве ў-ва мне Хрыстос. А што цяпер жыву ў целе, дык жыву вераю ў Сына Божага, што палюбіў мяне і выдаў сябе за мяне. Не адкідаю ласкі Божае. А калі праз закон апраўданьне, дык Хрыстос надарма памер. О, бязглуздыя Галяты! Хто вас ачараваў, каб не пакараліся праўдзе, (вас), у якіх перад вачыма наперад быў апісаны Ісус Хрыстос, (як-бы) ў вас раскрыжаваны? Гэтае толькі хачу даведацца ад вас: ці ад дзел закону вы ўзялі Духа? Ці ад слуханьня веры? Ці вы гэткія бязглуздыя, што, пачаўшы духам, цяпер завяршаеце целам? Няўжо-ж гэтулькі пацярпелі вы надарма? Дый каб жа надарма! Бо Той, Хто дае вам Духа, між вамі цуды робіць, — ці ад дзел закону (гэтае робіць), ці ад слуханьня веры? Водле (таго, як) Аўраам паверыў Богу, і залічана яму гэтае ў праведнасьць. (Быт 15:6) Ведайце-ж, што, хто ад веры, гэтыя есьць сыны Аўраамавы. I Пісаньне, прадбачачы, што Бог вераю апраўдывае паганаў, загадзя апавясьціла Аўраама: у табе багаслаўлены будуць усе народы. (Быт 12:3) Гэтак тыя, што ад веры, багаслаўляюцца разам з верным Аўраамам. А тыя, што ад дзел закону, тыя пад праклёнам. Бо напісана: пракляты ўсякі, хто ня трывае ў-ва ўсім, што напісана ў кнізе закону, каб рабіць гэтае. (Другазак 27:26) А што законам ніхто не апраўдываецца перад Богам, гэта ясна, бо праведны вераю жыць будзе. (Аввак 2:4) Закон-жа не ад веры; але чалавек, які гэтае выпаўняе, жыць будзе ў гэтым. (Ляв 18:5) Хрыстос адкупіў нас ад пракляцьця закону, стаўшыся за нас пракляцьцем, (бо напісана: пракляты ўсякі, хто вісіць на дзераве), (Другазак. 21:23) каб багаслаўленьне Аўраамавае ў Хрысьце Ісусе сталася на паганаў, каб абяцаньне Духа ўзялі мы праз веру. Браты, па чалавечаму кажу: навет чалавекам абвешчанага запавету ніхто не адкідае, або не дадае (да яго). Аўрааму-ж высказаны прырачэньні і насеньню яго. Ня сказана: і насеньням, як аб многіх, але як аб адным: і насеньню твайму, якое ёсьць Хрыстос. (Быт 12:7) Я-ж кажу тое, што запавету аб Хрысьце, раней сцьверджанага Богам, закон, які настаў цераз чатырыста трыццаць гадоў, не адмяняе на тое, каб прырачэньне было зьнішчана. Бо, калі спадчына — ад закону, дык ужо не з прырачэньня; але Аўрааму Бог падараваў цераз прырачэньне. Дык што-ж закон? Ён дадзены з прычыны праступкаў, да часу, пакуль прыйдзе насеньне, якому дадзена прырачэньне, і выкладзены праз ангелаў рукою пасярэдніка. Але пасярэднік ня ёсьць аднаго, а Бог адзін. Дык ці закон проціў прырачэньняў Божых? Няхай ня станецца! Бо калі-б даны быў закон, што можа ажыўляць, дык запраўды праведнасьць была-б ад закону; але пісаньне замкнула ўсё пад грэхам, каб прырачэньне ад веры Ісуса Хрыста было дадзена веруючым. А да прыходу веры мы замкнёны былі пад вартаю закону да таго часу, як мусіла адкрыцца вера. Дык закон быў для нас настаўнікам, (каб вясьці) да Хрыста, каб нам апраўдацца вераю. Як-жа прышла вера, мы ўжо не пад настаўнікам, бо ўсе вы сыны Божыя праз веру ў Хрыста Ісуса. Бо, колькі вас у Хрыста ахрысьціліся, у Хрыста апрануліся. Няма ўжо Юдэя, ані Грэка; няма раба, ані свабоднага; няма мужчьшскага полу, ані жаноцкага: бо ўсе вы адно ў Хрысьце Ісусе. Калі-ж вы Хрыстовыя, дык вы насеньне Аўраамавае і водле прырачэньня насьледнікі. Кажу-ж: пакуль насьледнік — дзіця, ён нічым ня розьніцца ад раба, хаця і гаспадар усяго, але ён пад апякунамі і аканомамі аж да вазначанага айцом часу. Гэтак і мы, калі былі дзяцьмі, былі паняволены матэряльнымі зачаткамі сьвету; калі-ж прыйшла поўня часу, Бог паслаў сына Свайго, які нарадзіўся ад жанчыны і быў пад законам, каб адкупіць тых, што пад законам, каб нам узяць усынаўленьне. А як вы сыны, дык Бог паслаў у сэрцы вашыя Духа Сына Свайго, які галосе: Авва, Ойча! Дзеля гэтага ты ўжо ня раб, але сын; а калі сын, дык і насьледнік Божы праз Хрыста. Але тагды, ня ведаючы Бога, вы служылі тым, што не па прыродзе богі; цяпер-жа, пазнаўшы Бога, а балей — пазнаныя Богам, як вы варочаецеся ізноў да бяссільных і бедных матэр’яльных зачаткаў, якім хочаце служыць нанова? Вы пілнуеце дні, месяцы, часы і годы. Баюся за вас, ці не надарма я працаваў у вас. Малю вас, браты, будзьце, як і я; бо і я, як вы. Вы нічым ня скрыўдзілі мяне; ведаеце-ж, што я ў бяссільлі цела прапаведываў вам Эвангельле першы раз, і вы не пагардзілі спакусай маей, што ў целе маім, і не адапхнулі, але прынялі мяне, як Ангела Божага, як Хрыста Ісуса. Якое-ж было шчасьце вашае! Сьведчу-ж вам, што, калі-б было магчыма, вырваўшы вочы вашыя, аддалі-б вы мне. Дык ці-ж я стаўся ворагам вашым, кажучы вам праўду? Рупяцца аб вас нягодна, а хочуць адлучыць вас, каб вы рупіліся аб іх. Добра-ж рупіцца аб добрым заўсёды, а ня толькі, як я прыходжу да вас, дзеткі мае, якімі ізноў мучуся ў радзінах, пакуль ня знойдзе абраз свой у вас Хрыстос! Хацеў бы я цяпер быць у вас і зьмяніць голас мой, бо я ў недаўменьні аб вас. Скажэце мне вы, што жадаеце быць пад законам: ці-ж вы ня слухаеце закону? Бо напісана, што Аўраам меў двох сыноў: аднаго ад рабыні, а другога ад вольнай. (Быт. 16:15; 21:3) Але, каторы ад рабыні, той народжаны водле цела, а каторы ад вольнай, той водле прырачэньня. Гэта ёсьць інасказ. Бо гэта два запаветы: адзін ад гары Сынайскае, што родзіць на рабства, якое ёсьць Агара; бо Агара ёсьць гара Сынай у Арабіі і адпавядае цяперашняму Ерузаліму, ды з дзяцьмі сваімі ў рабстве; а вышэйшы Ерузалім свабодны, які ёсьць маці ўсім нам. Бо напісана: Узьвесяліся, няплодная, якая не раджаеш; загукай і загаласі ты, якая ня мучылася, родзячы. Бо ў пакіненай шмат балей дзяцей, чымся ў маючай мужа. (Ісая 54:1) Мы-ж, браты, — водле Ізаака, дзеці прырачэньня. Але, як тагды народжаны водле цела перасьледаваў таго, што водле духа, гэтак і цяпер. Што-ж кажа Пісаньне? Выжані рабыню і сына яе, бо сын рабыні ня будзе насьледнікам разам з сынам свабоднай. (Быт 21:10) Вось-жа, браты, мы дзеці не рабыні, а свабоднай. Дык стойце ў волі, якою вызваліў нас Хрыстос, і не падпадайце ізноў пад ярмо рабства. Вось я, Паўла, кажу вам, што, калі абрэзываецеся, дык Хрыстос вас нічым не ўспаможа. Яшчэ сьведчу ўсякаму чалавеку, які абрэзываецца, што ён павінен выпаўніць увесь закон. Вы далёкія ад Хрыста; вы, што апраўдываецеся законам, адпалі ад ласкі; мы-ж духам ад веры чакаем надзеі праведнасьці; бо ў Хрысьце Ісусе ня мае сілы ні абрэзаньне, ні неабрэзаньне, але вера, што дзеець праз любоў. Вы беглі добра: хто ўбіў вам не карыцца праўдзе? Гэткае перакананьне не ад Таго, Хто вас заклікае. Крошка кісьлі ўсё цеста квасіць. Я пэўны ў вас у Госпадзе, што нічога ня будзеце думаць інакш; хто-ж вас баламуціць, той, хто-б ён ні быў, панясе на сабе асуджэньне. Калі-ж я, браты, і цяпер абвяшчаю абрэзаньне, дык завошта-ж яшчэ мяне перасьледуюць? Тагды спакуса крыжа зьніштожылася-бы. О, каб былі адсечаны тыя, што вас бунтуюць! Бо вы к волі пакліканы, браты; каб толькі воля ваша ня была сродкам для цела, але праз любоў служыце адзін аднаму. Бо ўвесь закон у адным слове поўніцца: любі бліжняга твайго, як самога сябе. (Ляв 19:18) Калі-ж адзін аднаго грызецё і заядаеце, сьцеражыцеся, каб ня былі загублены адзін адным. Я-ж кажу: хадзеце духам і пажаданьняў цела не спаўняйце. Бо цела хоча супраць духу, а дух супраць целу: яны адно аднаму працівяцца, каб вы ня тое рабілі, чаго хацелі-б. Калі-ж вы ведзены духам, дык вы не пад законам. Учынкі-ж цела ведамыя; яны ёсьць: блуд, распуста, нячыстасьць, сваволя, пакланеньне ідалам, чарадзейства, варожасьць, спрэчкі, гарачнасьць, гнеў, сварлівасьць, нязгода, гарэзіі, ненавісьць, забойствы, пянства, няпрыстойнасьць і падобнае; гэтае кажу вам наперад, як і казаў, што тыя, хто гэтак робіць, Царства Божага не ўнасьледуюць. Плод жа духа: любоў, радасьць, мір, доўгацярплівасьць, добрасьць, міласэрдзе, вера, ціхасьць, паўзьдзержлівасьць. На гэтакіх няма закону. А Хрыстовыя раскрыжавалі цела з мукамі і пажаданьнямі. Калі мы жывем духам, дык і паступаем духам. Ня будзем задавацца, адзін аднаго дражнячы, адзін аднаму завідуючы. Браты, калі і ўпадзе чалавек у якую пагрэшнасьць, вы, духоўныя, папраўляйце гэткага ў духу ціхасьці, наглядаючы за сабою, каб і табе ня быць спакушаным. Насеце берамя адзін аднаго і гэтак выпаўняйце закон Хрыстовы. Бо хто думае, што ён ёсьць нешта, будучы нічым, зводзіць самога сябе. Дзела-ж свае няхай кожны выпрабуе і тагды будзе мець пахвалу толькі ў сабе, а не ў другім. Бо кожны панясе свае берамя. Хто-ж вучыцца слова, няхай дзеліцца ўсякім дабром з тым, хто навучае. Не ашуківайце сябе! з Бога не насьмяешся. Бо што чалавек пасее, тое і пажне: хто сее ў цела свае, ад цела пажне тленнасьць; а хто сее ў духа, ад духа пажне жыцьцё вечнае. Робячы-ж дабро, ня журымася: бо ў свой час пажнем, не слабеючы. Дык, дакуль маем час, будзем рабіць дабро ўсім, а найбалей таварышом па веры. Бачыце, як многа напісаў я вам сваею рукою. Жадаючыя хваліцца паводле цела прымушаюць вас абрэзывацца толькі дзеля таго, каб ня быць перасьледаванымі за крыж Хрыстоў; бо і тыя, што абрэзываюцца, самі ня пілнуюць закону, але хочуць, каб вы абрэзываліся, каб пахваліцца ў вашым целе. Мне-ж няхай ня здарыцца хваліцца, хіба толькі крыжам Госпада нашага Ісуса Хрыста, якім для мяне сьвет укрыжаваны, і я для сьвету. Бо ў Хрысьце Ісусе нічога ня значыць ані абрэзаньне, ні неабрэзаньне, але новы твор І хто паступае паводле гэтага правіла, мір ім і зьмілаваньне і Ізраілю Божаму. Урэшце, няхай ніхто ня робіць мне цяжару, бо Я нашу раны Госпада Ісуса на целе маім. Ласка Госпада нашага Ісуса Хрыста з духам вашым, браты. Амін. Да Галятаў пісана з Рыму. Паўла, воляй Божай Апостал Ісуса Хрыста, сьвятым, што ў Эфэсе, і верным у Хрысьце Ісусе: ласка вам і мір ад Бога Айца нашага і Госпада Ісуса Хрыста. Багаслаўлены Бог і Ацец Госпада нашага Ісуса Хрыста, Які пабагаславіў нас у Хрысьце ўсякім духоўным багаслаўленьнем у нябёсах, бо Ён выбраў нас у Ім да стварэньня сьвету, каб быць нам сьвятымі і беззаганнымі перад Ім у любві, празначыўшы нас на ўсынаўленьне Сабе праз Ісуса Хрыста з ласкавасьці волі Сваей, на пахвалу славы ласкі Сваей, Ён абдорыў нас у ўмілаваным, у Якім маем адкупленьне Крывёю Яго,адпушчэньне грахоў, водле багацьця ласкі Яго, якую Ён размножыў нам у ўсякай мудрасьці і розуме, даўшы нам пазнаць тайну волі Сваей, праз ласкавасьць Сваю, што раней пастанавіў у Сабе, дзеля ўпарадкаваньня поўні часоў, каб усё было пад галавою Хрыстом, тое, што ў нябёсах, і тое, што на зямлі. У Ім, у Якім мы і сталіся насьледнікамі, былі мы наперад празначаны на гэта празначэньнем Таго, Хто ўсё выпаўняе хаценьнем волі Сваей, каб быць нам на пахвалу славы Яго, нам, што раней спадзяваліся на Хрыста; у Ім і вы, пачуўшы слова праўды, Эвангельле вашага збаўленьня, і ўвераваўшы ў Яго, запячатаны Духам Сьвятым прырачэньня, які ёсьць залог спадчыны нашае на выкуп удзелу, на пахвалу славы Яго. Дзеля гэтага і я, пачуўшы аб вашай веры ў Хрыста Ісуса і аб любві да ўсіх сьвятых, няўстанна дзякую за вас Богу, успамінаючы вас у малітвах маіх, каб Бог Госпада нашага Ісуса Хрыста, Ацец славы, даў вам Духа мудрасьці і адкрыцьця на пазнаньне Яго, прасьветленыя вочы сэрца вашага, каб вы пазналі, якая ёсьць надзея пакліканьня Яго, ды якое багацьце слаўнае спадчыны Яго для сьвятых, ды як бязьмерная веліч магутнасьці Яго ў нас, веруючых праз дзеянне магутнае сілы Яго, Якую Ен зьдзеяў у Хрысьце, ускрасіўшы Яго з памершых і пасадзіўшы праваруч сябе на нябёсах, вышэй за ўсякае начальства і ўладу, і сілу, і панаваньне, і ўсякае імя, названае ня толькі ў гэтым веку, але і ў будучым, і ўсё пакарыў пад ногі Яго І даў Яго за галаву над усім у Царкве, якая ёсьць Яго цела, поўня Напаўняючага ўсё ў-ва ўсім. I вас, мёртвых праступкамі і грахамі вашымі, у якіх вы калісь хадзілі па веку ґэтага сьвету, па волі князя ўлады паветранае, духа, што дзеець цяпер у сынох праціўленьня, між якімі і мы ўсе жылі калісь у пажаданьнях цела нашага, выпаўняючы жаданьні цела і думак, і былі па прыродзе дзяцьмі гневу, як і другія, — Бог, багаты літасьцяй праз вялікую любоў Сваю, якою палюбіў нас, і нас, мёртвых праступкамі, ажывіў разам з Хрыстом, — ласкай вы выбаўлены, — і ўскрасіў з Ім і пасадзіў на мясцох нябесных у Хрысьце Ісусе, каб зьявіць у надыходзячых гадох многасьць багацьця ласкі Сваей у ласкавасьці да нас у Хрысьце Ісусе. Бо ласкай вы выбаўлены праз веру; і гэта не ад вас — Божы дар: не ад дзел, каб ніхто не хваліўся. Бо мы — Яго стварэньне, створаныя ў Хрысьце Ісусе на добрыя ўчынкі, якія Бог загадзя празначыў, каб мы ў іх хадзілі. Дык памятайце, што вы, калісь пагане целам, называныя неабрэзаньнем ад такзванага абрэзаньня ў целе, рукатворнага, што вы былі ў час гэны бяз Хрыста, прызнаваныя чужакамі ад грамадзянства Ізраільскага і чужыя запаветам прырачэньня, ня маючы надзеі і бяз Бога ў сьвеце; а цяпер у Хрысьце Ісусе вы, што былі калісь далёка, сталіся блізкімі крывёю Хрыстоваю. Бо Ён ёсьць мір наш, што ўчыніў з абодвух адно і разбурыў стаяўшую пасярэдзіне загарадку, зьніштожыўшы варожасьць Целам Сваім, а закон запаведзяў навукай, каб з двох стварыць у Сабе аднаго новага чалавека, ладзячы мір, і ў адным целе пагадзіць абодвух з Богам праз крыж, забіўшы на ім варожасьць; і, прыйшоўшы, абвясьціў мір вам, далёкім і блізкім, бо праз Яго абое маем доступ да Айца ў адным Духу. Дык вы ўжо ня чужыя і ня прыходні, але суграмадзяне сьвятым і хатнія ў Бога, збудаваныя на падваліне Апосталаў і Прарокаў, маючы Самога Ісуса Хрыста за кутні камень, на якім уся будыніна, разам змацаваная, расьце ў сьвяты храм у Госпадзе, на якім і вы разам будуецеся на жыльлё Божае Духам. Дзеля гэтага вось я, Паўла, вязень Ісуса Хрыста за вас паганаў. Калі-ж вы чулі аб распарадкаваньні ласкі Божае, дадзенае мне для вас, што мне праз адкрыцьце абявілася тайна, (Як я коратка і пісаў вышэй, з чаго, чытаючы, можаце пазнаць маё разуменьне тайны Хрыстовай), якая ня была пазнана сынамі чалавечымі у іншых родах, як цяпер адкрыта сьвятым Апосталам Яго і прарокам у Духу, каб і паганам быць насьледнікамі і адным целам і супольнікамі прырачэньня Яго ў Хрысьце Ісусе праз Эвангельле, слугой якога стаўся я праз дар ласкі Божае, дадзенае дзеяньнем сілы Яго. Мне, найменшаму з усіх сьвятых, дадзена ласка гэтая —абвяшчаць паганам добрую весьць аб недасьледным багацьці Хрыстовым і адкрыць усім, якая ёсьць супольнасьць тайны, што захоўваецца ад вякоў у Богу, стварыўшым усё праз Ісуса Хрыста, каб цяпер сталася ведамаю праз Царкву ўладам і сілам на нябёсах рознастайная мудрасьць Божая, паводле адвечнае пастановы, якую Ён зрабіў у Хрысьце Ісусе, Госпадзе нашым, у Якім маем адвагу і доступ у надзеі праз веру ў Яго. Дык прашу вас не сумаваць маей аб вас тугою, якая ёсьць вашая слава. Дзеля гэтага схіляю калені мае перад Айцом Госпада нашага Ісуса Хрыста, ад Якога мае назоў усякае бацькоўства на нябёсах і на зямлі, – каб даў вам, водле багацьця славы Сваей, сілай умацавацца праз Духа Яго ў унутраным чалавеку, каб Хрыстос пасяліўся праз веру ў сэрцах вашых, каб вы, укараніўшыся і ўмацаваўшыся ў любві, здолелі зразумець з усімі сьвятымі, што шырыня і даўжыня, і глыбіня і высокасьць, ды пазнаць любоў Хрыстову, што вышэй за разуменьне, каб вам напоўніцца ўсею поўняй Божаю. А Таму, Хто дзеючаю ў нас сілаю можа зрабіць шмат балей за ўсё, чаго мы просім або ў думках маем, Таму слава ў Царкве ў Хрысьце Ісусе, на ўсе роды на век вякоў. Амін. Дык я, вязень у Госпадзе, малю вас паступаць дастойна закліку, якім вы пакліканы, з усенькай мудрасьцяй пакоры і ціхасьцяй, з доўгацярплівасьцяй, церпячы адзін аднаго ў любві, стараючыся захаваць еднасьць духа ў саюзе міру. Адно цела і адзін дух, як вы і пакліканы да аднае надзеі -вашага закліканьня: Адзін Госпад, адна вера, адно хрышчэньне, Адзін Бог і Ацец усіх, Які над усімі, і праз усіх, і ў-ва ўсіх нас. Кожнаму-ж з нас дадзена ласка водле меры дару Хрыстовага. Дзеля гэтага і кажа: Узыйшоўшы на вышыню, паланіў палон і даў дары людзям. (Псал 67:19) (А “узыйшоўшы” што ёсьць, як ня тое, што ён перш і зыходзіў у прадонныя месцы зямлі? Зыйшоўшы, Ён ёсьць І той, што ўзыйшоў вышэй за ўсе нябёсы, каб споўніць усё.) I Ён паставіў адных Апосталамі, другіх прарокамі, іншых эвангелістамі, іншых пастырамі і вучыцялямі дзеля збудаваньня сьвятых, на дзела служэньня, на будаваньне Цела Хрыстовага, дакуль усе дойдзем да еднасьці веры і пазнаньня Сына Божага, да мужа дасканалага, да меры ўзрашчэньня поўні Хрыстовае; каб мы ня былі балей дзяцьмі, зыбаючыміся і захаплянымі ўсякім ветрам навукі, у хітрыках чалавечых, у подступе дзеля хітрага збаламучаньня, але праўдзіваю любоўю ўсё памнажалі бы ў Таго, Які ёсьць Галава, Хрыстос, з якога ўсё цела, складзенае і злучанае ўсякімі вязямі змацаваньня, праз дзейнасьць у (сваю) меру кожнага члена, прырост робіць дзеля будаваньня самога сябе ў любві. Дык кажу гэта і сьведчу ў Госпадзе, каб вы балей не хадзілі, як другія пагане ходзяць, у марнасьці розуму свайго, з зацьміўшыміся думкамі, адцураўшыся ад жыцьця Божага праз няведаньне іх, праз закамяненьне сэрца іх; яны, стаўшыся нячулымі, аддаліся распусьце, каб рабіць усякі бруд у прагавітасьці. Але вы ня гэтак пазналі Хрыста, калі чулі Яго і ў Ім навучыліся, — бо праўда ў Ісусе, — каб адкінуць вам — па ранейшаму жыцьцю — старога чалавека, які тлее ў манлівых пажаданьнях, а абнавіцца духам розуму вашага і апрануцца ў новага чалавека, створанага па Богу, у праведнасьці і сьвятасьці праўды. Дзеля гэтага, адкінуўшы ілжу, гаварыце кожны праўду бліжняму свайму, бо мы члены адзін аднаму. Гневайцеся, ды не грашыце: няхай сонца не зайдзе ў гневе вашым; і не давайце месца д’яблу. Хто краў, далей не крадзі, а лепей працуй, робячы сваімі рукамі карыснае, каб было з чаго аддзяліць таму, хто мае патрэбу. Жаднае гнілое слова няхай ня выходзіць з вуснаў вашых, а толькі добрае дзеля збудаваньня ў веры, каб ласку давала тым, што слухаюць. I ня смуціце Сьвятога Духа Божага, Якім вы запячатаны на дзень адкупленьня. Усякая горыч, і ярасьць, і гнеў, і крык, і лаянка няхай будуць аддалены ад вас — разам з усім благім; будзьце-ж адзін да аднаго добрымі, спагадлівымі, выбачаючымі адзін аднаму, як і Бог у Хрысьце выбачыў вам. Дык будзьце насьлядоўцамі Бога, як умілаваныя дзеці, і хадзеце ў любві, як і Хрыстос палюбіў нас і выдаў Сябе за нас, як дар і ахвяру Богу, на пах прыемны. А блуд і ўсякая нячыстасьць або прагавітасьць няхай і не ўспамінаюцца ў вас, як і гожа сьвятым; ані агідныя і благія словы або жарты і няпрыстойнасьці; але лепш падзяка. Бо ведайце, што ніякі блудзень, ці нячысты, ці хцівец, які хваліць ідалаў, ня мае спадчыны ў Царстве Хрыста і Бога. Няхай ніхто ня зводзіць вас пустымі словамі, бо за гэтае прыходзіць гнеў Божы на сыноў спраціўленьня. Дык ня будзьце супольнікамі іх. Вы былі калісь цемрай, а цяпер — сьвятло ў Госпадзе: паступайце-ж, як дзеці сьвятла, бо плод Духа ёсьць у ўсякай дабраце і праведнасьці і праўдзе; выпрабоўвайце, што ўгодна Богу, і ня прыймайце ўчасьця ў бясплодных дзеяньнях цемры, а лепш дакарайце. Бо аб тым, што робіцца імі тайна, сорамна й гаварыць. Усякі-ж дакор робіцца яўным ад сьвятла, бо ўсё, што робіцца яўным, ёсьць сьвятло; дык і кажа: устань, сьпячы, і ўскрэсьні з мертвых, і асьвеціць цябе Хрыстос. Дык глядзеце, паступайце асьцярожна, не як бязглуздыя, але як мудрыя, выкупляючы час, бо дні хітрыя. Дзеля гэтага ня будзьце неразважлівымі, але пазнавайце, што ёсьць Воля Божая. I ня ўпівайцеся віном, бо ў ім распуста, але напаўняйцеся Духам, гаворачы ад сябе псальмамі і гымнамі і песьнямі духоўнымі, пяючы і іграючы Госпаду ў сэрцах вашых, дзякуючы заўсёды і за ўсё Богу і Айцу ў імя Госпада нашага Ісуса Хрыста, пакараючыся сабе ўзаемна ў страху Божым. Жанчыны, пакарайцеся сваім мужом, як Госпаду, бо муж ёсьць галава жаны, як і Хрыстос галава Царквы, і Ён жа збавіцель цела; але, як царква пакараецца Хрысту, гэтак і жонкі сваім мужом у-ва ўсім. Мужы, любеце жонкі свае, як і Хрыстос палюбіў Царкву і выдаў Сябе за яе, каб асьвяціць яе, ачысьціўшы купальняй воднаю у слове; каб паставіць яе Сабе слаўнаю, Царкву гэную, бяз плямы ці заганы ці чаго гэткага, але каб яна была сьвятая і беззаганная. Гэтак павінны мужы любіць сваіх жанок, як целы свае: хто любіць жонку сваю, самога сябе любіць. Бо ніхто ніколі ня меў ненавісьці да свайго цела, але жывіць і грэець яго, як і Госпад Царкву; бо мы члены цела Яго, ад цела Яго і ад касьцей Яго. Дзеля гэтага пакіне чалавек айца свайго і матку і прылепіцца да жонкі сваей, і будуць двое ў адным целе. (Быт 2:24) Тайна гэтая валікая; я-ж кажу аб Хрысьце і Царкве. Дык і вы, усякі па сабе, кожны хай любіць жонку сваю як самога сябе; жонка-ж няхай баіцца мужа свайго. Дзеці, слухайце бацькоў сваіх у Госпадзе, бо гэта справядліва. Паважай бацьку твайго і матку, — гэта першая запаведзь з прырачэньнем: каб было табе добра, і быў даўгалетнім на зямлі. (Вых. 20:12) I вы, айцы, не дражнеце дзяцей вашых, але выхоўвайце іх у навуцы і напамінаньні Гасподнім. Рабы, будзьце паслухмянымі паном сваім водле цела, з страхам і дрыжэньнем, у прастаце сэрца вашага, як-бы Хрысту, не на вачох толькі паслугуючы, як дагаджаючыя чалавеку, але як рабы Хрыстовыя, выпаўняючы волю Божую ад душы, са шчырасьцяй паслугуючы Госпаду, а ня людзям, ведаючы, што кожны, хто зробіць нешта добрае атрымае тое ад Госпада, ці ён раб, ці свабодны. І вы, гаспадары, тое-ж рабеце ім, палягчаючы суровасьць, ведаючы, што й вам самым ёсьць на нябёсах гаспадар, у якога няма ўвагі на аблічча. Наканец, браты мае, крапчэйце ў Госпадзе і ў магутнасьці сілы Яго; апранецеся ў-ва ўсю зброю Божую, каб здолелі ўстаяць супраць хітрыкаў д’ябальскіх; бо наша барацьба ня супраць крыві й цела, але супраць начальства, супраць уладаў, супраць сусьветных валадароў цемры гэтага веку, супраць духаў злосьці паднябесных. Дзеля гэтага прымеце ўсю зброю Божую, каб вы маглі ўстаяці ў ліхі дзень і, усё зрабіўшы, астацца стаяць. Дык стойце-ж, падперазаўшы паясьніцы вашыя праўдаю і апрануўшыся ў зброю праведнасьці, і абуўшы ногі ў гатовасьць абвяшчаць мір; а па-над усё вазьмеце шчыт веры, якім зможаце затушыць усе разпаленыя стрэлы крывадушніка; і шалом збаўленьня вазьмеце, і меч духоўны, які ёсьць слова Божае; усякаю малітваю і просьбаю малецеся ў-ва ўсякі час духам і таго пілнуйцеся ў усякім цярпеньні і маленьні за ўсіх сьвятых дый за мяне, каб мне дадзена было слова на адчыняньне вуснаў маіх, каб адважна абвяшчаць тайну Эвангельля, якога я й пасланец у путах, каб у ім быў сьмелы, як мне трэба гаварыць. А каб і вы ведалі аба мне, што я роблю, усё вам раскажа Тыхік, умілаваны брат і верны служка ў Госпадзе, якога я і паслаў да вас дзеля гэтага самага, каб вы даведаліся аб нашых справах, і каб ён пацешыў сэрцы вашыя. Мір братом і любоў з вераю ад Бога Айца і Госпада Ісуса Хрыста. Ласка з усімі, што любяць Госпада нашага Ісуса Хрыста ў нятленнасьці. Амін. Да Эфэсян пісана з Рыму праз Тыхіка. Паўла і Цімахвей, слугі Ісуса Хрыста, усім сьвятым у Хрысьце Ісусе, што ў Філіпах, з япіскапамі і дыяканамі: ласка вам і мір ад Бога Айца нашага і Госпада Ісуса Хрыста. Дзякую Богу майму пры ўсякім успаміне аб вас, (заўсёды ў кожнай малітве маей за ўсіх вас молячыся з радасьцяй,) за вашае ўчасьце ў дабравешчаньні ад першага дня аж дагэтуль, перакананы ў тым, што той, хто пачаў у вас добрае дзела, будзе завяршаць ажно па дзень Ісуса Хрыста, як і справядліва мне думаць аб усіх вас, бо я маю вас у сэрцы, у путах маіх і ў абароне і ўмацаваньні Эвангельля, вас, якія ўсе — супольнікі маі ў ласцы. Бо Бог мне сьведка, што я люблю вас у любві Ісуса Хрыста; і малюся аб тое, каб любоў вашая яшчэ балей і балей узрастала ў пазнаньні і ўсякім пачуцьці, каб пазнаць вам лепшае, каб вы былі чыстымі і неспаткнуўшыміся ў дзень Хрыстовы, напоўненымі пладамі праведнасьці праз Ісуса Хрыста на славу й пахвалу Божую. Хачу, браты, каб вы ведалі, што тое, што са мной (сталася), служыла балей на пасьпех Эвангельля, бо путы маі ў Хрысьце сталіся вядомымі ўсей прэторыі і ўсім іншым, і большая частка братоў у Госпадзе, перакананыя путамі маімі, яшчэ балей адважыліся бяз страху апавядаць Слова. А некаторыя праз зайздрасьць і перакорлівасьць, іншыя-ж з добрай думкай абвяшчаюць Хрыста: тыя, што праз непакорлівасьць, абвяшчаюць Хрыста ня чыста, думаючы дадаць гора путам маім; тыя-ж, што з любві, ведаючы, што дзеля абароны Эвангельля ляжу. Дык што? Так, ці сяк, дзеля віду, ці праўдзіва, Хрыстос абвяшчаецца, і я з гэтага цешуся і буду цешыцца, бо я ведаю, што гэта паслужыць мне на збаўленьне праз вашу малітву, з дапамогай Духа Ісуса Хрыста, водле спадзяваньня і надзеі маей, што я ні ў чым ня буду асаромлены, а з усенькай адвагай, як заўсёды, гэтак і цяпер, узьвялічаны будзе Хрыстос у целе маім, ці то жыцьцём, ці сьмерцяй. Бо для мяне жыцьцё —Хрыстос, і сьмерць — набытак. А як жыцьцё водле цела — гэта мне плод дзела, дык і ня ведаю, што выбраць. Цягне тое і другое: маю жаданьне разьвязацца і быць з Хрыстом, бо гэта шмат лепшае, але аставацца ў целе патрабней дзеля вас. I я напэўна ведаю, што астануся і перабуду з усімі вамі на вашу карысьць і радасьць веры, каб пахвала вашая ў Хрысьце Ісусе павялічылася праз мяне пры маім паўторным да вас прыходзе. Толькі жывеце дастойна Эвангельля Хрыстовага, каб мне, ці прыду і ўгледжу вас, ці ня прыду, чуць аб вас, што вы стаіцё ў адным духу, змагаючыся аднадушна за веру Эвангельскую і ані не палохаючыся супраціўнікаў; гэтае для іх ёсьць знак пагібелі, а для вас — збаўленьня, і яно ад Бога; бо вам дадзена дзеля Хрыста ня толькі верыць у Яго, але і мучыцца за Яго, вядучы тую-ж барацьбу, якую вы бачылі ў-ва мне і цяпер чуеце аба мне. Дык, калі ёсьць якое пацяшэньне ў Хрысьце, калі ёсьць якая патоля любві, калі ёсьць якая лучнасьць духа, калі ёсьць якое міласэрдзе і спачуваньне, то дапоўніце маю радасьць: каб тое самае думалі, тую-ж любоў мелі, былі аднадушныя і аднадумныя; нічога (не рабеце) праз спрэчкі ці дзеля пустое пахвальбы, але ціхой мудрасьцяй лічыце адзін аднаго вышэйшым за сябе. Не аб сабе толькі кожны клапоцься, але і аб другіх, бо няхай тое ў вас думаецца, што і ў Хрысьце Ісусе: Які, будучы ў пастаці Боскай, ня лічыў захопам быць роўным Богу; але панізіў Сябе Самога, прыняўшы абраз раба, стаўшыся на падабенства людзей і здаўшыся выглядам, як чалавек, зьняважыў Сябе, будучы паслухмяным ажно да сьмерці і сьмерці крыжовай. Дзеля гэтага і Бог узвысіў Яго і даў Яму імя па-над усякае імя, каб перад іменьнем Ісуса сукланілася ўсякае калена нябесных, зямных і падземных, і каб усякі язык вызнаваў, што Госпад — Ісус Хрыстос, у славу Бога Айца. Дык вось, умілаваныя маі, як вы заўсёды слухалі ня толькі ў бытнасьць маю, але шмат балей цяпер, у час нябытнасьці маей, са страхам і дрыжэньнем аб збаўленьне свае старайцеся, бо Бог ёсьць той, што робіць у вас і жаданьне і дзеяньне з зычлівасьці Сваей. Усё рабеце без нараканьня і сумляваньня, каб вам быць бязьвіннымі і чыстымі, дзяцьмі Божымі беззаганнымі сярод перакорлівага і распуснага роду, між якім вы зьяеце, як сьветачы на сьвеце, маючы слова жыцьця, на пахвалу маю? ў дзень Хрыстовы, што я не надарма хадзіў і не надарма працаваў. Але, калі я й роблюся ахвяраю за жэртву й служэньне веры вашай, я цешуся і цешуся супольна з вамі; з гэтага самага і вы цешцеся і цешцеся супольна са мною. Спадзяюся-ж у Госпадзе Ісусе хутка паслаць вам Цімахвея, каб і я, даведаўшыся аб вас, уцешыўся духам. Бо ня маю нікога роўнага душою, хто гэтак шчыра рупіўся-б аб вас; бо ўсе шукаюць свайго, а не Ісуса-Хрыстовага. А яго дасьведчаньне ведаеце, бо ён, як сын бацьку, служыў мне ў дабравешчаньні. Дык я спадзяюся паслаць яго зараз-жа, як толькі даведаюся, што будзе са мною. Бо я пэўны ў Госпадзе, што й сам хутка прыду. Я палічыў патрэбным паслаць да вас Эпафрадзіта, брата і супрацоўніка і супольніка майго ў барацьбе, а вашага пасланца і служку ў патрэбе маёй, бо ён жадаў бачыць усіх вас і цяжка тужыў, што вы дачуліся аб хваробе яго. Бо ён быў хворы траха не сьмяротна; але Бог зьлітаваўся над ім, дый не над ім толькі, але і нада мною, каб ня меў я суму да суму. Дык я хутчэй паслаў Яго, каб вы, угледзіўшы яго ізноў, уцешыліся, дый каб я быў менш сумны. Прымеце-ж яго ў Госпадзе з усякай радасьцяй і гэтакіх у чэсьці мейце, бо ён за справу Хрыстовую быў блізкі да сьмерці, ня дбаючы аб жыцьці, каб папоўніць нястачу служэньня вашага мне. Урэшце, браты маі, радуйцеся ў Госпадзе. Пісаць вам аб тым самым для мяне ня цяжка, а для вас цьвёрда. Сьцеражыцеся сабак, сьцеражыцеся благіх працаўнікоў, сьцеражыцеся абрэзаньня, бо абрэзаньне — мы, што служым Богу духам і пахваляемся ў Хрысьце Ісусе, і ня ў целе маем спадзяваньне: хоць і я спадзяюся і на цела. Калі хто іншы думае спадзявацца на цела, дык балей я, абрэзаны ў восмы дзень, з роду Ізраілявага, з калена Бэніямінавага, Жыд з Жыдоў, водле закону Фарысэй, які праз руплівасьць перасьледаваў Царкву, водле праведнасьці законнай — беззаганны. Але, што для мяне было набыткам, тое дзеля Хрыста лічыў я за страту. Дый усё лічу стратай для вышэйшага пазнаньня Хрыста Ісуса, Госпада майго, дзеля Якога я ўсё ўтраціў і ўсё лічу за сьмяцьцё, каб Хрыста прыдбаць і апынуцца ў Ім, маючы не маю? праведнасьць, што з закону, але тую, што праз веру ў Хрыста, праведнасьць ад Бога на падставе веры, каб пазнаць Яго і сілу ўваскрасеньня Яго, і ўчасьце ў муках Яго, упадабляючыся сьмерці Яго, каб толькі дасягнуць ускрасеньня мёртвых. Не затым, што я ўжо дасягнуў, ці ўжо стаўся дасканалым, а імкнуся, ці не дасягну й я таго, за што і мяне дасягнуў Хрыстос Ісус. Браты, я ня думаю аб сабе, што дасягнуў, а толькі, забываючыся аб мінулым і пнучыся да таго, што наперадзе, імкнуся да мэты, да чэсьці вышэйшага прызваньня Божага ў Хрысьце Ісусе. Дык хто з нас дасканалы, думайма гэтак; калі-ж вы аб чым іначай думаеце, дык і гэтае вам Бог адкрые. Па-за гэтым, чаго мы дасягнулі, (ёсьць:) тым жа законам жыці, тое-ж думаці. Насьлядуйце, браты, мяне і ўзірайцеся на тых, хто гэтак паступае, па ўзору, які маеце ў нас. Бо многія, аб якіх я часта гаварыў вам, а цяпер і са сьлязьмі кажу, паступаюць, як ворагі Хрыстовага крыжа, — якіх канец — загуба, якіх бог — чэрава, і слава якіх у сораме іх, тых, што думаюць аб зямным. Нашае-ж жыцьцё — на нябёсах, адкуль мы чакаем і Збавіцеля, Госпада Ісуса Хрыста, Які ператворыць цела зьнявагі нашае, каб яно сталася падобным да цела славы Яго, сілаю, якою Ён дуж і пакарыць Сабе ўсё. Гэтак, браты мае ўмілаваныя і пажаданыя, радасьць і вянец мой, стойце так у Госпадзе, любыя. Прашу Яўводзію, прашу і Сынтыхею думаць гэтак сама ў Госпадзе; ды прашу й цябе, шчыры супрацоўніку, дапамагай ім, тым, што працавалі ў дабравешчаньні разам са мною і з Клімантам і з рэштай супрацоўнікаў маіх, імёны якіх у кнізе жыцьця. Радуйцеся заўсёды ў Госпадзе; і йзноў кажу: радуйцеся! Ціхасьць ваша няхай пазнана будзе ўсімі людзьмі. Госпад блізка. Ня турбуйцеся ні аб чым, але заўсёды ў малітве і благаньні падзякай няхай адкрываюцца просьбы вашыя перад Богам, — і мір Божы, які вышэй за ўсякі розум, няхай захавае сэрцы вашыя і мысьлі вашыя ў Хрысьце Ісусе. Наканец, браты, што ёсьць праўдзівае, што чэснае, што справядлівае, што чыстае, што ласкавае, што хвалебнае, калі ёсьць якая цната і якая пахвала, — аб гэтым думайце. I чаго вы навучыліся, і што прынялі і чулі і бачылі ў-ва мне, тое рабеце, — і Бог міру будзе з вамі. Я вельмі ўцешыўся ў Госпадзе, што вы ўжо калісь пачалі думаць аба мне, аб якім і раней думалі, ды ня было нагоды. Кажу не як дзеля нястачы, бо я навучыўся быць здаволеным тым, што ў мяне ёсьць: бо ўмею і ў паніжэньні быць, умею і ў дастатках; навучыўся ўсяго і ў-ва ўсім, і насычацца і галадаваць, і мець дастаткі і недастатак, Усё магу ў Хрысьце, які ўзмацняе мяне. Па-за гэтым вы добра зрабілі, дзелячы са мною мой сум. Ведаеце і вы, Філіпяне, што напачатку дабравешчаньня, калі выйшаў я з Македоніі, ні адна царква не далучылася да мяне праз дораньне і гасьціну, апрача вас адных. Вы і ў Фесалоніку і раз, і два прысылалі мне ў патрэбе. Ня тое, каб я шукаў падарунку, але шукаю плоду, які памнажаецца на вашу карысьць. Я дастаў усё і маю дастаткі; я напоўнены, атрымаўшы ад Эпафрадзіта пасланае вамі, пахі салодкія, ахвяру прыемную, Богу любую. Бог мой няхай напоўніць усякую нястачу вашую паводле багацьця Свайго ў славе, у Хрысьце Ісусе. Богу-ж і Айцу нашаму слава на векі вякоў. Амін. Прывітайце кожнага сьвятога ў Хрысьце Ісусе. Вітаюць вас браты, што са мною. Вітаюць вас усе сьвятыя, а найбольш тыя, што з кесаравага дому. Ласка Госпада нашага Ісуса Хрыста з усімі вамі. Амін. Паўла, воляй Божаю Апостал Ісуса Хрыста, і Цімахвей, брат, сьвятым і верным братом у Хрысьце, што ў Калосах: Ласка вам і мір ад Бога Айца нашага і Госпада Ісуса Хрыста. Дзякуем Богу і Айцу Госпада нашага Ісуса Хрыста, заўсёды молячыся аб вас, пачуўшы аб веры вашай у Хрыста Ісуса і аб любві да ўсіх сьвятых, дзеля надзеі, што прыгатавана вам у нябёсах, аб якой вы раней чулі ў слове праўды Эвангельля, што ёсьць у вас, як і ў-ва ўсім сьвеце, і прыносіць плод, як і між вамі, з таго дня, як вы пачулі і пазналі ласку Божую ў праўдзе, як і навучыліся ад Эпафра, умілаванага супрацоўніка нашага, які ёсьць верным за вас слугой Хрыста, які і апавясьціў нас аб вашай любві ў Духу. Дзеля гэтага і мы, з таго дня, як пачулі, не пакідалі маліцца за вас і прасіць, каб вы напаўняліся пазнаньнем волі Яго ў-ва ўсякай мудрасьці і разуменьні духоўным, каб паступалі дастойна Бога, у-ва ўсім дагаджаючы Яму, прыносячы плод у кожнай добрай справе і узрастаючы ў пазнаньні Бога, дужэючы ўсякаю сілаю па магутнасьці славы Яго на ўсякую цярплівасьць і вялікадушнасьць з радасьцяй, дзякуючы Айцу, што паклікаў нас да ўчасьця ў спадчыне сьвятых у сьветласьці, вызваліў нас ад улады цемры і перанёс у Царства Сына любві Сваей, у Якім мы маем адкупленьне крывёю Яго і дараваньне грахоў, Які есьць абраз Бога нявідомага, пяршак усякага стварэньня; бо Ім створана ўсе, што на нябесах і што на зямлі, бачнае і нябачнае: ці то пасады, ці дзяржавы, ці начальства, ці ўлады, — усе Ім і для Яго створана; і Ён перш за ўсё, і ўсё ў Ім стаіць. I Ён ёсьць галава цела, Царквы; Ён — пачатак, пяршак із мёртвых, каб быць Яму ўва ўсім першым; бо ўгодна было (Айцу), каб у Ім жыла ўсякая поўня, і каб праз Яго пагадзіць з сабою ўсё, уціхамірыўшы праз Яго, крывёю крыжа Яго, ці тое, што на зямлі, ці тое, што ў нябёсах. Дый вас, што былі калісь чужымі і ворагамі праз склоннасьць да благіх дзел, цяпер пагадзіў у целе плоці Яго праз сьмерць, каб паставіць вас сьвятымі й беззаганнымі і бязьвіннымі перад абліччам Сваім, калі трываеце ў веры цьвёрда і непарушна і не адпадаеце ад надзеі Эвангельля, якое вы чулі, якое абвяшчаеца ўсяму стварэньню пад небам, якога я, Паўла, слуга. Цяпер радуюся ў муках маіх за вас і дапаўняю недахват у целе маім сумаваньняў Хрыстовых за Яго цела, якое есьць Царква, якой я стаўся служкаю паводле распарадку Божага, даручанага мне для вас, каб выпаўніць слова Божае, тайну, укрытую ад вякоў і ад родаў, цяпер жа выяўленую сьвятым Яго, якім схацеў Бог даць пазнаньне, што за багацьце славы ў тайне гэнай сярод паганаў, якое ёсьць Хрыстос у вас, надзея славы, Якога мы абвяшчаем, навучаючы кожнага чалавека і вучачы ўсякае мудрасьці, каб нам прадставіць усякага чалавека дасканалым у Хрысьце Ісусе, дзеля чаго я і працую, змагаючыся сілаю Яго, што дзеець у-ва мне магутна. Хачу-ж, каб вы ведалі, якую барацьбу маю за вас і за тых, што ў Ляодыкіі, і за ўсіх, што ня бачылі аблічча майго ў целе, каб цешыліся сэрцы іх, злучаныя ў любві, ды дзеля ўсякага багацьця дасканалага разуменьня, дзеля пазнаньня тайны Бога і Айца і Хрыста, у якім усе скарбы мудрасьці і веданьня схаваны. Кажу-ж гэтае, каб хто-небудзь ня зьвёў вас, пераконываючы словамі; бо, хаця й няма мяне целам, але духам я з вамі, радуючыся і ўглядаючыся на ваш лад і цьвёрдасьць веры вашае ў Хрыста. Дык вось, як вы прынялі Хрыста Ісуса Госпада, хадзеце ў Ім, укараніўшыся і збудаваныя ў Ім, дый акрэпшы ў веры, як вы былі навучаны, з падзякаю багацеючы ёю. Глядзеце, каб хто ня зьвёў вас філёзофіяй і пустым подступам па пераказу чалавечаму, па стыхіям сьвету, а не па Хрысту; Бо ў Ім жыве ўся поўня Божства цялесна, і вы напоўнены ў Ім, Які ёсьць галава ўсякага начальства і ўлады; у Ім вы і абрэзаны абрэзаньнем нерукатворным, зьняўшы з цела грахі цялесныя ў абрэзаньні Хрыстовым, пахаваныя з Ім у Хрышчэньні; у Ім вы і ўскрэсьлі разам праз веру ў сілу Бога, Які ўскрасіў Яго з мёртвых, дый вас, якія былі мёртвыя ў грахох і неабрэзаньні цела вашага, ажывіў разам з Ім, дараваўшы нам усе грахі, зьнішчыўшы навукаю напісанае аб нас рукою, што было супраць нас; і ўзяў Яго спасярод і прыбіў да крыжа; разьдзеўшы начальства і ўлады, адважна аддаў іх на сорам, перамогшы іх у Ім. Дык няхай ніхто не асуджае вас за ежу, ці піцьцё, ці за ўчасьце ў сьвяце, ці маладзіку, ці субоце: гэта ёсьць цень таго, што мае быць; цела-ж Хрыстовае. Няхай ніхто не спакушае вас, накланяючы мудрасьцяй пакоры і служэньнем ангелаў, уваходзячы ў тое, чаго ня бачыў, марна пышаючыся розумам цела свайго і ня трымаючыся Галавы, ад якое ўсё цела, суставамі і вязямі злучанае і змацаванае, расьце ростам Божым. Дык, калі вы памерлі з Хрыстом для стыхіяў сьвету, чаго-ж, быццам жывучы ў сьвеце, трымаецеся закону: не чапай, ані прабуй, ані датыкайся, — што ўсё на тленьне ад ужываньня, — водле запаведзяў і навукі чалавечае? Гэта мае толькі выгляд мудрасьці ў самавольным служэньні, мудрасьці пакоры і мардаваньні цела, не ў пашане да сытасьці цела. Дык, калі вы ўскрэсьлі з Хрыстом, шукайце-ж узгорнага, гдзе Хрыстос сядзіць праваруч Бога; аб узгорным думайце, а не аб зямным, бо вы памерлі, і жыцьцё вашае пахавана з Хрыстом у Богу; калі-ж зьявіцца Хрыстос, жыцьцё вашае, тагды і вы зьявіцеся разам з Ім у славе. Дык мярцьвіце члены вашыя, што на зямлі: блуд, нячыстасьць, юр, благое пажаданьне і хцівасьць, якая ёсьць балванахвальства, за што гнеў Божы прыходзіць на сыноў няслухмянства, сярод якіх і вы калісь хадзілі, як жылі міжы імі. А цяпер і вы адкіньце ўсё: гнеў, ярасьць, злосьць, лаянку, сорамныя словы з вуснаў вашых; не брашыце адзін аднаму, скінуўшы з сябе старога чалавека з учынкамі яго і апрануўшыся ў новага, які абнаўляецца ў пазнаньні на ўзор Стварыўшага яго, гдзе няма Грэка і Юдэя, абрэзаньня і неабрэзаньня, барбара, Скіфа, раба, свабоднага, але ўсё і ў-ва ўсім Хрыстос. Дык апранецеся, як выбранцы Божыя, сьвятыя і ўмілаваныя, міласэрдзем, дабратой, ціхой мудрасьцяй, ласкавасьцяй, доўгацярплівасьцяй, церпячы адзін аднаго і выбачаючы сабе, калі хто да каго мае жаль: як Хрыстос дараваў вам, гэтак і вы. А панад усім — (апрануўшыся) любоўю, якая ёсьць злучэньне дасканаласьці, і няхай у сэрцах вашых гаспадаруе мір Божы, да якога вы і пакліканы ў адным целе; ды будзьце ўдзячнымі. Слова Хрыстовае няхай асядае ў вас багата, у ўсякай мудрасьці: навучайце і настаўляйце адзін аднаго псальмамі і гымнамі і духоўнымі песьнямі, у ласцы сьпяваючы ў сэрцах вашых Госпаду. I ўсё, што-б вы ні рабілі, словам або дзелам, усё рабеце ў імя Госпада Ісуса Хрыста, дзякуючы праз Яго Богу і Айцу. Жонкі, слухайцеся мужоў вашых, як прыстойна ў Госпадзе. Мужы, любеце жанок і ня будзьце для іх прыкрымі. Дзеці, будзьце паслухмянымі бацьком у-ва ўсім, бо гэтае ўгодна Госпаду. Айцы, не раздражняйце дзяцей вашых, каб яны не ўпадалі на духу. Рабы, у ўсім слухайцеся паноў водле цела, паслугуючы не на вачох толькі, як дагаджаючы людзям, але ў прастаце сэрца, баючыся Бога. I ўсё, што-б ні рабілі, рабеце ад душы, як для Госпада, а не для людзей, ведаючы, што ад Госпада атрымаеце нагароду спадчыны: бо служыце Госпаду Хрысту. А хто крыўдзіць, атрымае водле зробленае крыўды: бо няма ў Бога ўзіраньня на аблічча. Паны, аказвайце слугам справядлівасьць і роўнасьць, ведаючы, што і вы маеце Госпада на нябёсах. Трывайце ў малітве, чуваючы ў ёй з падзякаю; молячыся разам і за нас, каб Бог адчыніў нам дзьверы слова абвяшчаць тайну Хрыстовую, за якую я й закаваны, каб я выявіў яе, як сьлед мне казаці. Мудра паступайце з тымі, што вонках, выкупляючы час. Слова вашае няхай будзе заўсёды ласкавае, прыпраўленае соляй, каб вы ведалі, як кожнаму адказаць. Аба мне ўсё скажа вам Тыхік, умілаваны брат і верны слуга і супрацоўнік у Госпадзе, якога я дзеля таго паслаў да вас, каб ён даведаўся, што ў вас, і пацешыў сэрцы вашыя, з Анісімам, верным і ўмілаваным братам, што спаміж вас: яны раскажуць вам усё, што тутака. Вітае вас Арыстарх, вязень разам са мною, і Марка, пляменьнік Варнавы, (аб якім прынялі вы загад: калі прыдзе да вас, прымеце яго), дый Ісус, называны Юстам, якія з абрэзаньня; яны — адзіныя супрацоўнікі дзеля Царства Божага, якія былі мне патоляй. Вітае вас Эпафрас, што із вашых, раб Хрыста, што заўсёды стараецца за вас у малітвах, каб вы трывалі дасканалымі і напоўненымі ўсякай воляй Божай. Сьведчу-ж аб ім, што мае вялікую рупнасьць аб вас і аб тых, што ў Ляодыкіі ды Іераполі. Вітае вас Лукаш, лекар умілаваны, і Дымас. Прывітайце братоў у Ляодыкіі, і Німфана, і дамовую царкву яго. Калі-ж гэтае пасланьне будзе прачытана ў вас, зрабеце, каб яно было прачытана ў Ляодыкійскай Царкве; а тое, што з Ляодыкіі, прачытайце і вы. Ды скажэце Архіпу: пілнуй служэньня, што прыняў ты ў Госпадзе, каб табе выпаўніць яго. Вітаньне маею рукою, Паўлаваю. Памятайце аб кайданох маіх! Ласка з вамі. Амін. Паўла і Сілуан і Цімахвей царкве Фесалонікійцаў у Богу Айцу і Госпадзе Ісусе Хрысьце: ласка вам і мір ад Бога Айца нашага і Госпада Ісуса Хрыста. Заўсёды дзякуем Богу за ўсіх вас, успамінаючы аб вас у малітвах нашых, нясупынна памятаючы аб вашым дзеле веры і аб працы любві і цярплівасьці надзеі на Госпада нашага Ісуса Хрыста нерад Богам і Айцом нашым, ведаючы выбраньне вашае, умілаваныя Богам браты; бо нашае дабравешчаньне ня было да вас у слове толькі, але і ў сіле, і ў Сьвятым Духу, і ў сьвядоцтвах, як вы самі ведаеце, якімі былі мы для вас міжы вамі. I вы сталіся насьледавальнікамі нашымі і Госпада, прыняўшы слова ў вялікім горы з радасьцяй Духа Сьвятога, аж вы сталіся ўзорам для ўсіх веруючых у Македоніі і Ахайі. Бо ад вас праняслося слова Гасподняе ня толькі ў Македоніі і Ахайі, але і ў-ва ўсякім месцы прайшла слава аб веры вашай у Бога, дык мы ня маем патрэбы нешта казаці. Бо самі яны аб нас абвяшчаюць, які ўваход мелі мы да вас, і як вы навярнуліся да Бога ад ідалаў, каб служыць Богу жывому і праўдзіваму і ждаць з нябёсаў Сына Яго, Якога Ён ускрасіў із мёртвых, Ісуса, што збаўляе нас ад надыходзячага гневу. Вы самі ведаеце, браты, аб нашым уваходзе да вас, што ён быў не дарэмны; але, памучыўшыся перш, зьняважаныя, як вы ведаеце, у Філіпах, мы адважыліся ў Богу нашым казаці вам Эвангельле Божае з вялікай барацьбой. Бо пацяшэньне нашае не з абмылкі, ані з нячыстасьці, ані ў хітраваньні, але, як мы выбраны ад Бога, каб нам было даверана Эвангельле, дык мы і гаворым, не як дагаджаючы людзям, але Богу, што дазнае сэрцы нашыя Бо ніколі ня было ў нас ласьлівых слоў, як ведаеце, ані думкі аб карысьці: Бог сьведка! Ня шукаем мы славы ані ад людзей, ані ад вас, ані ад другіх, маючы магчымасьць быць у паважаньні, як Хрыстовыя Апосталы. Але былі мы ціхія сярод вас; як карміцелька грэе дзетак сваіх, гэтак мы, рунячыся аб вас, пажадалі аддаць вам ня толькі Эвангельле Божае, але і душы нашыя, бо вы сталіся нам любымі. Бо вы памятаеце, браты, працу нашую і ўтому: робячы ўначы і ўдзень, каб ня быць цяжарам каму з вас, мы абвяшчалі вам Эвангельле Божае. Сьведкі вы і Бог, як сьвята і справядліва і беззаганна паступалі мы з вамі, веруючымі; бо вы ведаеце, як мы кожнага з вас, як бацька дзяцей сваіх, пацяшалі вас і пераконывалі і сьведчылі, каб вы паступалі дастойна Бога, які паклікаў вас у Сваё Царства і славу. Дзеля гэтага і мы нясупынна дзякуем, што вы, прыняўшы ад нас пачутае слова Божае, прынялі яго не як слова чалавечае, а (як яно ёсьць папраўдзе,) слова Божае, якое і дзеець у вас, веруючых. Бо вы, браты, сталіся пераймальнікамі цэркваў Божых, што ў Юдэі, у Хрысьце Ісусе, бо і вы таксама цярпелі ад сваіх зямлякоў, як і тыя ад Юдэяў, якія і Госпада Ісуса забілі, і сваіх прарокаў, і нас павыганялі, і Богу не дагаджаюць, і ўсім людзям супраціўныя, якія не даюць нам прамаўляць да паганаў, каб тыя спасьліся, каб выпаўніліся грахі іх усягды; але дасягнуў іх наканец гнеў. Мы-ж, браты, асірочаныя вамі на кароткі час абліччам, а ня сэрцам, тым больш стараліся ўгледзіць аблічча вашае, Дзеля гэтага хацелі мы прыйсьці да вас, — я, Паўла, і раз, і два, — але перашкодзіў нам шатан. Бо якая наша надзея, ці радасьць, ці вянец пахвалы? Ці й ня вы-ж перад Госпадам нашым Ісусам Хрыстом у прыход Яго? Бо вы — слава нашая і радасьць. Дзеля гэтага, ня церпячы балей, мы захацелі астацца ў Афінах аднымі і паслалі Цімахвея, брата нашага і служку Божага і супрацоўніка нашага ў дабравешчаньні Хрыстовым, каб узмоцніць вас і пацешыць вас у веры вашай, каб ніхто не пахіснуўся ў смутках гэтых: бо вы самі ведаеце, што на гэта мы пастаўлены. Бо мы і тагды, калі былі ў вас, прарочылі вам, што маем зазнаць гора, як і сталася, і вы ведаеце. Дзеля гэтага і я, ня церпячы балей, паслаў даведацца аб веры вашай, каб як не спакусіў вас спакусьнік, і ня сталася дарэмнай наша праца. Цяпер жа, калі прыйшоў да нас ад вас Цімахвей і прынёс нам добрую вестку аб веры і любві вашай, ды што заўсёды маеце добрую памяць аб нас, жадаючы нас бачыць, як і мы вас, дык мы, пры ўсім суме й бядзе нашай, уцешыліся вамі, браты, праз веру вашу; бо цяпер мы жывыя, калі вы стаіцё ў Госпадзе. Якую-ж падзяку можам мы даць Богу за вас, за ўсю радасьць, якою радуемся з вас перад Богам нашым, уначы і ўдзень вельмі рупліва молячыся, каб бачыць аблічча вашае і дапоўніць нястачу ў веры вашай? Сам жа Бог і Ацец наш і Госпад наш Ісус Хрыстос няхай пакіруе шлях наш да вас! А вас няхай Госпад напоўніць і ўзбагаціць узаемнай любоўю і (любоўю) да ўсіх, як і мы да вас; каб узмацаваць сэрцы вашыя беззаганнымі ў сьвятасьці перад Богам і Айцом нашым у прыход Госпада нашага ісуса Хрыста з усімі сьвятымі Яго. Нарэшце, браты, просім вас і молім у Госпадзе Ісусе, каб вы, як прынялі ад нас, як трэба вам паступаць і дагаджаць Богу, далей узбагачаліся, бо ведаеце, якія мы далі вам запаведзі ад Госпада Ісуса. Бо гэта воля Божая, асьвячэньне вашае, каб вы ўзьдзержываліся ад блуду, каб кожны з вас умеў захоўваць сваю судзіну ў сьвятасьці і чэсьці, а не ў пажадлівасьці юрлівай, як і пагане, што ня ведаюць Бога; каб не рабілі праступку ні ў якім дзеле і не разжываліся з брата свайго: бо Госпад памсьціцца за ўсё гэтае, як і раней мы гаварылі вам і сьведчылі. Бо паклікаў нас Бог не да нячыстасьці, але да сьвятасьці. Дык, хто адкідае, той адкідае не чалавека, але Бога, Які і Духа Сьвятога нам даў. Аб любві-ж братняй няма патрэбы пісаць да вас, бо вы самі навучаны Богам любіць адзін аднаго, дый вы гэтак і робіце з усімі братамі па ўсей Македоніі. Дык молім вас, браты, пасьпявайце балей і пільна дбайце аб тое, каб жыць ціха і рабіць сваё і працаваць сваімі ўласнымі рукамі, як мы запаведалі вам; каб вы паступалі прыстойна перад тымі, што вонках, і ні ў чым ня мелі нястачы. Не хачу-ж пакінуць вас, браты, у няведаньні аб памершых, каб ня тужылі вы, як і іншыя, што ня маюць надзеі. Бо, калі мы верым, што Хрыстос памер І ўваскрос, дык і памершых у Ісусе Бог прывядзе з Ім. Бо гэтае кажам вам словам Гасподнім, што мы, жывыя, якія астаемся да прыходу Госпада, не апярэдзім тых, што памерлі, бо Сам Госпад з абвяшчэньнем, з голасам Архангела і трубой Божай зыйдзе з неба, і мёртвыя ў Хрысьце ўскрэснуць першымі; пасьля мы, што астаемся жывымі, разам з імі падхоплены будзем на аблоках на спатканьне Госпаду на паветра, ды гэтак заўсёды з Госпадам будзем. Дык пацяшайце адзін аднаго гэтымі словамі. Аб часох жа і порах, браты, няма патрэбы пісаць да вас, бо вы самі напэўна ведаеце, што дзень Гасподні гэтак прыдзе, як злодзей уначы. Бо, як будуць гаварыць: мір і бясьпечнасьць, дык тагды неўспадзеўкі дасягне і загуба, быццам цяжарную мукі радзін, і яны не ўцякуць. Вы-ж, браты, ня ў цемры, каб дзень гэты захапіў вас, як злодзей: усе вы сыны сьвятла і сыны дня: мы ня (сыны) ночы, ані цемры. Дык ня будзем-жа спаць, як і рэшта, але чувайма і будзьма цьвярозымі, бо тыя, што сьпяць, уначы сьпяць, і тыя, што ўпіваюцца, уначы ўпіваюцца. Мы-ж, сыны дня, будзьма цьвярозымі, апрануўшыся зброяй веры і любві і (узьдзеўшы) шалом надзеі збаўленьня, бо Бог не празначыў нас на гнеў, але на атрыманьне збаўленьня праз Госпада нашага Ісуса Хрыста, што памер за нас, каб мы, ці чуваем, ці сьпім, з Ім разам жылі. Дзеля гэтага пацяшайце сябе ўзаемна і навучайце адзін аднаго, як вы й робіце. Просім жа вас, браты, ведаць тых, што працуюць у вас і пастаўлены над вамі ў Госпадзе дый вас навучаюць, і паважайце іх вельмі высока ў любві за дзела іх; жывеце ў згодзе міжы сабою. Молім вас такжа, браты, навучайце свавольных, пацяшайце маладушных, паддзержывайце слабых, будзьце доўгацярплівымі да ўсіх. Глядзеце, каб ніхто не ўздаваў каму злом за зло, але заўсёды шукайце дабра і адзін аднаму, і ўсім. Заўсёды радуйцеся. Нясупынна малецеся. За ўсё дзякуйце: бо гэткая аб вас воля Божая ў Хрысьце Ісусе. Духа не ўгашайце. Прароцтвамі не пагарджайце. Усё выпрабоўвайце; добрага дзяржыцеся. Узьдзержывайцеся ад усякага роду зла. Сам жа Бог міру няхай асьвеньціць вас у-ва ўсей поўні, і ўвесь ваш дух, і душа, і цела няхай захаваецца без заганы ў прыход Госпада Нашага Ісуса Хрыста. Верны Той, што вас паклікаў; Ён і зробіць (гэта). Браты! Малецеся за нас! Прывітайце ўсіх братоў пацалункам сьвятым. Заклінаю вас Госпадам прачытаць гэтае пасланьне ўсім сьвятым братом. Ласка Госпада нашага Ісуса Хрыста з вамі. Амін. Паўла і Сілуан і Цімахвей — царкве Фесалонікійцаў у Богу Айцу нашым і Госпадзе Ісусе Хрысьце: Ласка вам і мір ад Бога Айца нашага і Госпада Ісуса Хрыста. Заўсёды павінны мы дзякаваць Богу за вас, браты, як дастойна, бо вырастае вельмі вера ваша і павялічаецца любоў кожнага з усіх вас аднаго да аднаго. Так што мы самі хвалімся вамі ў цэрквах Божых, за цярплівасьць вашу і веру ў-ва ўсіх перасьледаваньнях вашых і смутках, якія вы маеце, на доказ справядлівага суда Божага, каб вам быць вартымі Царства Божага, дзеля якога і мучыцеся. Бо справядліва ў Бога аддаць суму тых, што вам суму задаюць, а вам, сумуючым, патолю (даць) разам з намі ў адкрыцьці Госпада Ісуса з неба з Ангеламі сілы яго, у паланеючым агні даючы адплату непазнаўшым Бога і непакарыўшымся Эвангельлю Госпада нашага Ісуса Хрыста. Яны прымуць кару, вечную загубу, ад аблічча Госпада і ад славы сілы Яго, як Ён прыдзе ўславіцца ў сьвятых сваіх і задзівіць усіх веруючых (бо вы паверылі нашаму сьведчаньню) у дзень гэны. Дзеля гэтага і молімся заўсёды за вас, каб Бог наш зрабіў вас дастойнымі прызваньня і выпаўніў усякую спагаднасьць ласкавасьці і дзела веры ў сіле, каб уславілася імя Госпада нашага Ісуса Хрыста ў вас, і вы ў Ім, праз ласку Бога нашага і Госпада Ісуса Хрыста. Молім вас, браты, дзеля прыходу Госпада нашага Ісуса Хрыста і дзеля нашае зборкі да Яго, ня хістайцеся пасьпешна розумам ды ня трывожцеся ані ад духа, ані ад слова, ані ад пасланьня, нібы праз нас, што быццам ужо надыходзіць дзень Хрыстовы. Няхай не спакусіць вас ніхто аніяк: бо дзень гэны ня прыдзе, дакуль ня прыдзе перш адступленьне і не адкрыецца чалавек грэху, сын загубы, які спраціўляецца і вывышшаецца панад усё, званае Богам ці сьвятыняй, што ў храме Божым засядзе ён, як Бог, паказываючы сябе, што ён Бог. Ці не памятаеце, што я, яшчэ як быў у вас, гаварыў вам гэтае? I цяпер ведаеце, што не дае адкрыцца яму ў свой час. Бо тайна беззаконьня ўжо дзеець, толькі той, што цяпер узьдзержывае, (будзе рабіць гэта), пакуль ня будзе забраны спасярод. I тагды адкрыецца беззаконьнік, якога Госпад заб’е духам вуснаў сваіх і зьнішчыць зьяўленьнем прыходу Свайго, ды якога прыход, сілаю шатана, будзе з усей магутнасьцяй, і знаменьнямі, і фальшывымі цудамі, і з усякай няправеднай спакусай для тых, што гінуць, за тое, што яны ня прынялі любві праўды, каб ім спасьціся. I за гэтае пашле ім Бог дзеяньне подступу, каб яны паверылі ілжы, каб былі засуджаны ўсе, ня ўвераваўшыя ў праўду, але любіўшыя няпраўду. Мы-ж заўсёды павінны дзякаваць Богу за вас, умілаваныя Госпадам браты, што Бог ад пачатку, праз асьвячэньне Духа і веру праўдзе, выбраў вас на збаўленьне, да якога і паклікаў вас дабравешчаньнем нашым на здабыцьцё славы Госпада нашага Ісуса Хрыста. Дык, браты, стойце і дзяржыце пераказы, якіх вы навучыліся ці праз слова, ці праз пасланьне нашае. Сам жа Госпад наш Ісус Хрыстос і Бог Ацец наш, Які палюбіў нас і даў пацяшэньне вечнае і надзею добрую ў ласцы, няхай пацешыць вашыя сэрцы і няхай умацуе вас у-ва ўсякім слове і дзеле добрым. Дык малецеся за нас, браты, каб слова Гасподняе пашыралася і выслаўлялася, як і ў вас, ды каб нам вызваліцца ад распусьнікаў і людзей крывадушных; бо не у ўсіх вера. Верны-ж Госпад, які ўмацуе вас і захавае ад крывадушніка. Мы пэўныя адносна да вас у Госпадзе, што вы выпаўняеце і будзеце выпаўняць тое, што мы вам загадваем. А Госпад няхай пакіруе сэрцы вашыя на любоў Божую і цярплівасьць Хрыстову. Загадываем жа вам, браты, іменьнем Госпада нашага Ісуса Хрыста, каб цураліся ўсякага брата, што ходзе ня ў лад і не па пераказу, які прыняў ад нас, бо вы самі ведаеце, як трэба насьлядаваць нас, бо мы не рабілі ў вас нягожага, дый ні ў кога ня елі хлеба дарма, але ў працы і ўтоме рабілі ўначы і ўдзень, каб не абцяжыць каго з вас, — не затым, што мы ня мелі ўлады, але каб сябе самых даць вам за прыклад дзеля насьлядаваньня нам. Бо, калі мы былі ў вас, дык загадалі вам гэтак: калі хто ня хоча працаваць, той няхай і ня есьць. Але чуем, што некаторыя ў вас нягожа паступаюць, нічога ня робяць, але матаюцца; гэтакім загадываем і молім (іх) Госпадам нашым Ісусам Хрыстом, каб яны, працуючы моўчкі, елі свой хлеб. Вы-ж, браты, не ўпадайце на духу, калі робіце дабро. Калі-ж хто не паслухаецца слова нашага праз гэтае пасланьне, таго адзначце і не сябруйце з ім, каб быў асаромлены; але ня лічэце яго за ворага, а навучайце, як брата. Сам жа Госпад міру няхай дасьць вам мір заўсёды ўсякім спосабам. Госпад з усімі вамі. Прывітаньне маею рукою, Паўлаваю, што ёсьць знак у-ва ўсякім пасланьні; пішу я гэтак: Ласка Госпада нашага Ісуса Хрыста з усімі вамі. Амін. Другое да Фесалонікійцаў пісана з Афін. Паўла, Апостал Ісуса Хрыста па загаду Бога, Збавіцеля нашага і Госпада Ісуса Хрыста, надзеі нашае, Цімахвею, праўдзіваму сыну ў веры: ласка, міласьць, мір ад Бога, Айца нашага, і Хрыста Ісуса, Госпада нашага. Адыходзячы ў Македонію, я ўпрасіў цябе быць у Эфэсе і загадаць некаторым, каб яны ня вучылі іншага і не займаліся міфамі ды радаводамі бясконца, якія робяць больш спрэчак, чымся Божага збудаваньня ў веры. Завяршэньне-ж загаду ёсьць любоў ад чыстага сэрца і добрага сумленьня ды веры бяз хітрыкаў, ад чаго адступіўшы, некаторыя ўзьбіліся на шлях пустаслоўя, жадаючы быць вучыцялямі закону, ды не разумеючы ані таго, аб чым гавораць, ані таго, што сцьвярджаюць. А мы ведаем, што закон добры, калі хто законна карыстаецца ім, ведаючы тое, што закон не пакладзены для праведніка, але для беззаконных і непакорных, бязбожных і грэшнікаў, распусных і паганых, для забойцаў бацькоў і матак, для душагубаў, для блуднікаў, мужаложнікаў, грабежцаў людзей, брахуноў, вераломных і для іншага, што праціўна здаровай навуцы, водле Эвангельля славы шчаснага Бога, якое мне даверана. I дзякую Хрысту Ісусу Госпаду нашаму, Які дае мне сілу, што Ён прызнаў мяне верным, паставіўшы на служэньне, мяне, які раней і зьняважаў, і перасьледаваў, і крыўдзіў, але памілаваны, бо рабіў гэта праз няведаньне, у няверы. Ласка-ж Госпада нашага памножылася ўва мне разам з вераю і любоўю ў Хрысьце Ісусе. Вернае гэтае слова і ўсякага прыйма вартае, што Хрыстос Ісус прыйшоў на сьвет збавіць грэшнікаў, а каторых я першы. Але дзеля таго я й памілаваны, каб Ісус Хрысгос у-ва мне першым паказаў усю доўгацярплівасьць, на прыклад тым, што хочуць верыць у Яго дзеля жыцьця вечнага. Цару-ж вякоў нятленнаму, нявідомаму, адзінаму прамудраму Богу чэсьць і слава на векі вякоў. Амін. Гэты запавет выкладаю табе, сын мой Цімахвей, водле былых аб табе прароцтваў, каб ты ваяваў згодна з імі добрую вайну, маючы веру і добрае сумленьне, адкінуўшы якое некаторыя заняпалі ў веры; із якіх Імяней і Аляксандра, якіх я аддаў шатану, каб навучыліся не зьняважаць (Бога). Дык перш за ўсё прашу ўпрашаць, маліцца, умаляць ды дзякаваць за ўсіх людзей, за цароў і за ўсіх, што наверсе, каб вясьці нам жыцьцё ціхое і спакойнае ў-ва ўсякай багабойнасьці і чыстасьці, бо гэта добра і прыемна перад Спасам нашым Богам, Які хоча, каб усе людзі збавіліся і да пазнаньня дайшлі. Бо Бог адзін і адзін пасярэднік між Богам і людзьмі — чалавек Хрыстос Ісус, што аддаў Сябе дзеля адкупленьня ўсіх, сьвядоцтва сваім часом, дзеля Якога я пастаўлены зьвястуном і Апосталам (праўду кажу ў Хрысьце, не маню), вучыцелем паганаў у веры і праўдзе. Дык жадаю, каб на кожным месцы маліліся мужы, узьнімаючы чыстыя рукі бяз гневу і сумляваньня; каб таксама й жанчыны, у прыстойнай вопратцы, са стыдлівасьцяй і мудрасьцяй аздаблялі сябе не пляценьнем валасоў, ані золатам, ані пэрламі, ані шатамі дарагімі, але добрымі ўчынкамі (што прыстойна жанчынам, якія на багабойнасьць сябе пасьвяцілі). Жанчына няхай моўчкі вучыцца ўсякае пакоры, а жанчыне, каб навучала, не дазваляю, ані каб мужам верхаводзіла, але каб у бязмоўнасьці была. Бо перш створаны Адам, а пасьля Ева; і не Адам быў спакушаны, але жана, спакушаная, у праступку была, збаўлёна-ж будзе праз раджэньне дзяцей, калі будзе трываць у веры й любві ды ў сьвятасьці з мудрасьцяй. Вернае слова: калі хто япіскапства жадае, добрага дзела жадае. Дык-жа япіскапу трэба быць беззаганным, аднае жаны мужам, цьвярозым, мудрым, чэсным, гасьцінным, навучаючым, ня п’яніцай, не забіякай, ня зьдзірцам, але ціхім, неваяўнічым, не срэбралюбцам, каб добра сваім домам кіраваў, дзяцей у паслухмянасьці дзяржаў з усякай пашанай; бо хто ня ўмее кіраваць уласным домам, ці будзе той турбавацца аб Царкве Божай? (Трэба быць) не з нованаверненых, каб не загардзеў і не падпаў пад асуджэньне з д’яблам. Трэба яму і сьвядоцтва мець добрае ад вонкавых, каб ня ўпасьці ў дакор і сеці д’яблавы. Дыяканам таксама (трэба) быць чэснымі, не двуязычнымі, не прагавітымі на віно, ня зьдзірцамі, каб мелі тайну веры ў чыстым сумленьні. I. гэтакіх трэба перш выпрабоўваць, потым, калі беззаганныя, няхай служаць. Гэтак сама і жонкам трэба быць чэснымі, не абмоўніцамі, цьвярозымі, вернымі ўва ўсім. Дыяканы каб былі мужамі аднае жонкі, добра кіруючы дзяцьмі і домам сваім, бо хто добра паслужыў, падгатоўваюць сабе добрую ступень і вялікую адвагу ў веры ў Хрыста Ісуса. Гэтае табе пішу, спадзяючыся зараз прыйсьці да цябе, каб ты, калі забаўлюся, ведаў, як трэба жыці ў доме Божым, які ёсьць Царква Бога Жывога, стоўп і ўмацаваньне праўды. I запраўды — вялікая ёсьць тайна багабойнасьці: Бог зьявіўся ў целе, апраўдаў сябе ў Духу, паказаў сябе Ангелам, абвешчаны ў народах, прыняты вераю ў сьвеце, узьнесены ў славе. Дух жа ясна кажа, што ў астатнія часы некаторыя адступяцца ад веры, слухаючыся духоў спакушаючых і навук дэманавых, у крывадушнасьці брахлівых, загарэлых у сумленьні сваім, што забяраняюць жаніцца, (кажуць) узьдзержывацца ад ежы, якую Бог стварыў дзеля спажываньня з падзякай вернымі і пазнаўшымі праўду. Бо ўсякае стварэньне Божае добрае, і нішта не ганебнае, што прымаецца з падзякаю, бо асьвячаецца словам Божым і малітваю. Падаючы гэтае братом, будзеш добрым служкай Ісуса Хрыста, кормленым словамі веры і добрай навукай, за якой ты пасьледаваў. А паганых і бабскіх казак цурайся, сябе-ж прывучай да багабойнасьці; бо цялеснае навытараньне мала карыснае, а багабойнасьць на ўсё карысная, маючы прырачэньне жыцьця цяперашняга і будучага. Слова гэтае вернае і ўсякага прыняцьця годнае. Бо мы дзеля гэтага і працуем, дый ненавідзяць нас, што спадзяваліся на Бога Жывога, які ёсьць Збавіцель усіх людзей, а найбалей верных. Апавядай гэтае і навучай. Няхай ніхто не пагарджае маладосьцяй тваей, але будзь узорам для верных у слове, у жыцьці, у любві, у духу, у веры, у чыстасьці. Пакуль прыду, займайся чытаньнем, пацяшаньнем, навучаньнем. Ня будзь няўважлівым на здольнасьць у табе, што дадзена табе прароцтвам, з узлажэньнем рук сьвяшчэнства. На гэта зважай, у гэтым будзь, каб пасьпяваньне твае для ўсіх было яўнае. Уваходзь у сябе і ў навуку, трывай у гэтым, бо, гэтак робячы, і сябе збавіш, і тых, што слухаюць цябе. Старога не дакарай, але малі, як бацьку; малодшых, як братоў; старых жанчын, як матак; малодшых, як сёстраў, з усякаю чыстасьцяй. Удоваў паважай, тых, што ўдовы запраўды. Калі-ж якая ўдава мае дзяцей, ці ўнукаў, дык яны насамперш няхай вучацца паважаць уласны дом і ў свой чарод аддзячыць бацьком: бо гэта добра і ўгодна перад Богам. Праўдзівая-ж удава і адзінокая спадзяецца на Бога і трывае ў малітвах і просьбах уначы і ўдзень, раскошніца-ж, жывучы, мёртвая. I гэтае загадвай ім, каб былі беззаганнымі. Калі-ж хто аб сваіх, а асабліва аб хатніх не клапоціцца, той адрокся ад веры і горш за нявернага. Удава-ж няхай выбіраецца ня менш, як шасьцідзесяцігодняя, якая была жонкаю аднаго мужа, дазнаная з добрых учынкаў, ці дзяцей узгадавала, ці прымала падарожных, ці абмывала ногі сьвятым, ці памагала нешчасьлівым, ці рупілася аб кожную добрую справу. А маладых удоў ня прымай, бо яны, разласаваўшыся насупраць Хрысту, хочуць замуж; яны падлягаюць асуджэньню, бо адкінулі ранейшую веру; да таго-ж яны, гуляючы, прывучаюцца хадзіць па дамох; дый ня толькі гуляшчыя, але й баўтлівыя, і цікавыя, і гавораць, чаго ня сьлед. Дык хачу, каб маладыя ўдовы йшлі замуж, радзілі дзяцей, кіравалі домам і не давалі праціўніку ніякае падставы дзеля абмаўляньня: бо некаторыя ўжо зьвярнулі на сьлед шатана. Калі які верны ці верная мае ўдовы, няхай памагае ім і не абцяжае Царквы, каб яна памагала запраўдным удовам. Старшыя, якія старшынствуюць добра, варты падвойнае пашаны, асабліва тыя, што працуюць у слове і ў навуцы. Бо Пісаньне кажа: не закелзай вала, які малоціць, і: работнік варты нагароды сваей. (Другазак. 25:4; Мацьв. 10:10) Абвінавачаньне на старшага ня йначай прымай, як пры двох ці трох сьведках. Тых, што грашаць, дакарай перад усімі, каб і іншыя страх мелі. Перад Богам і Госпадам Ісусам Хрыстом і выбранымі Ангеламі заклінаю цябе захаваць гэтае, не асуджаючы наперад, нічога ня робячы водле ўнады. Рук хутка ні на кога не ўскладай і ня будзь супольнікам у чужых грахох; хавай сябе чыстым. Дый ня пі адну ваду, але ўжывай крыху віна дзеля жывата твайго і частых тваіх недамаганьняў. Грахі ў іншых людзей яўныя і наперадзе вядуць на асуджэньне, а за іншымі ідуць сьледам. Гэтак сама і добрыя ўчынкі наперад яўныя; а калі інакш, схавацца ня могуць. Рабы, што пад ярмом, павінны лічыць паноў сваіх годнымі ўсякае пашаны, каб ня было ганьбаваньня на імя Божае і на навуку. Тыя-ж, што верных маюць за паноў, няхай ня будуць нядбалымі, бо яны браты; але тым балей няхай паслугуюць ім, што яны верныя і ўмілаваныя, прымаючы дабро. Гэтага навучай і заклікай. Калі-ж хто навучае інакш і ня йдзе за здаровымі словамі Госпада нашага Ісуса Хрыста і за навукай аб багабойнасьці, той загардзеў, нічога ня ведаючы, але хворы на змаганьне і спрэчкі, ад чаго бывае зайздрасьць, сварка, лаянкі, благія падазрэньні, пустыя гутаркі між людзьмі папсаванага розуму, што згубілі праўду і думаюць, быццам багабойнасьць служыць дзеля прыбытку. Ухіляйся ад гэтакіх. Вялікі-ж набытак быць багабойным і здаволеным. Бо мы нічога ня прынесьлі на сьвет; дык ясна, што й нічога вынясьці ня можам. Маючы-ж ежу і вопратку, будзем здаволены гэтым. Тыя-ж, што жадаюць узбагачвацца, падаюць у спакушэньне і ў сеці і ў многія неразумныя і шкадлівыя пажаданьні, што топяць людзей у зьніштажэньні й загубе; бо корань усяго благога ёсьць срэбралюбства, аддаўшыся якому некаторыя ўхіліліся ад веры і самі сябе аддалі на многія мукі. Ты-ж, чалавеча Божы, уцякай ад гэтага, але пасьпявай у праўдзе, багабойнасьці, веры, любві, цярплівасьці, ціхасьці; змагайся добрым змаганьнем веры, дзяржыся за жыцьцё вечнае, да якога ты і пакліканы, дый ты вызнаў добрае вызнаньне перад многімі сьведкамі. Перад Богам, усё ажыўляючым, і перад Хрыстом Ісусам, Які засьведчыў перад Понцкім Пілатам добрае вызнаньне, загадываю табе захаваць гэту запаведзь чыстай, беззаганнай, аж да зьяўленьня Госпада нашага Ісуса Хрыста, якое ў свой час адкрые шчасьлівы й адзіны магутны Цар Цароў і Госпад гаспадароў, адзіны, што мае несьмяротнасьць, жыве ў сьвятле недаступным, якога ніхто із людзей ня бачыў і бачыць ня можа. Яму чэсьць і дзяржава вечная. Амін. Багатым у гэтым веку загадывай, каб яны ня думалі шмат аб сабе ані спадзяваліся на багацьце няпэўнае, але на Бога Жывога, што дае нам усё шчодра дзеля ўслады; каб яны рабілі дабро, багацелі добрымі ўчынкамі, былі шчодрыя, дзяліліся, зьбіраючы сабе, як скарб, добры грунт дзеля будучыны, каб дастаць жыцьцё вечнае. О, Цімахвею, захоўвай пераданае табе, ухіляючыся ад паганага пустаслоўя і перакорлівасьці фальшывага знаньня, пахваляючыся якім, некаторыя ўхіліліся ад веры. Ласка з табою. Амін. Паўла, воляй Божай Апостал Ісуса Хрыста, водле абяцаньня жыцьця, што ў Хрысьце Ісусе, Цімахвею, умілаванаму сыну: ласка, міласьць, мір ад Бога Айца і Хрыста Ісуса, Госпада нашага. Дзякую Богу, Якому служу ад прабацькоў з чыстым сумленьнем, што безперастанку ўспамінаю аб табе ў малітвах маіх уначы і ўдзень, жадаючы бачыць цябе, помнячы аб сьлёзах тваіх, каб мне напоўніцца радасьцяй, успамінаючы некрывадушную веру тваю, якая раней жыла ў бабцы тваёй Ляідзе і ў матцы тваёй Яўніцы; дый я пэўны, што і ў табе. Дзеля гэтае прычыны напамінаю табе, каб падаграваў дар Божы, які ёсьць у табе праз узлажэньне рук маіх, бо даў нам Бог ня духа страху, але сілы й любві і мудрасьці. Дык ня стыдайся сьведчаньня Госпада нашага Ісуса Хрыста, ані мяне, вязьня Яго; але цярпі муку разам з Эвангельлем водле сілы Бога, што выбавіў нас і паклікаў прызваньнем сьвятым, ня водле ўчынкаў нашых, але водле пастановы Сваей і ласкі, дадзенае нам у Хрысьце Ісусе перад вечнымі часамі, а цяпер выяўленае праз зьяўленьне Збавіцеля нашага Ісуса Хрыста, што зьнішчыў сьмерць і асьвяціў жыцьцё і нятленнасьць праз Эвангельле, для якога я пастаўлены за прапаведніка і Апостала ды вучыцеля паганаў. 3 гэтае прычыны я і цярплю гэтае; але не саромлюся, бо ведаю, у Каго я ўвераваў, і пэўны, што Ён дуж захаваць залог мой на гэны дзень. Дзяржыся прыкладу здаровых слоў, што ты чуў ад мяне, у веры й любві, што ў Хрысьце Ісусе. Хавай добры залог Духам Сьвятым, што жыве ў нас. Ты ведаеш тое, што адвярнуліся ад мяне ўсе, што ў Азіі, між імі Фігел і Гармаген. Няхай дасьць Госпад міласьць дому Анісіфара, бо ён часта прымаў мяне і ня стыдаўся путаў маіх, але як быў у Рыме, з вялікай рупнасьцяй шукаў мяне і знайшоў. Няхай дасьць яму Госпад знайсьці міласьць у Госпада ў гэны дзень; а колькі ён служыў мне у Эфэсе, ты лепей ведаеш. Дык ты, сын мой, узмацоўвайся ў ласцы, што ў Хрысьце Ісусе, і, што чуў ад мяне пры многіх сьведках, тое перадай верным людзям, якія будуць здольнымі і другіх навучыць. Дык цярпі мукі, як добры жаўнер Ісуса Хрыста. Ніводзін жаўнер ня зьвязвае сябе справамі жыцьцёвымі, каб дагадзіць начальніку войска. Калі-ж хто і змагаецца, не дастане вянка, калі будзе бароцца незаконна. Трэба, каб зямляроб, які працуе, першы спробаваў пладоў. Разумей, што кажу. Няхай жа дасьць табе Госпад разуменьне ў-ва ўсім. Памятай пра Госпада Ісуса Хрыста, з насеньня Давідавага, што ўскрос із мёртвых водле Эвангельля майго, у якім цярплю мукі аж да путаў, як ліхадзей, але слова Божага нельга закаваць. Дзеля гэтага я ўсё цярплюдля выбраных, каб і яны здабылі збаўленьне, што ў Хрысьце Ісусе з вечнаю славаю. Вернае слова: бо калі мы з Ім памерлі, дык з Ім і жыць будзем; калі мучымся, дык з Ім і царыць будзем; калі адцураемся, і Ён адцураецца ад нас; калі мы няверныя, ён верным астаецца, бо ад сябе адрачыся ня Можа. Гэтае напамінай, сьведчучы перад Госпадам не спрачацца, што зусім не карысна, а на няшчасьце для слухаючых. Старайся паставіць сябе годным перад Богам, работнікам беззаганным, правільна пераказваючы слова праўды. Ад нягоднага марнаслоўя ўхіляйся; бо яны яшчэ балей будуць памнажаць бязбожнасьць. I слова іх, як гангрэна, меціме корм. Гэтакія Гімэнэй і Філет, якія адступіліся ад праўды, кажучы, што ўскрасеньне ўжо было, і пераварачаюць у некаторых веру. Але цьвёрдая аснова Божая стаіць, маючы гэтакую пячаць: пазнаў Госпад Сваіх; і: няхай адступіцца ад няпраўды кожны, хто імя Госпада называе. А ў вялікім доме ёсьць пасудзіны ня толькі залатыя і сярэбраныя, але і драўляныя і гліняныя; і адны ў чэсьці, другія — ня ў чэсьці. Дык, калі хто ачысьціцца ад гэтага, той будзе судзінаю ў чэсьці, асьвянчонаю і карыснаю Валадару, прыгатаванаю на кожнае добрае дзела. Ад юнацкіх пажаданьняў уцякай, а дзяржыся праўды, веры, любві, міру з прызываючымі Госпада ад чыстага сэрца. Ад дурнога і ненавуковага змаганьня ўхіляйся, ведаючы, што яно родзіць сваркі; рабу-жГоспадаву ня сьлед сварыцца, але быць ветлым да ўсіх, навучаючым, лагодным, у ціхасьці навучаць супраціўнікаў, ці ня дасьць ім Бог пакаяньня дзеля пазнаньня праўды, каб яны вызваліліся з сеці д’ябла, што жыўцом улавіў іх пад сваю волю. Ведай жа тое, што ў апошнія дні прыйдуць цяжкія часы. Бо будуць людзі самалюбнымі, срэбралюбцамі, пышнымі, гордымі, зламоўнымі, непаслухмянымі бацьком, няўдзячнымі, бязбожнымі, няпрыязьлівымі, нязгодлівымі, абмоўцамі, непаўстрыманымі, жорсткімі, нялюбячымі дабра, здрайцамі, напастлівымі, надзьмутымі, будуць больш любіць раскошу, чым Бога, маючы выгляд багабойнасьці, сілы-ж Яго выракшыся. Ад гэтакіх ухіляйся. Бо з гэткіх тыя, што закрадаюцца ў дамы і зводзяць жанок, абцяжоных грахамі, кіраваных усялякай пажадлівасьцяй, што заўсёды вучацца ды ніколі ня могуць дайсьці да пазнаньня праўды. Як Яньні і Ямбр спраціўляліся Майсею, гэтак і яны спраціўляюцца праўдзе, людзі з папсаваным розумам, невукі ў веры Але яны ня шмат пасьпявацімуць: бо дурасьць іх выкрыецца перад усімі, як гэта і здарылася з гэнымі. А ты пайшоў за мной у навуцы, у жыцьці, станоўкасьці, вялікадушнасьці, веры, любві, цярплівасьці, у перасьледаваньнях, муках, што здарыліся мне ў Антыохіі, Іконіі, Лістрах; гэтыя перасьледаваньні я перанёс, із усіх вызваліў мяне Госпад. Дый усе, што жадаюць жыць багабойна ў Хрысьце Ісусе, перасьледаваны будуць. Людзі-ж нягодныя і чарадзеі пасьпявацімуць у зьле, баламуцячы і баламучаныя. А ты трывай у тым, чаго навучыўся і што табе даверана, ведаючы, кім ты навучаны; дый ты з дзяцінства ведаеш сьвятое пісаньне, што зрабіць цябе можа мудрым на збаўленьне вераю, што ў Хрысьце Ісусе. Усенькае пісаньне натхнёна Богам і карысна дзеля навукі, дзеля дакору, дзеля папраўленьня, дзеля ўзгадаваньня ў праведнасьці, каб дасканалым быў чалавек Божы, на ўсякае добрае дзела гатовым. Дык сьведчу перад Богам і Госпадам нашым Ісусам Хрыстом, Які будзе судзіць жывых і мёртвых у зьяўленьні Сваім і ў царстве Сваім: прапаведуй слова, настаівай у час і ня ў час, дакарай, пагражай, малі з усенькай доўгацярплівасьцяй і навучаньнем, бо будзе час, калі здаровае навукі прымаць ня будуць, але водле свайго пажаданьня будуць выбіраць сабе вучыцялёў, лашчаныя па слыху, і ад праўды слых адвернуць і зьвернуцца да казак. Але ты будзь чуйны ў-ва ўсім, цярпі і гора, рабі дзела дабравешчаньня, служэньне твае выпаўняй. Бо мяне ўжо на жэртву прыгатавалі, і час майго адыходу настаў. Бароўся я добрай барацьбой, бег закончыў, веру захаваў; наастатак гатовіцца мне вянок праўды, які дасьць мне Госпад, праведны Судзьдзя, у гэны дзень; і ня толькі мне, але і ўсім, што зьяўленьне Яго палюбілі. Пастарайся хутка прыйсьці да мяне. Бо Дымас пакінуў мяне, палюбіўшы цяперашні век, дый пайшоў у Фесалоніку; Крыскент у Галятыю; Ціт у Дальматыю; адзін Лукаш са мною. Марка, узяўшы, прывядзі з сабою, бо ён мне патрэбны для служэньня, Тыхіка-ж я паслаў у Эфэс. Плашч, што пакінуў я ў Троадзе у Карпы, ідучы, прынясі, дый кнігі, асабліва скураныя. Аляксандра, меднік, шмат зрабіў мне благога. Няхай дасьць яму Госпад водле ўчынкаў Яго! Сьцеражыся яго і ты, бо ён вельмі працівіцца нашым словам. Пры першым маім адказе нікога ня было са мною, але ўсе мяне пакінулі. Няхай ня будзе ім палічана! Госпад жа стануў перада мною і ўмацаваў мяне, каб пропаведзь праз мяне забясьпечана была, ды каб і пачулі яе ўсе пагане; і я вызваліўся з ільвінае ляпы. I вызваліць мяне Госпад ад усякага ліхога дзела і спасе для Свайго Нябеснага Царства. Яму слава на векі вякоў. Амін. Прывітай Прыскіллу і Акілу і дом Анісіфараў. Эраст астаўся ў Карыньце; Трахіма-ж я пакінуў хворага ў Мілеце. Пастарайся прыйсьці да зімы. Вітаюць цябе Яўвул і Пуд, і Лін і Кляўдыя, і ўсе браты. Госпад Ісус Хрыстос з духам тваім. Ласка з вамі. Амін. Другое да Цімахвея, першага рукапакладзенага япіскапа Эфэскае царквы, пісанае з Рыму, калі паўторна стануў Паўла перад кесарам Нэронам. Паўла, раб Божы, Апостал жа Ісуса Хрыста, па веры выбраных Божых і пазнаньню праўды, што водле багабойнасьці, у надзеі вечнага жыцьця, якую прырок Бог, Які не ашуківае, перад вечнымі часамі, а ў свой час зьявіў Сваё слова ў пропаведзі, што даверана мне па загаду Збавіцеля нашага, Бога, — Ціту, праўдзіваму сыну па супольнай веры: ласка, міласьць, мір ад Бога Айца і Госпада Ісуса Хрыста, Збавіцеля нашага. Я пакінуў цябе ў Крыце дзеля таго, каб ты дакончыў недакончанае і паставіў па ўсіх местах старшых, як я табе загадаў: калі хто беззаганны, муж аднае жонкі, дзяцей мае верных, недакараных за распусту або непакорлівасьць. Бо япіскап павінен быць беззаганны, як Божы Гаспадар дому, ня горды, не гняўлівы, ня п’яніца, не забіяка, не карысталюбны, але гасьцінны, любячы дабро, разважны, справядлівы, багабойны, паўзьдзержлівы, каб дзяржаўся вернага слова паводле навукі, каб мог і напамінаць у здаровай навуцы, і дакараць тых, што кажуць насупраць. Бо ёсьць многа і непакорных, і пустаслоўных, ашуканцаў, асабліва з абрэзаных, якім трэба затыкаць рот: яны цэлыя дамы разбураюць, навучаючы, чаго ня сьлед, дзеля ганебнае карысьці. Сказаў жа нехта з іх, уласны іх прарок: Крыцяне заўсёды ілгуць, зьверы лютыя, чэравы ляныя. Сьведчаньне гэтае праўдзівае. 3 гэтае прычыны дакарай іх строга, каб былі здаровыя ў веры, не зважаючы на юдэйскія казкі і загады людзей, што адварачаюцца ад праўды. Для чыстых усё чыста, а для апаганеных і няверных няма нічога чыстага, але апаганены і розум іх і сумленьне. Яны кажуць, што ведаюць Бога; а ўчынкамі выракаюцца, агідныя і непакорныя і няздольныя ні да якога добрага дзела. Ты-ж гавары тое, што гожа здаровай навуцы: каб старыкі былі цьвярозымі, чэснымі, разважнымі, здаровымі верай, любоўю, цярплівасьцяй; каб старыя жанчыны адзяваліся, як гожа сьвятым, не абмаўлялі, не паддаваліся п’янству, вучылі на дабро, каб на розум наводзілі маладых, каб яны мужоў любілі і дзяцей, былі разважнымі, чыстымі, гаспадарнымі, добрымі, пакорнымі сваім мужом, каб слова Божае не зьняважалася. Моладзь таксама ўгаварвай быць разважнымі, у-ва ўсім даючы сябе за ўзор добрых дзел, у навуцы непарушнасьць, паважнасьць, слова здаровае, беззаганнае, каб супраціўнік быў асаромлены, ня маючы нічога благога сказаць аб нас. Рабы каб слухаліся сваіх паноў, дагаджалі ім у-ва ўсім, не пярэчачы, каб ня кралі, але паказвалі ўсю добрую вернасьць, каб у-ва ўсім аздаблялі навуку Збавіцеля нашага Бога. Бо зьявілася ласка Божая, спасаючы ўсіх людзей, навучаючы нас, каб, адцураўшыся ад бязбожнасьці і пажадлівасьці сьвету, разважна, праведна і багабойна жылі мы ў цяперашнім веку, ждучы шчаснае надзеі і зьяўленьня славы вялікага Бога і Збавіцеля нашага Ісуса Хрыста, Які даў Сябе за нас, каб выбавіць нас ад усякага беззаконьня і ачысьціць Сабе народ выбраны, рупны аб добрыя ўчынкі. Гэтае кажы, угаварвай і дакарай з усенькаю ўладаю, каб ніхто не вывышшаўся над табою. Напамінай ім, каб былі паслухмянымі ды карыліся начальству і ўладам, гатовыя на ўсякі добры ўчынак, каб нікога не абмаўлялі, не сварыліся, але былі ціхімі і паказвалі ўсякую лагоднасьць да ўсіх людзей. Бо і мы былі калісь неразумнымі, непакорнымі, збаламучанымі, былі рабамі пажаданьняў і розных раскошаў, жылі ў злосьці і зайздрасьці, былі агіднымі, ненавідзелі адзін аднаго. Калі-ж зьявілася ласкавасьць і любоў да людзей Збавіцеля нашага, Бога, Ён выбавіў нас ня водле ўчынкаў праведных, якія мы ўчынілі, а водле міласьці Сваей, праз купелю адраджэньня і абнаўленьня Сьвятым Духам, Якога выліў на нас шчодра праз Ісуса Хрыста, Збавіцеля нашага, каб, апраўдаўшыся ласкай Яго, зрабіліся мы водле спадзяваньня насьледнікамі жыцьця вечнага. Слова вернае; і я жадаю, каб ты сцьвярджаў гэта, каб вераваўшыя ў Бога стараліся рупіцца аб добрыя ўчынкі: гэта добра і людзям карысна. Дурнога-ж змаганьня, і радаводаў, і спрэчак, і сварак аб закон высьцерагайся, бо яны некарысныя і марныя. Гарэтыка чалавека пасьля першага і другога нанамінаньня пакінь, ведаючы, што гэтакі распусьціўся і грашыць, асуджаны сам сабою. Калі-ж прышлю да цябе Арцема, або Тыхіка, пастарайся прыйсьці да мяне ў Нікаполь; бо я пастанавіў пражыць там зіму. Дзіну законьніка і Апалёса пастарайся выправіць так, каб у іх ня было ні ў чым недастатку. Няхай і нашыя вучацца практыкавацца ў добрых учынках дзеля пільных патрэбаў, каб ня былі бясплоднымі. Вітаюць цябе ўсе, што са мною. Прывітай тых, што любяць нас у веры. Ласка з усімі вамі. Амін. Да Ціта, першага рукапаложанага япіскапа Крыцкае царквы, пісана з Нікаполю Македонскага. Паўла, вязень Ісуса Хрыста, і Цімахвей, брат, Філімону, нашаму ўмілаванаму і супрацоўніку, і Анфіі, умілаванай, і Архіпу, таварышу нашаму ў барацьбе, і дамовай царкве тваей: Ласка вам і мір ад Бога Айца нашага і Госпада Ісуса Хрыста. Дзякую Богу майму, заўсёды ўспамінаючы аб табе ў малітвах маіх, чуючы аб любві тваей і веры, якую маеш да Госпада Ісуса і да ўсіх сьвятых, каб супольнасьць веры тваей аказалася чыннай у пазнаньні ўсякага дабра, якое ў вас у Хрысьце Ісусе. Бо вялікую маем радасьць і пацеху ў любві тваей, бо табою, браце, супакоены сэрцы сьвятых. Дзеля гэтага, маючы вялікую ў Хрысьце адвагу прыказваць табе, што трэба, праз любоў лепей прашу я, як гэты Паўла стары, цяпер-жа вязень Ісуса Хрыста. Прашу цябе за сына майго Анісіма, якога я спарадзіў у путах маіх, што быў калісь бескарысны для цябе, а цяпер карысны табе і мне, якога я адаслаў, ты-ж яго, як маё сэрца, прымі. Хацеў я яго пры сабе трымаць, каб ён замест цябе паслужыў мне ў путах за Эвангельле, але без твае згоды нічога не хацеў зрабіць, каб дабро твае ня з прынукі было, а з добрае волі. Бо можа ён дзеля таго на час адлучыўся, каб табе прыняць яго назаўсёды, ужо не як слугу, але вышэй за слугу, як брата ўмілаванага, асабліва для мяне, а тым балей для цябе — і па целу, і ў Госпадзе. Дык, калі маеш мяне за супольніка, прымі яго, як мяне. Калі-ж ён чым скрыўдзіў цябе, або вінен, лічы гэтае на мне. Я, Паўла, напісаў маею рукою: я аддам; каб не казаць табе, што ты і самым сабою мне вінны. Гэтак, браце, дай мне скарыстацца ад цябе ў Госпадзе; супакой мне сэрца ў Госпадзе. Спадзяючыся на паслухмянасьць тваю, я напісаў да цябе, ведаючы, што ты зробіш і балей, чым кажу. А разам прыгатуй для мяне і гасподу; бо спадзяюся, што малітвамі вашымі буду вам падараваны. Вітае цябе Эпафрас, вязень разам са мною дзеля Хрыста Ісуса, Марка, Арыстарх, Дымас, Лука, супрацоўнікі маі. Ласка Госпада нашага Ісуса Хрыста з духам вашым. Амін. Бог, які многакротна і рознымі спосабамі прамаўляў здаўна да айцоў праз прарокаў, у апошнія гэтыя дні прамовіў да нас праз Сына, Якога наставіў за насьледніка ўсяго, праз Якога й вякі стварыў. Той, будучы зьяньнем славы і ўзорам пастаці Яго, усё словам сілы Сваей носячы, учыніўшы цераз Сябе ачышчэньне грахоў нашых, сеў праваруч велічы на вышынях, дасканальшы за Ангелаў нагэтулькі, наколькі слаўнейшае за іх дастаў у спадчыне імя. Бо каму із Ангелаў сказаў Ён калі: Ты Сын Мой, сягоньня Я цябе спарадзіў,— і яшчэ: Я буду Яму Айцом, і Ён будзе Мне Сынам? (Псал. 2:7; 2 Царств. 7:14) Калі-ж ізноў уводзіць Першароднага ў сусьвет, кажа: I няхай паклоняцца Яму ўсе Ангелы Божыя. (Псал 96:7) Да Ангелаў жа кажа: Ты Ангеламі Сваімі духаў робіш і служкамі Сваімі полымя агнявое. (Псал 103:4) А аб Сыне: Пасад Твой, Божа, па век вечны; паліца правасьці — паліца царства Твайго. Ты праўду палюбіў і зьненавідзіў беззаконьне; дзеля гэтага памазаў Цябе, Божа, Твой Бог алеем радасьці балей за супольнікаў Тваіх. (Псал 44:7-8) I: напачатку заснаваў Ты, Госпадзе, зямлю, і нябёсы — дзела рук Тваіх; яны пагібнуць, а Ты трываеш; і ўсе, быццам вопратка, пастарэюць, і, як вопратку, скруціш іх, і пераменяцца; але Ты — той самы, і гады Твае ня скончацца. (Псал 101:26-28) Каму із Ангелаў сказаў Ён калі: Сядзь праваруч Мяне, дакуль пакладу ворагаў Тваіх за падножжа ног Тваіх?. (Псал 109:2) Ці ня ўсе яны — служэбныя духі, пасланыя на служэньне дзеля тых, што маюць збаўленьне ўнасьледаваць? Дзеля гэтага трэба нам асабліва ўважаць на чутае, каб часам не адпасьці. Бо, калі, сказанае праз Ангелаў слова было цьвёрдае, і ўсякі праступак і непаслухмянства даставалі справядлівую адплату, дык як мы ўцячэм, (мы), што ня рупіліся аб гэткае збаўленьне, якое, апавяшчанае спачатку Госпадам, умацована ў нас ад тых, што ад Яго чулі, пры сьведчаньні Богам праз знаменьні і цуды і розныя сілы, ды праз раздаваньне Духа Сьвятога паводле волі Яго? Бо не для Ангелаў пакарыў Бог будучы сусьвет, аб якім гаворым; засьведчыў жа нехта недзе, кажучы: Што ёсьць чалавек, што памятаеш аб ім, ці сын чалавечы, што адведваеш Яго? Мала Ты панізіў яго перад Ангеламі; славай ды чэсьцю ўвянчаў Ты яго і паставіў яго панад творамі рук Тваіх; усё пакарыў Ты пад ногі яго. Калі-ж пакарыў Яму ўсё, дык нічога не пакінуў непакорным яму. Цяпер жа яшчэ ня бачым, каб усё было пакорна яму; (Псал. 8:5-7) але бачым, што Ісус, мала чым умалены перад Ангеламі, за муку сьмерці ўвенчаны славай і чэсьцю, каб з ласкі Божае спазнаў сьмерць за ўсіх. Бо трэба было, каб Той, праз Якога ўсё і Кім усё, Таго, Хто прывёў многіх сыноў у славу, Павадыра збаўленьня іх, праз мукі завяршыў. Бо і той, хто асьвячае, і тыя, што асьвячаюцца, усе — ад Аднаго; дзеля гэтага Ён не сароміцца называць іх братамі, кажучы: Абвяшчу імя Твае братом Маім, пасярод царквы засьпяваю гымн Табе. (Псал 21:23) I яшчэ: Я буду спадзявацца на Яго. I яшчэ: Вось я і дзеці, якіх даў мне Бог. (Ісая 8:17-18) Калі-ж дзеці сталіся супольнікамі цела і крыві, дык і Ён таксама супольнік іх, каб праз сьмерць зьнішчыць таго, хто мае ўладу над сьмерцяй, гэта ёсьць д'ябала, і збавіць тых, якія ад страху сьмерці праз усё жыцьцё былі адданы пад уладу рабству. Бо запраўды ня Ангелаў прыймае Ён, але насеньне Аўраамавае прыймае. Дзеля гэтага Ён павінен быў у-ва ўсім падобным стацца да братоў, каб быць міласэрным і верным Архірэем перад Богам, каб ачысьціць грахі народу; бо, як Сам Ён, спакушаны, цярпеў, дык і можа спакушаным дапамагчы. Дык вось, браты сьвятыя, супольнікі ў нябесным прызваньні, пазнайце Пасланца і Архірэя вызнаньня нашага, Ісуса Хрыста, Які верны паставіўшаму Яго, як і Майсей у-ва ўсім доме Яго. (Лічб 12:7) Бо Гэты варты тым большае славы перад Майсеем, чым большую чэсьць за дом мае той, хто яго збудаваў. Бо кожны дом кім-небудзь будуецца; а хто ўсё збудаваў, ёсьць Бог. I Майсей верны ў-ва ўсім доме Яго, як слуга, дзеля пасьведчаньня таго, што мела быць сказаным. А Хрыстос — як Сын у доме Яго; дом жа Яго — мы, калі толькі адвагу й пахвалу надзеі цьвёрда даканца захаваем. Дзеля гэтага, як кажа Дух Сьвяты: Сягоньня, калі пачуеце голас Яго, не рабеце цьвёрдымі сэрцы вашыя, як у гневе, у дзень спакушэньня ў пустыні, дзе спакушалі Мяне айцы вашыя, выпрабоўвалі Мяне і бачылі ўчынкі Мае сорак гадоў. Дзеля гэтага угнявіўся Я на род гэны і сказаў: Заўсёды блукаюцца яны сэрцам, а самі не пазналі шляхоў Маіх; дык пакляўся Я ў гневе Маім: ці ўвойдуць яны ў супачынак Мой?. (Псал 94:7-11) Глядзеце, браты, каб ня было ў кім з вас сэрца хітрага ды нявернага, каб вам не адступіцца ад Бога жывога. Але заклікайце адзін аднаго што-дня, дакуль можна казаці: сягоньня, — каб хто з вас не зачарствеў праз подступ грэху; бо мы сталіся супольнікамі Хрыста, калі толькі пачатак істнаваньня цьвёрда захаваем даканца, дакуль гаворыцца: Сягоньня, калі пачуеце голас Яго, не рабеце цьвёрдымі сэрцы вашыя, як у гневе. Бо некаторыя, пачуўшы, угнявілі; але ня ўсе, што выйшлі з Эгіпту з Майсеем. На каго-ж гневаўся Ён сорак гадоў? Ці не на саграшыўшых, косьці якіх паляглі ў пустыні? Каму-ж кляўся, што ня ўвойдуць у супачынак Яго, калі не непакорным? I бачым, што яны ня здолелі ўвайсьці праз няверые. Дзеля гэтага высьцерагаймася, каб, калі йшчэ трывае прырачэньне ўвайсьці ў супачынак Яго, не аказаўся хто з вас спозьніўшымся. Бо і нам яно абвешчана, як і гэным; але ім не дало карысьці чутае слова, бо не давяршылася вераю слухаўшых. Бо ўваходзім у супачынак мы, увераваўшыя, бо Ён сказаў: Як пакляўся Я ў гневе Маім: ці ўвойдуць у супачынак Мой?, хаця ўчынкі Яго сталіся йшчэ ад стварэньня сьвету. Бо сказана недзе аб сёмым дню гэтак: I супачыў Бог у дзень сёмы ад усіх дзел Сваіх. (Быт 2:2) I яшчэ недзе: Ці ўвойдуць у супачынак Мой? Дык, калі некаторым астаецца ўвайсьці ў яго, а тыя, якім раней абвешчана, не ўвайшлі ў яго за непаслухмянства, то йзноў азначае нейкі дзень «сягоньня», гаворачы праз Давіда, цераз гэтулькі часу, як было сказана: Сягоньня, калі пачуеце голас Яго, не рабеце цьвёрдымі сэрцы вашыя. Бо, калі-б Ісус гэных супакоіў, дык ня было-б сказана пасьля таго аб іншым дню. Дзеля гэтага пакінена яшчэ народу Божаму сьвяткаваньне суботы. Бо, хто ўвайшоў у супачынак Яго, той і сам супачыў ад дзел сваіх, як і Бог ад Сваіх. Дык пастараймася ўвайсьці ў супачынак гэты, каб хто за тым-жа прыкладам ня ўпаў у непакорнасьць. Бо слова Божае жывое і дзеючае, ды гастрэйшае за ўсякі меч двусечны, і пранікаючае да разьдзяленьня душы і духа, суставаў і мазгоў, і су??дзіць думкі й лятуценьні сэрца. I няма стварэньня, укрытага ад Яго, але ўсё абнажона й адкрыта вачам Яго, да Якога нашае слова. Дык, маючы Архірэя вялікага, што нябёсы прайшоў, Ісуса, Сына Божага, трымаймася вызнаньня. Бо маем Архірэя не такога, што ня мог-бы спачуваць слабасьцям нашым, але такога, які, падобна нам, дазнаў у-ва ўсім спакушэньня, апрача грэху. Дык прыступайма з адвагаю да пасаду ласкі, каб дастаць зьмілаваньне ды ласку знайсьці на падмогу ў добры час. Бо ўсякі архірэй, спаміж людзей выбіраны, дзеля людзей стаўляецца на тое, што Божае, каб прынасіць дары й ахвяры за грахі, каб мог выбачаць няцямлючым і блукаючымся, бо й сам абложаны нядужасьцяй, і дзеля гэтага павінен, як за народ, гэтак і за сябе, прынасіць ахвяры за грахі. I ніхто сам сабою ня прыймае гэтае чэсьці, але той, хто пакліканы Богам, як і Арон. Гэтак і Хрыстос ня Сам Сябе ўславіў, каб быць Архірэем, але Той, Хто сказаў Яму: Ты Сын Мой, сягоньня Я Цябе спарадзіў, (Псал. 2:7) як і ў другім месцы кажа: Ты сьвяшчэньнік навек па уставу Мэльхісэдэкаваму. (Псал 109:4) У дні цела Свайго Ён з вялікім лямантам і сьлязьмі прыносіў малітвы і просьбы к Таму, Хто мог выбавіць Яго ад сьмерці, і быў выслуханы за пакорлівасьць Сваю. Хоць Ён і Сын, аднак праз мукі паслухмянства навучыўся і, зьвяршоны, зрабіўся для ўсіх, хто Яму паслухмяны, прычынаю вечнага збаўленьня, названы ад Бога Архірэем па уставу Мэльхісэдэка. Аб Ім нам вялікае слова, ды цяжка яго высказаць, бо вы зрабіліся няздольнымі слухаць. Бо вас, якія, водле часу, мусілі-б быць вучыцялямі, трэба йзноў вучыць пачаткаў слоў Божых, і вам патрэбна малако, а ня цьвёрдая страва. Бо ўсякі, хто корміцца малаком, нясьведамы ў слове праўды, бо ён дзіцятка. Дасканалых-жа есьць цьвёрдая страва, тых, у якіх пачуцьці навыкам прывучаны распазнаваць дабро і зло. Дык, пакінуўшы пачатак Хрыстовага слова, пасьпяшайма да дасканаласьці, не кладучы ізноў падставы дзеля пакаяньня ад мёртвых дзел і веры ў Бога, навукі аб хрышчэньнях, і аб ускладаньні рук, і аб уваскрасеньні мёртвых, і аб судзе вечным. I зробім гэтае, калі Бог дазволіць. Бо немагчыма тых, што раз былі прасьвечаны, і паспробавалі дару нябеснага, і сталіся супольнікамі Духа Сьвятога, і пакаштавалі добрага слова Божага і сілаў будучага веку ды адпалі, — ізноў абнаўляць каяньнем, калі яны йзноў раскрыжоўваюць у сабе Сына Божага і зьдзекуюцца над Ім. Бо зямля, якая п'е дождж, што часта зыходзе на яе, і родзіць расьліну, карысную для тых, хто садзіць яе, — дастае багаслаўленьне ад Бога; тая-ж, што прыносіць церні й пустазельле, нікчэмная і блізкая да праклёну: канец яе — на спаленьне. Мы-ж спадзяемся ад вас, умілаваныя, лепшага і маючага збаўленьне, хаця й гаворым гэтак. Бо Бог не несправядлівы, каб забыўся аб дзеле вашым і працы любві, якую вы выявілі дзеля іменьня Яго, калі служылі і служыце сьвятым. Хочам жа, каб кожны з вас выяўляў такую-ж рупнасьць аб цьвёрдую надзею даканца; каб ня стацца вам лянівымі, але насьлядаваць тых, што вераю і доўгацярплівасьцяй бяруць у спадчыну абяцаньне. Бо Бог, прыракаючы Аўрааму, ня маючы клясьціся нікім вышэйшым, кляўся Самым Сабою, кажучы: Запраўдным багаслаўленьнем пабагаслаўлю?? цябе і, памнажаючы, памножу цябе. (Быт 22:17) Дык вось (Аўраам), як доўгацярплівы, атрымаў абяцанае. Бо людзі клянуцца вышэйшым, і кожнае спрэчкі між імі канец на сцьвярджэньне — прысяга. Дзеля гэтага й Бог, хочучы балей паказаці насьледнікам прырачэньня нязьменнасьць волі Сваей, ужыў прысягу, каб у дзьвёх нязьменных рэчах, у якіх для Бога зманіць немагчыма, мелі крэпкае пацяшэньне, прыбегшы ўзяці надзею, што перад намі ляжыць, якую маем, як якар душы, бясьпечную, пэўную, і ўваходзіць яна ў самае нутраное за заслону, куды, як наш папярэднік, увайшоў Ісус, стаўшыся Архірэем навек паводле уставу Мэльхісэдэкавага. Бо Мэльхісэдэк, цар Саліму, сьвяшчэньнік Бога Найвышэйшага, той, што спаткаў Аўраама, як варочаўся з пабоішча цароў, і пабагаславіў яго, ды яму дзесяціну аддзяліў Аўраам ад усяго (— першае ў перакладзе цар праўды, а пасьля і цар Салімскі, гэта ёсьць цар міру), бяз бацькі, бяз маткі, без радаводу, ня маючы ні пачатку дзён, ні канца жыцьця, упадоблены-ж Сыну Бомсаму, астаецца сьвяшчэньнікам назаўсёды. Бачыце-ж, як вялік той, каму й дзесяціну даў Аўраам патрыарх із найлепшае здабычы. I тыя з сыноў Левіных, што прымаюць сьвяшчэнства, маюць запаведзь — браць паводле закону дзесяціну з народу, гэта ёсьць з сваіх братоў, хаця й гэтыя паходзяць ад сьцягнаў Аўраамавых. Ён жа, не паходзячы з іхняга роду, дастаў дзесяціну ад Аўраама і пабагаславіў таго, што меў прырачэньне. Бяз усякае-ж спрэчкі меншае багаслаўляецца большым. I тут дзесяціны бяруць людзі сьмяротныя, а там — той, аб Якім сьведчыцца, што жыве. I, адным словам, праз Аўраама ўзята дзесяціна і з Левія, які сам бярэ дзесяціны, бо ён быў яшчэ ў сьцягнах бацькавых, калі спаткаў яго Мэльхісэдэк. Дык, калі-б зьвяршэньне было праз сьвяшчэнства лявіцкае, (бо народ ад яго закон дастаў), дык якая йшчэ патрэба паўставаць іншаму сьвяшчэнству па уставу Мэльхісэдэкаваму, а не па уставу Аронаваму называцца? Бо з зьменай сьвяшчэнства канечнай робіцца і зьмена закону. Бо Той, аб Кім гаворыцца гэтае, належаў да другога калена, з якога ніхто не прыступаў да ахвярніка; бо ведама, што Госпад наш зазьяў з калена Юдавага, а аб гэтым калене Майсей нічога не сказаў адносна сьвяшчэнства. I яшчэ ясьней відаць з таго, што нападобу Мэльхісэдэку ўстае іншы сьвяшчэньнік, Які не па закону запаведзі цялеснае стаўся, але па сіле нязьнішчальнага жыцьця. Бо сьведчыцца: Ты сьвяшчэньнік навек па уставу Мэльхісэдэкаваму. А раней быўшая запаведзь адкінена праз бяссільле яе і бескарыснасьць; бо закон нічога не давяршыў; але ўводзіцца лепшая надзея, праз якую набліжаемся да Бога. I паколькі гэта не бяз прысягі, — (бо тыя ставаліся сьвяшчэньнікамі бяз прысягі, а Гэты — з прысягай Таго, Хто казаў да Яго: Кляўся Госпад і не пакаецца: Ты сьвяшчэньнік навек па уставу Мэльхісэдэкаваму), (Псал. 109:4) пагэталькі парукай лепшага запавету стаўся Ісус. I тых сьвяшчэньнікаў было балей, бо сьмерць недапускала трываць; а Гэты праз тое, што вечна трывае, мае сьвяшчэнства непраходзячае, дык і можа назаўсёды збаўляць тых, што прыходзяць праз Яго да Бога, заўсёды жывы, каб заступацца за іх. Гэткага і трэба было нам Архірэя: сьвятога, вольнага ад зла, беззаганнага, адлу??чанага ад грэшнікаў і узвышанага па-над нябёсы, Які ня мае патрэбы штодня, як архірэі, прынасіць ахвяры сьпярша за свае грахі, пасьля за грахі народу: бо Ён зрабіў гэта за-раз, прынесшы (ў ахвяру) Сябе. Бо закон стаўляе за Архірэяў людзей, маючых слабасьці; а слова прырачэньня, што пасьля закону, (паставіла) Сына, навекі дасканалага. Галоўнае-ж у сказаным ёсьць: мы маем Архірэя такога, што сеў праваруч пасаду велічы на нябёсах, слуга сьвятыні і скініі праўдзівай, якую паставіў Госпад, а не чалавек. Бо кожны архірэй стаўляецца на тое, каб прынасіць дары й ахвяры; дык трэба было, каб і Гэты меў нешта, што прынесьці. Бо калі-б Ён быў на зямлі, дык ня быў-бы сьвяшчэньнікам, бо ёсьць сьвяшчэньнікі, што па закону прыносяць дары, якія служаць абразу?? і ценю нябеснага, як сказана было Майсею, калі ён маніўся зрабіць скінію: Глядзі, сказана, рабі ўсё па ўзору, паказанаму табе на гарэ. (Выхад 25:40) Цяпер жа Ён атрымаў служэньне тым дасканальшае, чым лепшага Ён пасярэднік запавету, які ўзаконіўся на лепшых прырачэньнях. Бо калі-б той першы быў без заганы, дык ня шукалася-б месца другому. Бо-ж, дакараючы іх, кажа: вось, надыходзяць дні, кажа Госпад, калі зроблю з домам Ізраіля і з домам Юды новы запавет, не паводле запавету, які з бацькамі іх зрабіў у той дзень, калі ўзяў іх за руку, каб вывесьці іх з зямлі Эгіпскай; бо яны ня вытрывалі ў запавеце Маім, і Я перастаў рупіцца аб іх, — кажа Госпад. Вось запавет, які дам дому Ізраіляваму пасьля Тых дзён, — кажа Госпад: Даўшы законы Мае ў думкі іх, напішу іх і на сэрцах іхніх і буду ім Бог, а яны Мне будуць народ. I ня будзе вучыць кожны бліжняга свайго, і кожны брата свайго, кажучы: пазнай Госпада; бо ўсе, ад малога да вялікага, ведаць Мяне будуць. Бо міласьцівы буду да няправеднасьцяў іх і грахоў іхніх, і беззаконьняў іх ня ўспомню балей. (Ерам 31:31-34) А сказам «новы» састарыў першы; а састарэўшае і старэючае блізка да зьніштажэньня. Дык жа і першая скінія мела уставы служэньня і сьвятыню зямную. Бо скінія, тая першая, была збудаваная, і ў ёй сьветач і стол і складаньне хлябоў, ды завецца яна Сьвятая. За другой жа заслонай скінія, званая Сьвятое Сьвятых, што мела залатую кадзільню і абкладзены з усіх бакоў золатам карабель запавету, у якім залатая судзіна з маннай ды паліца Ааронава, што расцьвіла, і табліцы запавету, а над ім Хэрувімы славы, ацяняючы ачысьцільню: аб іх ня сьлед цяпер гаварыць падрабязна. Калі-ж гэта так наладжана, дык у першую скінію заўсёды ўваходзяць сьвяшчэньнікі адпраўляць службу, а ў другую — раз у год адзін толькі архірэй, не бяз крыві, якую прыносіць за сябе і за няведаньне народу. Гэтым Дух Сьвяты паказвае, што яшчэ не адкрыты шлях у сьвятыню, дакуль стаіць першая скінія, якая ёсьць абраз цяперашняга часу, калі прыносяцца дары й ахвяры, якія ня могуць зрабіць дасканалым паводле сумленьня таго, хто служыць, якія толькі ў стравах і напітках ды розных абмываньнях і установах цела, ды пастаўлены аж да часу направы. Але Хрыстос, зьявіўшыся, як Архірэй будучага дабра, з большаю й дасканальшаю скініяй, нерукатворнаю, гэта ёсьць не такое будовы, ды ня з крывёю казлоў і цялят, але з уласнай крывёю, адзін раз увайшоў у сьвятыню, знайшоўшы вечнае адкупленьне. Бо, калі кроў быкоў і кароў ды попел каровы, акрапляючы апаганеных, асьвячае на чыстасьць цела, дык наколькі балей кроў Хрыста, Які Духам Сьвятым прынёс Сябе беззаганнага Богу, ачысьціць сумленьне вашае ад мёртвых дзел, дзеля служэньня Богу Жывому? Дзеля гэтага Ён ёсьць пасярэднік новага запавету, каб, як станецца сьмерць дзеля адкупленьня ад праступкаў, што ў першым запавеце, тыя, што пакліканы да вечнае спадчыны, дасталі абяцанае. Бо дзе тастамант, там мусіць прыйсьці сьмерць адказываючага, бо запавет мае сілу пасьля памершых: ён ня мае сілы, пакуль жыве той, хто адказывае. Дык і першы быў замацаваны не бяз крыві. Бо, як былі сказаны Майсеем усе запаведзі па закону ўсяму народу, ён, узяўшы кроў цялят і казлоў з вадою ды воўнай чырвонай ды гізопам, акрапіў і самую кнігу, і ўвесь народ, кажучы: Гэта кроў запавету, які паклаў вам Бог. (Вых 24:8) Гэтак сама акрапіў крывёю і скінію, і ўсё судзьдзе дзеля служэньня. Ды бадай усё па закону ачышчаецца крывёй, і без праліцьця крыві ня бывае адпушчэньня. Дык і трэба было, каб абразы нябеснага ачышчаліся гэтымі, а самае нябеснае — лепшымі за гэтыя ахвярамі. Бо Хрыстос увайшоў не ў рукатворную сьвятыню, на ўзор праўдзівае збудаваную, але ў самае неба, каб зьявіцца цяпер абліччу Божаму за нас; і не дзеля таго, каб мнагакротна прынасіць Сябе, як кожын год уваходзіць архірэй у сьвятыню з чужою крывёй, (бо трэба-б Яму мнагакротна цярпець мукі ад пачатку сьвету), а Ён адзін раз на канцы вякоў зьявіўся дзеля зьнішчэньня грэху Сваей ахвярай. I як людзям назначана раз памерці, а пасьля суд, — гэтак і Хрыстос, раз прынесшы Сябе ў ахвяру, каб панясьці грахі многіх, другі раз бяз грэху зьявіцца тым, што чакаюць Яго, на збаўленьне. Бо закон, маючы цень будучага дабра, а ня самы абраз рэчаў, тымі-ж ахвярамі, што прыносяцца кожын год, ніколі ня можа зрабіць дасканалымі тых, што прыходзяць (з імі). Бо кінулі-б прынасіць іх, бо ўжо ня мелі-б ніякае сьвядомасьці грахоў тыя, што служаць, раз ачышчаныя. Але ў іх што-году ўспамін аб грахох, бо немагчыма, каб кроў быкоў ды казлоў зьнімала грахі. Дзеля гэтага (Хрыстос), уваходзячы ў сьвет, кажа: Ахвяры й дару Ты не захацеў, але цела прыгатаваў мне. Усепаленьні й (ахвяры) за грэх недаспадобы Табе. Тады Я сказаў: вось іду (на пачатку кнігі напісана аба Мне) учыніць волю Тваю, Божа. (Псал 39:7-9) Сказаўшы перш, што ні ахвяры, ні дару, ні ўсепаленьняў, ні (ахвяры) за грэх Ты не захацеў і не ўпадабаў, — а яны прыносяцца водле закону, — пасьля сказаў: вось іду учыніць волю Тваю, Божа. Касу??е першае, каб паставіць другое. Гэтай вось воляй асьвячоны мы аднакротна прынясеньнем цела Ісуса Хрыста. І ўсякі сьвяшчэньнік штодня стаіць, служачы ды мнагакротна прыносячы тыя-ж ахвяры, якія ніколі ня могуць зьняць грахоў. Ён жа, прынесшы адну ахвяру за грахі, назаўсёды сеў праваруч Бога, ждучы далейшага, дакуль ворагі Яго будуць пакладзены к падножжу ног Яго. (Псал 2:8) Бо Ён адным дарам дасканалымі зрабіў назаўсёды асьвячаных. Сьведчыць жа нам і Дух Сьвяты; бо сказана: Вось запавет, які пакладу?? вам пасьля дзён гэных, кажа Госпад: даўшы законы Маі ў сэрцы іх, напішу іх і ў думках іхніх, і грахоў іх і беззаконьняў іх ня ўспомню балей. А дзе адпушчэньне іх, там непатрэбны дар за грахі. Дык, браты, маючы адвагу ўваходзіць у сьвятыню крывёй Ісуса Хрыста, шляхам новым і жывым, які Ён аднавіў нам праз заслону, гэта ёсьць цела Свае, ды маючы вялікага Сьвяшчэньніка над домам Божым, прыступайма з шчырым сэрцам, у поўні веры, акрапіўшы сэрцы ад сумленьня благога і абмыўшы цела чыстай вадою, трымаймася няўхільна вызнаньня надзеі, (бо верны Той, Хто прырок). I ўважайма адзін на аднаго, заахвочываючы да любві і добрых учынкаў, не пакідаючы зграмаджэньня свайго, як ёсьць у некаторых звычай, але заклікаючы (да яго), і тым балей, чым балей выглядаеце набліжэньня гэнага дня. Бо калі мы самахоць грашым, прыняўшы пазнаньне праўды, дык ужо не астаецца ахвяра за грахі, але нейкае страшное чаканьне суду і палу агнявога, што мае пажэрці супраціўнікаў. Хто адступіўся ад закону Майсеявага пры двох ці трох сьведках, хай памрэць без зьмілаваньня; наколькі-ж, думаеце, цяжэйшае кары варты будзе той, хто Сына Божага патаптаў, і кроў запавету, якою ён асьвячоны, за звычайную ўважаў, і Духа ласкі зьняважаў? Мы ведаем Таго, Хто сказаў: Мне помста, Я аддам, кажа Госпад. I ізноў: Госпад будзе судзіць народ Свой. (Другазак 32:35-36) Страшна папасьці ў рукі Бога Жывога. Прыпомніце-ж першыя дні вашыя, калі вы, прасьвечаныя, вытрымалі вялікае тамленьне мукаў, то самі выстаўляныя на зьнявагі і зьдзекі, то дзелючы такое-ж жыцьцё другіх, бо вы і маім путам спачувалі, і рабаваньне багацьця вашага з радасьцяй прыймалі, ведаючы, што маеце на нябёсах багацьце лепшае, непераходзячае. Дык не пакідайце адвагі вашае, якая мае вялікую нагароду. Бо патрэбна вам цярплівасьць, учыніўшы волю Божую, дастаць абяцанае; бо яшчэ крыху, крыху, і прыдзе Той, Хто надыходзе, і не замарудзіць. А праведны вераю жыць будзе; — і: калі хто спалохаецца, не ўпадабае яго душа Мая. (Аввак 2:3-4) Мы-ж не палахлівыя на пагібель, але веруючыя на збаўленьне душы. Вера-ж ёсьць зьдзейсьненьне спадзяванага, пэўнасьць у рэчах, якіх ня бачым. Бо ў ёй пасьведчаны старажытныя. Вераю пазнаем, што вякі складзены словам Божым, каб з нявідомага сталася бачнае. Вераю Авель прынёс Богу ахвяру, лепшую за Каінаву, ды ею дастаў сьвядоцтва праведнасьці, як засьведчыў Бог аб дарох яго; ею ён яшчэ й памершы гаворыць. Вераю Энох быў перанесены, каб Яму сьмерці ня бачыць; і не знайшлі яго, бо перанёс яго Бог. Бо да перанясеньня яго было пасьведчана аб ім, што дагадзіў Богу. А бяз веры дагадзіць немагчыма; бо хто прыходзіць да Бога, мусіць верыць, што Ён ёсьць і шукаючым Яго дае нагароду. Вераю Ной, дазнаўшыся аб ніколі ня бачаным, праз асьцярожнасьць пабудаваў карабель на спасеньне дому свайго; ею асудзіў ён сьвет і па веры ўнасьледаваў праведнасьць. Вераю пакліканы Аўраам паслухаўся, каб ісьці ў месца, якое меў дастаць у спадчыну, і выйшаў, ня ведаючы, куды йдзе. Вераю асеў ён на зямлі абяцанай, як на чужой, і жыў у шатрох з Ізаакам і Якубам, сунасьледнікамі таго-ж прырачэньня; бо чакаў места, маючага фундамэнты, якога будаўнічы й тварэц Бог. Вераю й сама Сара прыняла сілу на зачацьце насеньня і не па часе веку спарадзіла, бо верным лічыла Таго, Хто даў абяцаньне. I дзеля гэтага ад аднаго, пры тым амярцьвелага, нарадзілася гэтак многа, як многа зораў на небе і як нязьлічоны пясок, што на ўзьбярэжжы мора. Усе тыя памерлі водле веры, не атрымаўшы абяцанага, а толькі здалёк пабачыўшы яго, і верылі, і цешыліся, і казалі аб сабе, што яны чужынцы й прыходні на зямлі. Бо тыя, што гэтак кажуць, паказваюць, што яны бацькаўшчыну шукаюць; і, калі-б памяталі тую, з якое выйшлі, дык мелі-б час вярнуцца. Але яны лепшага пажадалі, гэта ёсьць нябеснага; дзеля гэтага і Бог не сароміцца іх, каб іхнім Богам называцца, бо Ён прыгатаваў ім места. Вераю Аўраам, спакушаны, прывёў Ізаака і, прыняўшы прырачэньне, прынёс адзінароднага, аб якім было сказана: У Ізааку назьвецца насеньне табе; (Быт. 21:12) бо ён думаў, што Бог мае сілу і з мёртвых ускрасіць, дзеля чаго й дастаў яго на ўзор. Вераю ў будучае пабагаславіў Ізаак Якуба й Ізава. Вераю Якуб, паміраючы, пабагаславіў кожнага сына Язэпавага і пакланіўся на верх кія свайго. Вераю Язэп, канчаючыся, аб выхадзе сыноў Ізраілявых успамінаў і даў загад аб касьцёх сваіх. Вераю Майсей па нараджэньні тры месяцы хаваны быў бацькамі сваімі, бо бачылі, што дзіця харошае, і не спалохаліся царскага загаду. Вераю Майсей, як вырас, адмовіўся называцца сынам дачкі фараонавае і лепей захацеў паку??таваць з народам Божым, чым мець дачэсную раскошу грэху, зьнявагу Хрыстовую палічыўшы большым багацьцем, чым скарбы эгіпскія; бо ён на нагароду аглядаўся. Вераю пакінуў ён Эгіпет, не ўбаяўшыся царскага гневу: бо цьвёрды быў, быццам бачачы Нявідомага. Вераю зрабіў пасху і праліцьце крыві, каб нішчыцель першакоў іх не крану??ў. Вераю перайшлі яны цераз Чырвонае мора, як па сухапуцьцю; чаго паспробаваўшы, Эгіпцяне патапіліся. Вераю ўпалі сьцены Эрыхонскія, абходжаныя навакол сем дзён. Вераю Рааб блудніца, з мірам прыняўшы выведчыкаў, не пагібла з нявернымі. Дый што яшчэ скажу? Бо ня хопіць мне часу, каб апавядаць аб Гедэоне, аб Вараку, аб Самсоне ды Ефтаю, аб Давідзе і Самуіле, ды аб прароках, якія вераю перамагалі царствы, чынілі праўду, даставалі прырачэньні, загараджалі ляпы львоў, тушылі сілу агню, уцякалі ад гострага мяча, крапчэлі ад слабасьці, ставаліся дужымі на вайне, прымушалі ўцякаць палкі чужых. Жоны памершых сваіх з ускрасеньня даставалі; іншыя-ж былі заму??чаныя, ня прыняўшы вызваленьня, каб дастаці лепшае ўскрасеньне; другія паспыталі зьдзекаў і біцьця, ды йшчэ путаў і вязьніцы, былі каменьнямі пабіваныя, распіловываныя, мучаныя, паміралі ад мяча, туляліся ў гавечых ды казіных скурах, церпячы нэндзу, гора, нягоды, (іх увесь сьвет ня быў варты), бадзяліся па пустынях і горах, па пячорах і шчылінах зямлі. I ўсе гэтыя, дастаўшы пасьведчаньне праз веру, не дасталі абяцанага, бо Бог прадугледзіў аб нас нешта лепшае, каб яны не бяз нас дасяглі дасканаласьці. Дзеля гэтага і мы, маючы навакол сябе гэткую хмару сьведак, скінуўшы ўсякую гордасьць і грэх, што нас блутаў, з цярплівасьцяй прабягаць будзем праз поле барацьбянае, што ляжыць перад намі, пазіраючы на пачынальніка і завяршыцеля веры, Ісуса, Які замест радасьці, што была перад Ім, перацярпеў крыж, ня дбаючы аб сорам, ды сеў праваруч пасаду Божага. Бо падумайце аб Тым, Хто перацярпеў гэткі над сабою зьдзек ад грэшнікаў, каб вы не зьнемагаліся, аслабеўшы душамі вашымі. Вы яшчэ не да крыві ваявалі, змагаючыся супраць грэху, і забыліся аб закліку, што кажацца вам, як сыном: Сын мой! Ня грэбуй карай Гасподняй і не слабей, калі Ён цябе дакарае. Бо Госпад, каго любіць, таго карае ды б'е ўсякага сына, якога прыймае. (Прып 3:11-12) Калі вы церпіце кару, дык Бог адносіцца да вас, як да сыноў: бо ці ёсьць гэткі сын, якога-б не караў бацька? Калі-ж астаецёся бяз кары, супольнікамі якое сталіся ўсе, дык вы байструкі, а не сыны. Дык, калі мы мелі бацькоў цела нашага, якія нас каралі, і баяліся іх, — то ці ня шмат балей карыцца будзем Айцу духаў ды жыць? Бо тыя каралі, як самі думалі, на няшмат дзён; а Гэты на карысьць, каб быць нам учасьнікамі ў сьвятасьці Яго. Усякае-ж караньне ў цяперашні час здаецца ня радасьцяй, а сумам; а пасьля дае наву??чаным ім мірны плод праведнасьці. Дык выпрастуйце апусьціўшыяся рукі і стомленыя калені (Ісая 35:3) і сьцежкі простыя рабеце нагамі вашымі, каб кульгавае ня зьбілася з дарогі, а лепш наздаравела. Старайцеся аб мір з усімі і аб сьвятасьць, без якое ніхто ня ўбачыць Госпада, гледзячы, каб хто ня ўтраціў ласкі Божае; каб які горкі корань, вырасшы ўверх, не зрабіў шкоды, ды праз яго каб не апаганіліся многія; (Другазак. 29:18) каб ня было між вамі каго блуднага, ці нясьведамага, як Ізаў, які за адну страву аддаў першародзтва сваё. Бо ведайце, што і пасьля ен, хочучы ўнасьледаваць багаслаўленьне, быў адкінены; бо не знайшоў месца пакаяньня, хоць і шукаў яго з сьлязьмі. Бо не прыступіліся вы да гары датыкальнае і агнём палаючае, ані да цемры, і мроку, і буры, ані да гуку трубнага і голасу мовы, аб якім чуўшыя прасілі, каб да іх ня было больш слова, (бо ня вытрымалі загаданага: калі і зьвер дакранецца да гары, будзе ўкаменаваны ці каменем забіты, (Вых. 19:13) і гэткая жахлівая была гэная праява, што Майсей сказіаў: Я у страху й дрыжу). Але вы прыступіліся да гары Сыону і да места Бога Жывога, да нябеснага Ерузаліму і да мірыядаў Ангелаў, да зграмаджэньня і царквы першакоў, запісаных на нябёсах, і да Судзьдзі ўсіх, Бога, і да духаў праведнікаў, што дайшлі дасканаласьці, і да пасярэдніка новага запавету, Ісуса, і да крыві акрапленьня, што лепш за Авеляву прамаўляе. Глядзеце, не адвярнецеся й вы ад таго, хто гаворыць. Бо, калі тыя не ўцяклі, не паслухаўшы прарочыўшага на зямлі, то тым балей мы, калі адвернемся ад нябеснага, голас Якога тады захістаў зямлёю, цяпер жа прырок, кажучы: Яшчэ раз устрасяну ня толькі зямлю, але й неба. (Аг 2:7) Словы «яшчэ раз» паказваюць зьмену ўстрасанага, як створанага, каб трываць непарушна. Дык мы, прыняўшы царства непарушнае, ласку маем, праз якую служыцімем Богу даспадобы з саромлівасьцяй і страхам, бо Бог наш ёсьць агонь, што пажырае. (Другазак 4:24) Любоў братняя няхай трывае. Аб гасьціннасьці не забывайцеся; бо праз яе некаторыя, ня ведаючы, аказалі гасьціннасьць Ангелам. Памятайце аб вязьнях, як-бы і вы з імі былі ў путах, і аб тых, што гора церпяць, бо-ж і самі вы ў целе. Супружства (хай будзе) чэснае ў усіх і ложа беззаганнае; а блуднікаў ды распусьнікаў няхай судзіць Бог. Ня мейце нораву срэбралюбнага, здавальняючыся тым, што ёсьць. Бо Сам сказаў: Не астаўлю цябе і ня кіну цябе. (Іс. Нав. 1:5) Дзеля гэтага мы адважна кажам: Госпад мне ўспамога, і не ўбаюся: што зробіць мне чалавек?. (Псал 117:6) Памінайце настаўнікаў вашых, якія казалі вам слова Божае; і, пазіраючы на сканчэньне жыцьця іх, пераймайце веру. Ісус Хрыстос учора й сягоньня Той Самы, дый навекі. Навукамі рознымі ды чужымі не захоплівайцеся; бо добра ласкай умацоўваць сэрцы, а ня стравамі, ад якіх ня мелі карысьці тыя, што пайшлі за імі. Мы маем ахвярнік, з якога ня маюць права есьці тыя, што скініі служаць. Бо ад жывёлаў, кроў якіх за грахі заносіцца архірэем у сьвятыню, мяса спаліваецца па-за станам; дык і Ісус, каб асьвяціць крывёй Сваей народ, быў му??чаны за варотамі. Выйдзем жа да Яго за стан, пераносячы зьдзекі Яго; бо ня маем тут сталага места, але шукаем таго, што мае быць. Будзем жа праз Яго прынасіць Богу бясспынна ахвяры хвалы, гэта ёсьць плод вуснаў, што славяць імя Яго. Аб дабрадзейнасьці-ж і супольнасьці не забывайцеся, бо гэткія ахвяры падабаюцца Богу. Слу??хайцеся настаўнікаў вашых і будзьце пакорнымі, бо яны над душамі вашымі чуваюць, як абязаныя здаць справу (аб іх); ды каб з радасьцяй гэта рабілі, а не ўздыхаючы, бо гэта для вас некарысна. Малецеся за нас; бо мы перакананы, што добрае маем сумленьне, бо ў-ва ўсім жадаем паступаць справядліва. Асабліва-ж прашу рабіць гэта, каб я хутчэй быў вам вернены. Бог жа міру, што із мёртвых падняў вялікага Пастыра гавец праз кроў запавету вечнага, Госпада нашага Ісуса, няхай удасканаліць вас у-ва ўсякім добрым дзеле — на выпаўненьне волі Яго, робячы ў вас тое, што Яму даспадобы, праз Ісуса Хрыста. Якому слава на векі вякоў. Амін. Прашу-ж вас, браты, прымеце слова напамінаньня; дый я-ж коратка вам напісаў. Ведайце, што брат наш Цімахвей звольнены; з ім разам, калі хутка прыдзе, угледжу я вас. Прывітайце ўсіх настаўнікаў вашых і ўсіх сьвятых. Вітаюць вас тыя, што з Італіі. Ласка з усімі вамі. Амін. Якуб, раб Бога і Госпада Ісуса Хрыста, — дванаццацём родам, што расьцярушаны, — радавацца! З вялікаю радасьцяй прымайце (гзта), браты маі, калі пападаеце ў розныя спакушэньні, ведаючы, што выпрабаваньне вашае веры вытварае цярплівасьць; цярплівасьць жа няхай мае закончанае дзела, каб вы былі закончанымі й поўнымі, бяз ніякае нястачы. Калі-ж у каго з вас не хапае мудрасьці, няхай просіць у Бога, які дае ўсім проста і без дакораў, — і будзе яму дадзена. Але няхай просіць з вераю, ані не сумляваючыся, бо той, хто сумляваецца, падобны да марское хвалі, якую вецер уздыймае й разьбівае. Дык няхай ня думае гэткі чалавек, што нешта дастане ад Госпада. Двудушны чалавек няцьвёрды на ўсіх сваіх шляхох. Няхай жа хваліцца паніжаны брат сваей высокасьцяй, а багаты сваім паніжэньнем, бо праміне, як цьвет на траве. Бо ўзыйшло сонца са сьпекай і высушыла траву, і цьвет яе апаў, і хараство аблічча яе счэзла; гэтак і багаты на шляхох сваіх завяне. Шчасьлівы чалавек, які выдзержывае спакусу, бо, як выпрабаваны, ён дастане вянок жыцьця, што абяцаў Госпад тым, хто любіць Яго. У часе спакушэньня ніхто хай ня кажа: Бог мяне спакушае; бо Бог не спакушаецца злом, і сам нікога не спакушае. А кожны спакушаецца, захоплены й прываблены ўласным пажаданьнем; а пасьля пажаданьне, зачаўшы, спараджае грэх, а зроблены грэх спараджае сьмерць. Не баламуцьцеся, браты маі ўмілаваныя: кожнае добрае даньнё і кожны дасканалы дар зыходзе з вышыні, ад Айца сьветласьцяў, у Якога няма адмены ані зьменнасьці. Захацеўшы, спарадзіў нас словам праўды, каб быць нам нейкім пачаткам тварэньняў Яго. Дык вось, браты маі ўмілаваныя, усякі чалавек няхай будзе хуткі паслухаць, павольны гаварыць, няскоры гневацца, бо гнеў чалавека ня творыць праўды Божае. Дзеля гэтага, адклаўшы ўсякі бруд і астачу злосьці, у пакоры прымеце насаджанае слова, што душы вашыя збавіць можа. Будзьце-ж выпаўніцелямі слова, а не слухачамі толькі, ашуківаючымі самых сябе. Бо хто слухае слова і не выпаўняе, той падобны да чалавека, які разглядае прыраджонае аблічча свае ў люстры: ён паглядзеў на сябе і адыйшоўся, ды ўраз жа забыўся, які ён. Але хто ўглыбляецца ў дасканалы закон свабоды і трывае ў ім, той, стаючыся не слухачом забываючымся, але выпаўніцелем дзела, шчасьлівы будзе ў дзеяльнасьці. Калі хто сярод вас думае, што ён багабойны, ды не закелзае языка свайго, але ашуківае сэрца свае, у таго багабойнасьць пустая. Чыстая і беззаганная багабойнасьць перад Богам Айцом — у тым, каб даглядаць сірот і ўдоваў у горы іх і дзяржацца неапаганеным ад сьвету. Браты маі! Не на аблічча ўзіраючыся, мейце веру ў Госпада нашага Ісуса Хрыста услаўленага. Бо калі на сабраньне вашае ўвойдзе чалавек з залатым пярсьцёнкам, у багатай вопратцы, дый увойдзе і бедны ў мізэрнай вопратцы, і вы паўзіраецеся на адзетага ў багатую вопратку і скажаце яму: табе добра сесьці тут, а беднаму скажаце: ты стань там, ці сядай тут, ля падножжа майго, — дык ці-ж не перасуджваеце вы ў сабе і ня робіцеся судзьдзямі з нягоднымі думкамі? Паслухайце, браты маі ўмілаваныя: ці-ж ня бедных сьвету гэтага выбраў Бог быць багатымі вераю і ўзяць у спадчыну Царства, якое Ён абяцаў тым, што любяць Яго? А вы пагардзілі бедным. Ці-ж не багатыя прыгнятаюць вас, і ці-ж не яны цягаюць вас па судох? Ці-ж не яны зьняслаўляюць добрае імя вашае, якім вы называецеся? Калі вы выпаўняеце царскі закон паводле пісаньня: палюбі бліжняга твайго, як самога сябе, добра робіце; але калі на аблічча ўзіраецеся, дык робіце грэх і праступнікамі аказваецеся перад законам. Бо хто выпаўняе ўвесь закон, ды саграшыць у нечым адным, той робіцца вінаватым у-ва ўсім. Бо Той, хто сказаў: не чужалож! сказаў такжа: не забі, дык калі ты не чужаложыш, але забеш, то ты таксама праступнік закону. Гэтак гаварэце і гэтак рабеце, як тыя, што маюць быць суджаны па закону свабоды. Бо ня мае суд ласкі для таго, хто не зрабіў ласкі; ласка па-над суд вывышшаецца. Што за карысьць, браты маі, калі хто кажа, што ён мае веру, ды ўчынкаў ня мае? Ці можа гэтая вера збавіць яго? Калі брат ці сястра неадзетыя і ня маюць стравы штодзеннае, і нехта з вас скажа ім: ідзеце ў супакоі, грэйцеся і карміцеся, але ня дасьць ім патрэбнага для цела: што за карысьць? Гэтак і вера, калі ня мае ўчынкаў, сама па сабе мёртвая. Але хто-небудзь скажа: ты маеш веру, а я маю ўчынкі: пакажы мне веру тваю з учынкаў тваіх, і я з маіх учынкаў пакажу табе маю? веру. Ты верыш, што Бог адзін: добра робіш; і злыя духі вераць і дрыжаць. Але ці хочаш ведаць, чалавеча нікчэмны, што вера бяз учынкаў мёртвая? Ці-ж ня ўчынкамі апраўдаўся Аўраам, бацька наш, узьвёўшы на ахвярнік Ізаака, сына свайго? Ці бачыш, што вера дапамагала ўчынкам яго, і ўчынкамі вера завяршылася? I выпаўнілася Пісаньне, якое кажа: Паверыў Аўраам Богу, і залічана яму за праведнасьць, і — другам Божым быў ён названы. Ці бачыце, што чалавек апраўдываецца ўчынкамі, а ня вераю толькі? Гэтак сама й Рааб блудніца ці ня ўчынкамі апраўдалася, прыняўшы пасланцоў і адправіўшы іх другой дарогай? Бо, як цела бяз духа мёртвае, гэтак і вера мёртвая бяз учынкаў. Браты маі! Ня многія рабецеся вучыцялямі, ведаючы, што мы большы дастанем прысуд, бо ўсе мы шмат грашым. Хто не грашыць словам, той — дасканалы чалавек, які дуж закелзаць і ўсё цела. Вось мы ўкладаем зялезы ў рот коням, каб яны слухаліся нас, і кіруем усім целам іх; вось і караблі ун якія вялікія, што іх ветры магутныя носяць, а невялікім стырном кіруюцца, куды хоча корнік; гэтак і язык — невялікі член, але шмат робіць. Паглядзі, невялікі агонь, а як многа рэчаў запалівае; і язык — агонь, сьвет няпраўды. Язык гэтак зьмяшчаецца міжы членамі нашымі, што апаганівае ўсё цела і запалівае круг жыцьця, а сам запальваецца ад геенны, бо ўсякая прырода зьвераў і птушак, гадаў і марскіх жывёл гамуецца й угамована прыродаю чалавечаю, а ўгамаваць языка ніхто з людзей ня можа: гэта — нястрымнае зло; ён напоўнены сьмяротнаю атрутаю. Ім славім Бога і Айца — і ім праклінаем людзей, што створаны на ўзор Бога; з тых самых вуснаў выходзіць багаслаўленьне і праклён. Не павінна быць гэтага, маі браты. Ці цячэ з аднаго жарала крыніцы салодкае і горкае? Ня можа, браты маі, смоква радзіць аліўкі, ці вінаградная лаза смоквы: гэтак сама і адна крыніца ня можа выліваць салоную і салодкую ваду. Хто з вас мудры й разумны? Пакажы гэта на дзеле добрым паступаньнем з лагоднасьцяй мудрасьці. Але, калі ў вашым сэрцы вы маеце горкую завісьць і сварлівасьць, дык не хвалецеся і не брашыце на праўду: гэта ня ёсьць мудрасьць, што зьверху зыходзе, але зямйая, душэўная, дэманічная, бо гдзе завісьць і сваркі, там ладу няма і ўсе благія ўчынкі. Але мудрасьць, што зьверху зыходзе, перадусім чыстая, потым згодлівая, лагодная, паслухмяная, поўная міласэрдзя й добрых пладоў, бесстаронная і некрывадушная. Плод жа праўды ў міры сеецца тымі, што мір робяць. Скуль войны й бітвы у вас? Ці ня згэтуль: з раскошаў вашых, што ў членах вашых ваююць? Жадаеце й ня маеце; забіваеце й завідуеце, — ды ня можаце дасягнуць; сварыцёся і ваюеце, ды ня маеце, бо ня просіце. — Просіце і не дастаецё, бо просіце блага, каб ужыць на раскошы вашыя. Бясчэсныя й бясчэсьніцы! Ці ня ведаеце, што дружба са сьветам ёсьць варожасьць да Бога? Дык, хто хоча быць другам сьвету, той робіцца ворагам Богу. Ці вы думаеце, што надарма кажа Пісаньне: да завісьці любіць дух, што жыве ў нас? і тым большую дае ласку, дык і сказана: Бог гордымі брыдзіцца, а пакорным ласку дае. (Прыпов 3:34) Дык пакарыцеся Богу; супраціўцеся дяблу, і ўцячэ ад вас. Бліжэй падыйдзеце да Бога, і прыблізіцца да вас. Ачысьціце рукі, грэшнікі, папраўце сэрцы, двудушныя; скрушайцеся, плачце й галасіце: някай сьмех ваш абернецца ў плач, і радасьць — у гора. Скарыцеся перад Госпадам, і ўзвысіць вас. Не абмаўляйце, браты, адзін аднаго: хто брата абмаўляе й асуджае брата свайго, той абмаўляе закон і судзіць закон; а калі ты судзіш закон, то ты не выпаўніцель закону, але судзьдзя. Адзін законадаўца можа збавіць і загубіць; а хто ты, што судзіш другога? А ну цяпер вы, што кажаце: сягоньня ці заўтра вырушым у такое й такое места і пражывем там адзін год, і будзем таргаваць і зарабляць, — вы, якія ня ведаеце, што будзе заўтра: бо што такое вашае жыцьцё? Пара, што зьяўляецца на малы час, а потым зьнікае. Замест таго, каб вам гаварыць: калі Госпад захоча й будзем жывыя, дык зробім тое ці другое, — вы вось праз пыху сваю пуста хваліцеся. Усякае гэткае пустахвальства ёсьць зло. Дык вось, хто ведае, як рабіць дабро, ды ня робіць, грэх таму. А ну-ж вы, багатыя: плачце й галасеце над злыбедамі вашымі, што йдуць на вас! Багацьце вашае згніло, і вопраткі вашыя зьедзены мольлю. Золата вашае й серабро вашае пайржавела, і іржа іх сьведчыць супраць вас і зьесьць цела вашае, як агонь: вы сабралі сабе скарб на апошнія дні. Вось галосіць заплата, якую вы затрымлівалі ў работнікаў, што пажалі палі вашыя; і ляманты жанцоў дайшлі да вушэй Госпада Саваофа. Вы мелі раскошу й асалоду на зямлі; накармілі сэрцы вашыя, быццам на дзень, калі вас заколюць. Вы засудзілі, забілі справядлівага: ён не спраціўляўся вам. Дык вось, браты, будзьце доўгацярплівымі да прыходу Госпадавага. Глядзеце: зямляроб жджэ каштоўнага плоду ад зямлі і дзеля яго церпіць доўга, пакуль дастане дождж раньні і позны. Цярпіце доўга і вы, умацуйце сэрцы вашыя, бо прыход Гасподні набліжаецца. Не наракайце, браты маі, адзін на аднаго, каб ня быць засуджанымі: вось судзьдзя стаіць за дзьвярыма. За прыклад мук ліхіх і доўгацярплівасьці — вазьмеце, браты маі, прарокаў, што іменьнем Госпадавым прамаўлялі. Вось мы шчасьлівымі называем тых, што цярпелі. Вы чулі пра стойкасьць Іова і бачылі канец яго ад Госпада, бо Госпад вельмі міласэрны й спагадлівы. Дык перш за ўсё, браты маі, не прысягайцеся ані небам, ані зямлёю, ані ніякаю другою прысягаю; але няхай будзе ў вас »але, але», і »не, не», каб вам не папасьці пад суд. Цяжка нехта з вас мучыцца? няхай моліцца. Вясела каму? няхай псальмы сьпявае. Занядужаў хто з вас? пакліч прэзьбітараў Царквы, і няхай памоляцца над ім, памазаўшы яго алеем у імя Госпадавае, — і малітва веры вылячыць хворага, і Госпад падыме яго; і калі ён грахі зрабіў, будуць зьняты з яго. Прызнавайцеся адзін перад адным у праступках і малецеся адзін за аднаго, каб паздаравець; многа можа натужная малітва справядлівага! Ільля быў чалавек, падобны да нас, і малітваю памаліўся, каб ня было дажджу: і ня падаў дождж на зямлю тры гады і шэсьць месяцаў. I ізноў памаліўся: і неба дало дождж, і зямля узрасьціла плод свой. (3 Цар. 17:18) Браты, калі-б хто з вас ухіліўся ад праўды, і нехта яго навярнуў-бы, дык няхай гэны ведае, што, вярнуўшы грэшніка з блуднае дарогі ягонае, ён збавіць душу ад сьмерці і многа пакрые грахоў. Пётра, Апостал Ісуса Хрыста, выбраным захаджэнцам, расьцярушаным у Поньце, Галятыі, Каппадокіі, Азіі й Вітыніі, згодна з прадведаньнем Бога Айца, праз асьвячэньне ад Духа, дзеля паслухмянасьці й акрапленьня крывёю Ісуса Хрыста: няхай памножыцца вам ласка і мір! Багаслаўлены Бог і Ацец Госпада нашага Ісуса Хрыста, Які праз вялікую ласку Сваю адрадзіў нас ускрасеньнем Ісуса Хрыста з мёртвых дзеля жывое надзеі, дзеля спадчыны нятленнае, бяз сказы, што не завяне й захавана на нябёсах для вас, сілаю Божаю праз веру аховываных дзеля выбаўленьня, што гатова адкрыцца ў астатні час! З гэтага цешцеся, крыху цяпер (калі трэба) ад розных спакусаў патужыўшы, каб выпрабаваная вера вашая, шмат каштаўнейшая за гібнучае, хоць і агнём прабаванае золата, аказалася на хвалу і чэсьць і славу ў адкрыцьці Ісуса Хрыста, Якога, ня бачыўшы, любіце і, хоць ня гледзячы на яго, але веручы ў Яго, радуецеся радасьцю нявымоўнаю і найслаўнейшаю, дасягаючы нарэшце вераю вашаю збаўленьня душ. Гэтага то збаўленьня шукалі й дапытываліся прарокі, якія прадвяшчалі вызначаную вам ласку, даходзячы, на калі і ў які час паказваў у іх Дух Хрыстовы, прадвяшчаючы мукі Хрыстовыя і славу за імі. Ім было адкрыта, што ня ім, а нам служыла абвешчанае вам сягоньня тымі, якія нясьлі вам добрую весьць праз Духа Сьвятога, пасланага з нябёсаў, у што навет Ангелы жадаюць пранікнуць. Дзеля гэтага, падперазаўшы паясьніцы розуму вашага, чувайце й да канца спадзявайцеся на ласку, што прыносіцца вам у адкрыцьці Ісуса Хрыста. Як послухмяныя дзеці, ня кіруйцеся ранейшымі вашымі пажаданьнямі ў няведаньні вашым; але, па прыкладу паклікаўшага вас сьвятога, і самі будзьце сьвятымі ў-ва ўсіх учынках. Бо напісана: будзьце сьвятыя, бо Я сьвяты. (Ляв 19:2) I калі называеце Айцом Таго, Хто судзіць кожнага паводле дзела яго, ня ўзіраючыся на аблічча ягонае, дык са страхам праводзьце час бытаваньня вашага, ведаючы, што не трухлеючым серабром ці золатам адкуплены вы ад марнага жыцьця, данага вам ад айцоў, але многацэннаю крывёю Хрыста, як чыстага агняці бяз сказы, празначанага яшчэ да стварэньня сьвету, але зьявіўшагася ў апошнія часы дзеля вас, паверыўшых праз Яго ў Бога, Які ўскрасіў Яго з мёртвых і даў Яму славу, каб была вера ваша й надзея на Бога. Паслухмянасьцяй праўдзе праз Духа ачысьціўшы душы вашыя дзеля некрывадушнае любві братняе, заўсёды любеце адзін аднаго ад чыстага сэрца, як адроджаныя ня з тлеючага насеньня, але з нятленнага, праз слова Бога Жывога і прабываючага давеку. Бо ўсякае цела, як трава, і ўсякая слава чалавечая, як цьвет на траве: засохла трава, і цьвет яе апаў; але слова Госпадавае трывае давеку. А гэта й ёсьць тое слова, якое вам абвешчана. (Ісая 40:6—8) Дык, адклаўшы ўсякую злосьць і ўсякі подступ ды крывадушнасьць і завісьць і ўсякую абмову, як нованароджаныя дзеткі, палюбеце чыстае слоўнае малако, каб ад яго ўзрасьці вам на збаўленьне; бо вы паспробавалі, што Госпад добры. Прыступаючы да Яго, жывога каменя, адкіненага людзьмі, але выбранага Богам, дарагога, і самі як жывыя каменьні, будуйцеся ў дом духоўны, сьвяшчэнства сьвятое, каб прынасіць духоўныя ахвяры, любыя Богу праз Ісуса Хрыста. Бо сказана ў пісаньні: вось Я кладу ў Сыоне камень вуглавы выбраны, дарагі, і хто верыць у Яго, не асароміцца. (Ісая 28:16) Дык вось, Ён для вас, веруючых, цэннасьць, а для няверуючых — камень, які адкінулі будаўнічыя, ды які стаўся галавой вугла, камень спаткненьня і камень спакусы, (Пс. 117:22) аб які яны спатыкаюцца, не пакараючыся слову, на што й пакінены. Але вы — выбраны род, царскае сьвяшчэнства, народ сьвяты, людзі адабраныя, каб абвяшчаць цноты Паклікаўшага вас з цемры ў цудоўнае сьвятло Яго; некалі не-народ, а цяпер народ Божы; некалі немілаваныя, а цяпер памілаваныя. Умілаваныя! прашу вас, як прышлых і падарожнікаў, ухіляйцеся ад цялесных пажаданьняў, што супраць душы ваююць, і вядзеце добрае жыцьцё між паганамі, каб яны за тое, за што словамі зьняважаюць вас, як злачынцаў, угледзіўшы добрыя ўчынкі вашыя, славілі Бога ў дзень адведзінаў. Дык будзьце пакорныя ўсякай уладзе людзкой дзеля Госпада: ці то цару, як зьверхняй уладзе, ці то начальнікам, як ад яго пасыланым дзеля караньня злачынцаў і дзеля заахвочаньня робячых дабро, — бо гэткая ёсьць воля Божая, каб мы, робячы дабро, затыкалі вусны нявуцтву неразумных людзей, — як вольныя, ды не як маючыя волю дзеля прыкрыцьця зла, але як Божыя слугі. Усіх паважайце, брацтва любеце, Бога бойцеся, цара шануйце. Слугі, з усенькім страхам пакарайцеся валадаром, ня толькі добрым і лагодным, але і срогім. Бо люба Богу тое, калі хто, думаючы аб Богу, пераносе гора, церпячы несправядліва. Бо што за пахвала, калі вы церпіце ды бюць вас за грахі? Але, калі робячы дабро і ў муках церпіце, дык гэта Богу люба, бо вы на тое пакліканы; бо і Хрыстос пацярпеў за вас, пакінуўшы вам прыклад, каб вы йшлі па сьлядох ягоных: Ён не зрабіў ніякага грэху, і ня было подступу ў вуснах Яго; (Ісая 53:9) Ён, зьневажаны, не зьневажаў узаемна; церпячы мукі, не пагражаў, а перадаў Таму, Хто судзіць справядліва. Ён грахі нашыя сам узьнёс у целе Сваім на дрэва, каб мы, вызваліўшыся ад грахоў, жылі дзеля праўды: ранамі Яго аздароўлены. Бо вы былі, як авечкі блукаючыяся, але вярнуліся сягоньня да пастыра й валадара душ вашых. (Ісая 53:4-6) Таксама й вы, жоны, пакарайцеся сваім мужом, каб тыя з іх, што не пакараюцца слову, жыцьцём жон сваіх бяз слова былі здабываны, бачучы вашае чыстае, багабойнае жыцьцё. Няхай будзе аздобаю вашаю ня вонкавае заплятаньне валасоў, не залатыя ўборы, ці вопраткі стройнасьць, але ўкрыты чалавек сэрца ў нятленнасьці лагоднага й ціхога духа, што дужа цэнна прад Богам. Гэтак жа аздаблялі сябе і сьвятыя жанчыны, што спадзяваліся на Бога, пакараючыся сваім мужом. Гэтак і Сара пакаралася Аўрааму, называючы яго гаспадаром. Вы — дзеці яе, калі робіце дабро і не баіцёся ніякага страху. Таксама й вы, мужы, разумна жывеце з імі, аддаючы ім, як найслабейшай судзіне жаночай, чэсьць, бо і вы сунасьледнікі ласкі жыцьця, каб ня было вам перашкоды ў малітвах вашых. Нарэшце, будзьце ўсе аднадумнымі, спачуваючымі, браталюбнымі, міласэрнымі, ветлівымі. Не аддавайце злом за зло, ці зьнявагай за зьнявагу, а наадварот: багаслаўляйце, ведаючы, што вы на тое пакліканы, каб унасьледаваць багаслаўленьне. Бо хто хоча жыцьцё любіць і бачыць добрыя дні, няхай устрымлівае язык свой ад зла і вусны свае, каб крывадушна не гаварылі. Ухіляйся ад зла і рабі дабро; шукай міру й імкніся да яго. Бо вочы Госпада на праведных, і вушы Яго на малітвы іх, але аблічча Госпада супраць робячых зло. І хто зробіць вам зло, калі вы будзеце пераймальнікамі добрага? Але, калі-б вы й пацярпелі за праўду, дык вы шчасьлівыя. А страху іх ня бойцеся і ня трывожцеся. Госпада Бога сьвяціце ў сэрцах вашых. Будзьце заўсёды гатовымі даць адказ кожнаму, хто трэбуе ў вас слова аб вашай надзеі, лагодна й са страхам. Мейце добрае сумленьне, каб у тым, за што абмаўляюць вас, як злачынцаў, былі асаромлены тыя, хто ганіць вашае добрае жыцьцё ў Хрысьце. Бо калі хоча воля Божая, лепей пацярпець за добрыя ўчынкі, чымся за благія. Бо і Хрыстос, каб прывясьці нас да Бога, раз пацярпеў за грахі нашыя, Праведнік за няправедных, забіты целам, але ажыўшы духам, у Якім Ён і тым духам, што ў вязьніцы, зышоўшы, абвяшчаў, ім, якія некалі не пакарыліся чакаўшаму іх Божаму доўгацярпеньню за дзён Ноя, у час будаваньня карабля, у якім нямногія, гэта знача восем душ, выратаваліся ад вады. Гэтак і нас сягоньня спасае на ўзор гэтага Хрышчэньне (не абмыцьцё цела ад бруду, але абяцаньне Богу добрага сумленьня) праз ускрасеньне Ісуса Хрыста, Які, узыйшоўшы на неба, знаходаіцца праваруч Бога, і Якому пакарыліся Ангелы і ўлады і сілы. Дык вось, калі Хрыстос мучыўся за нас целам, то і вы ўзбройцеся тэй-жа думкай, бо той, хто мучыцца целам, перастае грашыць, каб рэшту часу ў целе жыць ужо не паводле чалавечага пажаданьня, але паводле Божае волі. Бо даволі ўжо, што вы ў мінулы час жыцьця паступалі паводле волі паганаў, ходзячы ў нячыстасьці, пажаданьнях, п’янстве, банкетаваньні, піцьці й лёгкамысным служэньні ідалам; затым то яны й дзівяцца, што не бяжыцё разам з імі на той жа разьліў распусты, і абмаўляюць вас. Яны здадуць справу Таму, Хто мае хутка судзіць жывых і памершых. Бо на тое-ж і для мёртвых была абвешчана добрая весьць, каб яны, засуджаныя па-чалавечаму целам, жылі па-Божаму духам. Дый усяму блізкі канец. Дык будзьце мудрымі і чувайце ў малітвах. Найбольш за ўсё мейце шчырую любоў адзін да аднаго; бо любоў пакрьюае множства грахоў. Будзьце гасьціннымі адны да адных без нараканьняў. Служыце адзін аднаму кожны тым дарам, які атрымаў, як добрыя будаўнічыя рознароднае ласкі Божае. Ці гаворыць хто з вас, — гавары, як словы Божыя; ці служыць хто, — служы па сіле, якую дае Бог, каб у-ва ўсім славіўся Бог праз Ісуса Хрыста, Якому слава і сіла на векі вякоў. Амін. Умілаваныя! Ня цурайцеся агнявое спакусы, дзеля выпрабаваньня вам пасыланае, хоць-бы дзіўнае здарылася вам. Але, калі прымаеце ўчасьце ў муках Хрыстовых, радуйцеся, каб і ў зьяўленьні славы Яго ўзрадавацца і павесяліцца. Калі абмаўляюць вас за імя Хрыстовае, то вы шчасьлівыя; бо Дух славы, Дух Божы спачывае на вас. Гэнымі Ён зьняважаецца, а вамі выслаўляецца. Абы толькі не цярпеў хто з вас мукі, як забойца, або злодзей, або злачынец, ці пасягаючы на чужое; а калі як Хрысьціянін, то не саромся, але сдаў Бога за гэткі ўдзел. Бо час пачацца суду ад дому Божага; калі-ж перш ад нас пачнецца, дык што за канец непакараючыхся Эвангельлю Божаму? I калі праведнік ледзьве збавіцца, то бязбожнік і грэшнік дзе пакажацца? Дык і пакутуючыя па волі Божай няхай аддадуць Яму, як праўдзіваму Стварыцелю, душы свае, робячы дабро. Старшых сярод вас заклікаю я, сустаршыня і сьведка мукаў Хрыстовых ды ўдзельнік у славе, што мае выявіцца: пасеце Божае стада, якое ў вас, наглядаючы за ім не пад прынукаю, але з добрае волі, ды не дзеля агіднай карысьці, але дзеля ахвоты, і не пануючы над спадчынай, але даючы прыклад стаду; і калі зьявіцца Найвышэйшы Пастыр, дастанеце вянок славы, што ня вяне. Таксама й вы, малодшыя, будзьце паслухмянымі старшым; усе-ж, падчыняючыся адзін аднаму, апранецеся пакорнай мудрасьцяй, бо Бог супраць гордых, а пакорным ласку дае! Дык скарыцеся пад моцную руку Божую; каб узвысіла вас у свой час. Усе клапоты свае ўскладайце на Яго; бо Ён аб вас рупіцца. Будзьце цьвярозымі, чувайце, бо вораг ваш, дябал, як леў рыкаючы ходзіць, шукаючы, каго праглынуць. Станьце насупраць яму цьвёрдыя вераю, ведаючы, што гэткія-ж мучэньні здараюцца і з братамі вашымі ў сьвеце. Бог жа ўсякае ласкі, Каторы паклікаў вас да вечнае славы сваей у Хрысьце Ісусе, няхай сам, пасьля нядоўгае мукі вашае, удасканаліць вас, няхай угрунтуе, няхай умацуе, няхай зробіць непарушнымі. Яму слава і сіла на векі вякоў. Амін. Гэтае коратка напісаў я праз Сілуана, вернага, як думаю, брата вашага, каб запэўніць вас, заклікаючы і сьведчачы, што запраўдная ласка Божая тая, у якой вы стаіцё. Вітае вас выбраная з вамі (царква) ў Вавілёне і Марк, мой сын. Прывітайце адзін аднаго пацалункам любві. Мір вам усім, каторыя ў Хрысьце Ісусе. Амін. Сымон Пётра, слуга і апостал Ісуса Хрыста, да тых, што прынялі з намі роўна дарагую веру па праўдзе Бога нашага і Збавіцеля Ісуса Хрыста: ласка і мір вам няхай памножыцца ў пазнаньні Бога і Ісуса, Госпада нашага. Як Божаю сілай Яго даравана нам усё патрэбнае дзеля жыцьця й пабожнасьці, праз пазнаньне Паклікаўшага нас славаю і цнатою, якімі дараваны нам найвялікшыя і дарагія абяцаньні, каб праз іх сталіся вы ўдзельнікамі Божае прыроды, ухіліўшыся ад тленьня ў пажаданьні, што ў сьвеце, дык вы, прыкладаючы да гэтага ўсё стараньне, пакажыце ў веры вашай цнату, у цнаце-ж розум, у розуме стрыманасьць, у стрыманасьці цярплівасьць, у цярплівасьці пабожнасьць, у пабожнасьці браталюбства, а ў браталюбстве любоў. Калі гэтае ў вас ёсьць і памнажацца будзе, дык вы не астанецёся бязьдзейнымі і бяз плоду ў пазнаньні Го спада нашага Ісуса Хрысга; у кім жа няма гэтага, той сьляпы, нявісны, забыўся аб ачышчэньні ранейшых грахоў сваіх. Дзеля гэтага, браты, балей і балей старайцеся рабіць цьвёрдым вашае прызваньне й выбраньне: гэтак робячы, ніколі не спаткнецёся, бо гэтак адчыніцца вам вольны ўваход у вечнае царства Госпада нашага і збавіцеля Ісуса Хрыста. Дзеля гэтага я ніколі не перастану напамінаць вам аб гэтым, хоць вы й ведаеце гэта і ўмацованы ў гэтай праўдзе. Справядлівым жа лічу, пакуль знаходжуся ў гэтай будыніне, пабуджаць вас напамінаньнем, ведаючы, што хутка пакіну гэту маю будыніну, як і Госпад наш Ісус Хрыстос мне адкрыў. Буду-ж старацца, каб вы і пасьля майго адыходу заўсёды ўспаміналі гэтыя рэчы. Бо мы абвясьцілі вам сілу й прыход Госпада нашага Ісуса Хрыста, не за міфамі йдучы, але быўшы вачавідцамі велічы Яго. Бо Ён прыняў ад Бога Айца чэсьць і славу, калі ад вялізарнае славы зыйшоў да Яго гэтакі голас: Гэты ёсьць Сын Мой Улюблены, Якому спагадаю. I гэты голас, як зыходзіў з неба, мы чулі, быўшы з Ім на сьвятой гарэ. Дый маем найпэўнейшае слова прарочае; і вы добра робіце, што зварочваецеся да яго, як да сьветача, што сьвеціць у цёмным месцы, пакуль не разаднее і ня ўзыдзе дзяньніца ў сэрцах вашых, ведаючы перадусім, што ніякае прароцтва ў пісаньні ня дзеецца сваім уласным разьвязаньнем. Бо ніколі прароцтва ня выказвалася воляй чалавечай, але выказвалі яго сьвятыя людзі Божыя, ведзеныя Духам сьвятым. Былі-ж і фальшывыя прарокі ў народзе, як і ў вас будуць фальшывыя вучыцялі, якія ўвядуць згубныя гэрэзіі і, адцураўшыся адкупіўшага іх Госпада, сьцягнуць самі на сябе хуткую загубу. I многія пойдуць сьледам за імі да загубы, і праз іх шлях праўды зьняважаны будзе. I дзеля імкненьня да зыску будуць яны вас лавіць лісьлівымі словамі; суд ім даўно гатовы, і загуба іх ня дрэмле, Бо калі не дараваў Бог ангелам, якія саграшылі, але, кінуўшы ў путы цемры пякельнае, аддаў закаваць іх на суд; і калі не пашкадаваў першага сьвету, але ў васьмёх душах захаваў Ноя, апавядальніка праўды, як навёў быў патоп на сьвет паганых; і калі месты Садомскія й Гаморскія, засудзіўшы на зьнішчэньне, абярнуў у попел, як прыклад для будучых бязбожнікаў, а праведнага Лота, стомленага распусным жыцьцём між людзьмі бязбожнымі, выбавіў, — (бо гзты праведнік, жывучы між імі, з дня ў дзень мучыў справядлівую душу сваю, бачучы і чуючы ўчынкі беззаконныя), — дык ведае Госпад, як збаўляць пабожных ад спакушэньня, а няправедных захоўваць на дзень суда дзеля пакараньня, найбалей жа тых, якія йдуць за целам у нячыстых пажаданьнях ды не паважаюць начальства; якія дзёрзкія, сваявольныя й не баяцца абмаўляць вышэйшых, тады як і Ангелы, большыя за іх моцаю й сілаю, ня выносяць на іх перад Госпадам дакараючага суда. Яны, як бязмоўныя жывёлы прыродныя, народжаныя на ловы й убой, лаюць тое, чаго не разумеюць, і ў тленьні сваім вынішчаны будуць, і заплату дастануць за няпраўду. Бо за шчасьце лічаць яны штодзенныя раскошы; сораматнікі й паскуднікі, яны асалоду знаходзяць у ашуканствах сваіх, банкетуючы з вамі; вочы маюць поўныя юрнасьці й нясупыннага грэху; яны душы няцьвёрдыя прывабліваюць; яны маюць сэрцы, прывучаныя да нажывы: гэта сыны праклёну. Пакінуўшы праведны шлях, яны зблудзілі, пайшоўшы па сьлядох Валаама, сына Васоравага, што палюбіў заплату няправедную; ён быў пакараны за сваё беззаконьне: бязмоўная асьліца, прагаварыўшы чалавечым голасам, затрымала шал прарока. Гэта крыніцы бязводныя, аблокі, бурай ганяныя: для іх цемра чорная навекі прыгатована. Бо, прамаўляючы надзьмутымі й пустымі словамі, яны прынаджываюць пажаданьнямі цела й распустаю тых, хто ледзь толькі ўцёк ад зблудзіўшых; яны суляць ім свабоду, а самі яны — рабы тленьня, бо хто кім пераможаны, той таму й раб. Бо, уцёкшы ад пошкудзі сьвету праз пазнаньне Госпада і Збавіцеля нашага Ісуса Хрыста, ізноў, заблутаўшыся, паддаюцца ёй, дык апошяе для іх горш за першае: бо лепей бы ім не пазнаць шляху праўды, чым, пазнаўшы, адвярнуцца ад пераданае ім сьвятое запаведзі. Бо з імі сталася паводле справядлівай прыказкі: сабака варочаецца да блявоціны сваей, а вымытая сьвіньня — валяцца ў брудзе. Гэта ўжо другое пасланьне пішу да вас, умілаваныя; у іх напамінаньнем пабуджаю чыстую думку вашую, каб вы памяталі словы, раней сказаныя сьвятымі прарокамі, і запаведзь Госпада й Спаса ад Апосталаў нашых, ведаючы перадусім тое, што ў апошнія дні зьявяцца лаяльнікі, што ходзяць водле пажаданьняў сваіх, і скажуць: гдзе абяцаньне прыходу Яго? бо ад часоў, як сталі паміраць бацькі, усё гэтак астаецца ад пачатку стварэньня. Бо тыя, што думаюць гэтак, ня ведаюць, што словам Божым нябёсы былі здаўна, а зямля з вады й праз ваду паўстала, дзеля таго тагачасны сьвет загінуў, затоплены вадою, а сягоньняшнія нябёсы й зямля, тым жа словам утрымліваныя, захоўваюцца для агню на дзень суда й загубы людзей бязбожных. Ды тое не павінна быць скрыта ад вас, умілаваныя, што ў Госпада адзін дзень, як тысяча гадоў, і тысяча гадоў, як адзін дзень. Не марудзіць Госпад з абяцаным, як гэта некаторыя за маруднасьць уважаюць, але доўга церпіць нас, ня хочучы, каб нехта загінуў, але каб усе прыйшлі да пакаяньня. Прыйдзе-ж дзень Гасподні, як злодзей уначы, і тады нябёсы з шумам пройдуць, распаленыя-ж стыхіі разбурацца, а зямля і ўсе дзелы на ёй згараць. Калі так усё гэтае разбурыцца, то якімі трэба быць у сьвятым жыцьці і пабожнасьці вам, што чакаеце й жадаеце прыходу дня Божага, калі нябёсы, паланеючы, рухнуць, і разгарэўшыяся стыхіі растопяцца? Мы-ж чакаем паводле Яго абяцаньня новага неба й новае зямлі, на якіх праўда жыве. Дык, умілаваныя, чакаючы гэтага, пастарайцеся зьявіцца ў міры перад Ім неапаганенымі і бяз сказы, а доўгацярплівасьць Госпада нашага ўважайце за збаўленьне, як і ўмілаваны брат наш Паўла, па дадзенай яму мудрасьці, напісаў вам, як ён кажа аб гэтым і ў-ва ўсіх пасланьнях, у якіх ёсьць дзе-што незразумелае, што невукі і неўгрунтаваныя на ўласную сваю загубу перакручваюць, як і другія Пісаньні. Дык вы, умілаваныя, як ужо папярэджаныя, сьцеражыцеся, каб вам не захапіцца блудам бязбожнікаў ды не адпасьці ад свайго ўмацаваньня, але ўзрастайце ў ласцы й пазнаньні Госпада нашага і Збавіцеля Ісуса Хрыста. Яму слава й сягоньня, і ў дзень вечны. Амін. Аб тым, што было ад пачатку, што мы чулі, што бачылі сваімі вачыма, што разглядалі і да чаго датыкаліся рукі нашыя, аб Слове жыцьця, — (бо жыцьцё зьявілася, і мы бачылі і сьведчым і абвяшчаем вам гэтае вечнае жыцьцё, якое было ў Айца і зьявілася нам), аб тым, што мы бачылі і чулі, абвяшчаем вам, каб і вы мелі лучнасьць з намі; а нашая лучнасьць — з Айцом і Сынам Яго Ісусам Хрыстом. I гэтае пішам вам, каб радасьць ваша была поўная. I вось тое абвяшчэньне, якое мы чулі ад Яго і абвяшчаем вам: Бог ёсьць сьвятло, і няма ў Ім жаднае цемры. Калі мы кажам, што маем лучнасьць з Ім, а ходзім у цемры, дык манім і ня робім па праўдзе; а калі ходзім у сьвятле, як Ён у сьвятле, дык маем лучнасьць між сабою, і кроў Ісуса Хрыста, Сына Ягонага, ачышчае нас ад усякага грэху. Калі кажам, што ня маем грэху, — ашуківаем самых сябе, і няма ў нас праўды. Калі вызнаём грахі нашыя, дык Ён — верны і справядлівы, каб дараваць нам грахі нашыя і ачысьціць нас ад усякае няпраўды. Калі кажам, што мы не саграшылі, дык робім ілжывым Яго, і няма ў нас слова Ягонага. Дзеткі мае! пішу вам гэтае, каб вы не грашылі, а калі бы хто саграшыў, дык маем Заступніка перад Айцом, Ісуса Хрыста, Праведніка; Ён ёсьць зьмілаваньне за грахі нашыя, і ня толькі за нашыя, але й за грахі ўсяго сьвету. А што мы пазналі Яго, даведываемся з таго, што выпаўняем запаведзі Яго. Хто кажа: я пазнаў Яго, але запаведзяў Яго не выпаўняе, той брахун, і няма ў ім праўды; а хто выпаўняе слова Яго, у тым запраўды любоў Божая завяршылася: з гэтага пазнаём, што мы ў Ім. Хто кажа, што ў Ім прабывае, той павінен хадзіць так, як Ён хадзіў. Браты! ня новую запаведзь пішу вам, але запаведзь старадаўную, якую вы мелі ад пачатку: запаведзь старадаўная ёсьць слова, якое вы чулі ад пачатку. Зноў жа і новую запаведзь пішу вам, што праўдзіва і ў Ім, і ў вас: што праходзе цемра, і праўдзівае сьвятло сьвеціць ужо. Хто кажа, што ён у сьвятле, а ненавідзіць брата свайго, той у цемры дагэтуль. Хто любіць брата свайго, той прабывае ў сьвятле, і няма ў ім спакушэньня; а хто ненавідзіць брата свайго, той у цемры знаходзіцца і ў цемры ходзіць ды ня ведае, куды йдзе, бо цемра вочы яму асьляпіла. Пішу вам, дзеткі, што дараваны вам грахі дзеля іменьня Яго. Пішу вам, айцы, бо вы пазналі Істнуючага ад пачатку. Пішу вам, дзяцюкі, бо вы перамаглі злога. Пішу вам, падросткі, бо вы пазналі Айца. Я напісаў вам, айцы, бо вы пазналі Беспачатнага. Я напісаў вам, дзяцюкі, бо вы дужыя, і слова Божае трывае ў вас, і вы перамаглі злога. Ня любеце сьвету, ні таго, што ў сьвеце. Хто любіць сьвет, у тым няма любві Айца. Бо ўсё, што ў сьвеце: пажаданьне цела, пажаданьне вачэй і пыха жыцьцёвая, — ня ёсьць ад Айца, але ад гэтага сьвету. I сьвет праходзе, і пажаданьне яго, а хто выпаўняе волю Божую, той трывае давеку. Дзеці! Апошняя гадзіна! I, як вы чулі, што прыйдзе антыхрыст, а цяпер зьявілася многа антыхрыстаў, дык мы і пазнаем з гэтага, што настала апошняя гадзіна. Яны выйшлі спаміж нас, але ня былі з нашых; бо, каб яны былі з нашых, дык асталіся-б з намі; але яны выйшлі, каб выявілася, што ня ўсе з нашых. Дый вы маеце памазаньне ад Сьвятога і ведаеце ўсё. Я напісаў вам не затым, што вы ня ведалі-б праўды, але затым, што вы ведаеце яе, дый што ўсякая ілжа не ад праўды. Хто брахун, калі ня той, хто адкідае, што Ісус ёсьць Хрыстос? Гэта — антыхрыст, які адкідае Айца і Сына. Усякі, хто адкідае Сына, ня мае і Айца. Дык што вы чулі ад пачатку, тое няхай і прабывае ў вас; калі прабывацьме ў вас тое, што вы чулі ад пачатку, то й вы прабываць будзеце ў сыне і Айцу. І вось гэтае абяцаньне, якое Ён абяцаў нам, ёсьць жыцьцё вечнае. Гэта я напісаў вам аб тых, што зводзяць вас. Дый памазаньне, якое вы дасталі ад Яго, у вас прабывае, і вы ня маеце патрэбы, каб хто вучыў вас; але, як гэтае самае памазаньне вучыць вас аб усім, а яно праўдзівае і не манлівае, дык, як яно навучыла вас, у тым прабывайце. Дык вось, дзеткі, прабывайце ў Ім, каб, як Ён зьявіцца, мець нам адвагу й не асароміцца перад Ім у прыход Ягоны. Калі вы ведаеце, што Ён праведнік, дык ведайце й тое, што ўсякі, хто праўду робе, ад яго народжаны. Глядзеце, якую любоў даў нам Ацец, каб нам называцца Дзяцьмі Божымі. Сьвет затым ня ведае вас, што не пазнаў Яго. Умілаваныя! мы цяпер дзеці Божыя, але яшчэ ня выявілася, што мы будзем. Ведаем толькі, што, калі выявіцца, дык будзем падобныя да Яго, бо ўгледзім Яго, як Ён ёсьць. I ўсякі, хто мае гэту надзею на Яго, ачышчае сябе, бо Ён чысты. Усякі, хто робіць грэх, робіць і беззаконьне, і грэх ёсьць беззаконьне. I вы ведаеце, што Ён зьявіўся дзеля таго, каб узяць грахі нашыя, і што ў Ім няма грэху. Усякі, хто ў Ім прабывае, не грашыць; усякі, хто грашыць, ня бачыў Яго і не пазнаў Яго. Дзеткі! няхай ніхто вас ня зводзіць. Хто робіць праўду, той праведны, як і Ён праведны. Хто робіць грэх, той ад д’ябла, бо ад пачатку д’ябал грашыць. Дзеля гэтага і зьявіўся Сын Божы, каб зьніштожыць дзела д’яблавае. Усякі, народжаны ад Бога, грэху ня робіць, бо насеньне Яго прабывае ў ім, і ня можа грашыць, бо народжаны ад Бога. Дзеці Божыя і дзеці д’яблавы пазнаюцца гэтак: кожын, хто ня робіць праўды, ня ёсьць ад Бога, таксама як і той, хто ня любіць брата свайго. Бо гэткае ёсьць абвяшчэньне, што вы чулі ад пачатку: каб мы любілі адзін аднаго, — ня гэтак, як Каін, што быў ад ліхога й забіў свайго брата. А за што забіў яго? За тое, што ягоныя ўчынкі былі благія, а брата яго — справядлівыя. Ня дзівуйцеся, браты маі, калі сьвет ненавідзіць вас. Мы ведаем, што перайшлі ад сьмерці ў жыцьцё, бо любім братоў; хто-ж ня любіць брата, прабывае ў сьмерці. Кожын, хто ненавідзіць брата свайго, ёсьць душагуб; а вы ведаеце, што ніводзін душагуб ня мае жыцьця вечнага, у ім прабываючага. У тым пазналі мы любоў, што Ён паклаў за нас душу Сваю: і мы павінны пакладаць душы свае за братоў. А хто мае дастатак у сьвеце, але, бачучы брата свайго ў патрэбе, зачыняе ад яго сэрца свае, — дык як прабывае ў ім любоў Божая? Дзеткі мае! Будзем любіць ня словам ці языком, але дзелам і праўдаю! I гэтак пазнаем, што мы ад праўды, і супакоім перад Ім сэрцы нашыя. Бо, калі сэрца нас асуджаеі дык тым балей Бог, бо Бог большы за сэрца нашае і ведае ўсё. Умілаваныя! Калі сэрца нашае не асуджае нас, дык маем адвагу перад Богам, і, чаго ні папросім, дастанем ад Яго, бо выпаўняем запаведзі Яго і робім добрае прад абліччам Ягоным. А запаведзь Яго тая, каб мы верылі ў імя Сына Яго Ісуса Хрыста і любілі адзін аднаго, як Ён запаведаў нам. I хто захоўвае запаведзі Яго, той прабывае ў Ім, і Ён у тым. А што ён прабывае ў нас, даведваемся па Духу, Якога Ён нам даў. Умілаваныя! ня ўсякаму духу верце, але выспрабуйце духаў, ці ад Бога яны, бо многа зьявілася на сьвеце фальшывых прарокаў. Духа Божага пазнавайце з гэтага: усякі дух, які вызнае Ісуса Хрыста, што прыйшоў у целе, ёсьць ад Бога; а ўсякі дух, які не вызнае Ісуса Хрыста, што прыйшоў у целе, ня ёсьць ад Бога, і гэта дух антыхрыста, аб якім вы чулі, што ён прыдзе, і цяпер ёсьць ужо ў сьвеце. Дзеткі! вы — ад Бога і вы перамаглі іх; бо той, хто ў вас, большы за таго, хто ў сьвеце. Яны ад сьвету, бо і гавораць ад сьвету, і сьвет слухае іх. Мы ад Бога: хто знае Бога, слухае нас; хто не ад Бога, той ня слухае нас. Гэтак вось і пазнаем духа праўды і духа манлівасьці. Умілаваныя! будзем любіць адзін аднаго, бо любоў ад Бога, і кожны, хто любіць, народжаны ад Бога і знае Бога. Хто ня любіць, той не пазнаў Бога, бо Боґ ёсьць любоў. Божая любоў да нас у тым выявілася, што Бог паслаў на сьвет адзінароднага Сына Свайго, каб мы жылі праз Яго. У тым любоў, не што мы палюбілі Бога, але што Ён палюбіў нас і паслаў Сына Свайго дзеля зьмілаваньня над грахамі нашымі.. Умілаваныя! калі Бог палюбіў нас гэтак, дык і мы павінны любіць адзін аднаго. Бога ніхто ніколі ня бачыў: калі-ж мы любім адзін аднаго, дык Боґ у нас прабывае, і любоў Яго дасканалая ў нас. Што мы прабываем у Ім, і Ён у нас, пазнаем па тым, што Ён даў нам ад Духа Свайго. I мы бачылі й сьведчым, што Ацец паслаў Сына, Збавіцеля сьвету. Хто вызнае, што Ісус ёсьць Сын Божы, у тым прабывае Бог, і ён у Богу. I мы пазналі любоў, якую мае да нас Бог, і паверылі ў яе. Бог ёсьць любоў, і той, хто прабывае ў любві, прабывае ў Богу, і Бог у ім. Любоў дасканаліцца з намі на тое, каб мы мелі адвагу ў дзень суда, бо які Ён, гэткія й мы ў гэтым сьвеце. Страху няма ў любві, але дасканалая любоў вон выганяе страх, бо ў страху ёсьць мучэньне; хто баіцца, той у любві недасканалы. Мы любім Яго, бо Ён перш палюбіў нас. Хто кажа: я люблю Бога, а брата свайго ненавідзіць, той брахун; бо хто ня любіць брата свайго, якога бачыць, як можа любіць Бога, якога ня бачыць? I мы маем ад Яго гэткую запаведзь, каб той, хто любіць Бога, любіў і брата свайго. Кожын, хто веруе, што Ісус ёсьць Хрыстос, ад Бога народжаны, і кожын, хто любіць Радзіўшага, любіць і Народжанага ад Яго. Што любім дзяцей Божых, пазнаем з таго, калі любім Бога і выпаўняем запаведзі Яго. Бо тое ёсьць любоў да Бога,. каб мы выпаўнялі запаведзі Яго; і запаведзі Яго не цяжкія. Бо кожны, народжаны ад Бога, перамагае сьвет; і гэтая перамога, што перамагла сьвет, вера нашая. Хто той, што перамагае сьвет, калі ня веруючы, што Ісус ёсьць Сын Божы? Гэты ёсьць Ісус Хрыстос, які прайшоў праз ваду і кроў; не праз ваду толькі, але праз ваду і кроў; і Дух сьведчыць, бо Дух ёсьць праўда. Бо тры сьведчаць на небе: Ацец, Слова і Сьвяты Дух, і гэтыя тры ёсьць адно. I тры сьведчаць на зямлі: дух, вада і кроў; і гэтыя тры — адно. Калі мы прымаем сьведчаньне чалавечае, дык сьведчаньне Божае — большае, бо гэта ёсьць сьведчаньне Божае, якім Бог сьведчыць аб Сыне Сваім. Хто ў Сына Божага веруе, мае пасьведчаньне ў самым сабе; хто ня верыць Богу, той ілжывым зрабіў Яго, бо ня ўвераваў у пасьведчаньне, якім Бог засьведчыў аб Сыне Сваім. А гэтае сьведчаньне ў тым, што Бог даў нам жыцьцё вечнае, і гэтае жыцьцё ў Сыне Яго. Хто мае Сына, мае жыцьцё; хто Сына Божага ня мае, ня мае жыцьця. Гэтае напісаў я вам, веруючым у імя Сына Божага, каб вы ведалі, што маеце жыцьцё вечнае, ды каб веравалі ў імя Сына Божага. I вось адвага, якую мы маем да Яго, што, калі просім чаго водле волі Яго, Ён слухае нас; а калі мы ведаем, што Ён слухае нас у-ва ўсім, чаго-б мы ні прасілі, — дык ведаем, што дастанем прошанае ад Яго. Калі хто бачыць брата свайго, які грашыць грэхам не на сьмерць, то няхай моліцца, і (Бог) дасьць яму жыцьцё, гэным, што грашаць не на сьмерць. Ёсьць грэх на сьмерць: не аб гэтым кажу маліцца. Усякая няпраўда ёсьць грэх, але грэх не на сьмерць. Мы ведаем, што кожын, хто народжаны ад Бога, не грашыць; а народжаны ад Бога захоўвае сябе, і ліхі не зачэпіць яго. Мы ведаем, што мы ад Бога, і што ўвесь сьвет ляжыць у зьле. Ведаем такжа, што Сын Божы прыйшоў і даў нам розум, каб пазналі (Бога) праўдзівага; і мы ў праўдзівым Сыне Яго Ісусе Хрысьце: Гэты ёсьць праўдзівы Бог і жыцьцё вечнае. Дзеткі! захоўвайце сябе ад ідалаў. Амін. Старшы — выбранай пані і дзецям яе, каторых я запраўды люблю, (і ня толькі я, але і ўсе, што праўду пазналі), дзеля праўды, якая прабывае ў нас і будзе з намі навекі, няхай будзе з вамі ласка, зьмілаваньне, мір ад Бога Айца і ад Госпада Ісуса Хрыста, Сына Айца, у праўдзе і любві! Я дужа ўцешыўся, што знайшоў сярод дзяцей тваіх такіх, што ходзяць у праўдзе паводле таго, як мы дасталі запаведзь ад Айца. I сягоньня прашу цябе, пані, не як новую запаведзь пішучы табе, але тую, што маем ад пачатку: каб мы любілі адзін аднаго. I тое ёсьць любоў, каб мы жылі паводле запаведзяў Яго. Гэта — тая запаведзь, якую вы чулі ад пачатку, каб паводле яе хадзілі. Бо многа зводнікаў увайшло ў сьвет, якія не вызнаваюць Ісуса Хрыста, што ў целе прыйшоў: гэткі чалавек ёсьць зводнік і антыхрыст. Глядзеце за сабою, каб нам ня згубіць таго, над чым мы працавалі, але каб атрымаць поўную нагароду. Кожын, хто пераступае навуку Хрыстовую і не прабывае ў ёй, ня мае Бога; хто-ж прабывае ў навуцы Хрыстовай, той мае і Айца, і Сына. Хто прыходзіць да вас і ня прыносіць гэтае навукі, таго ня прымайце ў дом і ня вітайце яго; бо хто вітае яго, той прымае ўдзел у благіх учынках яго. Шмат маю пісаць да вас, але не хачу на паперы ды чарніламі, але спадзяюся прыйсьці да вас і гаварыць вуснамі ў вусны, каб радасьць вашая была поўная. Вітаюць цябе дзеці сястры твае выбранае. Амін. Старшы — улюбленаму Гаю, каторага я люблю запраўды. Умілаваны! Малюся, каб ты быў здароў і пасьпяваў ува ўсім, як пасьпявае душа твая. Бо я дужа ўцешыўся, калі прыйшлі браты і засьведчылі тваю праўду, як ты ходзіш у праўдзе. Для мяне няма большай радасьці, як чуць, што дзеці мае ходзяць у праўдзе. Улюблены! ты робіш вернае, што робіш для братоў і для чужакоў, якія засьведчылі перад царквою тваю любоў; ты добра зробіш, калі адправіш іх, як трэба дзеля Бога, бо яны дзеля іменьня Яго пайшлі, ня ўзяўшы нічога ад паганаў. Дык мы павінны прымаць гэтакіх, каб стацца супрацоўнікамі праўдзе. Я напісаў царкве; але Дыатрэф, што любіць у іх старшынстваваць, ня прымае нас. Дзеля гэтага, калі я прыду, то напомню пра ўчынкі, якія ён робіць, абмаўляючы нас благімі словамі; і, не здаволіваючыся гэтым, і сам ня прымае братоў, і не дае хочучым ды выганяе з царквы. Улюблены! не патурай ліху, але дабру. Хто робіць дабро, той ад Бога; а хто робіць зло, ня бачыў Бога. Пра Зьмітра засьведчана ўсімі і самой праўдаю; сьведчым таксама і мы, і вы ведаеце, што пасьведчаньне нашае праўдзівае. Шмат меў я пісаць; але не хачу пісаць да цябе чарніламі і трысьцінай, але спадзяюся борзда пабачыць цябе і пагутарыць вуснамі ў вусны. Мір табе! Вітаюць цябе сябры; прывітай сяброў паіменна. Юда, слуга Ісуса Хрыста, брат Якуба, — пакліканым, што асьвенчаны Богам Айцом і захаваны Ісусам Хрыстом: ласка вам і мір і любоў няхай памножыцца! Умілаваныя! пакладаючы ўсю рупнасьць пісаць вам аб агульным збаўленьні, я палічыў за патрэбнае напісаць вам напамінаньне — змагацца за веру, раз пераданую сьвятым. Бо паўбіваліся некаторыя людзі, здаўна празначаныя на гэтае асуджэньне, бязбожнікі, што ласку Бога нашага на распусту абяртаюць і адзінага Валадара, Бога і Госпада нашага, Ісуса Хрыста, выракаюцца. Я хачу напомніць вам, каторыя раз гэта даведаліся, што Госпад, вызваліўшы народ з зямлі Эгіпскае, нявераваўшых пасьля загубіў і ангелаў, не захаваўшых свае ўлады, але пакінуўшых сваё жыльлё, у вечных путах пад цемраю на суд вялікага дня дзержыць. Як Садом і Гамора і вакалічныя месты, што падобна да іх жылі ў распусьце й за іншым целам хадзілі, падпаўшы пад кару вечнага агня, пастаўлены за прыклад, — гэтак сама будзе і з гэтымі лятуценьнікамі, якія апаганіваюць цела, адкідаюць начальства і ўладу ганьбуюць. Міхал Архангел, калі гаварыў з д’яблам, спрачаючыся за цела Майсеява, не адважыўся вынесьці дакорлівага прысуду, але сказаў: няхай забароніць табе Госпад. А гэтыя ганьбуюць тое, чаго ня ведаюць; што-ж па прыродзе ведаюць, як бязмоўныя жывёлы, тым сябе растляваюць. Гора ім, бо пайшлі шляхам Каіна, папаліся ў манлівасьць нагароды Валаамавае і ў упартасьці пагіблі, як Карэй. Яны ёсьць небясьпека на вашых вячэрах любві: госьцячы ў вас, насуцца бяз страху; гэта хмары бязводныя, што носяцца ветрам; асеньнія дрэвы, бясплодныя, двойчы памершыя, павырываныя; лютыя хвалі марскія, што пеняцца сорамам сваім; зоры блукаючыяся, для якіх чорная цемра навекі захована. Аб іх прарочыў і Энох, сёмы ад Адама, кажучы: вось ідзе Госпад з мірыядамі сьвятых — учыніць суд над усімі і дакарыць між імі ўсіх бязбожных за ўсе ўчынкі бязбожнасьці іх, якімі бязбожнае чыпілі, і за ўсе жорсткасьці, што гаварылі на Яго бязбожныя грэшнікі. Гэта наракальнікі, нічым не здавальняючыяся, што ходзяць водле пажаданьняў сваіх; і вусны іх гавораць горда, і яны паважаюць аблічча дзеля карысьці. Але вы умілаваныя, памятайце словы, прадказаныя Апосталамі Госпада нашага Ісуса Хрыста: яны казалі вам, што ў апошні час зьявяцца лаяльнікі, каторыя ходзяць водле іхніх бязбожных пажаданьняў. Гэта тыя, што адлучаюцца (ад еднасьці веры), з душою, ды ня маючыя духа. А вы, улюбленыя, будуючы сябе найсьвяцейшай верай вашай, молячыся ў Духу Сьвятым, захоўвайце сябе ў любві Божай, чакаючы ласкі ад Госпада нашага Ісуса Хрыста ў жыцьцё вечнае. I над аднымі літуйцеся з развагаю, а другіх ратуйце, выхопліваючы з агню, дакарайце з страхам, ненавідзячы навет вопратку, целам апаганеную. Таму-ж, хто захаваць вас можа ад упадку і паставіць перад славаю Сваею нескажонымі ды ў радасьці, адзінаму прамудраму Богу, Збавіцелю нашаму праз Ісуса Хрыста, Госпада нашаса, слава й веліч, сіла і ўлада сягоньня й на ўсе вякі. Амін. Адкрыцьце Ісуса Хрыста, якое даў Яму Бог, каб паказаў рабам Сваім, што мусіць стац-ца ў хуткім часе, і даў знак, паслаўшы праз Ангела Свайго рабу Свайму Іоану, які пасьведчыў слова Божае і сьведчаньне Ісуса Хрыста, ды тое, што сам бачыў. Шчасьлівы, хто чытае і хто слухае словы прароцтва ды захоўвае напісанае ў ім: бо час блізкі. Іоан да сямёх цэркваў, што ў Азіі: ласка на вас і мір ад Таго, што есьць і што быў і што прыдзе, ды ад сямёх духаў, што перад пасадам Ягоным, і ад Ісуса Хрыста, сьведкі верыгоднага, першака із мёртвых і павадыра цароў зямных; Яму, палюбіўшаму нас ды ў крыві Сваёй абмыўшага нас ад грахоў нашых, (ды зрабіў нас царамі й сьвяшчэньнікамі Богу і Айцу Свайму), хвала і дзяржава на вечныя вякі. Амін. Вось, ідзе з хмарамі, і ўгледзіць Яго кожнае вока і тыя, што пракалолі Яго; і загалосяць перад Ім усе роды зямлі. Але, амін. Я ёсьць Альфа і Омэга, пачатак і канец, кажа Госпад, Які ёсьць і быў і прыдзе, Уседзяржыцель. Я Іоан, і брат ваш і таварыш у горы і ў царстве і ў цярпеньні Ісуса Хрыста, быў на востраве, называным Патмос, дзеля слова Божага і сьведчаньня Ісуса Хрыста. Я быў у духу ў дзень Гасподні і пачуў ззаду за мной вялікі голас, як-бы трубы, мовячы: Я ёсьць Альфа і Омэга, Першы й Апошні; і: што бачыш, напішы ў кнігу ды пашлі цэрквам, што ў Азіі: у Эфэс і ў Сьмірну, і ў Пэргам, і ў Тыатыру, і ў Сарды, і ў Філядэльфію, і ў Ляодыкію. I я павярнуўся, каб пабачыць голас, што гутарыў са мною, і, павярнуўшыся, угледзіў сем залатых сьветачаў і сярод сямёх сьветачау — падобнага да Сына Чалавечага, апранутага ў доўгую шату і падперазанага праз грудзі залатым паясом; а галава й валасы ў Яго белыя, як белая воўна, як сьнег; і вочы ў Яго, як полымя агністае; і ногі ў Яго падобныя да медзі, быццам у печы распаленыя; і голас у Яго быццам гук водаў многіх; і меў Ён у правай руцэ сваёй сем зорак; і із вуснаў Ягоных выходзіў меч двусечны востры; і аблічча ў Яго быццам сонца сьвеціць у сіле сваёй. I, калі я ўгледзіў Яго, я паваліўся к нагам Ягоным, быццам мёртвы; і Ён паклаў на мяне Сваю правіцу, мовячы да мяне: Не палохайся: Я ёсьць Першы і Апошні ды Жывы; і быў Я мёртвы і вось жыву на вечныя вякі; амін. I маю ключы пекла і сьмерці. Напішы, што ўбачыў ды што ёсьць і што мае стацца пасьля гэтага: тайна сямёх зорак, што бачыў ты ў правіцы Маёй, ды сем сьветачаў залатых: сем зорак — Ангелы сямёх цэркваў, а сем сьветачаў, што ты бачыў, ёсьць сем цэрквау. Ангелу Эфэскае царквы напішы: Вось што кажа Той, што дзяржыць сем зорак у правай руцэ сваёй ды што ходзе сярод сямёх залатых сьветачаў: Ведаю ўчынкі тваі і труд твой і цярплівасьць тваю, ды што ня можаш сьцярпець нягоднікаў і дасьведчыў тых, што называюць сябе апосталамі і ня ёсьць, ды знайшоў іх брахунамі, і пакутаваў, і маеш цярплівасьць, ды дзеля іменьня Майго трудзіўся й не зьнямогся. Але маю проці цябе тое, што пакінуў ты першую любоў тваю. Дык прыпомні, скуль выпаў, і пакайся ды рабі першыя дзелы твае; калі-ж не, дык хутка прыйду да цябе і зрушу сьветач твой з месца ягонага, калі не пакаешся. Адно тое маеш, што ненавідзіш дзелы Мікалаітаў, якія й Я ненавіджу. Хто мае вуха, слухай, што Дух цэрквам гавора: хто пераможа, дам таму спажываці ад дрэва жыцьця, што пасярод раю Божага. I ангелу Сьмірнскае царквы напішы: Вось што кажа Першы й Апошні, што быў памершы і ажыў: Ведаю ўчынкі тваі і тугу й убожства (ты-ж багаты), ды ганьбаваньне ад тых, што называюць сябе Жыдамі й ня ёсьць, а ёсьць сынагога сатаны. Ня бойся нічога, што маеш выцярпець. Вось д’ябал маніцца кідаці спаміж вас, каб спакусіць; і зазнаеце гора дзесяць дзён. Будзь верны да сьмерці, і дам табе вянок жыцьця. Хто мае вуха, слухай, што Дух цэрквам гавора: Хто пераможа, не дазнае крыўды ад паўторнае сьмерці. I ангелу царква, што ў Пэргаме, напішы: Вось што кажа Той, што мае меч двусечны востры: Ведаю ўчынкі тваі, ды што жывеш там, дзе пасад шатана, і дзяржыш імя Мае ды не адрокся ад веры Маей у тыя дні, калі забіты быў у вас, дзе жыве сатана, верны Мой сьведка Антыпа. Ды маю проці цябе няшмат, бо маеш тамака такіх, што дзяржацца навукі Валаама, які навучыў кінуць спакусу перад сынамі Ізраілявымі, каб елі жэртвы ідалавыя ды жылі ў блудзе. Такжа маеш і ты такіх, што дзяржацца навукі Мікалаітаў, якую ненавіджу. Пакайся: бо як не, хутка прыйду да цябе і ваяваціму з імі мячом вуснаў Маіх. Хто мае вуха, слухай, што Дух цэрквам гавора: Хто пераможа, дам таму спажываці ад манны ўкрытае і дам яму камень белы й на камені імя новае напісанае, якога ніхто ня ведае, толькі хто дастаў. I Ангелу царквы ў Тыатыры напішы: Вось што кажа Сын Божы, Які мае вочы Свае, як полымя агністае, а ногі Яго да медзі падобныя:. Ведаю ўчынкі тваі і любоў, і служэньне, і веру, і цярплівасьць тваю, і ўчынкі тваі, ды што апошніх балей, чым першых. Але маю крыху проці цябе: бо даеш жанчыне Езавелі, што называе сябе прарочыцай, вучыць і баламуціць рабоў маіх, жыць распусна ды есьці жэртвы ідалавыя. I даў Я ей час, каб пакаялася ў распусьце сваёй, ды не пакаялася. Вось я кідаю яе на ложак і палюбоўнікаў яе ў вялікую тугу, калі не пакаюцца ў дзелох сваіх. I дзяцей яе на сьмерць забъъ]’ю. I даведаюцца ўсе цэрквы, што Я ёсьць разьведчык нутра й сэрца. I дам вам кожнаму паводле дзел вашых. Вам-жа кажу ды рэшце Тыатырцаў, якія ня маюць гэтае навукі і якія не пазналі так-званых глыбіняў шатана, што не ўзвалю на вас іншага цяжару, адно тое, што маеце, дзяржыце, ажно пакуль ня прыду. I хто пераможа й пілнаваціме дзелы мае да канца, таму дам уладу над паганамі, і будзе пасьвіць іх паліцай зялезнай; як судзьдзе глінянае, пакрышацца яны, як і Я прыняў ад Айца Майго; і дам яму зорку ранічную. Хто мае вуха, слухай, што Дух цэрквам гавора. I Ангелу царквы ў Сардах напішы: Вось што кажа Той, што мае сем духаў Божых ды сем зорак: Ведаю ўчынкі тваі, што маеш імя, што жывеш, ды ёсьць мёртвы. Чувай і ўзмацняй рэшту, што маніцца ўмерці: бо не знайшоў Я, каб дзелы твае былі споўнены перад Богам. Дык прыпомні, як ты прыняў ды чуў, і пілнуй ды пакайся. Калі-ж ня будзеш чуваць, прыду на цябе, быццам злодзей, і ня будзеш ведаць, у якую гадзіну прыду на цябе. Мала маеш у Сардах імёнаў, што не запэцкалі вопраткі сваёй; яны будуць хадзіць са Мною ў белым, бо годны гэтага. Хто пераможа, апранены будзе ў белыя шаты; і ня вычыркну імя ягонага з кнігі жыцьця, і вызнаю імя яго перад Айцом Маім і перад Ангеламі Яго. Хто мае вуха, слухай, што Дух цэрквам гавора. I ангелу царквы ў Філядэльфіі напішы: Вось што кажа Сьвяты, Запраўдны, Які мае ключ Давідавы, што адмыкае — і ніхто не замкне, ды замыкае — і ніхто не адамкне: Ведаю ўчынкі тваі; вось, Я даў перад табою дзьверы адамкнёныя, і ніхто ня можа замкнуць іх; малую маеш сілу, ды захаваў слова Маё і не адрокся ад іменьня Майго. Вось, я даю: із сынагогі шатана, з тых, што называюць сябе Жыдамі, ды ня ёсьць, а ілгуць, — вось, я зроблю, каб яны прыйшлі й сукланіліся перад нагамі тваімі, і даведаюцца, што Я ўлюбіў цябе. А што ты захаваў слова цярплівасьці Маей, дык і Я захаваю цябе ад гадзіны спакушэньня, што мае прыйсьці на ўсенькі сьвет, каб спакусіць жыхараў зямлі. Вось, Я йду хутка; дзяржы, што маеш, каб ніхто не забраў вянка твайго. Хто пераможа, зроблю таго стаўбом у храме Бога Майго, і ўжо ня выйдзе вонкі; і напішу на ім імя Бога Майго і імя места Бога Майго, новага Ерузаліму, што зыходзе з неба ад Бога Майго, ды Маё новае імя. Хто мае вуха, слухай, што Дух цэрквам гавора. I ангелу Ляодыкійскае царквы напішы: Вось што кажа Амін, сьведка верны й справядлівы, пачатак тварэньня Божага: Ведаю ўчынкі тваі, што ты ані сьцюдзёны, ані гарачы; о, каб-жа ты быў сьцюдзёны або гарачы! Дык вось, дзеля таго, што ты цёплы, а не сьцюдзёны ані гарачы, Я выкіну цябе із вуснаў Маіх. Бо кажаш: я багаты і разбагацеў і ні ў чым ня маю патрэбы, і ня ведаеш, што ты гаротны і мізэрны, і ўбогі, і сьляпы, і голы. Раджу табе купіць у Мяне золата, ачышчанае ў вагні, каб разбагацеў; ды белую вопратку, каб апрануўся, ды каб ня выявіўся сорам нагасьці тваей; ды мазяй вочнаю памаж вочы твае, каб бачыў. Я, каго люблю, дакараю й караю; дык будзь старэнны й пакайся. Вось, стаю пры дзьвярох і стукаюся; калі хто пачуе Мой голас і адчыніць дзьверы, Я выйду да яго і буду вячэраць з ім, дый ён са Мною. Хто пераможа, дам яму сесьці са Мною на пасадзе Маім, як і Я перамог і сеў з Айцом Маім на пасадзе Ягоным. Хто мае вуха, слухай, што Дух цэрквам гавора. Пасьля гэтага я глянуў, і вось дзьверы расчыненыя на небе, і першы голас, які я чуў, быццам голас трубы, гукаючы са мною, сказаў: узыйдзі сюды, і пакажу табе, што мусіць стацца пасьля гэтага; I я ўраз быў у духу; і вось пасад стаяў на небе, а на пасадзе — Сідзячы. I Сідзячы з выгляду падобны быў да каменя ясьпісовага й сардыновага; і вясёлка навакол пасаду, з выгляду падобная да шмарагдовае. I навакол пасаду дваццаць чатыры пасады; і на пасадах угледзіў я седзячы дваццаць чатырох старыкоў, апраненых у белыя вопраткі, і на галовах у іх былі залатыя вянкі. І із пасаду выходзяць маланкі й грымоты й галасы; і сем сьветачаў агністых гараць перад пасадам і есьць сем духаў Божых. I перад пасадам мора шклянае, падобнае да крышталу, і ўсярэдзіне пасаду ды навакол пасаду чатыры жывёлы, поўныя вачэй спераду і ззаду. I першая жывёла падобная да лева, і другая жывёла падобная да цяляці, і трэцяя жывёла мела аблічча, як чалавек, і чацьвертая жывёла падобна да арла лятучы. I чатыры жывёлы, кожная па сабе, мелі па шэсьць крыльляў наўкола і ўсярэдзіне поўны вачэй; і ўдзень і ўначы ня маюць супачынку, гаворачы: Сьвят, Сьвят, Сьвят Госпад Бог Уседзяржыцель, што быў і што ёсьць і што йдзе. I калі жывёлы аддаюць хвалу і чэсьць і падзяку Сідзячаму на пасадзе, Жывучаму на вечныя вякі, упадаюць дваццаць чатыры старыкі перад Сідзя???чым на пасадзе і кланяюцца Жывучаму на вечныя вякі і кідаюць свае вянкі перад пасадам, кажучы: Госпадзе! Ты годзен узяць хвалу і чэсьць і сілу, бо Ты стварыў усё, і воляй Тваей яно ёсьць і створана. I ўгледзіў я ў правіцы Сідзячага на пасадзе кнігу, запісаную ссярэдзіны і зьверху, запячатаную сямёма пячацямі. I ўгледзіў я Ангела дужога, абвяшчаючы голасам вялікім: Хто годзен разгарнуць кнігу і зьняць пячаці яе? I ніхто ня здолеў на небе ані на зямлі, ані пад зямлёй разгарнуць кнігу й глянуць у яе. I я вельмі плакаў, што не знайшлося нікога, годнага разгарнуць і прачытаць кнігу, ці глянуць у яе. I адзін із старыкоў кажа мне: Ня плач! Вось, леў, што з роду Юдавага, карэнь Давідавы, перамог, каб разгарнуць кнігу й зьняць сем пячацяў яе. I глянуў я, і вось пасярод пасаду й чатырох жывёлаў ды пасярод старыкоў Ягня стаіць, быццам заколенае, маючы сем рагоў і сем вачэй, што ёсьць сем духаў Божых, пасланых на ўсю зямлю. I прыйшло ды ўзяло кнігу з правіцы Сідзячага на пасадзе. I, як узяло кнігу, чатыры жывёлы й дваццаць чатыры старыкі ўпалі прад абліччам Ягняці, маючы кожын гусьлі й чары залатыя, поўныя пахнідлаў, што ёсьць малітвы сьвятых; і пяюць новую песьню, мовячы: Ты годзен узяць кнігу ды зьняць пячаці з яе, бо Цябе закалолі, і Ты Крывёю Сваей адкупіў нас Богу із кожнага роду й языка і народу ды паганаў, і зрабіў нас Богу нашаму царамі й сьвяшчэньнікамі; і будзем царыць на зямлі. I глядзеў я і чуў голас множства ангелаў навакол пасаду й жывёлаў і старыкоў; і лічба іх была мірыяды мірыядаў і тысячы тысячаў, мовячы голасам вялікім: Годна Ягнятка заколенае ўзяць сілу й багацьце, і мудрасьць, і моц, і чэсьць, і хвалу, і багаслаўленьне. I ўсякае стварэньне, што на небе й на зямлі, і пад зямлёй, і ў моры, дый усё, што ў іх, чуў я, мовячы: Сідзячаму на пасадзе й Ягняці багаслаўленьне і чэсьць, і хвала, і сіла на вечныя вякі. I чатыры жывёлы гаварылі: Амін. I дваццаць чатыры старыкі ўпалі і сукланіліся Жывучаму на вечныя вякі. I ўбачыў я, што Ягня зьняло адну з пячацяў, і пачуў адну з чатырох жывёлаў, мовячы быццам грымотным голасам: Ідзі ды глядзі. I я паўзіраўся, і вось белы конь, і коньнік на ім ды з лукам; і далі яму вянок, і выйшаў пераможнік, каб перамагчы. I, калі зьняло Яно другую пячаць, я пачуў другую жывёлу, мовячы: Ідзі ды глядзі. I выйшаў другі конь рыжы, і коньніку на ім дадзена ўзяць мір із зямлі, ды каб адны адных забівалі; і дадзены яму меч вялізарны. I, як зьняло трэцюю пячаць, пачуў я трэцюю жывёлу, мовячы: Ідзі ды глядзі. I я паўзіраўся, і вось конь вараны, і коньнік на ім, маючы ў руцэ сваёй вагу; і пачуў я голас спасярод чатырох жывёлаў, мовячы: Мера пшаніцы за дынар, і тры меры ячменю за дынар; і алівы й віна не марнуй. I, як зьняло чацьвертую пячаць, пачуў я голас чацьвертае жывёлы, мовячы: Ідзі ды глядзі. I я паўзіраўся, і вось конь бляды, і коньнік на ім, што імя яму сьмерць, і пекла сьледам за ім; і дадзена ім улада забіваці на чацьвертай часьці зямлі мячом і голадам, і сьмерцяй, ды зьвярыма зямнымі. I, як зьняло Яно пятую пячаць, убачыў я пад ахвярнікам душы забітых за слова Божае ды за сьведчаньне, што мелі; і загаманілі голасам вялікім, мовячы: Дакуль, Валадару Сьвяты і Праўдзівы, ня судзіш і ня мсьцішся за кроў нашу над жыхарамі зямлі? І далі кожнаму белыя вопраткі і сказалі, каб супачывалі яшчэ крыху часу, пакуль не дапоўняць суслужнікі іхнія ды браты іхнія, што маюць быць забіты, як і яны. I паўзіраўся я, як зьняло Яно шостую пячаць. I вось зрабілася вялікае ўстрасеньне, і сонца пацямнела, як валасяніца, і месяц зрабіўся, як кроў, і зоркі нябесныя паспадалі на зямлю, як смакоўніца, устрасаная вялікім ветрам, скідае недасьпелыя смоквы свае; і неба счэзла, як скручаны лісток, і кожная гара і востраў скрануліся з месц сваіх; і цары зямныя, і магнаты, і багатыры, і тысячнікі, і асілкі, і кожын раб ды кожын вольнік паўкрываліся ў пячорах і ў горных расколінах дый кажуць горам і скалам: Звалецеся на нас і ўкрыйце нас ад аблічча Сідзячага на пасадзе ды ад гневу Ягняці: бо настаў вялікі дзень гневу Ягонага, і хто здолее ўстаяці? I пасьля гэтага ўгледзіў я чатырох ангелаў, якія, стоючы на чатырох вуглох зямлі, дзяржалі чатыры вятры зямлі, каб ня дзьмуў вецер ні на зямлю, ні на мора, ні на якое дрэва. І ўгледзіў я другога ангела, які ўзыходзіў ад усходу сонца, маючы пячаць Бога Жывога; і гукнуў ён вялікім голасам да чатырох ангелаў, якім дадзена шкоду чыніці зямлі й мору, мовячы: Ня шкодзьце ні зямлі, ні мору, ні дрэвам, пакуль не папячатаем рабоў Бога нашага на лабох іхніх. I пачуў я лічбу папячатаных: сто сорак чатыры тысячы папячатаных із усіх родаў сыноў Ізраілявых. Із роду Юдавага дванаццаць тысяч папячатаных; з роду Рувімавага дванаццаць тысяч папячатаных; із роду Гадавага дванаццаць тысяч папячатаных; із роду Асіравага дванаццаць тысяч папячатаных; із роду Нэфталімавага дванаццаць тысяч папячатаных; із роду Манасьсіявага дванаццаць тысяч папячатаных; із роду Сымэонавага дванаццаць тысяч папячатаных; із роду Левіявага дванаццаць тысяч папячатаных; із роду Ізахаравага дванаццаць тысяч папячатаных; із роду Завулёнавага дванаццаць тысяч папячатаных; із роду Язэпавага дванаццаць тысяч папячатаных; із роду Бэніямінавага дванаццаць тясяч папячатаных. Пасьля гэтага глянуў я, і вось вялізарны натоўп, палічыць якога ніхто ня мог, із усіх пляменьняў і родаў, і народаў, і языкоў, стаіць перад пасадам і перад Ягнём, апрануўшыся ў белыя шаты, і пальмы ў руках іхніх; і загукалі вялікім голасам, мовячы: Спасеньне Богу нашаму, што сядзіць на пасадзе, ды Ягняці. I ўсе ангелы стаялі навакол пасаду і старыкоў і чатырох жывелаў і ўпалі перад пасадам на твар свой і сукланіліся Богу, мовячы: Амін! Багаслаўленьне і хвала, і мудрасьць, і падзяка, і чэсьць, і моц, і сіла Богу нашаму на вечныя вякі! Амін! I азваўся адзін із старыкоў, мовячы да мяне: Гэтыя апраненыя ў белыя шаты — хто яны і скуль прыйшлі? І я сказаў яму: Ты ведаеш, пане. I сказаў ён мне: Гэта тыя, што прыйшлі з вялікага гора; яны памылі вопраткі свае і выбелілі вопраткі свае ў крыві Ягняці. Дзеля гэтага яны перад пасадам Бога і служаць Яму ўдзень і ўначы ў храме Ягоным; і Сідзячы на пасадзе жыціме ў іх; і ня будуць яны ўжо хацець есьці ані піці, і не падзе на іх сонца ані жадная сьпека. Бо Ягня, што пасярод пасаду, будзе іх пасьвіць і вадзіць іх да жывых крыніцаў вод. I абатрэ Бог кожную сьлязіну з вачэй іхніх. I, як зьняло Яно семую пячаць, настала маўчаньне на небе блізу на паўгадзіны. I ўгледзіў я сем ангелаў, што стаялі перад Богам, і дадзены ім сем труб. I прыйшоў іншы ангел і стануў перад ахвярнікам, маючы кадзільню залатую; і далі яму багата пахнідлаў, каб паклаў з малітвамі ўсіх сьвятых на залаты ахвярнік, што перад пасадам. I ўзьняўся перад Богам дым ад пахнідлаў з малітвамі сьвятых із рукі ангела. I ўзяў ангел кадзільню й напоўніў яе агнём з ахвярніку ды кінуў на зямлю; і сталіся галасы, і грымоты, і маланкі, і трасеньне. I сем ангелаў, што мелі сем труб, нарыхтаваліся трубіць. I затрубіў першы Ангел, і стаўся град і агонь, зьмешаныя з крывёю, і выпалі на зямлю; і траціна дзярэў згарэла, і ўся трава зялёная выгарэла. I затрубіў другі Ангел, і быццам гара вялізарная, палаючая агнём, звалілася ў мора; і траціна мора сталася крывёй; і вымерла траціна стварэньняў у моры, што мелі дух, і траціна судзен пагібла. I трэці Ангел затрубіў, і звалілася з неба вялізная зорка, як паходня палаючая, і ўпала на траціну рэк ды на крыніцы водаў; і імя зоркі чытаецца Палын; і траціна водаў перакінулася ў палын, і многа людзей памерла ад тых водаў, бо прагорклі. I чацьверты Ангел затрубіў, і была паражона траціна сонца і траціна месяца і траціна зорак, каб траціна іх зацьмілася, ды каб дзень траціну не сьвяціў і таксама ночка. I бачыў я і чуў, як адзін Ангел ляцеў пасярод неба і вялікім голасам гаварыў: Гора, гора, гора жыхарам зямлі ад рэшты трубных галасоў трох Ангелаў, што маюць трубіць! I пяты Ангел затрубіў, і ўгледзіў я зорку, якая ўпала з неба, і дадзены быў ей ключ ад калодзежа бяздоньня; і адамкнула яна калодзеж бяздоньня, і ўзьняўся з калодзежа дым, быццам дым з вялізарнае печы; і зацьмілася сонца й паветра ад дыму з калодзежа. I з дыму выйшла на зямлю саранча, і дадзена ей улада, як маюць уладу скарпіоны зямныя; і сказана ей, каб не рабіла шкоды траве зямной, ані зельлю ніякаму, ані дрэву ніякаму, а толькі адным людзям, якія ня маюць пячаці Божае на лабох сваіх; і дадзена ей, каб іх не забівала на сьмерць, але каб мучыла пяць месяцаў; і мука ад яе, як мука ад скарпіона, калі ўкусе чалавека. і ў гэтыя дні шукацімуць людзі сьмерці і ня знойдуць яе; і жадацімуць памерці, ды сьмерць будзе ўцякаці ад іх. I выгляд саранчы падобны да каней, прыгатаваных да бітвы, і на галовах у яе быццам вянкі, падобныя да золата; і твары ў яе быццам твары чалавечыя. I валасы мела, як валасы ў жанок; і зубы ў яе як у львоў былі. I мела панцыры, быццам панцыры зялезныя; і гук ад крыльляў яе быццам гук ад вазоў, калі множства каней бягуць на бітву. I мае хвасты, падобныя да скарпіонавых, і ў хвастох у яе джала было; і ўлада яе — шкодзіць людзям пяць месяцаў. I мае над сабою за цара ангела бяздоньня: імя яму па-жыдоўску Аваддон, а пагрэцку мае імя Апольліон. *) Адно гора прайшло; вось, ідуць яшчэ два горы за ім. I шосты Ангел затрубіў, і пачуў я адзін голас із чатырох вуглоў залатога ахвярніку, што перад Богам, які мовіў да шостага Ангела, што меў трубу: Разьвяжы чатырох Ангелаў, што зьвязаны над вялікай ракой Эўфратам. I разьвязаны былі чатыры ангелы, што былі прыгатаваны на гадзіну і дзень, і месяц, і год, каб забіці траціну людзей. I лічба коннага войска дзьве мірыяды мірыяд; і я чуў лічбу іх. І гэтак бачыў я коні ў прывідзе і коньнікаў на іх, што мелі панцыры агністыя і гіяцынтавыя і серкавыя; і галовы ў каней, як галовы у львоў, і із ратоў іх выходзе агонь і дым і серка; трыма гэтымі была забіта траціна людзей: агнем і дымам і серкай, што выходзілі із ратоў іхніх. Бо сіла іхняя у ратох іх; бо хвасты ў іх падобныя да зьмеяў, маюць галовы ды імі шкодзяць. I рэшта людзей, што ня былі пазабіваны плягамі гэтымі, не пакаяліся ў дзелох рук сваіх, каб не пакланяцца дэманам ды ідалам залатым і сярэбраным, і мядзяным, і каменным, і драўляным, што ані бачыць ня могуць, ані чуць, ані хадзіць; і не пакаяліся ў забойствах сваіх, ані ў чараваньнях сваіх, ані ў распуснасьці сваёй, ані ў крадзежах сваіх. I ўбачыў я іншага Ангела, дужога, зыходзячы з неба, які апранены быў у хмару, і над галавою ягонай была вясёлка, і аблічча ў яго быццам сонца, і ногі ў яго быццам слупы вагністыя; і меў ён у руцэ сваёй кніжыцу разгорненую; і паставіў ён правую нагу сваю на мора, а левую на зямлю, ды гукнуў ён голасам вялікім, быццам леў рычыць; і, як гукнуў ён, прамовілі сем грымотаў галасамі сваімі. I, як прамовілі сем грымотаў галасамі сваімі, я маніўся пісаць; і пачуў голас з неба, які гаварыў мне: Запячатай, што прамовілі сем грымотаў, і ня пішы гэтага. I Ангел, Якога бачыў я стоючы на моры й на зямлі, узьняў руку сваю да неба і пакляўся Жывучым на вечныя вякі, Каторы стварыў неба і што ў ім, ды зямлю і што ў ёй, ды мора і што ў ім, што ня будзе ўжо часу, адно ў дні голасу сёмага Ангела, калі той затрубіць, ды споўніцца тайна Божая, як Ён абвясьціў рабам сваім Прарокам. I голас, які чуў я з неба, ізноў прамовіў да мяне і сказаў: Ідзі, вазьмі кніжыцу разгорненую ў руцэ Ангела, што стаіць на моры й на зямлі. I пайшоў я к Ангелу, кажучы яму: Дай мне кніжыцу. I кажа мне: Вазьмі ды зьеш яе; і зробіць яна горка табе ў жываце, але ў вуснах тваіх будзе салодкая, як мёд. і ўзяў я кніжыцу з рукі Ангела ды зьеў яе; і, як зьеў яе, прагорк жывот мой. І кажа ён мне: Ты мусіш ізноў прарочыць аб народах, і плямёнах, і языкох, і царох многіх. I дадзена мне трысьціна, падобная да паліцы; і Ангел, стоючы, сказаў: Паўстань і памерай храм Божы і ахвярнік і тых, што ў ім пакланяюцца; а панадворак, што перад храмам, кінь вонках ды ня мерай яго, бо ён дадзены паганам: і места сьвятое таптацімуць сорак два месяцы. I дам двум сьведкам маім, і будуць прарочыць тысяча дзьвесьце шэсьцьдзесят дзён, апрануўшыся ў палатніну. Гэта ёсьць дзьве аліўкі і два сьветачы, што перад Богам зямлі стаяць. I, калі хто схоча зрабіці ім крыўду, агонь выйдзе із вуснаў іх ды пажарэ ворагаў іхніх; і калі хто схоча зрабіці ім крыўду, мусіць быць гэтак забіты. Яны маюць уладу замкнуці неба, каб ня падаў дождж у дні прарочаньня іхняга; і маюць уладу над водамі — ператвараць іх у кроў і біці зямлю ўсякімі плягамі, колькі-б хацелі. I калі скончаць сьведчаньне сваё, зьвер, што выйдзе з бяздоньня, учыніць вайну з імі і пераможа іх ды пазабівае іх. I трупы іх на вуліцы вялікага места, што называецца духоўна Садом і Эгіпет, дзе і Госпад наш быў распяты. I із народаў, і родаў, і языкоў, і плямёнаў бачыць будуць трупы іхнія ў працягу трох дзён і паўдня, і не пазволяць пакласьці трупы іхнія ў магілы; і жыхары зямлі будуць цешыцца над імі й весяліцца; і пасылацімуць адны адным падарункі, бо гэтыя два прарокі мучылі жыхараў зямлі. I цераз тры дні і паўдня дух жыцьця зыйшоў на іх ад Бога, і паўсталі на ногі свае, і страх вялікі напаў на тых, што бачылі іх. I пачулі голас вялікі з неба, мовячы да іх: Узыйдзеце сюды. I ўзыйшлі на неба ў хмары, і бачылі іх ворагі іхнія. I ў гэну гадзіну зрабілася трасеньне вялікае, і дзесятая частка места завалілася, і забіты ў трасеньні сем тысяч імёнаў чалавечых; а рэшта былі зьняты жахам і аддалі хвалу Богу нябёсаў. Другое гора прайшло; вось, хутка йдзе трэцяе гора. I сёмы Ангел затрубіў, і сталіся вялікія галасы на небе, якія мовілі: Царствы сьвету сталіся Госпада нашага і Хрыста Ягонага, і будзе царыць на вякі вечныя. I дваццаць чатыры старыкі, што перад Богам сядзелі на пасадах сваіх, паваліліся на твар свой і пакланіліся Богу, мовячы: Дзякуем Табе, Госпадзе Божа Ўседзяржыцелю, Які ёсьць і быў і йдзеш, што прыняў Ты сілу Сваю вялікую і запанаваў. I ўзлаваліся пагане, і прыйшоў гнеў Твой і пара судзіці мёртвых і даць нагароду рабам Тваім прарокам і сьвятым, і баячымся іменьня Твайго, малым ды вялікім, і вынішчыць тых, што нішчаць зямлю. I расчыніўся храм Божы ў небе, і паказалася скрыня запавету Яго ў храме Ягоным; і былі маланкі й галасы, і грымоты, і трасеньне, ды град вялізарны. I знак вялізны паказаўся на небе: жанчына, апраненая ў сонца, і месяц пад нагамі ў яе, і на галаве яе вянок із дванаццацёх зорак. I, быўшы ўцяжку, крычэла ад болю і мукаў радзільных. I паказаўся другі знак на небе: вось зьмей вялізарны, як агонь чырвоны, з сямёма галовамі й дзесяцьма рагамі, і на галовах яго сем дыадэмаў; і хвост ягоны ўвалок траціну зорак з неба ды кінуў іх на зямлю. I зьмей стануў перад жанчынай, што мелася радзіць, каб, як уродзе, зжэрці дзіця яе. I ўрадзіла сына, хлопчыка, што мае пасьвіць усе народы паліцай зялезнай; і ўзята дзіцятка яе да Бога й пасаду Ягонага, і жанчына ўцякла ў пустыню, дзе мае месца, ад Бога прыгатаванае, каб кармілі яе тамака тысяча дзьвесьце шэсьцьдзесят дзён. I ўзьнялася вайна на небе: Міхал і Ангелы ягоныя ваявалі са зьмеем, і зьмей ваяваў ды ягоныя Ангелы, ды не асілілі, і не знайшлося ўжо месца для іх на небе. I скінены быў той зьмей вялізарны, вужака старавечны, называны д’ябалам і сатаной, што зводзе з дарогі простай усенькі сьвет, — скінены на зямлю, і з ім разам скінены ангелы ягоныя. І пачуў я голас вялікі, мовячы ў небе: Цяпер настала спасеньне і сіла і царства Бога нашага, ды ўлада Хрыста Ягонага: бо скінены паклёпнік на братоў нашых, што дзень і ноч вінаваціў іх брахліва перад Богам нашым. І яны перамаглі яго Крывёю Ягняці і словам сьведчаньня свайго ды ня ўлюбілі душ сваіх ажно да сьмерці. Дзеля гэтага радуйцеся, нябёсы і тыя, што жывуць у іх! Гора жыхарам зямлі і мора, бо зыйшоў да вас дябал у гневе вялікім, ведаючы, што ня шмат мае часу. I, як угледзіў зьмей, што ён скінены на зямлю, пачаў ён перасьледаваць жанчыну, што ўрадзіла хлапчанё. I дадзены жанчыне двое крыльляў вялікага арла, каб ляцела ў пустыню на месца сваё ад аблічча вужакі, дзе-б кармілася пару, поры ды паўпары. I пусьціў вужака за жанчынай ваду із роту свайго, быццам раку, каб рака панесла яе. I памагла жанчыне зямля, і расчыніла зямля вусны свае ды праглынула раку, што пусьціў зьмей із роту свайго. I разьюшыўся зьмей на жанчыну і пайшоў ваяваць з рэштай із насеньня яе, што захоўваюць запаведзі Божыя і маюць сьведчаньне Ісуса Хрыста. І стануў я на пяску марскім; і ўгледзіў зьвера, выходзячы з мора, які меў сем галоў і дзесяць рагоў; і на рагох у яго дзесяць дыадэмаў, і на галовах ягоных імёны блюзьнерскія. I зьвер, якога я ўбачыў, быў падобны да рыся, і ногі ў яго, як у мядзьведзя, і рот у яго, як рот у лева. I даў яму зьмей сілу сваю і пасад свой і ўладу вялікую. І бачыў я адну із галоў яго, быццам на сьмерць забітую, і рана яе сьмяротная залечана, і дзівілася ўсенька зямля ззаду за зьверам. I пакланіліся зьмею, што даў уладу зьверу, і пакланіліся зьверу, гаворачы: Хто падобны да гэтага зьвера? Хто здольны бароцца з ім? I дадзены яму вусны гаварыць вялікае і блюзьнерскае; і дадзена яму ўлада вясьці вайну сорак два месяцы. I расчыніў ён вусны свае дзеля блюзьнерства проці Бога, каб блюзьніць проці іменьня Ягонага і сялібы Ягонае і тых, што жывуць у небе. I дадзена яму вясьці вайну з сьвятымі ды перамагчы іх; і дадзена яму ўлада над усякім родам і языком і народам. I паклоняцца яму ўсе жыхары зямлі, імёны якіх не запісаны ў кнігу жыцьця Ягняці заколенага ад стварэньня сьвету. Калі хто мае вуха, слухай! Хто вядзе ў палон, у палон пойдзе; хто мячом забівае, сам мусіць быць мячом забіты. Тут цярплівасьць і вера сьвятых. І ўгледзіў я другога зьвера, выходзячы із зямлі, і меў ён двое рагоў, падобных да ягнячых, ды гукаў, як зьмей; і ўсю ўладу першага зьвера зьдзейсьняе ён перад ім: прымушае зямлю і жыхараў яе пакланяціся першаму зьверу, у якога залечана сьмяротная рана яго. I робіць знакі вялікія, так што й агонь прымушае зыходзіць з неба на зямлю перад людзьмі, ды баламуціць жыхараў зямлі знакамі, якія дадзена яму рабіць перад зьверам, ды кажа жыхарам зямлі рабіць абраз зьвера, што мае рану ад мяча і выжыў. I дадзена яму надзяліць абраз зьвера духам, каб абраз зьвера і гаварыў, і рабіў, каб тыя, хто толькі не паклоніцца абразу зьвера, былі-б забіты. I робіць, каб усім — малым і вялікім, і багатым і бедным, і вольным і рабом — дадзена было ім кляймо на правай руцэ іх або на лобе іх, ды каб ніхто ня мог ні купляць ні прадаваць, апрача толькі тых, што маюць кляймо, або імя зьвера, або лічбу іменьня ягонага. Вось дзе мудрасьць. Хто мае розум, аблічы лічбу зьвера; бо гэта лічба чалавека. I лічба яго шэсьцьсот шэсьцьдзесят шэсьць. I глянуў я, і вось Ягня стаіць на гарэ Сыоне, і з ім сто сорак чатыры тысячы, якія маюць імя Айца Ягонага напісанае на лобе іх. I пачуў я голас з неба, быццам гук ад множства водаў, ды быццам гук грымоту вялікага; і чуў я голас гусьляроў, на гусьлях сваіх іграючых; і пяюць яны як-бы песьню новую перад пасадам і перад чатырма жывёламі і старыкамі; і ніхто ня мог навучыцца песьні гэнае, апрача тых ста сараку чатырох тысячаў, што выкуплены ад зямлі. Гэта тыя, што не апаганіліся з жанчынамі, бо яны чыстыя; гэта тыя, што йдуць сьледам за Ягнём, куды-б Яно ні пайшло. Яны выкуплены ад людзей, першакі Богу й Ягняці. I ў вуснах у іх няма хітраваньня: бо беззаганныя яны перад пасадам Божым. I ўгледзіў я другога Ангела, лятучы пасярод неба, які меў вечнае Эвангельле, каб абвяшчаць жыхарам зямлі і ўсім плямёнам і родам і языкам і народам, ды гаварыў вялікім голасам: Бойцеся Бога і аддайце хвалу Яму, бо прыйшоў час суду Ягонага; і пакланецеся Стварыцелю неба й зямлі, і мора, і крыніцаў вод. I другі Ангел ішоў сьледам, мовячы: Упаў, упаў Вавілён, места вялізнае, бо юрным віном блуду свайго напаіў усе народы. I трэці Ангел ішоў сьледам за імі, мовячы вялікім голасам: Калі хто паклоніцца зьверу й абразу ягонаму ды прыме кляймо на лоб свой ці на руку сваю, той піціме віно гневу Божага, налітае без дамешкі ў чару гневу Ягонага, і будзе мучыцца ў вагні ды ў серцы перад сьвятымі Ангеламі і перад Ягнём; і дым мукі іх будзе ўзьнімацца на вечныя вякі, і няма супакою ўдзень і ўначы тым, што пакланяюцца зьверу й абразу ягонаму, ды хто прыняў кляймо іменьня ягонага. Тут цярплівасьць сьвятых; тут тыя, што захоўваюць запаведзі Бога і веру Ісусаву. І пачуў я голас з неба, які казаў мне: Напішы: адгэтуль шчасьлівыя мёртвыя, што ўміраюць у Госпадзе. Запраўды???, кажа Дух: каб супачылі ад трудоў сваіх, і ўчынкі іх ідуць сьледам за імі. I глянуў я: і вось хмара белая, і на хмары сядзіць падобны да Сына Чалавечага, маючы на галаве Сваей вянок залаты і ў руцэ Сваей востры серп. I выйшаў із храму другі Ангел ды гукнуў вялікім голасам да Сідзячага на хмары: Пашлі серп Твой ды жні; бо прыйшла для Цябе гадзіна жніва, бо жніво зямлі дасьпела. I кінуў Сідзячы на хмары серп Свой на зямлю, і зямля была пажата. I другі Ангел выйшаў із храму, што на небе, ды сам маючы востры серп. I выйшаў із ахвярніку іншы Ангел, што мае ўладу над агнем, і вялікім крыкам крыкнуў маючаму востры серп, мовячы: Пашлі твой востры серп ды зьбяры гронкі вінаграду зямлі, бо ўжо дасьпелі ягады яго. I кінуў Ангел серп свой на зямлю, і сабраў вінаград зямлі, і кінуў у ступу вялізную гневу Божага; і патапталі ў ступе вонках места, і выйшла кроў із ступы ажно да вуздаў конскіх на тысячу шэсьцьсот стадыяў. I ўгледзіў я другі знак на небе — вялікі й дзіўны: сем Ангелаў, маючых сем плягаў апошніх, якімі канчаўся гнеў Божы. I ўбачыў я нібы шклянае мора, зьмешанае з агнём, і тых, што перамагалі зьвера і абраз ягоны, і кляймо ягонае, і лічбу іменьня яго, якія стаялі на шкляным моры, маючы гусьлі Божыя; і пяюць яны песьню Майсея, раба Божага, і песьню Ягняці, мовячы: Вялікія і дзіўныя ўчынкі Твае, Госпадзе Божа Уседзяржыцелю! Справядлівыя й праўдзівыя шляхі Тваі, Цару сьвятых! Хто не ўбаіцца Цябе, Госпадзе, і не пахваліць імя Тваё? Бо-ж адзін Ты сьвяты: бо ўсе народы прыйдуць і паклоняцца Табе, бо выявіліся суды Тваі. I пасьля гэтага глянуў я: і вось раочыніўся храм скініі сьведчаньня на небе, і выйшлі із храму сем Ангелаў, маючы сем плягаў, апраненыя ў чыстую і сьветлую ільняную вопратку ды падперазаныя праз грудзі залатымі паясамі. I адна із чатырох жывёлаў дала сямём Ангелам сем залатых чар, поўных гневу Бога, жывучага на вечныя вякі. I напоўніўся храм дымам ад хвалы Божае і ад сілы Ягонае; і ніхто ня мог увайсьці ў храм, пакуль ня скончыліся сем плягаў сямёх Ангелаў. I пачуў я голас вялікі з храму, мовячы да сямёх Ангелаў: Ідзеце й выліце чары гневу Божага на зямлю. І пайшоў першы і выліў чару сваю на зямлю: і зрабіліся благія й агідныя раны ў людзей, што мелі кляймо зьвера, дый у тых, што пакланяліся абразу ягонаму. I другі Ангел выліў чару сваю ў мора: і зрабілася кроў, быццам мёртвага, і ўсякая душа жывая памерла ў моры. I трэці Ангел выліў чару сваю ў рэкі й крыніцы водаў: і зрабілася кроў. I пачуў я Ангела водаў, мовячы: Справядлівы Ты, Госпадзе, Які ёсьць і быў і сьвят, што прысудзіў гэтак: бо яны пралілі кроў сьвятых і прарокаў, дык і Ты даў ім кроў піці; яны-ж варты гэтага. I пачуў я другога, які мовіў з ахвярніку: Але, Госпадзе Божа Ўседзяржыцелю: суды Тваі правільныя і справялівыя. I чацьверты Ангел выліў чару сваю на сонца: і дадзена яму паліць людзей у вагні. I паліла людзей вялікая сьпека, і блюзьнілі яны проці йменьня Бога, Які мае ўладу над усімі плягамі, ды не адумаліся даці хвалу Яму. I пяты Ангел выліў чару сваю на пасад зьвера: і зацьмілася царства ягонае, і яны кусалі языкі свае ад болю і блюзьнілі проці Бога Нябеснага ад мукаў сваіх ды ран сваіх, ды не пакаяліся ў учынках сваіх. I шосты Ангел выліў чару сваю ў вялікую раку, у Эўфрат: і высахла вада ў ёй, каб прыгатавана была дарога для цароў, што ад усходу сонца. I ўгледзіў я з вуснаў зьмея і з вуснаў зьвера і з вуснаў фальшывага прарока тры духі нячыстыя, падобныя да жабаў: бо гэта духі дэманаў, што робяць знакі, ды што выходзяць на цароў зямлі ды ўсенькага сусьвету, каб сабраць іх на вайну ў той дзень вялікі Бога Ўседзяржыцеля. Вось, іду, як злодзей: шчасьлівы, хто ня сьпіць ды хавае вопратку сваю, каб не хадзіці яму голаму, і каб ня бачылі сораму яго. I сабраў ён іх у месцы, што пажыдоўску называецца Армагеддон. I сёмы Ангел выліў чару сваю на паветра: і выйшаў голас вялікі із храму нябеснага, ад пасаду, мовячы: Сталася! I ўзьняліся галасы, і грымоты, і маланкі, і трасеньне зрабілася вялікае, якога ня бывала ад часоў, як зьявіліся людзі на зямлі. Гэткае трасеньне! Такое вялізарнае! I распалася места вялікае на тры часьці, і месты паганскія заваліліся; і Вавілён, места вялікае, прыпомніўся перад Богам, каб даці яму чару віна яраснага гневу Ягонага. I кожын востраў счэз, і ніводнае гары не знайшлося. I выпаў град вялікі, як таленты* з неба на людзей; і блюзьнілі людзі проці Бога за ўдары ад граду, бо ўдар ад яго надта цяжкі. I прыйшоў адзін із сямёх Ангелаў — тых, што мелі сем чараў, і прамовіў да мяне, кажучы мне: Хадзі, я пакажу табе суд над распусьніцай вялікай; што сядзіць над водамі многімі, з якою блудзілі цары зямныя, і віном распуснасьці яе ўпіваліся жыхары зямлі. I павёў мяне ў духу ў пустыню. I ўгледзіў я жанчыну, сядзючы на зьверу чырвоным, поўным імёнаў блюзьнерскіх, з сямёма галовамі і дзесяцьма рагамі, I жанчына апрануўшыся ў порфіру і пурпур і аздобленая золатам і дарагім каменьнем ды пэрламі, маючы ў руцэ сваей чару залатую, поўную агіды й бруду распусты яе; і на лобе ў яе напісана слова: тайна, Вавілён вялікі, маці распусьніц і агіды зямное. I ўбачыў я, што жанчына ап’янела ад крыві сьвятых і ад крыві сьведкаў Ісусавых; і, бачучы яе, дзівіўся я задзіўленьнем вялікім. I сказаў мне Ангел: Што ты дзівуешся? Я табе скажу тайну жанчыны і зьвера, што носіць яе ды мае сем галоў і дзесяць рагоў. Зьвер, якога ты бачыў, быў і няма, і выйдзе з бяздоньня і пойдзе на пагібель; і задзівяцца жыхары зямлі (імёны якіх не запісаны ў кнігу жыцьця ад пачатку сьвету), бачучы зьвера, што быў і няма, хаця ёсьць. Тут розум, які мае мудрасьць. Сем галоў ёсьць сем гор, дзе жанчына сядзіць на іх, ды ёсьць сем цароў: пяць упалі, і адзін ёсьць, другі яшчэ ня прыйшоў; калі-ж прыйдзе, нядоўга мае быць. I зьвер, які быў і няма, сам ёсьць восмы ды із сямех і на пагібель ідзе. I дзесяць рагоў, што ты бачыў, ёсьць дзесяць цароў, якія йшчэ царства не ўзялі, але возьмуць уладу, як цары, на адну гадзіну разам са зьверам; яны маюць адну думку і сілу ды ўладу сваю аддадуць зьверу. Яны будуць вясьці вайну з Ягнём, і Ягня пераможа іх, бо Яно Госпад валадароў і Цар цароў, і тыя, што з Ім, пакліканыя і выбраныя і верныя. I кажа мне: Воды, што ты бачыў, дзе сядзіць распусьніца, ёсьць народы й грамады, і плямёны й языкі. I дзесяць рагоў, што бачыў ты на зьверу, тыя зьненавідзяць распусьніцу і спустошаць яе ды аголяць, і цела яе будзе зьедзена, і спаляць яе ў вагні; бо Бог даў у сэрца ім учыніць волю Ягоную ды ўчыніць аднадумна і даць царства іхняе зьверу, дакуль ня споўняцца словы Божыя. I жанчына, якую ты бачыў, ёсьць места вялікае, што мае царства над царамі зямнымі. I пасьля гэтага я ўбачыў Ангела, зыходзячы з неба, які меў вялікую ўладу; і зямля асьвяцілася ад славы ягонае; і крыкнуў ён крэпка, мовячы голасам вялікім: Паў, паў Вавілён, вялікая (распусьніца), і стаўся памяшканьнем дэманаў і прыпынкам для ўсіх духаў нячыстых і прыстанішчам для ўсякага птаства нячыстага і агіднага; бо юрным віном распуснасьці сваей напаіла яна ўсе народы, і цары зямныя сваволілі з ёю, і купцы зямныя разбагацелі ад сілы раскошы яе. I пачуў я другі голас з неба, мовячы: Выйдзі з яе, мой народзе, каб ня быць учасьнікамі ў грахох яе і ня прыняці ўдараў яе; бо дайшлі грахі яе ажно да неба, і ўспомніў Бог аб няпраўдах яе. Аддайце ей, як і яна аддавала вам, і падвойце ей удвая паводле ўчынкаў яе; у чары, у якой яна мяшала (віно), мяшайце ей удвая. Колькі ўслаўляла яна сябе й раскошавалася, гэтулькі дайце ей мукаў і суму; бо яна кажа ў сэрцы сваім: Сяджу царыцай, і не ўдава я, і суму не пабачу. Дзеля гэтага ў вадзін дзень прыйдуць на яе плягі: сьмерць і туга і голад; і будзе спалена ў вагні: бо дужы Госпад Бог, што судзіць яе. I заплачуць і загалосяць па ёй цары зямныя, што сваволілі й раскошаваліся з ею, калі ўгледзяць дым ад пажару яе, стоючы здалёк дзеля страху ад мукі яе ды гаворачы: Гора, гора (табе), места вялікае Вавілён, места магутнае, бо ў вадну гадзіну прыйшоў суд твой! І купцы зямныя заплачуць ды засумуюць па ёй, бо ніхто ўжо ня купляе тавару іхняга, тавару із золата й серабра, і каменьня дарагога і пэрлаў, і віссону й порфіры, і шоўку й пурпуру, ды ўсякага дрэва пахучага, і ўсякіх вырабаў із косьці сланёвае, і ўсякіх вырабаў із дрэва дарагога і медзі й зялеза і мармару, і цынамону, і пахнідлаў, і міра, і ладану, і віна, і алівы, і мукі, і пшаніцы, і скаціны й авечак, і каней ды вазоў, і целаў дый душ чалавечых. I плады пажаданыя душы тваёй адыйшліся ад цябе; і ўсё ўкормленае ды бліскучае адыйшлося ад цябе, і ты ніколі ўжо ня знойдзеш гэтага. I таргаваўшыя гэтым, што разбагацелі ад яе, воддаль стаяцімуць дзеля страху прад мукаю яе, плачучы й галосячы ды мовячы: Гора, гора (табе), места вялікае, у віссон і порфіру і пурпур апраненае, аздобленае золатам і каменьнем дарагім і пэрламі: бо ў вадну гадзіну спустошана гэткае багацьце! I ўсе кармачы, і ўсе людзі на караблёх, і карабельнікі, і ўсе працаўнікі на моры воддаль стаялі і, бачучы дым ад пажару яго, крычэлі, мовячы: Якое падобна да места вялікага? I сыпалі попел на галовы свае і крычэлі, плачучы й галосячы, ды мовілі: Гора, гора (табе), места вялікае, у якім разбагацелі ад скарбаў тваіх усе, хто мае караблі на моры: бо ў вадну гадзіну ты спустошана! Узьвесяліся над ім, неба ды сьвятыя апосталы і прарокі: бо прысудзіў Бог прысуд ваш на яго. I адзін дужы Ангел падняў камень, вялікі, як млыновы, і кінуў у мора, мовячы: Гэтак з размахам кінены будзе Вавілён, места вялікае, і ўжо больш ня знойдуць яго; і ня будзе ўжо чутно ў табе голасу гусьляроў і сьпявакаў ды жалейнікаў і трубачоў, і ня знойдзецца ўжо ў табе ніводнага мастака ніякага мастацтва, — і гук млыновы не пачуецца ўжо ў табе; і не зазьяе ўжо ў табе сьвятло сьветача, і голасу жаніха й нявесты не пачуюць ужо ў табе: бо купцы тваі былі магнатамі зямнымі, бо чарамі тваімі абаламучаны ўсенароды. I знойдзена ў ім кроў прарокаў ды сьвятых і ўсіх забітых на зямлі. I пасьля гэтага пачуў я быццам голас вялікі множства народу ў небе, які казаў: Алілуя! Спасеньне і хвала і чэсьць і сіла Госпаду Богу нашаму: бо правільныя і справядлівыя суды Яго. Бо засудзіў Ён вялікую распусьніцу, што паганіла зямлю блудам сваім, і адплаціў за кроў рабоў Сваіх ад рукі яе. I паўторна сказалі: Алілуя! I дым яе ўзьнімаецца на вечныя вякі. I ўпалі дваццаць чатыры старыкі й чатыры жывёлы ды пакланіліся Богу, сідзячаму на пасадзе, мовячы: Амін! Алілуя! I выйшаў з пасаду голас, мовячы: Хвалеце Бога нашага, усе рабы Яго ды хто баіцца Яго, і малыя і вялікія! I пачуў я быццам голас вялікае таўпы??? і быццам шум множства водаў і быццам гук грымотаў сільных, мовячы: Алілуя! бо запанаваў Госпад Бог Уседзяржыцель! Радуймася й весялімася і хвалу Яму давайма: бо прыйшло вясельле Ягняці, і прыгатавалася жонка Яго. I дадзена ёй, каб апранулася ў віссон чысты і сьветлы; I кажа мне: Напішы: Шчасьлівыя тыя, што пакліканы на вячэру вясельную Ягняці. I кажа мне: Словы гэтыя ёсьць запраўдныя Божыя. I я ўпаў да ног ягоных, каб пакланіцца яму. I кажа мне: Глядзі, не рабі гэтага: бо я суслужнік і твой і братоў тваіх, што маюць сьведчаньне Ісусавае. Богу пакланіся: бо сьведчаньне Ісусавае ёсьць дух прарочы. I ўгледзіў я неба расчыненае: і вось конь белы, і коньнік на ім, называны Верным і Праўдзівым, што па праўдзе судзіць і ваюе. А вочы ў яго быццам полымя агністае, і на галаве ў яго многа дыадэмаў. Меў імя напісанае, якога ніхто ня ведаў, апрача Самога. I быў апранены ў шату акрываўленую. I імя Ягонае называецца: Слова Божае. I йшлі за ім войскі нябесныя на белых канёх, апраненыя ў віссон белы і чысты. I з вуснаў Ягоных выходзе меч востры, каб ім пабіць паганаў. I Сам пасець іх паліцай зялезнай. I Сам топча ступу віна ярасьці і гневу Бога Ўседзяржыцеля. I мае на вопратцы і на сьцягне Сваім напісанае імя: Цар цароў і Госпад валадароў. I ўгледзіў я аднаго Ангела, стоячы на сонцы. I крыкнуў ён вялікім голасам, прамаўляючы да ўсяго птаства, што лётала пасярод неба: Хадзеце, зьбірайцеся на вячэру Вялікага Бога, каб есьці целы цароў і целы тысячнікаў, і целы дужых, і целы каней ды коньнікаў на іх, і целы ўсіх — вольных і рабоў, малых і вялікіх. I ўгледзіў я зьвера і цароў зямных і войскі іх, сабраныя дзеля вайны з Сідзячым на кані ды з войскам Ягоным. I быў схоплены зьвер і з ім прарок фальшывы, што знакі рабіў перад ім, якімі баламуціў тых, што прынялі кляймо зьвера і пакланяліся абразу ягонаму. Абодвух жыўцом кінулі ў возера вагністае, палаючае серкаю. I рэшта пазабівана мячом Сідзячага на кані, што выходзіў з вуснаў Ягоных. I ўсё птаства насыцілася целамі іхнімі. I ўбачыў я Ангела, зыходзячы з неба, які меў ключ ад бяздоньня і ланцуг вялікі ў руцэ сваёй. I схапіў ён зьмея, вужаку адвечнага, што ёсьць д’ябал і сатана, ды спутаў яго на тысячу гадоў і кінуў яго ў бяздоньне і замкнуў яго ды прыпячатаў зьверху, каб ня зводзіў больш народаў, пакуль ня скончыцца тысяча гадоў; а пасьля гэтага мусіць быць разьвязаны на нядоўгі час. I ўгледзіў я пасады, і пасядалі на іх, і быў ім дадзены суд; і душы сьцятых за сьведчаньне Ісусавае і за слова Божае, і тых, што не пакланіліся зьверу ды абразу ягонаму і ня прынялі кляйма на лоб свой ані на руку сваю; і ажылі і панавалі з Хрыстом тысячу гадоў. Рэшта-ж памершых не ажыла, пакуль ня скончыцца тысяча гадоў. Гэта першае ўскрасеньне. Шчасьлівы й сьвяты той, хто мае частку ў першым ускрасеньні: над імі сьмерць паўторная ня мае ўлады, але будуць яны сьвяшчэньнікамі Бога і Хрыста ды панавацімуць з Ім тысячу гадоў. I, як скончыцца тысяча гадоў, вызваліцца сатана із вязьніцы сваёй і выйдзе звадзіць народы на чатырох кутох зямлі, Гога і Магога, ды зьбіраць іх на вайну; лічба-ж іх, як пясок у моры. I выйшлі на шырыню зямлі ды акружылі табор сьвятых і места ўлюбленае; і зыйшоў ад Бога агонь з неба ды зжор іх. I д’ябал, што зьвёў іх, быў кінены ў возера агністае ды серкавае, дзе і зьвер і фальшывы прарок; і будуць яны мучыцца ўдзень і ўначы на вечныя вякі. І ўбачыў я вялікі белы пасад і Сідзячага на ім, ад аблічча Якога ўцякла, зямля і неба, і не знайшлося месца для іх. I ўбачыў нябожчыкаў, малых ды вялікіх, стоячы перад Богам, і былі разгорнены кнігі; і разгарнулі іншую кнігу, што ёсьць жыцьця, і суджаны былі мёртвыя, як напісана ў кнігах, паводле ўчынкаў іхніх. I аддала мора нябожчыкаў, што ў ім, і сьмерць ды пекла аддалі нябожчыкаў, што ў іх; і суджаны быў кожны паводле ўчынкаў сваіх. А сьмерць і пекла кінены ў возера вагністае. Гэта другая сьмерць. I каго не знаходзілі запісанага ў кнізе жыцьця, кідалі яго ў возера вагністае. I ўбачыў я новае неба і новую зямлю, бо першае неба й першая зямля мінулі, мора ўжо няма. I я, Іоан, убачыў места сьвятое, новы Ерузалім, які зыходзіў ад Бога з неба, прыгатаваны быццам нявеста, прыбраная дзеля мужа свайго. I пачуў я голас вялікі з неба, мовячы: Вось скінія Бога з людзьмі, і Ён будзе жыць з імі; і людзі будуць Ягонымі, і сам Бог будзе з імі, іхні Бог. I абатрэ Бог усякую сьлязу з вачэй іхніх; і сьмерці ўжо ня будзе, і ня будзе ўжо ані плачу, ані галошаньня, ані труду, бо першыя мінулі. I сказаў Сідзячы на пасадзе: Вось, роблю ўсё новае. I кажа да мяне: Напішы, бо гэтыя словы праўдзівыя і верныя. I сказаў мне: Сталася. Я Альфа і Омэга, пачатак і канец. Прагнучаму дам Я дар з крыніцы вады жывое; хто пераможа, возьме ў спадчыну ўсё, і буду яму Богам, і ён будзе Мне сынам. А для палахлівых і няверных, і для нягоднікаў і душагубаў, і для распусьнікаў і чарадзеяў і слуг ідалавых, і для ўсіх ілжывых — доля іх у возеры, палаючым агнём ды серкаю, што ёсьць другая сьмерць. I прыйшоў да мяне адзін із сямёх Ангелаў, тых, што мелі сем чараў, напоўненых сямёма апошнімі плягамі, і загутарыў са мною, мовячы: Хадзі, пакажу табе жанчыну, нявесту Ягняці. І панёс мяне ў духу на вялікую ды высокую гару, і паказаў мне места вялікае, сьвяты Ерузалім, што зыходзіў з неба ад Бога і меў хвалу Божую. I сьвятло ягонае падобнае да найдаражэйшага каменя, быццам крыштальнага каменя ясьпісовага; і меў ён мур вялікі й высокі, і меў дванаццаць варотаў, і на вароцех дванаццаць Ангелаў і імёны напісаныя, якія ёсьць дванаццацёх родаў сыноў Ізраілявых. I ад усходу трое варотаў, і ад поўначы трое варотаў, і ад паўдня трое варотаў, і ад захаду трое варотаў. I мур мястовы меў дванаццаць падвалінаў, і на іх імёны дванаццацёх Апосталаў Ягняці. I той, што гутарыў са мною, меў трысьціну залатую, каб абмерыць места і вароты яго і сьцены яго. I места ляжыць чатырохкутнікам, і даўжыня ягоная такая-ж, як і шырыня. I абмерыў места трысьцінай на дванаццаць тысячаў стадыяў; і даўжыня ягоная і шырыня і вышыня аднолькавыя. I абмерыў мур ягоны на сто сорак чатыры локці меры чалавечае, якая і ангельская. I мур быў пабудаваны з ясьпісу; і места чыста залатое, падобнае да чыстага шкла. I падваліны муру мястовага прыаздоблены ўсякім каменьнем дарагім: першая падваліна ясьпіс, другая сапфір, трэцяя халькедон, чацьвершая шмарагд, пятая сардонік, шостая сард, сёмая хрызаліт, восмая бэрыль, дзявятая тапаз, дзясятая хрызапрас, адзінаццатая гіяцынт, дванаццатая амэтыст. I дванаццаць варотаў — дванаццаць пэрлаў: а кожныя вароты із аднае пэрлы. I вуліца места чыста залатая, быццам шкло празрыстае. I храму ў ім ня ўгледзіў я: бо храм ягоны ёсьць Госпад Бог Уседзяржыцель і Ягня. I места ня мае патрэбы ў сонцы ані ў месяцу, каб асьвятлялі яго: бо хвала Божая асьвяціла яго, і сьветач ягоны — Ягня. I народы збаўлёных хадзіцімуць у сьвятле ягоным, і цары зямныя прынясуць у яго славу й чэсьць сваю. I вароты ягоныя ня будуць замыкацца ўдзень, а ночы там ня будзе. I прынясуць у яго славу й чэсьць народаў. I ня ўвойдзе ў яго нішто нячыстае ды робячае агіду й ілжу, а толькі запісаныя ў кнізе жыцьця Ягняці. I паказаў мне чыстую раку вады жыцьця, сьветлую, як крыштал, што выходзіла із пасаду Бога й Ягняці. Пасярэдзіне вуліцы яго, наабапал ракі, дрэва жыцьця, што дае плады дванаццаць разоў, даючы на кожын месяц ягоны плод; і лісьці дзерава на лек народам. I ня будзе ўжо нічога выклятага; і будзе ў ім пасад Бога й Ягняці, і рабы Ягоныя служыцімуць Яму. I ўгледзяць аблічча Ягонае і імя Ягонае на лабох іхніх. I ня будзе тамака ночы; і няма ў іх патрэбы ў сьветачу і ў сьвятле сонца, бо Госпад Бог асьвятляе іх. I царыцімуць на вечныя вякі. I сказаў мне: Словы гэтыя верныя і праўдзівыя; і Госпад Бог сьвятых прарокаў паслаў Ангела Свайго паказаць рабом Сваім, што мусіць хутка стацца. Вось, хутка прыходжу. Шчасьлівы, хто хавае словы прароцтва кнігі гэтае. I я, Іоан, той, што бачыў гэта і чуў. I калі я пачуў ды пабачыў, я паваліўся пакланіціся перад нагамі Ангела, што паказваў мне гэта. I кажа ён мне: Глядзі, не: бо я суслужнік твой і братоў тваіх прарокаў і хаваючых словы кнігі гэтае; Богу пакланіся. I кажа мне: Не запячатывай слоў прароцтва кнігі гэтае: бо блізка час. Крыўдзіцель няхай яшчэ крыўдзіць, і нячысты няхай яшчэ апаганіваецца, і справядлівы няхай яшчэ чыніць справядлівасьць, і сьвяты няхай яшчэ асьвячаецца. I вось хутка прыходжу, і заплата Мая са Мною, каб аддаці кожнаму, як будзе дзела ягонае. Я Альфа й Омэга, пачатак і канец, Першы і Апошні. Шчасьлівыя, што выпаўняюць запаведзі Яго, каб была ўлада іх на дрэва жыцьця, ды каб увайшлі праз вароты ў места; а вонках сабакі й чарадзеі, і распусьнікі ды забойцы і служкі ідалавы, і ўсе, што любяць і чыняць няпраўду. Я, Ісус, паслаў Ангела Майго пасьведчыць вам гэта ў цэрквах. Я карэнь і род Давідавы, зорка сьветлая і ранічная. I Дух і нявеста кажуць: Прыходзь! I, хто прагне, няхай прыходзе; і, хто хоча, няхай бярэ ваду жыцьця дарма. I я разам сьведчу кожнаму, хто чуе словы прароцтва кнігі гэтае: калі хто даложа да гэтага, узложыць на яго Бог плягі, напісаныя ў кнізе гэтай; і калі хто адыме ад слоў кнігі прароцтва гэтага, адыме ў яго Бог долю ягоную з кнігі жыцьця і з места сьвятога і з напісанага ў гэтай кнізе. Той, што сьведчыць гэта, кажа: Але, хутка прыходжу! Амін. Але, прыходзь, Госпадзе Ісусе! Ласка Госпада нашага Ісуса Хрыста з вамі ўсімі. Амін.