<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<bible translation="Kurukh (पुना गच्छरना NT (BSI))" status="Kurux NT - पुना गच्छरना NT Copyright © Bible Society of India, 2014. Used by permission" link="https://www.bible.com/bible/1867/MRK.2.KURUXBSI">
	<testament name="New">
		<book number="40">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">ईद अब्राहमसी ख़द्दस दाऊदसी ख़द्दस येसु मसीसी पूरखर ही नामे हवे।</verse>
				<verse number="2">अब्रा‍हमस इसाकसी तम्‍बस। इसाकस याकॊबसी तम्‍बस। याकॊबस यहूदा अरा आसी भइय्योर ही तम्‍बस।</verse>
				<verse number="3">यहूदास फारेस अरा सारासी तम्‍बस अरा तंग्यो तामार रहचा। फारेस हेसरॊमसी तम्‍बस। हेसरॊमस आरामसी तम्‍बस।</verse>
				<verse number="4">आरामस अमिनदाबसी तम्‍बस। अमिनदाबस नास्‍सॊनसी तम्‍बस। नास्‍सॊनस सलमॊनसी तम्‍बस।</verse>
				<verse number="5">सलमॊनस बोआसी तम्‍बस अरा तंग्यो राख़ाब रहचा। बोआस यॊबॆदसी तम्‍बस अरा तंग्यो रूत रहचा। यॊबॆदस येसैसी तम्‍बस।</verse>
				<verse number="6">येसैस दाऊद बॆलासी तम्‍बस। दाऊदस सालोमॊनसी तम्‍बस। सालोमॊनसी तंग्यो मुन्‍द उरियसी तंग्‍आली रहचा।</verse>
				<verse number="7">सालोमॊनस रहोबोअमसी तम्‍बस। रहोबोअमस अबियासी तम्‍बस। अबियास आसाफसी तम्‍बस।</verse>
				<verse number="8">आसाफस यॊसफटसी तम्‍बस। यॊसफटस यॊरामसी तम्‍बस। यॊरामस ओसियसी तम्‍बस।</verse>
				<verse number="9">ओसियस यॊतामसी तम्‍बस। यॊतामस आहाजसी तम्‍बस। आहाजस हेसेकियसी तम्बस।</verse>
				<verse number="10">हेसेकियस मनास्‍सॆसी तम्‍बस। मनास्‍सॆस आमॊनसी तम्‍बस। आमॊनस यॊहोसियसी तम्‍बस।</verse>
				<verse number="11">यॊहोसियस येहोनियास अरा आसी भइय्योर ही तम्‍बस। ई बेड़ा नू आलर गुड़र'अरकी बाबुलॊन होच्‍चर केरर।</verse>
				<verse number="12">गुड़र'अरकी बाबुलॊन हो'अना ही ख़ॊख़ा: येहोनियास सलातिऎलसी तम्‍बस रहचस। सलातिऎलस जोरोबाबेलसी तम्‍बस।</verse>
				<verse number="13">जोरोबाबेलस अबियूदसी तम्‍बस। अबियूदस एलियाकिमसी तम्‍बस। एलियाकिमस असॊरसी तम्‍बस।</verse>
				<verse number="14">असॊरस सदॊकसी तम्‍बस। सदॊकस अखीमसी तम्‍बस। अखीमस एलियूदसी तम्‍बस।</verse>
				<verse number="15">एलियूदस एलेयासरसी तम्‍बस। एलेयासरस मत्तानसी तम्‍बस। मत्तानस याकॊबसी तम्‍बस।</verse>
				<verse number="16">याकॊबस यॊसॆफसी तम्‍बस। यॊसॆफस मरियम ही तंग्‍आलस। मरियम येसुसी तंग्यो। येसुसिन मसी ब'अनर।</verse>
				<verse number="17">ई लेखा अब्राहमस ती दाऊदस गूटी चौदा पिड़ही, अरा दाऊदस ती आलर गुड़र'‍अरकी बाबुलॊन हो'अना गूटी चौदा पिड़ही, अरा गुड़र'‍अरकी बाबुलॊन हो'अना ती मसीस गूटी चौदा पिड़ही मनी।</verse>
				<verse number="18">येसु मसीसी कुन्‍द्रना एन्ने मंजा का आसी तंग्यो मरियम अरा यॊसॆफसी पाही मंजकी रहचा ख़ने, आर ही ओन संगे मन्ना ती मुन्‍द नेम्हा बॊलतस ती आद ओत्‍था ऎख़‍ र'अना ख़क्‍ख‍तारा।</verse>
				<verse number="19">अन्‍ति अदही आलस यॊसॆफस उजगो रहचस अरा अदिन नठाब'आ मल बेद्दालियस, औंगे आस अदिन कलेकसे अम्‍बा गे तिहा ननालियस।</verse>
				<verse number="20">आस इबड़ा कत्‍था ही सोचनुम रहचस ख़नेम, उर्बासी पैकस आस गे तुंगुल नू ऎथ्रस दरा आनियस, “यॊसॆफ, दाऊदसी ख़द्दायो, नीन निंग्‍है आली मरियम आबोन ओन्‍द्र'आ गे अमा एल्‍चा, ‍आद नेम्‍हा बॊलतस ती ओत्‍था ऎख़ र'ई।</verse>
				<verse number="21">आद ख़द्द पाको अरा नीन आसी येसु नामे पिंजके, एन्‍देरगेका आस तंग्है आलारिन तम्‍है पाप गुट्ठी ती नाड़ोस।”</verse>
				<verse number="22">इबड़ा उर्मी एन्ने गे मंजा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ती उर्बासी आनका कत्‍था मनन नेक‍अन।</verse>
				<verse number="23">“ऎरा! डिं‍डा पेल्‍लो ओत्‍था ऎख़ मनो अरा ओन्‍टा ख़द्दासिन पाको अरा आसिन इम्मानुऎल ब'ओर अदही माने ‘धर्मेस नम्‍है गने र'अदस’।”</verse>
				<verse number="24">यॊसॆफस चॊचस ख़ने उर्बासी पैकस पॆसका रहचस अन्नेम नंजस ती अदिन बेंज्रस अरा तंग्‍‍है आलिन तंग्‍‍हा गने ओन्‍द्रस।</verse>
				<verse number="25">लिकिन ख़द्दासी अरगी कुन्‍द्रना गूटी मरियम गुसन मल केरस अरा आसी नामे येसु पिंजयस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">हॆरॊदॆस बॆलासी उल्‍ला नू यूदेया जिला ता बॆतलहेम पद्दा नू येसुस कुन्‍द्रस। अबड़ा उल्‍ला नू पुरुब राजी गुट्ठी तरती जोक्को लूरगर आलर येरुसलॆम बरचर ती मेना हेलरर,</verse>
				<verse number="2">“यहूदीर ही बॆलस कुन्‍द्रकादस आस एक्‍सन र'अस? एन्‍देरगेका ऎम पुरुब तरा आसी बीनकोन ईरकम अरा आसिन ऒड़ लग्‍गा गे बरचका र'‍अदम।”</verse>
				<verse number="3">इदिन मेंजस ती हॆरॊदॆस बॆलस अरा गोट्टा येरुसलॆम अनचकरा केरा।</verse>
				<verse number="4">ख़ने बॆलस उर्मी यहूदी मुध नैगारिन अरा नॆग सिखाब'उरिन ख़ॊंड़चस ती आरिन मेंजस, “मसीस एक्सन कुन्‍द्रकादस नेख़'ओन।”</verse>
				<verse number="5">अबड़र तिंगियर, “यूदेया जिला ही बॆतलहेम पद्दा नू, एन्‍देरगेका धर्मेसी कत्‍था तिंगुर इदही पत्त नू एन्ने लिखचका र'‍अनर।</verse>
				<verse number="6">‘अनय यूदेया जिला ता बॆतलहेम! नीन एन्ने हूँ यूदेया ही कड़हाब'ऊ उर्मी नगरे गुट्ठी ती सन्नी मलकी, निंग्‍है तिम ओर्त कड़हाब'उस बर'ओस, आसिम एम्‍है आलर इस्राऎल आलर ही महरस मनोस।’”</verse>
				<verse number="7">ख़ने हॆरॊदॆस अबड़ा लूरगर आलारिन कलेकसे मीख़ियस ती बीनको ऎथ्रका पत्त नू ठौका ठौका एका बेड़ा नू बीनको ईथ्रकी रहचा मेंजस।</verse>
				<verse number="8">अरा आरिन बॆतलहेम तइय्यरकी बाचस, “नीम कला ती ख़द्दासी पत्त नू ठौका ठौका मेना ती ख़द्दासिन ख़क्‍खोर होले एंगन हूँ तेंके, होले ऎन हूँ क'ओन ती आसिन ऒड़ लग्‍गा ओंगोन।”</verse>
				<verse number="9">अबड़ा लूरगर आलर बॆलासी कत्‍थन मेंजर ती केरर। अरा ऎरा! एका बीनकोन आर पुरुब नू ईरकाचर, आद आर ही मुन्‍द मुन्‍द ख़द्दासी र'अना अड्‍डा गूटी केरा अरा आद मइय्याँ इज्‍जा केरा।</verse>
				<verse number="10">आर बीनकोन ईरयर ती नगदे रिझ्रर।</verse>
				<verse number="11">अरा आ एड़पा नू कोरचर ती ख़द्दासिन तंग्यो मरियम गने ईरयर अरा मुलख़र‍र ती आसिन ऒड़ लग्‍गियर अरा तंम्‍है खुर्जी बकसन तिसगर ती सोना, लोबान अरा गन्‍धरस आस गे दान नंजर।</verse>
				<verse number="12">अरा आर गे तुंगुल नू चॆत ख़क्‍खरा का हॆरॊदॆस गुसन अमके किर्रा। औंगे आर नन्ना डहरे नू तम्‍है राजी किर्रिम बिच्चियर।</verse>
				<verse number="13">अबड़ा लूरगर आलर ही केरका ख़ॊख़ा, उर्बासी ओन्‍टा पैकस यॊसॆफस गे तुंगुल नू ऎथ्रस ती बाचस, “चो'आ, ख़द्दासिन दरा तंग्योन हो'आ ती मिसर राजी बोंगा कला अरा एका गूटी ऎन मल ब'ओन आ गूटी अइय्यम र'‍अके। इदगे का हॆरॊदॆस ख़द्दासिन पिटा गे बेद्दोस।”</verse>
				<verse number="14">ख़ने यॊसॆफस चॊचस ती माख़म ख़द्दासिन दरा तंग्योन होच्‍चस ती मिसर राजी केरस।</verse>
				<verse number="15">आस हॆरॊदॆसी अरगी खे'अना गूटी अइय्यम रहचस। ईद ती उर्बस धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ती तिंका कत्‍था मंजा का “ऎन मिसर राजी ती एंग्‍दासिन मीख़कन।”</verse>
				<verse number="16">ख़ने हॆरॊदॆस बॆलस अबड़ा लूरगर आलर एंगन ठकचकानर बाचस ती नगदे कैरारस। ख़ने आस बॆतलहेम अरा अदही उर्मी सिवान ता उर्मी ख़द्दारिन फउद तइय्यस ती पिटताचस, अन्नेम अबड़ा लूरगर आलर ती मेंजका उल्ला ही लेक्खा अबड़ा पिटतारका ख़द्दर ऎंड़ बछर ख़द्दर महले अदिन ती जुक्‍की ही रहचर।</verse>
				<verse number="17">हॆरॊदॆसी ई नलख ती धर्मेसी कत्‍था तिंगू येरेमियास ती तिंका कत्‍था मंजकी किरकी रहचा:</verse>
				<verse number="18">“ओन्‍टा चींख़ना अरा बग्‍गे खोबरारना रामा पद्दा नू मेन्‍द्र'ई। राख़ॆल तंग्‍दाबगर गे चींख़ा लगी अरा ठकर'आ मल बेद्दा लगी, एन्‍देरगेका आर मलकर।”</verse>
				<verse number="19">हॆरॊदॆस बॆलासी केचका ख़ॊख़ा उर्बासी ओन्‍टा पैकस मिसर राजी नू यॊसॆफस गे तुंगुल नू ऎथ्रस।</verse>
				<verse number="20">अरा बाचस, “चो'आ, ख़द्दासिन अरा तंग्योन हो'आ ती इस्राऎल राजी किर्रिम बि'आ, एकार ख़द्दासिन पिटा गे बेद्दालियर आर गा केच्‍चर केरर।”</verse>
				<verse number="21">औंगे यॊसॆफस चॊचस ती ख़द्दासिन अरा तंग्योन होच्‍चस ती इस्राऎल राजी किर्रियस।</verse>
				<verse number="22">लिकिन अरख़ेलोस तम्‍बा हॆरॊदॆसी अड्डा नू यूदेया नू राजी ननालदस, इदिन मेंजस ती यॊसॆफस असन काला गे इल्‍चियस। अन्‍ति तुंगुल नू चॆत ख़क्‍खियस ती गलिलेया जिला केरस।</verse>
				<verse number="23">अरा नासरेत नामे पद्दा नू केरस ती ओक्रस। होले धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ती बारकी रहचा, “आस नासरेत ता आलस बार'ओस” आ कत्‍था मनन नेक‍अन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">अबड़ा उल्‍ला नू यॊहन नूड़रत'उस यूदेया जिला ही टोड़ंग नू बरचस अरा असन एन्ने तेंगा कुद्दा हेलरस:</verse>
				<verse number="2">“जियन किर्त'आ एन्‍देरगेका धर्मेस आलर ही उज्‍जना नू राजी नन्ना ही बेड़ा हेद्दे अंड़सकी र'ई।”</verse>
				<verse number="3">यॊहनस आसिम हिकदस नॆख'आ पत्त नू धर्मेसी कत्‍था तिंगू यसायास बाचका रहचस का, “ओर्तोस टोड़ंग नू चिच्चियारदस, ‘उर्बस गे डहरेन सपड़'आ, आस गे डहरेन चत्र'आ।’”</verse>
				<verse number="4">यॊहनस ऊंट ही चुट्टी ती कमचका ओन्‍टा कड़कड़हा किचरिन चो'आलियस। अरा तंग्‍है कड़मा नू चपटा ही कमरपटी हें'आलियस। अरा आसी ओन्ना-मॊख़ना बोक्‍खो गुट्ठी अरा टोड़ंग तीनी रहचा।</verse>
				<verse number="5">येरुसलॆम नगरे ती अरा गोट्टा यूदेया जिला ही नन्ना नन्ना अड्डा ती अरा यरदन ख़ाड़ ही अड्डे-बेड्डे ती बग्‍गे आलर आसी गुसन कालालियर।</verse>
				<verse number="6">असन आर आसी कत्‍थन मेनरकी तम्‍है पाप गुट्ठिन पत्त'आलियर। ख़ने यॊहनस आरिन यरदन ख़ाड़ नू नॊड़रत'आलियस।</verse>
				<verse number="7">यॊहनस बग्‍गे फरिसीर अरा सदुकीरिन नॊड़र'आ गे तंग्‍हा हेद्दे बरनन ईरीयस ती आरिन बाचस, “अना बिक्‍ख नेर्रे बेसे आलारो, पाप नन्नन बिगर अम्‍बका ‍ती धर्मेसी बरना दंडे ती बोंगा गे निमन निक‍ईम चेता बाचर का?</verse>
				<verse number="8">जियन किर्त'अना ही जॊगे नलख नना।</verse>
				<verse number="9">नीम तम्‍है तम्‍है जिया नू एन्ने अमा सोच'आ हेलरा का ऎम अब्राहमसी बनस ता हिकदम। ऎन निमन ब'अदन का धर्मेस इबड़ा पखना गुट्ठी ती अब्राहमस गे ख़द्द कम'आ ओंग्दस।</verse>
				<verse number="10">अक्‍कु सुरता नना का धर्मेसी रायबड़ी लेक्‍खा टोंग'ए मन्न ही पादा नू अबड़न खंडा गे उईर ख़च्चरकी र'ई। एका मन्न दौ ख़ंजपा मल ख़ंज‍ई अबड़न खंडरकी चिच्‍ची नू सजतार'ओ।</verse>
				<verse number="11">ऎन गा जियन किर्त'आ गे अम्म ती नॊड़रत'अदन, लिकिन एकास एंग्‍है ख़ॊख़ा बर‍'ऊ र'अदस, आस एंग्‍है ती कोड़हे सवंगिय र'अदस। ऎन गा आसी खरपन चॊदना जॊगे मलकन का एकदन बिट्ठी ननू जॊंख़स लेका नन्‍दस। आस निमन नेम्‍हा बॊलतस अरा चिच्‍च ती नॊड़त'ओस।</verse>
				<verse number="12">आस तंग्‍है के‍तेर ती गहूँ अरा चींख़न बेग'ओस, अरा आस तंग्‍है खलिन बॆस लगे एर्रोस। अरा आस गोट गहूँन कुट्ठी नू उइय्योस, अरा चींख़न चिच्‍ची नू बस्‍सोस एकदा इकला हूँ मल तेभर'ओ।”</verse>
				<verse number="13">आ बारी नू येसुस गलिलेया ‍जिला ती यरदन ख़ाड़ पिंडी नू यॊहनस गुसन आस ती नॊड़रत'आ गे बरचस।</verse>
				<verse number="14">लिकिन यॊहनस एन्ने बाचस ती छेंकचस, “एंगा गा निंग्‍है ती नॊड़रना ही चाड़ र'ई अरा नीन एंग्‍है गुसन बरचकादय।”</verse>
				<verse number="15">ख़ने येसुस आसिन आनाकिर्ताचस, “अक्‍कु एन्नेम मना चि'आ, नमा गे एन्नेम धर्मेसी मने लेक्‍खा उर्मी नन्ना चाड़ र'ई।” ख़ने यॊहनस येसुसिन नॊड़रत'आ गे मने मंजस।</verse>
				<verse number="16">नॊड़रस ती येसुस अम्‍मु ती उरखस ख़नेम, मेर्ख़ा तिसग्रा अरा धर्मेसी बॊलता पेरवाँ लेक्‍खा एत्तना दरा तंग्‍है मइय्याँ बरना ईरयस।</verse>
				<verse number="17">अरा मेर्ख़ा ती धर्मे बबस बाचस, “ईस एंग्‍है चोन्‍हा ख़द्दस हिकदस, ऎन ईस ती बग्‍गे खुसमारदन।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">तहाँ धर्मेसी बॊलतस येसुसिन नाद ती बिढ़्र'आ गे टोड़ंग तरा कड़हाबाचस।</verse>
				<verse number="2">अरा आस चालीस उल्‍ला अरा माख़ा उपास नंजस। इदही ख़ॊख़ा आस गे कीड़ा लग्‍गिया।</verse>
				<verse number="3">आ बेड़ा नू नाद बिढ़'आ गे येसुसी गुसन बरचा ती बाचा, “नीन धर्मेसी ख़द्दय होले इब़डा पखनन ब'आ का इबड़ा ओन्ना-मॊख़ना मनो क'ओ।”</verse>
				<verse number="4">लिकिन येसुस आनाकिर्ताचस, “मला, एन्‍देरगेका नेम्हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, ‘आलस ओन्ना-मॊख़ना ती लेका मल उज्‍जोस, लिकीन धर्मेसी बई ती उरखका उर्मी कत्‍था ती उज्‍जदस।’”</verse>
				<verse number="5">तहाँ नाद आसिन नेम्‍हा नगरे येरुसलॆम नू कड़हाबाचा ती धर्मेसी मन्दिर ही अग्‍गी नू इजताचा,</verse>
				<verse number="6">अरा बाचा, “नीन धर्मेसी ख़द्दय होले नीन डेग'आ चि'आ, नेम्हा पुथी नू गा लिख्रकी र'ई, ‘आस निंग्‍है पत्त नू तंग्‍है पैकारिन आनोस का आर निंगन ख़ापोर अरा आर निंगन ख़ेक्खच ख़ेक्खा चॊद'ओर हो'ओर, होले एन्ने अम्‍बो मना का निंग्‍है ख़ेड्डेन पखना अम्‍बो लग्‍गा।’”</verse>
				<verse number="7">येसुस अदिन बाचस, “मला एन्‍देरगेका नेम्हा पुथी नू एन्ने हूँ लिख्रकी र'ई, ‘नीन निंग्‍है धर्मे उर्बासिन अमके बिढ़'आ।’”</verse>
				<verse number="8">तहाँ नाद येसुसिन नगदे मेच्‍छा परता नू कड़हाबाचा अरा ख़ॆख़ेल ता सौंसे राजी गुट्ठिन अरा अब़डा ही महबन ऎदा,</verse>
				<verse number="9">अरा आसिन बाचा, “नीन ख़ेडमूली खत्र'ओय ती एंगन ऒड़ लग्‍गोय होले इब़डा उर्मिन निंगा चि'ओन।”</verse>
				<verse number="10">ख़ने येसुस अदिन बाचस, “अनय सैतान कगरार'अय कलय! एन्‍देरगेका नेम्हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, ‘नीन निंग्‍है धर्मे उर्बासिन ऒड़ लक्‍के अरा आसी लेका महबा ननके।’”</verse>
				<verse number="11">ख़ने नाद आसिन अम्‍बिया ती केरा अरा मेर्ख़ा पैकर बरचर ती आसिन तेतर-सुसर नंजर।</verse>
				<verse number="12">येसुस यॊहनसी धरतारकन मेंजस ख़ने आस गलिलेया जिला किर्रिम बिच्चियस।</verse>
				<verse number="13">अरा आस नासरेत पद्दा आबोन अम्‍बियस ती कफरनहूम नगरे नू र'आ हेलरस, एकदा जबुलॊन अरा नेफतलिम जिला ही समुदर ही पिं‍डी नू र'ई।</verse>
				<verse number="14">होले धर्मेसी कत्‍था तिंगू यसायास बाचकाचस आद अब़डा मानिम मंजा।</verse>
				<verse number="15">“जबुलॊन अरा नेफतलिम देस नू, समुदर डहरे नू, यरदन ख़ाड़ ही पक्‍खे नू, गलिलेया नू बग्‍गे नन-यहूदीर,</verse>
				<verse number="16">पाप ही ऊख़ा नू र'ऊ आलर नाड़रना ही ओन्‍टा कोहाँ बिल्‍ली ऎरोर। अरा खे'अना ही एलचना नू अरा ऊख़ा राजी नू र'ऊ आलर मइय्याँ रिझ्रना ही बिल्‍ली बिल्‍चो।”</verse>
				<verse number="17">आ बेड़ा ती येसुस तेंगा कुद्दा हेलरस, “जियन किर्त'आ एन्‍देरगेका धर्मेस आलर ही उज्‍जना नू राजी नन्ना ही बेड़ा हेद्दे अंड़सकी र'ई।”</verse>
				<verse number="18">येसुस गलिलेया समुदर ही पिं‍डी नू कुद्दा लगियस ख़ने, आस सिमॊन नॆ पतरस बारदस अरा आसी भइय्योस अन्‍द्रेयस ऎंड़ भईरिन समुदर नू जल्‍ली हेबड़ना ईरयस, आर गा केवँटर रहचर।</verse>
				<verse number="19">आस आरिन बाचस, “एंग्‍है गने बरा, नीम एकासे इंजोन धर'आ लगदर अन्नेम ऎन निमन सिखाब'ओन आलारिन एकासे एंग्‍है चेला मना गे ओन्‍द्रना र'ई।”</verse>
				<verse number="20">लॆम आर तम्‍है नलखन अम्‍बरकी आसी गने चॊंख़्रर।</verse>
				<verse number="21">असले मुन्‍द केरस ती आस नन्ना ऎंड़ भ‍ईर जेबदयु तंग्‍दस याकॊब अरा आसी भइय्योस यॊहनसिन ईरियस। आर तम्‍बस जेबदयु गने डोंगा नू तम्‍है जल्‍लिन तुन'आ लगियर। येसुस आरिन मीख़ियस।</verse>
				<verse number="22">ख़ने आर लॆम डोंगन अरा तम्‍बासिन अम्‍बरकी येसुस गने चॊंख़्रर।</verse>
				<verse number="23">येसुस गोट्टा गलिलेया नू कुद्दा कुद्दा आर ही गोड़हा एड़पा गुट्ठी नू सिखाब'आलियस अरा मेर्ख़ा राजी ही पत्त ता दौ कत्‍था तेंगा कुद्दा लगियस, अरा उर्मी आलर ही रोगे अरा पयहा गुट्ठिन उजग'आ लगियस।</verse>
				<verse number="24">येसुसी पत्त ता कत्‍था गोट्टा सीरिया राजी नू बीड़्रा। आलर मिरगी, लकवा दरा कैनो मदहे बेमार ती लिंड्रका रोगियारिन अरा नाद धरचका आलारिन येसुस गुसन ओन्‍द्र'आ लगियर। अरा आस आरिन उजग'आ लगियस।</verse>
				<verse number="25">गलिलेया जिला, देकापोली, येरुसलॆम, यूदेया जिला दरा यरदन ख़ाड़ ही आ पक्‍खे ती बरचका ओन्टा कोहाँ गोंहड़ा येसुसी ख़ॊख़ा गुड़ियारा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">येसुस कोहाँ आल गोंहड़न ईरयस ख़ने परता मइय्याँ अरगियस ती उक्‍कियस केरस। अरा आसी चेलर आसी गुसन बरचर।</verse>
				<verse number="2">अरा एन्ने ब'अनुम आरिन सिखाब'आ हेलरस।</verse>
				<verse number="3">“नॆ तम्‍है बॊलता ही चाड़ गे धर्मेस म‍इय्याँ असरा उइय्यरकी र'अनर, आरिन धर्मेस आसीस ननोस, आर मेर्ख़ा राजी ता आलर हिकनर।</verse>
				<verse number="4">नॆ दुक्‍खे सारनर, आरिन धर्मेस आसीस ननोस, आर सान्‍ति ख़क्‍खोर।</verse>
				<verse number="5">नॆ लुदऊ आलर र'अनर, आरिन धर्मेस आसीस ननोस, आर ख़ॆख़ेल ही उरुब मनोर।</verse>
				<verse number="6">नॆ धर्मेसिन पत्त'आ गे दिम बेद्दनर, आरिन धर्मेस आसीस ननोस, आर ही मनेन धर्मेस पूरा ननोस।</verse>
				<verse number="7">नॆ सोग्‍गे ऎरनर, आरिन धर्मेस आसीस ननोस, आर मइय्‍याँ हूँ सोग्‍गे ऎरतार'ओ।</verse>
				<verse number="8">नॆख'आ जिया सफा र'ई, आरिन धर्मेस आसीस ननोस, आर धर्मेसिन ऎरोर।</verse>
				<verse number="9">नॆ मेस्रत'ऊ आलर र'अनर, आरिन धर्मेस आसीस ननोस, आर धर्मेसी ख़द्दर बार'ओर।</verse>
				<verse number="10">नॆ दौ नन्ना चड्डे दुक्‍खे सह'ऊ र'अनर, आरिन धर्मेस आसीस ननोस, आर मेर्ख़ा राजी ता आलर हिकनर।</verse>
				<verse number="11">एकाबारी आलर नीम एंग्‍है गने चॊंख़्र'उर र'अना चड्डे निमन हींड़नर अरा दुक्‍खे सारत'अनर अरा दोस ठेकाबाच बाच उर्मी रकम ही मल दौ कत्था कछनख्रनर ख़ने, धर्मेस निमन आसीस ननोस।</verse>
				<verse number="12">औंगे नीम रिझ्रके, रिरयारके, एन्‍देरगेका निमा गे मेर्ख़ा नू कोहाँ इन‍म र'ई। अरा सुरता नाना का चिरान ता धर्मेसी कत्‍था तिंगुरिन हूँ आर एन्नेम खिलपत नंजका रहचर।</verse>
				<verse number="13">नीम ख़ॆख़ेल नू बॆक लेक्‍खा र'अदर। लिकिन बॆक ही तीनना मेटर'ओ कालो होले, आद अउरिम अदही तीनना मल कमर'ओ। आद इन्द्रिइम नलख गे मल र'ई, अदिन बहरी हेबड़तार'ई अरा आलर ती तिर्ख़र'ई नाब्र'ई।</verse>
				<verse number="14">नीम ख़ॆख़ेल नू आलर गे बिल्‍ली लेक्‍खा र'अदर। परता मइय्याँ नू ओक्रका नगरे नूख़्र'आ पुल्‍ली।</verse>
				<verse number="15">अन्नेम आलर बिल्‍लिन लघा ब'अनर ती ढक्‍की ती मल कुल्‍लनर महले ढक्‍की किइय्‍या मल उइय्‍नर। लिकिन बिल्‍लिन पक्‍खा नू उइय्‍नर। होले ओर्मर गे बिल्‍ली ईथ्र'ई।</verse>
				<verse number="16">एन्नेम निम्‍हा बिल्‍ली आलर गुसन बिलचते र'अन नेक‍अन, का आर निम्है दौ नलखन ऎरोर ती निम्‍है मेर्ख़ा ता बंगासी महबा ननोर।</verse>
				<verse number="17">ऎन मूसासी नॆग अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही कत्‍थन मेट'आ गे बरचकादन एन्ने अमके सोच'आ। अबड़न मेट'आ गे मला लिकिन अबड़न मन्‍ता'आ गे बरचकादन।</verse>
				<verse number="18">ऎन निमन मानिमन ब'अदन, मेर्ख़ा दरा ख़ॆख़ेल टाड़र'ओ क'ओ, लिकिन धर्मेसी नॆग नू एन्‍देर लिख्रकी र'ई अदही बिगर मंजका ओन्‍टा अक्‍छर महले ओन कड़ी हूँ मल मुंज्र'ओ।</verse>
				<verse number="19">औंगे नॆ अबड़ा सन्नी ती सन्नी पॆसका ती ओन्‍टन हों टाँड़दस अरा आलारिन हों एन्ने सिखाब'अदस होले, आस मेर्ख़ा राजी नू उर्मी ती सन्नी मन्‍तार'ओस। लिकिन नॆ अबड़न पीस्र'ई अरा अन्नेम सिखाब'ई आर मेर्ख़ा राजी नू कोहाँ मन्‍तार'ओर।</verse>
				<verse number="20">ऎन निमन ब'अदन का निम्‍है नलख यहूदी नॆग सिखाब'उर अरा फरिसीर ती दौ मल र'ओ होले नीम मेर्ख़ा राजी नू इकला हूँ मल कोर'ओर।</verse>
				<verse number="21">नीम मेंजकादर का पुरखारिन आनका रहचा, ‘आलारिन अमके पिटा। एक‍अम ओर्तस पिटोस आस दंडे ख़क्‍खोस।’</verse>
				<verse number="22">लिकिन ऎन निमन ब'अदन का, एका ओर्तस तंग्‍है भईस मलता बहिन आबोन खींस मन्‍दस होले आस दं‍डे ख़क्‍खोस। अरा एका ओर्तस तंग्‍है भईस मलता बहिन आबोन मलदौ ब'अदस होले आस महासभा नू दं‍डे जॊगे मनोस। अरा एका ओर्तस एक‍अम ओर्तासिन ‘अना बोया’ ब‍'अदस होले आस नरक ही चिच्‍ची ही जॊगे मनोस।</verse>
				<verse number="23">औंगे नीन धर्मेस गे गोड़हा नू दान चि'अदय होले, निंगा असन सुरता बर'ई का निंग्‍है भईस गे निंग्‍है मइय्याँ इन्द्रिइम बदी र'ई,</verse>
				<verse number="24">होले निंग्‍है दानन असानिम गोड़हा नू अम्‍बा ती मुन्‍द निंग्‍है भईस गने मेसर नख्र'आ अरा बरा ती निंग्‍है दानन अरग'आ।</verse>
				<verse number="25">निंग्‍है बैरिस निंगन नेंव‍ई ननू अड्डा हो'आलदस होले, कालो बारी डहरेनुम आस गने राजीरमा मना। एन्ने अम्‍बन मना का आस निंगन नेंव‍ई ननुस गे चि'ओस, अरा आस निंगन सैनस गे चि'ओस, अरा सैनस निंगन जेहेल एड़पा नू सज'ओस चि'ओस।</verse>
				<verse number="26">ऎन निंगन मानिम ब'अदन का एका गूटी उर्मी ढिबा मल चिच्‍च ख़च्‍चोय आ गूटी नीन असले उरखा पोल्‍लोय।</verse>
				<verse number="27">नीम एन्ने नॆगन मेंजकादर का, ‘नन्ना आली गुसन अमके काला।’</verse>
				<verse number="28">लिकीन ऎन निमन ब'अदन का, एका ओर्तस मलदौ सोच ती एकअम आलिन ऎरदस होले, आस तंग्‍है जिया नू अदही गने नन्ना आली गुसन काना ही पाप नं‍ज ख़च्‍चियस।</verse>
				<verse number="29">निंग्‍है तीना ख़न्‍न निंगन पाप नन्‍त'ई होले, अदिन सम्ड़ह'आ। पाप नन्ना ती सम्ड़ह'आ गे आ ख़न्नन टोटरना ओथ्रना मनो होले हूँ अदिन टोटर'आ ओथ्र'आ। पाप नन्ना चड्डे ऎंड़ ख़न्‍न र'अनुम नरक नू हेबड्रना ती बिगर पाप नंजका कना मनरकी धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जना नू कोरना निंगा दौ र'ई।</verse>
				<verse number="30">अरा निंग्‍है तीना ख़ेक्खा निंगन पाप नन्‍त'ई होले, अदिन सम्ड़ह'आ। पाप नन्ना ती सम्ड़ह'आ गे आ ख़ेक्खन खंडना मनो होले हूँ अदिन खं‍डा चि'आ। पाप नन्ना चड्डे ऎंड़ ख़ेक्खा ही र'अनुम नरक नू हेबड्रना ती, बिगर पाप नंजका ठुठा मनरकी धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जना नू कोरना निंगा दौ र'ई।</verse>
				<verse number="31">नीम एन्ने नॆगन हूँ मेंजकादर का, ‘एका ओर्तस तंग्‍आलिन अम्‍बदस होले, आस अदिन अम्‍बरनख्रना चिठी चि'अदस नेक‍अन।’</verse>
				<verse number="32">लिकिन ऎन निमन ब'अदन का ‘नन्ना आलस गुसन काना पाप ती एकअम नन्ना पाप चड्डे एकास तंग्‍आलिन अम्‍बरनख्रना नन्‍दस, आस अदिन नन्ना आलस गुसन काना ही पाप नन्‍त'आदस, अरा एकास आ अम्‍बका आलिन बेंज्रदस आस हूँ नन्ना आली गुसन काना ही पाप नन्‍दस।’</verse>
				<verse number="33">अउर हूँ नीम पुरखारिन आनका रहचा अदिन मेंजकादर का ‘ठकवा किरया गुट्ठी अमके मॊख़ा, लिकिन उर्बासी मुन्‍द किरया मोक्‍कादय अदिन ननके।’</verse>
				<verse number="34">लिकिन ऎन निमन ब'अदन, ‘किरया इकला हूँ अमके मॊख़ा। मेर्ख़ा ही नामे ती किरया अमके मॊख़ा, एन्‍देरगेका आद धर्मेसी बॆल-गदिया हवे।</verse>
				<verse number="35">अरा ख़ॆख़ेल ही नामे ती हूँ किरया अमके मॊख़ा, एन्‍देरगेका आद धर्मेसी ख़ेड्डे उइय्ना ही कंडो हवे। अरा येरुसलॆम नामे ती किरया अमके मॊख़ा, एन्‍देरगेका आद कोहाँ बॆलासी नगरे हवे।</verse>
				<verse number="36">अरा निम्‍है कुक्‍कु ही हूँ किरया अमके मॊख़ा, एन्‍देरगेका नीम ओन्‍टा चुट्टिन हूँ पन्‍डरु मलता मोख़ारो नना पोलदर।</verse>
				<verse number="37">निम्‍है कत्‍था इवन्‍दम र'ओ, हाँ होले हाँ अरा मला होले मला। एकदा इदिन ती बग्‍गे मनी, आद मलदौ ती मंजकी र'ई।’</verse>
				<verse number="38">नीम एन्ने नॆगन हूँ मेंजकादर का, ‘निम्‍है नठाब'उर ती ख़न्न ही ऊजी ख़न्न, अरा पल्‍ल ही ऊजी पल्‍ल किर्त'आ बिड़द'आ।’</verse>
				<verse number="39">लिकिन ऎन निमन ब'अदन, ‘मलदौ आलर ही बिड़दो नू अमके इज'आ। निक‍ईम निंगन हींड़'आ गे निंग्‍है ओन्‍टा गल्‍लेन थपड़दस होले, आस गे नन्‍ना गल्‍लेन हूँ ऎदके।</verse>
				<verse number="40">एकअम ओर्तस निंग्‍है अंगन हो'आ गे नालिस नन्दस होले, निंग्‍है बर्कन हूँ हो'आ चि'आ।</verse>
				<verse number="41">एकअम ओर्तस निंगन बिट्ठी नू ओन कोस हो'अदस होले, नीन आसी गने दुई कोस कला।</verse>
				<verse number="42">निंग्‍है गुसन ने'उस गे चि'आ। अरा नॆ निंग्‍है गुसले नहड़ा ने'आ बेद्ददस, आस गे बिड़दो मुही अमा नना।’</verse>
				<verse number="43">नीम एन्ने नॆगन हूँ मेंजकादर का, ‘निंग्‍‍है अरबर-परबारिन चोन्‍हा नना अरा निंग्‍‍है बैरीरिन खींस नना।’</verse>
				<verse number="44">लिकिन ऎन निमन ब'अदन, ‘निम्‍है बैरीरिन चोन्‍हा नना, अरा निम्‍है भख'उर गे बिन्‍ती नना।</verse>
				<verse number="45">एन्ने नन्ना ती नीम निम्‍है मेर्ख़ा बंगासी ख़द्दर मनोर। एन्‍देरगेका आस दौ अरा मलदौ इरबर मइय्याँ हूँ बीड़ी अरग'अदस अरा उजगो आलर अरा पपहर इरबर गे हूँ चॆंप पुंइत'अदस।</verse>
				<verse number="46">नीम निम्‍है गने चोन्‍हा ननुर ती लेका नीम चोन्‍हा नन्‍दर होले धर्मेस ती एन्‍देर इनाम ख़क्‍ख'ओर? मालगुजारी ऊज'उर हूँ एन्नेम अदिन नन्नर।</verse>
				<verse number="47">नीम निम्‍है भईरिन लेका मोंजरा नन्‍दर होले नीम नन्नर ती एन्‍देर कोहाँ नलख नन्‍दर? धर्मेसिन बल्लुर हूँ एन्ने नन्नर।</verse>
				<verse number="48">औंगेम नीम बड़ियर मना, एकासे निम्‍है मेर्ख़ा ता बंगस उर्मी गुन्न नू बड़ियर र'अस।’</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">चिहुंक र'आ का आलर ही जियन निम्‍है तरा नतगा गे निम्‍है दौ नलखन अमा ऎद'आ। नीम अन्ने ननोर होले मेर्ख़ा नू र'ऊ निम्‍है धर्मे बंगस ती नीम इनाम मल ख़क्‍खोर।</verse>
				<verse number="2">औंगे नीम कीड़र गे चि'ओर आ बारी इदही हाँक अमा चि'आ, एकासे उतुरमाड़ुर गोड़हा एड़पा अरा गली कुची गुट्ठी नू नन्नर, होले आलर आरिन सहरार'ओर। ऎन निमन मानिमन ब'अदन का आर तम्‍है इनाम ख़क्‍खा ख़च्‍चिका र‍'अनर।</verse>
				<verse number="3">औंगे एकाबारी नीम कीड़ा आलर गे चि'अदर, अदिन नन्ना आलर अम्‍बोर अख़'आ।</verse>
				<verse number="4">निम्‍है चि'अना अम्‍बो ऎथ्र'आ अरा निम्‍है बंगस मल ऎथ्रना नू हूँ निम्‍है नलखन ऎरदस, आस निमा बग्‍गे आसीस ननोस।</verse>
				<verse number="5">एकाबारी नीम गोहरारदर, उतुरमाड़ुर लेक्‍खा अमके गोहरार'आ। आर गा गोड़हा एड़पा नू अरा दोप्‍फा डहरे नू इजनर ती गोहरार'आ गे पत्तारनर, होले आलर आरिन ऎरोर। ऎन निमन मानिमन ब'अदन, आर गे तम्‍है इनाम ख़क्‍ख्र'आ ख़च्‍चिया।</verse>
				<verse number="6">नीम गा गोहरारना बारी, निम्‍है कुठली नू कला अरा बलिन मुच्‍चा ती मल ऎथ्रना नू निम्‍है बगंस ती गोहरार'आ। निम्‍है बंगस मल ऎथ्रना नू निम्‍है नलखन हूँ ऎरदस, आस निमन आसीस ननोस।</verse>
				<verse number="7">अरा नीम गोहरारना बारी, नॆ धर्मेसिन बलनर आर ही लेक्‍खा अनभनियाँ कत्‍था गे धैना अमा नना। आर सोचनर का घड़ही गोहरारना ती एम्‍है गोहरारना मेन्‍तार'ओ।</verse>
				<verse number="8">आर ही लेक्‍खा अमा मना, एन्‍देरगेका निम्‍है ने'अना ती मुन्‍द तिम निम्‍है बंगस अख़दस का निमा एन्‍देर एन्देर जिनिस ही चाड़ र'ई।</verse>
				<verse number="9">औंगे नीम एन्ने गोहरारके: ‘अना एम्‍है मेर्ख़ा नू र'ऊ बबा, निंग्‍है नामे नेम्‍हा मनन नेकअन।</verse>
				<verse number="10">निंग्‍है राजी बर'अन नेकअन। निंग्‍है मने एकासे मेर्ख़ा नू मनी अन्नेम ख़ॆख़ेल नू हूँ मनन नेक‍अन।</verse>
				<verse number="11">एम्‍है उल्‍ला उल्‍लन्‍ता ओन्ना-मॊख़नन इन्ना एमा गे चि'आ।</verse>
				<verse number="12">अरा एकासे ऎम एम्‍है उर्मी अक्‍का-बलकारिन अम्‍बदम चि'अदम अन्नेम एम्‍है अक्‍का-बलकन हूँ अम्‍बा चि'आ।</verse>
				<verse number="13">अरा एमन पाप नन्ना ही चिबाख़ारना नू खतर'आ अमा चि'आ, लिकिन मलदौ ती एमन नाड़ा। [एन्‍देरगेका राजी दरा सवंग दरा ओहमा हुल्‍लो गुटी निंग्‍है दिम र'ई। आमेन।]’</verse>
				<verse number="14">नीम नन्नर ही अक्‍का-बलकन छमा ननोर होले मेर्ख़ा ता बगंस हूँ निमन छमा ननोस।</verse>
				<verse number="15">लिकीन नीम नन्नारिन छमा मल ननोर होले निम्‍है बगंस हूँ निम्‍है अक्‍का-बलकन छमा मल ननोस।</verse>
				<verse number="16">नीम उपास ननो बारी उतुरमाड़ुर लेक्‍खा मुहिन हेन्दव'अके ती उपास अमके नना। आर तम्‍है मुहिन मड़ख़नर चि'अनर, एकत्रु आलर अख़'ओर का आर उपास र'अनर। ऎन निमन मानिमन ब'अदन का आर तम्‍है आसीस ख़क्‍खा ख़च्‍चियर।</verse>
				<verse number="17">नीन गा उपास ननो बारी निंग्‍है मुहिन मुझुरके अरा कुक्‍कु नू इसुंग नलभ्रके।</verse>
				<verse number="18">एकत्रु आलर गे मला निंग्‍है बंगस गे लेका एकास मल ऎथ्रना नू र'अदस ईद ऎथ्र'ओ का नीन उपास र'अदय। अरा निंग्‍‍है बंगस मल ऎथ्रना नू हूँ ऎरदस निंगा इनाम चि'ओस।</verse>
				<verse number="19">ख़ॆख़ेल नू निमा गे खुर्जी अमा बेंद'आ, एक्‍सन मुरछा मूख़ी पोचगो गुट्ठी मूख़ी अरा ख़लबर उम्‍पनर ती ख़ड़नर हो'अनर।</verse>
				<verse number="20">लिकिन मेर्ख़ा नू निमा गे खुर्जी बेंद'आ, एक्‍सन मुरछा मल मूख़ी अरा पोचगो गुट्ठी मल मूख़ी अरा ख़लबर उम्‍पनर ती मल ख़ड़नर हो'अनर।</verse>
				<verse number="21">एन्‍देरगेका एक्‍सन निम्‍है खुर्जी र'ई असन निम्‍है जिया हूँ टंग्रकी र'ओ।</verse>
				<verse number="22">मॆद ही बिल्‍ली ख़न्न। औंगे ख़न्न फरी र'ई होले निंग्‍‍है सौंसे मॆद हूँ बिल्‍ली र'ओ।</verse>
				<verse number="23">लिकिन निंग्‍है ख़न्न बगड़ारकी र'ई होले निंग्‍है सौंसे मॆद ऊख़ा र'ओ। अरा निंग्‍है भितरी ता बिल्‍ली दिम मल रफ'ओ होले नीन मानिम नू कोड़हे ऊख़ा नू र'अदय।</verse>
				<verse number="24">नॆ हूँ ऎंड़ उर्बर ही सुसर नना पोलदस। आस गा ओर्तासिन हींड़'ओस अरा नन्नासिन चोन्‍हा ननोस, महले ओर्तस गने मेस्रका र'ओस अरा नन्‍नासिन ख़ाँड़'ओस। ई लेक्‍खम नीम धर्मेसी अरा ख़ॆख़ेल ता खुर्जी ही सुसर नना पोलदर।</verse>
				<verse number="25">इदगे ऎन निमन ब'अदन, निम्‍है उज्‍जा गे अरा निम्‍है मॆद गे घोख अमा नना, एन्‍दरन ओनोम महले मॊख़ोन अरा एन्‍दरन अत्तोम। एन्‍देरगेका उज्‍जना मंडी ती अरा मॆद किचरी ती कोहाँ र'ई।</verse>
				<verse number="26">ऒड़ा गुट्ठिन ऎरा, अबडा चाँख़'ई मला, ख़ु'ई मला, अरा कुट्ठी नू बीन्द'ई मला, अन्नु हूँ निम्‍है मेर्ख़ा बंगस अबड़न पॊसदस। नीम गा अबड़ा ती कोड़हे मूल्‍ली ही र'अदर।</verse>
				<verse number="27">नीम घोख नन्ना ती निम्‍है उज्‍जनन ओन घड़ी हूँ बग्‍गे नना पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="28">अरा किचरी डोड्डो ही पत्त नू अमा घोख'आ। ख़ल्ल ही पूंप गुट्ठी ही पत्त नू सोच'आ, अबड़ा एकासे परदी। अबड़ा नलख मल ननी अरा तमा गे किचरी मल कम'ई।</verse>
				<verse number="29">अन्नु हूँ ऎन निमन ब'अदन, सालोमॊन बॆलस एका कोहाँ उरुब आलस रहचस, लिकिन आस इबड़ा पूंप ती ओन्टा बेसे हूँ फबना मल अत्तका रहचस।</verse>
				<verse number="30">इन्ना टोंका नू र'ऊ अरा नॆला चिच्‍ची नू च'ऊ लट्टी गे धर्मेस फबना ऎथ्रना चि'अदस होले, अना पत्त'अना नू पयहा आलारो, धर्मेस निमन मानिम नू ऎरोस ख़ॊजोस दने।</verse>
				<verse number="31">औंगे नीम अमा घोख'आ का एन्‍द्रन मॊख़ोम अरा एन्‍द्रन ओनोम अरा एन्‍द्रन कूरोम झप्र'ओम?</verse>
				<verse number="32">धर्मेसिन बल्लुर इबड़ा ओर्मा ही तिहा नू र'अनर, लिकिन निम्‍है मेर्ख़ा बंगस अख़दस का निमा गे इबड़ा उर्मी आलॊ ही चाड़ र'ई।</verse>
				<verse number="33">लिकिन मुन्‍द धर्मेस निम्‍है उज्‍जना नू राजी नन्ना ही पत्त सोच नू र'आ अरा आसी मने लेक्‍खा नना, होले इबड़ा उर्मी आलॊ निमा चितार'ओ।</verse>
				<verse number="34">औंगे नॆला ही पत्त नू अमा घोख'आ, नॆला गा नॆला ही घोख आबोन घोख'ओ। इन्ना ता तिहा इन्ना गे मनो क'ओ।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">नीम नन्नारिन नेंव‍ई अमा नना, होले नीम हूँ धर्मेस ती नेंव‍ई मल नन्‍तार'ओर।</verse>
				<verse number="2">एकासे नीम नन्नारिन नेंव‍ई नन्‍दर अन्नेम नीम हूँ नेंव‍ई नन्‍तार'ओर, अरा नीम एका जोखना ती जोख'ओर आ जोखना तिम निमा गे हूँ धर्मेस ती जोखतार'ओ।</verse>
				<verse number="3">नीन निंग्‍है ख़न्न ता च‍इलन मल थिथाब'अदय, लिकिन निंग्‍है भईसी ख़न्न ता कंटेन एन्‍देरगे ऎरदय?</verse>
				<verse number="4">नीन निंग्‍है ख़न्न ता च‍इलन मल थिथाब'अदय अरा निंग्‍है भईसिन ब'अदय, अना भ‍ई, ऎन निंग्‍है ख़न्न ता कंटेन ओथ्र'ओन चि'ओन, एन्ने एन्‍देरगे ब'अदय?</verse>
				<verse number="5">अना उतुरमाड़ू, मुन्‍द निंग्‍है ख़न्न ता च‍इलन ओथ्र'आ, होले नीन निंग्‍है भईसी ख़न्न ता कंटेन ओथ्र'आ गे फरीफरी ऎरा ओंगोय।</verse>
				<verse number="6">एन्‍द्रा नेम्‍हा र'ई अदिन नेम्‍हा मलकर गे अमके चि'आ, आर अदिन तिर्ख़ोर नाबोर अरा आर निंग्‍है गने लड़ाई ननोर।</verse>
				<verse number="7">धर्मेस ती ने'आ, होले निमा चीर'ओ, बेद्दा, होले निमा ख़क्ख्र'ओ, बलिन ठोकठोकमब'आ, होले धर्मेस ती निमा तिसगर'ओ।</verse>
				<verse number="8">ईगेका नॆ ने'अनर आर ख़क्‍खनर, अरा नॆ बेद्दनर आर गे ख़क्ख्र'ई, अरा नॆ ठोकठोकमब'अनर आर गे तिसगर'ई।</verse>
				<verse number="9">निंग्‍है नू एका ओर्तस एन्ने आल र‍'अदस का तंग्‍दस असमा ने'ओस होले आस गे पखनन चि'ओस?</verse>
				<verse number="10">महले इंजो ने'ओस होले आस गे नेर्रेन चि'ओस का?</verse>
				<verse number="11">अन्ने नीम मलदौ मनरकी निंग्‍है ख़द्द-ख़र्रर गे दौ जिनिसन चि'आ अख़दर होले, मेर्ख़ा बंगस तंग्‍है गुसते ने'उर गे बॆस आलॊन नेम्‍हा बॊलतन चि'ओस दिम।</verse>
				<verse number="12">आलर एन्‍दरन निमन नना नीम बेद्ददर, अबड़न नीम आर गे नना। एन्‍देरगेका मूसासी पॆसका अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही आनना ईदिम हवे।</verse>
				<verse number="13">सक्‍कुड़ बली ती मेर्ख़ा कोर'आ। चकड़ बली अरा चकड़ डहरे नरक गे कड़हाब'ई, अरा बग्‍गे आलर आ बली ती कोरनर।</verse>
				<verse number="14">लिकिन उज्‍जना नू कोरना बली सक्‍कुड़ अरा डहरे कठिन र'ई, अरा जुक्‍किम आलर दिम अदिन ख़क्‍खनर।</verse>
				<verse number="15">ठकवा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ती चिहुंक र'आ। आर ऎरना नू लुद‍ऊ लेक्‍खा भेंडो ही बेसे निम्‍है गुसन बरनर। लिकिन आर मानिम नू चर्रना मॊख़ना हड़हा र‍'अनर।</verse>
				<verse number="16">नीम आरिन आर ही ख़ंजपा गुट्ठी ती लख'ओर। एकासे का आलर अच्‍च-ख़ोप्‍पा गुट्ठी ती अंगुर महले नागफनी गुट्ठी ती डुम्‍बारी मल चोख़नर।</verse>
				<verse number="17">एन्ने बने मन्न ठोस ख़ंजपा ख़ंज'ई, अरा पयहा मन्न पयहा ख़ंजपा ख़ंज'ई।</verse>
				<verse number="18">अरा बने मन्‍न पयहा ख़ंजपा चि'आ पुल्‍ली, अरा पयहा मन्‍न ठोस ख़ंजपा चि'आ पुल्‍ली।</verse>
				<verse number="19">औंगे एका मन्न ठोस ख़ंजपा मल ख़ंज'ई आद तार्रर'ई ती चिच्‍च नू सज्र'ई।</verse>
				<verse number="20">एन्ने लेक्‍खा नीम ठकवा धर्मेसी कत्‍था तिंगुरिन आर ही नलख गुट्ठी ती चिन्‍ह'ओर।</verse>
				<verse number="21">नॆ एंगन अना उर्बायो! अना उर्बायो! ब'अनर लेका आर मेर्ख़ा राजी नू मल कोर'ओर। नॆ एंग्‍है मेर्ख़ा बंगस ही मने लेक्‍खा नन्नर आरिम मेर्ख़ा राजी नू कोर'ओर।</verse>
				<verse number="22">अउला अजम बग्‍गे आलर एंगन ब'ओर, ‘अना उर्बायो! अना उर्बायो! ऎम निंग्‍है नामे ती धर्मेसी कत्था तिंकम अरा निंग्‍है नामे ती नाद गुट्ठिन ओथ्रकम अरा निंग्‍है नामे ती बग्‍गे हैकट नलख नंजकम।’</verse>
				<verse number="23">होले ऎन आरिन फरीफरी तेंगोन ती आनोन, ‘ऎन निमन इकला हूँ बलकन, मलदौ ननू आलारो, एंग्‍है गुस्‍ते गुच्‍छर'आ।’</verse>
				<verse number="24">एका ओर्तर एंग्‍है इबड़ा कत्‍था कुट्ठिन मेन्नर ती अबड़न अन्नेम नन्नर, आर तंग्‍है एड़पन चचड़ी म‍इय्याँ कमचका लुरगर आलस लेक्‍खा र‍'अनर।</verse>
				<verse number="25">अरा चॆंप पोस्‍सा अरा बहड़ी गुट्ठी बरचा अरा घटा गुट्ठी बरचा अरा आ एड़पा नू लग्‍गिया, लिकिन आद मल खत्रा, एन्‍देरगेका आद चचड़ी नू नेव कमचका रहचा।</verse>
				<verse number="26">एका ओर्तर एंग्‍है इबड़ा कत्‍थन मेन्नर, लिकिन अबड़न अन्नेम मल नन्नर, आर तंग्‍है एड़पन चलकुर म‍इय्याँ कमचका बोयस लेक्‍खा र'अनर।</verse>
				<verse number="27">अरा चॆंप पोस्‍सा अरा बहड़ी गुट्ठी बरचा अरा घटा गुट्ठी बरचा अरा आ एड़पा नू लग्‍गिया, ख़ने आद बिड्रिया ती धंस्रा ख़च्‍चिया।”</verse>
				<verse number="28">येसुस इबड़ा कत्था गुट्ठिन तेंगा मुं‍जा ख़च्‍चियस ख़ने गोंहड़ा गुट्ठी आसी सिखाब'अनन मेंजा ती अन‍चकरा केरा।</verse>
				<verse number="29">आस गा आर ही नॆग सिखाब'उर लेक्‍खा मला, लिकिन ओन्टा अदिया उइय्युस लेक्‍खा सिखाब'आलियस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">येसुस परता ती इत्तियस ख़ने कोहाँ गोंहड़ा गुट्ठी आसी गने गुड़ियारा।</verse>
				<verse number="2">आ बारी ओन्‍टा खसरा मंजका आलस आसी गुसन बरचस, अरा एन्ने बाचस ती ऒड़ लग्‍गियस, “उर्बायो, निंग्‍है मने र'ई होले नीन एंगन सफा नना ओंग्‍दय।”</verse>
				<verse number="3">ख़ने येसुस ख़ेक्खा ती आसिन ऎंसड़स ती बाचस, “एंग्‍है मने र'ई का नीन सफा मना कला।” आ बारिम आसी खसरा सफा मंजा केरा।</verse>
				<verse number="4">ख़ने येसुस आसिन बाचस, “निंग्‍है कोड़े मंजका ही पत्त नू नॆखा गुसन हूँ एन्‍द्रा हूँ अमके तेंगा। लिकिन कालरकी निंगन नैगासिन ऎद'आ। होले आस अख़'ओस का नीन सफा मंजकय। अरा खसरा रोगियर सफा मन्‍नर ख़ने एन्‍देर दाँड़े अरगना मनी अदिन मूसस आनियस, अदिन नीन सफा मना गे नैगस गुसन चि'आ। होले आस अदिन धर्मेस गे दाँड़े अरगोस, फिन आलारिन तेंगोस का नीन सफा मंजकय।”</verse>
				<verse number="5">फिन येसुस कफरनहूम नगरे नू कोरचस ख़ने, ओन्‍टा रोमी सौ सैनर ही मुद्धस आसी गुसन बरचस ती आसिन गोहरारस।</verse>
				<verse number="6">“उर्बायो, एंग्‍है जॊंख़स एड़पा नू बिड्रका र'अस, आसिन लकवा लौचकी र'ई अरा आस नगदे केलोली नू लिन्‍ड्रका र'अदस।”</verse>
				<verse number="7">अरा येसुस आसिन बाचस, “ऎन बर'ओन ती आसिन कोड़े ननोन।”</verse>
				<verse number="8">लिकिन रोमी सौ सैनर ही मुद्धस आनाकिर्ताचस, “उर्बायो, ऎन गा ई जॊगे मलकन का नीन एंग्‍है एड़पा भितरी बर'ओय। लिकिन ओन्‍टा कत्‍था लेका आना चि'आ होले एंग्‍है जॊंख़स उजगार'ओस।</verse>
				<verse number="9">ऎन हूँ गा आकुस ही किइय्या ता आलन हिकदन, अरा एंग्‍है आकुस किइय्या सैनर र'अनर। ऎन ओर्तोसिन ‘बरा’ ब'अदन होले आस बरदस अरा अउर नन्नासिन ‘कला’ ब'अदन होले आस कादस अरा एंग्‍है जॊंख़ासिन ‘नना’ ब'अदन होले आस नन्‍दस। ऎन पत्त'अदन का निंगा हूँ एन्ने आकुस र'ई।”</verse>
				<verse number="10">येसुस इदिन मेंजस ती आसी पत्त नू अकबकरस। अरा आस तंग्‍है ख़ॊख़ा चॊंख़्र'उरिन ऎर'अरकी बाचस, “मानिम नू ऎन निमन ब'अदन का इस्राऎल नू हूँ ऎन एन्‍ने पत्ताचका आलासिन मल ईरकन।”</verse>
				<verse number="11">अरा ऎन निमन ब'अदन, “बग्‍गे नन-यहूदी आलर पुरुब अरा पच्‍छिम तरती बर'ओर अरा मेर्ख़ा राजी नू अब्राहम अरा इसाक अरा याकॊबस गने मदी नू ओक्‍कोर।</verse>
				<verse number="12">लिकिन बग्‍गे इस्राऎल आलारिन नॆखा गे मेर्ख़ा राजिन धर्मेस सपड़ाचस, आरिन धर्मेस नरक नू हेबड़ोस चि'ओस। असन चींख़ना अरा पल्‍ल चबर्ना मनो।”</verse>
				<verse number="13">तहाँ येसुस रोमी सौ सैनर ही मुद्धासिन बाचस, “कला, नीन एकासे पत्ताचकादय अन्नेम निंग्हा जॊंख़स गे मनो।” अरा आ बारिम आसी जॊंख़स कोड़े मंजस केरस।</verse>
				<verse number="14">एकाबारी येसुस पतरसी एड़पा बरचस, आ बारी पतरसी तंग्सासन नाड़ी ती बिड्रका ईरयस।</verse>
				<verse number="15">लिकिन येसुस अदही ख़ेक्खन ऎवंसरस ख़ने अदही नाड़ी तम्मिया केरा। तहाँ आद चॊचा ती आसी तेतर-सुसर नना हेलरा।</verse>
				<verse number="16">बीड़ी पुत्तिया ख़ने कोड़हे आलर नाद लक्‍का आलारिन आसी गुसन ओन्द्रर ती बरचर। येसुस कत्‍था लेका तिम अबड़ा बॊलता गुट्ठिन ओथ्रस अरा ओर्मा रोगियारिन कोड़े नंजस।</verse>
				<verse number="17">येसुसी इबड़ा नलख ती धर्मेसी कत्‍था तिंगू यसायास ती बाचका कत्‍था पुरचा। एकासे का, “आस नम्‍है पयहा गुट्ठिन तान भोगचस अरा नम्‍है रोगे गुट्ठिन चॊदस।”</verse>
				<verse number="18">येसुस उर्मी तरती तंगन गोंहड़ा बेंढ्रका ईरियस ख़ाने, आस तंग्‍है चेलारिन समुदर ही आ पक्‍खे कट्टा गे आनियस।</verse>
				<verse number="19">आ बारी ओन्‍टा यहूदी नॆग सिखाब'उस बरचस ती येसुसिन बाचस, “गुरु, नीन एसन एसन क'ओय ऎन निंग्‍है गने चॊंख़्र'ओन।”</verse>
				<verse number="20">येसुस आसिन बाचस, “सिकटा गुट्ठी ही लाता र'ई, अरा ऒड़ा गुट्ठी ही खोता र'ई, लिकिन मनवा ख़द्दन एंगा गे कुक्‍कन हूँ बेड़त'आ ती ख़न्न ऎख़ा गे अड्डा मलकी।”</verse>
				<verse number="21">ओर्तस चेला मधेर ती आसिन एन्ने बाचस, “उर्बायो! एंगन मुन्‍द एम्‍बासिन माड़ा गे काला चि'आ।”</verse>
				<verse number="22">लिकिन येसुस आसिन बाचस, “अक्‍कु एंग्‍है गने चॊंख़्र'आ, केचकारिन तम्‍है बॊलता नू केचका आलर माड़नर नेकअन।”</verse>
				<verse number="23">तहाँ येसुस डोंगा नू अरगियस, अरा आसी चेलर आसी गने केरर।</verse>
				<verse number="24">आचका समुदर नू एन्ने कोड़हे घटा चॊचा का बग्‍गे लहरा ती डोंगा मुलख़ा बेद्दा लगिया। लिकिन आ बारी येसुस ख़न्‍द्र'आलियस।</verse>
				<verse number="25">ख़ने चेलर हेद्दे केरर ती येसुसिन एज्‍जर ती बाचर, “उर्बायो, एमन बछाब'आ, नाम मूलख़ालदत।”</verse>
				<verse number="26">येसुस आरिन बाचस, “अना पत्त'अना नू पयहा आलारो, एन्‍देरगे एल्‍चदर?” फिन येसुस चॊचस ती घटन दरा समुदर आबोन केप्‍पस, ख़ने ठकरा अरा छछिन्‍द मंजा केरा।</verse>
				<verse number="27">इदिन ईरियर ती चेलर अनचकरर केरर अरा बाचर, “ईस एकासे आलस ताका दरा समुदर हूँ ईसी पॆसकन मिनी।”</verse>
				<verse number="28">इदही ख़ॊख़ा येसुस अरा आसी चेलर समुदर ही आ पक्‍खे गेरासॆनोस चक नू अंड़सियर ख़ने, इरिब नाद रस्‍सका आलर मसड़ा गुट्ठी ती उरखर ती आसी गुसन बरचर। आर ही नगदे टिहकर चड्डे डहरे नू नॆ हूँ ऎका पोल्‍ला लगियर।</verse>
				<verse number="29">आर चिच्चियारर ती बाचर, “धर्मेसी ख़द्दायो, एम्‍है गने निंग्‍है एन्‍देर नलख? एन्‍देर नीन एमन बेड़ा ती मुन्‍द दुक्‍खे चि'आ बरचकादय।”</verse>
				<verse number="30">असन जोर गेच्‍छा नू किस्‍सी ही ओन्‍टा कोहाँ खरखा मेना लगिया।</verse>
				<verse number="31">अबड़ा नाद गुट्ठी येसुसिन गोह‍रार'आ “एमन ओथ्र'अम लगदय होले, एमन आ किस्‍सी खरखा नू तइय्या।”</verse>
				<verse number="32">येसुस अबड़न बाचस, “कला।” ख़ने नाद अबड़ा आलर ती उरखा ती किस्‍सी गुट्ठी नू समसारा केरा। तहाँ गोट्टा खरखा दलखा ती अम्म नू बोंग डिघया अरा मुलख़िया केच्‍चा।</verse>
				<verse number="33">ख़ने किस्‍सी ख़ापुर बोंगर ती नगरे नू केरर अरा उर्मी हलन तिंगियर। अबड़र नॆ नाद ती रस्‍सरका रहचर आ इरबर ही पत्त नू हूँ तिंगियर।</verse>
				<verse number="34">तहाँ गोट्टा पद्दा येसुसिन भेंटार'आ गे उरखा अरा आसिन ईरयर ती आर ही सिवान ती किर्रिमबि'आ गे गोहरारर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">इदही ख़ॊखा येसुस डोंगा नू अर्गियस ती समुदर ही आ पक्‍खे तंग्‍है नगरे केरस।</verse>
				<verse number="2">आ बेड़ा नू जोक्‍क आलर ओर्त लकवा बेमरहासिन खटी नू बिड्रका रांगे येसुस गुसन ओन्‍द्रर। आर ही पत्त'अनन ईरयस ती येसुस लकवा बेमरहासिन बाचस, “अना ख़द्द, डिढ नना, निंग्‍है पाप गुट्ठी छमा नन्‍तार'ई।”</verse>
				<verse number="3">लिकिन जोक्‍क यहूदी नॆग सिखाब'उर ताम ताम नू कछनख्रर, “ई आलस गा धर्मेसी निंदा नन्‍दस।”</verse>
				<verse number="4">आर ही ई सोचनन अक्‍खस ती येसुस आरिन बाचस, “नीम एन्‍देरगे निम्‍है जिया नू मलदौ सुगुम सोचदर?</verse>
				<verse number="5">‘निंग्‍है पाप गुट्ठी छमा नन्‍तार'ई’ एन्ने ब'अना ‘चो'आ अरा कुद्दा ‍नुंगा’ एन्ने ब'अना ती सेब्‍बा हवे। एन्‍देरगेका आलर कोड़े मन्नन ऎरा ओंग्‍नर, लिकिन पाप छमा मन्नन ऎरा पोलनर।</verse>
				<verse number="6">लिकिन ऎन ई आलासिन कोड़े नन्ना ती निमन ऎद'ओन का मनवा ख़द्दन एंगा गे आलर ही पाप गुट्ठिन छमा नना गे हूँ ख़ॆख़ेल नू आकुस र'ई।” ख़ने आस लकवा बेमरहासिन आनियस, “ऎन निंगन ब'अदन, चो'आ, निंग्‍है खटिन चेड़'अरकी एड़पा कला।”</verse>
				<verse number="7">ख़ने आस चॊचस ती तंग्‍है एड़पा केरस।</verse>
				<verse number="8">इदिन ईरयर ती आलर इल्‍चियर केरर अरा धर्मेसी ओहमा नना हेलरर एकास आलर गे एन्ने आकुस चिच्कादस।</verse>
				<verse number="9">येसुस असले ती उरखस ख़ने, मत्तायोस नामे ओर्त आलासिन मालगुजारी ऊज'‍ऊ एड़पा नू उक्‍का ईरियस ती आसिन बाचस, “एंग्‍है गने गुचा।” ख़ने आस चॊचस ती आसी गने गुड़ियारस।</verse>
				<verse number="10">ख़ॊख़ा येसुस मत्तायोसी एड़पा नू मंडी ओना गे उक्‍कियस। बग्‍गे मालगुजारी ऊज‍'उर अरा पपहर बरचर अरा येसुस अरा आसी चेलर गने ओक्‍करकी ओना लगियर।</verse>
				<verse number="11">अरा फरिसीर इदिन ईरयर ती आसी चेलारिन मेंजर, “निम्‍है गुरुस मालगुजारी ऊज‍'उर अरा पपहर गने एन्‍देरगे ओन्‍दस?”</verse>
				<verse number="12">लिकिन येसुस इदिन मेंजस ती आरिन बाचस, “कोड़े दौ आलर गे बैधासी चाड़ मल्‍ला, लिकिन बेमरहर गे र'ई।</verse>
				<verse number="13">लिकिन कला ती सिख्र'आ का ‘ऎन सोग्‍गेन बेद्ददन दाँड़ेन मल्‍ला’ एन्ने ई ब'अना ही एन्‍देर माने मनी। ऎन नॆ तमन उजगो सोचनर आर गे म‍ला नॆ तमन पपहा बुझुरनर आरिन एड़'आ बरचका र'अदन।”</verse>
				<verse number="14">उन्‍दुल यॊहनसी चेलर येसुस गुसन बरचर ती मेंजर, “ऎम अरा फरिसीर उपास नन्‍दम, लिकिन निंग्‍है चेलर एन्‍देरगे उपास मल नन्‍नर?”</verse>
				<verse number="15">येसुस आरिन बाचस, “एका गूटी बेंजा जॊंख़स बरतियर गने र'अदस, आर एकासे खोबरार'ओर? लिकिन बेंजा जॊंख़स आर ती होतारना बेड़ा बर'ओ, आ उल्‍ला आर उपास ननोर।</verse>
				<verse number="16">अरा नॆ हूँ पुना किचरी ही खंडन एटेरका पच्चा किचरी नू मल सट'ई तुन'ई। अन्ने आस नन्‍दस होले, टस्‍का पच्चा किचरिन चर्रो चि'ओ, अरा एटेरकन कोहाँ ननो चि'ओ।</verse>
				<verse number="17">नॆ हूँ पुना अंगुर रासी आबोन चपटा ही पच्चा कुड़वा नू मल निन्‍ददस उइय्‍दस। अन्ने नन्‍दस होले, बिचका अंगुर रासी चपटा ही कुड़वन पलको चि'ओ। अंगुर रासी अरा चपटा ही कुड़वा दुयो नठार'ओ कालो। औंगे पुना अंगुर रासी आबोन चपटा ही पुना कुड़वा नू निन्‍ददस उइय्‍दस। एन्ने ननोस होले अंगुर रासी अरा चपटा ही कुड़वा दुयो मल नठार'ओ।”</verse>
				<verse number="18">येसुस आर गने इबड़ा कत्‍थन कच्‍छनख्रना बारिम रहचस ख़ने ओर्त गोड़हा एड़पा ही मुद्धस बरचस ती येसुसिन ऒड़ लग्‍गियस ती बाचस, “एंग्‍दा अक्‍कुनिम किच्‍चकी र'ई। नीन बरा ती अदही म‍इय्‍याँ ख़ेक्खा उइय्या, होले आद उज्‍जो।”</verse>
				<verse number="19">तहाँ येसुस चॊचस ती तंग्‍है चेलर गने आसी गने केरस।</verse>
				<verse number="20">आ बारी बारा बछर ती ख़ॆंस काना रोगे ती लिंड़िरका ओन्‍टा आली येसुसी ख़ॊख़ा तरती बरचा ती आसी किचरी अंचरन ऎंवसड़ा।</verse>
				<verse number="21">एन्‍देरगेका आद तंग्‍है जिया ती बाचकी रहचा, “ऎन आसी किचरी गंडन लेका ऎंवसड़'ओन, अन्नु हूँ कोड़े मनोन।”</verse>
				<verse number="22">येसुस ख़ॊख़ा तरा बिड़द्रस ती अदिन ईरयस ती बाचस, “अनय ख़द्द जिया नू डिढ ननय, नीन एंगन पत्ताचकी, औंगे नीन उजगारदी।” आ बारिम आद कोड़े मंज ख़च्‍चिया।</verse>
				<verse number="23">फिन येसुस आ मुद्धासी एड़पा अंड़सियस। आ बारी बंसरी ऊर'ऊ आलारिन अरा बग्‍गे आलर ही अउवारनन ईरयस</verse>
				<verse number="24">अरा आरिन बाचस, “गुच्‍छर'आ, कुकोय मल्‍ला केचका, ख़न्‍द्र'आली।” ख़ने आर आसिन अलखा हेलरर।</verse>
				<verse number="25">आलारिन बहरी ओथ्रका ख़ॊख़ा येसुस भितरी कोरचस ती कुकोय ही ख़ेक्खन धरचस ती चॊदस, ख़ने आद चॊचा ती इज्‍जा।</verse>
				<verse number="26">ई कत्‍था ही हला आ हल्‍का ही कोंड़ा कोंड़ा बींड़रा केरा।</verse>
				<verse number="27">येसुस असलेक ती केरस ख़ने, ईरिब अन्धहा आलर एन्ने गोहरारनुम आसी ख़ॊख़ा बर'आलियर, “अना दाऊदसी ख़द्दायो! एमन सोग्‍गे ऎरा।”</verse>
				<verse number="28">आस एड़पा अंड़सियस ख़ने, अबड़ा अन्धहा आलर आसी गुसन बरचर। ख़ने येसुस आरिन मेंजस, “एन्‍देर? नीम पत्त'अदर का ऎन इदिन नना ओंग्‍दन?” आर बाचर, “हाँ उर्बायो।”</verse>
				<verse number="29">ख़ने येसुस आर ही ख़न्नन ऎंवसड़स ती बाचस, “निम्‍है पत्त'अना लेक्‍खा निमा गे मनन नेक‍अन।”</verse>
				<verse number="30">तहाँ आर ही ख़न्न चलख़रा केरा अरा आर ऎरा उंग्‍गियर। अरा येसुस आरिन बर्जाचस ती बाचस, “चिहुंक र'अके, इदिन नॆकन हूँ अमके तेंगा।”</verse>
				<verse number="31">लिकिन आर केरर ती आ गोट्टा चक नू येसुसी दौ नलखन तेंगा कुद्दियर।</verse>
				<verse number="32">आर बहरी उरखम लगियर ख़ने, जोक्‍क आलर नाद रस्‍सका ओर्त कोन्‍दा आलासिन येसुसी गुसन ओन्‍द्रर।</verse>
				<verse number="33">औंगे येसुस नादन ओथ्रस। ख़ने आ कोन्‍दस कच्‍छनख्र'आ हेलरस। ख़ने गोंहड़ा अनचकरा केरा अरा बाचा, “इस्राऎल नू इकला हूँ एन्ने अकबक नलख मल्‍ला मंजका।”</verse>
				<verse number="34">लिकिन फरिसीर बाचर “ईस गा नाद ही मुद्धासी सहाड़ा ती नाद गुट्ठिन ओथ्रदस।”</verse>
				<verse number="35">इदही ख़ॊख़ा येसुस आ चक ता उर्मी नगरे नगरे अरा पद्दा पद्दा कुद्दनुम आर ही गोड़हा एड़पा नू सिखाब'अनुम धर्मेसी राजी ही दौ कत्‍था मेन्‍त'आनुम कुद्दा लगियस। अरा जम्मा रकम ही पयहा अरा रोगेन कोड़े नंजस।</verse>
				<verse number="36">येसुस गोंहड़न ईरयस ख़ने आस गे आर ही मइय्याँ सोग्‍गे लग्‍गिया, एन्‍देरगेका आर ख़ापुर मलका भेंडो लेक्‍खा भिड़कारका अरा बींड्रका रहचर।</verse>
				<verse number="37">येसुस तंग्‍है चेलारिन बाचस, “ख़ोयना गा बग्‍गे र'ई, लिकिन बनीहार जुक्‍किम र'अनर,</verse>
				<verse number="38">इदगे तंग्‍है ख़ोयना गे बनीहार आलारिन त‍इय्या गे ख़ोयत'ऊ उर्बासिन गोहरार'आ।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">तहाँ येसुस तंग्‍है बारो चेलारिन मीख़ियस ती आर गे मलदौ बॊलता गुट्ठिन ओथ्र'आ गे अरा उर्मी रकम ही रोगेन दरा पयहा गुट्ठिन कोड़े नन्‍ना ही आकुस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="2">बारो तइरकर ही नामे एन्ने र'ई: मुन्‍द ता सिमॊन, नॆ पतरस बारदस अरा आसी भइय्योस अन्‍द्रेयस अरा जेबदयुसी तंग्‍दस याकॊब अरा आसी भइय्योस यॊहन</verse>
				<verse number="3">अरा फिलिप्‍पोस अरा बरतोलोमैस अरा मालगुजारी ऊज'ऊ मत्तायोस अरा तॊमस अरा हल‍फैसी तंग्‍दस याकॊब अरा तद्दैस</verse>
				<verse number="4">अरा यहूदीर ही छछिन्‍द सैना ता सिमॊन अरा यूदस इसकारियॊत, एकास ख़ॊख़ा येसुसिन धरताचस।</verse>
				<verse number="5">येसुस इबड़ा बारो तइरकारिन पॆसस ती तइय्यस, “नन-यहूदीर गुसन अमा कला अरा समारिया ता आलर ही नगरे नू अमके कोर'आ।</verse>
				<verse number="6">लिकिन इस्राऎल आलर गुसन कालके एकार एबस्रका भेंडो लेक्‍खा र'अनर।</verse>
				<verse number="7">कानुम कानुम ‘धर्मेस आलर ही उज्‍जना नू राजी नन्ना बेड़ा हेद्दे अड़सा ख़च्‍चिकी र'ई’ एन्ने दौ कत्‍थन मेन्‍त‍'आ कुद्दा।</verse>
				<verse number="8">अरा रोगियारिन उजग'आ अरा केचकारिन उज्‍जत'आ अरा खसरा रोगियारिन कोड़े नना अरा आलर ती नाद गुट्ठिन ओथ्र'आ। नीम एंग्‍है ती इबड़ा सवंगन सिथिया ख़क्‍खकादर, नीम हूँ आलारिन सिथियम ती संगरा नना।</verse>
				<verse number="9">नीम गोच्‍छा नू सोना महले चाँदी महले रुपा ही ढिबा अमके हो'आ।</verse>
				<verse number="10">अरा झोला महले ऎंड़ किचरी महले जुता गुट्ठी महले सोट्टा अमके हो'आ। इदगे का बनीहार गे तंग्‍है ओन्ना-मॊख़ना ख़क्ख्रना र'ई।</verse>
				<verse number="11">एकअम नगरे महले पद्दा नू कोर'ओर, होले अइय्या जॊगे आलासिन बेद्द ऎरा, अरा निम्‍है उरखना गूटी आसी एड़पानुम र'अके।</verse>
				<verse number="12">एड़पा कोर'ओ बारी आ एड़पा गे बरकत चि'अके।</verse>
				<verse number="13">अरा आ एड़पा जॊगे र'ओ होले निम्‍है बरकत अदही मइय्याँ मनो। लिकिन आ एड़पा जॊगे मल र'ओ होले निम्‍है बरकत निम्‍है गुसन किर्रो क'ओ।</verse>
				<verse number="14">अरा एकअम ओर्तर निमन मल परघ'ओर महले निम्‍है कत्‍थन मल मेनोर होले नीम आ एड़पा महले आ नगरे ती उरखो बारिम निम्‍है ख़ेड्डे ता रीड़ोन ख़ेत्तके चि'अके।</verse>
				<verse number="15">ऎन निमन मानिमन ब'अदन, ‘रायबड़ी उल्‍ला नू सोदोम अरा गोमोरा नगरे ता आलर ख़क्‍खना दंडे ती ई नगरे ता आलर ही ख़क्‍खना दंडे बग्‍गे मलदौ मनो।’</verse>
				<verse number="16">ऎरा! कला, ऎन निमन भेंडो लेक्‍खा भुसुड़ गुट्ठी ही मझी नू त‍इय्‍दन। औंगे नेर्रे गुट्ठी लेक्‍खा लूरगर अरा पेरवाँ गुट्ठी लेक्‍खा लुद‍ऊ मना।</verse>
				<verse number="17">लिकिन आलर ती चिहुंक र'अके। नीम एंग्‍है गने चॊख़र'उर र'अना चड्डे आर निमन कोहाँ सभा गुट्ठी नू चि'ओर अरा तम्‍है गोड़हा एड़पा नू कोर्रा ती ल'ओर।</verse>
				<verse number="18">अरा नीम राजीखापुर अरा बॆलर ही मुन्‍दहारे इजतार'ओर। लिकिन ईद आर गे अरा नन-यहूदीर गे एंग्‍है पत्त नू तेंगा गे निमा मोका हवे।</verse>
				<verse number="19">इकला निमन हें'ओर नीम अमके घोख'आ का ऎम एकासे तेंगोम महले एन्‍देर ब'ओम। लिकिन निमन एन्‍देर ब'अना र'ई अदिन आ बारिम तेंगतार'ओ कालो।</verse>
				<verse number="20">एन्‍देरगेका ईद ब'ऊ नीम मलदर, निम्‍है बंगासी बॊलतस निम्‍है ती ब'ओस।</verse>
				<verse number="21">आलर तम्‍है भइय्योर अरा बहिनोरिन नट'ओर अरा पिटर'ओर, अरा अयंग-बंग तम्‍है ख़द्द-ख़र्रारिन एन्नेम ननोर। अरा ख़द्द-ख़र्रर तम्‍है अयंग-बंगर ही बिड़दो चो'अरकी पिटत'ओर।</verse>
				<verse number="22">नगदे आलर निमन बिड़दो ननोर एन्‍देरगेका नीम एंग्‍है गने चॊंख़्रकर। लिकिन नॆ तम्‍है उज्‍जना ही मुंज्रना गूटी सह'ओर, आरिम जनमजुग ही दंडे ती बछर'ओर।</verse>
				<verse number="23">निमन ओन्‍टा पद्दा नू खिलपत नन्नर होले नन्ना पद्दा बोंके कालके। ऎन निमन मानिमन ब'अदन, ऎन मनवा ख़द्दासी बरना गूटी इस्राऎल राजी नू दौ कत्‍था तेंगा कुद्दना मल मुंज्रकी र'ओ।</verse>
				<verse number="24">चेलस तंग्‍है गुरुस ती कोहाँ मलदस अरा जॊंख़स तंग्‍है उर्बस ती कोहाँ मलदस।</verse>
				<verse number="25">चेलस गे तंग्‍है गुरुस लेक्‍खा अरा जॊंख़स तंग्‍है उर्बस लेक्‍खा मन्ना दिम कोड़हे र'ई। आर एड़पा उर्बस एंगन बॆलजेबूल बाचकानर होले, आसी एड़पातारिन एन्‍देर मल ब'ओर।</verse>
				<verse number="26">औंगे नीम आर गे आमा एल्‍चा। एन्‍देरगेका एन्ने एन्‍द्रा हूँ मल्‍ला कुलुरका का मल चलख़तार'ओ अरा एन्‍ने एन्‍द्रा हूँ मल्‍ला नूख़्रका का मल ऎरतार'ओ।</verse>
				<verse number="27">ऎन अक्‍कुन ऊख़ा नू एकदन बाचका र'अदन अदन नीम बिल्‍ली नू तेंके, अरा नीम एकदन कुड़िया गुट्ठी ही भितरी कलेकसे मेंजकादर अदिन ओर्मर ही ऎरना नू चिच्चियारनुम मेन्‍ताके।</verse>
				<verse number="28">अरा कयन पिटनर अरा जियन गा पिटा पोल्‍नर आर ती अमा एल्‍चा, लिकिन एकास कयन दरा जियन नरक नू पिटा ओंग्‍दस आसिन एल्‍चा।</verse>
				<verse number="29">एन्‍देर ऎनोटा ढिबा ती ऎंड़ गोटंग चोरो मल बीसर'ई का? अन्नु हूँ निम्‍है बंगासी बिगर मने ही ओन्‍टा हूँ ख़ॆख़ेल नू मल खत्र'ई।</verse>
				<verse number="30">निम्‍है कुक्‍कुन ता चुट्टी हूँ उर्मी गनरकी र'ई।</verse>
				<verse number="31">औंगे अमा एल्‍चा, धर्मेस निमन मल मॊधर'ओस, नीम ढ़ॆर चोरो ती बग्‍गे मूल्‍ली ही र'अदर।</verse>
				<verse number="32">औंगे नॆ एंगन आलर ही मुन्‍दहारे अख़दन ब'अदस, आसिन ऎन हूँ मेर्ख़ा नू र'ऊ एंग्‍है बंगासी मुन्‍दहारे आस एंग्‍है आलस ब'ओन।</verse>
				<verse number="33">लिकिन नॆ एंगन आलर ही मुन्‍दहारे बलदन ब'अदस, आसिन ऎन हूँ मेर्ख़ा नू र'ऊ एंग्‍है बंगासी मुन्‍दहारे आस एंग्‍है आलस मलदस ब'ओन।</verse>
				<verse number="34">नीम अमके सोच'आ का ऎन ख़ॆख़ेल नू कोड़े ओन्‍द्रकन ती बरचकादन। ऎन कोड़े मला लिकिन बगड़'आ गे बरचकादन।</verse>
				<verse number="35">ऎन आलासिन तम्‍बस ती अरा तंग्दन तंग्यो ती अरा सेड़ोन तंग्सास ती हिगड़'आ गे बरचकन।</verse>
				<verse number="36">ओर्त आलासी बैरिर तंग्‍है कुटुमर दिम मनोर।</verse>
				<verse number="37">नॆ अयंग मलता बंगासिन एंग्‍है ती कोड़हे चोन्‍हा नन्‍दस आस एंग्‍है जॊगे मल्‍दस। अरा एकास तंग्‍दासिन मलता तंग्‍दन एंग्‍है ती कोड़हे चोन्‍हा नन्‍दस आस एंग्‍है जॊगे मल्‍दस।</verse>
				<verse number="38">अरा एकअम ओर्तस तंग्‍है क्रुसन चेड़'अरकी एंग्हा चड्डे सस्‍ती सार'आ गे मने मल नन्‍दस आस एंग्‍है मना गे जॊगे मल्‍दस।</verse>
				<verse number="39">एकास तंग्‍‍है उज्‍जनन तंग्‍गा गे उज्‍जा बेद्ददस आस धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जनन एबस'ओस, लिकिन एकास एंग्‍है चड्डे तंग्‍‍है उज्‍जनन चि'अदस आस धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जनन ख़क्‍खोस।</verse>
				<verse number="40">एकास निमन इंझ्रदस आस एंगन इंझ्रदस अरा एंगन इंझ्र'उस एंग्‍है त‍इय्युस एंग्‍है बंगासिन इंझ्रदस।</verse>
				<verse number="41">एकास धर्मेसी कत्‍था तिंगुसिन धर्मेसी कत्‍था तिंगुस ब'अरकी आसिन इंझ्रदस, आस धर्मेसी कत्था तिंगुर ही लेक्‍खा मूल्‍लीन ख़क्‍खोस। अरा एकास उजगो आलासिन उजगो आलस ब'अरकी आसिन इंझ्रदस आस उजगो आलस लेक्‍खा मूल्‍लीन ख़क्‍खोस।</verse>
				<verse number="42">नीकईम इबड़ा सन्नी मधेर ती नॆख'आनिम आस चेलस ब'अरकी ओन डुबहा कीरना अम्मु हूँ ओन्त'ओस होले, मानिम ऎन निमन ब'अदन आस एकन्ने नू हूँ तंग्‍है मूल्‍लीन मल एबस'ओस।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">एकाबारी येसुस तंग्‍है बारो चेलारिन इबड़ा कत्‍थन पॆस'आ ख़च्‍चियस ती आस गलिलेया जिला ही नगरे गुट्ठी नू सिखाब'आ अरा तेंगा कुद्दा गे असले केरस।</verse>
				<verse number="2">यॊहन नूड़रत'उस जेहेल नू रहचस। आस मसीसी नलख ही हलन ख़क्खियस, अरा तंग्‍है चेलारिन येसुसिन इदन मेना तइय्‍यस।</verse>
				<verse number="3">“बर'ऊ ‘मसी’ नीनिम हिकदय का महले एकअम नन्‍नारिन ऎम पाब ऎरोम का?”</verse>
				<verse number="4">अरा येसुस आरिन किर्त'अर बाचस, “नीम एन्‍देर एन्‍देर मेन्‍दर अरा ऎरदर अदिन कला ती यॊहनसिन तेंगा चि'आ,</verse>
				<verse number="5">अन्‍धहर ऎरनर अरा लेंगड़र ऎकनर अरा खसरा रोगियर सफा नन्तारनर अरा भइरा आलर मेनालनर अरा केचका आलर उज्‍जतारनर अरा कीड़र गे दौ कत्‍था तेंगतार'आ लगी।</verse>
				<verse number="6">अरा यॊहनसिन तेंगा, ‘एंग्‍है चड्डे एका ओर्तोस तंग्‍है पत्त'अना नू मल मूड़दस आस आसीस ख़क्‍खोस।’”</verse>
				<verse number="7">यॊहनसी चेलर किर्रिम बिच्‍चियर अदही ख़ॊख़ा, येसुस यॊहनसी पत्त नू गोंहड़न ब'आ हेलरस, “नीम टोड़ंग नू एन्‍देर ऎरा केरका रहचकर? नॆखा सिखाब'अना ताका ती नुकुरना पोंड्रा बेसे र'ई आसिन का?</verse>
				<verse number="8">महले एन्‍देर ऎरा केरका रहचकर? लेपलेपे किचरी अत्तका आलासिन का? मला, नॆ लेपलेपे किचरी अत्तनर आर बॆल एड़पा नू र'अनर।</verse>
				<verse number="9">होले नीम एन्‍द्रन ऎरा केरका रहचकर? ओन्टा धर्मेसी कत्‍था तिंगुसिन का? हाँ, लिकिन ऎन निमन ब'अदन का यॊहन ओन्टा धर्मेसी कत्‍था तिंगुस ती कोहँस।</verse>
				<verse number="10">ईसी पत्त नू नेम्हा पुथी नू एन्ने लिख्रकी र'ई, ‘ऎरा, ऎन एंग्‍है पैकासिन निंग्‍है ती मुन्‍द तइय्या लगदन, आस निंग्‍है मुन्‍द निंगा गे डहरेन सपड़'ओस।’</verse>
				<verse number="11">ऎन निमन मानिम ब'अदन का नॆ मुक्‍कर ती कुन्‍द्रका र'अनर, अबड़र नू यॊहन नूड़रत'उस ती कोहाँ नॆ हूँ कुन्‍द्रका मल र'अनर। अन्नु हूँ नॆ मेर्ख़ा राजी नू सन्नी ती सन्नी र'अदस, आस आसी ती कोहाँ हिकदस।</verse>
				<verse number="12">यॊहन नूड़रत'उसी बेड़ा ती इन्‍ना गूटी, आलर बड़पेलहा मेर्ख़ा राजी नू कोर'आ गे चिहुट नन्नर।</verse>
				<verse number="13">मूसासी नॆग अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ओर्मर यॊहन नूड़रत'उसी बरना बेड़ा गूटी एन्‍देर एन्देर मनो एन्ने मुन्‍द तिम बाचकानर।</verse>
				<verse number="14">अरा नीम इदन पत्त'आ मने र'ई होले, यॊहनस नूड़रत'उस दिम एलियस हवे नॆ धर्मेसी कत्‍था तिंगुर बाचका लेक्‍खा बर'ऊ रहचस।</verse>
				<verse number="15">नॆका मेना गे मने र'ई, आस मेन्‍दस ती बुझ्रना र'ई।</verse>
				<verse number="16">नॆ यॊहनसी सिखाब'अना अरा एंग्‍हैन मेन्नर अबड़ा आलर ही पत्त नू तेंगदन, आर बजार नू बीचू ख़द्दर लेक्‍खा र'अनर। आर तम्‍है संगेरिन चिच्चियारनर ती ब'अनर का</verse>
				<verse number="17">‘ऎम निमा गे बंसरी ऊरचकम, नीम मल नलकर। ऎम भोकरारकम नीम मल चींख़कर।’</verse>
				<verse number="18">यॊहन नूड़रत'उस गा मल मॊख़नुम अरा अंगुर रासी मल उन्नुम बरचस, लिकिन आर ब'अनर का आसी मइय्याँ नाद लक्‍की र'ई।</verse>
				<verse number="19">लिकिन मनवा ख़द्दस बने उन्नुम मॊख़नुम बरचस। ख़ने आर ब'अनर का ईस पेट पोसा अरा उंखुस अरा मलगुजारी ऊज'उर अरा पपहर ही संगेस हवे। लिकिन धर्मेसी लूर अदही लेक्‍खा ईकुर ही नलख ती आद मानिम एन्ने ईथर'ई।”</verse>
				<verse number="20">अन्‍ति येसुस आ नगरे गुट्ठिन केबा हेलरस, एकइय्‍या आस उर्मिन्‍ती कोड़हे सवंग ही नलख नंजका रहचस, अन्‍नु हूँ आर जियन मल किर्ताचका रहचर।</verse>
				<verse number="21">“ओहरे ख़ोराजिन नगरे ता आलारो, ओहरे बॆतसैदा नगरे ता आलारो! एका सवंग ही नलख निम्‍है नू मंजकी र'ई, अबड़ा तुरोस दरा सीदॊन नगरे नू मंजकी रहचा होले, आ उल्‍लम अइय्या ता आलर तमन सन्नी ऎद'आ गे बोरन झपर'अरकी अरा चिन्‍द नू ओक्‍करकी जियन किर्ताचका र'ओर दने।</verse>
				<verse number="22">अन्‍नु हूँ ऎन निमन ब'अदन, रायबड़ी उल्‍ला नू तुरोस दरा सीदॊन नगरे ही दंडे ती निम्‍है दंडे बग्‍गे मलदौ मनो।</verse>
				<verse number="23">अरा अना कफरनहूम नगरे ता आलारो, नीम मेर्ख़ा म‍इय्याँ चॊदतार'ओर कालोर का? मला, नीम गा ख़ोड़ख़ा चिच्‍ची गड्डी नू टिड़तार'ओर कालोर। एका सवंग ही नलख गुट्ठी निम्‍है नू नंजका र'ई, ई नलख सोदोम नू मंजका होले आर तम्‍है पापन अम्‍बना ती धर्मेस तरा किर्रना ती इन्‍ना गूटी आ नगरे इज्‍जकी र'ओ दने।</verse>
				<verse number="24">अन्‍नु हूँ ऎन निमन ब'अदन, रायबड़ी उल्‍ला नू सोदोम नगरे ही दंडे ती निम्‍है दंडे बग्‍गे मलदौ मनो।”</verse>
				<verse number="25">आ बारी येसुस बाचस, “अना बबा होय! मेर्ख़ा दरा ख़ॆख़ेल ही उर्बायो! ऎन निंगन महबा नन्‍दन का नीन इबड़ा कत्‍था गुट्ठिन तमन अख़'उर अरा लूरगर आलर लेक्‍खा सोचनर आर ती नुड्डकादय, अरा तमन लुदऊ लेक्‍खा सन्नी ख़द्दर गे ऎदकय।</verse>
				<verse number="26">हाँ, अना बंग, निंगा ईदिम बॆस लग्‍गिया।</verse>
				<verse number="27">एम्‍बस एंगा गे उर्मी लूर अरा सवंगन सोंपचकादस। अरा नॆ हूँ बलनर का ऎन नॆ हिकदन एम्‍बस लेका अख़दस। अरा बंगस एकास अदिन नॆ हूँ बलनर ऎन लेका अख़दन, अरा ऎन नॆकन नॆकन बंगासिन ऎद'आ बेद्ददन आर अख़'ओर।</verse>
				<verse number="28">अना उर्मी अर्ज'ऊ अरा ओत्‍था ती कज्रका आलारो! एंग्‍है गुसन बरा, ऎन निमा ख़न्‍न ऎख़्रत'ओन।</verse>
				<verse number="29">एंग्‍है पगसिन नीम चेड़'आ अरा एंग्‍है ती सिख्र'आ, एन्‍देरगेका ऎन नर्मियाँ अरा जिया ती लुदऊ र'अदन, औंगे नीम निम्‍है जिया नू ख़न्‍न ऎख़्र'ओर।</verse>
				<verse number="30">एन्‍देरगेका एंग्‍है पगसी सेब्‍बा अरा एंग्‍है चिर्खी नेब्‍बा र'ई।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">आ बेड़ा नू येसुस ख़न्‍न ऎख़ना उल्‍ला नू ख़ल्ल गुट्ठी नू मन्‍नुम काला लगियस। अरा तंग्‍है चेलर गे कीड़ा लग्‍गिया, ख़ने आर बालन तोंखा तोंखा मॊख़ा हेलरर।</verse>
				<verse number="2">फरिसीर इदिन ईरियर ती ब'आ हेलरर, “ऎरा, निंग्‍है चेलर एन्‍ने नलख ननालनर एकदा ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला ही नॆग ही बिड़दो र'ई।”</verse>
				<verse number="3">येसुस आरिन बाचस, “नीम नेम्हा पुथी नू एन्‍देर पढ़चकर अदिन सुरता मल नन्‍दर का? इकला दाऊद बॆलस अरा तंग्‍है संगेर कीड़ा रहचर, ख़ने आस एन्‍देर नंजस?</verse>
				<verse number="4">आस धर्मेसी एड़पा नू कालरकी नैगस धर्मेस गे दाँड़े नंजका असमन मोक्‍खस, अरा तंग्‍है संगेर गे हूँ चिच्‍चस, एकदन मॊख़ना मूसासी पॆसका नू नैगारिन अम्‍बरकी नॆका हूँ नॆग मल्‍ला।</verse>
				<verse number="5">अरा एन्‍देर नीम मूसासी नॆग नू मल्‍ला पढ़चका का नैगर ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला धर्मेसी मन्दिर नू तंग्‍है नलखन नन्ना ती ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला ही नॆगन चाड़ना ती हूँ आर गे बदी मल लग्‍गी?</verse>
				<verse number="6">लिकिन ऎन निमन ब'अदन, एकास इसन र'अदस आस धर्मेसी मन्दिर ती हूँ कोहाँ र'अदस।</verse>
				<verse number="7">नेम्हा पुथी एन्ने ब'ई, ‘ऎन सोग्‍गे ऎरनन पत्तारदन दाँड़े गुट्ठी अरगनन मला।’ इदही मनेन नीम अक्का होले बदी मलका आलारिन बदी मल टिड़'ओर दने।</verse>
				<verse number="8">मनवा ख़द्दन एंगा हूँ ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू एन्‍देर एन्‍देर नन्ना र'ई, अदही फैसला नना गे अदिया र'ई।”</verse>
				<verse number="9">फिन येसुस असलेक ती उरखस ती आर ही गोड़हा एड़पा नू कोरचस।</verse>
				<verse number="10">अइय्‍या ओन्‍टा आलस रहचस, आसी ख़ेक्खा ख़ैकी रहचा। जोक्को फरिसीर येसुस मइय्‍याँ बदी टिड़'आ गे आसिन मेंजर, “ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू कोड़े नन्‍ना दौ र'ई का?”</verse>
				<verse number="11">ख़ने आस आरिन बाचस, “निम्‍हैन्‍ती नॆ एन्‍ने र'ई? नॆखअय ओन्‍टे लेका भेंडो र'ई अरा आद ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला गड्‍डी नू खत्र'ओ क'ओ होले, आस आदिन धर'ओस ती मल ओथ्र'ओस।</verse>
				<verse number="12">लिकिन ओन्‍टा भेंडो ती आलासी मईन बग्‍गे र'ई। औंगे ख़न्‍न ऎख़ना उल्‍ला नू दौ नलख नना गे मूसासी नॆग चि'ई।”</verse>
				<verse number="13">ख़ने आस आ आलस ती बाचस, “निंग्‍है ख़ेक्खन लमाब'आ।” आस लमाबाचस ख़ने नन्‍ना ख़ेक्खा लेक्‍खा कोड़े मंजा केरा।</verse>
				<verse number="14">ख़ने फरिसीर बहरी उरखर ती आसी बिड़दो नू चिताबुता नंजर येसुसिन एकासे पिटोत।</verse>
				<verse number="15">इदिन अक्‍खस ती येसुस असले किर्रिम बिच्‍चियस, अरा कोड़हे आलर आसी ख़ॊख़ा गुड़ियारर अरा आस आर नू ती बेमरहा ओर्मारिन कोड़े नंजस।</verse>
				<verse number="16">अरा आरिन चेताबाचस का तान नॆ हिकदस अदिन अम्‍बोर तेंगा।</verse>
				<verse number="17">आस इबड़न इदगे नंजस का एका कत्‍थन धर्मेसी कत्‍था तिंगुस यसायास बाचकाचस आद मनो:</verse>
				<verse number="18">“ऎरा, इसन एंग्‍है जॊंख़स, ईसिन ऎन चज्‍जिका र'अदन। ईस एंग्‍है चोन्‍हास एकासी ती एंग्‍है जिया रिझ्र'ई। एंग्‍है बॊलतन आसी नू सज'ओन, अरा आस उर्मी जातियर नू एंग्‍है नेंवई ही हला तेंगोस।</verse>
				<verse number="19">आस नग्‍गा मल नख्र'ओस महले रिरयार'ओस मला महले बजार गुट्ठी नू नॆ हूँ आसी कत्‍थन पोल्‍लोर मेना।</verse>
				<verse number="20">आस लट'ई मंजका जिन्‍तो लट्टिन मल एस'ओस महले कुहड़ारना बिल्‍लिन मल तेभ'ओस। अरा आस नेंव‍ई आबोन जितना गूटी कड़हाब'ओस।</verse>
				<verse number="21">अरा उर्मी जातियर आसी नामे नू असरा उइय्‍योर।”</verse>
				<verse number="22">तहाँ आलर ओन्‍टा अन्धहा अरा कोंदासिन, नॆ नाद ती धरताचका रहचस, आसिन आसी हेद्दे ओन्‍द्रर, अरा येसुस आसिन कोड़े नंजस, अरा आस ऎरा आरा कछनख्र'आ हेलरस।</verse>
				<verse number="23">इन्‍नु ओर्मर धन्‍धरर केरर ती ब'आ हेलरर, “एन्‍देर ईस दाऊदसी ख़द्दस मसीस मना ओंग्‍दस दने।”</verse>
				<verse number="24">लिकिन फरिसीर इदिन मेंजर ती बाचर, “ई आलस गा नाद गुट्ठी ही मुद्धस बॆलजेबूल ती नाद गुट्ठिन ओथ्रदस।”</verse>
				<verse number="25">आस आर ही सोचनन अक्‍खस ती आरिन बाचस, “एकअम राजी तंग्‍है नू लड़ाई ननी होले आ राजी नठार'ई क'ई। अरा एकअम नगरे महले एड़पा ता आलर तम्‍है नू लड़ाई नन्नर होले आ नगरे महले एड़पा ता आलर खत्तरनर कानर।</verse>
				<verse number="26">अरा सैतान दिम सैतान आबोन ओ‍थ्र'ओ होले आद तंग्‍हा दिम बिड़दो लड़ाई ननी, होले अदही राजी एकासे कम्रकी र'ओ?</verse>
				<verse number="27">अरा ऎन बॆलजेबूल ही सवंग ती नाद गुट्ठिन ओथ्रदन होले, निम्‍है आलर अबड़न नॆखा सवंग ती ओथ्रनर? औंगे आर निम्‍है नेंव‍ई ननुर र'अनर।</verse>
				<verse number="28">लिकिन ऎन धर्मेसी बॊलता ती नाद गुट्ठिन ओथ्रदन होले ईद ईद'ई का धर्मेस आलर ही जिया नू राजी नन्ना निम्‍है मझी नू अंड़स ख़च्‍चिया।</verse>
				<verse number="29">एकासे ओर्तस ओन्‍टा बहंगर आलासी एड़पा नू कोर'अरकी आसी जिनिसन बच्‍चा ओंग्‍दस? एका गूटी आस आ बहंगर आलासिन मल हें'ओस हो'ओस, होलेम आस आ बहंगरसी एड़पन बच्‍चा ओंगोस।</verse>
				<verse number="30">नॆ एंग्‍है गने मलकी आर एंग्‍है बिड़दो र'अनर अरा नॆ एंग्‍है गने नलख मल नन्नर आर एंग्‍है बिड़दो नू नलख नन्नर।</verse>
				<verse number="31">औंगे ऎन निमन ब'अदन आलर ही उर्मी रकम ही पाप अरा हींड़ना आर गे अम्‍बतार'आ उंगी, लिकिन नेम्‍हा बॊलतासी बिड़दो ही हींड़ना आर गे मल अम्‍बतार'ओ।</verse>
				<verse number="32">नीकईम मनवा ख़द्दन एंगा बिड़दो नू इन्द्रिइम कत्‍था ब'ओस, आद आस गे अम्‍बतार'आ उंगी, लिकिन नीकईम नेम्‍हा बॊलतासी बिड़दो इन्द्रिइम ब'ओस, आद आस गे ई सौंसे नू महले बरना सौंसे नू कहियों मल अम्‍बतार'ओ।</verse>
				<verse number="33">मन्‍न अदही ख़ंजपा तिम चिन्‍हर'ई। मन्‍न बॆस र'ई होले अदही ख़ंजपा हूँ बॆस र'ओ। महले मन्न पयहा र'ई होले अदही ख़ंजपा हूँ पयहा र'ओ।</verse>
				<verse number="34">अना नेर्र लेक्‍खा बिक्‍ख उइय्‍यु आलारो! नीम मलदौ मनरकी एकासे दौ कत्‍था ब'आ ओंग्‍दर? एन्‍देरगेका एन्‍द्रा जिया नू निन्‍दकी र'ई आदिम ब‍ई ती उरखी।</verse>
				<verse number="35">दौ आलस तंग्‍है दौ जिया ही दौ कुट्ठी ती दौ नलखन नन्‍दस, अरा मलदौ आलस तंग्‍है जिया ही मलदौ कुट्ठी ती मलदौ नलखन नन्‍दस।</verse>
				<verse number="36">अरा ऎन निमन ब'अदन, एका एका अनभनियाँ कत्‍था आलर कछनख्र'ओर रायबड़ी उल्‍ला नू आर गे अबड़ा उर्मी कत्‍था ही लेखा चि'अना दिम मनी।</verse>
				<verse number="37">एन्‍देरगेका नीम निम्‍है कत्‍था ही चड्डे बदी मल खत्र'ओर, अरा निम्‍है कत्‍था ही चड्डे बदी खत्र'ओर।”</verse>
				<verse number="38">अक्‍कु जोक्को यहूदी नॆग सिखाब'उर अरा फरिसीर येसुसिन बाचर, “अना गुरु, निंग्‍है ती ओन्‍टा अकबक नलख ही चिन्‍हा ऎरा बेद्ददम।”</verse>
				<verse number="39">ख़ने येसुस आरिन आनाकिर्ताचस, “मलदौ अरा नन्ना आली गुसन कालू आलर ही परिया ता आलर अकबक नलख ही चिन्‍हा बेद्दनर, लिकिन धर्मेसी कत्‍था तिंगू यॊनासी उज्‍जना नू मंजका अकबक नलखन अम्‍बरकी आर गे नन्ना एन्‍देर चिन्‍हा हूँ मल चितार'ओ।</verse>
				<verse number="40">यॊनास एकासे तीन उल्‍ला माख़ा कोहाँ इंजो ही कूल नू रहचस, अन्नेम मनवा ख़द्दन ऎन तीन उल्‍ला माख़ा ख़ॆख़ेल भितरी र'ओन।</verse>
				<verse number="41">निनवे नगरे ता आलर यॊनासी कत्थन मेंजर ती जियन किर्ताचर। अरा ऎरा, इसन ओर्तस यॊनास ती हूँ कोहँस र'अदस। ख़ने रायबड़ी उल्‍ला नू निनवे ता आलर ई बेड़ा ता आलर गने चो'ओर ती आरिन दोस'ओर।</verse>
				<verse number="42">दखिन देस ता रानी ख़ॆख़ेल ही ओन्‍टा कोड़ा ती सालोमॊनसी लूर ही कत्‍थन मेना गे बरचा। अरा ऎरा, इसन सालोमॊनस ती हूँ कोहँस ओर्तस र'अदस। ख़ने रायबड़ी उल्‍ला नू आद ई बेड़ा ता आलर गने चो'ओ ती ईरिन दुस'ओ।</verse>
				<verse number="43">एकाबारी मलदौ बॊलता आलस ती उरखी ख़ने ख़ैका अड्डा नू ख़न्न ऎख़ा गे अड्डा बेद्दा कुद्दी अरा मल ख़क्‍खी।</verse>
				<verse number="44">ख़ने ब'ई, ‘ऎन एसले उरखकी रहच'‍अन आ आलस नुम किर्रोन।’ अरा बर'ई ती अदिन छछिन्‍द अरा ईगका ओथ्रका अरा चेमचेम नू ख़क्‍खी।</verse>
				<verse number="45">ख़ने आद क'ई तहाँ तंगन ती बग्‍गे मलदौ सात गोटंग नादन उन्‍दर'ई। अरा अबड़ा अइय्या रस'ई ती मड़'ई, अरा आ आलासी दसा ख़ॊख़ा ता दसा ती बग्‍गे मलदौ मनी। ई परिया ता मलदौ आलर ही दसा हूँ एन्नेम मनो।”</verse>
				<verse number="46">एकाबारी आस गोंहड़ा गने कत्‍था कछनख्र'अम लगियस ख़ने, येसुसी तंग्यो अरा भइय्योर बरचर ती बहरी इज्‍जर अरा आसी गने कछनख्र'आ बेद्दा लगियर। [</verse>
				<verse number="47">एकअम ओर्तोस येसुसिन बाचस, “ऎरा, निंग्यो अरा निंग्है भइय्योर बहरी इज्जका र'अनर अरा निंग्‍है गने कछनख्र'आ बेद्दनर।”]</verse>
				<verse number="48">लिकिन येसुस आ आलासिन बाचस, “नॆ एंग्‍है अयंग अरा नॆ एंग्‍है भइय्योर र'अनर?”</verse>
				<verse number="49">अरा तंग्‍है चेलर तरा ख़ेक्खा टोंहा बाचस ती बाचस, “ऎरा, ईर एंग्‍है अयंग अरा भइय्योर हिकनर।</verse>
				<verse number="50">एन्‍देरगेका एका ओर्तर एंग्‍है मेर्ख़ा बंगासी मने लेक्‍खा ऎकनर, आरिम एंग्‍है भ‍ई अरा एंग्‍है बहिन अरा एंग्‍है अयंग हिकनर।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">अउलम येसुस एड़पा ती उरखस ती समुदर ही पिंडी नू केरस ती उक्कियस,</verse>
				<verse number="2">अरा आसी गुसन कोहाँ गोंहड़ा ई कोड़हे खोपरा केरा का आस ओन्‍टा डोंगा नू अर्गियस ती उक्‍कियस केरस। अरा गोट्टा गोंहड़ा पिंडी नू रहचा।</verse>
				<verse number="3">अरा आस आरिन जोक्‍खा ख़ीरी गुट्ठी ती कैनों गोट कत्‍थन तिंगियस। अरा एन्ने बाचस, “ओन्‍टा बिहनी चाँख़'उस चाँख़'आ उरखस।</verse>
				<verse number="4">चाँख़'ओ बारी, जोक्को बिहनी डहरे नू खत्रा, अबड़न ऒड़ा बरचा ती मोक्‍खा चिच्‍चा।</verse>
				<verse number="5">जोक्को बिहनी पखनोरी ख़ॆख़ेल नू खत्रा, असन बग्‍गे ख़ज्‍जो मल रहचा, होले बिहनी लॆम कुन्‍दिया।</verse>
				<verse number="6">लिकिन बीड़ी सेकचा, ख़ने चड़मियाँ केरा, अरा पादा मल धरना चड्डे ख़इय्या केरा।</verse>
				<verse number="7">जोक्को बिहनी अच्‍च-ख़ोप्‍पा मझी नू ख़त्रा, बिहनी परदिया अरा अच्‍च-ख़ोप्‍पा हूँ परदिया, ख़ने अदन अरबिया चिच्‍चा।</verse>
				<verse number="8">लिकिन जोक्को बिहनी उपजा ख़ॆख़ेल नू ख़त्रा, अरा आद कुन्‍दिया परदिया अरा जोक्को सौ गुना ख़ंजा, जोक्को साट गुना ख़ंजा, जोक्को तीस गुना ख़ंजा।</verse>
				<verse number="9">नॆख'आ मेना गे मने र'ई, आस मेन्‍दस ती बुझ्रदस नेक‍अन।”</verse>
				<verse number="10">फेन आसी चेलर हेद्दे बरचर ती आसिन बाचर, “नीन आलारिन एन्‍देरगे जोक्‍खा ख़ीरी गुट्ठी ती कछनख्रदय?”</verse>
				<verse number="11">आस आनाकिर्ताचस, “निमा मेर्ख़ा राजी ही नूख्रका कत्‍था आबोन बुझ्र'आ गे चीरकी र'ई, लिकिन नन्‍नर गे ईद मल्‍ला चीरका।</verse>
				<verse number="12">एन्‍देरगेका नॆ एंग्‍है सिखाब'अना ही पत्त नू चिहुंक लग्‍गे सोचनर आर गे बग्‍गे बुझुर'आ गे धर्मेस संगरा ननोस, अरा आर बग्‍गे लूर ख़क्‍खोर, लिकिन नॆ एंग्‍है सिखाब'अना ही पत्त नू चिहुंक लग्‍गे मल सोचनर, आर ही बुझुरका जोक्‍क कत्‍था गुट्ठिन हूँ धर्मेस मॊधरत'ओस चि'ओस।</verse>
				<verse number="13">ऎन आरिन जोक्‍खा ख़ीरी ती इदगे कछनख्रदन का, नेम्हा पुथी नू एन्ने लिक्‍खरकी र'ई, ‘ऎन नन्‍दन अदिन ऎरदर लिकिन अत्रु ती एन्‍द्रा हूँ मल सिख्र'ओर, ऎन ब'अदन अदिन मेन्‍दर लिकिन मानिम नू मल मेन्‍दर अरा अदही माने मल बुझुर'ओर।’</verse>
				<verse number="14">धर्मेसी कत्‍था तिंगू यसायासी कत्‍था आर ही नू पूरा मनी, एकासे का, ‘ऎन एन्‍देर ब'अदन अदिन नीम ख़ेबदा ती गा मेनोर लिकिन मल बुझ्र'ओर, अरा ऎन एन्‍देर नन्दन अदिन नीम ख़न्न ती गा ऎरोर लिकिन नीम मल अख़'ओर।</verse>
				<verse number="15">एन्‍देरगेका ईर ही जिया दड़िया मंजकी र'ई, अरा आर ख़ेबदा ती कोड़हे मल मेन्नर, अरा आर तम्‍है ख़न्नन मिंक्‍खका चिच्कानर। अन्‍ति कहियों एन्ने अम्‍बन मना का ख़न्न ती ऎरोर, अरा ख़ेबदा ती मेनोर, अरा जिया ती बुझ्र'ओर, अरा आर एंग्‍है गुसन किर्रोर, अरा ऎन आरिन कोड़े ननोन।’</verse>
				<verse number="16">लिकिन नीम आसीस ख़क्‍खू र'अदर, एन्‍देरगेका नीम एंग्‍है अकबक नलखन ऎरदर। अरा नीम आसीस ख़क्‍खू र'अदर, एन्‍देरगेका निमन अबड़ा ही मनेन बुझ्र'आ गे धर्मेस संगरा नन्‍दस।</verse>
				<verse number="17">मानिम नू ऎन निमन ब'अदन का नगदे धर्मेसी कत्‍था तिंगुर अरा उजगो आलर हूँ एका कत्‍थन नीम ऎरदर अदिन ऎरा बिद्दियर लिकिन मल ईरियर, अरा एका कत्‍थन नीम मेन्‍दर अदिन मेना बिद्दियर लिकिन मल मेंजर।</verse>
				<verse number="18">अक्‍कु नीम बिहनी चाँख़'ऊ आलासी जोक्‍खा ख़ीरी ही माने मेना।</verse>
				<verse number="19">एका ओर्तस मेर्ख़ा राजी ता कत्‍थन मेन्‍दस ती अदिन मल बुझ्रदस, आसी जिया एन्द्रा चाँख़्रकी रहचा अदिन नाद बर'ई ती बच्‍ची हु'ई क'ई, ईद आद दिम हवे एकदा डहरे पिंडी नू चाँख़्रकी रहचा।</verse>
				<verse number="20">अरा एकदा पखनोरी ख़ॆख़ेल नू चाँख़्रकी रहचा, आद ईद हवे, एकास कत्‍थन मेन्दस ती लॆम रिझ्रनुम पत्त'अदस।</verse>
				<verse number="21">अन्नु हूँ तंग्‍‍है जिया नू गड्डी गूटी कत्‍था मल खुपना चड्डे आस जुक्‍किम उल्‍ला गे कत्‍थन पत्त'अदस। अरा सस्‍ती महले कत्‍थन पत्त'अना ही चड्डे आस म‍इय्‍याँ सतारना बरना बेड़ा आस कत्‍था ती पत्त'अनन लॆम अम्‍बदस।</verse>
				<verse number="22">अरा एकदा अच्‍च-ख़ोप्‍पा नू चाँख़्रा, आद ईद हवे, एकासे कत्‍थन मेन्‍दस लिकिन ख़ॆख़ेल ता फिकर अरा खुर्जी अरा मया-मॊह आसिन अरबिया ख़ने आस ख़ंज'आ पोलदस।</verse>
				<verse number="23">अरा एकदा उबजा ख़ॆख़ेल नू चाँख़्रा, आद ईद हवे, एकास कत्‍थन मेन्‍दस ती बुझ्रदस, अरा ख़ंजपा ओन्‍द्रदस, नॆ सौ गुना महले साठ गुना महले तीस गुना ख़ंजपा चि'अदस।”</verse>
				<verse number="24">येसुस आर गे अउर ओन्‍टा जोक्‍खा ख़ीरी तिंगियस। “मेर्ख़ा राजी आ आलस लेक्‍खा र'ई, एकासे तंग्‍‍है ख़ल्ल नू बॆस बिहनी चाँख़स।</verse>
				<verse number="25">अन्‍ति एकाबारी आलर ख़न्‍द्र'आ लगियर ख़ने आसी बैरी बरचस ती गहूँ ही मझी नू बनेला बिहनिन चाँख़स ती किर्रिम बिच्‍चियस।</verse>
				<verse number="26">अक्‍कु गहूँ कुन्‍दि‍या अरा बाल धरचा ख़ने, बनेला बिहनी ही ख़ोप्‍पा हूँ ऎथ्रा।</verse>
				<verse number="27">अक्‍कु एड़पा उर्बासी जॊंख़र बरचर ती आसिन बाचर, ‘अना उर्बायो, नीन ख़ल्‍ल नू दौ बिहनिन मल चाँख़का रहचकय का फिन बनेला बिहनी ही ख़ोप्‍पा अइय्या एकस्‍ते बरचा केरा?’</verse>
				<verse number="28">आस बाचस, ‘एकअम बैरीसी नलख हवे।’ जॊंख़र आसिन बाचर, ‘एन्‍देर निंग्‍है मने र'ई का ऎम अदिन कालरकी पेसक'ओन।’</verse>
				<verse number="29">लिकिन आस बाचस, ‘मला, एन्ने अम्‍बन मना का बनेला बिहनी ही ख़ोप्‍पन पिसगनुम पिसगनुम नीम गहूँन हूँ चड़'आ ओंग्‍दर।</verse>
				<verse number="30">ख़ोयना गूटी ऎंड़ानिम संगेम परदा चि'आ, अरा ख़ोयना बेड़ा नू ऎन ख़ोयू आलारिन ब'ओन का मुन्‍द बनेला बिहनी ही ख़ोप्‍पन लॊड़'आ ती बस्‍सा गे अदही बिंड़ा हें'आ, अरा गहूँन एंग्‍‍है खली नू ख़ोप्‍पा।’”</verse>
				<verse number="31">फिन येसुस आर गे अउर ओन्‍टा जोक्‍खा ख़ीरी तिंगियस। “मेर्ख़ा राजी ओन्‍टा राई बिहनी लेक्‍खा र'ई। अदिन ओर्त आलस होच्‍चस ती तंग्‍है ख़ल्‍ल नू चाँख़स।</verse>
				<verse number="32">आद उर्मी बिहनी ती सन्नी र'ई। अन्‍ति इकला परदी ख़ने उर्मी बटकी लट्टी गुट्ठी ती कोहाँ मनी अरा आद मन्न लेक्‍खा मनी, अरा मेर्ख़ा ता ऒड़ा गुट्ठी बर'ई ती अदही डाड़ा नू खोता गुट्ठी अट्टी।”</verse>
				<verse number="33">येसुस अउर ओन्‍टा जोक्‍खा ख़ीरी तिंगियस। “मेर्ख़ा राजी बिदगी लेक्‍खा र'ई। अदिन ओर्त आली कटी गुना होच्‍चा ती तीन तामी गुंडा नू लिंडया, ई लेक्‍खा आद उर्मी तिस्‍सा मंजा केरा।”</verse>
				<verse number="34">इबड़ा उर्मी कत्‍थन येसुस गोंहड़ा गे जोक्‍खा ख़ीरी गुट्ठी ती तिंगियस अरा बिगर जोक्‍खा ख़ीरी ही आस एन्‍देर हूँ मल ब'आ लगियस।</verse>
				<verse number="35">औंगे ईद ती धर्मेसी कत्‍था तिंगुसी बाचका कत्‍था पूरा मंजा। एकासे का, “ऎन जोक्‍खा ख़ीरी गुट्ठी ती आलारिन ब'ओन, अरा ऎन ख़ॆख़ेल ही गढ़ना ती नूख़्रका कत्‍था गुट्ठिन दहदर ननोन।”</verse>
				<verse number="36">फिन येसुस गोंहड़न अम्बियस ती एड़पा बरचस। अरा आसी चेलर हेद्दे बरचर ती बाचर, “ख़ल्‍ल ता लट्टी ही जोक्‍खा ख़ीरी ही मनेन एमन तेंगा।”</verse>
				<verse number="37">येसुस आरिन आनाकिर्ताचस, “एका ओर्तस ख़ल्‍ल नू दौ बिहनिन चाँख़स आस मनवा ख़द्दन ऎन हिकदन।</verse>
				<verse number="38">ख़ल्‍ल ख़ॆख़ेल हवे, दौ बिहनी धर्मेसी राजी ही आलर हिकनर, अरा लट्टी सैतान ही आलर हिकनर।</verse>
				<verse number="39">अरा बैरी नॆ लट्टी बिहनिन चाँख़स आस सैतान हवे, अरा ख़ोयना ख़ॆख़ेल ही मुंज्रना हवे, अरा ख़ूयुर मेर्ख़ा पैकर हिकनर।</verse>
				<verse number="40">अरा एकासे लट्टी आबोन ख़ॊजनर ती बस्‍सनर अन्नेम ख़ॆख़ेल ही मुंज्रना नू मनो।</verse>
				<verse number="41">अरा मनवा ख़द्दन ऎन एंग्‍है पैकारिन ख़ॆख़ेल नू तइय्योन, अरा आर एंग्‍है राजी ती उर्मी पाप नन्त'उरिन अरा उर्मी मलदौ ननुरिन ख़ॊजोर,</verse>
				<verse number="42">अरा आरिन चिच्‍ची गड्डी नू झपाब'ओर, असन आर गे चींख़ना अरा ओलख़ना अरा पल्‍ल चब्रना मनो।</verse>
				<verse number="43">आ बारी उजगो आलर तम्‍है बबासी राजी नू बीड़ी लेक्‍खा बिल्‍चोर। नॆख'आ ख़ेबदा र'ई आस मेन्दस ती बुझ्रदस नेक‍अन।”</verse>
				<verse number="44">अउरिम येसुस बाचस, “मेर्ख़ा राजी ख़ल्‍ल नू मंड्रका खुर्जी लेक्‍खा र'ई, अदिन एकअम आलस बिद्दियस ती आ ख़ल्‍ल नुम मंडियस चिच्‍चस, अरा रिझ ती केरस ती तंग्‍है उर्मिन बीसियस ती आ ख़ल्‍लन ख़िन्‍दियस।</verse>
				<verse number="45">अउर हूँ, मेर्ख़ा राजी बॆस मोहोर गुट्ठिन बिद्दू ओन्‍टा ख़ीन्‍दू-बीसू आलस लेक्‍खा र'ई।</verse>
				<verse number="46">आस नगदे दामे ही ओन्‍टा मोहोर आबोन ख़क्‍खियस ख़ने, आस केरस ती तंग्‍है उर्मिन बीसियस ती अदिन ख़िन्‍दियस।</verse>
				<verse number="47">अउर हूँ, मेर्ख़ा राजी ओन्‍टा जल्‍ली लेक्‍खा रई, आद समुदर नू हिबिड़का ती उर्मी रकम ही इंजोन बारिया ती ओथ्रा।</verse>
				<verse number="48">अरा जल्‍ली निंदिया केरा ख़ने, केंवटर पिंडी नू नतगियर ओथ्रर, अरा उक्‍कियर ती बॆस बॆसन गा संजगी नू सज्‍जर, अन्‍ति मलदौ आबोन हिबिड़यर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="49">ख़ॆख़ेल मुंज्रना नू एन्नेम मनो। मेर्ख़ा पैकर बर'ओर ती उजगो आलर ती मलदौ आलारिन छिंडोर,</verse>
				<verse number="50">अरा आरिन चिच्‍ची गड्डी नू च'ओर, असन आर गे चींख़ना ओलख़ना अरा पल्‍ल चब्रना मनो।”</verse>
				<verse number="51">येसुस तंग्‍है चेलारिन बाचस, “एन्‍देर नीम इबड़ा उर्मी कत्‍थन बुझ्रकर का?” आर आनाकिर्ताचर, “हाँ, ऎम बुझ्रकम।”</verse>
				<verse number="52">तहाँ येसुस आरिन बाचस, “औंगे अबड़ा उर्मी नॆग सिखाब'उर नॆ मेर्ख़ा राजी ही पत्त नू सिख्रका र'अनर आर आ एड़पा आबस बेसे र'अनर, नॆ तंग्‍है भंडार ती पच्चा अरा पुना जिनिस गुट्ठिन ओथ्रदस।”</verse>
				<verse number="53">येसुस इबड़ा जोक्‍खा ख़ीरी गुट्ठिन बाचस मुंजियस ख़ने, असले किर्रिम बिच्‍चियस।</verse>
				<verse number="54">अरा तंग्‍‍है परदका नगरे नू बरचस ती आर ही गोड़हा एड़पा नू एन्ने सिखाब'आ हेलरस का आर अनचकरर ती ब'आ हेलरर, “ईस गे इबड़ा लूर अरा अकबक नलख नना गे सवंग एसलेक ख़क्‍खरा?</verse>
				<verse number="55">ईस गा बढ़ाईसी ख़द्दस मलदस का? अरा ईसी तंगियो मरियम अरा ईसी भ‍ईर याकॊब, यॊसॆफ, सिमॊन अरा यूदस मलनर का?</verse>
				<verse number="56">अरा एन्‍देर ईसी उर्मी बहिनर इसन नम्‍है गने मल र'अनर? होले ईस गे इबड़ा उर्मी एसलेक ख़क्‍खरा?”</verse>
				<verse number="57">एन्ने बाचर ती आर आसिन एन्ने म‍ईन मल नंजर। लिकिन येसुस आरिन बाचस, “धर्मेसी कत्‍था तिंगुस गे तंग्‍है नगरे नू अरा तंग्‍है एड़पा नू लेका म‍ईन माल मनी।”</verse>
				<verse number="58">अरा आस असन आर ही मल पत्त'अना चड्डे बग्‍गे अकबक नलख मल नंजस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="14">
				<verse number="1">आ बारी गलिलेया जिला ही राजी ख़ापुस हॆरॊदॆस अंटिपस येसुसी पत्त नू हलन मेंजस।</verse>
				<verse number="2">अरा तंग्‍है जॊंख़ारिन बाचस, “आस यॊहन नूड़रत'उस, आस केचका ती उज्‍जा चॊचका र'अस, अदगे आस ती एन्‍ने सवंग ही नलख मनी।”</verse>
				<verse number="3">एन्‍देरगेका जोक्‍क उल्‍ला ही मुन्‍द हॆरॊदॆस अंटिपस बॆलस हॆरॊदिया आबोन उइय्‍काचस, एकाद हॆरॊदॆसी भइय्योस फिलिप्‍पोसी मुक्‍का रहचा। हॆरॊदॆस फिलिप्‍पोसी उज्‍जनुम अदिन उइय्यस। यॊहनस हॆरॊदॆसिन घड़ी घड़ी ब'आलियस, “निंगा निंग्ड़ीसी मुक्‍कन उइय्‍ना धर्मेसी नॆग ती बिड़दो र'ई।” ख़ने हॆरॊदिया ही चड्डे हॆरॊदॆस यॊहनसिन गुड़'आ गे सैनारिन त‍इय्‍का रहचस, अरा आसिन धर'अरकी जेहेल नू सजताचकाचस।</verse>
				<verse number="4"></verse>
				<verse number="5">अरा आस आसिन पिटा बेद्दा लगियस, लिकिन आस आलर ती एल्‍चा लगियस, एन्‍देरगेका आर आसिन धर्मेसी कत्‍था तिंगुस सोच'आ लगियर।</verse>
				<verse number="6">हॆरॊदॆसी कुन्‍दुर उल्‍ला अंड़सिया ख़ने, हॆरॊदिया ही तंग्‍दा हॆरॊदॆस अरा आसी पाहियर ही मुन्‍दहारे नलिया ती हॆरॊदॆसिन रिझ्रताचा।</verse>
				<verse number="7">ख़ने आस किरया मोक्‍खस ती गच्‍छरस, “नीन इन्द्रिइम हूँ ने'ओय निंगा चि'ओन।”</verse>
				<verse number="8">आद तंग्यो ही कनिक‍'अना ती बाचा, “एंगा गे यॊहन नूड़रत'उसी कुक्‍कन इसन ओन्‍टा थरिया नू चि'आ।”</verse>
				<verse number="9">इदन मेंजस ती बॆलस अजम हेन्‍दो मंजस। लिकिन आस तंग्‍है मोक्‍का किरया, अरा आसी पाहियर चड्डे आस पॆसस का चितार'अन कालन।</verse>
				<verse number="10">अरा जेहेल नू आलारिन तइय्यस ती यॊहनसी कुक्‍कुन खंडताचस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="11">अरा आसी कुक्‍कुन थरिया नू ओन्‍द्र'अरकी कुक्‍के गे चितारा, अरा अदिन आद तंग्यो गुसन होच्चा।</verse>
				<verse number="12">तहाँ यॊहनसी चेलर बरचर ती आसी मॆदन चेड्डर होच्‍चर ती मंडियर अरा येसुस गे हला चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="13">येसुस ईदन मेंजस ती आ अड्डन अम्‍बियस ती ओन्‍टा डोंगा नू अरगियस ती उछिन्‍द अड्डा नू किर्रिम बिच्‍चियस। लिकिन आलर इदन मेंजर ती नगरे नगरे ती ईकनुम आसी ख़ॊख़ा काला हेलरर।</verse>
				<verse number="14">आस अंड़सियस ती डोंगा ती इत्तियस ती कोहँम गोंहड़न ईरियस अरा आरिन सोग्‍गे ईरियस अरा आर ही रोगेन कोड़े नंजस।</verse>
				<verse number="15">बीड़ी पुत्तिया ख़ने चेलर आस गुसन बरचर ती बाचर, “ईद उछिन्‍द अड्‍डा हवे, अरा घड़ही मना लगी, आलारिन उड्र'ओत चि'ओत का पद्दा गुट्ठी तरा क'ओर ती तमा गे ओन्ना-मॊख़ना ख़ॆन्‍दा ओंगोर।”</verse>
				<verse number="16">लिकिन येसुस किर्त'अर बाचस, “आर गे काना ही चाड़ मल्‍ला, नीम आर गे ओना गे इन्द्रिइम चि'आ।”</verse>
				<verse number="17">आर आसिन बाचर, “इसन एम्‍है हेद्दे पाँच गोटंग असमा अरा ऎनोटा इंजो लेका र'ई।”</verse>
				<verse number="18">येसुस बाचस, “अदिन एंग्‍है गुसन ओन्‍द्र'आ।”</verse>
				<verse number="19">होले आस आलारिन लट्टी नू ओक्‍का आनियस, अरा आ पाँच गोटंग असमा अरा ऎनोटा इंजोन होच्‍चस ती मेर्ख़ा तरा ईरियस ती आ ओन्ना-मॊख़ना गे धर्मेसिन धन्‍यवाद नंजस अरा असमन किच्‍चा किच्‍चा चेलर गे चिच्‍चस अरा चेलर आलर गे चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="20">ओर्मर ओं‍डर ती उड़चर। अरा चेलर बारा गोटंग डउड़ा एंगरका कुटका असमन निंदर।</verse>
				<verse number="21">ओं‍डका आलर मुक्‍कर अरा ख़द्दारिन अम्‍बरकी मलागूटी पाँच हजार मॆतर रहचर।</verse>
				<verse number="22">तहाँ येसुस चेलारिन डोंगा नू अरग'अरकी तंग्‍है ती मुन्‍द समुदर ही आ पक्‍के काला गे आनियस। येसुस गोंहड़न उड्र'अना गूटी असन रहचस।</verse>
				<verse number="23">आलारिन उड्राचका ख़ॊख़ा भिन्‍गे परता नू बिन्‍ती नना गे केरस, अरा पुतबारी असन ओर्त गुना रहचस।</verse>
				<verse number="24">आ बेड़ा नू डोंगा समुदर ही मझी नू रहचा। ताका मुन्‍द तरती तागर'आ लगिया ख़ने लहरा नुकुर'आ लगिया।</verse>
				<verse number="25">येसुस ख़ॆर चींख़का बेड़ा नू समुदर नू ईकनुम आर ही गुसन बरचस।</verse>
				<verse number="26">चेलर आसिन समुदर नू ईकनुम बरनन ईरियर ती अकबकरर केरर, अरा बाचर, “हूद नाद हवे!” अरा इल्चका ती चिच्‍चियार'आ हेलरर।</verse>
				<verse number="27">लिकिन येसुस लॆम आर ही गने कछ‍नखरस ती बाचस, “डिढ नना! ऎन हिकदन, अमा एल्‍चा।”</verse>
				<verse number="28">अरा पतरस आसिन आनाकिर्ताचस, “अना उर्बायो, नीन होले, एंगन अम्मु नू ईकनुम निंग्‍है गुसन बर'आ गे आना।”</verse>
				<verse number="29">ख़ने आस बाचस, “बरा।” ख़ने पतरस डोंगा ती इत्तियस ती येसुस तरा अम्मु नू ऎका हेलरस।</verse>
				<verse number="30">लिकिन तागरनन ईरियस ती इल्‍चियस अरा मूलख़ा हेलरस ख़ने, चिच्चि‍यारस ती बाचस, “अना उर्बायो, एंगन बछाब'आ!”</verse>
				<verse number="31">येसुस लॆम तंग्‍है ख़ेक्खन मुन्‍द नंजस ती आसिन चॊदस ती आसिन बाचस, “अना पत्त'अना नू पयहा आलायो, एन्‍देरगे धुकपुकुरकय?”</verse>
				<verse number="32">अरा डोंगा नू अरगियर ख़ने, ताका मड़चा केरा।</verse>
				<verse number="33">अदही ख़ॊख़ा डोंगा नू रहचर आर आसिन ओलगर बाचर, “मानिम नीन धर्मेसी ख़द्दय हिकदय।”</verse>
				<verse number="34">आर अउर हूँ गलिलेया समुदर नू कालरकी गेन्नॆसरेत नगरे अंड़सियर।</verse>
				<verse number="35">अरा असन आलर येसुसिन चिन्‍हचर, अरा गेच्‍छा हेद्दे ती उर्मी अड्डा नू हला तइय्‍यर, अरा उर्मी रोगियारिन आसी गुसन ओन्द्रर।</verse>
				<verse number="36">अरा आर आस गुसन तंगन महले तंग्‍है किचरी ही अंचरन हूँ रोगियारिन ऎसड़'आ चि'आ गे गोहरारर। अरा ऎ बग्‍गे आलर आसिन ऎसड़र आर ओर्मर कोड़े मंजर केरर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="15">
				<verse number="1">तहाँ येरुसलॆम नगरे ती जोक्‍क फरिसीर अरा नॆग सिखाब'उर बरचर ती येसुसिन ब'आ हेलरर,</verse>
				<verse number="2">“एन्‍देरगे निंग्‍है चेलर पूरखर ही मनता गुट्ठिन चाड़नर का बिगर ख़ेक्खा नॊंढ़रका असमा मॊख़नर?”</verse>
				<verse number="3">येसुस आरिन आनाकिर्ताचस, “नीम हूँ निम्‍है मनता ही चड्डे एन्‍देरगे धर्मेसी पॆसकन चाड़दर?</verse>
				<verse number="4">एन्‍देरगेका धर्मेस बाचकादस, ‘निंग्‍है अयंग अरा बंगासी मईन ननके’ अरा ‘नीकइम बंगस मलता अयंगन मलदौ ब'अदस, आस पिटतार'ओस।’</verse>
				<verse number="5">लिकिन नीम निम्‍है अयंग मलता बंगन ब'अदर का ऎन निमन सहाड़ा नना पोल्‍लोन, एन्‍देरगेका ऎन निमा एन्‍देर चि'अना रहचा अदन धर्मेस गे दान लेक्‍खा चि'आ गे किरया मोक्‍कन।</verse>
				<verse number="6">होले नीम सिखाब'अदर का आलर अयंग मलता बंगासी मईन अम्‍बोर नना। एन्ने नीम निम्‍है मनता चड्डे धर्मेसी कत्‍थन ताँड़चकर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="7">अना उतुरमाड़ू आलारो, निम्‍है पत्त नू धर्मेसी कत्‍था तिंगू यसायास ठौकम तिंकादस, एकासे का,</verse>
				<verse number="8">‘इबड़ा आलर तम्‍है कत्‍था ती गा एंग्‍है म‍ईन नन्नर, लिकिन ईर मानिम नू एंगन मल पॆस्रनर।</verse>
				<verse number="9">ईर अनभनियाँ नू एंग्‍है महबा नन्नर, ईर गा आलर ही कमचका पॆसकन धर्मेसी पॆसका ब'अरकी सिखाब'अनर।’”</verse>
				<verse number="10">तहाँ येसुस गोंहड़ा आबोन तंग्‍है गुसन मीख़ियस ती बाचस, “एंग्‍है कत्‍थन मेना ती बुझ्र'आ</verse>
				<verse number="11">एकाद आलासी बई नू कुर'ई आद आसिन सोतबोड़'आ मल ननी, लिकिन एकाद आलासी बई ती उरखी आदिम आसिन सोतबोड़'आ ननी।”</verse>
				<verse number="12">तहाँ आसी चेलर बरचर ती आसिन बाचर, “एन्‍देर नीन अख़दय का फरिसीर ई कत्‍था चड्डे मुड्डियर?”</verse>
				<verse number="13">येसुस किर्त'अर बाचस, “एकाद एंग्‍है मेर्ख़ा बंगस मल्‍ला इदका उर्मी ख़ोप्‍पा चड़तार'ओ।</verse>
				<verse number="14">फरिसीर ती तरकूटी र'आ, आर अन्धहा डहरे ईद'उर। अन्‍धहर अन्‍धहर गे डहरे ऎद'ओर होले, इरबर दिम गड्‍डी नू खत्र'ओर।”</verse>
				<verse number="15">इदिन मेंजस ती पतरस आसिन बाचस, “ई जोक्‍खा ख़ीरिन एमन बुझाब'आ।”</verse>
				<verse number="16">येसुस बाचस, “एन्‍देर नीम हूँ अक्‍कुन गूटी मल बुझ्र'उर हिकदर?</verse>
				<verse number="17">एन्‍देर नीम बलदर का इन्द्रिइम लॊ बई नू कुर'ई आद कूल नू क'ई अरा तंग्‍है डहरे नू उरखी क'ई।</verse>
				<verse number="18">लिकिन एकदा बई ती उरखी आद जिया ती उरखी अरा आदिम आलारिन सोतबोड़'आ ननी।</verse>
				<verse number="19">एन्‍देरगेका मलदौ सोच, आल पिटना, नन्ना आली गुसन काना, पेहरन ही सोतरा नलख, ख़ड़ना, ठकवा गोवाह चि'अना अरा निंदा नन्ना जिया तिम उरखी।</verse>
				<verse number="20">इबड़ा दिम एकाद आलारिन सोतबोड़'आ ननी, अन्‍ति ख़ेक्खा बिगर नॊंढ़रका ओन्ना-मॊख़ना आलारिन सोतबोड़'आ मल ननी।”</verse>
				<verse number="21">फेन येसुस गलिलेया जिला ती उरखस ती तुरोस अरा सीदॊन जिला नू किर्रिम बिच्‍चियस।</verse>
				<verse number="22">अय्या ता ओन्‍टा नन-यहूदी आली आस गुसन बरचा अरा चिच्चि‍यारा ती ब'आ हेलरा, “अना उर्बायो, दाऊदसी ख़द्दायो, एंगन सोग्‍गे ऎरा, एंग्‍दन नाद धरचकी र'ई, आद एंग्‍दन नगदे खिलपत नना लगी।”</verse>
				<verse number="23">लिकिन आस इन्द्रिइम हूँ उतारा मल चिच्‍चस। ख़ने तंग्‍है चेलर आसी गुसन बरचर ती गोहरार‍र, “इदिन उड्र'आ, एन्‍देरगेका ईद नम्‍है ख़ॊख़ा चिच्चि‍यारनुम बर'आ लगी।”</verse>
				<verse number="24">येसुस आनाकिर्ताचस, “धर्मेस एंगन इस्राऎलर ता एबस्रका भेंडो गुसन लेका तइय्कादस।”</verse>
				<verse number="25">लिकिन आद अउरिम बरचा ती येसुसिन मोंजरा नंजा ती ब'आ हेलरा, “अना उर्बायो, एंग्‍हा सहाड़ा नना।”</verse>
				<verse number="26">आस आनाकिर्ताचस, “ख़द्दर ही असमन अल्‍ला गे चि'अना दौ मलकी।”</verse>
				<verse number="27">आद बाचा, “मानिम उर्बायो, लिकिन अल्‍ला हूँ उर्बासी टीबुल ता खत्रका जुट्टा अट्टन मूख़ी।”</verse>
				<verse number="28">तहाँ येसुस आनाकिर्ताचस, “अनय ख़द्दो, निंग्‍है पत्त'अना कोहाँ र'ई, एकन्ने नीन बिद्दिन अन्नेम निंगा मनन।” अरा तंग्‍दा आ बारिम कोड़े मंजा केरा।</verse>
				<verse number="29">येसुस असलेक गलिलेया समुदर हेद्दे बरचस ती परता मइय्याँ अर्गियस ती उक्‍कियस केरस।</verse>
				<verse number="30">ख़ने कोहाँ गोंहड़ा आसी गुसन ख़ोपरा केरा। आर तम्‍‍है गने लेंगड़ा, अन्धहा, कोंदा, ठुठा अरा नन्‍ना नगदे बग्‍गेरिन आसी हेद्दे ओन्‍द्रर, अरा आसी हेद्दे उइय्यर चिच्‍चर। आस अबड़ा आलारिन कोड़े नंजस।</verse>
				<verse number="31">औंगे अक्‍कु आलर ईरियर का कोंदर कछनख्रनर अरा ठुठर कोड़े मन्नर अरा लेंगड़र ऎकनर अरा अन्धहर ऎरनर, ख़ने अकबक मंजर ती इस्राऎल ता धर्मेसी ओहमा नंजर।</verse>
				<verse number="32">येसुस तंग्‍है चेलारिन तंग्‍है गुसन मॆख़रकी बाचस, “एंगा ई गोंहड़न सोग्‍गे लग्‍गी, एन्‍देरगेका ईर तीन उल्‍ला ती एंग्‍है गने र'अनर। अक्‍कुन गा आर ही गुसन ओन्ना-मॊख़ना मुंज्रा। ऎन आरिन कूल कीड़ा ती त‍इय्‍या गे मल बेद्ददन का आर डहरे नू पयहा मनोर क'ओर।”</verse>
				<verse number="33">चेलर आसिन बाचर, “एमा गे ई टोड़ंग नू ई बग्‍गे असमा एसले ख़क्‍ख'ओ का ई कोहाँ गोंहड़न उड़त'आ ओंगोम।”</verse>
				<verse number="34">ख़ने येसुस आरिन मेंजस, “निम्‍है गुसन ऎ बग्‍गे असमा र'ई?” आर बाचर, “सात गोटंगा अरा कटी गुना सन्नी इंजो।”</verse>
				<verse number="35">ख़ने आस गोंहड़ा आबोन ख़ॆख़ेल नू ओक्‍का गे आनियस।</verse>
				<verse number="36">अरा आस सात असमन अरा अबड़ा इंजोन होच्‍चस, अरा धर्मेसिन धन्‍यवाद ननरकी अदन किच्‍चियस। अरा अबड़न तंग्‍है चेलर गुसन चिच्‍चस। अरा चेलर अदन गोंहड़ा गे ख़ट्टियर।</verse>
				<verse number="37">ई लेक्‍खा ओर्मर मॊख़रकी उड़चर केरर। अरा चेलर एंगरका कुटका असमन पेत्तर ती सात ड‍उड़ा निन्दर।</verse>
				<verse number="38">मुक्‍कारिन अरा ख़द्दारिन अम्‍बरकी मूख़ू आलर मॆतर लेका मलागूटी चार हजार रहचर।</verse>
				<verse number="39">तहाँ आस गोंहड़न उड्राचस ती डोंगा नू अर्गियस केरस अरा मगदन चकभार नू बरचस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="16">
				<verse number="1">उन्‍दुल फरिसीर अरा सदुकीर येसुस गुसन बरचर ती आसिन बिढ़'आ गे आसिन बाचर, “एमन मेर्ख़ा ता इन्द्रिइम अकबक ही चिन्‍हा ऎद'आ।”</verse>
				<verse number="2">येसुस आरिन आनाकिर्ताचस, (“पुतबारी मेर्ख़ा ख़ॆंसो र'ई होले, नीम ब'अदर, इन्ना रगी ननो।</verse>
				<verse number="3">अरा पैरी बारी मेर्ख़ा ख़ॆंसो अरा धुंधरहा र'ई होले नीम ब'अदर, इन्ना धूका मनो। नीम मेर्ख़ा ता ऎथ्रनन ऎरदर ती लख'आ ओंग्दर, लिकिन अक्‍कु एन्‍देर मना लगी अदिन नीम बुझ्र'आ पोलदर।)</verse>
				<verse number="4">मलदौ अरा नन्ना आली गुसन कालू आलर ही परिया ता आलर अकबक नलख ही चिन्‍हा बेद्दनर, लिकिन धर्मेसी कत्‍था तिंगू यॊनासी उज्‍जना नू मंजका अकबक नलखन अम्‍बरकी आर गे नन्ना एन्‍देर चिन्‍हा हूँ मल चितार'ओ।” अरा आस आरिन आम्‍बियस ती किर्रिम बिच्‍चियस।</verse>
				<verse number="5">ख़ॊख़ा चेलर समुदर ही आ पक्‍खा अंड़सियर, अन्‍ति आर असमा हो'आ मॊधरर केरर।</verse>
				<verse number="6">येसुस आरिन चेताबाचस, “ऎरा, नीम फरिसीर अरा सदुकीर ही बिदगी ही पत्त नू बड़ियर र'अके।”</verse>
				<verse number="7">आर तम्‍है नू आनानखर'आ हेलरर, “आस इदन ब'अदस एन्‍देरगेका नाम असमा मल्‍ला ओन्‍द्रका।”</verse>
				<verse number="8">लिकिन इदिन अक्‍खस ती येसुस आरिन बाचस, “अना पत्त'अना नू पयहा आलारो, निम्‍है गुसन असमा मल्‍ला अदही पत्त नू नीम एन्‍देरगे बाचनखर'आ लगदर?</verse>
				<verse number="9">नीम अक्‍कुन गूटी बलदर अरा मल बुझुरदर का? एंग्‍है नंजका अकबक नलख निमा गे सुरता मल र'ई का? ऎन पांच हजार आलर गे पांच गोटंग असमा ती ओन्‍ताचका बेड़ा नीम असमा ही एंगरका टुटकन पेत्तकर ती एवन्‍दा ड‍उड़ा निन्‍दकर?</verse>
				<verse number="10">महले ऎन चार हजार आलर गे सात गोटंग असमा ती ओन्‍ताचका बेड़ा नीम असमा ही एंगरका टुटकन पेत्तकर ती एवन्‍दा ड‍उड़ा नू निन्‍दकर?</verse>
				<verse number="11">ऎन निमन असमा ही पत्त नू मल्‍ला बाचका। नीम एन्‍देरगे इदन मल बुझुरदर? ऎन गा फरिसीर अरा सदुकीर ही बिदगी ती चिहुंक र'आ गे ब'आलदन।”</verse>
				<verse number="12">ख़ने चेलर बुझ्रर का येसुस असमा ता बिदगी ही नू मला लिकिन फरिसीर अरा सदुकीर ही सिखाब'आना ती चिहुंक र'आ गे आनका रहचस।</verse>
				<verse number="13">येसुस कैसरेया फिलिप्‍पी चक नू बरचस ख़ने, तंग्‍है चेलारिन मेंजस, “मनवा ख़द्दन एंगन आलर एन्‍देर ब'अनर?”</verse>
				<verse number="14">आर बाचर, “जोक्‍क आलर ब'अनर यॊहन नूड़रत'उस, अरा जोक्‍क आलर ब'अनर धर्मेसी कत्‍था तिंगू एलियस, अरा नन्नर ब'अनर येरेमियास महले चिरान ता धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ती नन्ना ओर्तोस”</verse>
				<verse number="15">तहाँ आस आरिन मेंजस, “लिकिन नीम एंगन नॆ ब‍'अदर?”</verse>
				<verse number="16">ख़ने सिमॊन पतरस आनाकिर्ताचस, “नीन मसी, उज्‍जना धर्मेसी ख़द्दय हिकदय।”</verse>
				<verse number="17">येसुस आसिन आनाकिर्ताचस, “अना सिमॊन यॊनासी ख़द्दय नीन आसीस ख़क्‍ख्रका आलय, एन्‍देरगेका एक‍अम आलस मला लिकिन एकास मेर्ख़ा नू र'ऊ एंग्‍है बंगस ई कत्‍थन निंगा गे दहदर नंजकादस।</verse>
				<verse number="18">अउर हूँ ऎन निंगन ब‍'अदन का नीन पतरस हिकदय, ऎन ई चचड़ी मइय्याँ एंग्‍है कलीसिया आबोन कम'ओन, अरा खे'अना ही सवंग अदन जित'आ पोल्‍लो।</verse>
				<verse number="19">ऎन निंगा‍ मेर्ख़ा राजी ही कुँची गुट्ठिन चि'ओन, अउर नीन इन्द्रिइम ख़ॆख़ेल नू नना मल चि'अदय अदन धर्मेस हूँ नना मल चि'अदस, अरा नीन इन्द्रिइम ख़ॆख़ेल नू नना चि'अदय अदन धर्मेस हूँ नना चि'अदस।”</verse>
				<verse number="20">ख़ने येसुस चेलारिन चेताबाचस, नीम नॆकन हूँ अमके तेंगा का ऎन मसी हिकदन।</verse>
				<verse number="21">आ बेडा ती येसुस तंग्‍है चेलारिन तेंगा हेलरस का “एंगा गे येरुसलॆम काना दिम मनो, अइय्या यहूदी सेयान आलर अरा मुध नैगर अरा नॆग सिखाब'उर ती अजम खिलपत मन्ना मनो अरा पिटतार'ओन, लिकिन ऎन तीन उल्‍ला ख़ॊख़ा उज्‍जा चॊर'ओन।”</verse>
				<verse number="22">ख़ने पतरस आसिन तरकूटी हो'अरकी कड़का हेलरस अरा बाचस, “उर्बायो, अम्‍बो मना का इकल'अम निंग्‍हा गने एन्ने मनो।”</verse>
				<verse number="23">तहाँ आस किर्र ईरियस ती पतरसिन बाचस, “अना सैतान, एंग्‍है मुन्‍दहारे ती तरकूटी मना। नीन मूड़ना ही अड्डा हिकदय, नीन धर्मेसी सोचना लेक्‍खा मल सोचदय, आलर ही सोचना लेक्‍खा सोचदय।”</verse>
				<verse number="24">फिन येसुस तंग्‍है चेलारिन बाचस, “नीक‍ईम एंग्‍है चेला मना बेद्ददर होले, आर गे ताम तम्‍है नना बेद्दना लेका अम्‍बोर नना, ऊजी नू तम्‍है क्रुस आबोन चेड़'अरकी एंग्‍है गने चॊंख़्रना र'ई।</verse>
				<verse number="25">एन्‍देरगेका नीक‍ईम तंग्‍‍है उज्‍जनन तंग्‍गा गे उज्‍जा बेद्ददस होले, आस धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जनन एबस'ओस, लिकिन आस एंग्‍है चड्डे तंग्‍‍है उज्‍जनन चि'अदस होले, आस धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जनन ख़क्‍खोस।</verse>
				<verse number="26">ओन्‍टा आलस ई ख़ॆख़ेल ता उर्मी जिनिसन अर्ज'ओस, अरा धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जनन एबस'ओस होले, आस गे एन्‍देर नाफा मनो? आलस एबस्रका उज्‍जनन फेन ख़क्‍खा गे ऊजी नू एन्‍दरन हूँ चि'आ पोल्‍दस।</verse>
				<verse number="27">मनवा ख़द्दन ऎन एम्‍बासी महबा अरा आसी पैकर गने किर्रोन। अरा आ उल्‍ला ऎन ओर्मर गे तम्‍‍है तम्‍‍है नलख लेक्‍खा ख़ंजपा चि'ओन।</verse>
				<verse number="28">ऎन निमन मानिम ब'अदन, अक्‍कुन इसन इज्जका आलर ती जोक्‍कोर मनवा ख़द्दन ऎन बॆल लेक्‍खा किर्रनन बिगर ईरका मल खे'ओर।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="17">
				<verse number="1">छे उल्‍ला ही ख़ॊख़ा येसुस पतरस अरा याकॊब अरा आसी भइय्योस यॊहनसिन तंग्‍है गने ओन्‍टा मेच्‍छा परता म‍इय्‍याँ होच्‍चस।</verse>
				<verse number="2">आ बारी आर ही मुन्‍दहारे आसी ऎथ्रना बदलारा केरा। आसी मुंही बीड़ी लेक्‍खा बिल्‍चिया अरा आसी किचरी नगदे कोड़हे पंडरु बिल्‍ली लेक्‍खा मंजा केरा।</verse>
				<verse number="3">अरा ऎरा, लॆम धर्मेसी कत्‍था तिंगुर मूसस अरा एलियस येसुस गने कछनख्रनुम ऎथ्रर।</verse>
				<verse number="4">पतरस येसुसिन बाचस, “अना उर्बायो! नाम इसन र'अदत आद दौ हवे। निंग्‍हा मने र'ई होले ऎन इसन तीन गोटंग कुम्‍बा कम'ओन, ओन्‍टा निंगा, ओन्‍टा मूसस गे, ओन्‍टा एलियस गे।”</verse>
				<verse number="5">अरा एन्ने ब'अम लगियस का ओन्‍टा बिल्‍चना बदाली आरिन कुल्‍लिया चिच्‍चा। अरा बदाली ती धर्मे बबस अबड़ा चेलारिन बाचस, “ईस एंग्‍है चोन्‍हा ख़द्दस, ईस ती ऎन नगदे रिझ्रदन, ईसहीन मेना।”</verse>
				<verse number="6">चेलर मेंजर ती मुंही पाब खत्तरर अरा नगदे कोड़हे इल्‍चियर केरर।</verse>
				<verse number="7">लिकिन येसुस हेद्दे केरस ती आरिन ऎसड़स ती बाचस, “चो'आ, अमा एल्‍चा।”</verse>
				<verse number="8">ख़ने आर मॆन ईरयर अरा येसुसिन अम्‍बरकी नॆकन हूँ मल ईरयर।</verse>
				<verse number="9">फेन आर परता ती एत्तालियर, आ बारी येसुस आरिन आनियस का, “मनवा ख़द्दन ऎन केचका ती उज्‍जा चो'अना गूटी, नीम एन्‍द्रा ईरकर अदिन नॆकन हूँ अमके तेंगा।”</verse>
				<verse number="10">अरा चेलर आसिन मेंजर, “ख़ने एन्‍देरगे नॆग सिखाब'उर ब'अनर का, मसीसी ख़ॆख़ेल नू बरना ती मुन्‍द एलियस गे अउरिम बरना र'ई?”</verse>
				<verse number="11">येसुस आनाकिर्ताचस, “एलियस बर'ओस दिम अरा उर्मिन सपड़'ओस।</verse>
				<verse number="12">लिकीन ऎन निमन ब'अदन, एलियस बरच ख़च्‍चिका र'अदस, अरा आसिन मल चिन्‍हचर। लिकिन एकासे आसिन नना बिद्दयर अन्नेम आसी गने नंजर। ई लेक्‍खम मनवा ख़द्दन ऎन हूँ आर ही ख़ेक्खा ती दुक्‍खे चॊद'ओन।”</verse>
				<verse number="13">ख़ने चेलर ओर्खाचर का आस नमन यॊहन नूड़रत'उसी पत्त नू बाचकादस।</verse>
				<verse number="14">एकाबारी येसुस अरा आसी चेलर गोंहड़ा गुसन अंड़सियर ख़ने, ओर्त आलस आसी गुसन बरचस ती मूकलिदरस,</verse>
				<verse number="15">अरा ब'आ हेलरस, “अना उर्बायो, एंग्‍दस मइय्याँ सोग्‍गे ऎरा। एन्‍देरगेका आस गे मिर्गी बर'ई अरा आस नगदे दुक्‍खे चॊद्दस, अरा घड़ी घड़ी चिच्‍ची नू अरा घड़ी घड़ी अम्मु नू खत्तरदस कादस</verse>
				<verse number="16">ऎन आसिन निंग्‍है चेलर गुसन ओन्द्रका रहचकन, लिकिन आर आसिन उजग'आ पोल्‍लर।”</verse>
				<verse number="17">येसुस आरिन आनाकिर्ताचस, “अना मल पत्त'ऊ अरा जिधा आलरो, ऎन एका गूटी निम्‍है गने र'ओन, एका गूटी निम्‍हैन सह'ओन, आसिन एंग्‍है गुसन ओन्‍द्र'आ”</verse>
				<verse number="18">ख़ने येसुस नादन केप्‍पस अरा आद आसी मइय्याँ ती उरखा केरा। अरा आ कुक्‍कोस आ बारिम कोड़े मंजस केरस।</verse>
				<verse number="19">तहाँ चेलर उछिन्‍द बेड़ा नू येसुस गुसन बरचर ती बाचर, “ऎम अदिन एन्‍देरगे ओथ्र'आ पोलकम।”</verse>
				<verse number="20">आस आरिन बाचस, “निम्‍है पत्त'अना ही खंग्रना चड्‍डे, ऎन निमन मानिम ब'अदन का निम्‍है पत्त'अना मनी बिहनी लेक्‍खा हूँ र'ओ होले, ई परतन ब'आ ओंगोर का इसलेक कगरार'अय ती असन किर्रिमबि'अय, होले आद किर्रिमबि'ओ। अरा इन्द्रिइम कत्‍था निमा गे नना पोलना मल र'ओ। [</verse>
				<verse number="21">लिकिन ई जाती बिगर गोहरारना अरा बिगर उपास ही मल उरखी।”]</verse>
				<verse number="22">इकला येसुसी चेलर गलिलेया नू रहचर ख़ने येसुस आरिन बाचस, “मनवा ख़द्दन ऎन आलर ही ख़ेक्खा नू धरतार'ओन कालोन।</verse>
				<verse number="23">अरा आर एंगन पिटा ख़च्‍चोर, लिकिन तीसर उल्‍ला उज्‍जा चो'ओन।” इदिन मेंजर ती आर नगदे हेन्‍दो मंजर।</verse>
				<verse number="24">इकला येसुस अरा आसी चेलर कफरनहूम अंड़सियर ख़ने धर्मेसी मन्दिर ता ऊज'उर पतरस गुसन बरचर ती मेंजर, “एन्‍देर निम्‍है गुरुस धर्मेसी मन्दिर ही मालगुजारी चि'अदस का मला?”</verse>
				<verse number="25">आस बाचस, “हाँ, चि'अदस।” आस एड़पा बरचस, ख़ने येसुस आसी मेन्ना ती मुन्‍देम आसिन बाचस, “अना सिमॊन, नीन एन्‍देर सोचदय? ख़ॆख़ेल ता बॆलर मालगुजारी नॆखअय ती हो'अनर? तम्‍है ख़द्दर ती का नन्‍नर ती?”</verse>
				<verse number="26">पतरस बाचस, “नन्‍नर ती।” येसुस आरिन बाचस, “होले ख़द्दर अम्‍बरर केरर।</verse>
				<verse number="27">अन्नु हूँ इदगेका नाम आरिन अम्‍बोत मूड़त'आ। औंगे नीन समुदर नू कला ती गरी बॆचा। अरा एका इंजो मुन्‍द बझर'ओ अदिन हो'आ। अदही बइय्यन चलख़'आ, निंगा ओन्‍टा ढिबा ख़क्‍ख्र'ओ। अदिनिम हो'आ ती एंग्‍हा अरा निंगा गे चि'अके उइय्के।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="18">
				<verse number="1">आ बारी चेलर येसुस गुसन बरचर ती मेना हेलरर, “मेर्ख़ा राजी नू नॆ कोहाँ र'ई?”</verse>
				<verse number="2">ख़ने येसुस ओन्‍टा सन्नी ख़द्दासिन हेद्दे मीख़ियस ती आर ही मझी नू इजताचस,</verse>
				<verse number="3">अरा बाचस, “ऎन निमन मानिम ब'अदन, एका गूटी नीम निम्‍है पाप ती किर्रोर ती सन्नी ख़द्दर बेसे मल मनोर, नीम मेर्ख़ा राजी नू कोर'आ पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="4">एका ओर्तोस तंगन ई ख़द्दस लेक्‍खा लुदऊ सोच'ओस, आस मेर्ख़ा राजी नू कोहाँ मनोस।</verse>
				<verse number="5">एका ओर्तोस ई बेसे ओन्‍टा सन्नी ख़द्दासिन एंग्‍है बदली नू इंझ्रदस आस एंगन इंझ्रदस।</verse>
				<verse number="6">अरा इबड़ा सन्नीर एका ओर्तोस एंगन पत्त'अदस, आसिन नीन पाप नना गे नन्‍दय होले, निंग्‍है ख़ेसेर नू ओन्‍टा कोहाँ पखनन हें'अरकी निंगन समुदर नू मुलख़त'अना चि'अना निंगा गे दौ र'ई।</verse>
				<verse number="7">मूड़ना चडडे ख़ॆख़ेल गे ओहरे, एन्‍देरगेका अदही आलॊ आलारिन पाप नना गे मूड़त'ई। एन्ने मूड़ना ही गा बरना चाड़ र'ई, लिकिन नॆखअय ती मूड़ना मनी आस गे ओहरे।</verse>
				<verse number="8">औंगे निंग्‍है ओन्‍टा ख़ेक्खा महले ख़ेड्डे निंगन पाप नन्‍त'ई होले, अदिन सम्ड़ह'आ। पाप नन्ना ती सम्ड़ह'आ गे आ ख़ेक्खन महले ख़ेड्डेन खंडना मनो होले हूँ अदिन खं‍डा चि'आ। पाप नन्ना चड्डे ऎंड़ ख़ेक्खा महले ऎंड़ ख़ेड्डे ही र'अनुम नरक नू हेबड़्रना ती, बिगर पाप नंजका ठुठा महले लेंगड़ा मनरकी धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जना नू कोरना निंगा दौ र'ई।</verse>
				<verse number="9">अरा निंग्‍है ओन्‍टा ख़न्‍न निंगन पपा नन्‍त'ई होले, अदिन सम्ड़ह'आ। पाप नन्ना ती सम्ड़ह'आ गे आ ख़न्नन टोटरना ओथ्रना मनो होले हूँ अदिन टोटर'आ ओथ्र'आ अरा हेबड़ा। पाप नन्ना चड्डे ऎंड़ ख़न्‍न र'अनुम नरक नू हेबड़्रना ती, बिगर पाप नंजका कना मनरकी धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जना नू कोरना निंगा दौ र'ई।</verse>
				<verse number="10">चिहुंक र'आ का नीम इबड़ा सन्नी मधेर ती नॆकन हूँ अमके ख़ाँड़'आ। एन्‍देरगेका ऎन निमन मानिम ब'अदन का मेर्ख़ा नू आर ही पैकर एंग्‍है मेर्ख़ा ता बंगस गने सगरो र'‍अनर। [</verse>
				<verse number="11">एन्‍देरगेका मनवा ख़द्दन ऎन एबस्रका आलारिन नाड़ा बरचकादन।]</verse>
				<verse number="12">एकअम आलासी सौ गोटंग भेंडो र'ई, अरा अबड़ा ती ओन्‍टा इबस्र'ई क'ई होले, आस एन्‍देर ननोस? आस निनान्‍बे गोटन परता नू अम्‍बोस ती क'ओस अरा आ एबस्रकन मानिम नू बेद्दोस।</verse>
				<verse number="13">ऎन निमन मानिम ब'अदन का आस अदिन ख़क्‍खोस होले, आस अबड़ा मल इबस्रका निनान्‍बे भेंडो ती ई भेंडो गे बग्‍गे खुसमार'ओस।</verse>
				<verse number="14">एन्नेम दिम निम्‍है बबस एकास मेर्ख़ा नू र'अदस आसी मने एन्ने मलकी का इबड़ा सन्नी मधे ती ओन्‍टा हूँ नठार'ओ।</verse>
				<verse number="15">निंग्‍है भइय्योस निंग्‍है बिड़दो गुन्‍हा ननोस होले, कला ती ओर्तलेका र'अना बेड़ा आसी गुन्‍हन आसिन तेंगा। आस निंग्‍हैन मेनोस होले नीन निंग्‍है भइय्योसिन अउरिम ख़क्‍खकय।</verse>
				<verse number="16">लिकिन आस निंग्‍हैन मल मेन्‍दस होले ओरोत महले दुई झन निंग्‍है गने हो'आ ती आस गुसन कला, होले उर्मी कत्‍था दुई महले तीन गोवाह ती ओट्टा ओक्‍कन नेक‍अन।</verse>
				<verse number="17">आस आरहिन मल मेन्‍दस होले कलीसिया नू तेंगा चि'आ। अरा आस कलीसियन हूँ मल मेन्‍दस होले, नीन आसिन मल पत्त'ऊ महले ऊज'ऊ लेक्‍खा अख़के।</verse>
				<verse number="18">ऎन निमन मानिम ब'अदन, नीम ख़ॆख़ेल नू एन्‍द्रन नना माल चि'ओर अदिन धर्मेस हूँ नना माल चि'ओस, अरा नीम एन्‍द्रन ख़ॆख़ेल नू नना चि'ओर अदिन धर्मेस हूँ नना चि'ओस।</verse>
				<verse number="19">ऎन इदन हूँ निम्‍है ती ब'अदन, निम्‍है मधे ती इरिब आलर ख़ॆख़ेल नू एकअम कत्‍था गे ओन जिया मनोर ती ने'ओर होले, आद एंग्‍है मेर्ख़ा बंगस तरती आर गे मनो क'ओ।</verse>
				<verse number="20">एन्‍देरगेका एक्‍सन ऎनोटा महले मूनोटा आलर एंग्‍है नामे ती ख़ॊड़्रनर असन ऎन आर ही मझी नू र'अदन।”</verse>
				<verse number="21">ख़ने पतरस येसुसी हेद्दे बरचस ती मेंजस, “अना उर्बायो, एंग्‍है भइय्योस एंग्‍है बिड़दो नू गुन्‍हा नन्‍तेम र'ओस होले, ऎन एवन्‍दा खेप आसिन छमा ननोन? सात खेप गूटी का?”</verse>
				<verse number="22">येसुस आसिन बाचस, “ऎन निंगन ब'अदन, सात खेप मला, लिकिन सात ही सत्तर खेप गूटी।</verse>
				<verse number="23">मेर्ख़ा राजी ओन्‍टा बॆलस लेक्‍खा र'ई, एकास तंग्‍है जॊंख़र ती लेखा हो'आ बिद्दियस।</verse>
				<verse number="24">एकाबारी आस लेखा हो'आ हेलरस ख़ने, ओर्त आलस आसी गुसन ओन्द्रतारस, आस दस हजार ढिबा नहड़ा मोक्‍का रहचस।</verse>
				<verse number="25">लिकिन आसी गुसन तंग्‍है उर्बस बॆलस गे किर्त'आ गे एन्‍देर हूँ मल रहचा। औंगे आसी उर्बस, ईसिन अरा ईसी मुक्‍कन अरा ख़द्द-ख़र्रन‍ अरा इन्द्रिइम ईसी र'ई उर्मिन बीसा ती नहड़न चुकता नना आनियस।</verse>
				<verse number="26">ख़ने आस ख़ेडमूली खत्रस ती नॆचस, ‘अना उर्बायो, खतीर नना, ऎन उर्मिन किर्त'ओन चि'ओन।’</verse>
				<verse number="27">ख़ने आ उर्बस सोग्‍गे ईरियस ती अम्‍बियस चिच्‍चस अरा आसी नहड़न छमा नंजस चिच्च‍स।</verse>
				<verse number="28">लिकिन आ जॊंख़स उरखस ख़ने, तंग्‍है ओर्तो संगे जॊंख़ासिन ख़क्‍खियस, एकास आसी सौ दॆनारी नहड़ा मोक्‍का रहचस। आस आसिन धरचस ती आसी ख़ेस्रन पेदख़स, ऎ बग्‍गे एंग्‍है नहड़ा मोक्‍कादय अदिन किर्त'आ चि'आ बाचस।</verse>
				<verse number="29">अन्‍ति आसी संगे जॊंख़स आसी ख़ेडमूली खत्रस ती गोहर'आ हेलरस, ‘खतीर नना, ऎन उर्मिन किर्त'ओन चि'ओन।’</verse>
				<verse number="30">लिकिन आस आसिन मेना गे मने मल नंजस, लिकिन होच्‍चस ती जेहेल नू गूड़चस चिच्‍चस का एका गूटी नहड़न मल किर्त'ओस आ गूटी अइय्यम र'ओस।</verse>
				<verse number="31">आसी नन्ना संगे जॊंख़र इबड़ा मंजकी रहचा अदिन ईरयर ख़ने, नगदे हेन्‍दवारर अरा केरर ती उर्मी कत्‍थन तम्‍है उर्बासिन तिंगियर।</verse>
				<verse number="32">ख़ने आसी उर्बस आसिन मॆख़ताचस ती बाचस, ‘अना मलदौ जॊंख़ायो, नीन गा एंगन गोहरारकय, ख़ने ऎन निंग्‍है नहड़न उर्मिन अम्‍बकन चिच्‍कन।</verse>
				<verse number="33">औंगे ऎन एकासे निंगन सोग्‍गे ईरकन अन्नेम निंगा हूँ निंग्‍है संगे जॊंख़स मइय्याँ सोग्‍गे ऎरना रहचा।’</verse>
				<verse number="34">अरा आसी उर्बस गोसा मंजस ती तंग्‍है उर्मी नहड़न चि'अना गूटी आसिन दंडे चि'उर ही ख़ेक्खा नू चिच्‍चस उइय्यस।</verse>
				<verse number="35">नीम निम्‍है भइय्योसिन जिया ती छमा मल ननोर होले, अन्नेम निम्‍है मेर्ख़ा ता बबस हूँ निमन छमा मल ननोस।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="19">
				<verse number="1">येसुस इबड़ा कत्‍थन आना ख़च्‍चियस ख़ने आस गलिलेया जिला ती उरखस ती यरदन ख़ाड़ ही आ पक्‍खे यूदेया जिला नू बरचस।</verse>
				<verse number="2">अरा कोहाँ गोंहड़ा आसी ख़ॊख़ा गुड़ीयारा, अरा असन आस आर ही रोगेन कोड़े नंजस।</verse>
				<verse number="3">जोक्‍क फरिसीर आसिन बिढ़'आ गे आसी हेद्दे बरचर ती ब'आ हेलरर, “ओन्‍टा आलस गे तंग्‍है आलिन इन्द्रिइम चड्डे अम्‍बरनख्रना यहूदी धरम ही नॆग लेक्‍खा मानिम र'ई का?”</verse>
				<verse number="4">आस आनाकिर्ताचस “एन्‍देर नीम नेम्हा पुथी नू मल्‍ला पढ़चका का? इकला धर्मेस ख़ॆख़लन गढ़चस, आस आरिन मॆत मुक्‍का गढ़चस।”</verse>
				<verse number="5">अरा बाचस, “ ई चड्डे आलस तंग्यो तम्‍बन अम्‍बरकी तंग्है ‍आली गने र'ओस। आर इरबरदिम ओन्‍टा आल लेक्‍खा मनोर।</verse>
				<verse number="6">औंगे अक्‍कु आर धर्मेसी ऎरना नू ऎंड़ मला ओन्‍टा आल हिकनर। औंगे नॆकन धर्मेस जोड़चस आरिन नॆ हूँ अम्‍बोर छिंडा।”</verse>
				<verse number="7">अबड़र आसिन बाचर, “होले एन्‍देरगे ओन्‍टा आलस अम्‍बरनख्रना ही पत्त नू लिखचका चिठी चि'अरकी तंग्‍है आलिन अम्‍बा गे मूसस आनियस?”</verse>
				<verse number="8">येसुस आरिन आनाकिर्ताचस, “मूसस गा निम्‍है बेड़हा जिया चड्डेम मुक्‍कन अम्‍बरनख्रना चिठी चि'आ ती अम्‍बा गे चिच्‍चस। लिकिन हुल्‍लो नू अन्ने मल रहचा।</verse>
				<verse number="9">अरा ऎन निमन ब'अदन का एकअम ओर्तस नन्‍ना आलस गुसन काना पाप ती नन्‍ना चड्डे तंग्‍है आलिन अम्‍दस ती नन्‍ना आलिन बेंज्रदस होले, आस नन्‍ना आली गुसन काना ही पाप नन्‍दस।”</verse>
				<verse number="10">ख़ने चेलर आसिन बाचर, “मॆतासी अरा मुक्‍का गने एन्ने दसा र'ई होले, मल बेंज्रना दौ हिके।”</verse>
				<verse number="11">येसुस आरिन बाचस, “ओर्मर ई कत्‍थन इंझ्र'आ पोल्‍लोर, लिकिन अबड़र लेका इंझ्र'आ ओंगोर नॆका ई दान चीतारकी र'ई।</verse>
				<verse number="12">एन्‍देरगेका जोक्‍क करबेलवर एन्ने र'अनर नॆ अयंग ही ओदर तिम एन्ने कुन्‍द्रकानर। अरा जोक्‍क करबेलवर एन्ने र'अनर, नॆकन आलर कमचर। अरा जोक्‍क करबेलवर एन्ने र'अनर एकाबड़र मेर्ख़ा राजी गे तमन करबेलवा कमचकानर। नॆ इदन इंझ्र'आ ओंगो आर इंझ्र'ओर।”</verse>
				<verse number="13">ख़ने आलर तंग्‍है सन्नी ख़द्दारिन येसुस गुसन ओन्द्रर का आस ख़द्दर ही म‍इय्‍याँ तंग्‍है ख़ेक्खा उइय्योस ती बिन्‍ती ननोस। लिकिन चेलर आरिन केप्‍पर।</verse>
				<verse number="14">लिकिन येसुस आरिन बाचस, “ख़द्दारिन एंग्‍है गुसन बर'आ चि'आ, आरिन अमा छेक'आ, एन्‍देरगेका नॆ इबड़ा ख़द्दर लेक्‍खा र'अनर, आरिनिम धर्मेस राजी ननोस।”</verse>
				<verse number="15">फिन येसुस आर ही म‍इय्‍याँ ख़ेक्खा उइय्‍यस ती असलेक किर्रिम बिच्‍चियस।</verse>
				<verse number="16">ओंग्‍होल ओर्त आलस येसुसी गुसन बरचस ती बाचस, “अना गुरु, मुंजामलका उज्‍जना ख़क्‍खा गे ऎन एन्‍देर दौ नलख नन्ना र'ई?”</verse>
				<verse number="17">येसुस आसिन बाचस, “नीन एंग्‍है ती दौ ही पत्त नू एन्‍देरगे मेन्‍दय? धर्मेस लेका दौ र'अदस, अन्‍ति नीन जनमजुग उज्‍जना नू कोर'आ बेद्ददय होले, पॆसकन पॆस्र'आ।”</verse>
				<verse number="18">आ आलस मेंजस, “एका पॆसका?” येसुस बाचस, “ईद का, अमके पिटा, नन्‍ना आली गुसन अमके काला, अमके ख़ड़'आ, बेगर नू अमके ब'आ,</verse>
				<verse number="19">तंग्‍है अयंग बंगन मईन नना, अरा तंग्‍है अरबर-परबर गने तंग्‍है लेक्‍खा चोन्‍हा नना।”</verse>
				<verse number="20">आ जॊंख़स बाचस, “इबड़ा उर्मिन गा ऎन पॆस्रकन, अक्‍कु एंग्‍है नू एन्‍द्रा खंग्रकी र'ई?”</verse>
				<verse number="21">येसुस आसिन बाचस, “नीन बड़ीयर मना बेद्ददय होले, कला, निंग्है खुर्जिन बीसा ती मलकर गे चि'आ, फिन निंगा मेर्ख़ा नू खुर्जी ख़क्‍ख्र'ओ। फिन बरा ती एंग्‍है गने चॊंख़्र'आ।”</verse>
				<verse number="22">लिकिन आ जॊंख़स हेन्‍दवारस ती किर्रिम बिच्चियस, एन्‍देरगेका आस नगदे उरुब रहचस।</verse>
				<verse number="23">ख़ने येसुस तंग्‍है चेलर ती बाचस, “ऎन निमन मानिम ब'अदन का उरुब आलर मेर्ख़ा राजी नू कोरना कोड़हे सस्‍ती र'ई।</verse>
				<verse number="24">निम्‍है ती अउरिम ब'अदन का उरुब आलस धर्मेसी राजी नू कोरना ती ओन्‍टा ऊंट सुजी ही भों‍का नू तुरदना सेब्‍बा र'ई।”</verse>
				<verse number="25">इदिन मेंजर ती चेलर नगदे अनचकरर ती बाचर, “ख़ने नॆ नाड़र'आ ओंगोर?”</verse>
				<verse number="26">येसुस आर ही तरा इरियस ती बाचस, “आलर ती गा ईद मना पुल्‍ली, लिकिन धर्मेस ती उर्मी दिम मना उंगी।”</verse>
				<verse number="27">तहाँ पतरस आसिन बाचस, “ऎरा, ऎम गा उर्मिन दिम अम्‍बकम ती निंग्‍है ख़ॊख़ा चॊंख़्रकादम, होले एमा गे एन्‍द्रा ख़क्‍ख्र'ओ?”</verse>
				<verse number="28">येसुस आरिन बाचस, “ऎन निमन मानिम ब'अदन का इकला पुना सौंसे मनो अरा मनवा ख़द्दन ऎन एंग्‍है ओहमा ही बॆल-गदिया नू ओक्‍कोन, आ बारी एंग्‍है गने चॊंख़्रका नीम हूँ बारा गोटा बॆल-गदिया नू ओक्‍कोर ती इस्राऎल ही बारा गोतरन नेंवई ननोर।</verse>
				<verse number="29">अरा एका ओर्तस तंग्‍है एड़पा पली महले भ‍ईर महले बहिनर महले अयंग महले बंग महले ख़द्द-ख़र्रा महले ख़ल्‍लन एंग्‍है चड्‍डे अम्‍बका र'अदस, आस गे सौ गुना ख़क्‍ख्र'ओ अरा मुंजामलका उज्‍जना ख़क्‍ख्र'ओ।</verse>
				<verse number="30">लिकिन अजम आलर नॆ अक्‍कु कोहाँ पद नू र'अनर, आर बरना उल्‍ला नू उर्मी ती किइय्‍या पद मनोर क'ओर। अरा अजम आलर नॆ अक्‍कु उर्मी ती किइय्‍या पद नू र'अनर, आर बरना उल्‍ला नू कोहाँ पद मनोर क'ओर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="20">
				<verse number="1">मेर्ख़ा राजी गा ओर्त ख़ल्‍ल उर्बस लेक्खा र'ई। आस पैरिम अंगुर बटकी नू बनिहार हेलाब'आ उरखस।</verse>
				<verse number="2">अरा आस बनिहार आलारिन बीड़ी पुत्ता गूटी ही बनी नन्‍ना ही ओन दॆनारी चि'ओन बाचास ती आरिन तंग्‍है अंगुर बटकी नू तइय्यस।</verse>
				<verse number="3">अरा पैरी नौ बजे मंजा ख़ने आस उरखस ती नन्ना आलारिन बजार नू बेगर नलख इज्‍जका ईरयस।</verse>
				<verse number="4">अरा आरिन बाचस, ‘नीम हूँ अंगुर बटकी नू कला, अरा ऎ बग्‍गे चि'अना र'ई अदिन ऎन निमा चि'ओन।’</verse>
				<verse number="5">होले आर हूँ केरर। अउर ओंग्‍होन आस लोहाड़ी बारा बजे अरा ओनबीड़ी तीन बजे उरखस ती अन्नेम नंजस।</verse>
				<verse number="6">अरा पुत्तबारी पांच बजे उरखस ती आस नन्‍नारिन बेगर नलख इज्‍जका ईरयस ती बाचस, ‘नीम इसन एन्‍देर नना बेगर नू इज्‍जकादर?’ अबड़र बाचर,</verse>
				<verse number="7">‘एमन नॆ हूँ बनी मल हेलाबाचर।’ आस आरिन बाचस, ‘नीम हूँ अंगुर बटकी नू कला।’</verse>
				<verse number="8">बीड़ी पुत्तिया ख़ने, उर्बस तंग्‍है भंडारीसिन बाचस ‘बनीहारिन मॆख़ा ती ख़ॊख़ा हेलरकर ती मुन्‍द हेलरका गूटी ओर्मर गे बनी चि'आ उइय्या।’</verse>
				<verse number="9">एका ओर्तर पुत्तबारी पांच बजे हेलरका रहचर आर बरचर, आर ओर्त ओर्त ओन ओन दॆनारी ख़क्‍खियर।</verse>
				<verse number="10">नॆ मुन्‍द बरचर आर सोच'आ लगियर का नमा गे बग्‍गे ख़क्‍ख्र'ओ, लिकिन आर हूँ उनिम उनिम दॆनारी ख़क्‍खियर।</verse>
				<verse number="11">अदिन इंझ्रर ती आर ख़ल्‍ल उर्बस मइय्याँ कुनमुनर'आ ती ब'आ हेलरर,</verse>
				<verse number="12">‘इबड़ा ख़ॊख़ातर एगघड़ी नलख नंजर, अरा आरिन नीन एम्‍है लेक्‍खा कमचकय, लिकिन ऎम बीड़ी पुत्ता चिर्खी चेड्डकम अरा बिड़ना मोक्‍कम।’</verse>
				<verse number="13">लिकिन आस आर ती ओर्तोसिन आनाकिर्ताचस, ‘अना संगी ऎन निंगन मल डाहदन। एन्‍देर नीन एंग्‍है ती ओन दॆनारी हो'आ गे मल गच्‍छरकाचकय?</verse>
				<verse number="14">एवन्‍दा निंग्‍है र'ई अदिन हो'आ ती कला। एंग्‍है मने र'ई का ऎन ऎ बग्‍गे निंगा चि'ओन आ बग्‍गे पिसतस गे हूँ चि'ओन।</verse>
				<verse number="15">एन्‍देर ईद जॊगे मल्‍ला का ऎन एंग्‍है जिनिस ती एन्‍देर नना बेद्दोन अदिन ननोन? नीन एंग्‍है दौ र'अना चड्डे एंगन अड्डे ऎरदय का?’</verse>
				<verse number="16">एन्नेम ख़ॊख़ान्‍तर, मुन्‍द मनोर, अरा नॆ मुन्‍द र'अनर, आर ख़ॊख़ा मनोर।”</verse>
				<verse number="17">येरुसलॆम कालो बारी येसुस तंग्‍है बारो चेलारिन भिन्‍गे मीख़ियस अरा डहरे नू बाचस।</verse>
				<verse number="18">“ऎरा, नाम येरुसलॆम काला लगदत। मनवा ख़द्दन ऎन असन मुध नैगर अरा नॆग सिखाब'उर ती हॆंर'ओन। अरा आर एंगन पिटा गे बदी ननोर।</verse>
				<verse number="19">अरा नॆ यहूदी मलनर आर ही ख़ेक्खा नू एंगन हींड़'आ गे तुप्‍प'आ गे अरा कोर्रा ती लौ'आ गे क्रुस नू अरग'आ ती पिटा गे चि'ओर। लिकिन ऎन उल मुन्‍द नू केचका ती उज्‍जा चो'ओन।”</verse>
				<verse number="20">तहाँ जेबदयुसी तंग्‍आली तंग्‍दाबगर गने येसुस गुसन बरचा ती ऒड़ लग्‍गिया ती आस ती इन्द्रिइम नॆचा।</verse>
				<verse number="21">आस अदिन बाचस, “नीन एन्‍देर बिद्ददी?” आद आसिन बाचा, “नीन एंग्‍है ती गच्‍छर'आ का नीन राजी ननो बारी एंग्‍है इबड़ा इरिब ख़द्दर ओर्तोस निंग्‍है तीना ओर्तोस निंग्‍है डेब्‍बा ओक्‍कोर।”</verse>
				<verse number="22">येसुस आनाकिर्ताचस, “नीम एन्‍दरन ने'अदर अदही माने बलदर। ऎन एका रकम सस्‍ती सह'‍ऊ र'अदन अन्ने सस्‍ती नीम सह'आ ओंग्दर?” अबडर बाचर, “ऎम ओंगोम।”</verse>
				<verse number="23">येसुस आरिन बाचस, “ ऎन एका रकम सस्‍ती सह'ऊ र'अदन अन्ने सस्‍ती नीम सह'ओर। लिकिन नॆ एंग्‍है तीना अरा डेब्‍बा ओक्‍कोर ती एंग्‍है गने राजी ननोर, अदही फैसला धर्मेस नन्दस। आस अदन फैसला नंज ख़च्‍चिकादस।”</verse>
				<verse number="24">दसों चेलर इदिन मेंजर ख़ने अबड़ा इरिब भइय्योर म‍इय्याँ गोसा मंजर।</verse>
				<verse number="25">लिकिन येसुस आरिन तंग्‍है गुसन मीख़ियस ती बाचस, “नीम अख़दर का ई ख़ॆख़ेल नू बॆलर ‍अरा राजीख़ापुर तम्है आलर म‍इय्‍याँ आकुस ऎदनर ती आरिन राजी नन्नर।</verse>
				<verse number="26">लिकिन निम्‍है नू एन्ने मल मनो, नीक‍ईम निम्‍है नू कोहाँ मना बेद्ददस होले, आस नन्नर गे तेतर-सुसर ननुस मन्दस नेक‍अन।</verse>
				<verse number="27">अरा नीक‍ईम निम्‍है मझी नू पहिल अड्डा मना बेद्ददस, आस निम्‍है बिट्ठी ननू जॊंख़स लेक्‍खा तेतर-सुसर नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="28">एन्‍देरगेका मनवा ख़द्दन ऎन आलारिन तेतर-सुसर नन्त'आ गे मला आलर गे तेतर-सुसर नना गे, अरा आलारिन तम्‍है पाप ही दंडे ती नाड़ा गे दाँड़े लेक्‍खा एंग्‍है मने ती खे'आ गे ख़ॆख़ेल नू बरचकन।”</verse>
				<verse number="29">अरा येसुस अरा आसी चेलर येरिहॊ नगरे ती उरखा लगियर ख़ने, ओन्‍टा कोहाँ गोंहड़ा आर ही ख़ॊख़ा बर'आ लगिया।</verse>
				<verse number="30">अरा दुई झन अन्धहा आलर डहरे ही कूटी नू उक्‍का रहचर। इकला आर मेंजर का येसुस आ डहरे ती कट्टालदस, ख़ने आर चिच्चियारनुम ब'आ हेलरर, “अना येसु! दाऊदसी ख़द्दायो! एम्‍‍है म‍इय्‍याँ सोग्‍गे ऎरा।”</verse>
				<verse number="31">लिकिन आलर आरिन केप्‍पर, “कलेकसे र'आ।” लिकिन आर अउरिम चिच्चियार'आ हेलरर, “अना दाऊदसी ख़द्दायो! एम्‍‍है म‍इय्‍याँ सोग्‍गे ऎरा।”</verse>
				<verse number="32">येसुस इदिन मेंजस ती इज्‍जस अरा आरिन मीख़ियस ती बाचस, “नीम एन्‍देर बेद्ददर का ऎन निमा गे ननोन?”</verse>
				<verse number="33">अन्‍धहर आसिन बाचर, “अना उर्बायो! ऎम ऎरा बेद्ददम।”</verse>
				<verse number="34">येसुस सोग्‍गे ईरियस ती आर ही ख़न्‍नन एंसड़स। ख़ने आर आ बारिम ऎरा हेलरर, अरा आसी ख़ॊख़ा गुड़ियारर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="21">
				<verse number="1">फेन येसुस अरा आसी चेलर येरुसलॆम गुसन अंड़सियर, अरा जैतून मन्न परता नू बॆतफगे नू बरचर। ख़ने ऎंड़ चेलारिन एन्ने बाचस ती तइय्यस,</verse>
				<verse number="2">“मुन्‍दहारे ता पद्दा नू कला, अइय्या कोरना गनेम लॆम ओन्‍टा गदही खुटुरका अरा अदही गने ख़द्दो निमा ख़क्‍ख्र'ओ। अबड़न बिछ्र'आ ती एंग्‍है गुसन ओन्‍द्र'आ।</verse>
				<verse number="3">अरा नीकईम निमन एन्‍देर ननालदर ब'अरकी मेनोर होले, नीम ब'अके एम्‍है उर्बस गे इदही चाड़ र'ई, अरा आस अबड़न लॆम तइय्योस चि'ओस।”</verse>
				<verse number="4">ईद इदगे मंजा का धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ती बातारकी रहचा आद मनो, एकासे का,</verse>
				<verse number="5">“येरुसलॆम ता आलारिन ब'आ, ‘ऎरा, निंग्‍है बॆलस निंग्‍है गुसन बर'आलदस। आस लुदऊ र'अस, अरा गदहा नू ओक्‍कदस ती, गदही ख़द्द नू ओक्‍कदस ती बरदस’।”</verse>
				<verse number="6">अबड़ा ऎंड़ चेलर केरर ती एकासे येसुस बाचकाचस अन्नेम नंजर।</verse>
				<verse number="7">गदही अरा ख़द्दोन येसुस गुसन ओन्द्रर, अरा अदही म‍इय्‍याँ तम्‍है किचरी गुट्ठिन नंजर, अरा येसुस अइय्‍या उक्‍कियस।</verse>
				<verse number="8">ख़ने कोड़हे आलर तम्‍है किचरी गुट्ठिन डहरे नू अट्टियर, अरा नन्नर मन्न ता डहुड़न खं‍डियर ती डहरे नू अट्टियर।</verse>
				<verse number="9">आसी मुन्‍द ईकुर अरा ख़ॊख़ा ईकुर चिच्चि‍यारनुम ब'आलियर, “दाऊदसी ख़द्दस गे महबा मनन! धर्मेस ईसिन बरकत नन्‍दस नॆ उर्बासी आकुस गने बरदस। उर्मी ती म‍इय्याँ मेर्ख़ा नू र'ऊ धर्मेसी महबा मनन!”</verse>
				<verse number="10">आस येरुसलॆम नगरे नू कोर्चस ख़ने, सौंसे नगरे ता आलर अकबकरर केरर, अरा मेंजर, “ईस एका ओर्तस?”</verse>
				<verse number="11">अरा आलर बाचर, “गलिलेया जिला ही नासरेत पद्दा ता धर्मेसी कत्‍था तिंगू येसुस।”</verse>
				<verse number="12">येसुस धर्मेसी मन्दिर चाली नू कोर्चस। असन आलर दाँड़े नन्ना ही मेक्‍खोन ख़ॆंदा पिटालियर। ख़ने येसुस आरिन अइय्या ती बहरी ओथ्रस अरा रोम राजी ता ढिबन धर्मेसी मन्दिर ही ढिबा नू बदलुर ही कं‍डोन, अरा पेरवाँ बीसुर ही मचियन हूँ बिड़दाचस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="13">अरा आस बाचस, “नेम्हा पुथी नू ईद एन्ने लिख्रकी र'ई का, ‘एंग्‍है मने र'ई का एंग्‍है एड़पन एंगन ओहमा नन्ना अरा बिन्‍ती नन्ना ही एड़पा ब'ओर।’ लिकिन नीम इदिन डाकुर ही अड्डा कमचका चिच्कादर।”</verse>
				<verse number="14">अन्धहा अरा लेंगडर धर्मेसी मन्दिर नू आसी गुसन बरचर, अरा आरिन आस कोड़े नं‍जस।</verse>
				<verse number="15">लिकिन मुध नैगर अरा नॆग सिखाब'उर इबड़ा अकबक नलख गुट्ठिन ईरयर एकदन येसुस नंजस। अरा ख़द्दर धर्मेसी मन्दिर नू “दाऊदसी ख़द्दस गे धर्मेसी महबा मनन” एन्ने चिच्चियारनन मेंजर। ख़ने आर कैर मं‍जर,</verse>
				<verse number="16">अरा येसुसिन बाचर, “नीन मेन्दय का ई ख़द्दर एन्‍देर ब'आलनर?” येसुस बाचस, “हाँ, एन्‍देर नीन नेम्हा पुथी नू इकलअम मल्‍ला पढ़चका का: ‘ख़द्दर अरा बॊलॊ ख़द्दर ही बई ती नीन ओहमा ख़क्‍खकय?’”</verse>
				<verse number="17">अरा आस आरिन अम्‍बियस ती बेतानिया पद्दा केरस अरा माख़ा असन रहचस।</verse>
				<verse number="18">पहपहरना बेड़ा येसुस एकाबारी येरुसलॆम नगरे गे किर्रालियस ख़ने, आस गे कीड़ा लग्‍गिया।</verse>
				<verse number="19">डहरे नू ओन्‍टा अंजीर मन्‍नन ईरयस ती आस अदही गुसन केरस। लिकिन अइय्या अतख़न अम्‍बर एन्‍दरन हूँ मल ख़क्‍खियस ती अदिन आनियस, “अक्‍कु ती इकला हूँ मल ख़ंज'ओय!” अरा अंजीर मन्न लॆम ख़इय्या केरा।</verse>
				<verse number="20">अरा इदिन ईरियर ती चेलर अकबक मंजर अरा अबड़र बाचर, “ई अंजीर मन्न लॆम एकासे ख़इय्या केरा?”</verse>
				<verse number="21">ख़ने येसुस आरिन आनाकिर्ताचस, “मानिम ऎन निमन ब'अदन, नीम पत्त'ओर अरा मल धुकचुक्र'ओर होले, ई अंजीर मन्न गे मंजकी र'ई अदिन लेका मला, लिकिन ई परतन हूँ ब'आ ओंग्दर, ‘चड्र'अय ती कलय समुदर नू खत्र'अय’, अरा अन्नेम मनो।</verse>
				<verse number="22">अरा उर्मिन नीम पत्त'आनुम निम्‍है गोहरारना नू ने'ओर, अबड़ा उर्मी निमा ख़क्‍ख्र'ओ।”</verse>
				<verse number="23">तहाँ आस धर्मेसी मन्दिर नू केरस ती सिखाब'आ लगियस ख़ने, मुध नैगर अरा सेयान आलर आसी गुसन बरचर ती आसिन मेंजर, “नीन इबड़ा नलखन नॆखा आकुस ती ननालदय? अरा निंगा इबड़न नन्ना ही आकुस नॆ चिच्‍चा?”</verse>
				<verse number="24">येसुस किर्त'अर बाचस, “ऎन हूँ निमन ओन्‍टा कत्‍था मेन्‍दन। अदिन किर्त'अर तेंगोर होले, ऎन हूँ निमन तेंगोन का ऎन इबड़ा नलखन नॆखा आकुस ती नन्‍दन।</verse>
				<verse number="25">यॊहनस गे नॊड़रत'अना ही आकुस धर्मेस चिच्‍चस का आलर चिच्‍चर? अदिन एंगन तेंगा।” ख़ने आर ताम तामिम कछनख्रर ती बाचर, “नाम धर्मेस आकुस चिच्‍चस ब'ओत होले, आस नमन ब'ओस, ‘अन्नु हूँ नीम एन्‍देरगे यॊहनसिन मल पत्ताचकर?’</verse>
				<verse number="26">लिकिन आलर आकुस चिच्‍चर ब'ओत होले, आलर ती इल्चका र'ई। एन्‍देरगेका ओर्मर यॊहनसिन धर्मेसी कत्‍था तिंगू मननर।”</verse>
				<verse number="27">औंगे आर येसुसिन किर्त'अर बाचर, “ऎम बलदम।” ख़ने येसुस आरिन बाचस, “नीम एंगन मल तिंकर औंगे ऎन हूँ निमन मल तेंगोन इबड़ा नलखन नॆखा आकुस ती नन्दन।</verse>
				<verse number="28">नीम एन्‍देर इदही पत्त नू सोचदर? एकअम आलासी ऎनोटा ख़द्दर रहचर। आस कोहँस गुसन केरस ती बाचस, ‘बेटा, इन्ना अंगुर बटकी नू नलख नना कला।’</verse>
				<verse number="29">आस आनाकिर्ताचस, ‘ऎन मल क'ओन।’ लिकिन ख़ॊख़ा पस्‍तारस ती केरस।</verse>
				<verse number="30">फेन तम्‍बस सन्निस गुसन केरस ती अन्नेम बाचस। आस आनाकिर्ताचस, ‘कालदन।’ लिकिन मल केरस।</verse>
				<verse number="31">इबड़र ती एका ओर्तर तम्‍बासी मने लेक्‍खा नंजर?” अबड़र बाचर, “कोहँस।” येसुस आरिन बाचस, “ऎन निमन मानिम ब'अदन का ऊज'उर अरा खिल्डिर निमन ती मुन्‍द धर्मेसी राजी नू कोरनर।</verse>
				<verse number="32">एन्‍देरगेका यॊहनस गा उज्‍जा गे उजगो डहरेन ऎद'आ गे निम्‍है गुसन बरचस। आसिन नीम मल पत्ताचकर, लिकिन ऊज'उर अरा खिल्डिर आसिन पत्ताचर। अन्‍ति नीम इदिन ईरकर ती ख़ॊख़ा हूँ आसिन पत्त'आ गे मल पस्‍तारकर।</verse>
				<verse number="33">अउर ओन्‍टा जोक्‍खा ख़ीरिन मेना, ओन्‍टा ख़ल्ल उर्बस रहचस। आस ओन्‍टा अंगुर ही बटकी हंड़चस, अरा ओनबेंड़र'आ कुर्गस, अरा अइय्या अंगुर ती रासी ओथ्र'आ गे चचड़ी नू कुंडा कमचस, अरा ख़ापा गे मचा कमचस, अरा अदिन उर्बर गे ठिका चिच्‍चस ती नन्ना राजी किर्रिमबिच्चियस।</verse>
				<verse number="34">फिन खंजना ही बेड़ा अंड़सिया ख़ने आस जॊंख़ारिन ठिका होच्चका उर्बर गुसन हिसा ओन्‍द्र'आ गे त‍इय्‍यस।</verse>
				<verse number="35">लिकिन आर आसी जॊंख़ारिन धरचर अरा ओर्तोसिन लौचर, अरा नन्नासिन पिटियर अरा अउर ओर्तासिन पख़ना ती लोड़गर।</verse>
				<verse number="36">फिन आस मुन्‍द ता जॊंख़र ती बग्‍गे नन्ना जॊंख़ारिन त‍इय्‍यस। अरा आर आरिन हूँ अन्नेम नंजर।</verse>
				<verse number="37">छेद्दे नू आ उर्बस एन्ने सोच'अरकी तंग्‍दासिन आर ही गुसन त‍इय्‍यस का आर एंग्दासिन म‍ईन ननोर।</verse>
				<verse number="38">लिकिन ठिका होच्चका उर्बर तंग्‍दासिन ईरियर ती ताम ताम बाचनखरर, ईसिम गा पुंजी हिकदस, बरा नाम ईसिन पिटोत ती ईसी बटकी आबोन हो'ओत।</verse>
				<verse number="39">अन्नेम आर आसिन धरचर अरा अंगुर बटकी ती बहरी ओथ्रर ती पिटियर।</verse>
				<verse number="40">औंगे अंगुर बटकी उर्बस बरदस ख़ने, अबड़ा ठिका होच्‍चका उर्बर गने एन्‍देर ननोस?”</verse>
				<verse number="41">अबड़र आसिन बाचर, “आस अबड़ा मलदौ आलारिन पिटा ख़च्‍चोस, अरा अंगुर बटकी ही ठिका नन्‍ना उर्बर गे चि'ओस नॆ आस गे ख़ंजपा आबोन ख़ंजना बेड़ा नू अंड़सत'ओर।”</verse>
				<verse number="42">येसुस आरिन बाचस, “नीम नेम्हा पुथी नू इदन मल्‍ला पढ़चका का? ‘एका पखना आबोन राजमिस्‍त्रीर तरकूटी ताड़चका रहचर, आ पखना दिम गोट्टा एड़पन बड़ियर ननू पखना मंजा केरा। उर्बस इदन नंजस, अरा नम्‍है ऎरना नू ईद अकबक र'ई।’</verse>
				<verse number="43">औंगे ऎन निमन ब'अदन का धर्मेसी राजी निम्‍है ती होतार'ओ अरा अदही ख़ंजपा चि'अना आलर गे चीर'ओ।</verse>
				<verse number="44">अरा ई पखना नू खत्तर'ओर अबड़ा ओर्मर कुटकूटा मनोर क'ओर, अरा नॆखा म‍इय्याँ आद खत्तर'ओ आरिन ख़ोसो चि'ओ।”</verse>
				<verse number="45">मुध नैगर अरा फरिसीर येसुसी जोक्‍खा ख़ीरिन मेंजर ख़ने, आर अगमाचर का आस तम्‍है पत्त नू कछनख्रदस।</verse>
				<verse number="46">अरा आर आसिन धर'आ बिद्दियर, लिकिन आलर ती इल्‍चियर का आर आसिन धर्मेसी कत्‍था तिंगुस मन'आलियर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="22">
				<verse number="1">अउरिम येसुस जोक्‍खा ख़ीरी गुट्ठी ती तेंगा हेलरस। आस बाचस,</verse>
				<verse number="2">“मेर्ख़ा राजी ओर्त बॆलस लेक्‍खा र'ई। आस तंग्‍दासी बेंजा गे कोहाँ बेंजा मंडी सराजमा नंजस।</verse>
				<verse number="3">अरा इकला बेंजा मंडी सराजमा मंजका ख़ने, आस तंग्‍है जॊंख़ारिन एड्डका आलारिन बेंजा नू मॆख़'आ गे तइय्यस। आर बर'आ मल बिद्दियर।</verse>
				<verse number="4">औंगे आस अउरिम तंग्‍है नन्ना जॊंख़ारिन एड्डका आलारिन तेंगा गे तइय्यस। ‘ऎरा, ऎन मंडी खटच ख़च्‍चिकादन, मेक्‍खो अरा डढरका अड्डो गुट्ठी पिट्रकी र'ई, अरा उर्मी सर्चकी र'ई। बें‍जा मंडी ओना गे बरा।’</verse>
				<verse number="5">लिकिन आर तुस्‍सियर अरा तम्‍है तम्‍है नलख गे केरर। ओर्तोस ख़ल्‍ल गे अरा नन्नस ख़ॆंदा पिटा गे किर्रिम बिच्‍चियर।</verse>
				<verse number="6">लिकिन नन्‍नर एंगरका रहचर आर आसी जॊंख़ारिन धरचर ती कांड़चर अरा पिटियर।</verse>
				<verse number="7">औंगे बॆलस कैरारस ती तंग्‍है फउदन तइय्यस ती अबड़ा पिटुरिन पिटियस अरा आर ही पद्दन बस्‍सियस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="8">ख़ने आस तंग्‍है जॊंख़ारिन बाचस, ‘बेंजा मंडी गा सर्चकी र'ई, लिकिन एड्डका आलर जॊगे मल मंजर।</verse>
				<verse number="9">औंगे दोप्‍फा डहरे तरा कला ऎ बग्‍गे आलर ख़क्‍ख्र'ओर ओर्मारिन बेंजा एड़पा नू एड़'आ ओन्‍द्र'आ।’</verse>
				<verse number="10">औंगे अबड़ा जॊंखर डहरे तरा केरर ती कोड़े मल कोड़े एवंदा आलारिन ख़क्‍खियर ओर्मारिन ख़ॊंड़चर, बेंजा एड़पा पाहियर ती निंदिया केरा।</verse>
				<verse number="11">लिकिन एकाबारी बॆलस मदी अड्डा नू ऎरा गे कोर्चस ख़ने, असन आस ओर्त बेंजा किचरी बिगर अत्तका आलासिन ईरयस।</verse>
				<verse number="12">अरा आस आसिन मेंजस, ‘अना संगी, नीन इसन बिगर बेंजा किचरी अत्तका एकासे भितरी बरचकय?’ लिकिन आसी बई मल चलख़्रा।</verse>
				<verse number="13">ख़ने बॆलस तंग्‍है जॊंख़ारिन बाचस, ‘ईसी ख़ेक्खा ख़ेड्डेन हें'आ ती बहरी ता ऊख़ा नू हेबड़ा चि'आ, अइय्या चींख़ना दरा पल्‍ल चब्रना मनो।’</verse>
				<verse number="14">एन्‍देरगेका एड्रका बग्‍गे र'अनर, लिकिन चज्‍जरका जुक्‍की र'अनर।”</verse>
				<verse number="15">फेन फरिसीर केरर ती भेंट मंजर ती कछनख्रर का येसुसिन आसी कत्‍था ती एकासे बझाब'ओत।</verse>
				<verse number="16">आर जोक्को तम्‍है चेलारिन अरा हॆरॊदॆरिन येसुस गुसन ब'आ गे तइय्यर, “अना गुरु! ऎम अख़दम का नीन उजगो आलय अरा नीन धर्मेसी डहरेन मानी गने तेंगदय, नीन आलर एन्‍देर सोच'ओर अदही पत्त नू गुनन मल नन्‍दय, अरा नीन तीना मल ख़ाँड़दय।</verse>
				<verse number="17">औंगे एमन तेंगा नीन इदही पत्त नू एन्‍देर सोचदय, यहूदी नॆग नमन कैसरस गे मालगुजारी चि'आ गे पॆस'ई का मला?”</verse>
				<verse number="18">लिकिन येसुस आर ही चतरा आबोन अक्‍खस ती बाचस, “नीम उतुरमाड़ू आलारो, एंगन एन्‍देरगे बिढ़दर?</verse>
				<verse number="19">मालगुजारी चि'अना ही ओन्‍टा ढिबन ऎद'आ” ख़ने आर ओन रोमी ढिबन आस गुसन ओन्द्रर।</verse>
				<verse number="20">अरा आस आरिन मेंजस, “ई छपा अरा नामे नॆखअय?”</verse>
				<verse number="21">आर आसिन बाचर, “कैसरसी।” ख़ने आस आरिन बाचस, “औंगे कैसरस गे एन्‍देर चि'अना र'ई अदिन कैसरस गे चि'आ, अरा धर्मेस गे एन्‍देर चि'अना र'ई, अदिन धर्मेस गे चि'आ।”</verse>
				<verse number="22">ख़ने आर येसुसी ई कत्‍थन मेंजर ती अनचकरर केरर अरा अम्‍बियर ती किरिम बिच्‍चियर।</verse>
				<verse number="23">अउलम, केचका ख़ॊख़ा उज्‍जा चो'अना र'अम मलकी ब'ऊ सदुकीर येसुस गुसन बर'अरकी मेंजर,</verse>
				<verse number="24">“अना गुरु! मूसस एमा गे एन्ने पॆसका चिच्‍चस का, एकअम ओर्तस बिगर ख़द्द-ख़र्रा ही खे'अदस कादस, अरा आसी तंग्‍आली उज्‍जाली होले, आसी भइय्योस गे अदिन बेंज्रना ती केचका तंग्‍है भइय्योस गे ख़द्द कुन्‍द्रत'अना र'ई।</verse>
				<verse number="25">ओंग्‍होन एम्‍है नू सात भइय्योर रहचर। कोहँस बेंज्रस ती बिगर ख़द्द-ख़र्रा केच्‍चस केरस चड्डे तंग्‍है आलिन भइय्योस गे अम्‍बियस केरस।</verse>
				<verse number="26">मझलस अरा सझलस हूँ एन्नेम नंजर, अरा सातियो भइय्योर गुट्ठी इन्नेम बेंज्रर।</verse>
				<verse number="27">ओर्मर ती ख़ॊख़ा आ मुक्‍का हूँ केच्‍चा केरा।</verse>
				<verse number="28">अक्‍कुन एमन तेंगा, उज्‍जा चो'अना नू आद सतियो भइय्योर ती नॆखअय मनो, एन्‍देरगेका आद ओर्मर ही मुक्‍का मंजकीचा।”</verse>
				<verse number="29">येसुस आरिन आनाकिर्ताचस, “नीम नेम्हा पुथी नू उज्‍जा चो'अना ही पत्त नू एन्‍देर लिख्रकी र'ई अदिन बलदर अरा धर्मेस एन्‍देर नना ओंग्‍दस अदन हूँ बलदर, ई चड्डे नीम अन्नेम मलदौ सोचदर।</verse>
				<verse number="30">एन्‍देरगेका केचका ती उज्‍जा चो'अना नू आलर अरा आलीर मल बेंज्रनर महले मल बेंजनर। लिकिन आर मेर्ख़ा नू मेर्ख़ा पैकर लेक्‍खा मनोर।</verse>
				<verse number="31">लिकिन केचका ती उज्‍जा चो'अना ही पत्त नू एन्‍देर नीम धर्मेसी कत्‍थन मला पढ़चका का धर्मेस मूसस ती एन्‍देर बाचस?</verse>
				<verse number="32">‘ऎन अब्राहम अरा इसाक अरा याकॊबसी धर्मे हिकदन।’ आस केचका आलर ही धर्मे मलदस, लिकिन आस उज्‍जना आलर ही धर्मेस हिकदस।”</verse>
				<verse number="33">इदन मेंजर ती आलर आसी तेंगना ती अकबक मंजर केरर।</verse>
				<verse number="34">येसुस सदुकीर ही बईन उट्टस ब'अरकी फरिसीर मेंजर ख़ने, आर ख़ॊंड़रर ती भेंट मंजर।</verse>
				<verse number="35">अबड़र ती ओर्तोस नॆ यहूदी नॆग गुट्ठिन दौले अक्‍खस, आस आसिन बिढ़'आ गे में‍जस,</verse>
				<verse number="36">“अना गुरु! मूसासी नॆग नू उर्मी ती कोहाँ पॆसका एकदा हवे?”</verse>
				<verse number="37">अरा येसुस आसिन बाचस, “नीन निंग्‍है धर्मे उर्बासिन निंग्‍है उर्मी जिया अरा निंग्है उर्मी बॊलता अरा निंग्है उर्मी लूर गने चोन्‍हा नना।</verse>
				<verse number="38">कोहाँ अरा मुद्ध पॆसका गा ईदिम हवे।</verse>
				<verse number="39">अरा ईद लेक्‍खा दोसरा पॆसका ईद हवे, ‘नीन निंगन एकासे चोन्‍हा नन्‍दय अन्ने निंग्‍है अर्बा-पर्बारिन चोन्‍हा नना।’</verse>
				<verse number="40">इबड़ा ऎंड़ पॆसका दिम सौंसे नॆग अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही मूली हवे।”</verse>
				<verse number="41">फरिसीर ख़ॊड्रका रहचर ख़ने, येसुस आरिन में‍जस,</verse>
				<verse number="42">“मसीसी पत्त नू नीम एन्‍देर सोचदर? आस नॆखअय बनस ता हिकदस?” अबड़र आसिन बाचर, “मसीस दाऊदसी ख़द्दस हिकदस।”</verse>
				<verse number="43">आस आरिन में‍जस, “होले दाऊदस नेम्‍हा बॊलतस नू मन्‍दस ती आसिन एन्‍देरगे उर्बस ब'अदस। एकासे का,</verse>
				<verse number="44">‘धर्मे उर्बस एंग्‍है उर्बासिन बाचस का, नीन एंग्‍है तीना पक्‍खे ओक्‍करकी एंग्‍है गने राजी नना, ऎन निंग्‍है बैरीरिन नास नंज ख़च्‍चोन।’</verse>
				<verse number="45">दाऊदस आसिन ‘उर्ब’ मॆख़दस होले आस आसी बनस ता आलस एकासे मना ओंग्‍दस?”</verse>
				<verse number="46">अरा नॆ हूँ इदही पत्त नू ओन कत्‍था हूँ आनाकिर्त'आ पोल्‍लर। अउला ती नॆका हूँ फिन आसिन मेना गे डिढ मल मंजा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="23">
				<verse number="1">ख़ने येसुस गोंहड़ा ती अरा तंग्‍है चेलर ती बाचस,</verse>
				<verse number="2">“नॆग सिखाब'उर अरा फरिसीर मूसासी गदिया नू उक्‍का र'अनर।</verse>
				<verse number="3">औंगे उर्मिन आर निमन नना गे आनोर अदिन नना अरा मन'आ, लिकिन आर ही लेक्‍खा नलख अमके नना, एन्‍देरगेका आर ब'अनर लिकिन मल नन्नर।</verse>
				<verse number="4">आर गा ओत्‍था चिर्खिन चॊद'आ गे जोगड़नर अरा अबड़न आलर ही ख़ेसेर नू लदनर, लिकिन ताम तम्‍है अंगली ती हूँ चॊद'आ मल बेद्दनर।</verse>
				<verse number="5">आर आलारिन ऎद'आ गे तम्‍है उर्मी नलखन नन्नर, आर तम्‍है ताबीजन चकड़ नन्‍नर अरा तम्‍है फुदनन जुर्त'अनर।</verse>
				<verse number="6">अरा मदी गुट्ठी नू मईन अड्डा अरा गोड़हा एड़पा गुट्ठी नू मुध मचिया गुट्ठी नू ओक्कना,</verse>
				<verse number="7">बजार गुट्ठी नू मोंजरा अरा आलर नू ‘गुरु’ बारना आर गे दौ लग्‍गी।</verse>
				<verse number="8">लिकिन नीम ‘गुरु’ अमके बार'आ, एन्‍देरगेका निम्‍है गा ओर्तलेका गुरु र'अस अरा नीम ओर्मर भइय्योर हिकदर।</verse>
				<verse number="9">अरा ख़ॆख़ेल नू नॆकन हूँ बबा अमके ब'आ, एन्‍देरगेका निम्‍है ओर्तलेका बंगस र'अस, आस मेर्ख़ा नू र'अस।</verse>
				<verse number="10">अरा नीम ‘मुद्धस’ हूँ अमके बार'आ, निम्‍है गा ओर्तलेका मुद्धस र'अस, आस मसीस।</verse>
				<verse number="11">नॆ निम्‍है ती कोहाँ मना बेद्दोर आस निंग्‍है जॊंख़ मन्‍दस नेकअन।</verse>
				<verse number="12">एन्‍देरगेका नॆ तमन कोहाँ ननो आर सन्नी नन्‍तार'ओर अरा नॆ तमन सन्नी ननो आर कोहाँ नन्‍तार'ओर।</verse>
				<verse number="13">अना उतुरमाड़ू नॆग सिखाब'ऊ अरा फरिसीरो, ओहरे निमा। नीम आलर ही मुन्‍दहारे मेर्ख़ा बलिन मुच्‍चदर। नीमिम हूँ कोरदर मला अरा कुर'उरिन हूँ कोर'आ मल चि'अदर। [</verse>
				<verse number="14">अना उतुरमाड़ू नॆग सिखाब'ऊ अरा फरिसीरो, ओहरे निमा। नीम रड़ियाहिरिन ठकदर ती आरिन अमल'अदर। अरा नीम धरम नू निमन कोहाँ ऎद'आ गे दिगहा दिगहा बिन्‍ती नन्‍दर। औंगे धर्मेस निमा गे कोड़हे दंडे चि'ओस दिम।]</verse>
				<verse number="15">अना उतुरमाड़ू नॆग सिखाब'ऊ अरा फरिसीरो, ओहरे निमा। नीम ओर्त आलासिन निम्‍है ख़ोंड़हा नू ओन्‍द्र'आ गे समुदर अरा ख़ॆख़ेल नू कुद्दका कुद्ददर। लिकिन आस ख़ोंड़हा नू बरदस होले निमन ती कोड़हे नरक ही ख़द्द कमदर चि'अदर।</verse>
				<verse number="16">निमा ओहरे, कना कड़हाब'उरो, नीम ब'अदर का ‘नीकईम धर्मेसी मन्दिर ही किरया मॊख़ोर होले आद एन्‍द्रा हूँ मल्‍ली, लिकिन नीकईम धर्मेसी मन्दिर ता सोना ही किरया मॊख़ोर होले, अदन पूरा नन्ना दिम र'ई।’</verse>
				<verse number="17">अना बोक्‍को अरा कना आलरो, एन्‍द्रा कोहाँ र'ई सोना का सोना आबोन नेम्‍हा ननू धर्मेसी मन्दिर?</verse>
				<verse number="18">नीम अउरिम एन्ने ब'अदर, ‘नीकइम गोड़हा ही किरया मॊख़ोर होले आद एन्‍द्रा हूँ मल्ला, लिकिन अइय्या ता दाँड़े ही किरया मॊख़ोर होले, अदन पूरा नन्ना दिम र'ई।’</verse>
				<verse number="19">अना कना आलारो, एन्‍द्रा कोहाँ र'ई अरगका दाँड़े का दाँड़ेन नेम्‍हा ननू गोड़हा?</verse>
				<verse number="20">औंगे नॆ गोड़हा ही किरया मॊख़दस आस अदही अरा ऎ बग्‍गे अइय्या र'ई अदही हूँ किरया मॊख़दस।</verse>
				<verse number="21">अरा नॆ धर्मेसी मन्दिर ही किरया मॊख़दस आस मन्‍दिर ही अरा मन्‍दिर नू र'अदस आसी हूँ किरया मॊंख़दस।</verse>
				<verse number="22">अरा नॆ मेर्ख़ा ही किरया मॊख़दस आस धर्मेसी बॆल-गदिया ही अरा अइय्या उक्‍कुसी हूँ किरिया मॊंख़दस।</verse>
				<verse number="23">अना उतुरमाड़ू नॆग सिखाब'ऊ अरा फरिसीरो, ओहरे निमा। नीम फुदेना, सौंप अरा जीरा ही गा दसवान्‍स चि'अदर। लिकिन नीम नॆग ही मुद्ध कत्‍था नेंवई, सोग्‍गे, पत्त'अना गुट्ठिन अम्‍बका चिच्कादर। इबड़न गा नन्ना र'ई अरा अबड़न अम्‍बना मल रहचा।</verse>
				<verse number="24">अना कना कड़हाब'उरो, नीम सन्नी कत्‍थन गा कोड़हे चिहुंक नन्‍दर, लिकिन कोहाँ कत्‍थन चिहुंक मल नन्‍दर।</verse>
				<verse number="25">अना उतुरमाड़ू नॆग सिखाब'ऊ अरा फरिसीरो, ओहरे निमा। नीम मौनी दरा छिपन बहरी बहरी मंजदर, लिकिन निम्‍है भितरी चिबाख़ारना अरा लोभ निंदकी र'ई।</verse>
				<verse number="26">अना कना फरिसीरो, मुन्‍द मौनी अरा छिपन भितरी मंज'आ का आद बहरी हूँ सफा मनो।</verse>
				<verse number="27">अना उतुरमाड़ू नॆग सिखाब'ऊ अरा फरिसीरो, ओहरे निमा। नीम चुन्ना ईगका मसड़ा लेक्‍खा र'अदर, आद बहरी ती गा फब'ई, लिकिन भितरी केच्चकर ही ख़ॊचोल अरा उर्मी बेसे कित्तका चंअना ती निन्‍दकी र'ई।</verse>
				<verse number="28">एन्नेम नीम आलर गे उजगो ऎथ्रदर, लिकिन जिया भितरी उतुरमाड़ना अरा नॆग टांड़ना निंदकी र'ई।</verse>
				<verse number="29">अना उतुरमाड़ू नॆग सिखाब'ऊ अरा फरिसीरो, ओहरे निमा। नीम धर्मेसी कत्‍था तिंगुर अरा नन्ना उजगो आलर ही मसड़ा गुट्ठिन कमदर अरा अबड़न सिंगर'अदर।</verse>
				<verse number="30">अरा नीम ब'अदर, ‘ऎम एम्‍है पूरखर ही परिया नू रहचकम होले धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही पिटना नू आर ही गने मल मेस्र'ओम दने।’</verse>
				<verse number="31">एन्ने ती गा नीम नीमिम तेंग्रदर का नीम धर्मेसी कत्‍था तिंगुरिन पिटुर ही ख़द्दर हिकदर।</verse>
				<verse number="32">अरा नीम निम्‍है पूरखर ही ख़ॊख़ा ऎकदर अरा आर ही लेक्‍खा नलख नन्दर।</verse>
				<verse number="33">अना नेर्रे अरा करैत गुट्ठी लेक्‍खा बिक्‍ख ती निन्‍दका आलारो, नीम नरक ही मुंजा मलका दंडे ती एकासे बछ्र'ओर?</verse>
				<verse number="34">औंगे मेना! ऎन निम्‍है गुसन धर्मेसी कत्‍था तिंगुरिन अरा लुरगर आलारिन अरा नॆग सिखाब'उरिन तइय्यालदन। आर ती जोक्‍कोरिन नीम पिटोर अरा क्रुस नू ठोक'ओर, अरा जोक्‍कोरिन गोड़हा एड़पा नू कोर्रा ल'ओर अरा ओन्‍टा नगरे ती नन्ना नगरे खेच्का कुद्दोर।</verse>
				<verse number="35">औंगे उजगो आलस हाबेलसी पिट्रना ती धर्मेसी मन्दिर नू नेम्हा अड्डा अरा गोड़हा ही मझी नू नीम पिटका बराख़ियसी तंग्‍दस ज‍करियासी पिट्रना गूटी, नीम ख़ॆख़ेल नू पिटका उर्मी उजगो आलर ही बदी निम्‍है कुक्‍कु नू मनो।</verse>
				<verse number="36">ऎन निमन मानिम ब'अदन, ‘नीम अरा निम्‍है पूरखर नंजका उर्मी मलदौ गे धर्मेस निमा गे दंडे चि'ओस।’</verse>
				<verse number="37">अना येरुसलॆम ता आलारो, नीम धर्मेसी कत्‍था तिंगुरिन पिटकर अरा नॆकन निम्है गुसन ऎन त‍इरकन आरिन पखना ल'अदर ती पिटदर। ढ़ॆर हॆल धर्मेस बिद्दयस का ख़ॆर तंग्‍है ख़द्दन डेना किइय्या ख़िवड़'ई, अन्नेम धर्मेस हूँ निम्है ख़द्दारिन ख़ेवड़'ओस, लिकिन नीम एन्ने नना मल चिच्‍चकर।</verse>
				<verse number="38">ऎरा, निम्‍है एड़पा निमा उझड़ारका अम्‍बतार'ई।</verse>
				<verse number="39">ऎन गा निमन ब'अदन, ‘नॆ उर्बासी नामे ती बरदस आस आसीस ख़क्‍खू र'अदस’ एन्ने नीम अरगी ब'अना बेड़ा गूटी नीम एंगन अउरिम मल ऎरोर।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="24">
				<verse number="1">एकाबारी येसुस धर्मेसी मन्दिर ती उरखस ती कालियस ख़ने, आसी चेलर मन्‍दिर ही कम्रकन ऎद'आ गे आस गुसन बरचर।</verse>
				<verse number="2">येसुस आरिन बाचस, “एन्‍देर नीम इबड़ा उर्मिन ऎरदर का? ऎन निमन मानिम ब'अदन, उन्‍दुल ई धर्मेसी मन्दिर उर्मी दिम धसतार'ओ कालो अरा उर्मी पखना अक्‍कुन र'ई आ अड्डा नू मल र'ओ।”</verse>
				<verse number="3">एन्ने बाचका ख़ॊख़ा येसुस चेलर गने जैतून परता केरस। ख़ने आसी चेलर भिनेम आसी हेद्दे बरचर ती बाचर, “एमन तेंगा, इबड़ा कत्‍था इकला मनो? निंग्‍है बरना ही अरा ख़ॆख़ेल मुं‍ज्रना ही एन्‍देर चिन्‍हा मनो?”</verse>
				<verse number="4">अरा येसुस आनाकिर्ताचस, “चिहुंक र'आ, निमन नीक‍ईम अम्‍बोर ठक'आ।</verse>
				<verse number="5">एन्‍देरगेका नगदे आलर एंग्‍है नामे ती बर'अरकी ‘ऎन मसीस हिकदन’ ब'ओर ती कोड़हे आलारिन ठक'ओर।</verse>
				<verse number="6">अरा नीम लड़ाई अरा लड़ाई ही हलन मेनोर, लिकिन अमके बयार'आ। एन्‍देरगेका इदही मन्ना चाड़ र'ई, लिकिन ईद मुंज्रना बेड़ा मल्‍ली।</verse>
				<verse number="7">ओन्‍टा जातियर नन्ना जातियर ही बिड़दो नू, अरा ओन्‍टा राजी नन्ना राजी ही बिड़दो नू लड़ाई गे चो'ओ। कैनो अड्डा ख़ॆख़ेल नुक्रना मनो, अरा ख़ॆख़ेल नू अड्डा अड्डा अकाल मनो।</verse>
				<verse number="8">लिकिन ईद ओर्मा गा खिलपत ही ऒरे मन्ना लेका हवे अरा अउरिम कोड़हे सस्‍ती बरना र'ई।</verse>
				<verse number="9">आर निमन सस्‍ती नना गे धर'ओर, अरा निमन पिटोर, अरा उर्मी राजी ता आलर नीम एंग्‍है गने चॊंख़्र'उर र'अना चड्डे निमन बिड़दो ननोर।</verse>
				<verse number="10">आ बारी कोड़हे आलर एंग्‍है ती किर्रोर अरा ताम ताम धरतार नख्र'ओर अरा ओर्त ईरिब ही बैरी मनोर।</verse>
				<verse number="11">अरा कोड़हे ठकवा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर बोंग चो'ओर अरा बग्‍गेरिन भोड़ाब'ओर।</verse>
				<verse number="12">मलदौ ही नीन्‍दना चड्डे बग्‍गे आलर ही चोन्‍हा ऎख़ो क'ओ।</verse>
				<verse number="13">लिकिन नॆ तम्‍है उज्‍जना ही मुंज्रना गूटी सह'ओर आरिम जनमजुग ही दंडे ती बछर'ओर।</verse>
				<verse number="14">अरा धर्मेसी राजी ही ई दौ कत्‍था सौंसे ख़ॆख़ेल नू मेन्‍द्र'ओ का उर्मी राजी ता आलर इदन मेनोर, फिन मुंज्रना अंड़सा ख़च्‍चो।</verse>
				<verse number="15">धर्मेसी कत्‍था तिंगुस दानियॆलसी बाचका लेक्‍खा, ‘नीम इकला आ उझड़'अना भंगड़भट्ठ ख़ाँड़ना आलॊन धर्मेसी मन्दिर ही नेम्‍हा अड्डा नू इज्‍जका ऎरोर’ (पढ़'उर बुझुर'आ हो'आ),</verse>
				<verse number="16">अउला यूदेया जिला नू र'ऊ आलर परता म‍इय्याँ बोंके कालके।</verse>
				<verse number="17">अरा एड़पा ही बहरी नू र'ऊ आलस तंग्‍है एड़पा नू एन्‍द्रा र'ई अदिन ओन्‍द्र'आ गे अम्‍बोर काला।</verse>
				<verse number="18">अरा ख़ल्ल नू नलख ननू आलस तंग्है किचरिन हो'आ गे ख़ॊख़ा अम्‍बोस किर्रा।</verse>
				<verse number="19">अबड़ा उल्‍ला नू ओत्‍था ऎख़ अरा ख़दमाख़ो मुक्‍कर गे कल्‍पारना मनो।</verse>
				<verse number="20">गोहरार'आ का पइय्याँ उल्‍ला मलता ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला निमा बोंगना अम्‍बो मना।</verse>
				<verse number="21">एन्‍देरगेका फेन नगदे सस्‍ती मनो का धर्मेस ख़ॆख़ेलन गढ़चका उल्‍ला ती इन्ना गूटी अन्ने मल्‍ला मंजका, अरा ख़ॊख़ा हूँ अन्ने सस्‍ती मल मनो।</verse>
				<verse number="22">उर्बस अबड़ा उल्‍लन मल घटा ब'अना होले, नॆ हूँ मल बछर'ओर दने। लिकिन तंग्‍है चज्जिका आलर चड्डे आस अबड़ा उल्‍लन घटा बाचकादस।</verse>
				<verse number="23">फिन नीक‍ईम निमन, ‘ऎरा, मसीस इसन र'अदस’ महले ‘असन र'अदस’ एन्ने ब'अदस होले, आसी कत्‍थन अमके पत्त'आ।</verse>
				<verse number="24">एन्‍देरगेका जोक्‍कोर फसक‍ट'ओर ती ‘ऎन मसी हिकदन’ ब'ओर अरा जोक्‍कोर फसकट'ओर ती ‘ऎन धर्मेसी कत्‍था तिंगुस’ ब'ओर। अरा बेड़ाब'आ गे आर कोड़हे चिन्हा अरा अजगुत नलख गुट्ठिन ऎद'ओर, मना ओंगो होले धर्मेसी चज्‍जरका आलारिन हूँ बेड़ाब'ओर चि'ओर।</verse>
				<verse number="25">ऎरा, ऎन मन्ना उर्मी कत्‍थन निमन मुन्‍द तिम तेंगालदन।</verse>
				<verse number="26">औंगे निक‍ईम निमन ब'ओर, ‘ऎरा, आस टुंगरी नू र'अस’ होले, बहरी अमके उरखा, अरा ‘आस एड़पा भितरि कुठली नू र'अस’ ब'ओर होले अमके पत्त'आ।</verse>
				<verse number="27">एकन्ने का बिजली लौकारना पुरुब तरती उरखी ती पच्छिम तरा हूँ लौकर'ई, अन्नेम ऎन मनवा ख़द्दासी बरना हूँ मनो।</verse>
				<verse number="28">एसन एसन मरी र'ई, असन गिद्‍हा गुट्ठी ख़ूंड़र'ई।</verse>
				<verse number="29">अबड़ा उल्‍ला सस्‍ती ही ख़ॊख़ा लॆम, ‘बीड़ी अरा चन्‍दो मल रफ'ओ, अरा मेर्ख़ा ती बीनको खत्र'आ हेलर'ओ। धर्मेस मेर्ख़ा नू र'ऊ उर्मी आलॊन नुक'ओस।’</verse>
				<verse number="30">अरा आ बारी एंगा मनवा ख़द्दासी चिन्‍हा मेर्ख़ा नू ऎथ्र'ओ। तहाँ ख़ॆख़ेल ता उर्मी खुटी ता आलर चींख़'ओर ओलख़ोर। उर्मी आलर मनवा ख़द्दन एंगन मेर्ख़ा नू बदाली नू ती सवंग अरा कोड़हे महबा गने बरनन ऎरोर।</verse>
				<verse number="31">अरा ऎन एंग्‍है पैकारिन पेंड़हे ही कोड़हे सड़ा गने तइय्योन, अरा आर मेर्ख़ा ही ई गंडा ती आ गंडा गूटी, चरियो खूंट ती एंग्‍है चज्जिका आलारिन ख़ॊंड़'ओर।</verse>
				<verse number="32">अंजीर मन्‍न ती ई कत्‍थन सिख्र'आ। अदही गुफरी उरखी अरा अतख़ा ख़ॊरा हिलर'ई होले, नीम अख़दर का बिड़ना उल्‍ला हेद्दे र'ई।</verse>
				<verse number="33">इकला नीम इबड़ा उर्मी कत्‍थन एन्ने मन्नुम ऎरोर, निमा अख़ना र'ई का एंग्‍है बरना हेद्दे र'ई।</verse>
				<verse number="34">ऎन निमन मानिम ब'अदन, एका गूटी इबड़ा उर्मी कत्‍था मनो आ गूटी ई परिया ता जोक्को आलर उज्‍जोर।</verse>
				<verse number="35">मेर्ख़ा अरा ख़ॆख़ेल छपर'ओ कालो, लिकिन एंग्‍है कत्‍था इकला हूँ मल बदलार'ओ।</verse>
				<verse number="36">एंग्‍है बरना उल्‍ला ही पत्त नू धर्मे बंगासिन अम्‍बरकी नॆ हूँ बलनर। ऎन ख़द्दन अरा मेर्ख़ा ता पैकर हूँ आ बेड़न बलदम।</verse>
				<verse number="37">अरा एकन्ने नूहसी बेड़ा नू मंजा अन्नेम मनवा ख़द्दन एंगा बरना बेड़ा नू हूँ मनो।</verse>
				<verse number="38">एन्‍देरगेका एकासे बया बड़ही ही बरना उल्‍ला ही मुन्‍द ती नूहसी कोहाँ डोंगा नू अरगी अरगना गूटी आलर ओना मॊख़ा लगियर, बेंज्र'आ लगियर, बेंजा लगियर।</verse>
				<verse number="39">अरा बया बड़ही बरचा ती आर ओर्मारिन होच्‍चा आ गूटी आलर गे एन्द्रा हूँ अरो मल लग्‍गिया। अन्नेम ऎन मनवा ख़द्दासी बरना मनो।</verse>
				<verse number="40">आ बारी ऎंड़ आलर ख़ल्‍ल नू र'ओर, ओर्तोस होर'ओस अरा ओर्तोस अम्‍ब्र'ओस।</verse>
				<verse number="41">ऎंड़ मुक्‍कर जता ती कस'अत र'ओर, ओर्तो होर'ओ अरा ओर्तो अम्‍ब्र'ओ।</verse>
				<verse number="42">औंगे एज्रका र'आ, एन्‍देरगेका नीम बलदर का निम्‍है उर्बस एका उल्‍ला बर'ओस।</verse>
				<verse number="43">लिकिन इदन अख़'आ का एड़पा उर्बस ख़लबर माख़ा एकाबारी बर'ओर अदिन अख़'ओस होले एजरका र'ओस दने, अरा तंग्‍है एड़पन उम्‍पा मल चि'ओस दने।</verse>
				<verse number="44">औंगे नीम हूँ सपड़ारका र'आ, एन्‍देरगेका एकाबारी नीम सोच'आ हूँ मल सोचदर आ बेड़ा नू मनवा ख़द्दन ऎन बर'ओन।</verse>
				<verse number="45">नॆ लूरगर अरा असरा जॊगे जॊंख़स र'अदस। उर्बस आसिन नन्ना जॊंख़र गे ठौका बेड़ा नू तम्‍है ओन्ना-मॊख़नन चि'आ गे असरा नन्‍दस, फिन आस डहरे ऎका गे कालदस।</verse>
				<verse number="46">उर्बस बरदस ती आ जॊंख़ासिन एन्ने नन्‍ते ख़क्‍खदस होले उर्बस आस नू रिझ्र'ओस।</verse>
				<verse number="47">ऎन निमन मानिम ब'अदन का उर्बस आसिन तंग्‍है उर्मी आलॊ म‍इय्याँ जिमा चि'ओस।</verse>
				<verse number="48">लिकिन आ मलदौ जॊंख़स तंग्‍है उर्बस दीरी ती बर'ओस ब'अरकी तंग्‍है जिया नू ब'ओस</verse>
				<verse number="49">ती तंग्‍है संगे जॊंख़ारिन लौ'आ हेलरस ती उंखुर गने उन्नुम मॊख़नुन र'अदस होले,</verse>
				<verse number="50">आ जॊंख़स इकला पाब मल ऎरालदस अरा एका बेड़न बलदस आ बारिम आसी उर्बस बर'ओस</verse>
				<verse number="51">ती आस गे कोड़हे दंडे चि'ओस। आस आस गे उतुरमाड़ुर गने हिसा चि'ओस। असन आलर गे चींख़ना ओलख़ना अरा पल्‍ल चब्रना मनो।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="25">
				<verse number="1">आ बारी नू मेर्ख़ा राजी दस गोटंग डिंडा पेल्‍लर लेक्‍खा र'ओ, नॆ तम्‍है होरन धरचर ती बेंजा जॊंख़ासिन भेंटार'आ गे उरखर।</verse>
				<verse number="2">अबड़र ती पाँच गोटंग पेल्‍लर बोया रहचर, अरा पाँच गोटंग पेल्‍लर लुरगर रहचर।</verse>
				<verse number="3">बोया पेल्‍लर तम्‍है होरा गा होच्‍चर लिकिन तम्‍है संगे इसुंग मल होच्‍चर।</verse>
				<verse number="4">लिकिन लुरगर पेल्‍लर गा तम्‍है होरा गने कुड़ुवा नू इसुंग हूँ निंदर ती होच्‍चर।</verse>
				<verse number="5">बेंजा जॊंख़स चाँड़हे मल बरचस ख़ने, अबड़र कूगा हेलरर अरा ख़न्‍द्रर केरर।</verse>
				<verse number="6">अधरात माख़ा नू अंदोड़ मंजा, ‘ऎरा, बेंजा जॊंख़स बर'आ लगदस, गुचा, आसी गने भेंट मना गे।’</verse>
				<verse number="7">ख़ने उर्मी पेल्‍लर चॊचर ती होरा गुट्ठिन लघाब'आ हेलरर।</verse>
				<verse number="8">अरा बोया पेल्‍लर लुरगर पेल्‍लर ती बाचर, ‘निम्‍है इसुंग ती जोक्‍क एमा हूँ चि'आ, एन्‍देरगेका एम्‍है होरा गुट्ठी तेभ्र'आ लगी।’</verse>
				<verse number="9">लिकिन लुरगर पेल्‍लर आनाकिर्ताचर, ‘र'ई आद एमा अरा निमा गे मल मनो, औंगे बीसू आलर गुसन कला अरा निमा गे ख़ॆन्‍दा।’</verse>
				<verse number="10">आ बारी अबड़र इसुंग ख़ॆन्‍दा काला लगियर ख़ने, बेंजा जॊंख़स अंड़सियस। अरा नॆ नॆ सपड़ारका रहचर आर आसी गने बेंजा एड़पा भितरी किर्रिम बिच्‍चियर। अरा बली मुच्‍चतारा केरा।</verse>
				<verse number="11">ख़ॊख़ा नॆखा गुसन इसुंग मल रहचा, आर इसुंग ख़िन्‍दियर ती बरचर ती ब'आ हेलरर, ‘अना उर्बायो, अना उर्बायो, एमा गे बलिन तिसग'आ चि'आ।’</verse>
				<verse number="12">लिकिन आस आनाकिर्ताचस, ‘ऎन निमन मानिम ब'अदन, ऎन निमन बलदन।’</verse>
				<verse number="13">औंगे नीम एज्रका र'आ, एन्‍देरगेका नीम आ उल्‍लन महले आ बेड़न बलदर।</verse>
				<verse number="14">अउर हूँ मेर्ख़ा राजी ओर्त आलस लेक्‍खा र'ई, एकास नन्‍ना राजी कालो बारी तंग्‍है जॊंख़ारिन मीख़ियस ती तंग्‍है खुर्जिन सोंपचस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="15">आस ओर्मर गे तम्‍है सवंग ही लेक्‍खा चिच्‍चस, ओर्तोस गे पाँच थइला सोना ढिबा चिच्‍चस, नन्‍नस गे ऎंड़ थइला सोना ढिबा, अरा तिसरस गे ओन थइला सोना ढिबा चिच्‍चस ती आस नन्‍ना राजी किर्रिम बिच्चियस।</verse>
				<verse number="16">तहाँ नॆका पाँच थइला सोना ढिबा ख़क्‍ख्रकी रहचा आस लॆम केरस ती ख़िन्‍दियस पिटियस ती पाँच थइला सोना ढिबा अउरिम अर्जाचस।</verse>
				<verse number="17">एन्नेम ऎंड़ थइला सोना ढिबा ख़क्‍खकाचस, आस हूँ ऎंड़ थइला सोना ढिबा अउरिम अर्जाचस।</verse>
				<verse number="18">लिकिन नॆका ओन थइला सोना ढिबा ख़क्‍ख्रकीचा, आस केरस ती अरख़ियस ती तंग्‍है उर्बासी सोना ढिबन मंडियस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="19">नगदे उल्‍ला ख़ॊख़ा अबड़ा जॊंख़र ही उर्बस बरचस ती आर ती लेखा हो'आ हेलरस।</verse>
				<verse number="20">नॆका पाँच थइला सोना ढिबा ख़क्‍ख्रकीचा, आस बरचस ती पाँच थइला सोना ढिबा अउरिम ओन्‍द्रस ती बाचस, ‘अना उर्बायो, नीन एंगा पाँच थइला सोना ढिबा सोंपचका रहचकय, ऎरा, ऎन पाँच थइला सोना ढिबा अउरिम अर्जाचकादन।’</verse>
				<verse number="21">उर्बस बाचस, ‘नीन दौ नंजकय, बॆस अरा पत्त'अना जॊगे जॊंख़य, नीन जुक्‍की नू पत्त'अना जॊगे रहचकय, निंगन बग्‍गे जिनिस मइय्याँ अदिया कम'ओन। बरा, निंग्‍है उर्बासी रिझ नू मेस्र'आ।’</verse>
				<verse number="22">तहाँ नॆका ऎंड़ थइला सोना ढिबा ख़क्‍ख्रकीचा, आस हूँ बरचस ती बाचस, ‘अना उर्बायो, नीन एंगा ऎंड़ थइला सोना ढिबा सोंपचकाचकय, ऎरा, ऎंड़ थइला सोना ढिबा अउरिम अर्जाचकादन।’</verse>
				<verse number="23">आसी उर्बस आसिन बाचस, ‘नीन दौ नंजकय, बॆस अरा पत्त'अना जॊगे जॊंख़, नीन जुक्‍की नू पत्त'अना जॊगे रहचकय, निंगन बग्‍गे जिनिस मइय्याँ अदिया कम'ओन। बरा, निंग्‍है उर्बासी रिझ नू मेस्र'आ।’</verse>
				<verse number="24">तहाँ नॆका ओन थइला सोना ढिबा ख़क्‍ख्रकीचा, आस बरचस ती बाचस, ‘अना उर्बायो, ऎन अख़'आ लिक्‍कन का नीन नगदे बेड़हा आलय, नीन एसन मल चाँख़दय असन नीन ख़ोयदय, अरा एसन मल बीजदय असन नीन ख़ॊंड़दय।</verse>
				<verse number="25">औंगे इल्‍चिकन केरकन अरा केरकन ती निंग्‍है सोना ढिबन ख़ज्‍जो नू नुड्डकन चिच्‍कन। ऎरा, निंग्‍है र'ई आद ईदिम।’</verse>
				<verse number="26">आसी उर्बस आसिन किर्त‍'अर बाचस, ‘अना मलदौ अरा लंडी जॊंख़, नीन अख़'आ लिक्‍कय का ऎन एसन मल चाँख़दन, असन ख़ोयदन अरा मल बीजदन असन ख़ॊंड़दन।</verse>
				<verse number="27">होले निंगा एंग्‍है सोना ढिबन कंतर हु'उर गे चि'अना रहचा, औंगे ऎन आर ती ख़द्दो आबोन ऊज'ओन हो'ओन दने।’</verse>
				<verse number="28">औंगे उर्बस आनियस, ‘आसी गुसले आ थइला सोना ढिबन हो'आ ती नॆख'आ गुसन दस थइला सोना ढिबा र'ई आस गे चि'आ।</verse>
				<verse number="29">एन्‍देरगेका नॆखअय गुसन र'ई आस गे अउरिम चीतार'ओ अरा आसी गुसन बग्‍गे मनो कालो। लिकिन नॆखअय गुसन मल्‍ला आसी गुसले एकदा र'ई आद हूँ होतार'ओ कालो।</verse>
				<verse number="30">अरा ई जॊगे मलका जॊंख़ासिन बहरी ऊख़ा नू सज'आ चि'आ, असन चींख़ना ओलख़ना अरा पल्‍ल चब्रना मनो।’</verse>
				<verse number="31">इकला मनवा ख़द्दन ऎन एंग्‍है महबा नू उर्मी मेर्ख़ा पैकर गने बर'ओन, अरा ऎन एंग्‍है महबा ही बॆल-गदिया नू ओ‍क्‍कोन।</verse>
				<verse number="32">अरा उर्मी राजी ता आलारिन एंग्‍है मुन्‍दहारे ख़ॊंड़त'ओन। अरा महरस एकासे भेंडोन दरा ऎड़न हिगड़'अदस चि'अदस, अन्नेम ऎन अबड़ारिन हिगड़'ओन।</verse>
				<verse number="33">भेंडोन ऎन एंग्‍है तीना पक्‍खे, अरा ऎड़न एंग्‍है डेब्‍बा पक्‍खे इजत'ओन।</verse>
				<verse number="34">तहाँ ऎन बॆलन एंग्‍‍है तीना पक्‍खे ता आलारिन ब'ओन, ‘अना एंग्‍है बंगासी आसीस ख़क्‍खका आलारो, बरा, आ राजी ही अदिया ननू मना कला, एकदा हुल्‍लो ती निमा सपड़ाचका र'ई।</verse>
				<verse number="35">एन्‍देरगेका ऎन कीड़ा रहचकन नीम एंगन मंडी ओन्ताचकर, ऎन ओन्‍क'आ रहचकन नीम अम्मु ओन्ताचकर, ऎन नन-राजियन रहचकन नीम एंगन निम्‍है एड़पा नू ओकोरताचकर,</verse>
				<verse number="36">ऎन लंगड़ा रहचकन नीम एंगन किचरी अत्ताचकर, ऎन बेमरहा रहचकन नीम एंगन ईरकर ख़ूजकर, ऎन जेहेल नू रहचकन नीम एंगन भेंटार'आ बरचर।’</verse>
				<verse number="37">आ बारी उजगो आलर आनाकिर्त'ओर, ‘अना उर्बायो, इकला ऎम निंगन कीड़ा ईरकम ती ओन्‍ताचकम, मलता ओन्‍क'आ ईरकम ती निंगन अम्मु ओन्‍ताचकम?</verse>
				<verse number="38">ऎम इकला नन-राजियय ईरकम ती एम्‍है एड़पा नू ओकोरताचकम? मलता लंगड़ा ईरकम अरा किचरी अत्ताचकम?</verse>
				<verse number="39">ऎम इकला निंगन बेमरहा ईरकम मलता जेहेल नू ईरकम ती निंगन भेंटार'आ बरचकम?’</verse>
				<verse number="40">होले ऎन बॆलन आरिन किर्त'अर ब'ओन, ‘ऎन निमन मानिम ब'अदन, नीम इबड़ा एंग्‍है सन्नी ती सन्नी भइय्योर नॆखअम गने नंजकर अदिन एंग्‍है गनेम नंजकर।’</verse>
				<verse number="41">आ बारी ऎन बॆलन डेब्‍बा पक्‍खे ता आलारिन ब'ओन, ‘अना सरपारका आलारो, एंग्‍है मुन्‍द ती आ मल तेभ्रना चिच्‍ची नू किर्रिम बि'आ, एकदा नाद अरा अदही पैकर गे सपड़ाचका र'ई।</verse>
				<verse number="42">एन्‍देरगेका ऎन कीड़ा रहचकन नीम एंगन मंडी मल ओन्‍ताचकर, ऎन ओन्‍क'आ रहचकन नीम एंगन अम्मु मल ओन्‍ताचकर।</verse>
				<verse number="43">ऎन नन-राजियन रहचकन नीम एंगन निम्‍है एड़पा नू मल ओकोरताचकर, ऎन लंगड़ा रहचकन नीम एंगन किचरी मल अत्ताचकर, अरा ऎन बेमरहा अरा जेहेल नू रहचकन नीम एंगन मल ईरकर ख़ूजकर।’</verse>
				<verse number="44">आ बारी आर किर्त'अर ब'ओर, ‘अना उर्बायो, ऎम निंगन इकला कीड़ा मलता ओन्‍क'आ मलता नन-राजियय मलता लंगड़ा मलता बेमरहा मलता जेहेल नू ईरकम, अरा निंग्‍है तेतर-सुसर मल नंजकम?’</verse>
				<verse number="45">आ बारी ऎन बॆलन किर्त'अर ब'ओन, ‘ऎन निमन मानिम ब'अदन का नीम इबड़ा सन्नी ती सन्नीर गने नॆखअम संगे मल नंजकर, अदिन एंग्‍है गने हूँ मल नंजकर।’</verse>
				<verse number="46">अरा ईर मुंजामलका गूटी दंडे भोग'आ गे क'ओर, लिकिन उजगो आलर मुंजामलका उज्‍जना नू कोर'ओर।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="26">
				<verse number="1">येसुस इबड़ा उर्मी कत्‍थन बाच ख़च्‍चियस ती तंग्‍है चेलारिन ब'आ हेलरस,</verse>
				<verse number="2">“नीम अख़दर ऎंड़ उल्‍ला ख़ॊख़ा कट्टना ही परब र'ई। आ उल्‍ला नू मनवा ख़द्दन ऎन क्रुस नू अरग'आ गे धरतार'ओन।”</verse>
				<verse number="3">तहाँ मुध नैगर अरा यहूदी सेयान आलर कैफस नामे कोहाँ नैगासी एड़पा नू ख़ॊंड़रर।</verse>
				<verse number="4">अरा ताम ताम कछनख्र'आ हेलरर का नाम येसुसिन एकासे ठक'ओत धर'ओत ती पिटोत।</verse>
				<verse number="5">लिकिन आर ब'आलियर, “परब ही उल्‍ला नू मला, एन्ने अम्‍बन मना का आलर नू हुलहुली चो'ओ।”</verse>
				<verse number="6">एकाबारी येसुस बेतानिया पद्दा नू सिमॊन नामे आलासी एड़पा नू रहचस, एकास मुन्‍द खसरा रोगियस रहचस,</verse>
				<verse number="7">ओन्‍टा आली पंडरू पखना ही सं‍जगी नू नगदे दाम ही जटामासी ही अर्रगा गमगमरना इसुंग ओन्‍द्रा बरचा। अरा आस मंडी ओना गे उक्‍काचस ख़ने, आद येसुसी कुक्‍कु नू इसुंगन तुन्‍दिया।</verse>
				<verse number="8">इदन ईरयर ती चेलर ख़ीसारर ती ब'आ हेलरर, “ई गमगमरना इसुंगन एन्‍देरगे एन्ने नठाबातारा?</verse>
				<verse number="9">ई इसुंग गा बग्‍गे दाम ती बीसरकी र'ओ दने, अरा इदन कीड़र गे चितार'आ ओंगालिया।”</verse>
				<verse number="10">इदिन अक्‍खस ती येसुस आरिन बाचस, “इदिन एन्‍देरगे दिकदिकाब'अदर? ईद गा एंगा गे दौ नंजकी र'ई।</verse>
				<verse number="11">कीड़र गा निम्‍है गने सगरघड़ी र'अनर, लिकिन ऎन निम्‍है गने सगरो मल र'ओन।</verse>
				<verse number="12">ईद एंग्‍है माड़ना ही सपड़'अना नू एंग्‍है मॆद नू मुन्‍द तिम इसुंगन तुन्‍दकी र'ई।</verse>
				<verse number="13">ऎन निमन मानिम ब'अदन का सौंसे ख़ॆख़ेल नू एसन एसन दौ कत्‍था तेंग्र'ओ असन असन ईद ही नलख ईद ही सुरता गे तेंगतार'ओ।”</verse>
				<verse number="14">ख़ने यूदस इसकारियॊत नॆ बारा चेलर ती ओर्तोस रहचस, आस मुध नैगर गुसन केरस ती बाचस,</verse>
				<verse number="15">“ऎन येसुसिन निमा गे धरत'आ गे सहाड़ा ननोन होले, एंगा एन्‍द्रा चि'ओर?” अबड़र आस गे तीस गोटंग चाँदी ही ढिबा जोखचर ती चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="16">ख़ने आस आ बारी ती आर गे येसुसिन धरत'अना नू संगे चि'आ गे मोका बेद्दा हेलरस।</verse>
				<verse number="17">बिगर बिदगी असमा ही परब ही मुन्‍द उल्‍ला येसुसी चेलर बरचर ती आसिन में‍जर, “नीन एन्‍देर बेद्ददय ऎम एसन कट्टना ही ओन्ना-मॊख़नन निंगा सराजमा ननोम?”</verse>
				<verse number="18">ख़ने आस आरिन बाचस, “नगरे नू ओन्‍टा आलासी गुसन कला अरा ब'अके, ‘गुरुस ब'अदस का एंग्‍है ओक्‍ताचका बेड़ा हेद्दे अंड़सिया, ऎन एंग्‍है चेलर गने निंग्‍है एड़पा नू कट्टना ही ओन्ना-मॊख़नन मॊख़ोन?’”</verse>
				<verse number="19">औंगे चेलर येसुसी बाचका लेक्‍खा नंजर अरा कट्टना ही ओन्ना-मॊख़ना ही सराजमा नंजर।</verse>
				<verse number="20">बीड़ी पुत्तिया ख़ने येसुस बारा चेलर गने आ एड़पा नू बरचस। अरा कट्टना ही ओन्ना-मॊख़ना ओना गे उक्‍कियस।</verse>
				<verse number="21">अरा आर ओनालियर ख़ने येसुस आरिन बाचस, “ऎन निमन मानिम ब'अदन, निम्‍है ती ओर्तोस एंगन धरत'आ गे संगे चि'ओस।”</verse>
				<verse number="22">इदन मेंजर ती आर हेन्‍दवारर केरर। अरा आर ओर्त ओर्त आसिन ब'आ हेलरर, “अना गुरु आस ऎन हिकदन का?”</verse>
				<verse number="23">आस किर्त'अर बाचस, “एकास एंग्‍है गने तंग्‍है ख़ेक्खन डुभा नू नूत्तकादस, आस एंगन धरत'आ गे संगे चि'ओस।</verse>
				<verse number="24">धर्मेसी कत्‍था तिंगुर नेम्हा पुथी नू एंग्‍है पत्त नू एन्‍देर लिखचकानर अन्नेम मनवा ख़द्दन ऎन खे'ओन दने। लिकिन नॆ एंगन धरत'आ गे संगे चि'अदस आसी मुंज्रना नगदे भयभयान मनो। आस मल कुन्‍द्रका होले, आस गे दौ रहचा।”</verse>
				<verse number="25">ख़ने आसिन धरत'ऊ यूदस बाचस, “अना गुरु, ऎन हिकदन का?” येसुस आसिन बाचस, “हाँ, नीन बाच ख़च्‍चिकय अन्ने दिम हवे।”</verse>
				<verse number="26">आर मॊख़ालियर ख़ने, येसुस असमन होच्‍चस ती धर्मेस गे धन्‍यवाद नं‍जस। फिन अदिन किच्‍चियस, अरा चेलर गे चिच्‍चस अरा बाचस, “ओंदा, मॊख़ा, ई असमा एंग्‍है मॆद हवे।”</verse>
				<verse number="27">फिन आस ओन्‍टा डुभा नू अंगुर रासिन होच्‍चस, अरा धर्मेस गे धन्‍यवाद नंजस। अरा आस अदिन आर गे चिच्‍चस ती बाचस, “नीम ओर्मर इय्या ती ओना।</verse>
				<verse number="28">एन्‍देरगेका ई अंगुर रासी एंग्‍है ख़ॆंस हवे, एकदा ऎन बाहत'आ गे कालालदन, ई ख़ॆंस ती ऎन बग्‍गे आलारिन पाप ती अम्‍बा गे धर्मेस नंजका गच्‍छरकन बड़ियर ननोन।</verse>
				<verse number="29">ऎन निमन ब'अदन का ऎन एम्‍बासी राजी नू निम्‍है गने पुना अंगुर रासी ओन्ना गूटी इदन ई तरिका ती मुन्‍द इकला हूँ मल ओनोन।”</verse>
				<verse number="30">फिन आर ओन्‍टा ओहमा डं‍डी पाड़ियर अरा उरखर ती जैतून परता तरा केरर।</verse>
				<verse number="31">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “नेम्हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, ‘ऎन महरासिन पिटोन, अरा आसी भेंडो ही गोंहड़ा भिड़कार'ओ कालो’ एन्ने नीम ओर्मर एंगन अम्‍बोर ती इन्ना माख़म बोंगोर क'ओर।</verse>
				<verse number="32">लिकिन ऎन केचका ती उज्‍जा चॊचका ख़ॊख़ा निमन ती मुन्‍द गलिलेया कालोन, अरा असन निमन भेंटार'ओन।”</verse>
				<verse number="33">लिकिन पतरस आसिन बाचस, “ओर्मर निंगन अम्‍बोर होले अम्‍बोर नेकअन, ऎन मल अम्‍बोन।”</verse>
				<verse number="34">ख़ने येसुस आसिन बाचस, “ऎन निंगन ओन्‍टा मुदे कत्‍था ब'अदन, इन्नम ई माख़म ख़ॆर चींख़ना ही मुन्‍द नीन तीन हॆल एंगन बलदन ब'ओय।”</verse>
				<verse number="35">पतरस आसिन बाचस, “एंगा निंग्‍है गने खे'अना मनो दिम होले हूँ, ऎन इकला हूँ निंगन बलदन मल ब'ओन।” एन्नेम नन्ना ओर्मा चेलर हूँ बाचर।</verse>
				<verse number="36">फिन येसुस आसी चेलर गने गेतसेमनी नामे ओन्‍टा अड्डा नू बरचर। येसुस तंग्‍है चेलारिन बाचस, “ऎन बिन्‍ती नना कालालदन, एंग्‍है किर्रना गूटी इसन उक्‍का र'आ।”</verse>
				<verse number="37">तहाँ आस पतरस अरा जेबदयुसी ऎंड़ ख़द्दारिन तंग्‍है गने होच्‍चस केरस। आस दुक्‍खे अरा खिलपत मना हेलरस।</verse>
				<verse number="38">अरा आस आरिन बाचस, “ऎन नगदे हेन्‍दवारदन, अरा ईद एन्ने हवे ऎन खे'अना ही बेड़ा नू र'अदन। नीम इसन र'आ अरा एंग्‍है गने एज्रका र'आ।”</verse>
				<verse number="39">अरा आस कटी गुना मुन्‍द केरस। अरा आस ख़ॆख़ेल नू मुही पाब खत्रस ती बिन्‍ती नंजस, “एंग्‍है बंगायो, मना ओंगो होले, ई खिलपत एंगा अम्‍बो मना। लिकिन एंग्‍है मने लेक्‍खा मला, निंग्‍है मने लेक्‍खा मनन।”</verse>
				<verse number="40">फिन आस बरचस अरा चेलारिन ख़न्‍द्रना ख़क्‍खियस ती आस आरिन एज्‍जस अरा पतरसिन बाचस, “औंगे नीम ओन घड़ी हूँ एंग्‍है गने एज्रका र'आ पोलकर का?</verse>
				<verse number="41">ऎन एन्‍देर बाचकन अदिन नीम नना गे गा बेद्ददर, लिकिन अदिन नन्‍ना बेसे निमा सवंग मलकी। औंगे एज्रका र'आ अरा बिन्‍ती नना का निम्‍है बिड़दो नू इन्द्रिइम बर'ओ होले नीम छेक'आ ओंगोर।”</verse>
				<verse number="42">आस फिन दुसर खेप किर्रिम बिच्चियस अरा बिन्‍ती नंजस, “अना एग्‍है बंगायो, ई खिलपत एंग्‍है बिगर ओं‍डका मल टाड़र'ओ होले, निंग्‍है मने दिम मना नेक‍अन।”</verse>
				<verse number="43">आस फिन बर'अरकी आरिन ख़न्‍द्रना ख़क्‍खियस, एन्‍देरगेका आर मथलारका केरकाचर।</verse>
				<verse number="44">औंगे आरिन अम्‍बियस ती आस अउरिम केरस ती आस मुन्‍द ता लेक्‍खम तिसर खेप गोहरारस।</verse>
				<verse number="45">ख़ने आस बरचस ती चेलारिन बाचस। “अक्‍कु ख़न्‍द्रते र'अरकी ख़न्न ऎख़ोय का? ऎरा, एंग्‍है दुक्‍खे सारना ही बेड़ा अंड़सिया केरा। मनवा ख़द्दन एंगन धर'आ गे ओर्तोस पपहा आलारिन संगे चि'आ कालदस।</verse>
				<verse number="46">चो'आ, क'ओत, ऎरा, एका ओर्तोस एंगन धर'आ गे संगे चि'अदस आस हेद्दे बर'आलदस।”</verse>
				<verse number="47">येसुसी एन्ने ब'अना गनेम बारो चेलर ती ओर्तोस यूदस बरचस। आसी गने तलवार अरा सोट्टा धरचका ओन्‍टा कोहाँ गोंहड़ा बरचा। आरिन मुध नैगर अरा सेयान आलर त‍इय्‍का रहचर।</verse>
				<verse number="48">यूदस एन्ने चिन्‍हा चिच्का रहचस का “ऎन नॆकन चोंखोन आसिम येसुस हिकदस। आसिन धरके हो'अके।”</verse>
				<verse number="49">यूदस लॆम बरचस ती येसुस गुसन केरस, “अना गुरु! जोंहार!” बाचस ती येसुसिन चुंखियस ।</verse>
				<verse number="50">येसुस आसिन बाचस, “अना संगी, एका नलख गे नीन बरचकादय, अदिन नना।” ख़ने आर येसुसिन धरचर अरा गुड़चर।</verse>
				<verse number="51">आ बारी येसुसी संगेर ती ओर्तोस तंग्‍है तलवारन ओथ्रस ती कोहाँ नैगासी जॊंख़ासिन खोत्तस। लिकिन आसी ख़ेबदा लेका खं‍डरा।</verse>
				<verse number="52">येसुस आस ती बाचस, “निंग्‍है तलवारन खाप नू उइय्या, एन्‍देरगेका नॆ तलवार ती ल'अनर आर तलवार ती पिटतार'ओर।</verse>
				<verse number="53">नीन एन्‍देर बलदय का ऎन एंग्‍है बंगासिन गोहरार'आ ओंग्‍दन, अरा आस मेर्ख़ा पैकर ही बारा फउदन ती बग्‍गे तइय्योस चि'ओस दने?</verse>
				<verse number="54">लिकिन नेम्हा पुथी ता लिख्रका आद पुरा मना गे एन्ने दिम मन्ना र'ई।”</verse>
				<verse number="55">तहाँ येसुस गोंहड़ा आबोन बाचस, “ऎन गा उर्मी उल्‍ला धर्मेसी मन्दिर नू निम्‍है गने सिखाब'आ लिक्‍कन। ख़ने नीम एंगन मल धरचकर। नीम डाकू आलारिन धरना लेक्‍खा एंगन धर'आ गे तलवार अरा सोट्टा धर'अरकी बरचकादर।</verse>
				<verse number="56">लिकिन इबड़ा उर्मी इदगे मं‍जा का धर्मेसी कत्था तिंगुर नेम्हा पुथी नू एंग्‍है पत्त नू लिखचका कत्‍था पूरा मनो।” ख़ने उर्मी चेलर अम्‍बियर ती बोंगर केरर।</verse>
				<verse number="57">फिन अबड़र येसुसिन कोहाँ नैगस कैफस गुसन होच्‍चर। असन नॆग सिखाब'उर अरा सेयान आलर ख़ॊंड़रका रहचर।</verse>
				<verse number="58">लिकिन पतरस गेच्‍छा ती येसुसी ख़ॊख़ा ख़ॊख़ा कोहाँ नैगासी चाली गूटी केरस। अरा भितरी केरस ती एन्‍देर मनो अदिन ऎरा गे धर्मेसी मन्दिर ख़ा‍पुर गने उक्‍कियस।</verse>
				<verse number="59">अक्‍कुन मुध नैगर अरा गोट्टा यहूदी कोहाँ सभा येसुसिन पिटत'आ गे आसी बिड़दो नू गोवाह बेद्दना नू लक्‍की रहचा।</verse>
				<verse number="60">नगदे आलर आसी बिड़दो नू ठकना गोवाह चि'आलियर, लिकिन आर ही गोवाह ओन्‍टम मल रहचा। छेद्दे नू ऎंड़ आलर बरचर,</verse>
				<verse number="61">आर बाचर, “ऎम ईसिन एन्ने ब'अना मेंजका र'अदम, ‘ऎन धर्मेसी ई मन्दिर आबोन धंस'आ ओंग्दन, अरा तीन उल्‍ला नू ऎन कम'आ ओंग्‍दन।’”</verse>
				<verse number="62">ख़ने कोहाँ नैगस इज्‍जस ती बाचस, “नीन इन्द्रिइम किर्त'अर मल चि'अदय का? इबड़ा आलर निंग्‍है बिड़दो नू एन्‍देर गोवाह चि'अनर?”</verse>
				<verse number="63">लिकिन येसुस कलेकले रहचस। ख़ने कोहाँ नैगस आसिन बाचस, “ऎन निंगन उज्‍जना धर्मेस ती किरिया मॊख़दन का नीन धर्मेसी ख़द्दय मसी हिकदय होले नीन उज्‍जना धर्मेस ती किरया मॊख़ा।”</verse>
				<verse number="64">ख़ने येसुस बाचस, “नीनिम बाचकय चिच्‍चकय अन्ने दिम हवे। लिकिन ऎन निंगन इदिन हूँ ब'अदन का, अक्‍कु ती नीम मनवा ख़द्दन एंगन उर्मी नू सवंग उइय्‍यू धर्मेसी तीना चोक्‍ख उक्‍का ती राजी नन्नन ऎरोर। अरा नीम एंगन मेर्ख़ा नू चरियो तरा बदाली ती एत्तनन ऎरोर।”</verse>
				<verse number="65">येसुसी ई ब'अनन मेंजस ती कोहाँ नैगस तंग्‍है बरमारनन ऎद'आ गे तंग्‍है किचरिन चर्रियस, तहाँ बाचस, “ईस धर्मेसी निंदा नंजकादस, अक्‍कु नमा गे ईसी बिड़दो नू गोवाह ही एन्‍देर चाड़ र'ई! ईस धर्मेसी बिड़दो नू तंगन धर्मेसी लेक्खा जोक्‍खचस, ई ब'अनन नीम मेंजकर,</verse>
				<verse number="66">ईसी पत्त नू नीम एन्‍देर सोचदर?” आर ओर्मर बाचर, “ईस गुन्‍हस हिकदस, ईसिन पिटना दिम मनो।”</verse>
				<verse number="67">ख़ने आर आसी मुंही नू तुप्‍पियर ती आसिन घुसियाचर, अरा नन्‍नर थपड़ाचर ती बाचर,</verse>
				<verse number="68">“अना मसी, एमन मुन्‍द तेंगना ती ब'आ का निंगन नॆ लौचा?”</verse>
				<verse number="69">आ बारी पतरस बहरी चाली नू ओक्‍कालियस। अरा ओन्‍टा जॊंख़ पेल्‍लो आसी गुसन बरचा ती बाचा, “नीन हूँ गलिलेया जिला ता येसुस गने रहचकय।”</verse>
				<verse number="70">आस ओर्मर ही मुन्‍दहारे “ऎन बलदन नीन एन्‍देर ब'अलदी” बाचस ती जिधचस।</verse>
				<verse number="71">फिन आस बहरी बखड़े नू केरस। ख़ने नन्ना जॊंख़ पेल्‍लो आसिन असन एररकी हेद्दे इज्‍जका आलारिन बाचा, “ईस हूँ गा नासरेत पद्दा ता येसुस गने रहचस”</verse>
				<verse number="72">आस किरिया मोक्‍खस ती अउरिम जिधचस, “ऎन आ आलासिन बलदन।”</verse>
				<verse number="73">अरा जोक्को बेड़ा ख़ॊख़ा असन इज्‍जका आलर पतरसिन अउरिम बाचर, “नीन मानिम अबड़ा आलर ती ओर्त हिकदय, एन्‍देरगेका निंग्‍है कत्‍था ती लग्‍गी का नीन गलिलेया जिला ता हिकदय।”</verse>
				<verse number="74">ख़ने पतरस तंगन सर्प'आ अरा किरिया मॊख़ा हेलरस, “ऎन आ आलासिन बलदन।” अरा लॆम ख़ॆर चींख़िया।</verse>
				<verse number="75">ख़ने पतरस गे येसुसी आ बाचका कत्‍था सुरता बरचा, “ख़ॆर चींख़ना ही मुन्‍द नीन तीन हॆल ऎन निंगन बलदन ब'ओय।” अरा आस बहरी केरस ती चींख़ियस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="27">
				<verse number="1">बिज्‍जा गनेम लॆम ओर्मा मुध नैगर अरा सेयान आलर भेंट मंजर ती येसुसिन पिटत'आ गे सलहा नं‍जर।</verse>
				<verse number="2">फिन आर येसुसिन हॆंचर अरा आसिन होच्‍चर ती ‍यूदेया ही रोमी राजीख़ापुस पिलातुसी ख़ेक्खा नू चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="3">येसुसिन धरत'आ गे संगे नंजका यूदस अक्‍खस का येसुस पिटा गे गुन्‍हा ठेकाबातारस ख़ने, आस पस्‍तारस ती अब़डा तीस गोटंग चाँदी ढिबन मुध नैगर अरा सेयान आलर गुसन किर्ताचस ओन्‍द्रस।</verse>
				<verse number="4">अरा बाचस, “आ बिगर गुन्हा नेम्‍हा उजगो आलासिन पिटा गे धरताचकन ती पाप नंजकादन।” अबड़र बाचर, “अदगे एमा एन्‍देर? नीनिम अदही हदा र'अदय।”</verse>
				<verse number="5">औंगे आस अबड़ा ढिबन धर्मेसी मन्दिर नू हिबिड़यस ती किर्रिम बिच्‍चियस, अरा केरस ती टंगरस केच्‍चस।</verse>
				<verse number="6">मुध नैगर अबड़ा ढिबन होच्‍चर ती बाचर, “इबड़न भंडार नू सजना नॆग ही बिड़दो र'ई, एन्‍देरका ईद ख़ॆंस ही दाम हवे।”</verse>
				<verse number="7">औंगे आर सलहा मंजर ती नन-राजियारिन माड़ा गे अबड़ा ढिबा ती कुम्‍हरासी ख़ल्‍लन ख़िन्‍दियर।</verse>
				<verse number="8">ई चड्डे आद इन्ना गूटी ख़ॆंस ही ख़ल्‍ल बार'ई।</verse>
				<verse number="9">ख़ने एका कत्‍था धर्मेसी कत्‍था तिंगू येरेमियास ती बारकी रहचा आद मंजा, “इस्राऎल आलर आसी म‍इय्‍याँ ई दामन ओकताचकाचर आर आ तीस चाँदी ढिबन होच्‍चर,</verse>
				<verse number="10">अरा उर्बस एकासे एंगन पॆसकाचस अन्नेम आर अबड़ा तीस गोटंग ढिबा ती कुम्‍हरासी ख़ल्‍लन ख़िन्‍दियर।”</verse>
				<verse number="11">अक्‍कु येसुस राजीख़ापू पिलातुसी मुन्‍दहारे इज्‍जकाचस, अरा पिलातुस आसिन मेंजस, “नीन यहूदीर ही बॆलय का?” येसुस किर्त'अर बाचस, “नीन ब'अदय अन्ने दिम हवे।”</verse>
				<verse number="12">लिकिन मुध नैगर अरा सेयान आलर आसी म‍इय्‍याँ दोस ठे‍का ब'आलियर ख़ने, आस एन्‍देर हूँ किर्त'अर मल बाचस।</verse>
				<verse number="13">ख़ने पिलातुस आसिन बाचस, “एन्‍देर नीन मल मेन्‍दय, ईर निंग्‍है बिड़दो नू ऎ बग्‍गे गोवाह चि'आलनर?”</verse>
				<verse number="14">लिकिन आस आसिन ओन्‍टा कत्‍थन हूँ किर्त'अर मल बाचस, ईद ती पिलातुस गे कोड़हे अकबक मंजा।</verse>
				<verse number="15">राजीख़ापुस चाँनुम कट्टना परब ही उल्‍ला नू ओन्‍टा गुड़ुरकासिन नॆकन आलर अम्‍बत'आ बेद्दनर आसिन अम्‍बा चि'आलियस।</verse>
				<verse number="16">अबड़ा उल्‍ला नू बरब्‍बस नामे ही ओन्‍टा गुड़ुरकस रहचस। आस हुलहुली नू आलारिन लौचका पिटका रहचस।</verse>
				<verse number="17">आलर पिलातुसी एड़पा नू ख़ॊंड़रर ख़ने, पिलातुस आरिन बाचस, “नीम एन्‍देर बेद्ददर, ऎन निमा गे नॆकन अम्‍बोन चि'ओन? बरब्‍बसिन का मलता येसुसिन एकास मसी बातारदस?”</verse>
				<verse number="18">एन्‍देरगेका आस अक्‍खस का आर येसुसिन इस्गहा ती आस गे सों‍पचका रहचर।</verse>
				<verse number="19">पिलातुस नेंवई नन्‍ना गदिया नू उक्‍काचस ख़ने, तंग्‍आली आसिन बाचा तइय्या, “नीन आ उजगो आलासी पत्त नू ख़ेक्खा अमके नना, एन्‍देरगेका ऎन चेरो माख़ा तुंगुल नू आसी चड्डे नगदे दुक्‍खे सारचकन।”</verse>
				<verse number="20">लिकिन मुध नैगर अरा सेयान आलर आलारिन मेना गे तुतकाचर का आस बरब्‍बसिन अम्‍बत'ओस, अरा येसुसिन पिटतोस।</verse>
				<verse number="21">राजीख़ापुस आरिन मेंजस, “इबड़ा इरबर ती नीम नॆकन बेद्ददर का ऎन निमा गे अम्‍बोन चि'ओन?” आर बाचर, “बरब्‍बसिन।”</verse>
				<verse number="22">पिलातुस आरिन अउरिम मेंजस, “होले येसुसिन, नॆ मसी बारदस, एन्‍देर ननोन?” ओर्मर बाचर, “ईसिन क्रुस नू ठोक'आ।”</verse>
				<verse number="23">पिलातुस आरिन मेंजस, “एन्‍देरगे, ईस एन्‍देर दोस नंजकादस?” लिकिन आर अउरिम जॊर ती चिच्चि‍यारते र'आलियर, “ईसिन क्रुस नू ठोक'आ।”</verse>
				<verse number="24">पिलातुस ईरियस का गोंहड़ा ही चिच्‍चियारना मल मड़'आ लगी, अरा आस एन्द्रा हूँ इदही पत्त नू नना पुल्‍लियस। अरा आस अम्मु नॆचस ती गोंहड़ा ही मुन्‍दहारे ख़ेक्खा नॊंढरस ती बाचस, “ऎन ई उजगो आलासी खे'अन‍ ही बदी ती बछ्रदन, निम्‍है म‍इय्याँ दिम ईद मनो।”</verse>
				<verse number="25">ओर्मर आनाकिर्ताचर, “ईसी बदी एम्‍है मइय्याँ अरा एम्‍है ख़द्दर मइय्याँ मनन।”</verse>
				<verse number="26">ख़ने पिलातुस बरब्‍बसिन आर गे अम्‍बियस। अरा येसुसिन कोर्रा ती लौ'अरकी क्रुस नू ठोक'आ गे रोमी सैनर गे सों‍पचस।</verse>
				<verse number="27">ख़ने राजीख़ापुसी सैनर येसुसिन प्रिटोरिओन बारना गढ़िया ही भितरी चाली नू होच्‍चर केरर। अरा आर असन आसी मुन्‍दहारे उर्मी फ‍उदन ख़ॊंड़चर।</verse>
				<verse number="28">अरा आर आसी किचरिन चड्डर ती आसिन ख़ॆंसो किचरी अत्ताचर।</verse>
				<verse number="29">अरा आर अच्‍चोन बिन्‍डो लेक्खा मोड़चर ती आसी कुक्‍कु नू अत्ताचर। अरा आसी तीना ख़ेक्खा नू बॆत डंडा धरताचर ती आसी मुन्‍दहारे मूकलिदरर ती भेंसड़'आ हेलरर, “अना यहूदीर ही बॆलायो” बाचर।</verse>
				<verse number="30">अरा आर आसी म‍इय्‍याँ तुप्‍पियर अरा आ बॆत डंडन होच्‍चर ती येसुसी कुक्‍कु नू लौ'आ हेलरर।</verse>
				<verse number="31">आसिन भेंसड़ाचर अदही ख़ॊख़ा ख़ॆंसो किचरिन इच्‍चियर ती आसी किचरिन अत्ताचर। अदही ख़ॊख़ा आर येसुसिन क्रुस नू ठोक'आ गे प्रिटोरिओन ती बहरी होच्‍चर।</verse>
				<verse number="32">फिन सैनर येसुस गने नगरे ती बहरी काला लगियर ख़ने, आर सिमॊन नामे ओन्‍टा कुरॆनॆ नगरे ता आलासिन येसुसी क्रुस आबोन चेड़'आ गे बिट्ठी नू धरचर।</verse>
				<verse number="33">आर ओर्मर गोलगोता नामे अड्डा नू बरचर। गोलगोता ही माने “खपरोही ही अड्डा” हवे।</verse>
				<verse number="34">अरा आर येसुस गे गन्‍धरस भिड़ाबाचका अंगुर रासी अबोन ओना गे चिच्‍चर। लिकिन आस टट्टी ईरियस ती अदिन मल ओं‍डस।</verse>
				<verse number="35">फिन आर आसिन क्रुस नू ठोकचकाचर ख़ने, आसी किचरिन चिठी टिड्डर ती तम्‍है नू ख़ट्टरर ।</verse>
				<verse number="36">अरा असन उक्‍कियर ती आसिन ख़ापा लगियर।</verse>
				<verse number="37">अरा आसी दोस चिठी लिख'अरकी आसी कुक्‍कु म‍इय्‍याँ क्रुस नू लगाबाचर का “ईस यहूदीर ही बॆलस येसुस हवे”।</verse>
				<verse number="38">तहाँ आर आस गने ऎंड़ डाकू आलारिन, ओर्तोसिन आसी तीना अरा ओर्तोसिन डेब्‍बा चोक्‍ख क्रुस नू ठोकचर।</verse>
				<verse number="39">डहरे नू कालू बरऊ आलर कुक्‍कुन नुक'अरकी भेंसड़'आ लगियर।</verse>
				<verse number="40">आर एन्ने ब'आलियर, “नीन, धर्मेसी मन्दिर आबोन धस'ऊ अरा तीन उल्‍ला नू कम'ऊ। नीन धर्मेसी ख़द्दय होले क्रुस म‍इय्‍याँ ती एत्ता अरा निंगन बछाब'आ।”</verse>
				<verse number="41">एन्नेम मुध नैगर अरा सेयान आलर अरा नॆग सिखाब'उर आसिन भेंसड़ाचर ती ब'आ लगियर,</verse>
				<verse number="42">“ईस नन्नारिन बछाबाचस अन्‍ति तंगन बछाब'आ पोलदस। ईस तंगन इस्राऎल ही बॆलस बाचस, अक्‍कु क्रुस म‍इय्‍याँ ती एत्तोस बर'ओस होले, ऎम आसिन पत्त'ओम।</verse>
				<verse number="43">ईस तान धर्मेसी ख़द्दन बाचस ती धर्मेस मइय्याँ असरा नंजकादस। धर्मेस ईसिन पत्तारदस होले अक्‍कु आस ईसिन नाड़दस नेक‍अन।”</verse>
				<verse number="44">अरा डाकू आलर नॆ आस गने क्रुस नू ठोक्राचर आर हूँ येसुसिन एन्नेम भेंसड़'आ लगियर।</verse>
				<verse number="45">अक्‍कु लोहाड़ी बारा बजे गोट्टा चक ऊख़ा मं‍जा केरा, अरा आद तीन बजे गूटी रहचा।</verse>
				<verse number="46">ओनबीड़ी तीन बजे येसुस जॊरसरिया चिच्चियारनुम बाचस, “ऎलॊइ, ऎलॊइ लेमा सबख़तानी।” इदही माने, “एंग्‍है धर्मे, एंग्‍है धर्मे नीन एंगन एन्‍देरगे अम्‍बकय?”</verse>
				<verse number="47">असन हेद्दे र'ऊ जोक्को आलर इदन बुझुर'आ पोल्‍लर ती बाचर, “ई आलस एलियसिन मॆख़दस।”</verse>
				<verse number="48">अबड़र ती ओर्तोस लेम बोंगस ती तूलिन तिस्‍सा अंगुर रासी नू चेदस ती डंडा नू पुज्‍जयस ती येसुस गे चीपा गे चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="49">लिकिन नन्नस बाचस, “रहा, ऎरोत एलियस ईसिन नाड़ा गे बर'ओस का मला!”</verse>
				<verse number="50">ख़ने येसुस अउर हूँ जॊरसरिया चिच्चियारस ती तंग्‍है जियन बिच्‍छरस।</verse>
				<verse number="51">आ बारिम धर्मेसी मन्दिर ही परदा म‍इय्‍याँ ती किइय्‍या गूटी चर्रा ती ऎंड़ फड़ा मंजा केरा। अरा ख़ॆख़ेल नुकुर ख़च्‍चिया, अरा चचड़ी पलकरा केरा।</verse>
				<verse number="52">अरा मसड़ा गुट्ठी तिसग्रा केरा, अरा नगदे केचका नेम्‍हा आलर ही मॆद उज्‍जा चॊचा।</verse>
				<verse number="53">अरा आर मसड़ा गुट्ठी ती उरखर, अरा येसुसी उज्‍जा चॊचका ख़ॊख़ा आर नेम्‍हा नगरे येरुसलॆम नू कालरकी नगदे आलर गे ऎथ्रर।</verse>
				<verse number="54">रोमी सैनर ही मुद्धस अरा आसी गने र'अरकी येसुसिन ख़ापा लगियर आर ख़ॆख़ेल नुक्रनन अरा अबड़ा मंजकन ईरियर ख़ने, आर नगदे इल्‍चियर अरा अनचकरर, अरा बाचर, “ईस मानिम नू धर्मेसी ख़द्दस रहचस।”</verse>
				<verse number="55">असन नगदे बग्‍गे मुक्‍कर गलिलेया ती येसुसी सुसर नना गे आसी गने चॊंख़्रका रहचर, आर गेच्‍छा ती इबड़न ऎरा लगियर।</verse>
				<verse number="56">आर नू मगदला पद्दा ता मरियम अरा याकॊब अरा यॊसॆसी तंगियो मरियम अरा जेबदयुसी ख़द्दर ही तंगियो रहचर।</verse>
				<verse number="57">बीड़ी पुत्त लेक्‍खा बारी, अरिमतिया पद्दा ता यॊसॆफस नामे ओन्‍टा उरुब आलस असन बरचस, आस तानिम येसुसी चेला मंजका रहचस।</verse>
				<verse number="58">आस पिलातुस गुसन केरस अरा येसुसी मॆदन नॆचस। ख़ने आस येसुसी मॆदन यॊसॆफस गे चिताचस।</verse>
				<verse number="59">ख़ने यॊसॆफस येसुसी मॆदन एत्ताचस ती सफा कफन किचरी ती मुसगियस,</verse>
				<verse number="60">अरा तंग्‍है पुना मसड़ा नू कीदस, एकदा चचड़ी नू पत्तरकी कम्रकीचा। अरा मसड़ा ही बली नू ओन्‍टा कोहाँ पखनन उर्दियस ती किर्रिम बिच्‍चियस।</verse>
				<verse number="61">अरा असन मरियम मगदलेनी अरा नन्ना मरियम मसड़ा ही मुन्‍दहारे उक्‍काचर।</verse>
				<verse number="62">नन्‍ना उल्‍ला ख़न्न ऎख़्रना उल्‍ला रहचा, औंगे मुध नैगर अरा फरिसीर पिलातुस गुसन केरर ती बाचर,</verse>
				<verse number="63">“अना बॆलायो, एमा सुरता र'ई का आ भुरइउस उज्‍जालियस ख़ने, बाचकाचस, ‘ऎन तीन उल्‍ला ख़ॊख़ा उज्‍जा चो'ओन।’</verse>
				<verse number="64">औंगे मसड़न ख़ापा गे पॆस'आ का तिसर उल्‍ला गूटी मसड़ा ख़ापतार'ओ। मलता एन्ने अम्‍बो मना आसी चेलर बर'ओर ती आसी मॆदन ख़ड़'ओर हो'ओर, अरा आलारिन ब'ओर का, ‘आस केचका ती उज्‍जा चॊचकादस।’ एन्ने मनो होले ई ख़ॊख़ा ता भोड़ मुन्‍द ता ती कोड़हे मलदौ मनो।”</verse>
				<verse number="65">पिलातुस आरिन बाचस, “निम्‍है गुसन ख़ापू आलर गा र'अनर। कला, निम्‍है मने लेक्‍खा ख़ापत'आ।”</verse>
				<verse number="66">औंगे आर ख़ापू आलारिन संगे होच्‍चर ती केरर, अरा पखना नू छपा नंजर ती मसड़न ख़ापियर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="28">
				<verse number="1">ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला मुंजियस ती हप्‍ता ही मुन्‍द उल्‍ला बिज्‍जा गनेम मरियम मगदलेनी अरा नन्‍ना मरियम मसड़न ऎरा बरचर।</verse>
				<verse number="2">आ बारी कोड़हे ख़ॆख़ेल नुक्रना मंजा, एन्‍देरगेका उर्बासी ओन्‍टा पैकस मेर्ख़ा ती इत्तियस अरा मसड़ा हेद्दे बरचस ती पखनन ताड़चस अरा अइय्या उक्‍कियस।</verse>
				<verse number="3">आसी रूप बिजली लेक्‍खा अरा आसी किचरी कीबा लेक्‍खा पंडरू रहचा।</verse>
				<verse number="4">आसी इल्चका ती ख़ापुर असरा ख़च्‍चियर, अरा केचका लेक्‍खा मंजर केरर।</verse>
				<verse number="5">आ पैकस मुक्‍कारिन बाचस, “अमा एल्‍चा, ऎन अख़दन का नीम क्रुस नू ठोकचका नासरेत ता येसुसिन बेद्दालदर।</verse>
				<verse number="6">आस इसन मलकस, तंग्‍है बाचका लेक्‍खम आस केचका ती उज्‍जा चॊचकादस, बरा, आसी कीदका अड्डन ऎरा।</verse>
				<verse number="7">अक्‍कुन नीम लॆम कला ती आसी चेलारिन तेंगा का आस केचका ती उज्‍जा चॊचकादस। आस निमन ती मुन्‍द गलिलेया कालदस, असन नीम आसिन ऎरोर। ऎरा, ऎन निमन तिंका चिच्‍चकादन।”</verse>
				<verse number="8">अबड़ा मुक्‍कर इल्चका अरा रिझ गने मसड़ा ती लॆम किर्रियर ती येसुसी चेलारिन इदन तेंगा गे बुंगनुम केरर।</verse>
				<verse number="9">आचका येसुस आरिन भेंट मंजस अरा बाचस, “जोहार,” अबड़र हेद्दे बरचर ती आसी ख़ेड्डेन धरचर ती ऒड़ लगियर।</verse>
				<verse number="10">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “अमा एल्‍चा, एंग्‍है भईरिन कला ती तेंगा का गलिलेया किर्रिमबि'ओर, असन एंगन ऎरोर।”</verse>
				<verse number="11">अबड़ा मुक्‍कर काला लगियर ख़ने, ख़ापुर ती जोक्‍कोर नगरे नू बरचर ती मुध नैगारिन उर्मी हलन तिंगियर।</verse>
				<verse number="12">ख़ने मुध नैगर सेयान आलर गने भेंट मंजर ती सलहा नंजर। अरा आर अबड़ा सैनर गे बग्‍गे ढिबा चिच्‍चर ती बाचर,</verse>
				<verse number="13">“एन्ने ब'अके का, ‘माख़ा बारी ख़न्‍द्र'आ लिक्‍कम ख़ने, आसी चेलर बरचर ती आसिन ख़ड्डर होच्‍चर।’</verse>
				<verse number="14">ई कत्‍था राजीख़ापुस गूटी अंड़सो होले, ऎम आसिन बुझाब'ओम अरा निमन सस्‍ती ती बछाब'ओम।”</verse>
				<verse number="15">औंगे आर ढिबा होच्‍चर ती एकासे बाचका रहचर अन्‍नेम नंजर। ई कत्‍था इन्ना गूटी यहूदी आलर नू बींड़रकी र'ई।</verse>
				<verse number="16">तहाँ ग्यारा चेलर गलिलेया नू येसुस आरिन तिंकाचस आ परता नू केरर।</verse>
				<verse number="17">आर येसुसिन इरियर ख़ने, आर आसिन ऒड़ नंजर, लिकिन नॆका नॆका धुक-पुक मंजा।</verse>
				<verse number="18">तहाँ येसुस आर ही हेद्दे बरचस ती बाचस, “मेर्ख़ा अरा ख़ॆख़ेल नू उर्मी अदिया एंगा चीरकी र'ई।</verse>
				<verse number="19">औंगे नीम कला अरा उर्मी राजी ता आलारिन चेला कम'आ अरा आर गे धर्मे बबस अरा ख़द्दस अरा नेम्‍हा बॊलतासी नामे ती नॊड़रत'आ,</verse>
				<verse number="20">अरा आरिन उर्मी कत्‍था एकदन ऎन निमा पॆसकादन, मन'आ गे सिखाब'आ। अरा ऎरा, ऎन उर्मी उल्‍ला ख़ॆख़ेल ही मुं‍ज्रना गूटी निम्‍है गने र'अदन।”</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="41">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">ईद धर्मेसी ख़द्दस येसु मसीसी दौ कत्‍था।</verse>
				<verse number="2">ईद एन्ने ऒड़ मनी, धर्मेसी कत्‍था तिंगू यसायास तंग्‍है पुथी नू लिखचकादस, “ऎरा! ऎन एंग्‍है पैकासिन निंग्‍है मुन्‍द त‍इय्‍या लगदन, आस निंग्है डहरेन सपड़'ओस।</verse>
				<verse number="3">ओर्तोस टोड़ंग नू चिच्चि‍यारदस ‘उर्बस गे डहरेन सपड़'आ, आस गे डहरेन चत्र'आ।’”</verse>
				<verse number="4">औंगे यॊहन नूड़रत'उस टोड़ंग नू ऎथ्रस अरा आलारिन मेन्त'आलियस, “जियन किर्त'आ, अदही चिन्‍हा गे ऎन निमन अम्मु ती नॊड़रत'अदन। होले धर्मेस निम्है पाप गुट्ठिन छमा ननोस।”</verse>
				<verse number="5">येरुसलॆम नगरे अरा यूदेया जिला ही नन्ना नन्ना अड्डा ती नगदे आलर आसी गुसन कालालियर। असन आर आसी कत्‍थन मेनरकी तम्‍है पाप गुट्ठिन पत्त'आलियर। ख़ने यॊहनस आरिन यरदन ख़ाड़ नू नॊड़रत'आलियस।</verse>
				<verse number="6">यॊहनस ऊंट ही चुट्टी ती कमचका ओन्‍टा कड़कड़हा किचरिन चो'आलियस। अरा तंग्‍है कड़मा नू चपटा ही कमरपटी हें'आलियस। आस बोक्‍खो गुट्ठी अरा पतड़ा तीनिन लेका मॊख़ालियस।</verse>
				<verse number="7">आस एन्ने मेन्त'आलियस, “ओर्तोस लॆम बर'ऊ र'अदस आस एंग्‍है ती कोड़हे सवंगिय र'अदस। ऎन ख़ोलख़र'अरकी आसी खरपन इँचना ही हूँ जॊगे मलकन।</verse>
				<verse number="8">ऎन गा निमन अम्मु ती लेका नॊड़रत'अदन, लिकिन आस निमन नेम्‍हा बॊलतस ती नन्ना घत्त नू नॊड़त'ओस।”</verse>
				<verse number="9">अबड़ा उल्‍ला नू उन्‍दुल येसुस गलिलेया जिला ही नासरेत पद्दा ती बर'अरकी यॊहनस हेद्दे केरस। यॊहनस आसिन यरदन ख़ाड़ नू नॊड़रताचस।</verse>
				<verse number="10">आस अम्मु ती बहरी उरखस ती लेथेम मेर्ख़ा तिसग्रनन अरा नेम्‍हा बॊलतन पेरवाँ लेक्‍खा तंग्‍है म‍इय्‍याँ एत्तनन ईरियस।</verse>
				<verse number="11">अरा मेर्ख़ा ती धर्मे बबस बाचस, “नीन एंग्‍है ओन्‍टे लेका चोन्‍हा ख़द्दय हिकदय, ऎन निंग्‍है ती बग्‍गे खुसमारदन।”</verse>
				<verse number="12">तहाँ धर्मेसी बॊलतस लॆम येसुसिन टोड़ंग तरा त‍इय्‍यस।</verse>
				<verse number="13">आस टोड़ंग नू चालीस उल्‍ला रहचस। ख़ने आस सैतान ती बिढ़्रस। येसुस पतड़ा मेक्‍खो गने रहचस, अरा मेर्ख़ा पैकर आसी तेतर-सुसर नंजर।</verse>
				<verse number="14">हॆरॊदॆस बॆलस यॊहनसिन जेहेल नू स‍जताचस। अदही ख़ॊख़ा येसुस गलिलेया जिला नू केरस अरा धर्मेसी पत्त नू दौ कत्‍थन मेन्‍त'अना बारी रहचस।</verse>
				<verse number="15">अरा आलारिन ब'अना बारी रहचस, “धर्मेस आलर ही उज्‍जना नू राजी नन्ना ही बेड़ा हेद्दे अंड़सकी र'ई। औंगे जियन किर्त'आ अरा ई दौ कत्‍थन इंझ्र'आ।”</verse>
				<verse number="16">उन्‍दुल येसुस गलिलेया समुदर ही पिंडी नू ईकनुम कालियस ख़ने, सिमॊन अरा आसी भइय्योस अन्‍द्रेयसिन ईरियस। आर केवँटर रहचर औंगे आर समुदर नू जल्‍ली इँच'आलियर।</verse>
				<verse number="17">येसुस आरिन बाचस, “एंग्‍है गने बरा, नीम एकासे इंजोन धर'आ लगदर अन्नेम ऎन निमन सिखाब'ओन आलारिन एकासे एंग्‍है चेला मना गे ओन्‍द्रना र'ई।”</verse>
				<verse number="18">ख़ने लॆम आर तम्‍है नलखन अम्‍बरकी आसी गने चॊंख़्रर।</verse>
				<verse number="19">आर जोर गेच्‍छा केरका ख़ॊख़ा आस जेबदयु तंग्‍दस याकॊब अरा आसी भइय्योस यॊहनसिन ईरियस। आर डोंगा नू तम्‍है जल्‍लिन तुन'आ लगियर।</verse>
				<verse number="20">आस आरिन ईरियस ती आरिन हूँ लॆम तंग्‍है चेला मना गे मीख़ियस। ख़ने आर तम्‍बा जेबदयुसिन भुथियार गने डोंगा नू अम्‍बरकी येसुस गने चॊंख़्रर।</verse>
				<verse number="21">जोक्को उल्‍ला ख़ॊख़ा येसुस अरा अबड़ा चेलर कफरनहूम नगरे केरर। अरा आस ख़ॊख़ा ता यहूदी ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू यहूदी गोड़हा एड़पा कालरकी असला जुमुरका आलारिन सिखाब'आ हेलरस।</verse>
				<verse number="22">ख़ने आसी सिखाब'अना ही तरिका ती आलर अनचकरर केरर। एन्‍देरगेका आस यहूदी नॆग सिखाब'उर लेक्‍खा मला, लिकिन आकुस उइय्‍युस लेक्‍खा आरिन सिखाबाचस।</verse>
				<verse number="23">आ बेड़ा नू आ यहूदी गोड़हा एड़पा नू लेथेम ओन्‍टा मलदौ बॊलता रस्‍सका आलस चिच्चियारस अरा बाचस,</verse>
				<verse number="24">“हे नासरेत पद्दा ता येसु! एम्‍है गने निंगा गे एन्‍देर नलख र'ई? नीन एमन नास नना गे बरचका र'अदय का? ऎन अख़दन नीन एका ओर्तय, नीन गा धर्मेस ती बरचका नेम्‍हा आलय।”</verse>
				<verse number="25">येसुस मलदौ बॊलतन चेताब'अरकी आनियस, “कलेकले र'अय, ई आलस ती उरखय कलय।”</verse>
				<verse number="26">ख़ने मलदौ बॊलता आसिन नगदे दरकाचा अरा जॊरसरिया चिच्चि‍यारनुम आसिन अम्‍बिया चिच्‍चा।</verse>
				<verse number="27">असन रहचर ओर्मर अनचकरर केरर, अरा ताम ताम कछनख्र'आ हेलरर, “बब्बारे! ई सिखाब'अना एकासे? ईद गा आकुस गने पुना सिखाब'अना। आस मलदौ बॊलतन हूँ आनदस, अबड़ा हूँ आसी कत्‍थन मिनी।”</verse>
				<verse number="28">येसुसी पत्त ता ई कत्‍थन लॆम अबड़ा आलर गलिलेया जिला ही बग्‍गे अड्डा नू तिंगियर।</verse>
				<verse number="29">येसुस सिमॊन अरा अन्‍द्रेयस, याकॊब अरा यॊहनस यहूदी गोड़हा एड़पा ती उरखर। अदही ख़ॊख़ा आर लॆम सिमॊन अरा अन्‍द्रेयसी एड़पा केरर।</verse>
				<verse number="30">असन सिमॊनसी तंग्सास नगदे कोड़हे नाड़ी ती बिड़रकी रहचा। एड़पा नू रहचर आर लॆम अदही पत्त नू येसुसिन तिंगियर।</verse>
				<verse number="31">ख़ने आस अदही गुसन कालरकी अदिन ख़ेक्खन धर'अरकी चॊदस। लॆम अदही नाड़ी तम्मिया केरा। तहाँ आद चॊचा ती आर गे ओन्ना-मॊख़ना चिच्‍चा।</verse>
				<verse number="32">अउला पुतबारी बीड़ी पुत्तका ख़ॊख़ा जोक्को आलर रोगियर अरा नॆखा म‍इय्‍याँ नाद रस्‍सकी रहचा अबड़ा ओर्मारिन येसुस गुसन ओन्‍द्रर बरचर।</verse>
				<verse number="33">अरा कफरनहूम नगरे ता बग्‍गे आलर सिमॊनसी एड़पा गुसन ख़ॊंड़रर।</verse>
				<verse number="34">येसुस कैनो मदहे रोगे ती लिंड़रका नगदे बग्‍गे आलारिन कोड़े नंजस। अरा कैनो नाद आबोन हूँ आलर ती बोंग्ताचस। अरा अबड़ा नादन आसी पत्त नू ब'आ मल चिच्‍चस, एन्‍देरगेका अबड़ा आसिन अक्‍खा का आस नॆ तंग्‍है।</verse>
				<verse number="35">दोसर उल्‍ला पैरी, बीड़ी अरगना ती मुन्‍द ऊख़ुर ऊख़ुर नू येसुस चॊचस। अरा एड़पा ती उरखरकी उछिन्‍द अड्डा नू केरस, अरा असन बिन्‍ती नना लगियस।</verse>
				<verse number="36">आ बारी सिमॊनस अरा आसी संगेर येसुसिन बेद्दा केरर।</verse>
				<verse number="37">एकाबारी आर आसिन ख़क्‍खियर ख़ने आसिन बाचर, “एम्‍है गने नगरे नू बरा, एन्‍देरगेका असन नगदे आलर निंगन बेद्दा लगनर।”</verse>
				<verse number="38">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “मला, बरा नाम अड्‍डे-बेड्‍डे पद्दा नू क'ओत नेक‍अन। होले ऎन असन हूँ दौ कत्‍थन मेन्‍त'ओन, एन्‍देरगेका ऎन इदगेम ख़ॆख़ेल नू बरचका र'अदन।”</verse>
				<verse number="39">ख़ने आस अरा आसी चेलर गोट्टा गलिलेया जिला नू केरर। असन आस यहूदी गोड़हा एड़पा नू दौ कत्‍थन मेन्‍त'आलियस। अरा आस आलर म‍इतले नादन हूँ ओथ्र'आलियस।</verse>
				<verse number="40">उन्‍दुल ओन्‍टा खसरा रोगियस येसुस गुसन बरचस, अरा आसी मुन्‍दहारे मूकलिदरस ती गोहरारस, “एंगन कोड़े ननम चि'आ एन्‍देरगेका ऎन अख़दन, निंग्‍है मने र'ई होले नीन एंगन कोड़े नना ओंग्दय।”</verse>
				<verse number="41">इदन मेनरकी येसुस गे आसिन नगदे सोग्‍गे लग्‍गिया। ख़ने आस तंग्‍है ख़ेक्खन बड़हाबाचस ती आ आलासिन ऎवंढरस अरा बाचस, “एंग्‍है मने र'ई, औंगे ऎन निंगन कोड़े नन्‍दन।”</verse>
				<verse number="42">लॆम आस कोड़े मंजस केरस। फिन आस खसरा रोगी मल रहचस।</verse>
				<verse number="43">येसुस आसिन कोड़हे चेता ब'अरकी लॆम त‍इय्‍यस।</verse>
				<verse number="44">आस एन्ने चेता बाचस, “निंग्‍है कोड़े मंजका ही पत्त नू नॆखा गुसन हूँ एन्‍द्रा हूँ अमके तेंगा। लिकिन कालरकी निंगन नैगासिन ऎद'आ। होले आस अख़'ओस का नीन कोड़े मंजकय। अरा खसरा रोगियर कोड़े मन्‍नर ख़ने एन्‍देर दाँड़े अरगना मनी अदिन मूसस आनियस, अदिन नीन सफा मना गे नैगस गुसन चि'आ। होले आस अदिन धर्मेस गे दाँड़े अरगोस, फिन आलारिन तेंगोस का नीन कोड़े मंजकय।”</verse>
				<verse number="45">लिकिन आस तंगन येसुस एकासे कोड़े नंजस अदन नगदे आलारिन तेंगा हेलरस। ई चड्डे येसुस आलर ही ऎथ्रना नू एकअम नगरे नू काला पोल्‍लस, एन्‍देरगेका कोहाँ गोंहड़ा ख़ॊंड़रा। औंगे आस नगरे ही बहरी उछिन्‍द अड्डा नू रहचस। अन्नु हूँ ओनबेंड़र'आ ती आलर आसी गुसन बर'आलियर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">जोक्‍क उल्‍ला ख़ॊख़ा येसुस अरा आसी चेलर कफरनहूम नगरे फिन केरर। आलर मेंजर का आस एड़पा नू र'अदस।</verse>
				<verse number="2">औंगे नगदे बग्‍गे आलर असन ख़ॊंड़रर का एड़पा नू अरा एड़पा ता बली ही बहरी हूँ अड्डा मल रहचा। अरा आस आरिन धर्मेसी कत्‍थन तेंगा लगियस।</verse>
				<verse number="3">अरा जोक्को आलर तम्है ती चार झन आलर ती ओन्‍टा लकवा बेमरहासिन खटी नू चेड्डर ती येसुस गुसन ओन्‍द्रर बरचर।</verse>
				<verse number="4">लिकिन आलर ही ख़ोपरका चड्डे आर आसिन येसुस गुसन अंड़सत'आ पोल्‍लर, ख़ने आर येसुसी कुक्‍कु म‍इय्‍याँ मेसगन खटी समना कोहाँ अड्डन उम्‍पियर, अरा खटी नू ऎप हें'अरकी लकवा बेमरहासिन बिड़रका रांगे किइय्‍या एत्ताचर।</verse>
				<verse number="5">येसुस अक्‍खस का ऎन ई लकवा बेमरहासिन कोड़े नना ओंग्दन एन्ने आर पत्त'अनर, अरा आर ही नलखन ईरियस ती लकवा बेमरहासिन बाचस, “अना ख़द्द! ऎन निंग्‍है पाप गुट्ठिन छमा नन्‍दन।”</verse>
				<verse number="6">ख़ने जोक्को यहूदी नॆग सिखाब'उर असन उक्‍का रहचर, अरा आर सोच'आलियर,</verse>
				<verse number="7">“ई आलस एन्‍देरगे एन्ने ब'अदस? ईस तंगन धर्मेसी लेक्‍खा सोचदस। धर्मेसिन अम्‍बरकी नॆ हूँ पाप छमा नना पो‍लनर।”</verse>
				<verse number="8">येसुस लॆम तंग्‍है ती अक्‍खस का ईर तम्‍है नू एन्ने सोच'आलनर, अरा आस आरिन बाचस, “नीम एन्‍देरगे एन्ने सोचदर?</verse>
				<verse number="9">सेब्‍बा एन्‍द्रा, लकवा बेमरहासिन ‘निंग्‍है पाप गुट्ठी छमा नन्‍तार'ई’, महले ‘चो'आ, निंग्‍है खटिन चॊद'आ ती कुद्दा नुं‍गा’ एन्ने ब'अना?</verse>
				<verse number="10">लिकिन ऎन निमन ऎद'ओन, का मनवा ख़द्दन एंगा गे आलर ही पाप छमा नना गे ख़ॆख़ेल नू आकुस र'ई।” ख़ने आस लकवा बेमरहासिन आनियस,</verse>
				<verse number="11">“ऎन निंगन ब'अदन, चो'आ, निंग्‍है खटिन चेड़'अरकी एड़पा कला।”</verse>
				<verse number="12">आ आलस लॆम चॊचस अरा खटिन चेड्‍डस अरा ओर्मर ही ऎथ्रना नू बहरी ईकनुम केरस। ओर्मर अनचकरर केरर, अरा धर्मेसी ओहमा नंजर अरा बाचर, “नाम एन्ने एन्‍द्रा हूँ मल ईरका रहचकत।”</verse>
				<verse number="13">येसुस फिन कफरनहूम नगरे ती उरखरकी गलिलेया समुदर ही पिंडी नू केरस। अरा कोहाँ गोंहड़ा आसी हेद्दे बरचा, अरा आस आरिन सिखाबाचस।</verse>
				<verse number="14">आस कानुम कानुम हल‍फैसी ख़द्दस लेवीसिन मालगुजारी ऊज'‍ऊ एड़पा नू उक्‍का ईरियस। येसुस आसिन बाचस, “एंग्‍है गने चॊंख़्र'आ।” होले आस चॊचस ती आसी गने चॊंख़्रस।</verse>
				<verse number="15">ख़ॊख़ा येसुस लेवीसी एड़पा नू मंडी ओना गे उक्‍कियस। येसुस अरा आसी चेलर गने बग्‍गे मालगुजारी ऊज'‍उर अरा पपहर ओक्‍करकी ओना लगियर, एन्‍देरगेका आसी ख़ॊख़ा बर'ऊ अन्ने आलर बग्‍गे रहचर।</verse>
				<verse number="16">फरिसीर ती यहूदी नॆग सिखाब'उर येसुसिन मालगुजारी ऊज'‍उर अरा पपहर गने ओन्नन ऎररकी, आर आसी चेलारिन मेंजर, “आस एन्‍देरगे मालगुजारी ऊज'‍उर अरा पपहर गने ओन्‍दस?”</verse>
				<verse number="17">इदन मेनरकी येसुस आरिन बाचस, “कोड़े दौ आलर गे बैधासी चाड़ मल्‍ला, लिकिन बेमरहर गे र'ई, ऎन नॆ तमन उजगो सोचनर आर गे म‍ला नॆ तमन पपहा बुझुरनर आरिन एड़'आ बरचका र'अदन।”</verse>
				<verse number="18">अबड़ा उल्‍ला नू यॊहनसी चेलर अरा फरिसीर उपास नना लगियर। उन्‍दुल जोक्को आलर येसुस गुसन बरचर ती आसिन मेंजर, “यॊहनसी चेलर अरा फरिसीर ही चेलर उपास नन्‍नर, लिकिन निंग्‍है चेलर एन्‍देरगे उपास मल नन्‍नर?”</verse>
				<verse number="19">येसुस आरिन बाचस, “एका गूटी बेंजा जॊंख़स बरतियर गने र'अदस, आर एकासे उपास ननोर? बेंजा जॊंख़स आर ही गने र'अना गूटी आर मल उपास ननोर।</verse>
				<verse number="20">लिकिन बेंजा जॊंख़स आर ती होतारना बेड़ा बर'ओ, आ उल्‍ला आर उपास ननोर।</verse>
				<verse number="21">नॆ हूँ पुना किचरी ही खंडन एटेरका पच्चा किचरी नू मल सट'ई तुन'ई, अन्ने आस नन्‍दस होले, टस्‍का पच्चा किचरिन चर्रो चि'ओ, अरा एटेरकन कोहाँ ननो चि'ओ।</verse>
				<verse number="22">नॆ हूँ पुना अंगुर रासी आबोन चपटा ही पच्चा कुड़वा नू मल निन्‍ददस उइय्‍दस, अन्ने नन्‍दस होले, बिचका अंगुर रासी चपटा ही कुड़वन पलको चि'ओ, अंगुर रासी अरा चपटा ही कुड़वा दुयो नठार'ओ कालो। औंगे अन्ने मल नन्‍दस। पुना अंगुर रासी आबोन चपटा ही पुना कुड़वा नू निन्‍ददस उइय्‍दस।”</verse>
				<verse number="23">येसुस ओन यहूदी ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू तंग्‍है चेलर गने ख़ल्ल गुट्ठी नू मन्नुम कालियस, अरा तंग्‍है चेलर ईकनुम ईकनुम बालन तोंखा हेलरर अरा मोक्‍खर।</verse>
				<verse number="24">इदन ऎररकी जोक्को फरिसीर येसुसिन बाचर, “ऎरा, ईर एन्‍देरगे ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला ही नॆग ही बिड़दो नलख नन्नर?”</verse>
				<verse number="25">येसुस आरिन बाचस, “नीम मल्‍ला पढ़चका का? इकला दाऊद बॆलस अरा तंग्‍है संगेर कीड़ा रहचर, अरा मंडी ही चाड़ मंजा, ख़ने आस एन्‍देर नंजस?</verse>
				<verse number="26">अबियातर कोहाँ नैगासी बेड़ा नू दाऊद बॆलस धर्मेसी एड़पा नू कालरकी नैगस धर्मेस गे दाँड़े नंजका असमन मोक्‍खस, एकदन मॊख़ना मूसासी पॆसका नू नैगारिन अम्‍बरकी नॆका हूँ नॆग मल्‍ला। लिकिन दाऊदस मोक्‍खस, अरा तंग्‍है संगेर गे हूँ चिच्‍चस।”</verse>
				<verse number="27">ख़ने येसुस अबड़ा फरिसीरिन बाचस, “ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला आलर ही चाड़न पुराब'आ गे धर्मेस कमचकाचस, आस आलारिन ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला ही चाड़न पुराब'आ गे ‍मल्‍ला कमचका।</verse>
				<verse number="28">औंगे मनवा ख़द्दन एंगा हूँ एंग्‍है चॊंख़्र'‍उर गे ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू एन्‍देर एन्‍देर नन्ना र'ई अदही फैसला नना गे अदिया र'ई।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">अउर ओन ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू येसुस गोड़हा एड़पा नू केरस। असन ओन्‍टा ख़ैका ख़ेक्खा आलस रहचस।</verse>
				<verse number="2">अरा जोक्को फरिसीर येसुसिन बदी ठेकाब'आ गे जोह'आलियर, औंगे आर आसिन चिहुंक ती ऎरालियर, का ईस ख़ैका ख़ेक्खा आलासिन ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू कोड़े नन्‍दस का म‍ला।</verse>
				<verse number="3">येसुस ख़ैका ख़ेक्खा आलासिन बाचस, “बरा, अरा ओर्मर ही मुन्‍दहारे इज'आ।”</verse>
				<verse number="4">तहाँ येसुस अबड़ा फरिसीरिन बाचस, “ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू मूसासी पॆसका लेक्‍खा एन्‍देर नन्ना बॆस र'ई, दौ नन्ना का मलदौ नन्ना, आलर ही उज्‍जनन बछाब'अना का मद‍इत मल नन्ना ती आलारिन खे'आ चि'अना?” लिकिन आर एन्देर हूँ मल बाचर।</verse>
				<verse number="5">आस आरिन कैर ती ईरियस। आर ही जिया ही बेड़हा चड्डे आसी जिया उल्‍लिया। ख़ने आस आ आलासिन बाचस, “निंग्‍है ख़ेक्खन लमाब'आ।” आस तंग्‍है ख़ेक्खन लमाबाचस, अरा आसी ख़ेक्खा कोड़े मंज ख़च्चिया।</verse>
				<verse number="6">ख़ने फरिसीर बहरी कालरकी लॆम हॆरॊदॆर गने येसुसिन पिटा गे चिता बूता नना हेलरर।</verse>
				<verse number="7">येसुस गोड़हा एड़पा ती उरखरकी तंग्‍है चेलर गने गलिलेया समुदर तरा केरस। ओन्‍टा कोहाँ गोंहड़ा आसी ख़ॊख़ा केरा। ई गोंहड़ा नू गलिलेया जिला ता,</verse>
				<verse number="8">अरा येरुसलॆम नगरे ता, अरा यूदेया जिला ही नन्ना नगरे ता, अरा इदुमिया जिला ता, अरा यरदन ख़ाड़ ही पुरुब चक ता, अरा तुरोस अरा सीदॊन नगरे ही चरियो चक ता आलर रहचर। आर आसी नंजका नलखन मेनरकी आस गुसन बरचर।</verse>
				<verse number="9">येसुस तंग्‍है चेलारिन बाचस, “एंगा गे ओन्‍टा डोंगन सपड़'आ, एन्‍देरगेका बग्‍गे गोंहड़ा ख़ोपरका ही चड्डे आलर एंगन चिप'आ पोल्‍लोर, होले ऎन डोंगा नू ओक्‍का ओंगोन, अरा नॆ पिंडी नू र'अनर अबड़ा आलारिन सिखाब'आ ओंगोन।”</verse>
				<verse number="10">बग्‍गेरिन आस कोड़े नंजका रहचस, ख़ने उर्मी रोगियर आसिन ऎसड़'आ गे चिपर'अरकी मुन्‍द बरचर, एन्‍देरगेका आर कोड़े मना ओंगोर।</verse>
				<verse number="11">एकाबारी मलदौ बॊलता गुट्ठी ईरिया ख़ने धरचका आलारिन आसी मुन्‍दहारे टिड्डा ती चिच्चि‍यारनुम बाचा, “नीन धर्मेसी ख़द्दय हिकदय।”</verse>
				<verse number="12">लिकिन आस अबड़न चेताब'अरकी आनियस, का तान नॆ हिकदस अदिन अम्‍बो तेंगा।</verse>
				<verse number="13">फिन आस ओन्‍टा परता म‍इय्‍याँ अरगियस, अरा आस नॆकन तंग्‍है गने चॊंख़्र'आ गे मने नंजस, आरिन तंग्‍है गुसन मीख़ियस, आर हूँ आस गुसन बरचर।</verse>
				<verse number="14">ख़ने आस आर ती बारा गोटंग आलारिन चज्‍जियस, अरा आर गे त‍इरकर नामे चिच्‍चस। आरिन तंग्‍है गने र'आ गे, अरा धर्मेसी कत्‍था मेन्‍त'आ गे आरिन त‍इय्‍या गे,</verse>
				<verse number="15">अरा आर गे नादन आलर ती ओथ्र'आ गे आकुस चि'आ गे चज्‍जियस।</verse>
				<verse number="16">आसी चज्जिका बारा गोटंग आलर ईर हिकनर, सिमॊन नॆखय आस पतरस नामे पिंजियस,</verse>
				<verse number="17">अरा जेबदयुसी तंग्‍दस याकॊब अरा याकॊबसी भइय्योस यॊहन, ईर इरबर गे आस बोअनॆरगेस नामे उइय्‍यस, इदही माने “मुर्रुसी ख़द्दर” हवे।</verse>
				<verse number="18">अरा अन्‍द्रेयस अरा फिलिप्‍पोस अरा बरतोलोमैस अरा मत्तायोस अरा तॊमस अरा हल‍फैसी तंग्‍दस याकॊब अरा तद्दैस अरा यहूदीर ही छछिन्‍द सैना ता सिमॊन</verse>
				<verse number="19">अरा यूदस इसकारियॊत एकास ख़ॊख़ा येसुसिन धरताचस।</verse>
				<verse number="20">ख़ॊख़ा येसुस ओन्‍टा एड़पा नू कोरचस, ख़ने गोंहड़ा अउरिम ख़ॊंड़र'आ हेलरा। औंगेम आस अरा आसी चेलर गे मंडी ओना गे हूँ बेड़ा मल ख़क्‍खरा।</verse>
				<verse number="21">आसी एड़पान्‍तर इदन मेंजर, ख़ने आर आसिन तम्है आकुस नू उइय्‍या गे उरखर, एन्‍देरगेका आलर ब'आ लगियर, का आसी बुधि बेड़ारकी र'ई।</verse>
				<verse number="22">येरुसलॆम नगरे ती बरचका जोक्को नॆग सिखाब'उर आलारिन बाचर, “ईस मलदौ बॊलता गुट्ठी ही मुद्धस बॆलजेबूल ती धर्रकादस। ईस अत्रु ती ख़क्ख्रका सवंग ती नाद गुट्ठिन ओथ्रदस।”</verse>
				<verse number="23">ख़ने आस अबड़ारिन मीख़ियस ती जोक्‍खा ख़ीरी नू आर ती बाचस, “सैतान सैतानन मलम बोंगत'ओ,</verse>
				<verse number="24">ओन्‍टा राजी तंग्‍है नू लड़ाई ननी होले, आ राजी बड़ियर र'आ पुल्ली।</verse>
				<verse number="25">ओन्‍टा एड़पा ता आलर तम्‍है नू लड़ाई नन्नर होले, आ एड़पा ता आलर बड़ियर र'आ पोलनर।</verse>
				<verse number="26">अन्नेम सैतान ही राजी तम्है नू ख़ाड़र'अरकी तम्है बिड़दो नू लड़ाई ननी होले, अदही राजी बड़ियर र'आ पुल्ली, अरा अदही मुंज्रना बेड़ा बर'ओ।</verse>
				<verse number="27">लिकिन एकअम आलस सैतान लेक्‍खा ओन्‍टा बहंगर आलासिन मुन्द मल हें'ओस ती आसी एड़पा नू कोर'अरकी आसी जिनिसन बच्‍चा पोलदस। आस आसिन हें'ओस होलेम आसी एड़पन बच्‍चा ओंगोस।</verse>
				<verse number="28">ऎन निमन मानिम ब'अदन, ‘धर्मेसी बिड़दो नू आलर ही उर्मी पाप, अरा आर ही उर्मी हींड़ना कछनख्रना गुट्ठिन धर्मेस छमा ननोस।</verse>
				<verse number="29">लिकिन नेम्‍हा बॊलतासी बिड़दो नू नीक‍ईम ब'ओस होले, धर्मेस आसिन इकला हूँ छमा मल ननोस, आस मुंजामलका पापन कुम्मदस।’” आर नेम्‍हा बॊलतासी बिड़दो नू हींड़नर, अदिन ऎद'आ गे आस इदन बाचस।</verse>
				<verse number="30">आस आरिन एन्ने बाचस, एन्‍देरगेका आर बाचकाचर, “ईस मलदौ बॊलता ती धर्रकस।”</verse>
				<verse number="31">ख़ने येसुसी तंग्यो अरा भइय्योर आसिन ऎरा गे बरचर। आर बहरी इज्‍जर ती आसिन बहरी मॆख़ा गे ओर्तोसिन त‍इय्‍यर।</verse>
				<verse number="32">गोंहड़ा येसुसी चरियो तरा उक्‍की रहचा। गोंहड़ा ती ओर्तोस आसिन बाचस, “निंग्यो अरा निंग्है भइय्योर बहरी इज्‍जका र'अनर, अरा निंगन बेद्दालनर।”</verse>
				<verse number="33">ख़ने आस किर्त'अर बाचस, “नॆ एंग्‍है अयंग अरा एंग्‍है भइय्योर हिकनर?”</verse>
				<verse number="34">अरा असन उक्‍का आलारिन ऎररकी बाचस, “ईर एंग्‍है अयंग अरा एंग्‍है भइय्योर हिकनर।</verse>
				<verse number="35">एका ओर्तर धर्मेसी मने लेक्‍खा ऎकनर, आरिम एंग्‍है भ‍ई अरा एंग्‍है बहिन अरा एंग्‍है अयंग हिकनर।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">येसुस फिन गलिलेया समुदर ही पिंडी नू सिखाब'आ हेलरस। आसी चरियो तरा कोहाँ गोंहड़ा ख़ॊंड़रा केरा। ख़ने आस समुदर नू इज्जका ओन्‍टा डोंगा नू अरगियस ती उक्‍कियस, इदगे का गोंहड़ा आसिन अम्‍बो थोकबोकामब'आ, अरा आस आरिन ब'आ ओंगोस। उर्मी गोंहड़ा समुदर ही पिंडी नू रहचा।</verse>
				<verse number="2">अरा आस आरिन जोक्‍खा ख़ीरी ती कैनो गोट कत्‍थन सिखाबाचस। अरा तंग्‍है सिखाब'अना नू एन्ने बाचस,</verse>
				<verse number="3">“मेना! ओन्‍टा चाँख़'उस ख़ल्ल नू बिहनी चाँख़'आ गे उरखस।</verse>
				<verse number="4">आस तंग्‍है ख़ल्ल नू बिहनी चाँख़'ओ बारी, जोक्को बिहनी डहरे नू खत्तरा, अदन ऒड़ा बरचा ती मोक्‍खा चिच्‍चा।</verse>
				<verse number="5">जोक्को बिहनी पखनोरी ख़ॆख़ेल नू खत्तरा, असन ख़ज्‍जो बग्‍गे मल रहचा, होले बिहनी लॆम कुन्‍दिया।</verse>
				<verse number="6">अरा बीड़ी सेकचा, ख़ने आद चड़मिया ती ख़‍इय्‍या केरा, एन्‍देरगेका अदही पादा गड्डी मल इत्तकी रहचा।</verse>
				<verse number="7">जोक्को बिहनी अच्‍च-ख़ोप्‍पा मझी नू खत्तरा, बिहनी परदिया अरा अच्‍च-ख़ोप्‍पा हूँ परदिया, ख़ने अदन अरबिया चिच्‍चा, अरा आद ख़ंज'आ पोल्‍ला।</verse>
				<verse number="8">लिकिन जोक्को बिहनी उपजा ख़ॆख़ेल नू खत्तरा, अरा आद कुन्‍दिया परदिया अरा ख़ंजा अरा जोक्को तीस गुना ख़ंजा अरा जोक्को साट गुना ख़ंजा अरा जोक्को सौ गुना ख़ंजा।”</verse>
				<verse number="9">ख़नेम येसुस गोंहड़न बाचस, “नॆका मेना गे मने र'ई, आस मेन्दस ती बुझुरदस नेक‍अन।”</verse>
				<verse number="10">गोंहड़ा ही असते किर्रिम बिच्चका ख़ॊख़ा येसुस ओर्ते लेका रहचस ख़ने, आसी बारो चेलर अरा आसी गने र'उर हूँ आस ती ई जोक्‍खा ख़ीरी ही पत्त नू मेंजर।</verse>
				<verse number="11">आस आरिन बाचस, “धर्मेस आलर ही उज्‍जना नू राजी नन्ना ही पत्त नू आलर मुन्‍द मल बुझ्रर। ऎन निमा गे अदन अख़'आ गे अरा बुझुर'आ गे नन्‍दन। लिकिन नॆ तम्है उज्‍जनन धर्मेसिन राजी नना मल चि'अनर आर गे ऎन उर्मी कत्‍थन जोक्‍खा ख़ीरी रूपे लेका ब'अदन।</verse>
				<verse number="12">औंगे नेम्हा पुथी ता कत्‍था आलर ही उज्‍जना नू पूरा मनी का, ‘ऎन नन्‍दन अदिन ऎरदर, लिकिन अत्रु ती एन्‍द्रा हूँ मल सिख्र'ओर, ऎन ब'अदन अदिन मेन्‍दर, लिकिन अदही माने मल बुझुर'ओर, मला होले आर पाप नन्नन अम्‍बोर ती धर्मेस गुसन किर्रोर अरा धर्मेस हूँ आरिन छमा ननोस।’”</verse>
				<verse number="13">फिन आस आरिन बाचस, “नीम ई जोक्‍खा ख़ीरिन मल बुझुरदर का? होले नीम नन्ना उर्मी जोक्‍खा ख़ीरी गुट्ठिन एकासे बुझुर'ओर?</verse>
				<verse number="14">चाँख़'उस एन्ने लेक्‍खा आलस र'अदस एका ओर्तस धर्मेसी कत्‍थन मेन्‍त'अदस।</verse>
				<verse number="15">बिहनी खत्रका डहरे लेक्‍खा जोक्‍क आलर हिकनर। आर कत्‍थन मेन्नर, लिकिन लॆम सैतान बर'अरकी आर ही मेंजका कत्‍थन मॊधर'आ गे ननी।</verse>
				<verse number="16">बिहनी खत्रका पखनोरी ख़ॆख़ेल लेक्‍खा जोक्‍क आलर हिकनर। आर कत्‍थन मेन्नर ती अदिन लॆम खुसमारनुम इंझ्रनर,</verse>
				<verse number="17">लिकिन तम्‍है जिया नू गड्डी गूटी कत्‍था मल खुपना चड्डे आर जुक्‍किम उल्‍ला गे कत्‍थन पत्त'अनर। अरा सस्‍ती महले कत्‍थन पत्त'अना ही चड्डे आर म‍इय्‍याँ सतारना बरना बेड़ा आर कत्‍था ती पत्त'अनन लॆम अम्‍बनर।</verse>
				<verse number="18">जोक्‍क आलर अच्‍च-ख़ोप्‍पा नू बिहनी खत्रका ख़ॆख़ेल लेक्‍खा हिकनर। अन्नु हूँ आर धर्मेसी कत्‍थन मेन्नर,</verse>
				<verse number="19">लिकिन आर उरुब मना गे अरा बग्‍गे खुर्जी ख़क्‍खा बेद्दनर अरा आर ख़ॆख़ेल ता जिनिस ही लेका फिकिर नन्नर। औंगे इबड़ा जम्मा धर्मेसी कत्‍थन मॊधर'आ गे ननी। औंगे धर्मेस आरिन एन्‍देर नन्ना र'ई एन्ने बेद्ददस अदिन आर मल नन्नर।</verse>
				<verse number="20">लिकिन जोक्‍क आलर उपजा ख़ॆख़ेल लेक्‍खा हिकनर। आर धर्मेसी कत्‍थन मेन्नर अरा इंझ्रनर ती आर एन्‍देर नना गे धर्मेस बेद्ददस अदिन नन्नर। आर बॆस ख़ोप्‍पा लेक्‍खा तीस गुना अरा साट गुना अरा सौ गुना ख़ंजपा चि'अनर।”</verse>
				<verse number="21">येसुस आरिन अउर ओन्‍टा जोक्‍खा ख़ीरी तिंगियस, “आलर बिल्‍लिन लघा ब'अनर ओन्‍द्रनर ती ढक्‍की ती मल कुल्‍लनर महले खटी किइय्‍या मल उइय्‍नर, लिकिन बिल्‍लिन पक्‍खा नू उइय्‍नर।</verse>
				<verse number="22">एन्नेम धर्मेसी कत्‍था ती जोक्‍क क‍त्‍था गुट्ठिन आलर बलनर। लिकिन अक्‍कुन ई नूख़्रका लेक्‍खा ई कत्‍थन आलर अख़'आ गे धर्मेस बेद्ददस।</verse>
				<verse number="23">नीम इदन बुझुर'आ बेद्ददर होले एन्‍देर मेंजकर अदिन चिहुंक लगाय सोच'आ।”</verse>
				<verse number="24">फिन आस आरिन बाचस, “नीम एंग्‍है ती एन्‍देर मेन्‍दर अदही पत्त नू चिहुंक लगय सोच'आ। एन्‍देरगेका नीम एका बग्‍गे चिहुंक लगय सोचदर, आ बग्‍गे बुझुर'आ गे धर्मेस निमन संगरा ननोस, अरा इदिन ती बग्‍गे हूँ बुझुर'आ गे आस निमा गे संगरा ननोस।</verse>
				<verse number="25">नॆ एंग्‍है सिखाब'अना ही पत्त नू चिहुंक लगे सोचनर आर गे बग्‍गे बुझुर'आ गे धर्मेस संगरा ननोस, लिकिन नॆ एंग्‍है सिखाब'अना ही पत्त नू चिहुंक लगे मल सोचनर, आर ही बुझुरका जोक्‍क कत्‍था गुट्ठिन हूँ धर्मेस मॊधरत'ओस चि'ओस।”</verse>
				<verse number="26">फिन येसुस बाचस, “धर्मेसी राजी एन्ने र'ई, ओन्‍टा आलस तंग्‍है टोंका नू बिहनी चाँख़स।</verse>
				<verse number="27">आस उल्‍ला माख़ा ख़न्‍द्रस, अरा जग‍चस। आ बारिम बिहनी कुन्‍दिया ती परदिया, लिकिन आस बुझुर'आ पोल्‍लस ईद एकासे मंजा।</verse>
				<verse number="28">ख़ॆख़ेल तान तानिम गछिन परदा अरा दना चि'आ गे नंजा। मुन्‍द गछी, फिन ब‍ईल, अरा फिन ब‍ईल नू पं‍जका दनन चिच्‍चा।</verse>
				<verse number="29">दना पं‍जा ख़ने आस अदन ख़ॊस्‍सस, एन्‍देरगेका ईद ख़ॊयना बेड़ा रहचा।”</verse>
				<verse number="30">फिन येसुस बाचस, “ऎन निमन तेंगोन नाम धर्मेसी राजिन एन्‍देर गने जोक्‍ख'ओत। ऎन निमन ई जोक्‍खा ख़ीरिन तेंगोन।</verse>
				<verse number="31">आद मनी बिहनी लेक्‍खा र'ई। आद ख़ॆख़ेल नू चाँख़'ऊ उर्मी बिहनी ती सन्नी मनी।</verse>
				<verse number="32">लिकिन चाँख़तार'ई ख़ने, आद उर्मी बटकी ख़ोप्‍पा गुट्ठी ती कोहाँ परदी, अरा अदही एन्ने कोहाँ डाड़ा मनी, का ऒड़ा गुट्ठी अदही ऎख़ नू बसा अरा खोता गुट्ठी नना ऊंगी।”</verse>
				<verse number="33">आस आरिन ई मदहे ही कैनो जोक्‍खा ख़ीरी तेंगरकी आर ही बुझुर'आ ओंगना लेक्‍खा सिखाबाचस।</verse>
				<verse number="34">अरा बिगर जोक्‍खा ख़ीरी बाचका आस आरिन एन्‍द्रा हूँ मल तिंगियस। लिकिन आस तंग्‍है चेलर गने तामलेका र'ओ बारी आरिन उर्मी जोक्‍खा ख़ीरिन बुझाबाचस।</verse>
				<verse number="35">अउलम बीड़ी पुत्त बारी येसुस तंग्‍है चेलारिन बाचस, “बरा, नाम समुदर ही आ पक्‍खे कट्टोत।”</verse>
				<verse number="36">औंगे गोंहड़न अम्‍बियर ती आर एका डोंगा नू येसुस रहचस अइय्या अरगियर। अरा नन्ना आलर हूँ आर ही गने नन्ना डोंगा गुट्ठी नू केरर।</verse>
				<verse number="37">ख़ने कोहाँ घटा बरचा, अरा लहरा डोंगा नू बर'आ हेलरा, अरा डोंगा अम्मु ती नीदा हेलरा।</verse>
				<verse number="38">येसुस डोंगा नू ख़ॊख़ा तरा तक्‍किया नू कुक्‍कु नंजस ती ख़न्‍द्र'आ लगियस। ख़ने चेलर आसिन एज्‍जर ती बाचर, “हे गुरु! निंगा इदही फिकिर मल्‍ला का, नाम मुल्‍ख़ा खे'आ बेद्दालगदत?”</verse>
				<verse number="39">ख़ने येसुस चो'अरकी ताकन केप्‍पस अरा लहरन बाचस, “मड़‍'अय कलय! अमय गरजार‍'अय।” ख़ने ताका मड़चा अरा समुदर छछिन्‍द मंजा।</verse>
				<verse number="40">आस तंग्‍है चेलारिन बाचस, “नीम एन्‍देरगे एन्ने एलचदर? नीम अक्‍कुन गूटी हूँ मल पत्त'अदर का ऎन निमन सम्‍ड़ह'आ ओंग्दन?”</verse>
				<verse number="41">ख़ने आर अउरिम नगदे इल्चियर ती ताम ताम नू बाचर, “ईस एकासे आलस हिकदस? नाद लेका मला लिकिन ताका अरा लहरा हूँ ईसहीन पॆस्र'ई।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">येसुस अरा आसी चेलर समुदर ही आ पक्‍खे गेरासॆनोस राजी नू अंड़सियर।</verse>
				<verse number="2">तहाँ आर डोंगा ती इत्तियर, ख़ने ओन्‍टा मलदौ बॊलता धरतारका आलस मरघटी ती उरखरकी येसुसिन भेंटार'आ गे बरचस।</verse>
				<verse number="3">ई आलस सगरघड़ी मसड़ा नू र'आलियस, आसिन एका ओर्तर हूँ सिकड़ी ती हूँ खुट'आ पोल्‍लर।</verse>
				<verse number="4">एन्‍देरगेका आस घड़ी घड़ी बिड़ी अरा सिकड़ी ती हॆंतारका रहचस। लिकिन आस सिकड़िन ख़च्‍चियस, अरा बिड़िन टुटका टुटका नंजका रहचस। नॆका हूँ आसिन तम्‍है आकुस नू नना गे सवंग मल रहचा।</verse>
				<verse number="5">आस उल्‍ला अरा माख़ा बारी हूँ आस मसड़ा गुट्ठी अरा परता ही मझी नू र'अरकी चिच्चि‍यार'आलियस, अरा तान तानिम धारे पखना ती मोचर'आलियस।</verse>
				<verse number="6">आस येसुसिन गेच्‍छा तिम ऎररकी भेंटार'आ गे बोंगस ती आसी मुन्‍दहारे ख़ेडमूली खत्तर'अरकी मोंजरा नंजस।</verse>
				<verse number="7">ख़ने येसुस आसिन बाचस, “हे मलदौ बॊलता, ई आलस ती उरखय बरय।” ख़ने आस चिच्चि‍यारनुम बाचस, “हे येसु! उर्मी ती कोहाँ धर्मेसी ख़द्दायो, एंग्‍है गने निंगा एन्‍देर नलख? ऎन धर्मेसी नामे ती किरया मॊख़दन का एंगन दुक्‍खे अमा चि'आ।”</verse>
				<verse number="8"></verse>
				<verse number="9">येसुस आसिन मेंजस, “निंग्‍है एन्‍देर नामे?” आस येसुसिन बाचस, “एंग्‍है नामे लेगिऒन, एन्‍देरगेका ऎम बग्‍गे र'अदम।”</verse>
				<verse number="10">अउरिम मलदौ बॊलता येसुसिन घड़ी घड़ी गोहरार'आ, का एमन ई सिवान ती गेच्‍छा अमा त‍इय्‍या।</verse>
				<verse number="11">असन हेद्दे परता नू किस्‍सी ही ओन्‍टा कोहाँ खरखा मेनालिया।</verse>
				<verse number="12">अबड़ा मलदौ बॊलता आसिन गोहरार'आ, “एमन अबड़ा किस्‍सी नू त‍इय्‍या, होले ऎम अबड़ा नू कोर'आ ओंगोम।”</verse>
				<verse number="13">ख़ने येसुस अबड़न काला गे बाचस, अबड़ा मलदौ बॊलता बहरी उरखरकी अबड़ा किस्‍सी नू समसारा। आ किस्‍सी खरखा नू मलागूटी ऎंड़ हजार किस्‍सी रहचा। अरा अबड़ा किस्‍सी दलखा ती किइय्या बोंगा, अरा समुदर नू मुलख़िया केच्‍चा।</verse>
				<verse number="14">किस्‍सी ख़ापुर बोंगरकी हेद्दे ता पद्दा अरा अड्डे-बेड्डे टोंका ता आलारिन तिंगियर। ख़ने आलर एन्‍देर मंजकी रहचा अदिन ऎरा गे केरर।</verse>
				<verse number="15">अरा आलर येसुस गुसन बर'अरकी ख़ॊंड़रर, अरा आ आलासिन ईरियर, नॆ नाद ती धरतारका रहचस। आस असन किचरी अत्तरकी तंग्‍है सुरता नू उक्‍का रहचस। ख़ने आर इल्चियर केरर।</verse>
				<verse number="16">नाद धरतारका आलस अरा किस्‍सी गे एन्‍देर मंजा, अदन नॆ ईरका रहचर, आर असन बरचका आलारिन तिंगियर।</verse>
				<verse number="17">ख़ने आर येसुसिन गोहरार'आ हेलरर, “नीन ई सिवान ती किर्रिमबि'आ।”</verse>
				<verse number="18">येसुस डोंगा नू अरगियस, ख़ने नाद ती धरतारका रहचस आस येसुसिन गोहरारते र'आलियस, “ऎन हूँ निंग्‍है गने बर'ओन।”</verse>
				<verse number="19">लिकिन येसुस आसिन बर'आ गे मल चिच्‍चस, अरा आसिन बाचस, “नीन निंग्‍है एड़पा कालरकी निंग्‍है एड़पातारिन तेंगा, उर्बस निंग्‍है म‍इय्‍याँ एका कोहाँ नलख नंजकादस, अरा आस निंग्‍है म‍इय्‍याँ ऎ बग्‍गे सोग्‍गे ईरकादस।”</verse>
				<verse number="20">ख़ने आस केरस अरा देकापोली चकभार नू तेंगा हेलरस, का येसुस तंग्‍गा गे एका कोहाँ नलख नंजकाचस। अदिन मेनरकी ओर्मर अकबकरर।</verse>
				<verse number="21">फिन येसुस डोंगा नू अरगियस, अरा समुदर ही आ पक्‍खे केरस। ख़ने आस गुसन पिंडी नू ओन्‍टा नगदे कोहाँ गोंहड़ा ख़ॊंड़रा।</verse>
				<verse number="22">ख़नेम याईर नामे ओन्‍टा गोड़हा एड़पा ता ओन्‍टा मुद्धस असन बरचस। अरा आस येसुसिन ऎररकी आसी ख़ेडमूली खत्तरस,</verse>
				<verse number="23">अरा गोहर'अरकी आसिन बाचस, “सन्नी एंग्‍दा खे'आ बेद्दाली, नीन बर'अरकी अदही म‍इय्‍याँ ख़ेक्खा उइय्‍या अरा कोड़े नना, होले आद मल खे'ओ।”</verse>
				<verse number="24">ख़ने येसुस आसी गने केरस। अरा ओन्‍टा कोहाँ गोंहड़ा खत्तरना काना बेसे आसी ख़ॊख़ा केरा।</verse>
				<verse number="25">असन ओन्‍टा आली रहचा। आद बारा बछर ती ख़ॆंस काना रोगे ती लिं‍ड़िरकीचा।</verse>
				<verse number="26">आद बग्‍गे बैधर गुसन कमत'अना ती दुक्‍खे चॊद'अरकी उर्मी खुर्जिन मुंजिया चिच्‍चा। अन्नु हूँ कोड़े मल मंजा। लिकिन रोगे बग्‍गे जित्तरा केरा।</verse>
				<verse number="27">आद येसुसी हलन मेंजा ती एन्ने सो‍च'आलिया, “ऎन आसी किचरिन ऎंवसड़'ओन होले हूँ ऎन कोड़े मनोन।” औंगे आद गोंहड़ा नू आसी ख़ॊख़ा तरती बर'अरकी आसी किचरिन ऎंवसड़ा।</verse>
				<verse number="28"></verse>
				<verse number="29">ख़ने लेथेम आद ही ख़ॆंस काना ठकरा केरा। अरा आद तंग्‍है मॆद नू अक्‍खा, का आद तंग्‍है रोगे ती उजगारा।</verse>
				<verse number="30">येसुस लॆम अक्‍खस का तंग्‍है सवंग नॆकअनिम उजगाचा। ख़ने आस ख़ॊख़ा किर्ररकी गोंहड़न थिथवाँ ईरियस ती मेंजस, “एंग्‍है किचरिन नॆ ऎंवसड़ा?”</verse>
				<verse number="31">ख़ने आसी चेलर आसिन बाचर, “ऎरा, गोंहड़ा निंग्‍है चरियो तरा खत्तरना बेसे र'ई, अन्नु हूँ नीन ब'अदय, ‘एंगन नॆ ऎंवसड़ा?’”</verse>
				<verse number="32">लिकिन येसुस नॆ तंग्‍है किचरिन ऎंवसड़ा, अदन अख़'आ गे चरियो तरा ऎरालियस।</verse>
				<verse number="33">ख़ने तंग्‍है नू कोड़े मंजकन अक्‍खा आ आली इल्‍चिनुम अरा असरनुम आस गुसन बरचा। अरा आद आसिन तंग्‍है नंजका उर्मी कत्‍थन फरीफरी तिंगिया।</verse>
				<verse number="34">ख़ने आस अदिन बाचस, “ख़द्दे, नीन एंगन पत्ताचकी का ऎन निंगन उजग'आ ओंग्दन, आदिम निंगन उजगाचा, दौ गने किर्रिमबि'अय, अरा नीन ई रोगे ती उजगार'अय।”</verse>
				<verse number="35">येसुस इदन कछनख्र'आलियस, ख़नेम गोड़हा एड़पा ता मुद्धस याईरसी एड़पा ती जोक्को आलर बरचर। अरा आर याईरसिन बाचर, “निंग्‍है ख़द्द गा केच्‍चा केरा। अक्‍कुन गुरुसिन अकबकामब'अना ही चाड़ मल्‍ला।”</verse>
				<verse number="36">आर तिंगियर अदिन येसुस मल मेना भेंसरस, अरा गोड़हा एड़पा ता मुद्धासिन बाचस, “अमा एल्चा! एंग्‍है म‍इय्याँ पत्त'अनन लेका उइय्‍या।”</verse>
				<verse number="37">अरा आस पतरस अरा याकॊब अरा याकॊबसी भइय्योस यॊहनसिन अम्‍बर नॆकन हूँ तंग्‍है गने बर'आ मल चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="38">तहाँ आर गोड़हा एड़पा ता मुद्धासी एड़पा नू अंड़सियर। ख़ने आस नगदे आलर ही कांवकांव अरा चींख़ना ओलख़नन अरा अउवारनन ईरियस।</verse>
				<verse number="39">अरा आस उला कालरकी बाचस, “नीम एन्‍देरगे कांवकांव मन्‍दर अरा चींख़दर?, ख़द्द मल्‍ला केचका, आद गा ख़न्‍द्र'आली।”</verse>
				<verse number="40">इदन मेनरकी आर आसिन ख़िल्‍ली नना हेलरर। लिकिन आस आरिन बहरी ओथ्रस। फिन आस कुक्‍के ही तंग्यो तम्‍बन अरा तंग्‍है तिनियों चेलर गने कुठली नू कुक्‍के चूतालिया असन केरस।</verse>
				<verse number="41">तहाँ आस कुक्‍के ही ख़ेक्खन धर'अरकी अदिन अरामी भखा नू बाचस, “ तलिता कूम” एकदा ही माने “सन्नी कुक्‍के ऎन निंगन ब'अदन, चो'अय”।</verse>
				<verse number="42">लॆम आ कुक्‍के चो'अरकी कुद्दा नुंगा हेलरा। (आद बारा बछर ही रहचा।) असन रहचर आर ओर्मर नगदे अकबकरर।</verse>
				<verse number="43">फिन आस आरिन चेताबाचस, का ई कत्‍था इसन मंजा इदन नॆकन हूँ अमके तेंगा, अरा बाचस इदगे मॊख़ा गे एन्‍द्रिइम लो चि'आ।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">येसुस कफरनहूम नगरेन अम्‍बरकी तंग्‍है परदका अड्डा नू बरचस। अरा आसी चेलर हूँ आसी गने केरर।</verse>
				<verse number="2">ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू आस गोड़हा एड़पा नू सिखाब'आ हेलरस। बग्‍गे आलर अदन मेंजर ती अनचकरर केरर अरा जोक्को आलर ब'आलियर, “ईस गे एन्ने लूर ही कत्‍था, अरा एन्ने अकबक नलख नना गे सवंग एसलेक ख़क्‍खरा?</verse>
				<verse number="3">ईस बढ़ाईस मलदस का?, नाम अख़दत का ईस गा मरियम ही तंग्‍दस, अरा ईसी तंग्ड़िबगर याकॊब अरा यॊसॆस अरा यूदस अरा सिमॊन हिकनर। अरा ईसी बहिनोर हूँ नम्‍है पद्दा नू र'अनर।” एन्ने बाचर ती आर आसिन एन्ने म‍ईन मल नंजर।</verse>
				<verse number="4">येसुस आरिन बाचस, “धर्मेसी कत्‍था तिंगुस गे तंग्‍है नगरे नू अरा तंग्‍है पाहियर नू अरा तंग्‍है एड़पा नू लेका म‍ईन माल मनी।”</verse>
				<verse number="5">आस असन बग्‍गे अकबक नलख मल नंजस। एन्‍देरगेका नासरेत पद्दा ता आलर मल पत्ताचर का आस मसीस हिकदस। ख़ने आस जोक्को रोगियर म‍इय्‍याँ लेका तंग्‍है ख़ेक्खा उइय्‍यरकी आरिन कोड़े नंजस।</verse>
				<verse number="6">आर आसिन मल पत्ताचर इदन आस ऎररकी अकबकरस केरस। अरा येसुस तंग्‍है चेलर गने पद्दा पद्दा नू कालरकी आलारिन सिखाब'आलियस।</verse>
				<verse number="7">उन्‍दुल आस बारो चेलारिन तंग्‍है गुसन मीख़ियस, अरा आरिन ऎंड़ ऎंड़ ननरकी नन्ना नन्ना पद्दा नू आलारिन सिखाब'आ गे त‍इय्‍या हेलरस। अरा आरिन त‍इय्‍ना ही मुन्‍द आस आर गे मलदौ बॊलतन आलर ती ओथ्र'आ गे आकुस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="8">आस आरिन पॆसस, “नीम डहरे ऎको बारी खरपा गुट्ठी अत्ता अरा सोट्टा लेका हो'आ, अरा एन्‍द्रा हूँ अमा हो'आ, मंडी हूँ मला, झोला हूँ मला, थ‍इला नू रुपया हूँ मला, अगरहा किचरी हूँ अमा धर'आ।”</verse>
				<verse number="9"></verse>
				<verse number="10">अरा आस अउरिम आरिन बाचस, “नीम पद्दा नू कालो बारी एका एड़पा नू कोर'ओर आ एड़पा नू आ पद्दा ती उरखना गूटी ओकोरके।</verse>
				<verse number="11">नीम एकअम अड्डा नू कादर, असला आलर निमन मल परघ'अनर अरा निम्‍हैन मल मेन्नर होले, नीम असलेक उरखो बारिम निम्‍है ख़ेड्डे ता रीड़ोन ख़ेत्तके चि'अके। ईद आर गे निम्‍है चेताब'अना मनो।”</verse>
				<verse number="12">ख़ने चेलर नन्ना नन्ना पद्दा कालरकी आलारिन धर्मेसी कत्‍थन मेन्‍त'आलियर का आर गे जियन किर्त'अना दिम मनो।</verse>
				<verse number="13">अरा आर बग्‍गे नादन ओथ्र'आलियर, अरा बग्‍गे रोगियर गे जैतून इसुंग टूड़रकी आरिन कोड़े ननालियर।</verse>
				<verse number="14">हॆरॊदॆस अंटिपस बॆलस येसुसी हलन मेंजस, एन्‍देरगेका अजम आलर आसी पत्त नू कछनख्र'आलियर। जोक्‍कोर ब'आलियर, “यॊहन नूड़रत'उस केचका ती उज्‍जा चॊदतारकादस, आस इसन किर्रकादस, औंगेम ईस गे इबड़ा अकबक नलख नना गे धर्मेसी सवंग र'ई।”</verse>
				<verse number="15">अरा जोक्‍कोर ब'आलियर, “ईस चिरान ता धर्मेसी कत्‍था तिंगू एलियस हवे।” अरा नन्नर ब'आलियर, “ईस पच्चा परिया नू रहचका धर्मेसी कत्‍था तिंगुर लेक्‍खा ओन्‍टा धर्मेसी कत्‍था तिंगुस हिकदस।”</verse>
				<verse number="16">हॆरॊदॆस अंटिपस बॆलस येसुसी पत्त नू आलर ही ब'अनन मेंजस ती ब'आलियस, “अबड़ा अकबक ही नलख गुट्ठी ननुस यॊहनस हवे, ऎन यॊहनसी कुक्‍कन खं‍ड़ताचकन, लिकिन आस उज्‍जा चॊचस।”</verse>
				<verse number="17">एन्‍देरगेका जोक्‍क उल्‍ला ही मुन्‍द हॆरॊदॆस बॆलस हॆरॊदिया आबोन उइय्काचस, एकाद हॆरॊदॆसी भइय्योस फिलिप्‍पोसी मुक्‍का रहचा। हॆरॊदॆस फिलिप्‍पोसी उज्‍जनुम अदिन उइयस। यॊहनस हॆरॊदॆसिन घड़ी घड़ी ब'आलियस, “निंगा निंग्ड़िसी मुक्‍कन उइय्‍ना धर्मेसी नॆग ती बिड़दो र'ई।” ख़ने हॆरॊदिया हॆरॊदॆस ती बिद्दिया का यॊहनसिन जेहेल नू सजताना र'ई। ई चड्डे हॆरॊदॆस यॊहनसिन गुड़'आ गे सैनारिन त‍इय्‍का रहचस, अरा आसिन धर'अरकी जेहेल नू सजताचकाचस।</verse>
				<verse number="18"></verse>
				<verse number="19">लिकिन हॆरॊदिया यॊहनसिन अउरिम बदला हो'आ गे पिटत'आ बिद्दिया, लिकिन अदही ती एन्ने मना पोल्‍ला। एन्‍देरगेका हॆरॊदॆस आसिन जेहेल नू बछाब'अरकी उइय्‍यस।</verse>
				<verse number="20">हॆरॊदॆस इदिन नंजस एन्‍देरगेका आस यॊहनसिन इल्चियस अरा आस अक्‍खस का यॊहनस ओन्‍टा उजगो अरा नेम्‍हा आलस रहचस। बॆलस बल्‍लालियस का ऎन एन्‍देर ननोन, लिकिन आसी कत्‍थन मेना बिद्दियस।</verse>
				<verse number="21">मुन्‍दा हॆरॊदिया गे हॆरॊदॆसी कुन्‍दुर उल्‍ला नू यॊहनसिन पिटा गे ठौका बेड़ा ख़क्‍खरा। हॆरॊदॆस तंग्‍है कुन्‍दुर उल्‍ला मन्ना नू तंग्‍है गढ़िया ता मुध आलर अरा फ‍उद ही मुद्धर अरा गलिलेया जिला ता मुध आलर गे कोहाँ मंडी चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="22">एकाबारी आर जम्मेर ओनालियर हॆरॊदिया ही तंग्दा आ कुठली ही उला बरचा ती नलिया। ईद हॆरॊदॆस अरा आसी उर्मी पाहियारिन रिझाबाचा। ख़ने बॆलस आ कु‍केन बाचस, “नीन एन्‍द्रिइम ने'अय, ऎन निंगा गे अदिन चि'ओन।”</verse>
				<verse number="23">अरा आस अदही गने किरिया हूँ मोक्‍खस, “एन्‍द्रा ने'ओय अदिनिम चि'ओन, एंग्‍है अधा राजिन ने'ओय होले हूँ अदन ऎन चि'ओन।”</verse>
				<verse number="24">ख़ने लॆम आद आ कुठली ती बहरी कालरकी तंग्योन मेंजा, “ऎन एन्‍द्रा ने'ओन?” तंग्यो अदिन बाचा, “यॊहन नूड़रत'उसी कुक्‍कन ने'अय।”</verse>
				<verse number="25">लॆम आ कुकोय किर्रिया ती बॆलस गुसते एन्ने नॆचा, “एंगा गे अक्‍कुन यॊहन नूड़रत'उसी कुक्‍कन ओन्‍टा थरिया नू चि'आ।”</verse>
				<verse number="26">इदन मेंजस ती बॆलस अजम हेन्‍दो मंजस। लिकिन आस तंग्‍है मोक्‍का किरिया, अरा आसी पाहियर चड्डे आस अदही ने'अनन टाँड़'आ पोल्‍लस।</verse>
				<verse number="27">ख़ने बॆलस लॆम ओन्‍टा जल्‍लादसिन यॊहनसी कुक्‍कन खंडा ओन्‍द्र'आ गे आनियस ती जेहेल नू त‍इय्‍यस। आस जेहेल नू कालरकी यॊहनसी कुक्‍कन इड़बियस।</verse>
				<verse number="28">तहाँ आसी कुक्‍कन ओन्‍टा थरिया नू ओन्‍द्रस, अरा अदन आ कु‍कोय गे चिच्‍चस, अरा आद तंग्यो गे चिच्‍चा।</verse>
				<verse number="29">एन्‍देर मंजा अदिन यॊहन नूड़रत'उसी चेलर मेंजर ती बरचर, अरा आसी मॆदन हो'अरकी ओन्‍टा माड़ा नू मंडियर।</verse>
				<verse number="30">बारा त‍इरकर येसुस आरिन त‍इय्‍काचस असलेक ती आस गुसन किर्रियर। अरा आर एन्‍देर एन्‍देर नलख नंजकाचर अरा सिखाबाचर अबड़ा उर्मिन आसिन तिंगियर।</verse>
				<verse number="31">असन येसुस गुसन बग्‍गे आलर काला बर'आलियर। ई चड्डे आर गे मं‍डी ओना गे हूँ बेड़ा मल ख़क्‍खरा। औंगेम आस आरिन आनियस, “एंग्‍है गने बरा, नाम एकअम उछिन्‍द अड्डा नू कालरकी कटिक ख़न्‍न ऎख़्र'ओत।”</verse>
				<verse number="32">ख़ने आर ओन्‍टा डोंगा नू अरगरकी ओन्‍टा उछिन्‍द अड्डा केरर।</verse>
				<verse number="33">लिकिन बग्‍गे आलर आर ही कानन ईरियर ती आरिन चिन्‍हचर अरा अक्‍खर का येसुस अरा आसी चेलर एक्सन कालनर। अरा आर हेद्दे हेद्दे ता उर्मी पद्दा ती ख़ॊंड़ररकी आर ती मुन्‍द असन बोंग अंड़सियर।</verse>
				<verse number="34">येसुस डोंगा ती इत्तियस ख़ने पिंडी नू कोहाँ गोंहड़न ईरियस। आस गे आर ही म‍इय्‍याँ सोग्‍गे लग्‍गिया, एन्‍देरगेका आर ख़ापुर मलका भेंडो लेक्‍खा रहचर। ख़ने आस आरिन कैनो गोटंग कत्‍था ही पत्त नू सिखाब'आ हेलरस।</verse>
				<verse number="35">बीड़ीपुत बारी चेलर बरचर ती येसुसिन बाचर, “ईद उछिन्‍द अड्डा हवे, अरा ईद बीड़ीपुतना बेड़ा हवे।</verse>
				<verse number="36">औंगे ईरिन त‍इय्‍या चि'आ। होले ईर ओनबेंड़र'आ खूरी अरा पद्दा नू कालरकी तमा ओना मॊख़ा गे इन्द्रिइम ख़ेन्‍दा ओंगोर।”</verse>
				<verse number="37">लिकिन आस आरिन किर्त'अर बाचस, “मला! नीमिम ईर गे ओना मॊख़ा गे इन्द्रिइम चि'आ।” आर आसिन किर्त'अर बाचर, “इबड़ा ओर्मर गे ओना मॊख़ा गे ख़ॆन्‍दोम होले, ओर्तोसी ऎंड़ सौ उल्‍ला ता भुती ही रुपया ती हूँ माल मनी।”</verse>
				<verse number="38">लिकिन आस आरिन किर्त'अर बाचस, “कला, निम्‍है गुसन ऎ बग्‍गे असमा र'ई? अदन बेद्दे ऎरा” आर कालरकी बिद्दियर ख़ने आसिन बाचर, “एम्‍है गुसन पांच असमा अरा ऎंड़ इंजो लेका र'ई”</verse>
				<verse number="39">ख़ने येसुस चेलारिन गोंहड़न हरियर लट्टी नू खोंड़हा खोंड़हा ओक्‍त'आ गे आनियस।</verse>
				<verse number="40">अन्नेम आर सौ सौ अरा पचास पचास खोंड़हा नू उक्‍कियर।</verse>
				<verse number="41">येसुस अबड़ा पांच असमन अरा ऎंड़ इंजोन होच्‍चस, अरा मेर्ख़ा तरा ऎररकी आद गे धर्मेसिन धन्‍यवाद नंजस, अरा असमन अरा इंजोन किच्‍चियस ती अदिन ख़ट्टा गे चेलर गे चिच्‍चस। चेलर ओर्मर गे अबड़न ख़ट्टियर।</verse>
				<verse number="42">आर ओर्मर मॊख़रकी उड़चर केरर।</verse>
				<verse number="43">अरा चेलर बारा डउड़ा एंगरका टुटका असमन अरा इंजोन ख़ॊंड़चर।</verse>
				<verse number="44">असमा अरा इंजोन मोक्‍कर ही गन्‍ती मलागूटी पांच हजार मॆतर अरा आर ही एड़पातर हूँ रहचर।</verse>
				<verse number="45">लॆम येसुस चेलारिन डोंगा नू अरग'अरकी तंग्‍है ती मुन्‍द बॆतसै‍दा नगरे काला गे आनियस। येसुस गोंहड़न उडर'अना गूटी असन रहचस।</verse>
				<verse number="46">आरिन उडराचका ख़ॊख़ा आस परता नू बिन्‍ती नना गे केरस।</verse>
				<verse number="47">इकला बीड़ी पुत्तिया ख़ने चेलर ही काना डोंगा समुदर ही मझी नू रहचा अरा येसुस पिंडी नू ओर्ते लेका रहचस।</verse>
				<verse number="48">आस ईरियस का चेलर गे डोंगन हंकनुम हंकनुम नगदे बैसन मंजा केरा, एन्‍देरगेका ताका आर ही मुन्‍द तरती धुक'आलिया। ख़ॆर चींख़ना माख़ा येसुस समुदर नू ऎकरकी आर गुसन केरस। आस आरिन कट्टा बेद्दालियस ख़ने,</verse>
				<verse number="49">आर आसिन समुदर नू ऎकनन ऎररकी, आसिन ओन्‍टा नाद ब'अरकी चिच्चि‍यारर।</verse>
				<verse number="50">एन्‍देरगेका आर आसिन ऎररकी इल्चियर केरर। लिकिन आस लॆम आर ही गने कछनख्रस, “डिढ नना! ऎन हिकदन, अमा एल्चा।”</verse>
				<verse number="51">फिन आस डोंगा नू अरगियस ती आर गने उक्‍कियस। ख़ने ताका मड़चा केरा। अरा आर अजम अकबकरर केरर।</verse>
				<verse number="52">एन्‍देरगेका आस असमन किच्‍चरकी बग्‍गे आलारिन मॊख़ताचस, अदिन आर ईरियर, अन्नु हूँ आस एवन्‍दा सवंगिय र'अदस अदिन आर मल बुझ्रर। आर इदिन चिहुंक लगे मल सोच्‍चर।</verse>
				<verse number="53">आर अउर हूँ गलिलेया समुदर नू कालरकी गेन्नॆसरेत नगरे अंड़सियर, अरा डोंगन घाट नू इजताचर।</verse>
				<verse number="54">आर डोंगा ती इत्तियर ख़ने, असला आलर लॆम येसुसिन चिन्‍हचर।</verse>
				<verse number="55">अरा येसुस इसन र'अदस अदिन तेंगा गे आर आ चक ही उर्मी अड्डा नू बोंगर। येसुस एसन एसन रहचस एन्ने आर मेंजर असन असन आर रोगियारिन खटी नू चेड़'अरकी ओन्‍द्रर बरचर।</verse>
				<verse number="56">आस पद्दा महले नगरे महले खूरी नू एक्‍स‍अनिम केरस, आलर रोगियारिन बजार टोंका नू ओन्‍द्रर बरचर। अरा आर आसिन तंगन महले तंग्‍है किचरी ही अंचरन रोगियारिन ऎसड़'आ चि'आ गे गोहरारर। अरा ऎ बग्‍गे आलर आसिन महले आसी किचरिन ऎसड़र आर ओर्मर कोड़े मंजर केरर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">उन्‍दुल येरुसलॆम नगरे ती बरचका जोक्को फरिसीर अरा नॆग सिखाब'उर येसुस गुसन ख़ॊंड़रर।</verse>
				<verse number="2">तहाँ आर येसुसी जोक्को चेलारिन आर ही बिगर नॊंढ़रका ख़ेक्खा ती मंडी ओन्नन ईरियर। एकदा यहूदीर ही चाल मंडी ओन्ना ही मुन्‍द ख़ेक्खन नॊंढ़रना रहचा।</verse>
				<verse number="3">(एन्‍देरगेका फरिसीर अरा उर्मी यहूदीर पूरखर ही तिं‍का नॆग लेक्‍खा, एका गूटी ख़ेक्खन मल नॊंढ़रनर आ गूटी मंडी मल ओन्नर।</verse>
				<verse number="4">अन्नेम आर बजार ती किर्रनर ख़ने हूँ आर तमन बिगर नॊड़रका मल ओन्नर। लोटा अरा मौनी अरा तांमा ही संजगिन नॊड़ना मंजना, एन्ने कैनो गोटंग चाल र'ई, अबड़ा नू हूँ आर ऎकनर।)</verse>
				<verse number="5">आ फरिसीर अरा नॆग सिखाब'उर येसुसिन मेंजर, “निंग्‍है चेलर एन्‍देरगे पूरखर ही चाल नू मल ऎकनर?, अरा ख़ेक्खा बिगर नॊंढ़रका मंडी ओन्नर।”</verse>
				<verse number="6">येसुस किर्त'अर बाचस, “धर्मेस नीम उत्तुरमाड़ुर ही पत्त नू धर्मेसी कत्‍था तिंगू यसायास ती चिरान नू तिंगियस। ‘इबड़ा आलर तम्‍है कत्‍था ती गा एंग्‍है म‍ईन नन्नर, लिकिन ईर मानिम नू एंगन मल पॆस्रनर।</verse>
				<verse number="7">ईर अनभनियाँ नू एंग्‍है महबा नन्नर, ईर गा आलर ही कमचका पॆसकन धर्मेसी पॆसका ब'अरकी सिखाब'अनर’।</verse>
				<verse number="8">निमन धर्मेस एन्‍देर पॆसस अदन तरकूटी नन्‍दर, लिकिन आलर ही चालन चिहुंक लगे नन्‍दर।”</verse>
				<verse number="9">येसुस आरिन फिन बाचस, “नीम निम्‍है चालन मन'आ गे एकासे बॆस बने धर्मेसी पॆसकन तरकूटी नन्‍दर!</verse>
				<verse number="10">उदाहरन गे नम्‍है पूरखस मूसस बाचस, ‘निंग्‍है अयो बबन म‍ईन नना, अरा एकअम ओर्तर तम्‍‍‍है अयो बबन मलदौ आनोर होले, आर पिटर'ओर दिम।’</verse>
				<verse number="11">लिकिन नीम निम्‍है अयंग बंगन ब'अदर का ऎन निमन सहाड़ा नना पोल्‍लोन, एन्‍देरगेका ऎन निमा एन्‍देर चि'अना रहचा अदन धर्मेस गे दान लेक्‍खा चि'आ गे किरया मोक्‍कन।</verse>
				<verse number="12">एन्ने नीम आसी तंग्यो अरा तम्‍बासी एन्‍देर हूँ सहाड़ा नना गे मल चि'अदर।</verse>
				<verse number="13">ई बेसे नीम निम्‍है चाल ती धर्मेसी कत्‍थन तरकूटी नन्‍दर, एकदन नीम कमचका र'अदर। ईद ओन्‍टा उदाहरन हवे, एन्ने एन्ने नीम कैनो बग्‍गे नन्‍दर।”</verse>
				<verse number="14">ख़ने येसुस गोंहड़ा आबोन तंग्‍है गुसन मीख़ियस अरा बाचस, “नीम ओर्मर एंग्‍है कत्‍थन मेना ती बुझुर'आ। ऎन ओन्‍टा जोक्‍खा ख़ीरी तेंगोन।</verse>
				<verse number="15">आलारिन बहरी ता एन्‍द्रिइम लो आसी उला कुर'ई आद आसिन धर्मेसी ऎरना नू मलदौ मल कम'ई, लिकिन आलर ही जिया ती उरखी आदिम आसिन धर्मेसी ऎरना नू मलदौ कम'ई। [</verse>
				<verse number="16">ऎन एन्‍देर ही पत्त नू ब'आलदन अदिन नॆका बुझुरना र'ई होले आस एंगन चिहुंक लगे मेनके।”]</verse>
				<verse number="17">येसुस गोंहड़ा आबोन अम्‍बरकी तंग्‍है डेरा एड़पा केरस, ख़ने आसी चेलर आस ती ई जोक्‍खा ख़ीरी ही पत्त नू मेंजर।</verse>
				<verse number="18">ख़ने आस आरिन बाचस, “नीम हूँ मल बुझुर'उर हिकदर का? नीम मल ईरकर का?, एन्‍द्रिइम ओन्ना-मॊख़ना आलासी ब‍ई ती कुर'ई आद आसिन धर्मेसी ऎरना नू मलदौ पुल्ली कम'आ।</verse>
				<verse number="19">एन्‍देरगेका आद जिया नू मल कुर'ई, लिकिन आद कूल नू कुर'ई अरा पच'अरकी बहरी उरखी काली।” (एन्ने ब'अरकी उर्मी ओन्ना-मॊख़ना आलॊन सफा बाचस।)</verse>
				<verse number="20">अरा आस बाचस, “एकदा आलासी ब‍ई महले जिया ती उरखी आद आलासिन धर्मेसी ऎरना नू मलदौ कम'ई।</verse>
				<verse number="21">एन्‍देरगेका आलर जिया नू मलदौ सोचनर। ई चड्डे आर पेहरन ही सोतरा नलख नन्नर अरा आर ख़ड़नर, आल पिटनर, नन्ना आली गुसन कानर,</verse>
				<verse number="22">चिबाख़ारनर, मलदौ नलख नन्नर, ठगनर, पेहरन ही मलदौ ख़न्न ऎरनर, पड़गनर, हींड़नर, तरगरनर, अरा बैतल नलख नन्नर।</verse>
				<verse number="23">आलर मलदौ सोच सोचनर ती इबड़ा उर्मी मलदौ नलखन नन्नर, ईद आलारिन धर्मेसी ऎरना नू मलदौ कम'ई।”</verse>
				<verse number="24">फिन येसुस असलेक ती उरखरकी तुरोस अरा सीदॊन जिला नू बरचस। आस ओन्‍टा एड़पा नू केरस। आसी मने रहचा का नॆ हूँ आसिन अम्‍बोर अख़'आ, लिकिन आस आलर ती नूख़ुर'आ पोल्‍लस।</verse>
				<verse number="25">ओन्‍टा आली येसुसी हलन मेनरकी आसी गुसन बरचा, अरा लॆम आसी ख़ेडमूली खत्तरा। अदही सन्नी तंग्‍दन ओन्‍टा मलदौ बॊलता धरचकीचा।</verse>
				<verse number="26">आद सीरिया जिला ही फिनिकिया नगरे ता युनानी आली रहचा। आद येसुस गुसन तंग्‍दा ती नाद आबोन ओथ्र'आ गे गोहरार'आ।</verse>
				<verse number="27">यहूदीरिन ख़द्दर अरा नॆ यहूदी मलनर आरिन अल्‍ला बेसे जोक्‍खरकी येसुस अदिन बाचस, “ख़द्दर ही ओन्ना-मॊख़नन अल्‍ला गे चि'अना दौ मल्‍ली, मुन्‍द ख़द्दारिन ओन्‍त'अना र'ई।”</verse>
				<verse number="28">लिकिन आद आसिन किर्त'अर बाचा, “मानिम दिम उर्बायो, लिकिन अल्‍ला हूँ गा ख़द्दर ही ओन्ना-मॊख़ना ही जुट्ठा-अट्ठा खत्तरकन पिसी मूख़ी।”</verse>
				<verse number="29">ख़ने आस अदिन बाचस, “नीन दौ उतारा चिच्की, औंगे निंग्‍दा ती नाद उरखकी र'ई, नीन निंग्‍है एड़पा कलय।”</verse>
				<verse number="30">आद तंग्‍है एड़पा केरा अरा तंग्‍दन खटी नू बिड़रका ईरिया। अरा आद ती नाद उरखतारा केरा।</verse>
				<verse number="31">तहाँ येसुस तुरोस चक आबोन अम्‍बरकी सीदॊन केरस। तहाँ आस देकापोली चकभार मन्नुम गलिलेया समुदर तरा कालालियस।</verse>
				<verse number="32">आ बारी जोक्को आलर असन ओन्‍टा भ‍ईरा अरा कोन्‍दा आलासिन आसी गुसन ओन्‍द्रर। अरा आर आसिन कोड़े नना गे आसी म‍इय्‍याँ तंग्‍है ख़ेक्खा उइय्‍या गे येसुसिन गोहरारर।</verse>
				<verse number="33">ख़ने आस आसिन गोंहड़ा ती भिनगे होच्‍चस ती तंग्‍है अंगलिन आसी ख़ेबदा नू सज्‍जस, अरा आस तंग्‍है अंगली नू लालेन ननरकी आसी ततख़न ऎसड़स।</verse>
				<verse number="34">अरा आस मेर्ख़ा तरा ऎररकी नींख़चारचस, अरा अरामी भखा नू बाचस, “एप्‍‍फता” इदही माने “कोलर'अय कलय”।</verse>
				<verse number="35">लॆम आसी ख़ेबदा कोल्‍लरा केरा, अरा आसी ततख़ा ही हॆंरका कोल्‍लरा, अरा आस फरीफरी ब'आ हेलरस।</verse>
				<verse number="36">ख़ने येसुस आरिन आनियस का इदन नॆकन हूँ अमके तेंगा। लिकिन आर आस अमके तेंगा ब'अरकी ऎ बग्‍गे बाचस, आ बग्‍गेम आर ई कत्‍थन मेन्‍त'आ हेलरर।</verse>
				<verse number="37">नॆ ई कत्‍थन मेंजर आर नगदे अकबकरर, अरा ब'आ हेलरर, “आस एन्‍देर एन्‍देर नलख नंजस अबड़ा उर्मिन दौ दिम नंजका र'अदस। आस भ‍ईरा आलासिन मेना गे हूँ नन्‍दस, अरा कोन्‍दा आलासिन कछनख्र'आ गे हूँ सवंग चि'अदस।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">अबड़ा उल्‍ला नू फिन ओन्‍टा कोहाँ गोंहड़ा येसुसी ओनबेंड़र'आ ख़ूँड़रकी रहचा। अरा आर ही ओन्‍द्रका ओन्ना-मॊख़ना मुंज्रा केरा। ख़ने येसुस तंग्‍है चेलारिन मॆख़रकी बाचस,</verse>
				<verse number="2">“एंगा ई गोंहड़न सोग्‍गे लग्‍गी, एन्‍देरगेका ईर तीन उल्‍ला ती एंग्‍है गने र'अनर। अक्‍कुन गा आर ही गुसन ओन्ना-मॊख़ना मुंज्रा।</verse>
				<verse number="3">ऎन आरिन कूल कीड़ा ती एड़पा त‍इय्‍योन होले, आर डहरे नू पयहा मनोर क'ओर, एन्‍देरगेका जोक्को आलर गेच्‍छा ती बरचकानर।”</verse>
				<verse number="4">ख़ने आसी चेलर आसिन बाचर, “इबड़ा आलर गे चाड़ पूरती ओन्‍त'आ गे ओन्ना-मॊख़नन इसन ई उछिन्‍द अड्डा नू एकासे बेद्दोम?”</verse>
				<verse number="5">ख़ने येसुस आरिन मेंजस, “निम्‍है गुसन ऎ बग्‍गे असमा र'ई?” आर बाचर, “सात गोटंग र'ई।”</verse>
				<verse number="6">ख़ने आस गोंहड़ा आबोन ख़ॆख़ेल नू ओक्‍का गे आनियस। अरा आस सात असमन होच्‍चस, अरा धर्मेसिन धन्‍यवाद ननरकी अदन किच्‍चियस। फिन आस गोंहड़ा गे चि'आ गे अबड़न तंग्‍है चेलर गुसन चिच्‍चस। अरा चेलर अदन गोंहड़ा गे ख़ट्टियर।</verse>
				<verse number="7">आर गुसन जुक्‍किम सन्नी इंजो हूँ रहचा। आस धर्मेसिन बिन्‍ती ननरकी अदन गोंहड़ा नू ख़ट्टा गे चेलर गे चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="8">आलर मॊख़रकी उड़चर केरर। अरा चेलर एंगरका कुटका असमन पेत्तर ती सात ड‍उड़ा निन्‍दर।</verse>
				<verse number="9">आ गोंहड़ा नू मलागूटी चार हजार आलर रहचर।</verse>
				<verse number="10">तहाँ येसुस गोंहड़ा आबोन त‍इय्‍यस। फिन आस लॆम चेलर गने डोंगा नू अरगियस अरा डलमनूता जिला तरा केरस।</verse>
				<verse number="11">असन जोक्‍क फरिसीर येसुस गुसन बर'अरकी कत्‍था बरता नना हेलरर। अरा आसिन बझाब'आ गे मेर्ख़ा ती इन्द्रिइम अकबक नलख ही चिन्‍हा नॆचर।</verse>
				<verse number="12">इदन मेनरकी आस तंग्‍है बॊलता नू नगदे ख़ोदख़रनुम बाचस, “एन्‍देरगे ई परिया ता आलर अकबक नलख ही चिन्‍हा बेद्दनर?, ऎन निमन मानिम ब'अदन, ऎन ई परिया ता आलर गे एन्‍देर चिन्‍हा हूँ मल चि'ओन।”</verse>
				<verse number="13">एन्ने बाचका ख़ॊख़ा येसुस आरिन अम्‍बरकी डोंगा नू अरगियस ती आ पक्‍खे काला हेलरस।</verse>
				<verse number="14">काना नू चेलर ओन्ना-मॊख़नन हो'आ गे मोधरका रहचर, अरा डोंगा नू आर गुसन ओन्‍टा लेका असमा रहचा।</verse>
				<verse number="15">येसुस आरिन चेताबाचस, “ऎरा, नीम फरिसीर अरा हॆरॊदॆर ही बिदगी ही पत्त नू बड़ियर र'अके।”</verse>
				<verse number="16">आर ताम ताम नू बाचनखर'आ हेलरर, “आस इदन ब'अदस एन्‍देरगेका नम्‍है गुसन असमा मल्‍ला।”</verse>
				<verse number="17">आर एन्‍देर ब'आ लगियर अदिन येसुस अक्‍खस, ख़ने आस बाचस, “निम्‍है गुसन असमा मल्‍ला अदही पत्त नू नीम एन्‍देरगे बाचनखर'आ लगदर? नीम अक्‍कुन गूटी बलदर अरा मल बुझुरदर का? निमा सिख्र'आ मल तुक्‍की का?</verse>
				<verse number="18">निमा ऎरा गे ख़न्न र'ई लिकिन मल बुझुरदर। निमा मेना गे ख़ेबदा र'ई लिकिन मल बुझुरदर। एंग्‍है नंजका अकबक नलख निमा गे सुरता मल र'ई का?</verse>
				<verse number="19">एकाबारी ऎन पांच हजार आलर गे पांच गोटंग असमा ती मॊख़ताचकन, ख़ने नीम असमा ही एंगरका टुटकन पेत्तकर ती एवन्‍दा ड‍उड़ा निन्‍दकर?” आर आसिन बाचर, “बारा ड‍उड़ा”</verse>
				<verse number="20">“अरा एकाबारी चार हजार आलर गे सात गोटंग असमा ती ओन्‍ताचकन, ख़ने नीम असमा ही एंगरका टुटकन पेत्तकर ती एवन्‍दा ड‍उड़ा नू निन्‍दकर?” आर आसिन बाचर, “सात ड‍उड़ा”</verse>
				<verse number="21">फिन आस आरिन बाचस, “नीम अक्‍कुन ऎन एन्‍देर ब'अदन अदिन बलदर का?”</verse>
				<verse number="22">तहाँ येसुस अरा आसी चेलर बॆतसै‍दा पद्दा नू बरचर, ख़ने जोक्‍क आलर ओन्‍टा अन्‍धासिन येसुस गुसन ओन्‍द्रर। अरा आर येसुसिन आ आलासिन कोड़े नना गे ऎसड़'आ गे गोहरारर।</verse>
				<verse number="23">आस अन्‍धासी ख़ेक्खन धर'अरकी पद्दा ती बहरी होच्‍चस। अरा येसुस आसी ख़न्‍न नू लालेन नंजस ती आसी म‍इय्‍याँ तंग्‍है ख़ेक्खन उइय्‍यस ती मेंजस, “नीन अक्‍कुन इन्द्रिइम ऎरा ओंग्दय का?”</verse>
				<verse number="24">आस मॆन ऎररकी आसिन बाचस, “हाँ, ऎन आलारिन ऎरदन, लिकिन फरीफरी मल ईथर'ई, एन्‍देरगेका आलर एंगा गे ऎकना मन्न बेसे ऎथ्रनर।”</verse>
				<verse number="25">ख़ने येसुस अउरिम ओंग्‍होन आसी ख़न्‍न नू ख़ेक्खा उइय्‍यस, ख़ने आस कोड़े मंज ख़च्‍चियस, अरा आस जम्मानिम फरीफरी ऎरा उंगियस।</verse>
				<verse number="26">“नीन पद्दा नू अमके कोर'आ मुन्‍द निंग्‍है एड़पा कला,” अन्ने बाचस ती येसुस आसिन एड़पा त‍इय्यस।</verse>
				<verse number="27">येसुस अरा आसी चेल‍र कैसरेया फिलिप्‍पी नगरे ही ओनबेंड़र'आ पद्दा नू केरर। कालो बारी डहरे नू आस तंग्‍है चेलारिन मेंजस, “आलर एंगन नॆ ब'अनर?”</verse>
				<verse number="28">ख़ने आर किर्त'अर बाचर, “जोक्‍क आलर ब'अनर यॊहन नूड़रत'उस फिन उज्‍जनुम किर्रियस, अरा जोक्‍क आलर ब'अनर धर्मेसी कत्‍था तिंगुस एलियस, अरा नन्नर ब'अनर चिरान ता धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ती ओर्तोस”</verse>
				<verse number="29">ख़ने येसुस आरिन मेंजस, “लिकिन नीम एंगन नॆ ब'अदर?” ख़ने पतरस आसिन किर्त'अर बाचस, “नीन मसी हिकदय।”</verse>
				<verse number="30">ख़ने आस आरिन चेताबाचस का एंग्‍है पत्त नू इदन नॆकन हूँ अमके तेंगा।</verse>
				<verse number="31">ख़ने येसुस चेलारिन तेंगा हेलरस का “चाड़ र'ई मनवा ख़द्दन एंगा गे अजम खिलपत मन्ना मनो, अरा यहूदी सेयान आलर अरा मुध नैगर अरा नॆग सिखाब'उर एंगन दुस'ओर अरा पिटोर। लिकिन ऎन तीन उल्‍ला ख़ॊख़ा उज्‍जा चॊर'ओन।”</verse>
				<verse number="32">आस चेलारिन ई कत्‍थन डिढ लगे तिंगियस। ख़ने पतरस आसिन तरकूटी हो'अरकी कड़का हेलरस।</verse>
				<verse number="33">लिकिन येसुस तंग्‍है चेलर तरा किर्रे ऎररकी पतरसिन हबड़ाचस अरा बाचस, “नीन सैतान लेक्‍खा ब'आलदय, एंग्‍है मुन्‍दहारे ती गेच्‍छा मना! नीन धर्मेसी सोचना लेक्‍खा मल सोचदय, लिकिन आलर ही सोचना लेक्‍खा सोचदय।”</verse>
				<verse number="34">फिन आस गोंहड़ा गने चेलारिन हेद्दे मीख़ियस अरा बाचस, “नीक‍ईम एंग्‍है चेला मना बेद्दोस होले, आस गे तान तंग्‍है नना बेद्दना लेका अम्‍बोर नना अरा तंग्‍है क्रुस आबोन चेड़'अरकी एंग्‍है गने चॊंख़्रना र'ई।</verse>
				<verse number="35">नीक‍ईम तंग्‍‍है उज्‍जनन तंग्‍गा गे उज्‍जा बेद्ददस होले आस धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जनन एबस'ओस, लिकिन आस एंग्‍है चड्डे अरा एंग्‍है दौ कत्‍था ही चड्डे तंग्‍‍है उज्‍जनन चि'ओस होले आस धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जनन ख़क्‍खोस।</verse>
				<verse number="36">ओन्‍टा आलस ई ख़ॆख़ेल ता उर्मी जिनिसन अर्ज'अदस, अरा धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जनन एबसदस होले, आस गे एन्‍देर नाफा मनो?</verse>
				<verse number="37">आलर धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जनन ख़क्‍खा गे ऊजी नू एन्‍द्रन हूँ चि'आ पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="38">पपहर ही ई परिया नू नीक‍ईम एंग्‍है कत्‍थन इंझ्र'आ गे अरा ‘ऎन येसुसी चेला हिकदन’ एन्ने आलर मुन्‍दहारे तेंगा गे लजर'ओस होले, आसिन ऎन हूँ नेम्हा मेर्ख़ा पैकर गने एम्‍बासी महबा नू किर्रना बारी ‘ईस एंग्‍है चेलस हिकदस’ एन्ने ब'आ गे लजर'ओन।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">फिन आस चेलारिन इदन हूँ बाचस, “ऎन ओन्‍टा मुदे कत्‍थन निमन ब'अदन, अक्‍कुन इसन इज्जका आलर ती जोक्‍क आलर, धर्मेस सवंग ती राजी नन्नन बिगर ईरका मल खे'ओर।”</verse>
				<verse number="2">छे उल्‍ला ही ख़ॊख़ा येसुस पतरस अरा याकॊब अरा यॊहनसिन तंग्‍है गने ओन्‍टा मेच्‍छा परता म‍इय्‍याँ होच्‍चस। असन आर तामलेका रहचर, आ बारी आर ही मुन्‍दहारे आसी ऎथ्रना बदलारा केरा।</verse>
				<verse number="3">आसी किचरी नगदे पंडरु बिल्चा हेलरा, अरा एन्ने कोड़हे पंडरु मंजा का ख़ॆख़ेल नू एकअम धोबियस हूँ एन्ने कोड़हे पंडरु नॊड़ा पोल्‍लोस।</verse>
				<verse number="4">आर गे चिरान ता ऎंड़ धर्मेसी कत्‍था तिंगुर मूसस अरा एलियस ऎथ्रर। आर दुयो झन येसुस गने कछनख्र'आ हेलरर।</verse>
				<verse number="5">एगघड़ी ख़ॊख़ा पतरस येसुसिन बाचस, “अना गुरु! नमा इसन र'अना नगदे बॆस र'ई। ख़ने एमा तीन गोटंग कुम्‍बा कम'आ गे चि'आ, ओन्‍टा निंगा, ओन्‍टा मूसस गे, ओन्‍टा एलियस गे।”</verse>
				<verse number="6">एन्‍देरगेका आर नगदे इल्चियर केरर, पतरस एन्‍देर ब'अना र'ई अदिन बल्‍लालियस।</verse>
				<verse number="7">ख़ने ओन्‍टा बदाली आरिन कुल्‍लिया चिच्‍चा, अरा बदाली ती धर्मे बबस अबड़ा चेलारिन बाचस, “ईस एंग्‍है चोन्‍हा ख़द्दस, ख़ने ईसहीन मेना।”</verse>
				<verse number="8">तहाँ अबड़ा चेलर ओनबेंड़र'आ ईरियर, आ बारी आचका ईरियर ख़ने असन येसुस लेका रहचस, मूसस अरा एलियस मल रहचर।</verse>
				<verse number="9">आर परता ती एत्तालियर, आ बारी येसुस आरिन आनियस का, “मनवा ख़द्दन ऎन केचका ती उज्‍जा चो'अना गूटी, नीम इसन एन्‍द्रा ईरकर अदिन नॆकन हूँ अमके तेंगा।”</verse>
				<verse number="10">ख़ने आर ई कत्‍थन सुरता उइय्‍यर, लिकिन आर ताम घड़ी घड़ी मेंजनखरर, केचका ती उज्‍जा चो'अना ही माने एन्‍देर मनी?</verse>
				<verse number="11">ख़ने आर आसिन मेंजर, “एन्‍देरगे नॆग सिखाब'उर ब'अनर का मसीसी ख़ॆख़ेल नू बरना ती मुन्‍द एलियस गे अउरिम बरना र'ई?”</verse>
				<verse number="12">येसुस आरिन बाचस, “ईद मानिम का एलियस मुन्‍द बर'ओस ती एंगन परिघ'आ गे आलारिन सपड़'ओस। एलियस बरचकादस, धर्मेसी कत्‍था तिंगुर आसी पत्त नू तिं‍का लेक्‍खा नम्‍है मुद्ध आलर आसिन एकासे नना बिद्दियर अन्ने आसिन सताबाचर। लिकिन सो‍च'आ का मनवा ख़द्दन एंगा पत्त नू धर्मेसी कत्‍था तिंगुर एन्‍देर लिखचर। ऎन नगदे दुक्‍खे चॊद'ओन अरा आलर एंगन दुस'ओर।”</verse>
				<verse number="13"></verse>
				<verse number="14">इकला येसुस अरा आसी तिनियों चेलर आसी नन्ना चेलर गुसन किर्रिम बिच्‍चियर, ख़ने आर ईरियर का आर ही ओनबेंड़र'आ कोहाँ गोंहड़ा ख़ूँड़रकी र'ई, अरा जोक्को नॆग सिखाब'उर आर ही गने आनानखर'आ लगियर।</verse>
				<verse number="15">येसुसिन उर्मी गोंहड़ा ईरिया ख़ने, अबड़ा आलर नगदे अकबकरर, औंगे आसी गुसन बोंगर ती मोंजरा नंजर।</verse>
				<verse number="16">आस अबड़ा चेलारिन मेंजस, “नीम ईर गने एन्‍देर आनानखर'आ लगदर?”</verse>
				<verse number="17">गोंहड़ा ती ओर्तोस बाचस, “अना गुरु! ऎन एंग्‍दासिन निंग्‍है गुसन ओन्‍द्रकन का आसिन नीन कोड़े नना ओंगोय। आस म‍इय्‍याँ ओन्‍टा मलदौ बॊलता समसार'ई। आद आसिन कछनख्र'आ मल चि'ई।</verse>
				<verse number="18">आद आसिन इकल‍अम धर'ई, होले आद असानिम ख़ॆख़ेल नू पखिड़'ई, अरा आस ब‍ई ती बोट्टो ओथ्रदस, अरा पल्‍लन चब्र'अरकी टनटनरदस। ऎन निंग्‍है चेलारिन ई मलदौ बॊलतन ओथ्र'आ गे बाचकन, लिकिन आर ओथ्र'आ गे पोल्‍लर।”</verse>
				<verse number="19">ख़ने येसुस अबड़ा आलारिन आनाकिर्त'अर आनियस, “अना मल पत्त'ऊ आलारो, ऎन इकला गूटी निम्‍है गने र'ओन?, ऎन ऎ उल्‍ला गूटी निम्‍है गने सह'ओन? आ कुक्‍कोसिन एंग्‍है गुसन ओन्‍द्र'आ।”</verse>
				<verse number="20">ख़ने आर कुक्‍कोसिन आसी गुसन ओन्‍द्रर। आ बॊलता येसुसिन ईरिया ख़ने, ख़द्दासिन दरका नंजा अरा आस ख़ॆख़ेल नू खत्तरस। आस लोट्टरस अरा आसी ब‍ई ती बोट्टो उरखा।</verse>
				<verse number="21">येसुस ख़द्दासी तम्‍बासिन मेंजस, “ईस एवन्‍दा उल्‍ला ती एन्ने मन्‍दस?” आस किर्त'अर बाचस, “ओन सन्नी ती एन्ने मन्‍दस।</verse>
				<verse number="22">तहाँ आद आसिन पिटा गे घड़ी घड़ी चिच्‍ची नू महले अम्मु नू हूँ टिड्डा, लिकिन नीन एमा गे इन्द्रिइम नना ओंग्दय होले, एम्‍‍है म‍इय्‍याँ सोग्‍गे ऎरा अरा सहाड़ा नना।”</verse>
				<verse number="23">ख़ने येसुस आसिन बाचस, “‘नीन नना ओंग्दय होले’ एन्ने अमा ब'आ, एन्‍देरगेका एंगन पत्त'ऊ आलर गे ऎन इन्द्रिइम नना ओंग्दन।”</verse>
				<verse number="24">लॆम आ कुक्‍कोसी तम्‍बस चिच्चि‍यारनुम बाचस, “ऎन पत्त'अदन का नीन एंगन सहाड़ा नना ओंग्दय, एंग्‍है पत्त'अनन अउरिम बड़ियर मना गे सहाड़ा नना।”</verse>
				<verse number="25">गोंहड़ा ही असन बोंग ख़ॊंड़रनन येसुस ईरियस। ख़ने आस एन्ने बाचस ती मलदौ बॊलतन खखवाचस, “अनय कुन्‍दी अरा बैरी ननू बॊलता ऎन निंगन पॆसदन, ईसी म‍इय्याँ ती उरखय बरय, अरा इकला हूँ ईसी म‍इय्‍याँ अमके कोर'आ।”</verse>
				<verse number="26">ख़ने आ बॊलता चिच्चि‍यारा अरा कुक्‍कोसिन नगदे मुरकुटचा अरा आसिन ती उरखा बरचा। अरा आस केचका लेक्‍खा मंजस केरस। ख़ने असला बग्‍गे आलर एन्ने बाचर का ईस गा केच्‍चस केरस।</verse>
				<verse number="27">लिकिन येसुस आसिन ख़ेक्खन धर'अरकी चॊदस। ख़ने आ कुक्‍कोस इज्‍जस केरस।</verse>
				<verse number="28">फिन येसुस अरा आसी चेलर ताम लेका एड़पा नू रहचर, ख़ने चेलर आसिन मेंजर, “ऎम आ मलदौ बॊलतन एन्‍देरगे ओथ्र'आ पोलकम?”</verse>
				<verse number="29">येसुस आरिन बाचस, “नीम ई मदहे मलदौ बॊलतन बिन्‍ती [अरा उपास] ती लेका ओथ्र'आ ओंगोर।”</verse>
				<verse number="30">फिन येसुस अरा आसी चेलर असलेक ती केरर, ती गलिलेया जिला मन्नुम कालियर। आसी मने मल रहचा का आसी ई चक नू र'अनन नेक‍ईम अख़'ओर।</verse>
				<verse number="31">एन्‍देरगेका ई बेड़ा नू आस तंग्‍है चेलारिन ओन्‍टा मुदे कत्‍थन सिखाब'आलियस। आस आरिन ब'आलियस, “उन्‍दुल जोक्‍क आलर मनवा ख़द्दन एंगन नन्ना आलर ही आकुस नू चि'ओर, अरा आर एंगन पिटोर। लिकिन उल मुन्‍द नू ऎन केचका ती उज्‍जा चो'ओन।”</verse>
				<verse number="32">लिकिन चेलर इबड़ा कत्‍थन मल बुझ्रर, ती आर ई पत्त नू आसिन मेना गे हूँ इल्चियर।</verse>
				<verse number="33">फिन येसुस अरा आसी चेलर कफरनहूम केरर। एकाबारी आर एड़पा नू रहचर, आ बारी आस तंग्‍है चेलारिन मेंजस, “नीम डहरे नू एका पत्त नू कछनख्र'आ लिक्‍कर?”</verse>
				<verse number="34">लिकिन आर एन्‍देर हूँ मल बाचर, एन्‍देरगेका आर डहरे नू ताम ताम कछनख्र'आलियर, “नम्‍है नू नॆ उर्मी ती कोहाँ हवे।”</verse>
				<verse number="35">ख़ने आस ओक्‍करकी बारा चेलारिन तंग्‍है गुसन मीख़ियस अरा आरिन बाचस, “नीक‍ईम धर्मेसी ऎरना नू ओर्मर ती कोहाँ मना गे बेद्दोस होले, आस तंगन ओर्मर ती सन्नी सोचना र'ई, अरा ओर्मर गे तेतर-सुसर नन्ना र'ई।”</verse>
				<verse number="36">फिन आस ओन्‍टा सन्नी ख़द्दासिन हो'अरकी आर ही मझी नू ओक्‍ताचस। ख़द्दासिन आस पक्‍कियस अरा आरिन बाचस,</verse>
				<verse number="37">“एका ओर्तोस ई बेसे ओन्‍टा ख़द्दासिन एंग्‍है बदली नू इंझ्रदस आस एंगन इंझ्रदस। इदही माने एन्ने हवे, आस एंगन लेका मल इंझ्रदस लिकिन एंगन त‍इय्‍का एंग्‍है बबासिन हूँ इंझ्रदस।”</verse>
				<verse number="38">ख़ने यॊहनस येसुसिन बाचस, “अना गुरु! ऎम ओन्‍टा आलासिन नीन आस गे आकुस चिच्‍चकय ब'अरकी नाद ओथ्रनन ईरकम, अरा ऎम आसिन छेकचकम, एन्‍देरगेका आस चेलर एमा नू ती मल रहचस।”</verse>
				<verse number="39">येसुस आरिन बाचस, “नीम आसिन अमा छेक'आ, एन्‍देरगेका एका ओर्तोस ऎन आस गे आकुस चिच्‍चकन ब'अरकी अकबक नलख नन्दस, आस एंगन लॆम मलदौ मल ब'ओस।</verse>
				<verse number="40">एका ओर्तोस नम्‍है बिड़दो मलकस आस नम्‍है सहाड़ा ननुस हिकदस।</verse>
				<verse number="41">इदिन हूँ मेना का नेक‍ईम निमा गे ओन मौनी अम्मु लेका ओन्‍त'अदस, एन्‍देरगेका नीम ऎन मसीसी आलर हिकदर, होले आस मानिम धर्मेस ती इनाम ख़क्‍खोस।”</verse>
				<verse number="42">लिकिन येसुस आरिन एन्ने हूँ बाचस “एका ओर्तोस एंगन पत्त'अदस, आस ई सन्नी ख़द्दस लेक्‍खा मान मलका आलस होले हूँ, आसिन एंग्‍है ती नीन कगर'अदय होले, निंग्‍है ख़ेसेर नू ओन्‍टा कोहाँ पखनन हें'अरकी निंगन समुदर नू हेबड़ना, धर्मेसी चि'अना दंडे ती जुक्‍की र'ई।</verse>
				<verse number="43">औंगे निंग्‍है ओन्‍टा ख़ेक्खा निंगन एंग्‍है ती कगरारना ही चड्डे मनी होले, अदिन सम्ड़ह'आ। एंग्‍है ती कगरारना ती सम्ड़ह'आ गे आ ख़ेक्खन खंडना मनो होले हूँ अदिन खं‍डा चि'आ। एंग्‍है ती कगरारना चड्डे ऎंड़ ख़ेक्खा ही र'अनुम नरक नू मल तेभरना चिच्‍ची नू हेबड़्रना ती, एंग्‍है ती बिगर कगरारका ठुठा मनरकी धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जना नू कोरना निंगा दौ र'ई।</verse>
				<verse number="44">[ नरक नू आर जनमजुग गूटी दुक्‍खे सारनर, अरा असन चिच्‍ची हूँ जनमजुग गूटी लघर'आली। ]</verse>
				<verse number="45">अरा निंग्‍है ओन्‍टा ख़ेड्डे निंगन एंग्‍है ती कगरारना ही चड्डे मनी होले, अदिन सम्ड़ह'आ। एंग्‍है ती कगरारना ती सम्ड़ह'आ गे आ ख़ेड्डेन खंडना मनो होले हूँ अदिन खं‍डा चि'आ। एंग्‍है ती कगरारना चड्डे ऎंड़ ख़ेड्डे ही र'अनुम नरक नू हेबड़्रना ती, एंग्‍है ती बिगर कगरारका ती लेंग्ड़ा मनरकी धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जना नू कोरना निंगा दौ र'ई।</verse>
				<verse number="46">[ नरक नू आर जनमजुग गूटी दुक्‍खे सारनर, अरा असन चिच्‍ची हूँ जनमजुग गूटी लघर'आली। ]</verse>
				<verse number="47">अरा निंग्‍है ओन्‍टा ख़न्‍न निंगन एंग्‍है ती कगरारना ही चड्डे मनी होले, अदिन सम्ड़ह'आ। एंग्‍है ती कगरारना ती सम्ड़ह'आ गे आ ख़न्नन टोटरना ओथ्रना मनो होले हूँ अदिन टोटर'आ ओथ्र'आ। एंग्‍है ती कगरारना चड्डे ऎंड़ ख़न्‍न र'अनुम नरक नू हेबड़्रना ती, एंग्‍है ती बिगर कगरारका ती कना मनरकी धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जना नू कोरना निंगा दौ र'ई।</verse>
				<verse number="48">नरक नू आर जनमजुग गूटी दुक्‍खे सारनर, अरा असन चिच्‍ची हूँ जनमजुग गूटी लघर'आली।</verse>
				<verse number="49">नॆ एंगन पत्त'ओर अबड़ा ओर्मर गे दुक्‍खे सारना मनो। अरा चिच्‍ची आलॊ गुट्ठिन सुध ननी, अन्नेम निम्‍है दुक्‍खे हूँ र'ई। आलर तम्‍है दाँड़ेन सुध नना गे बॆकन सजनर, अन्नेम ईद हूँ र'ई।</verse>
				<verse number="50">बॆक ड‍उल हिके। लिकिन बॆक ही तीनना मेटर'ओ कालो होले, अदही तीनना एकासे कमर'ओ? निम्‍है पत्त'अना आ बॆक लेक्‍खा र'ई, औंगे निम्‍है पत्त'अना नू जिटजिट ने र'आ। अरा नीम ओरोत इरिब नू मेसेर'अरकी उज्‍जा।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">फिन येसुस कफरनहूम नगरे आबोन अम्‍बरकी यूदेया जिला अरा यरदन ख़ाड़ ही आ पक्‍खे केरस। गोंहड़ा आस गुसन फिन ख़ॊंड़रा। अरा आस तंग्‍है रोज ता लेक्‍खा आरिन सिखाब'आ हेलरस।</verse>
				<verse number="2">तहाँ जोक्को फरिसीर आस गुसन आसिन बझाब'अना चिहुट ती बरचर ती मेंजर, “ओन्‍टा आलस गे तंग्‍है आलिन अम्‍बरनखरना यहूदी धरम ही नॆग लेक्‍खा मानिम र'ई का?”</verse>
				<verse number="3">ख़ने येसुस आरिन किर्त'अर बाचस, “मूसस निमा गे अम्‍बरनखरना ही पत्त नू एन्‍देर पॆसका चिच्‍चस?”</verse>
				<verse number="4">आर बाचर, “ओन्‍टा आलस अम्‍बरनखरना ही पत्त नू लिखचका चिठी चि'अरकी तंग्‍है आलिन अम्‍बा गे मूसस पॆसका चिच्‍चकादस।”</verse>
				<verse number="5">लिकिन येसुस आरिन बाचस, “निम्‍है बेड़हा जिया चड्डे मूसस निमा गे ई नॆग आबोन लिख'अरकी चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="6">लिकिन इकला धर्मेस उर्मी जिनिसन ख़ॆख़ेल नू गढ़चस, अउला धर्मेस आरिन आलस अरा आली ननरकी कमचस।</verse>
				<verse number="7">ई चड्डे आलस तंग्यो तम्‍बन अम्‍बरकी तंग्है ‍आली गने र'ओस।</verse>
				<verse number="8">आर इरबरदिम ओन्‍टा आल लेक्‍खा मनोर। औंगे अक्‍कु आर धर्मेसी ऎरना नू ऎंड़ मला ओन्‍टा आल हिकनर।</verse>
				<verse number="9">औंगे नॆकन धर्मेस जोड़चस आरिन नॆ हूँ अम्‍बोर छिंडा।”</verse>
				<verse number="10">ख़ॊख़ा आर एड़पा नू र'अना बेड़ा नू चेलर येसुसिन ई पत्त नू मेंजर।</verse>
				<verse number="11">ख़ने आस बाचस, “एका ओर्तस तंग्‍है आलिन अम्‍बरनखरना ननरकी नन्ना आलिन सग‍ई मनोस होले, आस अदही बिड़दो नू नन्ना आली गुसन काना ही पाप नन्‍दस।</verse>
				<verse number="12">अरा ओन्‍टा आली तंग्‍है आलासिन अम्‍बरनखरना ननरकी नन्ना आलासिन सगई मनी होले, आद नन्ना आलस गुसन काना ही पाप ननी।”</verse>
				<verse number="13">उन्‍दुल जोक्‍क आलर ख़द्दारिन येसुस गुसन ओन्‍द्रर का आस ख़द्दर ही म‍इय्‍याँ तंग्‍है ख़ेक्खा उइय्यरकी आसीस ननोस। लिकिन चेलर येसुसिन अम्‍बोर थोकबोकामब'आ ब'अरकी आरिन केप्‍पर।</verse>
				<verse number="14">लिकिन येसुस इदन ऎररकी चेलर म‍इय्‍याँ गोसा मंजस। अरा आरिन बाचस, “ख़द्दारिन एंग्‍है गुसन बर'आ चि'आ, आरिन अमा छेक'आ, एन्‍देरगेका नॆ इबड़ा ख़द्दर लेक्‍खा तमन किइय्‍या ननोर आरिन धर्मेस राजी ननोस।</verse>
				<verse number="15">ऎन निमन ओन्‍टा मानिम कत्‍था ब'अदन, एकासे ख़द्दर अयंग बंगर गे सोंपरनर अन्नेम एका ओर्तर धर्मेस गे सोंपरनर आरिन दिम धर्मेस राजी ननोस।”</verse>
				<verse number="16">फिन आस आरिन ख़िवचियस, अरा आर ही म‍इय्‍याँ ख़ेक्खा उइय्‍यरकी आरिन आसीस नंजस।</verse>
				<verse number="17">एकाबारी येसुस अरा आसी चेलर डहरे ऎका गे सपड़ार'आलियर, ख़ने ओन्‍टा आलस बुंगनुम आसी गुसन बरचस, अरा आसी मुन्‍दहारे ख़ेडमूली खत्तर'अरकी मेंजस, “अना गुरु, नीन दौ आलय हिकदय, एंगा धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जना ख़क्‍खा गे एन्‍देर नन्‍ना मनो?”</verse>
				<verse number="18">ख़ने येसुस आसिन बाचस, “नीन एंगन बॆस एन्‍देरगे ब'अदय?, धर्मेसिन अम्‍बरकी नॆ हूँ बॆस मलकर।</verse>
				<verse number="19">आलारिन अमके पिटा, नन्ना आली गुसन अमके काला, अमके ख़ड़'आ, बेगर नू अमके ब'आ, अमके ठक'आ, निंग्‍है अयंग बंगन म‍ईन नना, धर्मेसी इबड़ा पॆसकन नीन अख़दय।”</verse>
				<verse number="20">ख़ने आ आलस आसिन बाचस, “अना गुरु, इबड़ा उर्मी पॆसकन गा ऎन ख़द्द परिया ती मन'आ लगदन।”</verse>
				<verse number="21">येसुस आसिन नगदे चोन्‍हा नंजस अरा आसिन ऎररकी बाचस, “नीन अक्‍कुन गूटी ओन्‍टा कत्‍थन मल नंजकादय, कला, नीन निंग्‍है उर्मी खुर्जिन बीसरकी कीड़र गे ख़ट्टा चि'आ। फिन बरा अरा एंग्‍है गने चॊंख़्र'आ। होले निंगा मेर्ख़ा नू इनाम ख़क्ख्र'ओ।”</verse>
				<verse number="22">इदन मेनरकी आस दुक्‍खे मंजस, अरा आस हेन्‍दवारस ती किर्रिम बिच्‍चियस, एन्‍देरगेका आस नगदे उरुब रहचस।</verse>
				<verse number="23">येसुस चरियो तरा आलारिन ऎररकी तंग्‍है चेलारिन बाचस, “नॆ नगदे खुर्जी उइय्‍दस, आसिन धर्मेस गे राजी नना अजम सस‍इत मनो।”</verse>
				<verse number="24">आसी ई कत्‍था ती चेलर कौवारर केरर। लिकिन येसुस फिन आरिन बाचस, “अना ख़द्दारो, नॆ तंग्‍है खुर्जी म‍इय्याँ भरसा उइय्‍दस आसिन धर्मेस गे राजी नना अजम सस‍इत मनो।</verse>
				<verse number="25">एका ओर्तस तंग्‍है खुर्जी म‍इय्याँ भरसा उइय्‍दस आसिन धर्मेस राजी नन्‍ना ती ओन्‍टा ऊंट सुजी ही भों‍का नू तुरदना सेब्‍बा र'ई।”</verse>
				<verse number="26">इदन मेनरकी चेलर नगदे कौवारर अरा ताम तमानिम बाचर, “होले नॆ बछर'आ ओंगोर।”</verse>
				<verse number="27">येसुस आरिन ऎररकी बाचस, “आलर ती गा ईद मना पुल्ली, लिकिन धर्मेस ती ईद मनो दिम। एन्‍देरगेका धर्मेस उर्मिन दिम नना ओंग्दस। औंगे जोक्को आलर बछर'ओर।”</verse>
				<verse number="28">ख़ने पतरस आसिन ब'आ हेलरस, “ऎरा, ऎम निंग्‍है चेला मन्ना चड्डे उर्मिन दिम अम्‍बकम। औंगे एमा एन्‍द्रा ख़क्ख्र'ओ।”</verse>
				<verse number="29">तहाँ येसुस आरिन बाचस, “ऎन निमन मानिम ब'अदन, नॆ हूँ एंग्‍है चेला मन्ना चड्डे अरा दौ कत्‍था मेन्‍त'अना चड्डे तंग्‍है एड़पा पली महले भइय्योर महले बहिनोर महले अयंग महले बंग महले ख़द्द-ख़र्रा महले ख़ल्‍लन अम्‍बका र'अदस होले,</verse>
				<verse number="30">आस अक्‍कु ई ख़ॆख़ेल नू कैयो गुना बग्‍गे एड़पा पली अरा भइय्योर अरा बहिनोर अरा अयंग अरा बंग अरा ख़द्द-ख़र्रा अरा ख़ल्‍लन ख़क्‍खोस। इबड़ा गने गने नन्नर सतारना हूँ ननोर। अरा आस बरना ख़ॆख़ेल नू धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जनन ख़क्‍खोस।</verse>
				<verse number="31">अजम आलर नॆ अक्‍कु कोहाँ पद नू र'अनर, आर बरना उल्‍ला नू उर्मी ती किइय्‍या पद मनोर कालोर। अरा अजम आलर नॆ अक्‍कु उर्मी ती किइय्‍या पद नू र'अनर, आर बरना उल्‍ला नू कोहाँ पद मनोर कालोर।”</verse>
				<verse number="32">येसुस अरा चेलर अक्‍कु येरुसलॆम काला लगियर। ख़ने येसुस आरिन कड़हाब'आ लगियस। अबड़ा बारोर बयारर केरर, अरा आसी ख़ॊख़ा ई‍कुर इल्चियर केरर। आस बारोरिन ख़ाँड़ियस होच्‍चस ती ब'आ हेलरस, एका कत्‍था आस म‍इय्‍याँ मन्ना रहचा।</verse>
				<verse number="33">“ऎरा, नाम येरुसलॆम कालालदत। मनवा ख़द्दन ऎन असन मुध नैगर अरा नॆग सिखाब'उर ती हॆंर'ओन। अरा आर एंगन बदी ननोर अरा एंगन पिटा बेद्दोर अरा नॆ यहूदी मलनर आर ही ख़ेक्खा नू चि'ओर।</verse>
				<verse number="34">अबड़ा आलर एंगन भेसड़'ओर अरा एंग्‍है म‍इय्‍याँ तुप्‍पोर। एंगन कोर्रा ल'ओर अरा एंगन पिटोर। लिकिन ऎन उल मुन्‍द नू केचका ती उज्‍जा चो'ओन।”</verse>
				<verse number="35">ख़ॊख़ा नू जेबदयुसी तंग्‍दाबगर याकॊब अरा यॊहनस आसी गुसन बर'अरकी बाचर, “अना गुरु! एम्‍है मने र'ई का ऎम निंग्‍है गुस‍ते ने'अदम, अदिन नीन एमा गे नना।”</verse>
				<verse number="36">आस आरिन मेंजस, “ऎन निमा गे एन्‍देर नना गे निम्‍है मने र'ई?”</verse>
				<verse number="37">ख़ने आर आसिन बाचर, “इकला नीन बॆलय मनोय ती नन्नारिन राजी नन्ना बेड़ा नू ऎम हूँ निंग्‍है तीना अरा डेब्‍बा ओक्‍करकी निंग्‍है गने राजी नना गे बेद्ददम।”</verse>
				<verse number="38">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “नीम एन्‍द्रन ने'अदर अदही माने बलदर। ऎन एका रकम सस्‍ती सह'‍ऊ र'अदन, अन्ने सस्‍ती नीम सह'आ ओंगोर का? अरा एका रकम ऎन खि'ऊ र'अदन, अन्ने खे'आ नीम ओंगोर का?”</verse>
				<verse number="39">आर आसिन बाचर, “ऎम ओंगोम।” ख़ने येसुस आरिन बाचस, “हाँ ऎन अख़दन का ऎन एका रकम सस्‍ती सह'‍ऊ र'अदन अन्ने सस्‍ती नीम सह'आ ओंग्दर, अरा एका रकम ऎन खिऊ र'अदन अन्ने खे'आ नीम ओंग्दर।</verse>
				<verse number="40">लिकिन नॆ एंग्‍है तीना अरा डेब्‍बा ओक्‍करकी एंग्‍है गने राजी ननोर, अदही फैसला धर्मेस गे नन्ना र'ई। आस अदन फैसला नंज ख़च्चिकादस।”</verse>
				<verse number="41">याकॊब अरा यॊहनसी ई ने'अनन दसों चेलर मेनरकी आर म‍इय्‍याँ गोसा मना हेलरर।</verse>
				<verse number="42">ख़ने येसुस उर्मी चेलारिन हेद्दे मीख़ियस अरा बाचस, “नीम अख़दर का ई ख़ॆख़ेल नू राजीख़ापुर आलर म‍इय्‍याँ आकुस ऎदनर ती आरिन राजी नन्नर, अरा आर ही मुद्धर आरिन चीपनर।</verse>
				<verse number="43">लिकिन निमा अन्ने मल नन्ना र'ई, नीक‍ईम निम्‍है मझी नू कोहाँ मना बेद्ददस होले, आस नन्नर गे तेतर-सुसर ननुस मन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="44">अरा नीक‍ईम निम्‍है मझी नू मुद्धस मना बेद्ददस, आस नन्नर गे बिट्ठी ननू जॊंख़स लेक्‍खा तेतर-सुसर नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="45">एन्‍देरगेका मनवा ख़द्दन ऎन हूँ आलारिन तेतर-सुसर नन्‍त'आ गे मला आलर गे तेतर-सुसर नना गे, अरा आलारिन तम्‍है पाप ही दंडे ती नाड़ा गे दाँड़े लेक्‍खा एंग्‍है मने ती खे'आ गे ख़ॆख़ेल नू बरचकन।”</verse>
				<verse number="46">एक घड़ी ख़ॊख़ा येसुस अरा आसी चेलर येरिहॊ नगरे नू बरचर। अरा आर येरिहॊ नगरे ती उरखो बारी ओन्‍टा कोहाँ गोंहड़ा आर ही ख़ॊख़ा बर'आलिया। आ बारी बरतिमयोस नामे ओन्‍टा अन्धहा तिम्‍बुस डहरे ही कूटी नू उक्काचस। आस तिमयोसी ख़द्दस रहचस।</verse>
				<verse number="47">इकला आस मेंजस का नासरेत ता येसुस कट्टदस, ख़ने आस चिच्चियारनुम ब'आ हेलरस, “अना येसु! दाऊदसी ख़द्दायो! एंगन सोग्‍गे ऎरा।”</verse>
				<verse number="48">नगदे आलर आसिन केप्‍पर, “कलेकसे र'आ।” लिकिन आस अउरिम चिच्चियार'आ हेलरस, “अना दाऊदसी ख़द्दायो! एंगन सोग्‍गे ऎरा।”</verse>
				<verse number="49">येसुस इदिन मेंजस, ख़ने आस असन इज'अरकी बाचस, “आसिन मॆख़ा।” आलर आ अन्‍धहासिन मॆख़रकी बाचर, “डिढ नना! चो'आ! आस निंगन मॆख़दस।”</verse>
				<verse number="50">ख़ने आस म‍इय्याँ अत्तका किचरिन हेबड़्रकी उदकारस अरा येसुस गुसन बरचस।</verse>
				<verse number="51">ख़ने येसुस आसिन बाचस, “नीन एन्‍देर बेद्ददय का निंगा गे ऎन ननोन?” अन्‍धहास आसिन बाचस, “अना गुरु! ऎन ऎरा बेद्ददन।”</verse>
				<verse number="52">तहाँ येसुस बाचस, “कला, नीन एंगन पत्ताचकय ख़ने ऎन निंगन कोड़े नन्‍दन।” आ आलस लॆम ऎरा उंगियस, अरा डहरे नू आसी गने केरस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">येसुस अरा आसी चेलर येरुसलॆम हेद्दे बर'आलियर। ख़ने आर बॆतफगे अरा बेतानिया पद्दा नू बरचर। इबड़ा प‍द्दा जैतून मन्न परता ही ढेंरंगा नू र'ई। येसुस तंग्‍है चेलर ती ऎनोटा चेलारिन त‍इय्‍यस</verse>
				<verse number="2">अरा आरिन बाचस, “मुन्‍दहारे ता पद्दा नू कला, अइय्‍या कोरना गनेम ओन्‍टा गदही ही ख़द्दो खुटुरका ख़क्ख्र'ओ, अइय्‍या नॆ हूँ मल्‍ला अरगका, अदिन बिछर'आ ती एंग्‍है गुसन ओन्‍द्र'आ।</verse>
				<verse number="3">नीम एन्‍देर ननालदर? एन्ने नीक‍ईम निमन मेनोर होले, नीम ब'अके, उर्बस गे इदही चाड़ र'ई, अरा आस इदिन लेथेम किर्त'ओस चि'ओस।”</verse>
				<verse number="4">ख़ने अबड़ा दुयो चेलर केरर, अरा गदही ख़द्दोन बहरी बली गुसन बखड़े नू खुटुरका ख़क्‍खियर, अरा अदिन बिछरर।</verse>
				<verse number="5">असन नॆ नॆ इज्जका रहचर आर आरिन मेंजर, “नीम एन्‍देरगे गदही ख़द्दोन बिछर'आलदर?”</verse>
				<verse number="6">अबड़ा चेलर आरिन येसुस एन्‍देर ब'आ गे आनकाचस अन्नेम बाचर। ख़ने अबड़ा आलर आरिन गदही ख़द्दोन हो'आ गे चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="7">अबड़ा चेलर गदही ख़द्दोन येसुस गुसन ओन्‍द्रर, अरा अदही म‍इय्‍याँ तंग्‍है म‍इय्‍याँ अत्तना ही किचरिन नंजर, अरा येसुस अइय्‍या उक्‍कियस।</verse>
				<verse number="8">ख़ने नगदे आलर तम्‍है किचरिन डहरे नू अट्टियर, अरा नन्नर ख़ल्ल गोड्डा ता डहुड़न खं‍डरकी डहरे नू बींडचर। एन्ने आसिन म‍ईन नंजर।</verse>
				<verse number="9">आसी मुन्‍द ईकुर अरा ख़ॊख़ा ईकुर चिच्चि‍यारनुम बाचर, “धर्मेसी महबा मनन! धर्मेस ईसिन बरकत नन्‍दस नॆ उर्बासी आकुस गने बरदस।</verse>
				<verse number="10">धर्मेस निंगन बरकत नन्‍दस नेक‍अन, नॆ पूरखा दाऊद बॆलस बेसे राजी ननोस। उर्मी ती म‍इय्याँ मेर्ख़ा नू र'ऊ धर्मेसी महबा मनन।”</verse>
				<verse number="11">एन्नेम येसुस येरुसलॆम नगरे अंड़सियस अरा धर्मेसी मन्दिर चाली नू कोरचस, अरा चरियो तरा उर्मी आलॊन ईरियस। बीड़ी पुत्तालिया ख़ने आस तंग्‍है बारा चेलर गने बेतानिया किरिम बिचियस।</verse>
				<verse number="12">दोसर उल्‍ला येसुस अरा आसी चेलर बेतानिया ती उरखर। आ बारी आस गे कीड़ा लग्‍गिया।</verse>
				<verse number="13">आस गेच्‍छा ती ओन्‍टा झपूर्रा अंजीर मन्नन ऎररकी हेद्दे केरस का अइय्या ती ख़ंजपा इन्द्रिइम ख़क्‍खोस। लिकिन आस अतख़न अम्‍बरकी एन्‍द्रन हूँ मल ख़क्‍खियस, एन्‍देरगेका ईद अंजीर ही ख़ंजना ही बेड़ा मल रहचा।</verse>
				<verse number="14">ख़ने आस आ मन्नन बाचस, “नीन इकला हूँ मल ख़ंज'ओय। ख़ने अक्‍कु ती निंग्‍है ख़ंजपन नॆ हूँ मल मॊख़ोर।” आसी ई ब'अनन चेलर हूँ मेंजर।</verse>
				<verse number="15">येसुस अरा आसी चेलर येरुसलॆम किर्रियर ती आस धर्मेसी मन्दिर चाली नू कोरचस। असन आलर दाँड़े नन्ना ही मेक्‍खोन ख़ॆंदा पिटालियर। ख़ने येसुस आरिन अइय्या ती बहरी ओथ्र'आ हेलरस। अरा रोम राजी ता ढिबन धर्मेसी मन्दिर ही ढिबा नू बदलुर ही कं‍डोन, अरा पेरवाँ बीसुर ही मचियन हूँ बिड़दाचस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="16">अरा इन्द्रिइम जिनिसन बीसा गे हो'अरकी धर्मेसी मन्दिर चाली नू काला बर'आ गे नॆकन हूँ मल चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="17">तहाँ आस अबड़ा आलारिन सिखाबाचस, अरा बाचस, “नेम्हा पुथी नू ईद एन्ने लिख्रकी र'ई का, ‘एंग्‍है मने र'ई का एंग्‍है एड़पन उर्मी जातियर एंगन ओहमा नन्ना अरा बिन्‍ती नन्ना ही एड़पा ब'ओर।’ लिकिन नीम इदिन डाकुर ही अड्डा कमचका चिच्कादर।”</verse>
				<verse number="18">येसुस एन्‍देर नंजस अदिन मुध नैगर अरा नॆग सिखाब'उर मेंजर। ख़ने आर आसिन पिटा गे बेड़ा बेद्दते र'आलियर। आर गा आसिन एल्चालियर, इदगेका गोंहड़ा आसी सिखाब'अना ती अकबकरा केरा।</verse>
				<verse number="19">बीड़ी पुत्तना गनेम येसुस अरा आसी चेलर नगरे ती बहरी किर्रिम बिच्‍चियर।</verse>
				<verse number="20">दोसर उल्‍ला पैरी बारी आर किर्रालियर, ख़ने आर आ अंजीर मन्नन पादा गूटी ख़ैका ईरियर एकदन येसुस सर्पाचका रहचस।</verse>
				<verse number="21">पतरस सुरताचस का येसुस मुन्‍द उल्‍ला ई मन्‍नन एन्‍देर बाचका रहचस। अरा आस येसुसिन बाचस, “अना गुरु! ऎरा, ई अंजीर मन्नन, एकदन नीन सर्पाचकय, आद ख़ैकी किरकी र'ई।”</verse>
				<verse number="22">ख़ने येसुस चेलारिन आनाकिर्त'अर बाचस, “धर्मेस म‍इय्‍याँ पत्त'आ का आस एन्‍देर नना गे नीम ने'अदर अदिन निमा ननोस।</verse>
				<verse number="23">ऎन निमन ओन्‍टा मुदे कत्था ब'अदन, एक‍अम ओर्तोस ई परतन ‘नीन चडर'अय कलय अरा समुदर नू खत्तर'अय कलय’ ब'अरकी तंग्‍है जिया नू धुकुर पुकुर मल ननरकी ऎन एन्‍देर ब'अदन आद मनो अन्ने पत्त'ओस होले, धर्मेस आस गे अदन ननोस।</verse>
				<verse number="24">औंगेम ऎन निमन ब'अदन का नीम निम्‍है बिन्‍ती नू इन्द्रिइम ने'ओर होले, अदिन पत्त'आ का ऎम ख़क्‍खोम। होले धर्मेस अदन निमा गे ननोस।</verse>
				<verse number="25">इकल‍अम नीम बिन्‍ती नन्‍दर होले, निम्‍है जिया नू नॆख‍अम बिड़दो नू आर ही इन्द्रिइम अक्‍का-बलका र'ई होले आसिन छमा नना, होले निम्‍है मेर्ख़ा ता बंगस हूँ अन्नेम निम्‍है अक्‍का-बलकन छमा ननोस।</verse>
				<verse number="26">[ लिकिन नीम नन्नारिन छमा मल ननोर होले निम्‍है मेर्ख़ा ता बंगस हूँ निम्‍है अक्‍का-बलकन छमा मल ननोस।” ]</verse>
				<verse number="27">फिन येसुस अरा आसी चेलर येरुसलॆम मन्‍दिर नू बरचर। येसुस धर्मेसी मन्दिर ही चाली नू कुद्दा नुंगालियस, ख़ने मुध नैगर अरा नॆग सिखाब'उर अरा सेयान आलर आसी गुसन बरचर।</verse>
				<verse number="28">आर आसिन मेंजर, “नीन इबड़ा नलखन नॆखा आकुस ती ननालदय?, अरा निंगा इबड़न नना ही आकुस नॆ चिच्‍चा?”</verse>
				<verse number="29">येसुस आरिन बाचस, “ऎन हूँ निमन ओन्‍टा कत्‍था मेन्‍दन। अदिन किर्त'अर तेंगोर होले, ऎन हूँ निमन तेंगोन का ऎन इबड़ा नलखन नॆखा आकुस ती ननालदन।</verse>
				<verse number="30">यॊहनस गे नॊड़रत'अना ही आकुस धर्मेस चिच्‍चस का आलर चिच्‍चर? अदिन एंगन तेंगा।”</verse>
				<verse number="31">आर ई पत्त नू ताम तामिम कछनख्रर। आर बाचर, “नाम धर्मेस आकुस चिच्‍चस अन्नेम ब'ओत होले, आस ब'ओस अन्नु हूँ नीम एन्‍देरगे यॊहनसिन मल पत्ताचकर।</verse>
				<verse number="32">अरा आलर आकुस चिच्‍चर अन्नेम ब'ओत होले, आलर ती इलचका र'ई। एन्‍देरगेका ओर्मर पत्ताचर का मानिम यॊहनस धर्मेस ती बरचका ओन्‍टा धर्मेसी कत्‍था तिंगुस रहचस।”</verse>
				<verse number="33">ख़ने आर येसुसिन किर्त'अर बाचर, “ऎम बलदम।” ख़ने येसुस आरिन बाचस, “नीम एंगन मल तिंकर औंगे ऎन हूँ निमन मल तेंगोन इबड़ा नलखन नॆखा आकुस ती नन्‍दन।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">येसुस एन्ने यहूदी मुद्धर गने कछनख्रस ती आस ई जोक्‍खा ख़ीरिन तिंगियस। “ओन्‍टा आलस रहचस। आस ओन्‍टा अंगुर ही बटकी कमचस, अरा चरियो तरा पगड़ हड़चस, अरा अंगुर ती रासी ओथ्र'आ गे चचड़ी नू कुंडा कमचस, अरा ख़ापा गे मचा कमचस, अरा अदिन उर्बर गे ठिका चिच्‍चस, फिन तान ओन्‍टा नन्ना राजी केरस।</verse>
				<verse number="2">फिन आस पानना ही बेड़ा नू ठिका होच्चका उर्बर गुसन हिसा ओन्‍द्र'आ गे ओन्‍टा जॊंख़ासिन त‍इय्‍यस।</verse>
				<verse number="3">लिकिन आर आसिन धर'अरकी लौचर, अरा आसिन नीदी ख़ेक्खा त‍इय्‍यर।</verse>
				<verse number="4">फिन आस अउरिम ओन्‍टा जॊंख़ासिन आर ही गुसन त‍इय्‍यस। ख़ने आर आसी कुक्‍कु नू लौचर, अरा आसिन लज्‍जे मॊख़ताचर।</verse>
				<verse number="5">फिन आस अउरिम ओन्‍टा जॊंख़ासिन त‍इय्‍यस, ख़ने आर आसिन पिटियर। आस अउरिम बग्‍गेरिन त‍इय्‍यस। अइय्‍या ती आर जोक्‍कोरिन लौचर अरा जोक्‍कोरिन पिटियर।</verse>
				<verse number="6">अक्‍कु त‍इय्‍या गे आस गुसन आसी चोन्‍हा ख़द्दस लेका रहचस। ‘एंग्‍है ख़द्दासिन आर म‍ईन ननोर’ सोच्‍चस ती छेद्दे नू तंग्‍है ख़द्दासिन त‍इय्‍यस।</verse>
				<verse number="7">आसी ख़द्दस बरचस ख़ने, अबड़ा ठिका होच्चका उर्बर ताम ताम नू बाचनखरर, ‘ईसिम गा पुंजी हिकदस, बरा नाम ईसिन पिटोत होले ईसी ई बटकी नम्‍है मनो कालो।’</verse>
				<verse number="8">अन्नेम आर आसिन धरचर अरा पिटियर ती आसी केचका मॆदन बटकी ती बहरी हिबड़ियर चिच्‍चर।”</verse>
				<verse number="9">फिन येसुस बाचस, “ऎन निमन तेंगोन, बटकी उर्बस एन्‍देर ननोस? आस अबड़ा ठिका होच्चका उर्बारिन पिटोस अरा बटकी ही ठिका नन्ना उर्बर गे चि'ओस।</verse>
				<verse number="10">नीम नेम्हा पुथी नू मल्‍ला पढ़चका का? ‘एका पखनन राजमिस्‍त्रीर तरकूटी ताड़चका रहचर, आ पखना दिम गोट्टा एड़पन बड़ियर ननू पखना मंजा केरा।</verse>
				<verse number="11">उर्बस इदन नंजस, अरा नम्‍है ऎरना नू ईद अकबक र'ई।’”</verse>
				<verse number="12">येसुसी एन्ने ब'अनन यहूदी मुद्धर मेंजर ती येसुसिन धर'आ बिद्दियर, एन्‍देरगेका आर बुझुर ख़च्चिका रहचर का येसुस आर ही बिड़दो नू ई जोक्‍खा ख़ीरिन बाचकाचस। लिकिन आर आलारिन इल्चियर ती येसुसिन अम्‍बरकी किर्रिम बिच्‍चियर।</verse>
				<verse number="13">फिन यहूदी मुद्धर येसुसिन कत्‍था नू बझाब'आ गे जोक्को फरिसीर अरा हॆरॊदॆरिन आसी गुसन त‍इय्‍यर।</verse>
				<verse number="14">आर येसुस गुसन बरचर ती बाचर, “अना गुरु! ऎम अख़दम का नीन उजगो आलय, नीन आलर एन्‍देर सोच'ओर अदही पत्त नू गुनन मल नन्‍दय, अरा नीन तीना मल ख़ाँड़दय। नीन धर्मेसी डहरेन मानी गने तेंग‍दय। यहूदी नॆग नमन कैसरस गे मालगुजारी चि'आ गे पॆस'ई का मला?</verse>
				<verse number="15">ऎम मालगुजारी चि'ओम का मला?” लिकिन येसुस आर ही चतरा आबोन अख़'अरकी बाचस, “नीम एंगन एन्‍देरगे बिढ़दर? ओन्‍टा रोमी ढिबन एंग्‍है गुसन ओन्‍द्र'आ का ऎन अदिन ऎरोन।”</verse>
				<verse number="16">आर ढिबन ओन्‍द्रर अरा आस गे चिच्‍चर। आस मेंजस, “ई नामे अरा छपा नॆखा हवे?” आर बाचर, “कैसरसी।”</verse>
				<verse number="17">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “कैसरस गे एन्‍देर चि'अना र'ई अदिन कैसरस गे चि'आ, अरा धर्मेस गे एन्‍देर चि'अना र'ई, अदिन धर्मेस गे चि'आ।” ख़ने आर येसुसी ई कत्‍थन मेनरकी अनचकरर केरर।</verse>
				<verse number="18">जोक्‍क उल्‍ला ख़ॊख़ा, केचका ख़ॊख़ा उज्‍जा चो'अना र'अम मलकी ब'ऊ सदुकीर येसुस गुसन बर'अरकी मेंजर,</verse>
				<verse number="19">“अना गुरु! मूसस एमा गे एन्ने पॆसका चिच्‍चस, का एकअम ओर्तस बिगर ख़द्द-ख़र्रा ही खे'अदस कादस, अरा आसी तंग्‍आली बछरकी र'ई, होले आसी भइय्योस अदिन बेंज्रना ती केचका तंग्‍है भइय्योस गे ख़द्द कुन्‍द्रत'अना र'ई।”</verse>
				<verse number="20">सदुकीर अउरिम एन्ने ब'आलियर, “ओंग्‍होन सात भइय्योर रहचर, कोहँस बेंज्र'अरकी बिगर ख़द्द-ख़र्रा ही केच्‍चस केरस।</verse>
				<verse number="21">ख़ने मझलस आ रड़ियाही आबोन बेंज्रस, अरा बिगर ख़द्द-ख़र्रा ही केच्‍चस केरस। ख़ने सझलस अदिन बेंज्रस।</verse>
				<verse number="22">अन्नेम सतियो भइय्योर अदिन ओरोत ही ख़ॊख़ा ओरोत बेंज्रर ती जम्मर बिगर ख़द्द-ख़र्रा ही केच्‍चर। छेद्दे नू आ आली हूँ केच्‍चा केरा।</verse>
				<verse number="23">अक्‍कुन एमन तेंगा, केचका आलर ही उज्‍जा चो'अना नू आद नॆखा आली मनो, एन्‍देरगेका अदिन सतियो भइय्योर बेंज्रकाचर।”</verse>
				<verse number="24">इदन मेनरकी येसुस आरिन बाचस, “नीम नेम्हा पुथी नू उज्‍जा चो'अना ही पत्त नू एन्‍देर लिख्रकी र'ई अदिन बलदर अरा धर्मेस एन्‍देर नना ओंग्‍दस अदन हूँ बलदर, ई चड्डे नीम अन्नेम मलदौ सोचदर।</verse>
				<verse number="25">इकला आलर केचका ती उज्‍जा चो'अनर, आलर अरा आलीर मल बेंज्रनर। आर मेर्ख़ा नू मेर्ख़ा पैकर लेक्‍खा मनोर, एन्‍देरगेका पैकर हूँ मल बेंज्रोर।</verse>
				<verse number="26">नेम्हा पुथी नू एन्ने लिख्रकी र'ई का इकला धर्मेस मूसस गे लघरना ख़ोप्‍पा नू ऎथ्रस ख़ने आस बाचस, ‘ऎन अब्राहम अरा इसाक अरा याकॊबसी धर्मे हिकदन।’</verse>
				<verse number="27">आस केचका आलर ही धर्मेस मलदस, लिकिन आस उज्‍जना आलर ही धर्मेस हिकदस। अब्राहमस अरा इसाकस अरा याकॊबस केच्‍चर अन्नु हूँ आर उज्‍जालनर। औंगे नाम अख़दत का नम्‍है मॆद ही केचका ख़ॊख़ा हूँ नम्‍है बॊलता उज्‍जो। नीम गा मलदौ पत्त'अदर का केच्चकर उज्‍जा मल चो'ओर।”</verse>
				<verse number="28">ओन्‍टा नॆग सिखाब'उस असन रहचस ती आर ही कत्‍था बरतन मेना लगियस। येसुस सदुकीर गे लूरगर ती किर्त'अर ब'अनन आस ईरियस ती येसुसिन मेंजस, “धर्मेस नमा गे बग्‍गे पॆसका चिच्कादस अबड़ा ती कोहाँ पॆसका एकदा हवे?”</verse>
				<verse number="29">येसुस आसिन किर्त'अर बाचस, “उर्मी पॆसका ती ईद कोहाँ हवे। ‘इस्राऎल आलारो एंग्‍हैन मेना, नम्‍है उर्बस धर्मेस ओन्‍टे लेका उर्बस हिकदस।</verse>
				<verse number="30">नीन निंग्‍है धर्मे उर्बासिन निंग्‍है उर्मी जिया गने अरा निंग्‍है उर्मी बॊलता गने अरा निंग्‍है उर्मी लूर गने अरा निंग्‍है उर्मी सवंग गने चोन्‍हा नना।’</verse>
				<verse number="31">अरा दोसरा पॆसका ईद हवे, ‘नीन निंगन एकासे चोन्‍हा नन्‍दय अन्ने नन्नारिन हूँ चोन्‍हा नना।’ धर्मेस इबड़ा ऎंड़ पॆसका ती कोहाँ एका पॆसकन हूँ मल्‍ला चिच्का।”</verse>
				<verse number="32">आ नॆग सिखाब'उस बाचस, “अना गुरु! नीन नगदे बने मानिम बाचकय, धर्मेस ओन्‍टा दिम र'अदस, आसिन अम्‍बरकी नन्ना धर्मेस मलकस।</verse>
				<verse number="33">आसिन उर्मी जिया गने अरा उर्मी बुझुरना गने अरा उर्मी सवंग गने चोन्‍हा नना अरा नन्नारिन तंग्‍है लेक्‍खा चोन्‍हा नना। एका दान बस्‍सरनर ती अरगनर अरा नन्ना मदहे दान अरगना ती ईद कोहाँ हवे।”</verse>
				<verse number="34">येसुस ईरियस का आस लूरगर ती किर्त'अर बाचस, ख़ने आस आसिन बाचस, “धर्मेस निंगन सेब्‍बा ती राजी नना ओंग्दस।” फिन नॆका हूँ येसुसिन इन्द्रिइम मेना गे डिढ मल मंजा।</verse>
				<verse number="35">फिन येसुस धर्मेसी मन्दिर नू सिखाब'आ लगियस ख़ने आस मेंजस, “नॆग सिखाब'उर एन्‍देरगे ब'अनर का मसीस दाऊदसी ख़द्दस हिकदस?</verse>
				<verse number="36">दाऊद नेम्‍हा बॊलतस नू मनरकी बाचस, ‘धर्मे उर्बस एंग्‍है उर्बासिन बाचस का, नीन एंग्‍है तीना पक्‍खे ओक्‍करकी एंग्‍है गने राजी नना, ऎन निंग्‍है बैरीरिन नास नंज ख़च्‍चोन।’</verse>
				<verse number="37">दाऊदस गा तानिम आसिन उर्बस अन्ने ब'अदस, होले आस दाऊदसी पिड़ही ता लेका मला आसी उर्बस हूँ हिकदस।” गोंहड़ा येसुसी कत्‍थन मेंजा ती नगदे रिझ्रा।</verse>
				<verse number="38">येसुस तंग्‍है सिखाब'अना नू अउरिम बाचस, “नॆग सिखाब'उर ती चिहुंक र'आ। आर दिगहा किचरी अत्तरकी कुद्दनर, अरा बजार टोंका गुट्ठी नू मोंजरा ख़क्‍खा गे बेद्दनर।</verse>
				<verse number="39">आर गोड़हा एड़पा गुट्ठी नू मुध मचिया गुट्ठिन अरा मदी गुट्ठी नू म‍ईन अड्डा गुट्ठिन ख़क्‍खा गे बेद्दनर।</verse>
				<verse number="40">लिकिन आर रड़ियाहिरिन ठकनर ती आरिन अमल'अनर। अरा आर धरम नू तमन कोहाँ ऎद'आ गे दिगहा दिगहा बिन्‍ती नन्‍नर। धर्मेस आर गे दंडे चि'ओस दिम।”</verse>
				<verse number="41">तहाँ येसुस धर्मेसी मन्दिर नू दान बकसा ही मुन्‍दहारे ओक्‍करकी बकसा नू गोंहड़ा ही दान सजनन ऎरालियस। बग्‍गे उरुब आलर नगदे पैसा कौड़ी सज्‍जर।</verse>
				<verse number="42">फिन ओन्‍टा कीड़ा रड़ियाही बरचा। आद ऎंड़ सन्नी सिक्‍कन सज्‍जा।</verse>
				<verse number="43">येसुस तंग्‍है चेलारिन हेद्दे मॆख़रकी बाचस, “ऎन निमन मानिम ब'अदन, धर्मेसी मन्दिर ही दान बकसा नू सजका आलर ती ई कीड़ा रड़ियाही उर्मी ती बग्‍गे सजकी र'ई।</verse>
				<verse number="44">एन्‍देरगेका ओर्मर तम्‍है खुर्जी ही बढ़ती ती सज्‍जर। लिकिन ईद नगदे कीड़ा आली हवे। इदही गुसन ऎ बग्‍गे रहचा उर्मिन सज्‍जा। ईद तंग्‍है उज्‍जा गे रहचा जम्मन धर्मेस गे चिच्‍चा।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">येसुस अरा आसी चेलर धर्मेसी मन्दिर ती उरखालियर, ख़ने आसी चेलर ती ओर्तोस बाचस, “अना गुरु! ऎरा, एका कोहाँ पखना! अरा एका नापे मन्‍दिर!”</verse>
				<verse number="2">येसुस आसिन बाचस, “नीम एन्ने ब'अदर का ई धर्मेसी मन्दिर एका नापे र'ई, लिकिन उन्‍दुल ई मन्‍दिर उर्मी दिम धसतार'ओ कालो अरा उर्मी पखना अक्‍कुन र'ई आ अड्डा नू मल र'ओ।”</verse>
				<verse number="3">एन्ने बाचका ख़ॊख़ा येसुस चेलर गने जैतून परता केरस अरा असन धर्मेसी मन्दिर ही मुन्‍दहारे उक्‍कियस। ख़ने पतरस अरा याकॊब अरा यॊहन अरा अन्‍द्रेयस भिनेम कालरकी येसुसिन मेंजर,</verse>
				<verse number="4">“एमन तेंगा, इबड़ा कत्‍था इकला मनो?, इबड़ा कत्‍था जम्मा मन्ना र'ई, इदन अख़'आ गे एन्‍देर चिन्‍हा मनो?”</verse>
				<verse number="5">येसुस आरिन तेंगा हेलरस, “चिहुंक र'आ, निमन नीक‍ईम अम्‍बोर ठक'आ।</verse>
				<verse number="6">नगदे आलर एंग्‍है नामे ती बर'अरकी ब'ओर, ‘ऎन मसी हिकदन’ एन्ने ब'अरकी आर नगदे आलारिन ठक'ओर।</verse>
				<verse number="7">इकला नीम लड़ाई अरा लड़ाई ही हलन मेनोर होले अमके बयार'आ। एन्‍देरगेका इबड़ा कत्‍था मन्ना चाड़ र'ई, लिकिन मुंज्रना बेड़ा लॆम मल बर'ओ।</verse>
				<verse number="8">ओन्‍टा जातियर नन्ना जातियर ही बिड़दो नू, अरा ओन्‍टा राजी नन्ना राजी ही बिड़दो नू लड़ाई गे चो'ओ। ख़ॆख़ेल नू कैनो अड्डा नू ख़ॆख़ेल नुकुरना मनो, अरा एन्ने ख़ॆख़ेल नू अड्डा अड्डा अकाल मनो। लिकिन ईद गा खिलपत ही ऒरे मन्ना लेका हवे अरा अउरिम कोड़हे सस्‍ती बरना र'ई।</verse>
				<verse number="9">लिकिन इकला इबड़ा मनो नीम चिहुंक ती र'अके। आलर निमन हें'ओर हो'ओर, अरा पंचायत नू चि'ओर, अरा नीम गोड़हा एड़पा नू लौर'ओर। नीम एंग्‍है चड्डे राजीख़ापुर अरा बॆलर ही मुन्‍द इजतार'ओर। एन्‍देरगेका नीम एंग्‍है गने चॊंख़्र'‍उर हिकदर। लिकिन ईद निमा गे एंग्‍है पत्त नू आरिन तेंगना ही मोका मनो।</verse>
				<verse number="10">लिकिन ख़ॆख़ेल ही मुंज्रना ती मुन्‍द दौ कत्‍था उर्मी जातियर गे मेन्‍त'अना र'ई।</verse>
				<verse number="11">इकला निमन हें'अरकी पंचायत नू सोंप'ओर, होले नीम मुन्‍द ती अमके सोच'आ का ऎम एन्‍देर ब'ओम। लिकिन निमन एन्‍देर ब'अना र'ई अदिन आ बारिम तेंगतार'ओ, अदिन नीम ब'अके। एन्‍देरगेका ब'ऊ नीम मला नेम्‍हा बॊलतस हवे।</verse>
				<verse number="12">आलर तम्‍है भइय्योर अरा बहिनोरिन नट'ओर अरा पिटर'ओर, एन्‍देरगेका आर एंग्‍है गने चॊंख़्रर। अरा अयंग-बंग तम्‍है ख़द्द-ख़र्रारिन एन्नेम ननोर। अरा ख़द्द-ख़र्रर तम्‍है अयंग-बंगर ही बिड़दो चो'अरकी पिटत'ओर चि'ओर।</verse>
				<verse number="13">नगदे आलर निमन बिड़दो ननोर एन्‍देरगेका नीम एंग्‍है गने चॊंख़्रकर। लिकिन नॆ तम्‍है उज्‍जना ही मुंज्रना गूटी सह'ओर आरिम जनमजुग ही दंडे ती बछर'ओर।</verse>
				<verse number="14">(पढ़'उर बुझुर'आ हो'आ ऎन एन्‍देर लिख'आलदन) नीम इकला आ उझड़'अना भंगड़भट्ठ ख़ाँड़ना आलॊन धर्मेसी मन्दिर ही नेम्‍हा अड्डा नू इज्‍जका ऎरोर एसन अदगे मल इजना रहचा। ई चड्डे आलर धर्मेसी मन्‍दिरन अम्‍बोर चि'ओर। अउलम यूदेया जिला नू र'उर परता म‍इय्याँ बोंके कालके।</verse>
				<verse number="15">अरा एड़पा मेसगा नू र'उर इन्द्रिइम ओन्‍द्र'आ गे एड़पा भितरी अम्‍बोर काला।</verse>
				<verse number="16">ख़ल्ल नू नलख ननुर तम्‍है किचरिन हो'आ गे एड़पा अम्‍बोर किर्रा।</verse>
				<verse number="17">अबड़ा उल्‍ला नू ओत्‍था ऎख़ अरा ख़दमाख़ो मुक्‍कर गे नगदे सस्‍ती मनो।</verse>
				<verse number="18">बिन्‍ती नना का ईद प‍इय्‍याँ उल्‍ला नू अम्‍बन मना।</verse>
				<verse number="19">एन्‍देरगेका अबड़ा उल्‍ला नू नगदे सस्‍ती मनो का धर्मेस ख़ॆख़ेलन गढ़चका उल्‍ला ती इन्ना गूटी अन्ने मल्‍ला मंजका, अरा ख़ॊख़ा हूँ अन्ने सस्‍ती मल मनो।</verse>
				<verse number="20">उर्बस अबड़ा उल्‍लन मल घटा ब'अना होले, नॆ हूँ मल बछर'ओर दने। लिकिन तंग्‍है चज्जिका आलर ही चड्डे आस अबड़ा उल्‍लन घटा बाचकादस।</verse>
				<verse number="21">फिन नीक‍ईम निमन, ‘ऎरा, मसीस इसन र'अदस महले असन र'अदस’ एन्ने ब'अदस होले, आसी कत्‍थन अमके पत्त'आ।</verse>
				<verse number="22">एन्‍देरगेका जोक्‍कोर फसक‍ट'ओर ती ऎन मसी हिकदन ब'ओर अरा जोक्‍कोर फसकट'ओर ती ऎन धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ब'ओर। अरा बेड़ाब'आ गे आर चिन्हा अरा अजगुत नलख गुट्ठिन ऎद'ओर, मना ओंगो होले धर्मेसी चज्‍जरका आलारिन हूँ बेड़ाब'ओर चि'ओर।</verse>
				<verse number="23">औंगे नीम चिहुंक र'आ। ऎन मन्ना उर्मी कत्‍थन निमन मुन्‍द तिम तेंगालदन।</verse>
				<verse number="24">अबड़ा उल्‍ला नू आ सस्‍ती ही ख़ॊख़ा, ‘बीड़ी अरा चन्‍दो मल रफ'ओ,</verse>
				<verse number="25">अरा मेर्ख़ा ती बीनको खत्तर'आ हेलर'ओ, अरा धर्मेस मेर्ख़ा नू र'ऊ उर्मी आलॊन नुक'ओस।’</verse>
				<verse number="26">फिन उर्मी आलर मनवा ख़द्दन एंगन बदाली नू ती बरनन ऎरोर। अरा आ बारी ऎन ख़ॆख़ेल ता आलारिन बॆलस लेक्‍खा आकुस गने राजी ननोन।</verse>
				<verse number="27">फिन ऎन एंग्‍है पैकारिन त‍इय्योन ती सौंसे ख़ॆख़ेल ती एंग्‍है चज्जिका आलारिन ख़ॊंड़'ओन।</verse>
				<verse number="28">अंजीर मन्‍न ती ई कत्‍थन सिख्र'आ। अदही गुफरी मनी अरा अतख़ा ख़ॊरा हिलर'ई होले, नीम अख़दर का बिड़ना उल्‍ला हेद्दे र'ई।</verse>
				<verse number="29">इकला नीम इबड़ा कत्‍थन एन्ने मन्नुम ऎरोर, निमा अख़ना र'ई का एंग्‍है बरना हेद्दे र'ई।</verse>
				<verse number="30">ऎन निमन मानिम ब'अदन, एका गूटी इबड़ा उर्मी कत्‍था मनो आ गूटी ई परिया ता जोक्को आलर उज्‍जोर।</verse>
				<verse number="31">मेर्ख़ा अरा ख़ॆख़ेल छपर'ओ कालो, लिकिन एंग्‍है कत्‍था इकला हूँ मल बदलार'ओ।</verse>
				<verse number="32">एंग्‍है बरना उल्‍ला ही पत्त नू धर्मे बंगासिन अम्‍बरकी नॆ हूँ बलनर। ऎन ख़द्दन अरा मेर्ख़ा ता पैकर हूँ आ बेड़न बलदम।</verse>
				<verse number="33">नीम एंग्‍है बरना बेड़न बलदर, औंगे नीम एंग्‍है बरना ही पाब ऎरना नू सपड़ारका र'आ।</verse>
				<verse number="34">ई उदाहरन आबोन मेना। ओन्‍टा आलस रहचस। आस उन्‍दुल डहरे ईक्‍कियस। आस एड़पा ती काना ती मुन्‍द तंग्‍है जॊंख़र सिरे एड़पा ही उर्मी नलख अम्‍बियस चिच्‍चस। तहाँ आस बली ख़ा‍पुसिन जॊहचका र'आ गे आनियस।</verse>
				<verse number="35">अन्नेम नीम एंग्‍है बरनन जॊहचका र'आ। नेख़‍ओन ऎन पुतबारी महले अधरात माख़ा नू महले ख़ॆर चींख़ो बारी महले बिजबेड़ा नू बर'ओन।</verse>
				<verse number="36">उर्मी बारी सपड़ारका र'आ, मला होले ऎन आचका बर'अरकी निंगन बिगर सपड़ारका ख़क्‍खोन।</verse>
				<verse number="37">ऎन एकदन निमन ब'अदन, अदिन ओर्मारिन ब'अदन, ‘एंग्‍है बरना ही पाब ऎरना नू सपड़ारका र'आ’।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="14">
				<verse number="1">ऎंड़ उल्‍ला ख़ॊख़ा कट्टना अरा बिगर बिदगी असमा ही परब मन्ना रहचा। मुध नैगर अरा नॆग सिखाब'उर एकासे येसुसिन ठग'अरकी धर'ओत ती पिटत'ओत एन्ने मोका बेद्दते र'आलियर।</verse>
				<verse number="2">लिकिन आर ताम ताम ती ब'आलियर, “परब ही उल्‍ला नू अम्‍बोत नना। एन्‍देरगेका आ उल्‍ला नू ननोत होले, आलर थोकबो‍काम्‍ब'ओर अरा हुलहुली ननोर।”</verse>
				<verse number="3">येसुस बेतानिया पद्दा नू सिमॊन नामे आलासी एड़पा नू रहचस। एकास मुन्‍द खसरा रोगी रहचस। येसुस सिमॊनसी एड़पा नू मंडी ओनालियस। ख़ने ओन्‍टा आली पंडरू पखना ही सं‍जगी नू नगदे दाम ही जटामासी ही अर्रगा गमगमरना इसुंग ओन्‍द्रा बरचा। आद सं‍जगिन चलख़ा ती इसुंगन येसुसी कुक्‍कु नू तुन्‍दिया।</verse>
				<verse number="4">ख़ने असता जोक्को आलर उकुलबुकुल ती ओर्त इरिब नू ब'आलियर, “ई गमगमरना इसुंगन एन्‍देरगे एन्ने नठाबातारा?</verse>
				<verse number="5">ई इसुंग ही दाम ओर्तोसी ओन बछर ही कमाब'अना ही भुती मनी, इदन कीड़र गे चितारकी र'ओ दने।” एन्ने आर अदिन नगदे केप्‍पर।</verse>
				<verse number="6">येसुस आरिन बाचस, “इदिन अमा केबा, इदिन अमा दिकदिकाब'आ। एन्‍देरगेका ईद गा एंगा गे दौ नंजकी र'ई।</verse>
				<verse number="7">कीड़र निम्‍है गने सगरघड़ी र'ओर, होले नीम इकला ओंगोर आ उल्‍ला आर गे दौ नना ओंग्दर। लिकिन ऎन निम्‍है गने बग्‍गे उल्‍ला मल र'ओन।</verse>
				<verse number="8">आद एन्‍देर नना उंगी अदिन नंजकी र'ई। ईद एंग्‍है माड़ना ही सपड़'अना नू एंग्‍है मॆद नू मुन्‍द तिम इसुंगन तुन्‍दकी र'ई।</verse>
				<verse number="9">ऎन निमन ओन्‍टा मुदे कत्‍था तेंगदन, सौंसे ख़ॆख़ेल नू एक्‍स‍अनिम दौ कत्‍था तेंगर'ओ असन ईद ही नलख ईद ही सुरता गे तेंगतार'ओ।”</verse>
				<verse number="10">ख़ने यूदस इसकारियॊत नॆ बारा चेलर ती ओर्तोस रहचस, आस मुध नैगर गुसन केरस। एन्‍देरगेका आस येसुसिन धरत'आ गे आर गे संगे चि'आ बिद्दियस।</verse>
				<verse number="11">आर इदिन मेंजर ख़ने खुसमारर, अरा आर आस गे ढिबा चि'आ गे गच्‍छरर। ख़ने आस आर गे संगे चि'आ गे येसुसिन धरत'आ गे मोका बेद्दा हेलरस।</verse>
				<verse number="12">कट्टना परब ही मुन्‍द उल्‍ला इकला यहूदीर भेंडो ख़द्दन दाँड़े अरगर अरा आर बिगर बिदगी ही असमा मोक्‍खर। ख़ने येसुसी चेलर आसिन में‍जर, “नीन एन्‍देर बेद्ददय ऎम एसन कालरकी कट्टना ही ओन्ना-मॊख़नन निंगा सराजमा ननोम?”</verse>
				<verse number="13">ख़ने आस तंग्‍है चेलर ती इरबरिन त‍इय्‍यस अरा आरिन बाचस, “नगरे नू कला, ओन्‍टा आलस सं‍जगी नू अम्मु चेड्डका निमा गे ख़क्ख्र'ओस। आसी ख़ॊख़ा ख़ॊख़ा कालके।</verse>
				<verse number="14">आस एका एड़पा नू क'ओस, आ एड़पा उर्बासिन ब'अके, ‘गुरुस ब'अदस का एंग्‍है पाही कुठली एसन र'ई, एसन एंग्‍है चेलर गने कट्टना ही ओन्ना-मॊख़नन मॊख़ोन?’</verse>
				<verse number="15">आस निमन ओन्‍टा सिंगराचका सपड़ाचका म‍इय्‍याँ ता कोहाँ कुठलिन ऎद'ओस। नीम असन नमा गे कट्टना ही ओन्ना-मॊख़नन सपड़'आ।”</verse>
				<verse number="16">अबड़ा दुयो चेलर उरखर अरा नगरे नू केरर, अरा येसुस एकासे बाचकाचस अन्नेम ख़क्‍खियर। अरा कट्टना परब ही ओन्ना-मॊख़नन सपड़ाचर।</verse>
				<verse number="17">बीड़ी पुत्तिया ख़ने येसुस बारा चेलर गने आ एड़पा नू बरचस।</verse>
				<verse number="18">आर ओना मॊख़ालियर, ख़ने येसुस आरिन बाचस, “ऎन निमन मानिम ब'अदन, निम्‍है ती ओर्तोस एंग्‍है गने ओना मॊख़ालदस, आस एंगन धरत'आ गे संगे चि'ओस।”</verse>
				<verse number="19">इदन मेनरकी आर हेन्‍दवारर केरर। अरा आर ओरोत ओरोत आसिन ब'आ हेलरर, “आस ऎन हिकदन का?”</verse>
				<verse number="20">आस आरिन बाचस, “आस नीम बारो ती ओर्तोस हिकदस, आस एंग्‍है गने डुभा नू असमन ओतदस मॊख़दस।</verse>
				<verse number="21">धर्मेसी कत्‍था तिंगुर नेम्हा पुथी नू एंग्‍है पत्त नू एन्‍देर लिखचकानर अन्नेम मनवा ख़द्दन ऎन खे'ओन दने। लिकिन नॆ एंगन धरत'आ गे संगे चि'अदस आसी मुंज्रना नगदे भयभयान मनो। आस मल कुन्‍द्रका होले, आस गे दौ रहचा।”</verse>
				<verse number="22">आर मॊख़ालियर, ख़ने येसुस असमन होच्‍चस ती धर्मेस गे धन्‍यवाद नंजस। फिन अदिन किच्‍चियस, अरा चेलर गे चिच्‍चस अरा बाचस, “ओन्‍दा, मॊख़ा, ई असमा एंग्‍है मॆद हवे।”</verse>
				<verse number="23">फिन आस ओन्‍टा डुभा नू अंगुर रासिन होच्‍चस, अरा धर्मेस गे धन्‍यवाद नंजस। अरा आस अदिन आर गे चिच्‍चस। अरा आर आ डुभा ती ओं‍डर।</verse>
				<verse number="24">ख़ने आस आरिन बाचस, “ई अंगुर रासी एंग्‍है ख़ॆंस हवे एकदा ऎन बाहत'आ गे कालालदन, ई ख़ॆंस ती ऎन बग्‍गे आलारिन पाप ती अम्‍बा गे धर्मेस नंजका गच्‍छरकन बड़ियर ननोन।</verse>
				<verse number="25">ऎन निमन ओन्‍टा मानिम कत्‍था ब'आलदन, ऎन धर्मेसी राजी ननो बारी पुना अंगुर रासी ओन्ना गूटी इदन ई तरिका ती मुन्‍द इकला हूँ मल ओनोन।”</verse>
				<verse number="26">फिन आर ओन्‍टा डं‍डी पाड़ियर अरा उरखरकी जैतून परता तरा केरर।</verse>
				<verse number="27">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “नेम्हा पुथी नू एंग्‍है पत्त नू लिख्रकी र'ई, ‘ऎन महरासिन पिटोन, अरा आसी भेंडो भिड़कार'ओ कालो’ एन्ने नीम ओर्मर एंगन अम्‍बोर ती बोंगोर क'ओर।</verse>
				<verse number="28">लिकिन ऎन केचका ती उज्‍जा चॊचका ख़ॊख़ा निमन ती मुन्‍द गलिलेया क'ओन, अरा असन निमन भेंटार'ओन।”</verse>
				<verse number="29">लिकिन पतरस आसिन बाचस, “ओर्मर निंगन अम्‍बोर होले अम्‍बोर नेख़‍ओन, ऎन मल अम्‍बोन।”</verse>
				<verse number="30">ख़ने येसुस आसिन बाचस, “ऎन निंगन ओन्‍टा मुदे कत्‍था ब'अदन, इन्नम ई माख़म दुई हॆल ख़ॆर चींख़ना ही मुन्‍द नीन तीन हॆल एंगन बलदन ब'ओय।”</verse>
				<verse number="31">लिकिन पतरस अउरिम हूँ कोड़हे बाचस, “एंगा निंग्‍है गने खे'अना मनो दिम होले हूँ, ऎन इकला हूँ निंगन बलदन मल ब'ओन।” एन्नेम नन्ना ओर्मा चेलर हूँ बाचर।</verse>
				<verse number="32">फिन येसुस अरा आसी चेलर गेतसेमनी नामे ओन्‍टा अड्डा नू बरचर। ख़ने येसुस तंग्‍है चेलारिन बाचस, “ऎन बिन्‍ती नना कालालदन, एंग्‍है किर्रना गूटी इसन उक्‍का र'आ।”</verse>
				<verse number="33">तहाँ आस पतरस, याकॊब अरा यॊहनसिन तंग्‍है गने होच्‍चस केरस। आस नगदे कलपार'आ अरा खिलपत मना हेलरस।</verse>
				<verse number="34">अरा आस आरिन बाचस, “ऎन नगदे हेन्‍दवारदन, अरा ईद एन्ने हवे ऎन खे'अना ही बेड़ा नू र'अदन। नीम इसन र'आ अरा जॊहचका र'आ।”</verse>
				<verse number="35">अरा आस कटी गुना मुन्‍द केरस। अरा आस ख़ॆख़ेल नू खत्तरस ती बिन्‍ती नंजस का मना ओंगो होले, ई खिलपत एंगा अम्‍बो मना।</verse>
				<verse number="36">अरा आस बाचस, “अना एंग्‍है बंगायो, निंग्‍है ती उर्मी दिम मना उंगी। औंगे एंग्‍है ई दसा ती बछाब'आ, होले ऎन अक्‍कुन खिलपत अम्‍बोन मना। लिकिन एंग्‍है मने लेक्‍खा मला, निंग्‍है मने लेक्‍खा नना।”</verse>
				<verse number="37">फिन आस बरचस अरा चेलारिन ख़न्‍द्रना ख़क्‍खियस ती आस आरिन एज्‍जस अरा पतरसिन बाचस, “अना सिमॊन, नीन ख़न्‍द्र'आलदय, नीन ओन घड़ी हूँ जॊहचका र'आ पोलकय का?</verse>
				<verse number="38">ऎन एन्‍देर बाचकन अदिन नीम नना गे गा बेद्ददर, लिकिन अदिन नना गे निमा पूरेम सवंग मलकी। औंगे जॊहचका र'आ अरा बिन्‍ती नना का निम्‍है बिड़दो नू इन्द्रिइम बर'ओ होले नीम छेक'आ ओंगोर।”</verse>
				<verse number="39">आस फिन किर्रिम बिच्‍चियस, अरा मुन्‍द ता लेक्‍खम बिन्‍ती नंजस।</verse>
				<verse number="40">आस फिन बर'अरकी आरिन ख़न्‍द्रना ख़क्‍खियस। एन्‍देरगेका आर मथलारका केरकाचर। आस आरिन एज्‍जस ख़ने आर बल्‍लालियर का आसिन एन्‍देर उतारा चि'ओत।</verse>
				<verse number="41">तहाँ आस अउरिम केरस ती बिन्‍ती नंजस। फिन तिसर बारी आस बरचस अरा आरिन अउरिम ख़न्‍द्रना ख़क्‍खियस ती आरिन बाचस, “अक्‍कु ख़न्‍द्रते र'अरकी ख़न्न ऎख़ोय का? हुरू! एंग्‍है दुक्‍खे सारना ही बेड़ा अंड़सिया केरा। ऎरा, मनवा ख़द्दन एंगन धर'आ गे ओर्तोस, पपहा आलारिन संगे चि'आ कालदस।</verse>
				<verse number="42">चो'आ, आसी तरा क'ओत! ऎरा! एका ओर्तोस एंगन धर'आ गे संगे चि'अदस आस हेद्दे बर'आलदस।”</verse>
				<verse number="43">येसुसी एन्ने ब'अना गनेम आचका बारो चेलर ती ओर्तोस यूदस बरचस। आसी गने तलवार अरा सोट्टा धरचका ओन्‍टा गोंहड़ा बरचा। आरिन मुध नैगर अरा नॆग सिखाब'उर अरा सेयान आलर त‍इय्‍का रहचर।</verse>
				<verse number="44">यूदस एन्ने चिन्‍हा चिच्का रहचस का ऎन नॆकन चोंखोन आसिम येसुस हिकदस, एकाबारी ऎन चोंखोन आसिन धर'अरकी कोड़ेम हो'अके।</verse>
				<verse number="45">यूदस बरचस ती लॆम येसुस गुसन केरस, “अना गुरु!” बाचस ती येसुसिन चुंखियस ।</verse>
				<verse number="46">ख़ने गोंहड़ा येसुसिन धरचा अरा गुड़चा।</verse>
				<verse number="47">आ बारी येसुसी ओर्तो चेलस तंग्‍है तलवारन नतगियस ती कोहाँ नैगासी जॊंख़ासिन खोत्तस। लिकिन आसी ख़ेबदा लेका खं‍डरा।</verse>
				<verse number="48">येसुस आरिन बाचस, “ऎन गा उर्मी उल्‍ला धर्मेसी मन्दिर नू निम्‍है गने सिखाब'आ लिक्‍कन। ख़ने नीम एंगन मल धरचकर। नीम डाकू आलारिन धरना लेक्‍खा एंगन धर'आ गे तलवार अरा सोट्टा धर'अरकी बरचकादर। लिकिन ईद इदगे मं‍जा का धर्मेसी कत्था तिंगुर नेम्हा पुथी नू एंग्‍है पत्त नू लिखचका कत्‍था पूरा मनो।”</verse>
				<verse number="49"></verse>
				<verse number="50">ख़ने आसी उर्मी चेलर आसिन अम्‍बरकी बोंगर केरर।</verse>
				<verse number="51">आ बारी आसी गने चॊंख़्र'‍ऊ ओन्‍टा जॊंख़स तंग्‍है निठंग मॆद नू चदरन झपर'अरकी आसी गने चॊंख़्रस। आर आ आलासिन हूँ धरचर।</verse>
				<verse number="52">ख़ने आस चदरन अम्‍बरकी लंगड़ा बोंगस केरस।</verse>
				<verse number="53">फिन अबड़ा आलर येसुसिन कोहाँ नैगस गुसन होच्‍चर। असन उर्मी मुध नैगर अरा सेयान आलर अरा नॆग सिखाब'उर ख़ॊंड़रर।</verse>
				<verse number="54">पतरस गेच्‍छा ती येसुसी ख़ॊख़ा ख़ॊख़ा कोहाँ नैगासी चाली गूटी केरस। अरा असन धर्मेसी मन्दिर ख़ा‍पुर गने ओक्‍करकी आस चिच्‍ची अख़र'आ हेलरस।</verse>
				<verse number="55">मुध नैगर अरा गोट्टा यहूदी कोहाँ सभा येसुसिन पिटत'आ गे आसी बिड़दो नू गोवाह बेद्दना नू लक्‍की रहचा, लिकिन ओन्‍टा हूँ मल ख़क्‍खरा।</verse>
				<verse number="56">नगदे आलर आसी बिड़दो नू ठकना गोवाह चि'आलियर, लिकिन आर ही गोवाह ओन बेसे मल रहचा।</verse>
				<verse number="57">छेद्दे नू जोक्को आलर आसी बिड़दो नू चॊचर ती ठकना बदी नंजर अरा एन्ने ब'आलियर।</verse>
				<verse number="58">“ऎम ईसिन एन्ने ब'अना मेंजका र'अदम, ‘ऎन आलर ती कमचका ई धर्मेसी मन्दिर आबोन धस'ओन चि'ओन, अरा तीन उल्‍ला नू ऎन नन्ना कम'ओन, आद आलर ही ख़ेक्खा ती कमरका मल र'ओ’।”</verse>
				<verse number="59">अन्नु हूँ आर ही गोवाह ओन्‍टम मल उक्‍किया।</verse>
				<verse number="60">ख़ने कोहाँ नैगस मझी नू इज्‍जस ती येसुसिन मेंजस, “नीन इन्द्रिइम किर्त'अर मल चि'अदय का? इबड़ा आलर निंग्‍है बिड़दो नू एन्‍देर गोवाह चि'अनर अदही पत्त नू नीन एन्‍देर ब'अदय?”</verse>
				<verse number="61">लिकिन येसुस कलेकसे अकलगुम रहचस अरा एन्‍देर हूँ किर्त'अर मल चिच्‍चस। ख़ने कोहाँ नैगस फिन आसिन मेंजस, “नीन महबा ही जॊगे धर्मेसी ख़द्दय मसी हिकदय का?”</verse>
				<verse number="62">ख़ने येसुस बाचस, “ऎन हिकदन, ‘अरा नीम मनवा ख़द्दन एंगन उर्मी नू सवंग उइय्‍यू धर्मेसी तीना चोक्‍ख उक्‍का ती राजी नन्नन ऎरोर। अरा नीम एंगन मेर्ख़ा नू चरियो तरा बदाली ती एत्तनन ऎरोर।’”</verse>
				<verse number="63">येसुसिन ई ब'अनन मेंजस ती कोहाँ नैगस तंग्‍है बरमारनन ऎद'आ गे तंग्‍है किचरिन चर्रियस, तहाँ बाचस, “अक्‍कु नमा गे ईसी बिड़दो नू गोवाह ही एन्‍देर चाड़ र'ई?</verse>
				<verse number="64">ईस धर्मेसी बिड़दो नू तंगन धर्मेसी लेक्खा जोक्‍खचस, ई ब'अनन नीम मेंजकर, ईसी पत्त नू नीम एन्‍देर सोचदर?” आर ओर्मर बाचर, “ईस गुन्‍हस हिकदस, ईसिन पिटना दिम मनो।”</verse>
				<verse number="65">ख़ने जोक्‍कोर येसुसी म‍इय्‍याँ तुप्‍पा हेलरर, अरा आसी मुहिन डब'अरकी घुसियालियर, अरा ब'आलियर, “नीन धर्मेसी कत्‍था तिंगुस होले एमा गे तेंगा का निंगन नॆ लौच्‍चा?” अरा ख़ा‍पुर आसिन होच्‍चर ती थपड़ाचर।</verse>
				<verse number="66">पतरस बहरी चाली नू रहचस ख़ने कोहाँ नैगासी ओन्‍टा जॊंख़ पेल्‍लो असन बरचा।</verse>
				<verse number="67">आद पतरसी चिच्‍ची अख़रनन ईरिया, अरा आसिन थिथवाँ ईरिया ती बाचा, “नीन हूँ गा नासरेत पद्दा ता आ येसुस गने रहचकय।”</verse>
				<verse number="68">लिकिन आस नटचस ती बाचस, “ऎन बलदन, अरा ऎन मल बुझुरदन का नीन एन्‍देर ब'आलदी?” फिन आस बहरी बखड़े नू केरस। [ख़ने ख़ॆर चींख़िया।]</verse>
				<verse number="69">आ जॊंख़ पेल्‍लो आसिन असन ऎररकी हेद्दे इज्‍जका आलारिन बाचा, “ईस हूँ आर ही ती ओर्तोस हिकदस।”</verse>
				<verse number="70">लिकिन पतरस अउरिम बाचस, “ऎन आसिन बलदन।” अरा जोक्को बेड़ा ख़ॊख़ा असन इज्‍जका आलर अउरिम पतरसिन बाचर, “नीन मानिम अबड़ा आलर ती ओर्त हिकदय, एन्‍देरगेका निंग्‍है कत्‍था ती लग्‍गी का नीन गलिलेया जिला ता हिकदय।”</verse>
				<verse number="71">ख़ने पतरस तंगन सरप'आ अरा किरिया मॊख़ा हेलरस, “ऎन आ आलासिन बलदन, नीम नॆखा पत्त नू ब'आलदर।”</verse>
				<verse number="72">ख़ने लॆम दुई हॆल ख़ॆर चींख़िया। ख़ने पतरस गे येसुसी आ बाचका कत्‍था सुरता बरचा, “पारेंड़ मून्‍द ख़ॆर चींख़ना ही मुन्‍द नीन तीन हॆल एंगन बलदन ब'ओय।” ख़ने आस इदन सोच'अरकी चींख़ा हेलरस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="15">
				<verse number="1">बिज्‍जा गनेम लॆम मुध नैगर अरा सेयान आलर अरा नॆग सिखाब'उर अरा कोहाँ सभा ता उर्मी आलर सलहा मं‍जर। फिन येसुसिन खुटताचर अरा आसिन हो'अरकी यहूदिया ही रोमी राजीख़ापुस पिलातुसी ख़ेक्खा नू सों‍पचर।</verse>
				<verse number="2">ख़ने पिलातुस येसुसिन मेंजस, “नीन यहूदीर ही बॆलय का?” येसुस किर्त'अर बाचस, “नीन ब'अदय अन्ने दिम हवे।”</verse>
				<verse number="3">मुध नैगर आसी म‍इय्‍याँ नगदे दोस ठे‍का ब'आलियर।</verse>
				<verse number="4">पिलातुस अउरिम आसिन मेंजस, “नीन किर्त'अर मल ब'अदय का?, ऎरा, ईर निंग्‍है म‍इय्‍याँ ई बग्‍गे दोस ठे‍का ब'अनर।”</verse>
				<verse number="5">लिकिन येसुस किर्त'अर मल बाचस, ख़ने पिलातुस अकबक मं‍जस।</verse>
				<verse number="6">राजीख़ापुस चानुम कट्टना परब ही उल्‍ला नू ओन्‍टा गुड़ुरकासिन नॆकन आलर अम्‍बत'आ बेद्दनर आसिन अम्‍बा चि'आलियस।</verse>
				<verse number="7">अबड़ा उल्‍ला नू बरब्‍बस नामे ही ओन्‍टा गुड़ुरकस रहचस। आस रोमीर ही बिड़दो नू हुलहुली नंजका ओन्‍टा खोंड़हा ता ओर्त रहचस। आर हुलहुली नू आलारिन लौचका पिटका रहचर।</verse>
				<verse number="8">गोंहड़ा पिलातुस गुसन कालरकी मुन्‍द ता लेक्‍खा ओन्‍टा गुड़ुरकासिन अम्‍बा गे बाचा।</verse>
				<verse number="9">पिलातुस आरिन किर्त'अर बाचस, “नीम एन्‍देर बेद्ददर, ऎन निमा गे यहूदीर ही बॆलासिन अम्‍बोन चि'ओन का?”</verse>
				<verse number="10">आस अक्‍खस का मुध नैगर येसुसिन इस्गहा ती आस गे सों‍पचका रहचर।</verse>
				<verse number="11">लिकिन मुध नैगर आलारिन आसिन मेना गे तुतकाचर का आस बरब्‍बसिन दिम आर गे अम्‍बोस।</verse>
				<verse number="12">पिलातुस आरिन फिन मेंजस, “होले नीम ईसिन यहूदीर ही बॆलस ब'अदर, ईसिन ऎन एन्‍देर ननोन?”</verse>
				<verse number="13">आर चिच्चि‍यार'आ हेलरर, “ईसिन क्रुस नू ठोक'आ।”</verse>
				<verse number="14">पिलातुस आरिन मेंजस, “एन्‍देरगे, ईस एन्‍देर दोस नंजकादस?” लिकिन आर अउरिम जॊर ती चिच्चि‍यारते र'आलियर, “ईसिन क्रुस नू ठोक'आ।”</verse>
				<verse number="15">ख़ने पिलातुस गोंहड़ा आबोन खुसमारत'अना ही मने ती बरब्‍बसिन आर गे अम्‍बियस। अरा येसुसिन कोर्रा ती ल'अरकी क्रुस नू ठोक'आ गे रोमी सैना गे सों‍पचस।</verse>
				<verse number="16">सैनर येसुसिन गढ़िया ही भितरी चाली नू होच्‍चर केरर (अदन प्रिटोरिओन ब'अनर)। अरा असन उर्मी फ‍उदन मीख़ियर।</verse>
				<verse number="17">असन आर आसिन भेटांगो ऎख़र'आ किचरी अत्ताचर। अरा आर अच्‍चोन बिन्‍डो लेक्खा मोड़चर ती आसी कुक्‍कु नू अत्ताचर।</verse>
				<verse number="18">फिन आर आसिन “अना यहूदीर ही बॆलायो!” ब'अरकी मूकलिदरर ती मोंजरा ननरकी भेंसड़'आ हेलरर। आर येसुसी कुक्‍कु नू डंडा ती लौ‍चर। अरा आसी म‍इय्‍याँ तुप्‍पियर।</verse>
				<verse number="19"></verse>
				<verse number="20">आसिन भेंसड़ाचर अदही ख़ॊख़ा भेटांगो ऎख़र'आ किचरिन इच्‍चियर ती आसी किचरिन अत्ताचर। अदही ख़ॊख़ा आर येसुसिन क्रुस नू ठोक'आ गे प्रिटोरिओन ती बहरी होच्‍चर।</verse>
				<verse number="21">सिमॊन नामे ओन्‍टा कुरॆनॆ नगरे ता आलस पद्दा तरती बर'अरकी आ डहरे नू कालालियस। आस अलेक्‍सन्द्रस अरा रूफोसी तम्‍बस रहचस। सैनर आसिन येसुसी क्रुस आबोन चेड़'आ गे बिट्ठी नू धरचर।</verse>
				<verse number="22">आर येसुसिन गोलगोता नामे अड्डा नू होच्‍चर। गोलगोता ही माने “खपरोही ही अड्डा”।</verse>
				<verse number="23">अरा येसुस गे अंगुर रासी नू गन्‍धरस भिड़ाब'अरकी चिच्‍चर। लिकिन येसुस अदिन मल ओं‍डस।</verse>
				<verse number="24">फिन आर आसिन क्रुस नू ठोकचर । अरा आसी किचरिन नॆका एन्‍देर ख़क्ख्र'ओ अदिन अख़'आ गे चिठी टिड्डर ती ख़ट्टरर ।</verse>
				<verse number="25">आर येसुसिन क्रुस नू ठोकचर ख़ने पैरी नौ बज्‍जकी रहचा।</verse>
				<verse number="26">अरा आसी दोस चिठी लिख'अरकी आसी म‍इय्‍याँ क्रुस नू लगाबाचर का “यहूदीर ही बॆलस”।</verse>
				<verse number="27">आर आस गने ऎंड़ डाकू आलारिन, ओर्तोसिन आसी तीना अरा ओर्तोसिन डेब्‍बा चोक्‍ख क्रुस नू ठोकचर। [</verse>
				<verse number="28">नेम्हा पुथी नू लिख्रका पूरा मंजा, ईद एन्ने ब'ई का, “आस दोसी बेसे बातार'ओस।”]</verse>
				<verse number="29">डहरे नू कालू बर'ऊ आलर भेंसड़'आ लगियर। अरा तम्‍‍है कुक्‍कन नुक'अरकी एन्ने ब'आलियर, “नीन, धर्मेसी मन्दिर आबोन धस'ऊ अरा तीन उल्‍ला नू कम'ऊ।</verse>
				<verse number="30">नीन क्रुस म‍इय्‍याँ ती एत्ता अरा निंगन बछाब'आ।”</verse>
				<verse number="31">एन्ने मुध नैगर अरा नॆग सिखाब'उर ताम ताम आसिन भेंसड़ाचर ती बाचर, “ईस नन्नारिन बछाबाचस लिकिन तंगन बछाब'आ पोलदस।</verse>
				<verse number="32">इस्राऎल ही बॆलस ई मसीस अक्‍कु क्रुस म‍इय्‍याँ ती एत्तोस बर'ओस होले, ऎम अदन ऎररकी पत्त'ओम।” अरा डाकू आलर नॆ आस गने क्रुस नू ठोकरकाचर आर हूँ येसुसिन भेंसड़ाचर।</verse>
				<verse number="33">लोहाड़ी बारा बजे गोट्टा चक ऊख़ा मं‍जा केरा, अरा आद तीन बजे गूटी रहचा।</verse>
				<verse number="34">ओनबीड़ी तीन बजे येसुस जॊरसरिया चिच्चि‍यारनुम बाचस, “ऎलॊइ, ऎलॊइ लेमा सबख़तानी।” इदही माने, “एंग्‍है धर्मे, एंग्‍है धर्मे नीन एंगन एन्‍देरगे अम्‍बकय?”</verse>
				<verse number="35">असन हेद्दे र'ऊ जोक्को आलर इदन बुझुर'आ पोल्‍लर ती बाचर, “ऎरा, ईस एलियसिन मॆख़दस।”</verse>
				<verse number="36">आर ती ओर्तोस बुंगनुम बरचस, अरा तूलिन डंडा नू पुज्‍जयस अरा तिस्‍सा अंगुर रासी नू चेंदस ती येसुस गे चीपा गे चिच्‍चस। अरा बाचस, “रहा, ऎरोत, एलियस ईसिन क्रुस ती एत्त'आ गे बर'ओस का मला!”</verse>
				<verse number="37">ख़ने येसुस जॊरसरिया चिच्चि‍यारस ती तंग्‍है जियन बिच्‍छरस।</verse>
				<verse number="38">धर्मेसी मन्दिर ही परदा म‍इय्‍याँ ती किइय्‍या गूटी चर्रा ती दुई फड़ा मंजा केरा।</verse>
				<verse number="39">ओन्‍टा रोमी सैनर ही मुद्धस आसी हेद्दे इज्जका रहचस। आस येसुसिन [चिच्चि‍यारनन] अरा जिया बिच्‍छरनन ईरियस। ख़ने आस बाचस, “ईस मानिम नू धर्मेसी ख़द्दस रहचस।”</verse>
				<verse number="40">जोक्को मुक्‍कर गेच्‍छा नू इज्‍जर ती इदन ऎरा लगियर। अइय्‍या मगदला पद्दा ता मरियम अरा सन्नी याकॊब अरा यॊसॆसी तंग्‍यो मरियम अरा सलोमी रहचर।</verse>
				<verse number="41">आस गलिलेया नू र'ओ बारी ईर आसी ख़ॊख़ा केरर अरा आसी तेतर-सुसर नंजर। अरा अउरिम बग्‍गे मुक्‍कर रहचर, ईर आसी गने येरुसलॆम बरचका रहचर।</verse>
				<verse number="42">आ उल्‍ला ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला ही मुन्‍द उल्‍ला सपड़'अना ही उल्‍ला रहचा। बीड़ीपुत बारी,</verse>
				<verse number="43">अरिमतिया पद्दा ता यॊसॆफस डिढ नंजस ती पिलातुस गुसन केरस अरा येसुसी मॆदन नॆचस। यॊसॆफस गा यहूदीर ही सभा ता ओन्‍टा मुध आलस रहचस अरा धर्मेस इकला तंग्‍है आलारिन राजी ननोस अदिन आस पाब ऎरालियस।</verse>
				<verse number="44">पिलातुस अकबक मंजस, का आस एन्ने चाँड़हे केच्‍चस केरस। अरा आस नॆ येसुसिन ठोकनन ऎरा ख़ॊजालिया आ सैनर ही मुद्धासिन मीख़ियस ती मेंजस, “आस केच्‍चस का?”</verse>
				<verse number="45">सैनर ही मुद्धस ती हलन ख़क्‍खियस, ख़ने आस येसुसी मॆदन यॊसॆफस गे चिताचस।</verse>
				<verse number="46">ख़ने यॊसॆफस ओन्‍टा दिगहा कफन किचरिन ख़ीन्‍दियस अरा येसुसी मॆदन एत्त‍'अरकी अइय्‍या मुसगियस अरा ओन्‍टा मसड़ा नू कीदस, एकदा चचड़ी नू पत्तरकी कम्रकीचा। अरा मसड़ा ही बली नू ओन्‍टा पखनन उर्दियस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="47">अरा मरियम मगदलेनी अरा यॊसॆसी तंग्‍यो मरियम येसुसी मॆदन एसन कीदर अदिन ऎरालियर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="16">
				<verse number="1">ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला मुं‍जरा, ख़ने मरियम मगदलेनी अरा याकॊबसी तंग्‍यो मरियम अरा सलोमी गमगमरना इसुंग अरा गमगमरना जिनिस ख़ीन्‍दियर। इदगे का आर कालरकी येसुसी मॆद नू नलभा ओंगोर।</verse>
				<verse number="2">आर हप्‍ता ही पहिल उल्‍ला एतवार पैरी, बीड़ी अरगो बारी मसड़ा तरा केरर।</verse>
				<verse number="3">अरा डहरे नू ताम तामिम कछनख्र'आलियर, “नमा गे मसड़ा ही बली ता पखनन नॆ ताड़'ओ?” आ पखना नगदे कोहाँ रहचा। लिकिन आर अंड़सियर ती उर्दका पखनन ताड़रका ईरियर।</verse>
				<verse number="4"></verse>
				<verse number="5">आर मसड़ा ही भितरी केरर, ख़ने ओन्‍टा जॊंख़ासिन पं‍डरू किचरी अत्तका तीना चोक्‍ख उक्‍का ईरियर ती इल्चियर।</verse>
				<verse number="6">आ पैकस आरिन बाचस, “अमा एल्चा, नीम क्रुस नू ठोकचका नासरेत ता येसुसिन बेद्ददर। आस इसन मलकस। आस केचका ती उज्‍जा चॊचस। आसी कीदका अड्डन ऎरा।</verse>
				<verse number="7">अक्‍कुन नीम कला, चेलारिन अरा पतरसिन तेंगा का आस निमन ती मुन्‍द गलिलेया कालालदस, असन नीम आसिन ऎरोर, एकासे आस केचका मुन्‍द निमन बाचकाचस।”</verse>
				<verse number="8">आर मसड़ा ती उरखर ती बोंगर केरर, एन्‍देरगेका आर अकबकरर अरा इलचका ती बुदिरियर केरर। औंगे आर इलचका ती नॆकन हूँ एन्‍देर हूँ मल बाचर। [</verse>
				<verse number="9">हप्‍ता ही पहिल उल्‍ला एतवार ख़ॆर चींख़ना बेड़ा येसुस केचका ती उज्‍जा चॊचस, अरा आस मुन्‍द मरियम मगदलेनी गे ऎथ्रस, अदही म‍इय्‍याँ ती सात गोटंग नादन आस ओथ्रकाचस।</verse>
				<verse number="10">आद कालरकी आसी चेलारिन इदन तिंगिया, नॆ चींख़ा ओलख़ालियर।</verse>
				<verse number="11">एकाबारी आर मेंजर का येसुस उज्‍जा चॊचस अरा आसिन आद ईरिया, लिकिन आर इदन मल पत्ताचर।</verse>
				<verse number="12">अदही ख़ॊख़ा येसुस तंग्है दुई झन संगेर पद्दा तरा कालालियर ख़ने, आर गे ऎथ्रस, लिकिन आर आसिन चिन्‍ह'आ पोल्‍लर।</verse>
				<verse number="13">आर किर्ररकी बछरकर गे इदन तिंगियर। लिकिन आर आरिन मल पत्ताचर।</verse>
				<verse number="14">ख़ॊख़ा अबड़ा ग्यारा चेलर मं‍डी ओना गे उक्‍कियर, ख़ने येसुस आर गे ऎथ्रस। अरा आर ही जिया मल भेदना अरा मल पत्त'अना ही चड्डे आस आरिन केप्‍पस। एन्‍देरगेका आर आसी उज्‍जा चॊचका ही ख़ॊख़ा आसिन ईरकारिन मल पत्ताचर।</verse>
				<verse number="15">अरा आस आरिन आनियस, “सौंसे ख़ॆख़ेल नू कला अरा उर्मी आलर गे दौ कत्‍थन मेन्‍त'आ।</verse>
				<verse number="16">नॆ पत्त'अरकी एंग्‍है नामे नू नॊड़र'ओस आसिन धर्मेस बछाब'ओस। अरा नॆ मल पत्त'ओस आसिन धर्मेस दंडे चि'ओस।</verse>
				<verse number="17">अरा पत्त'उर गे इबड़ा चिन्‍हा मनो: आर एंग्‍है आकुस ती नादन ओथ्र'ओर, पुना पुना भखा कछनख्र'ओर।</verse>
				<verse number="18">आर नेर्रेन धर'ओर अरा महुरन ख़प्‍पोर होले हूँ आर एन्‍देर हूँ मल मनोर। अरा आर बिमरहर म‍इय्‍याँ ख़ेक्खा उइय्‍योर होले आर कोड़े मनोर कालोर।”</verse>
				<verse number="19">ख़ने उर्बा येसुस आर ही गने कत्‍था कछनख्रका ही ख़ॊख़ा धर्मेस येसुसिन मेर्ख़ा होच्‍चस, अरा आस धर्मेसी तीना चोक्‍ख उक्‍कियस।</verse>
				<verse number="20">अरा चेलर उरखरकी उर्मी अड्डा नू दौ कत्‍थन मेन्‍ताचर। अरा उर्बस आरिन अकबक नलख नन्‍त'अना नू आर ही गने नलख ननालियस। इबड़ा नलख गुट्ठी ई कत्‍थन मानिम साबित नंजा।] आमेन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="42">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">ऎम पत्त‍'ऊ आलर ही मझी नू येसुसी नं‍जका नलखन लिख'आ गे बग्‍गे आलर मुन्‍द बरचर।</verse>
				<verse number="2">एकदन ऒरे तिम इबड़ा कत्‍थन मेंजका आलर अरा धर्मेसी कत्‍थन तिंगू आलर एकासे ऎम पत्त‍'ऊ आलर गे तेंग्‍रा अन्नेम आर लिखचर।</verse>
				<verse number="3">अना महोदय थेओफिलुस, ऎन हूँ अदन निंगा गे तरकूटी ती लिख'आ गे अंगेर नंजकन। ऒड़ तिम मंजका उर्मिन चिहुंक ती मेंजकन ख़ूजकन ती लिख'आलदन।</verse>
				<verse number="4">इत्रु ती नीन अख़'ओय का निंगा गे सिखाबाचका कत्‍था गुट्ठी मानिम दिम हवे।</verse>
				<verse number="5">यूदेया राजी ता बॆलस हॆरॊदॆसी परिया नू जकरियास नामे ओरोत नैगस रहचस। आस अबियास नैगासी गोंहड़ा ता रहचस, अरा आसी आली एलिसबेत हूँ आरॊन नैगासी बनस ता रहचा।</verse>
				<verse number="6">आर इरबर धर्मेसी ऎरना नू उजगो रहचर, अरा उर्बासी उर्मी पॆस‍का अरा नॆग गुट्ठी नू बने ईकुर रहचर।</verse>
				<verse number="7">लिकिन आर ही ख़द्द-ख़र्रा मल रहचर, एन्‍देरगेका एलिसबेत बंझली रहचा, अरा आर इरबर हूँ पच्‍चिका केरका रहचर।</verse>
				<verse number="8">उन्‍दुल जकरियासी गोंहड़ा येरुसलॆम मन्‍दिर नू नलख ननू ऊसरी नू जकरियास हूँ धर्मेसी मुन्‍दहारे नैग नलख ननालियस।</verse>
				<verse number="9">ख़ने नैगर ही चाल लेक्‍खा चिठी टिड्डर। ख़ने धर्मेसी मन्दिर नू उर्बासी नेम्‍हा अड्डा नू कालरकी धूप कुहड़'अना दाँड़ेन अरग'आ गे जकरियासी नामे नू चिठी उरखा।</verse>
				<verse number="10">दाँड़े अरग'अना बेड़ा नू आस नेम्‍हा अड्डा नू कोरचस, अरा ऒड़ लग्‍गा गे ख़ॊंड़रका बग्‍गे आलर बहरी बिन्‍ती ननालियर।</verse>
				<verse number="11">तहाँ आस गे ओन्‍टा उर्बासी पैकस गोड़हा ही तीना पक्‍खे इज्जका ऎथ्रस।</verse>
				<verse number="12">जकरियास आसिन ऎर'अरकी अकबकरस अरा आस गे इल्चिक'आ कोरचा केरा।</verse>
				<verse number="13">पैकस गा आसिन बाचस, “अना जकरियास अमा एल्चा, धर्मेस निंग्‍है गोहरारनन मेंजकादस। औंगे निंग्‍है आली एलिसबेत निंगा गे ओन्‍टा ख़द्दासिन नेब्‍बो, अरा नीन आसी नामे यॊहन पिंजके।</verse>
				<verse number="14">निंगा खुसमारना अरा रिझ्रना मनो, अरा आसी कुन्‍द्रका ती बग्‍गेम आलर नगदे खुसमार'ओर।</verse>
				<verse number="15">आस उर्बासी ऎरना नू कोहाँ आल मनोस। आस अंगुर रासी महले अउर नन्ना निसा मलम ओनोस। आस तंग्‍है अयंग ही ओदर तिम नेम्‍हा बॊलतस ती निन्‍द्रका र'ओस।</verse>
				<verse number="16">आस नगदे इस्राऎल आलारिन आर ही धर्मेस उर्बस तरा किर्त'ओस।</verse>
				<verse number="17">आस धर्मेसी कत्‍था तिंगू एलियसी बॊलता अरा सवंग गने उर्बासी मुन्‍द ऎकोस, का अयंग बंग्‍गर ही जियन आर ही ख़द्दर तरा किर्त'ओस अरा पॆसका मल मिनू आलारिन उजगो ईकुर ही बुझुरना नू किर्त'ओस। एन्ने उर्बासी बरना गे जॊगे आलारिन सपड़'‍ओस।”</verse>
				<verse number="18">तहाँ जकरियास पैकासिन मेंजस, “ऎन पच्चिका र'अदन अरा एंग्‍है आली हूँ पच्‍चकी किरकी र'ई। होले ऎन इदन एकासे पत्त‍'ओन का ईद मनो?”</verse>
				<verse number="19">ख़ने पैकस बाचस, “ऎन धर्मेसी छमहे नू इज्‍जका र'ऊ गबरिऎल हिकदन। ऎन निंग्‍है गने कछनख्र'आ गे अरा निंगन ई दौ कत्‍थन तेंगा गे त‍इरका र'अदन।</verse>
				<verse number="20">अक्‍कुन नीन गा एंग्‍है कत्‍था गुट्ठिन मल पत्‍ताचकय, औंगे इदही मन्ना उल्‍ला गूटी नीन कोन्‍दा र'ओय, अरा कछनख्र'आ पोल्‍लोय। लिकिन एंग्‍है बाचका कत्‍था तंग्‍है बेड़ा नू मनो।”</verse>
				<verse number="21">बहरी नू आलर जकरियासी पाब ऎरालियर, अरा आर हैकटरर का आस धर्मेसी मन्दिर नू एन्ने घड़ही एन्‍देरगे ननालदस।</verse>
				<verse number="22">आस बहरी उरखस ख़ने आर गने कछनख्र'आ पोल्‍लस। आस आरिन टेवाँ बा'आ हेलरस, ख़ने आर अक्‍खर का ईस धर्मेसी मन्दिर नू देखार ईरकादस। अरा आस कोन्‍दा मंजस केरस।</verse>
				<verse number="23">इकला धर्मेसी मन्दिर नू आसी नैग नलख नन्‍ना ही हप्‍ता पूरचा, ख़ने आस तंग्‍है एड़पा किर्रिम बिच्‍चियस।</verse>
				<verse number="24">इबड़ा उल्‍ला गुट्ठी ही ख़ॊख़ा आसी तंग्‍आली एलिसबेत ओत्‍थाऎख़ मंजा। आद पांच महिना गूटी तम्है एड़पा ती बहरी मल उरखा। एन्‍देरगेका आद इदन ब'ओ होले आलर अदही ब'अनन मल पत्त'ओर।</verse>
				<verse number="25">आद तंग्‍है ती बाचा, “उर्बस दिम एंगा गे इदन नंजस। आलर नू एंग्‍है लज्‍जेन मेट'अरकी आस ई बेड़ा नू एंग्‍है म‍इय्‍याँ सोग्‍गे ईरियस।”</verse>
				<verse number="26">एलिसबेत ही ओत्‍थाऎख़ मंजका ही छे महिना नू गलिलेया जिला ही नासरेत पद्दा नू धर्मेस गबरिऎल पैकासिन ओन्‍टा डिंडा पेल्लो हेद्दे त‍इय्‍यस।</verse>
				<verse number="27">अदही यॊसॆफ नामे दाऊद बॆलासी बनस ता ओन्‍टा आलस गने पाही मंजकीचा। आ डिंडा पेल्लो ही नामे मरियम रहचा।</verse>
				<verse number="28">मेर्ख़ा पैकस अदही हेद्दे केरस ती बाचस, “कोड़हे आसीस ख़क्‍खू निंगन ऎन मोंजरा नन्‍दन। उर्बस निंग्‍है गने र'अदस।”</verse>
				<verse number="29">मरियम गा पैकासी ई कत्‍थन मेंजा ती नगदे अकबकरा अरा आद सोच'आ हेलरा का, “ईद एका लेक्‍खा परिछ'अना हवे?”</verse>
				<verse number="30">ख़ने पैकस अदिन बाचस, “अनय मरियम अमय एल्चय, धर्मेस निंग्‍है ती रिझ्रदस।</verse>
				<verse number="31">ऎरय! नीन ओत्‍थाऎख़ मनोय अरा नीन ओन्टा कुक्‍को ख़द्दासिन नेब्‍बोय। आसी नामे येसु पिंजके।</verse>
				<verse number="32">आस उर्मी ती कोहाँ मनोस, अरा उर्मी ती कोहाँ धर्मेसी तंग्‍दस बातार'ओस। धर्मे उर्बस आसी पूरखा दाऊद बॆलासी लेक्‍खा आसिन राजी ननू कम'ओस।</verse>
				<verse number="33">आस याकॊबसी बनस ता आलारिन मुंजामलका गूटी राजी ननोस, अरा आसी राजी कहियों माल मुंज्र'ओ।”</verse>
				<verse number="34">ख़ने मरियम पैकासिन बाचा, “एन्‍ने एकासे मनो, ऎन गा डिंडा र'अदन?”</verse>
				<verse number="35">पैकस बाचस, “नेम्‍हा बॊलतस निंग्‍है म‍इय्‍याँ बर'ओस, अरा उर्मी ती कोहाँ धर्मेसी सवंग निंग्‍है म‍इय्‍याँ ऎख़ ननो। औंगे एका बॊलॊ ख़द्दस कुन्‍द्र'ओस आस नेम्‍हा मनोस, अरा आस धर्मेसी तंग्‍दस बातार'ओस।</verse>
				<verse number="36">ऎरय, निंग्‍है पाहिनी एलिसबेत, एकाद बंझली बातारकीचा, आद हूँ पच्‍चना बेड़ा नू ओन्‍टा ख़द्दासिन नेब्‍बो, आद अक्‍कु ओत्‍थाऎख़ मनरकी छे महिना मंजकी र'ई।</verse>
				<verse number="37">धर्मेस गा इन्द्रिइम हूँ नना ओंग्‍दस।”</verse>
				<verse number="38">ख़ने मरियम बाचा, “ऎन गा उर्बासी जॊंख़ पेल्‍लो हिकदन, एंगा गे निंग्‍है बाचका कत्‍था लेक्‍खा मनन नेकअन।” ख़ने पैकस असलेक किर्रिम बिच्‍चियस।</verse>
				<verse number="39">अबड़ा उल्‍ला नू मरियम सपड़ारा अरा लॆम यूदेया ही परता राजी ता ओन्‍टा नगरे नू केरा।</verse>
				<verse number="40">असन आद जकरियासी एड़पा नू केरा अरा एलिसबेत आबोन परिछाचा।</verse>
				<verse number="41">एकाबारी एलिसबेत मरियम ही परिछ'अनन मेंजा, ख़नेम ख़द्द अदही ऒदर नू उदकारा, अरा एलिसबेत नेम्‍हा बॊलतस ती निन्‍दिया केरा।</verse>
				<verse number="42">अरा आद अकबकरनुम जॊरसरिया चिच्‍चियारनुम बाचा, “नीन मुक्‍कय नू तकदीर आली हवे, अरा नीन नेब्‍बोय आ ख़द्द हूँ तकदीर हवे।</verse>
				<verse number="43">एंग्‍है उर्बासी तंगियो नीन एंग्‍है गुसन बर'आ गे ऎन ई बग्‍गे सोग्‍गे ख़क्‍खिय'अन।</verse>
				<verse number="44">निंग्‍है परिछ'अना कत्‍था एंग्‍है ख़ेबदा नू मेन्‍द्रा ख़ने एंग्‍है ऒदर नू र'ऊ ख़द्द रिझ ती उदकारा।</verse>
				<verse number="45">नीन तकदीर आली हवे, एन्‍देरगेका नीन पत्ताचकी का उर्बस निंग्‍है गुसन बाचका कत्‍था अन्नेम मनो।”</verse>
				<verse number="46">ख़ने मरियम बाचा, “एंग्‍है जिया उर्बासी ओहमा ननी।</verse>
				<verse number="47">एंग्‍है बॊलता एंग्‍है बछाब'ऊ धर्मेस नू रिरयार'ई।</verse>
				<verse number="48">एन्‍देरगेका आस तंग्‍है जॊंख़ पेल्‍लो एंग्है किइय्या ता दसन सोग्‍गे ती ईरियस। औंगे अक्‍कु ती उर्मी जुग ता आलर एंगन तकदीर आली ब'ओर।</verse>
				<verse number="49">एन्‍देरगेका सवंग उय्युस धर्मेस एंगा गे कोहाँ कोहाँ नलख नंजकादस। आसी नामे नेम्‍हा र'ई।</verse>
				<verse number="50">अरा नॆ आसिन एल्चनर, आर ही म‍इय्‍याँ आस जुग जुग गूटी सोग्‍गे ऎरदस।</verse>
				<verse number="51">आस तंग्‍है सवंगिय ख़ेक्खा ती कोहाँ नलख नंजकादस। आस तम्‍है जिया नू मोठाई सोच‍ नू र'उरिन छितिर बितिर नंजस।</verse>
				<verse number="52">राजी ननू आलारिन तंम्‍‍है गद्दी ती टिड्डस चिच्‍चस, अरा लुदऊ जिया आलारिन कोहाँ नंजस।</verse>
				<verse number="53">आस कीड़ारिन दौ जिनिस ती उड़ताचस, अरा उरुब आलारिन नीदी ख़ेक्खा ओथ्रस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="54">आस नम्‍है पूरखर गे नंजकादस, अन्नेम अब्राहमस अरा आसी बनसर गे हुल्‍लो गूटी सोग्‍गे ऎरा गे सोच्‍चस।”</verse>
				<verse number="55"></verse>
				<verse number="56">मरियम एलिसबेत गने मलागूटी तीन महिना रहचा, अरा ख़ॊख़ा नू तंग्‍है एड़पा किर्रिया।</verse>
				<verse number="57">एलिसबेत ही उल्‍ला अंड़सिया ख़ने आद ओन्‍टा कुक्‍को ख़द्दासिन निब्बिया।</verse>
				<verse number="58">उर्बस आद म‍इय्‍याँ बग्‍गे सोग्‍गे ईरकादस, इदन अदही अरबर-परबर अरा पाहियर मेंजर अरा अदही गने खुसमारर।</verse>
				<verse number="59">आर ही अरबर-परबर अरा पाहियर ख़द्दासी आठ उल्‍ला नू खतना नॆत गे बरचर। आर ख़द्दस गे तम्‍बासी नामे ती जकरिया पिंजा गे सोच्‍चर।</verse>
				<verse number="60">लिकिन ख़द्दासी तंगियो बाचा, “मला, ईसी नामे यॊहन पिंजना मनो।”</verse>
				<verse number="61">ख़ने आर अदिन बाचर, “निंग्‍है पाहियर नू गा नॆखय हूँ एन्ने नामे मलकी।”</verse>
				<verse number="62">ख़ने आर ख़द्दासी तम्‍बासिन चिन्‍हा ऎद'अरकी मेंजर का, “आसी नामे एन्‍देर पिंजा बेद्ददय?”</verse>
				<verse number="63">आस लिखना ही पट्टियन ने'अरकी लिखचस चिच्‍चस, “आसी नामे यॊहन” अरा ओर्मर अकबकरर।</verse>
				<verse number="64">लेथेम आस कछनख्र'आ हेलरस, अरा आस धर्मेसी ओहमा नना हेलरस।</verse>
				<verse number="65">आर ही उर्मी अड्डे-बेड्डे ता आलर नू इल्चका कोरचा केरा। अरा यूदेया ही परता राजी उर्मी नू इबड़ा उर्मी कत्‍थन आलर कछनख्र'आ हेलरर।</verse>
				<verse number="66">अरा इदन मिनू आलर अकबकरर ती बाचर, “ईस परदोस होले ई ख़द्दस एकासे मनोस?” एन्‍देरगेका आर अक्‍खर का उर्बासी सवंग आसी गने रहचा।</verse>
				<verse number="67">आ ख़द्दासी तम्‍बस जकरियास नेम्‍हा बॊलतस ती निन्‍दियस ती धर्मेसी कत्‍थन मुन्द तेंगा हेलरस।</verse>
				<verse number="68">“इस्राऎल ही धर्मे उर्बस गे ओहमा मनन नेकअन, एन्‍देरगेका आस तंग्‍है आलारिन नाड़ा गे बरचकादस।</verse>
				<verse number="69">आस तंग्‍है जॊंख़स दाऊद बॆलासी बनस ती ओन्‍टा सवंगिय नाड़ुसिन त‍इय्‍कादस।</verse>
				<verse number="70">आस तंग्‍है नेम्‍हा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ती हुल्‍लो नू बाचकाचस का</verse>
				<verse number="71">नम्‍है बैरिर अरा नम्‍है धोक‍हर जम्मेर ही ख़ेक्खा ती नमन नाड़ोस,</verse>
				<verse number="72">अरा तंग्‍है नेम्‍हा गच्छरकन सोच'अरकी नम्‍है पूरखर म‍इय्‍याँ सोग्‍गे ईरकादस।</verse>
				<verse number="73">आस नम्‍है पूरखा अब्राहमस गे किरया मॊख़रकी,</verse>
				<verse number="74">नम्‍है बैरिर ही ख़ेक्खा ती नाड़ोस,</verse>
				<verse number="75">अरा नम्‍है उज्‍जना उल्‍ला गूटी आसी मुन्‍दहारे नेम्‍हा अरा उजगो नू बिगर इल्चका ती सुसर'आ गे सवंग चि'ओस।</verse>
				<verse number="76">अना एंग्‍है ख़द्दायो, नीन उर्मी ती कोहाँ धर्मेसी कत्‍था तिंगू आल बार'ओय, एन्‍देरगेका नीन उर्बासी डहरेन सपड़'आ गे आसी मुन्‍द ऎ‍कोय।</verse>
				<verse number="77">नीन आसी आलर गे तम्‍‍है पाप छमा मन्ना ती नाड़रना ही लूर चि'ओय।</verse>
				<verse number="78">नम्‍है धर्मेसी कोहाँ चोन्‍हा ती नमा गे मेर्ख़ा ती नाड़ुस बर'ओस।</verse>
				<verse number="79">ऊख़ा नू उज्‍जुरिन अरा खे'अना ही एलचना नू र'उरिन बिल्‍ली ऎद'आ गे अरा नम्‍है कोड़े ही डहरे नू ऎकत'आ गे आस बर'ओस।”</verse>
				<verse number="80">आ ख़द्दस परदनुम अरा बॊलता नू बड़ियर मन्नुम केरस। अरा आस इस्राऎलर नू अरगी ऎथ्रना गूटी टोड़ंग नू रहचस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">अबड़ा उल्‍ला नू कैसर अगुस्‍तुस तरती पॆसका उरखा का रोमी आकुस ही किय्‍या अबड़ा उर्मी राजी ता आलर तम्है नामे लिखर'ओर। औंगे सरकार आर ही ती टेकस ऊज'आ ओंगो।</verse>
				<verse number="2">कुरॆनियुस सीरिया चक ही राजीख़ापुस र'ओ बारी मंजका पहिल नामेन लिखरना ईद रहचा।</verse>
				<verse number="3">ख़ने ओर्मा आलर तम्‍है नामे लिखर'आ गे तम्‍है तम्‍है पूरखर ही नगरे केरर।</verse>
				<verse number="4">यॊसॆफस हों गलिलेया जिला ता नासरेत नगरे ती यूदेया जिला ता दाऊद बॆलासी ओक्‍करका नगरे बॆतलहेम केरस, एन्‍देरगेका आस दाऊदसी बनस ता रहचस।</verse>
				<verse number="5">आस तंगा सौदाचका मरियम गने नामे लिखर'आ गे केरस एकदा ऒत्‍थाऎख़ रहचा।</verse>
				<verse number="6">आर बॆतलहेम केरर ख़ने आर गे धरमसाला नू कुठली मल ख़क्‍खरा। औंगे आर गोयसाली नू रहचर। आर ही असन र'अनुम मरियम ही उल्‍ला अंड़सिया। आद तंग्‍है जेट्‍ठा ख़द्दासिन निब्विया। आर ख़द्दासिन किचरी नू पुज्‍जियर ती चरनी नू कीदर।</verse>
				<verse number="7"></verse>
				<verse number="8">आ माख़ा आ चक नू महरर टोंका नू तम्‍है भेंडो गोंहड़ा गुट्ठिन ख़ापालियर।</verse>
				<verse number="9">आचका उर्बस ती ओन्‍टा पैकस आर गे ऎथ्रस, अरा उर्बासी महबा ही बिलचना महरर ही ओनबेंड़र'आ बिल्चिया। अरा आर नगदे इल्चियर।</verse>
				<verse number="10">ख़ने मेर्ख़ा पैकस आरिन बाचस, “अमा एल्चा, ऎरा, ऎन निमा गे दौ कत्‍थन मेन्‍त'आलदन का आद ओर्मा आलर गे कोहाँ खुसमारना र'ओ।</verse>
				<verse number="11">इन्‍ना दाऊद बॆलासी नगरे नू निमन बछाब'‍उस कुन्‍द्रकादस, आसिम मसी उर्बस।</verse>
				<verse number="12">निमा गे इदही एन्ने चिन्‍हा मनो। नीम ख़द्दासिन किचरी नू पोजोरका अरा चरनी नू कीदरका ख़क्‍खोर।”</verse>
				<verse number="13">ख़नेम आचका ही आ पैकस गने मेर्ख़ा पैकर ही ओन्‍टा ख़ोंड़हा ऎथ्रर ती धर्मेसी ओहमा नंजर ती बाचर,</verse>
				<verse number="14">“मेर्ख़ा नू धर्मेसी महबा मनन, अरा ख़ॆख़ेल नू नॆ धर्मेसिन खुसमारत'अनर अबड़ा ओर्मर गे सान्‍ति मनन।”</verse>
				<verse number="15">मेर्ख़ा पैकर आर ही गुसते मेर्ख़ा किर्रिम बिच्चियर ख़ने महरर ताम ताम बाचर, “गुचा, नाम बॆतलहेम क'ओत ती ई मंजका कत्‍थन ऎरोत एका पत्त नू उर्बस नमन तिंकादस।”</verse>
				<verse number="16">आर लॆम नगरे नू केरर अरा मरियम अरा यॊसॆफसिन अरा चरनी नू कीदरका आ बॊलॊ ख़द्दासिन ईरयर।</verse>
				<verse number="17">महरर आसिन ईरका ख़ॊख़ा असन एन्देर एन्देर मंजा अरा ख़द्दासी पत्त नू मेर्ख़ा पैकस आरिन एन्‍देर एन्‍देर तिंगियस अदिन ओर्मारिन तिंगियर।</verse>
				<verse number="18">महरर ही इबड़ा कत्‍था गुट्ठिन मेंजर आर ओर्मर अकबकरर।</verse>
				<verse number="19">लिकिन मरियम इबड़ा जम्मा कत्‍था गुट्ठिन तंग्‍है जिया नू अरबिया उइय्या ती सोच'आलिया।</verse>
				<verse number="20">एकासे आर ही ती बातारकी रहचा, अन्नेम महरर जम्मन ईरयर अरा मेंजर ती धर्मेसी महबा अरा ओहमा नन्नुम किर्रियर केरर।</verse>
				<verse number="21">ख़द्दासी आठ उल्‍ला पूरचा ख़ने नैगर ती आसी खतना नन्‍ताचर अरा आसी नामे येसु पिंजियर। ई नामे दिम आस मरियम ही ऒदर नू मन्ना ही मुन्‍द मेर्ख़ा पैकस तिंकाचस।</verse>
				<verse number="22">मूसासी नॆग ही लेक्‍खा इकला आर ही सुध मन्ना ही बेड़ा अंड़सिया, ख़ने आर ख़द्दासिन येरुसलॆम मन्‍दिर होच्‍चर का उर्बस गे आसिन सोंप'ओर।</verse>
				<verse number="23">(एकासे का उर्बासी नॆग नू लिखचका र'ई, “उर्मी जेट्ठा ख़द्दस उर्बस गे नेम्‍हा मनोस।”)</verse>
				<verse number="24">अउर हूँ आर उर्बासी नॆग लेक्‍खा “पंड़की ही ओन जोड़ा महले पेरवाँ ही दुई गोट ख़द्द” ओन्‍द्रर ती दाँड़े नंजर।</verse>
				<verse number="25">आ बेड़ा येरुसलॆम नू सुमेयॊन नामे ओन्‍टा पचगी रहचस। आस उजगो अरा भगती आलस रहचस। आस इस्राऎल ही नाड़रनन ओन्‍द्र'उसी पाब ऎरालियस। अरा नेम्‍हा बॊलतस आसी म‍इय्याँ रहचस।</verse>
				<verse number="26">नेम्‍हा बॊलतस आसिन एन्ने बाचकाचस का एका गूटी आस उर्बासी मसीसिन माल ऎरोस आ गूटी आस मल खे'ओस।</verse>
				<verse number="27">आस बॊलतासी कड़हाब'अना ती आउलम धर्मेसी मन्दिर नू बरचस। एकाबारी तंग्यो तम्‍बा ख़द्द येसुसिन नॆग ही चाल लेक्‍खा उर्बस गे सोंप'आ गे धर्मेसी मन्दिर भितरी ओन्‍द्रर।</verse>
				<verse number="28">सुमेयॊनस ख़द्दासिन पक्‍कियस ती धर्मेसी ओहमा नंजस ती बाचस,</verse>
				<verse number="29">“अना उर्बायो, नीन एंगन निंग्‍है जॊंख़ासिन निंग्‍है आनका कत्‍था लेक्‍खा अक्‍कु ऎन सान्‍ति ती खे'ओन।</verse>
				<verse number="30">एन्‍देरगेका एंग्‍है ख़न्न ‍निंग्‍है नाड़ुसिन ईरकी र'ई,</verse>
				<verse number="31">नीन आसिन ओर्मा आलर गे सपड़ाचकय।</verse>
				<verse number="32">ईस नन-यहूदीर गे धर्मेसिन दहदर नन्ना ही बिल्‍ली अरा निंग्‍है निज आलर इस्राऎल गे महबा आबोन ओन्‍द्र'ओस।”</verse>
				<verse number="33">आसी तंगियो तम्‍बा आसी पत्त नू बाचका कत्‍थन मेनरकी अकबक मंजर।</verse>
				<verse number="34">फिन सुमेयॊनस आर गे आसीस चिच्‍चस, अरा तंगियो मरियम आबोन बाचस, “ऎरय, धर्मेस ई ख़द्दासिन इस्राऎल नू बग्‍गे आलारिन धर्मेस ती खत्तरत'आ गे अरा बग्‍गे आलारिन खुसमारत'आ गे चज्‍जियस। ईस धर्मेस ती ओन्‍टा चेताब'अना ही चिन्‍हा र'ओस, लिकिन बग्‍गे आलर ईसिन हींड़'ओर।</verse>
				<verse number="35">औंगे बग्‍गे आलर ही जिया ही मलदौ सोच गुट्ठी दहदर मनो। अरा आलर आसिन भयभयान सस्‍ती ननोर, आद ओन्टा तलवार निंग्‍है जियन आरपार उम्‍पना बेसे र'ओ।”</verse>
				<verse number="36">हन्ना ना‍मे ओन्‍टा धर्मेसी कत्‍था तिंगू आली हूँ धर्मेसी मन्दिर नू रहचा। आद आसॆरसी गोतोर नू फनुऎलसी तंग्दा रहचा। आद नगदे पच्‍चकी किरकी रहचा। आद बेंज्रका ख़ॊख़ा तंग्‍आलस गने सात बछर लेका र'आ उंकी रहचा। फिन आस केच्‍चस केरस।</verse>
				<verse number="37">तहाँ आद चौरासी बछर ती रड़ियाही रहचा। आद धर्मेसी मन्दिरन कहियों मल अम्‍बालिया। आद उल्‍ला माख़ा उपास अरा बिन्‍ती नन्नरकी धर्मेसी महबा ननालिया।</verse>
				<verse number="38">आद हूँ आ बेड़ा नू असन बरचा ती धर्मेसी ओहमा नना हेलरा। अरा आद नॆ येरुसलॆम ही बछरना ही पाव ऎरालियर अबड़र ती ख़द्दस येसुसी पत्त नू कछनख्र'आ हेलरा।</verse>
				<verse number="39">ख़ने यॊसॆफ अरा मरियम उर्बासी नॆग लेक्‍खा जम्मन मुंजा ख़च्‍चियर ती गलिलेया जिला ही तम्‍है पद्दा नासरेत किर्रियर।</verse>
				<verse number="40">ख़द्द येसुस परदनुम अरा सवंगिय मन्नुम केरस। अरा आस लूर ती बड़ियर मन्नुम केरस। अरा धर्मेसी मया हूँ आसी गने रहचा।</verse>
				<verse number="41">येसुसी तंगियो तम्‍बा चानुम कट्टना परब नू येरुसलॆम कालालियर।</verse>
				<verse number="42">इकला येसुस बारा बछर ही रहचस ख़ने, आर तम्‍है चाल लेक्‍खा परब गे येरुसलॆम केरर।</verse>
				<verse number="43">परब गुदरारका ती आर एड़पा किर्रा हेलरर। येसुस गा येरुसलॆम नू रही केरस। इदन तंगियो तम्‍बा बल्‍ला लगियर।</verse>
				<verse number="44">आर सोच'आ लगियर का आस तम्‍है संगेर गने र'अस। आर उन्‍दुल ही डहरे ईक्‍काचर। अदही ख़ॊख़ा आर आसिन तम्‍है पाहियर नू अरा तम्‍है संगेर नू बेद्दा हेलरर।</verse>
				<verse number="45">लिकिन आस मल ख़क्‍खरस, ख़ने आर बिद्दनुम बिद्दनुम येरुसलॆम किर्रियर।</verse>
				<verse number="46">तिसर उल्‍ला नू आर आसिन धर्मेसी मन्दिर नू यहूदी सिखाब'उर गने ओक्‍करकी आर ती कत्‍था मेन्ना अरा आरिन प्रसन मेन्ना ख़क्‍खियर।</verse>
				<verse number="47">ऎ बग्गे आलर येसुसी कत्‍थन मेनालियर आर आसी बुझुरना ती अरा आसी उत्तर चि'अना ती अकबकरर केरर।</verse>
				<verse number="48">येसुसी तंगियो तम्‍बा आसिन ईरियर ती अकबकरर। अरा आसी तंग्यो आसिन बाचा, “अना ख़द्दायो, नीन एम्‍है गने एन्‍देरगे एन्ने नंजकय? ऎरा, निम्‍बस अरा ऎन हेन्‍दो मंजकम ती निंगन बेद्दा लिक्‍कम।”</verse>
				<verse number="49">येसुस आरिन बाचस, “नीम एंगन एन्‍देरगे बेद्दालिक्‍कर? नीम बल्‍दर का एंगा एम्‍बासी एड़पा नू र'अना दिम र'ई?”</verse>
				<verse number="50">लिकिन एका कत्‍थन येसुस आरिन बाचस अदिन आर मल बुझ्रर।</verse>
				<verse number="51">तहाँ आस आर ही गने नासरेत किर्रियस, अरा आर ही आकुस नू रहचस। लिकिन तंगियो इबड़ा जम्मा कत्‍थन तंग्‍है जिया नू उइय्या।</verse>
				<verse number="52">येसुस लूर अरा परदनुम उसुगनुम केरस। अरा आलर आसिन पत्तारर अरा धर्मेस आस ती खुसमरस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">कैसर तिबेरयुस रोम राजिन राजी नन्ना ही पन्‍द्रा बछर नू पोन्‍तियुस पिलातुस यूदेया जिला ही राजीख़ापू रहचस। आ बेड़ा हॆरॊदॆस अंटिपस गलिलेया जिला ही बॆलस रहचस। अरा आसी तंग्ड़िस फिलिप्‍पोस इतुरैया अरा त्राख़ॊनितिस जिला ही बॆलस रहचस। अरा लुसानियास अबिलॆनॆ जिला ही बॆलस रहचस।</verse>
				<verse number="2">हन्नास अरा कैफस कोहाँ नैग रहचर। आ बेड़ा नू धर्मेसी कत्‍था टोड़ंग नू र'ऊ जकरियासी तंग्‍दस यॊहनस गे बरचा।</verse>
				<verse number="3">ख़ने यॊहनस यरदन ख़ाड़ ही आ फड़ा ई फड़ा चक नू बरचस ती आलारिन तेंगा हेलरस, “जियन किर्त'आ अरा नॊड़र'आ होले धर्मेस निमन छमा ननोस।”</verse>
				<verse number="4">धर्मेसी कत्‍था तिंगू यसायास यॊहनसी पत्त नू लिखचकाचस, एकासे का, “ओर्तोस टोड़ंग नू चिच्चियारदस, ‘उर्बस गे डहरेन सपड़'आ, आस गे डहरेन चत्र'आ।</verse>
				<verse number="5">उर्मी ढोड़हा नीन्‍दतार'ओ कालो अरा उर्मी पर‍ता अरा टुंगरी किइय्या नन्‍तार'ओ, अरा टेड़हो डहरे उजगतार'ओ, अरा गड्डी डिप्पा डहरे सम नन्तार'ओ।</verse>
				<verse number="6">अरा उर्मी आलर धर्मेसी नाड़ना ही पत्त नू अख़'ओर।’”</verse>
				<verse number="7">आलर गोंहड़ा गोंहड़ा यॊहनस गुसन नॊड़र'आ गे बर'आलियर। ख़ने आस आरिन ब'आलियस, “अना बिक्‍ख नेर्रे बेसे आलारो, पाप नन्नन बिगर अम्‍बका ‍ती धर्मेसी बरना दंडे ती बोंगा गे निमन निक‍ईम चेता बाचर का?</verse>
				<verse number="8">जियन किर्त'अना ही जॊगे नलख नना। नीम तम्‍है तम्‍है जिया नू एन्ने अमा सोच'आ हेलरा का ऎम अब्राहमसी बनस ता हिकदम। ऎन निमन ब'अदन का धर्मेस इबड़ा पखना गुट्ठी ती अब्राहमस गे ख़द्द कम'आ ओंग्दस!</verse>
				<verse number="9">अक्‍कु धर्मेसी रायबड़ी लेक्‍खा टोंग'ए मन्न ही पादा नू अबड़न खंडरकी हेबड़ा गे खुतारकी र'ई। एका मन्न दौ ख़ंजपा मल ख़ंज‍'ई अबड़ा खंडरकी चिच्‍ची नू सजतार'ओ।”</verse>
				<verse number="10">ख़ने आलर यॊहनसिन मेंजर, “होले दंडे ती बछर'आ गे एमा एन्‍देर नन्ना र'ई?”</verse>
				<verse number="11">यॊहनस आनाकिर्ताचस, “निंग्‍है गुसन दुई गोटंग अत्तना र'ई होले, ओन्टा अत्तनन नॆखा गुसन मल्‍ला आस गे चि'आ। अरा निंग्‍है गुसन मंडी र'ई होले, अदन कीड़र गे चि'आ।”</verse>
				<verse number="12">ऊज'उर हूँ आस गुसन नॊड़र'आ गे बरचर अरा मेंजर, “अना गुरु, एमा एन्‍देर नन्ना र'ई?”</verse>
				<verse number="13">यॊहनस बाचस, “एका बग्‍गे निमा गे ऊज'आ गे आनरकी र'ई अदिन ती बग्‍गे अमके ऊज'आ।”</verse>
				<verse number="14">जोक्‍क सैनर हूँ आसिन मेंजर, “एमा एन्‍देर नन्ना र'ई?” यॊहनस आरिन बाचस, “नॆखन हूँ ढेवाँ ढेवाँ नू ढिबा अमके हो'आ महले आलारिन अमके बझाब'आ। अरा नीम निम्‍है तनखानुम खतिर ननके।”</verse>
				<verse number="15">ओर्मा आलर मसीसी बरना ही पाब ऎरालियर। अरा यॊहनसी पत्त नू ईर तम्‍है तम्‍है जिया नू सोच'आलियर का ईसिम गा मसीस मलदस।</verse>
				<verse number="16">यॊहनस ओर्मारिन बाचस, “ऎन गा निमन अम्मु ती नॊड़रत'अदन, लिकिन एकास बर‍'ऊ र'अदस आस एंग्‍है ती कोड़हे सवंगिय र'अदस। ऎन ई जॊगे हूँ मलकन का आसी जूता गुट्ठी ही ऎपन हूँ कोल्‍ला ओंगोन का एकदन बिट्ठी ननू जॊंख़स लेका नन्‍दस। आस निमन नेम्‍हा बॊलतस अरा चिच्‍ची ती नॊड़'ओस।</verse>
				<verse number="17">आस तंग्‍है के‍तेर ती गहुँन अरा चींख़न बेग'ओस। अरा आस तंग्‍है खलिन बॆस लगे एर्रोस। अरा आस गोट गहूँन तंग्‍है कुट्ठी नू उइय्योस, अरा चींख़न चिच्‍ची नू बस्‍सोस एकदा इकला हूँ मल तेभर'ओ।”</verse>
				<verse number="18">ई लेक्‍खा यॊहनस सिखाब'अरकी आलारिन धर्मेस हेद्दे किर्रा गे चेताब'अते र'आलियस। आस आरिन दौ कत्‍था हूँ मेन्‍ताचस।</verse>
				<verse number="19">यॊहनस सन्नी बॆल हॆरॊदॆस अंटिपसिन हूँ केप्‍पस। एन्‍देरगेका आस तंग्ड़िस फि‍लिप्‍पोस उज्‍जनुम उज्‍जनुम आसी मुक्‍का हॆरॊदिया आबोन उइय्यस, अरा आस बग्‍गे मलदौ नलख हूँ नंजकाचस।</verse>
				<verse number="20">होले हॆरॊदॆस इबड़ा जम्मा ती कोड़हे ओन्‍टा मलदौ नलख नंजस का यॊहनसिन गुड़ताचस।</verse>
				<verse number="21">एकाबारी बग्‍गे आलर नॊड़रर मुंज्रर, अदही ख़ॊख़ा येसुस हूँ नॊड़रस। अरा आस बिन्‍ती ननालियस ख़ने मेर्ख़ा तिसग्रा केरा,</verse>
				<verse number="22">अरा नेम्‍हा बॊलतस मॆद ही रूपे नू पेरवाँ लेक्‍खा येसुस म‍इय्याँ इत्तियस। अरा मेर्ख़ा ती एन्ने ब'अना मेन्‍द्रा, “नीन एंग्‍है चोन्‍हा ख़द्दय हिकदय, ऎन निंग्‍है ती बग्‍गे खुसमारदन।”</verse>
				<verse number="23">येसुस तान दौ कत्‍था मेन्‍त'आ हेलरस ख़ने, आस तीस बछर ही केम रहचस। येसुस बुझ्र'आलियस का आस यॊसॆफसी तंग्‍दस। यॊसॆफस ऎलीसी तंग्‍दस।</verse>
				<verse number="24">ऎलीस मत्तातसी तंग्‍दस, मत्तातस लेवीसी तंग्‍दस, ले‍वीस मेलख़ीसी तंग्‍दस, मेलख़ीस यन्नासी तंग्‍दस, यन्नास यॊसॆफसी तंग्‍दस।</verse>
				<verse number="25">यॊसॆफस मत्तातियासी तंग्‍दस, मत्तातियास आमॊसी तंग्‍दस, आमॊस नाहूमसी तंग्दस, नाहूमस हेसलीसी तंग्‍दस, हेसलीस नंगैसी तंग्‍दस।</verse>
				<verse number="26">नंगैस मातसी तंग्‍दस, मातस मत्तातियासी तंग्‍दस, मत्तातियास सेमेयिनसी तंग्‍दस, सेमेयिनस यॊसॆख़सिन तंग्दस, यॊसॆख़स यॊदासी तंग्‍दस।</verse>
				<verse number="27">यॊदास यॊअननसी तंग्दस, यॊअननस रॆसासी तंग्‍दस, रॆसास जोरोबाबेलसी तंग्‍दस, जोरोबाबेलस सलातिऎलसी तंग्‍दस, सलातिऎलस नॆरीसी तंग्‍दस।</verse>
				<verse number="28">नॆरीस मेलख़ीसी तंग्‍दस, मेलख़ीस अद्दीसी तंग्दस, अद्दीस कॊसामसी तंग्‍दस, कॊसामस एलमदामसी तंग्‍दस, एलमदामस ऎरसी तंग्‍दस।</verse>
				<verse number="29">ऎरस यॆसूसी तंग्‍दस, यॆसूस एलियेसेरसी तंग्‍दस, एलियेसेरस यॊरीमसी तंग्‍दस, यॊरीमस मत्तातसी तंग्‍दस, मत्तातस लेवीसी तंग्‍दस।</verse>
				<verse number="30">लेवीस सुमेयॊनसी तंग्‍दस, सुमेयॊनस यूदासी तंग्‍दस, यूदास यॊसॆफसी तंग्‍दस, यॊसॆफस यॊनामसी तंग्‍दस, यॊनामस एलियाकीमसी तंग्‍दस।</verse>
				<verse number="31">एलियाकीमस मेलेयासी तंग्‍दस, मेलेयास मेन्नासी तंग्‍दस, मेन्नास मत्तातासी तंग्‍दस, मत्तातास नातामसी तंग्‍दस, नातामस दाऊदसी तंग्‍दस।</verse>
				<verse number="32">दाऊदस येसैसी तंग्‍दस, येसैस यॊबॆदसी तंग्‍दस, यॊबॆदस बोआसी तंग्‍दस, बोआस सलासी तंग्‍दस, सलास नास्‍सॊनसी तंग्‍दस।</verse>
				<verse number="33">नास्‍सॊनस अमिनदाबसी तंग्‍दस, अमिनदाबस अदमीनसी तंग्‍दस, अदमीनस अरनीसी तंग्‍दस, अरनीस हेसरॊमसी तंग्‍दस, हेसरॊमस फारेसी तंग्‍दस, फारेस यहूदासी तंग्‍दस।</verse>
				<verse number="34">यहूदा याकॊबसी तंग्‍दस, याकॊबस इसाकसी तंग्‍दस, इसाकस अब्राहमसी तंग्‍दस, अब्राहमस तेरासी तंग्‍दस, तेरास नाख़ॊरसी तंग्‍दस।</verse>
				<verse number="35">नाख़ॊरस सेरूख़सी तंग्‍दस, सेरूख़स रेगूसी तंग्‍दस, रेगूस फेलेकसी तंग्‍दस, फेलेकस एबेरसी तंग्‍दस, एबेरस सलासी तंग्‍दस।</verse>
				<verse number="36">सलास काय‍नामसी तंग्‍दस, काय‍नामस अर्फकसादसी तंग्‍दस, अर्फकसादस सॆमसी तंग्‍दस, सॆमस नूहसी तंग्‍दस, नूहस लामेख़सी तंग्‍दस।</verse>
				<verse number="37">लामेख़स मतूसलासी तंग्‍दस, मतूसलास हेनॊख़सी तंग्‍दस, हेनॊख़स यारेदसी तंग्‍दस, यारेदस मलेलेयॆलसी तंग्‍दस, मलेलेयॆलस कायनामसी तंग्‍दस।</verse>
				<verse number="38">कायनामस एनॊसी तंग्‍दस, एनॊस सॆतसी तंग्‍दस, सॆतस आदमसी तंग्‍दस, आदमस धर्मेस ती गढ़्रका रहचस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">फिन येसुस नेम्हा बॊलतासी सवंग नू मनरकी यरदन ख़ाड़ ती किर्रियस। बॊलता आसिन टोड़ंग नू काला गे कड़हाबाचा।</verse>
				<verse number="2">अइय्या चालीस उल्‍ला गूटी नाद आसिन बिढ़'आलिया। अबड़ा उल्‍ला नू आस नीदी कूल रहचस। अरा अबड़ा उल्‍ला पूरचा ख़ने आस गे कीड़ा लग्‍गिया।</verse>
				<verse number="3">ख़ने नाद येसुसिन बाचा, “नीन धर्मेसी ख़द्दय होले, ई पखनन ब'आ का ईद ओन्ना-मॊख़ना मनो क'ओ।”</verse>
				<verse number="4">येसुस आनाकिर्ताचस, “मला, एन्‍देरगेका नेम्हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, ‘आलस ओन्ना-मॊख़ना ती लेका मल उज्‍जोस।’”</verse>
				<verse number="5">तहाँ नाद आसिन मेच्‍छा अड्डा नू कड़हाबाचा अरा आसिन इकिम घड़ी नू ख़ॆख़ेल ता सौंसे राजी गुट्ठिन ऎदा,</verse>
				<verse number="6">अरा आसिन बाचा, “ऎन इबड़ा ही उर्मी आकुस अरा इबड़ा ही ओहमा निंगा गे चि'ओन। इबड़ा गा एंगा गे सोंपरकी किरकी र'ई, अरा ऎन इदन नॆका चि'आ तुक्‍की आस गे चि'आ ओंग्‍दन।</verse>
				<verse number="7">औंगे नीन एंगन ऒड़ लग्‍गोय होले, इबड़ा जम्मा निंगा चि'ओन।”</verse>
				<verse number="8">येसुस किर्त'अर बाचस, “मला, एन्‍देरगेका नेम्हा पुथी नू लिख्रकी र'ई ‘नीन निंग्‍है धर्मे उर्बासिन ऒड़ लग्‍गा, अरा आसी लेका महबा नना।’”</verse>
				<verse number="9">तहाँ नाद आसिन येरुसलॆम नगरे कड़हाबाचा ती धर्मेसी मन्दिर ही अग्‍गी नू इजताचा, अरा बाचा, “नीन धर्मेसी ख़द्दय होले, नीन डेग'आ चि'आ।</verse>
				<verse number="10">नेम्हा पुथी नू गा लिख्रकी र'ई, ‘आस निंग्‍है पत्त नू तंग्‍है पैकारिन आनोस का आर निंगन ख़ापोर अरा बछाब'ओर।</verse>
				<verse number="11">अरा आर निंगन ख़ेक्खच ख़ेक्खा हथल'ओर हो'ओर, होले एन्ने अम्‍बो मना का निंग्‍है ख़ेड्डेन पखना लग्‍गो।’”</verse>
				<verse number="12">येसुस अदिन किर्त'अर बाचस, “मला, एन्‍देरगेका नेम्हा पुथी नू एन्ने हूँ लिख्रकी र'ई, ‘नीन निंग्‍है धर्मे उर्बासिन अमा बिढ़'आ।’”</verse>
				<verse number="13">एकाबारी नाद तंग्है उर्मी बिढ़नन मुंजिया ती नन्ना मोका ख़क्‍खना गूटी आसी गुसते किर्रिम बिच्चिया।</verse>
				<verse number="14">फिन येसुस नेम्‍हा बॊलतासी सवंग ख़क्‍ख्रकी गलिलेया जिला नू किर्रयस। आसी पत्त ता कत्‍था अड्डे-बेड्डे ता उर्मी चकभार नू बींड़रा केरा।</verse>
				<verse number="15">आस यहूदीर ही गोड़हा एड़पा गुट्ठी नू सिखाब'आ हेलरस, अरा ओर्मर आसी ओहमा ननालियर।</verse>
				<verse number="16">फिन आस नासरेत नू बरचस, एसन आस पॊसरका परदका रहचस। अरा तंग्‍है चाल ही लेक्‍खा यहूदी ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू यहूदीर ही गोड़हा एड़पा केरस। असन आस धर्मेसी पुथिन पढ़'आ गे इज्‍जस।</verse>
				<verse number="17">आस गे धर्मेसी कत्‍था तिंगुस यसायासी पुथी चितारा, अरा आस पुथिन चलख़'अरकी आ अड्डन ख़क्‍खियस ती पढ़चस एसन एन्ने लिख्रकी रहचा:</verse>
				<verse number="18">“उर्बासी बॊलता एंग्‍है म‍इय्याँ र'ई, इदगे का आस एंगन कीड़र गे दौ कत्‍था मेन्‍त'आ गे चज्जिकादस। अरा आस एंगन हॆंरकारिन बछरनन तेंगा गे, अरा अन्‍धारिन ऎरत'आ गे, अरा ओर्मा तिरख़रकारिन छोड़ाब'आ गे,</verse>
				<verse number="19">अरा उर्बासी मया आर ही म‍इय्याँ र'ऊ चान ही पत्त नू तेंगा गे त‍इय्‍का र'अदस।”</verse>
				<verse number="20">तहाँ आस पुथिन डबचस ती जॊंख़ासी ख़ेक्खा नू चिच्‍चस अरा आलारिन सिखाब'आ गे उक्‍कियस। अरा गोड़हा एड़पा ता ओर्मा आलर आसिन ऎरते रहिकेरर।</verse>
				<verse number="21">तहाँ आस आरिन ब'आ हेलरस, “नीम अक्‍कु एंग्‍है ती पढ़चकन मेंजकर, आद एंग्‍है ती इन्नम पुरचकी र'ई।”</verse>
				<verse number="22">ओर्मर आसिन सहरारर, अरा एका मया ही कत्‍था गुट्ठी आसी ब‍ई ती उरखालिया, अत्रु ती अकबक मंजर। लिकिन फिन ब'आ हेलरर, “ईस यॊसॆफसी तंग्‍दस मलदस का?”</verse>
				<verse number="23">तहाँ आस आरिन बाचस, “नीम एंग्‍है म‍इय्याँ ई हना ब'ओर दिम का ‘बैधायो, नीन निंगन कोड़े नना,’ ई कत्‍था ही मने नीम एन्ने मन'ओर का, ‘एन्‍देर एन्‍देर ऎम मेंजकादम का हैकट नलख कफरनहूम नू नीन नंजकय, अदिन इसन हूँ नना।’”</verse>
				<verse number="24">अउरिम आस बाचस, “ऎन निमन ओन्‍टा मानिम कत्‍थन ब'अदन का ‘एकअम धर्मेसी कत्‍था तिंगुस तंग्‍है पॊसरका परदका अड्डा नू मान मरजात मल ख़क्‍खदस।’</verse>
				<verse number="25">लिकिन ऎन अउरिम ओन्‍टा मानिम कत्‍था ब'अदन का धर्मेसी कत्‍था तिंगू एलियसी बेड़ा नू इस्राऎल नू बग्‍गे रड़ियाहीर रहचर, इकला साढ़े तीन बछर गूटी चॆप मल पुंईयाँ, ख़ने गोट्टा राजी नू कोहाँ अकाल मंजा।</verse>
				<verse number="26">लिकिन एलियस संगरा ख़क्‍खा गे अबड़र ती नॆखा गुसन हूँ मल त‍इय्‍रस। सीदॊन राजी नू सारेपत नगरे ता ओन्‍टा नन-यहूदी रड़ियाही गुसन लेका त‍इय्‍रस।</verse>
				<verse number="27">अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगू एलिसासी बेड़ा नू इस्राऎल नू नगदे खसरा रोगियर रहचर, लिकिन सीरिया राजी ता ओन्‍टा नन-यहूदी नामानसिन अम्‍बर नॆ हूँ कोड़े मल मन्‍तारर।”</verse>
				<verse number="28">गोड़हा एड़पा नू रहचर अबड़ा ओर्मर येसुसी ई कत्थन मेंजर ख़ने, आर खींस मंजर केरर।</verse>
				<verse number="29">अरा आर चॊच उक्‍कियर ती आसिन नगरे ती बहरी ओथ्रर। अरा आसिन तम्‍है ओक्‍करका नगरे ता परता ही टुंगरी म‍इय्याँ अरगाचर। एन्‍देरगेका आसिन आर म‍इतले किइय्या तुक्‍का गे सोच्‍चर।</verse>
				<verse number="30">लिकिन आस आर ही मझी ती बुचड़ारस ती किर्रिम बिच्चियस।</verse>
				<verse number="31">तहाँ येसुस गलिलेया जिला ही कफरनहूम नगरे नू केरस। अरा ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू आलारिन सिखाब'आलियस।</verse>
				<verse number="32">अरा आसी सिखाब'अना ती आर अनचकरर केरर। एन्‍देरगेका आस आकुस गने ब'आ लगियस।</verse>
				<verse number="33">अरा असन गोड़हा एड़पा नू मलदौ बॊलता ती धरचका ओन्टा आलस रहचस। अरा आस जॊरसरिया चिच्चि‍यारस।</verse>
				<verse number="34">“अना नासरेत ता येसु, निंगा एम्है गने एन्‍देर नलख र'ई, अमा थोकबोकामब'आ, नीन एमन नास नना गे बरचकादय का? ऎन निंगन अख़दन नीन नॆ तंग्‍है, नीन धर्मेसी नेम्‍हा आलय।”</verse>
				<verse number="35">येसुस अदिन केप्‍पस ती आनियस, “कलेकले र'अय, अरा ई आलस ती उरखय कलय।” ख़ने मलदौ बॊलता आसिन आर ही मझी नू कचड़'अरकी आसिन बिगर बगड़'अर आसी म‍इतले उरखा केरा।</verse>
				<verse number="36">ख़ने इबड़ा जम्मर गे अकबक मंजा, अरा आर ताम ताम कछनख्र'आ लगियर, “ईद कोड़हे बॆस कत्‍था हिके! तंग्‍है आकुस अरा सवंग ती ईस मलदौ बॊलता गुट्ठिन पॆसदस, अरा अबड़ा हूँ उरखी क'ई।”</verse>
				<verse number="37">अरा येसुसी पत्त ता कत्‍था आ चकभार नू ओनबेंड़र'आ उर्मी अड्डा नू मना हेलरा।</verse>
				<verse number="38">येसुस गोड़हा एड़पा ती चॊचस ती सिमॊनसी एड़पा कोरचस। असन सिमॊनसी तंग्‍सास गे नगदे नाड़ी रहचा। अरा अबड़र अदिन कोड़े नना गे आस ती गोहरारर।</verse>
				<verse number="39">आस अदही हेद्दे इज्‍जस ती नाड़िन केप्‍पस अरा नाड़ी तम्मिया केरा। अरा आद लॆम चॊचा ती आर ही तेतर-सुसर नना हेलरा।</verse>
				<verse number="40">बीड़ी पुतबारी अबड़ा आलर नॆ नॆ कैनो मदहे बेमार ती लिंडरका रहचर आर जम्मारिन आसी गुसन ओन्‍द्रर। अरा आस ओरोत ओरोत म‍इय्याँ ख़ेक्खा उइय्यस ती कोड़े नंजस।</verse>
				<verse number="41">अरा नाद गुट्ठी हूँ चिच्चियारनुम नगदे आलर ती उरखा केरा अरा ब'आलिया का “नीन धर्मेसी ख़द्दय हिकदय”। लिकिन आस अबड़न केबालियस अरा तंग्‍है पत्त नू ब'आ मल चिच्‍चस। एन्‍देरगेका अबड़ा आसिन अख़'आलिया का आस मसी हिकदस।</verse>
				<verse number="42">बिज्‍जया ख़ने आस उरखस ती ओन्‍टा उछिन्‍द अड्डा नू बिन्‍ती नना गे केरस। अरा गोंहड़ा आसिन बिद्दनुम बरचा। अरा आसिन ख़क्‍खिया ख़ने अबड़र आसिन छेंकेच ईरियर का आस आर ही गुसते अम्‍बोस काला।</verse>
				<verse number="43">लिकिन आस आरिन बाचस, “एंगा नन्ना नगरे नू हूँ धर्मेसी राजी ही दौ कत्‍था मेन्‍त'अना र'ई। एन्‍देरगेका ऎन इदगेम त‍इरकादन।”</verse>
				<verse number="44">अरा आस यूदेया ही गोड़हा एड़पा गुट्ठी नू दौ कत्‍था मेन्त'आ लगियस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">उन्‍दुल येसुस गेन्नॆसरेत समुदर ही पिंडी नू इज्जकाचस। आ बारी ओन्‍टा गोंहड़ा धर्मेसी कत्‍था मेना गे खतरना चो'अना बेसे आसी हेद्दे बर'आलिया।</verse>
				<verse number="2">ख़ने आस समुदर ही पिंडी नू ऎंड़ गोट डोंगा इज्‍जका ईरयस। केंवटर अइय्या ती इत्तियर ती जल्‍ली गुट्ठिन नॊड़ालियर।</verse>
				<verse number="3">येसुस अबड़ा डोंगा गुट्ठी ती ओन्‍टा नू अरगियस एकदा सिमॊनसी रहचा। अरा आसिन बाचस का पिंडी ती कटिक गुछा ब'आ। तहाँ येसुस डोंगा नू उक्‍कियस ती आलारिन सिखाब'आ हेलरस।</verse>
				<verse number="4">एकाबारी आस तेंगा मुंजियस तहाँ सिमॊनसिन बाचस, “डोंगन ख़ोड़ख़ा नू हो'आ, अरा इंजो ल'आ गे जल्‍ली हेबड़ा।”</verse>
				<verse number="5">सिमॊनस आसिन किर्त'अर बाचस, “अना उर्बायो, ऎम गोट्टा माख़ा लौच ईरकम, लिकिन एन्‍द्रा हूँ मल ख़क्‍खकम, अन्नु हूँ निंग्‍है ब'अना लेक्‍खा जल्‍ली हेबड़दन।”</verse>
				<verse number="6">एकाबारी आर एन्ने नंजर ख़ने नगदे इंजो ख़ोंड़चर ओन्‍द्रर का आर ही जल्‍ली चर्र'आ हेलरा।</verse>
				<verse number="7">ख़ने आर तंग्‍है संगेरिन नॆ नन्ना डोंगा नू रहचर आरिन ख़ेक्खा ती मीख़ियर का बर'अरकी एमन सहाड़ा नना। अरा आर बरचर ती दुयो डोंगा नू निन्‍दर का डोंगा मुलख़ा बेद्दालिया।</verse>
				<verse number="8">सिमॊन पतरस इदिन ईरयस ती येसुसी ख़ेडमूली खत्तरस ती बाचस, “अना उर्बायो, एंग्‍है गुसले कला, एन्‍देरगेका ऎन पपहा आलन हिकदन, अरा निंग्‍है जॊगे मलकन।”</verse>
				<verse number="9">एन्‍देरगेका एन्ने बग्‍गे इंजो बज्झरा, ख़ने आस गे अरा आसी गने नॆ नॆ रहचर आर गे नगदे अकबक मंजा।</verse>
				<verse number="10">सिमॊनसी संगे नलख ननू जेबदयुसी तंग्‍दस याकॊब अरा यॊहनस हूँ अकबक मंजर। ख़ने येसुस सिमॊनसिन बाचस, “अमा एल्चा, नीन अक्‍कु ती एंग्‍है तरा आलारिन ओन्‍द्रना ही नलख ननोय।”</verse>
				<verse number="11">अरा आर डोंगन पिंडी नू ओन्‍द्रर बरचर, अरा जम्मा जातन अम्‍बियर ती येसुस गने चॊंख़्रर।</verse>
				<verse number="12">येसुस ओन्‍टा पद्दा नू बरचस, असन ओन्‍टा कुड़गा खादी ती लिन्‍डरका आलस रहचस। एकाबारी आ आलस येसुसिन ईरयस ख़ने आस ख़ोलख़रस ती खत्तरस ती गोहरारस, “अना उर्बायो, एंगन कोड़े ननम चि'आ, ऎन गा अख़दन का निंग्‍है मने र'ई होले, नीन एंगन कोड़े नना ओंग्‍दय।”</verse>
				<verse number="13">येसुस ख़ेक्खा ती आसिन ऎंसड़स ती बाचस, “एंग्‍है मने र'ई का नीन कोड़े मना कला।” आ बारिम आसी खसरा रोगे कोड़े मंजा केरा।</verse>
				<verse number="14">ख़ने येसुस आसिन बाचस, “नॆखा ती हूँ ई पत्त नू अक्‍कुन अमके तेंगा, लिकिन कला अरा निंगन नैगासिन ऎद'आ, औंगे आस निंगन जांच'ओस का खसरा रोगे निंग्‍है ती बोंगा केरा, अरा निंग्‍है सफा मन्ना ही पत्त नू मूसस एन्‍देर दाँड़े अरग'आ गे आनकादस, अदिन दाँड़े चि'आ। ईद आलर गे गोवाह मनो का नीन सफा मन्‍तारकादय।”</verse>
				<verse number="15">लिकिन येसुसी पत्त ता कत्‍था अउर हूँ बीड़रा केरा। अरा गोंहड़ा गोंहड़ा येसुस ती मेना गे अरा तम्‍है बेमार ती उजगार'आ गे ख़ोड़रा।</verse>
				<verse number="16">लिकिन येसुस उछिन्‍द अड्डा नू कालरकी बिन्‍ती नना लगियस।</verse>
				<verse number="17">उन्‍दुल येसुसी सिखाब'अना बेड़ा फरिसीर अरा नॆग सिखाब'उर असन उक्‍का रहचर। एकाबड़र गलिलेया जिला ही बग्‍गे पद्दा गुट्ठी ती अरा येरुसलॆम ती अरा यूदेया जिला ही नन्ना पद्दा ती बरचका रहचर। अरा कोड़े नना गे धर्मेसी सवंग येसुस गने रहचा।</verse>
				<verse number="18">आ बारी जोक्‍क आलर ओन्‍टा लकवा बेमरहासिन खटी नू ओन्‍द्रर, अरा आर आसिन भितरी हो'अना ही अरा येसुसी मुन्‍दहारे उइय्‍ना ही चिताबुता नंजी ईरियर।</verse>
				<verse number="19">लिकिन बग्‍गे गोंहड़ा ही चड्डे भितरी हो'आ पोल्‍लर, ख़ने आर मेसगा नू अरगियर ती जोक्‍क खपरन ताड़चर ती आसिन खटी रांगे येसुसी मुन्‍दहारे एत्ताचर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="20">येसुस आर ही पत्त'अनन ईरयस ती बाचस, “अना आलायो, ऎन निंग्‍है पाप गुट्ठिन छमा नन्‍दन।”</verse>
				<verse number="21">ख़ने नॆग सिखाब'उर अरा फरिसीर ताम ताम नू कछनख्र'आ हेलरर, “ईस नॆ तंग्‍है? ई आलस धर्मेसिन निंदा नन्‍दस। धर्मेसिन अम्‍बर नॆ पाप गुट्ठिन छमा नना ओंगोर?”</verse>
				<verse number="22">लिकिन येसुस आर ही जिया ता कत्‍थन अक्‍खस ती आरिन बाचस, “नीम निम्‍है जिया नू एन्‍देरगे सोच'आलदर?</verse>
				<verse number="23">‘निंग्‍है पाप छमा नन्‍तार'ई’ एन्ने ब'अना ‘चो'आ अरा कुद्दा ‍नुंगा’ एन्ने ब'अना ती सेब्‍बा हवे। एन्‍देरगेका आलर कोड़े मन्नन ऎरा ओंग्‍नर, लिकिन पाप छमा मन्नन ऎरा पोलनर।</verse>
				<verse number="24">लिकिन ऎन ई आलासिन कोड़े नन्ना ती निमन ऎद'ओन का एंगा, मनवा ख़द्दन गे आलर ही पाप गुट्ठिन छमा नना गे हूँ ख़ॆख़ेल नू आकुस र'ई।” ख़ने आस लकवा बेमरहासिन आनियस, “ऎन निंगन ब'अदन, ‘चो'आ, निंग्‍है खटिन चेड़'अरकी एड़पा कला।’”</verse>
				<verse number="25">आ आलस ओर्मर ही ऎथ्रना नू लॆम चॊचस, अरा एका खटी नू चूतकाचस अदिन चेड्डस ती धर्मेस गे ओहमा नन्नुम ईकनुम एड़पा केरस।</verse>
				<verse number="26">ओर्मर अनचकरर केरर, अरा आर धर्मेसिन ओहमा नंजर अरा बग्‍गे इल्‍चनुम बाचर, “नाम इन्ना अकबक नलख गुट्ठिन ईरका र'अदत।”</verse>
				<verse number="27">इदही ख़ॊख़ा येसुस बहरी उरखस अरा लेवी नामे ओन्‍टा मालगुजारी ऊज'उसिन मालगुजारी ऊज'ऊ एड़पा नू उक्‍का ईरियस। अरा येसुस आसिन बाचस, “एंग्‍है गने चॊंख़्र'आ।”</verse>
				<verse number="28">होले आस जम्मा जातन अम्‍बियस ती चॊचस अरा आसी गने चॊंख़्रस।</verse>
				<verse number="29">तहाँ लेवीस तंग्‍है एड़पा नू येसुस गे ओन्‍टा कोहाँ मदी चिच्‍चस। अरा असन बग्‍गे मालगुजारी ऊज'उर अरा नन्ना आलर हूँ आर गने मंडी ओना उक्‍का रहचर।</verse>
				<verse number="30">ख़ने फरिसीर अरा नॆग सिखाब'उर आसी चेलारिन कुटमुटर'आ हेलरर ती बाचर, “नीम मालगुजारी ऊज'उर अरा पपहर गने एन्‍देर गे ओन्‍दर मॊख़दर?”</verse>
				<verse number="31">येसुस आरिन किर्त'अर बाचस, “कोड़े दौ आलर गे बैधसी चाड़ मल्‍ला, लिकिन बेमरहर गे र'ई।</verse>
				<verse number="32">अन्नेम ऎन नॆ तमन उजगो सोचनर आर गे म‍ला नॆ तमन पपहा बुझुरनर आरिन जियन किर्त'आ गे एड़'आ बरचका र'अदन।”</verse>
				<verse number="33">फिन आर येसुसिन मेंजर, “यॊहनसी चेलर गा खनिम खनिम उपास नन्नर अरा गोहरारनर, अरा अन्नेम फरिसीर ही चेलर हूँ नन्नर। लिकिन निंग्‍है चेलर गा ओन्नर मॊख़नर।”</verse>
				<verse number="34">येसुस आरिन बाचस, “नीम एका गूटी बेंजा जॊंख़स बरतियर गने र'अदस आरिन उपास नन्‍त'आ ओंग्‍दर का?</verse>
				<verse number="35">लिकिन बेंजा जॊंख़स आर ती होत'अरना बेड़ा बर'ओ, अबड़ा उल्‍ला गुट्ठी नू आर उपास ननोर।”</verse>
				<verse number="36">आस ऎनोटा जोक्‍खा ख़ीरी हूँ आरिन तिंगियस, “नॆ हूँ पुना किचरी ती ओन्‍टा कुटका चर्रनर ती पच्चा किचरी नू मल सट‍ई तुन‍ई, अन्‍ने आस नन्‍दस होले पुना एटर'ओ कालो अरा आद पच्चा गने मेल मल मॊख़ो।</verse>
				<verse number="37">अरा नॆ हूँ पुना अंगुर रासी आबोन चपटा ही पच्चा कुड़वा नू मल निन्‍ददस उइय्‍दस, अन्ने नन्दस होले, पुना अंगुर रासी अमचूर मनो ती चपटा ही कुड़वन पलको चि'ओ, अरा अंगुर रासी बाह'ओ क'ओ अरा चपटा ही कुड़वा नठार'ओ क'ओ।</verse>
				<verse number="38">औंगे पुना अंगुर रासी आबोन चपटा ही पुना कुड़वा नू निन्‍दना उइय्‍ना मनो।</verse>
				<verse number="39">अरा नॆ हूँ पच्चा अंगुर रासिन ओन्‍दस ती पुना मल बेद्ददस, एन्‍देरगेका आस ब‍'अदस का पच्चा दिम बॆस र'ई।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">ओन ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू येसुस ख़ल्ल गुट्ठी नू मन्नुम कालियस, अरा तंग्‍है चेलर बालन तोंखा तोंखा ख़ेक्खा ती रमद'आ रमद'आ मोक्‍खर।</verse>
				<verse number="2">ख़ने जोक्को फरिसीर बाचर, “नीम एन्ने नलख एन्‍देरगे नन्‍दर एकदा ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला ही नॆग ही बिड़दो र'ई?”</verse>
				<verse number="3">अरा येसुस आरिन किर्त'अर बाचस, “नीम नेम्हा पुथी नू एन्‍देर पढ़चकर सुरता मल नन्‍दर का? इकला दाऊद बॆलस अरा तंग्‍है संगेर कीड़ा रहचर, ख़ने आस एन्‍देर नंजस?</verse>
				<verse number="4">आस धर्मेसी एड़पा नू कालरकी नैगस धर्मेस गे दाँड़े नंजका असमन होच्‍चस ती मोक्‍खस, अरा तंग्‍है संगेर गे हूँ चिच्‍चस, एकदन मॊख़ना मूसासी पॆसका नू नैगारिन अम्‍बरकी नॆका हूँ नॆग मल्‍ला।”</verse>
				<verse number="5">अरा येसुस आरिन बाचस, “मनवा ख़द्दन एंगा हूँ एंग्‍है गने चॊंख़्र‍'उर गे ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू एन्‍देर एन्‍देर नन्ना र'ई, अदही फैसला नना गे अदिया र'ई।”</verse>
				<verse number="6">अउर ओन्‍टा ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू येसुस गोड़हा एड़पा नू केरस ती सिखाब'आ हेलरस, अरा असन ओन्‍टा आलस रहचस आसी तीना ख़ेक्खा ख़ैकी रहचा।</verse>
				<verse number="7">जोक्को फरिसीर अरा नॆग सिखाब'उर आसिन बदी ठेका‍ब'अना ही ताक नू मोका बेद्दना नू रहचर, का आस ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू कोड़े नन्‍दस का मला।</verse>
				<verse number="8">लिकिन आस आर ही जिया ता कत्‍थन अख़'आ लगियस। औंगे आस आ ख़ैका ख़ेक्खा आलासिन बाचस, “चो'आ ओर्मर ही मुन्‍दहारे इज'आ।” अरा आस इज्‍जस केरस।</verse>
				<verse number="9">तहाँ येसुस आरिन बाचस, “ऎन निमन मेन्‍दन, ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू मूसासी पॆसका लेक्‍खा एन्‍देर नन्ना बॆस हिके, दौ नन्ना का मलदौ नन्ना, नॆकअनिम कोड़े नन्ना ती आसिन बछाब'अना का कोड़े मल नन्ना ती आसिन खे'आ चि'अना?”</verse>
				<verse number="10">ख़ने आस चरियो तरा आर ओर्मारिन ईरीयस ती आ आलासिन बाचस, “निंग्‍है ख़ेक्खन लमाब'आ।” आस अन्नेम नंजस अरा आसी ख़ेक्खा कोड़े मंज ख़च्चिया।</verse>
				<verse number="11">ख़ने आर नगदे जंगारर ती तम्‍है मझी नू सलहा मना हेलरर का नाम येसुसी बिड़दो नू एन्‍देर ननोत।</verse>
				<verse number="12">अबड़ा उल्‍ला नू आस ओन्‍टा टुंगरी म‍इय्याँ गोहरार'आ केरस, अरा धर्मेस ती गोहरारना नू गोट्टा माख़ा पहा बाचस।</verse>
				<verse number="13">अरा बिज्‍जिया ख़ने आस तंग्‍है चेलारिन मीख़ियस अरा आर ही ती बारा गोटंग आलारिन चज्‍जियस अरा आर गे तइरकर नामे चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="14">आर ईर हिकनर, सिमॊन आसी नामे येसुस पतरस पिंजियस अरा आसी भइय्योस अन्‍द्रेयस अरा याकॊब अरा आसी भइय्योस यॊहन अरा फिलिप्‍पोस अरा बरतोलोमैस</verse>
				<verse number="15">अरा मत्तायोस अरा तॊमस अरा हलफैसी तंग्‍दस याकॊब अरा यहूदीर ही छछिन्‍द सैना ता सिमॊन</verse>
				<verse number="16">अरा याकॊबसी तंग्‍दस यूदस अरा यूदस इसकारियॊत एकास ख़ॊख़ा येसुसिन धरताचस।</verse>
				<verse number="17">तहाँ येसुस तंग्‍है बारा चेलर गने टुंगरी ती इत्तियस ती टोंका अड्डा नू इज्‍जस। आसी चेलर ही ओन्‍टा कोहाँ गोंहड़ा असन रहचा। अरा येरुसलॆम नगरे अरा यूदेया जिला ही नन्ना अड्डा अरा समुदर पिंडी ता नगरे तुरोस अरा सीदॊन ती बरचका ओन्‍टा कोहाँ गोंहड़ा हूँ असन रहचा।</verse>
				<verse number="18">ईर आस ती मेना गे अरा तम्‍है रोगे ती उजगार'आ गे आसी गुसन बरचका रहचर। अरा नॆ मलदौ बॊलता गुट्ठी ती सतारका रहचर आरिन आस कोड़े नंजस।</verse>
				<verse number="19">ओर्मर आसिन एंसड़'आ बेद्दा लगियर, एन्‍देरगेका आसी ती सवंग उरखरकी ओर्मारिन कोड़े ननालिया।</verse>
				<verse number="20">ख़ने येसुस तंग्‍हा चेलर तरा किर्रे ईरीयस ती बाचस, “अना मलकारो धर्मेस निम्हा ती खुसमारदस, एन्‍देरगेका धर्मेसी राजी निम्‍है दिम हवे।</verse>
				<verse number="21">अक्‍कुन कीड़ा सार'उरो निम्हा ती धर्मेस खुसमारदस नीम गा उड़तार'ओर। अक्‍कुन चींख़ू आलारो नीम गा अलखोर।</verse>
				<verse number="22">मनवा ख़द्दस चड्डे आलर निमन छिंडोर अरा निमन अम्‍बोर चि'ओर अरा निमन हींड़'ओर अरा निम्‍है नामेन मलदौ ब'ओर ती खंडोर चि'ओर होले धर्मेस निम्हा ती खुसमार'ओस।</verse>
				<verse number="23">आर इबड़न नन्नर ख़ने नीम खुसमार'अरकी रिझ्र'आ, एन्‍देरगेका मेर्ख़ा नू निमा ख़क्ख्र'ऊ इनाम कोहाँ र'ई। सुरता नना का आर ही पूरखर हूँ धर्मेसी कत्‍था तिंगुर गने एन्नेम ननालियर।</verse>
				<verse number="24">लिकिन ओहरे नीम उरुब आलारो, नीम गा निम्‍है उर्मी सुक्‍खे अरा रिझ ख़क्‍खा ख़चकर।</verse>
				<verse number="25">ओहरे नीम अक्‍कु उड़तारका र'ऊ आलारो, नीम गा कीड़ा सार'ओर। ओहरे नीम अक्‍कु अलखू आलारो, नीम गा दुक्‍खे सार'ओर अरा चींख़ोर।</verse>
				<verse number="26">ओहरे निमन इकला ओर्मा आलर सहरारनर, एन्‍देरगेका आर ही पूरखर हूँ ठक'ऊ धर्मेसी कत्‍था तिंगुर गने एन्नेम नना लगियर।</verse>
				<verse number="27">लिकिन एंग्‍है मिनू आलर निमन ऎन ब'अदन का तम्है बैरीरिन चोन्‍हा नना। निमन छिंडुर गे दौ नना।</verse>
				<verse number="28">निमन सर्प'उर गे आसीस चि'अके। निमन हींड़ुर गे बिन्‍ती ननके।</verse>
				<verse number="29">निंगन हींड़'आ गे निंग्‍है ओन्‍टा गल्‍लेन थपड़'उस गे नन्‍ना गल्‍लेन हूँ ऎदके। निंग्‍है बर्कन बच्‍चुस गे निंग्‍है अंगन हूँ हो'आ गे अमके छेक'आ।</verse>
				<verse number="30">निंग्‍है गुसन ने'ऊ ओर्मर गे चि'आ। अरा निंग्‍है जिनिसन हो'उस ती अदिन ख़क्‍खा गे आसिन ढेवा अमके नना।</verse>
				<verse number="31">आलर एकासे निमन नना नीम बेद्ददर, अन्‍नेम नीम आर गे नना।</verse>
				<verse number="32">नीम तम्है चोन्‍हा ननुर ती लेका चोन्‍हा नन्‍दर होले धर्मेस ती एन्‍देर इनाम ख़क्‍ख'ओर? पपहर हूँ गा तम्है चोन्‍हा ननुरिन चोन्‍हा नन्‍नर।</verse>
				<verse number="33">नीम तम्है दौ ननुर गने लेका दौ नन्‍दर होले एन्‍देर नफा मनो? पपहर हूँ गा अन्नेम नन्‍नर।</verse>
				<verse number="34">नीम नहड़ा किर्त'अर चि'ओर ब'अरकी असरा ती नहड़ा चि'अदर होले नीम एन्‍देर इनाम धर्मेस ती ख़क्‍खोर? पपहर हूँ गा पपहर गे नहड़ा चि'अनर का फिन अउन्‍दम ख़क्‍खोम।</verse>
				<verse number="35">औंगे अपन बैरीरिन चोन्‍हा नना अरा आर गे दौ नना। अरा ख़क्‍खना ही असरा मल ननरकी नहड़ा चि'आ। होले निमा गे बग्‍गे इनाम ख़क्‍ख्र'ओ, अरा नीम उर्मी ती मेच्‍छा नू र'ऊ धर्मेसी ख़द्दर लेक्‍खा मनोर। सुरता ननके का धर्मेस गा धन्‍यबाद मल नन्नुर अरा मलदौ आलर मइय्याँ हूँ सोग्‍गे ऎरदस।</verse>
				<verse number="36">एकासे निम्‍है मेर्ख़ा ता बंगस निमन सोग्‍गे ईरू र'अदस अन्नेम नीम हूँ सोग्‍गे ईरू मना।</verse>
				<verse number="37">नीम नन्नारिन नेंव‍ई अमा नना, होले नीम हूँ धर्मेस ती नेंव‍ई मल नन्‍तार'ओर। नीम नन्नारिन बदी अमा टिड़'आ, होले नीम हूँ धर्मेस ती बदी मल टिड़तार'ओर। नीन नन्नर ही गुन्‍हन अम्‍बदय होले निम्‍है गुन्‍हा हूँ धर्मेस ती अम्‍बतार'ओ।</verse>
				<verse number="38">चि'आ, होले निमा हूँ धर्मेस ती चीतार'ओ। धर्मेस निमा गे अरबा अरबा अरा नुकुच नुकच अरा बीजरना बेसे दौ जो‍खना ती निम्‍है कोरा नू चि'ओस। नीम एका जोखना ती जोख'ओर आ जोखना तिम निमा गे हूँ धर्मेस ती जोखतार'ओ।”</verse>
				<verse number="39">येसुस ओन्‍टा जोक्‍खा ख़ीरी तिंगियस: “अन्धहस अन्‍धहासिन डहरे ऎद'आ ओंगोस का? मला। एन्ने ननोस होले इरबारिम गड्डी नू खत्र'ओर।</verse>
				<verse number="40">चेलस तंग्‍है गुरुस ती कोहाँ मलदस। लिकिन एकास पखड़ मनोस आस गुरुस लेक्‍खा मनोस।</verse>
				<verse number="41">नीन निंग्‍है ख़न्न ता च‍इलन मल थिथाब'अदय, लिकिन निंग्‍है भईसी ख़न्न ता कंटेन एन्‍देरगे ऎरदय?</verse>
				<verse number="42">नीन निंग्‍है ख़न्न ता च‍इलन मल थिथाब'अदय ती निंग्‍है भईसिन ब'अदय, अना भ‍ई, ऎन निंग्‍है ख़न्न ता कंटेन ओथ्र'ओन चि'ओन, एन्ने एन्‍देरगे ब'अदय? अना उतुरमाड़ू, मुन्‍द निंग्‍है ख़न्न ता च‍इलन ओथ्र'आ, होले नीन निंग्‍है भईसी ख़न्न ता कंटेन ओथ्र'आ गे फरीफरी ऎरा ओंगोय।</verse>
				<verse number="43">बने मन्‍न चिम्मो मल ख़ंज'ई, अरा पयहा मन्‍न ठोस ख़ंजपा मल ख़ंज'ई।</verse>
				<verse number="44">उर्मी मन्‍न तंग्है तंग्है ख़ंजपा ती चिन्हर'ई, एन्‍देरगेका ख़ोप्‍पा ती अंजीर मल चोख़नर, अरा अच्‍च-ख़ोप्‍पा ती अंगुर मल चोख़नर।</verse>
				<verse number="45">अन्नेम दौ आलस तंग्‍है दौ जिया ही दौ कुट्ठी ती दौ नलखन नन्‍दस, अरा मलदौ आलस तंग्‍है जिया ही मलदौ कुट्ठी ती मलदौ नलखन नन्‍दस। एन्‍देरगेका जिया नू एन्‍द्रा निन्‍दकी र'ई आदिम ब‍ई ती उरखी।</verse>
				<verse number="46">नीम एंग्‍है ब'अनन मल पॆस्रदर, होले हूँ एंगन अना उर्बायो, अना उर्बायो, एन्‍देरगे ब'अदर?</verse>
				<verse number="47">एका ओर्तर एंग्‍है गुसन बरनर अरा एंग्‍है कत्‍थन मेन्‍नर ती अदिन अन्नेम नन्नर। ऎन निमन तेंग्‍गोन का आर नॆख'आ बेसे र'अनर।</verse>
				<verse number="48">आर आसी बेसे र'अनर का एकास गड्डी अरख़ियस ती चचड़ी नू नेव नंजस ती एड़पा कमदस। बहड़ी बरचा ख़ने आ एड़पा नू लग्‍गिया लिकिन आद अदिन नुक'आ पोल्‍ला। एन्‍देरगेका आद चचड़ी नू नेव कमचका रहचा।</verse>
				<verse number="49">लिकिन एका ओर्तर एंग्‍है कत्‍थन मेन्नर ती अदिन अन्नेम मल नन्नर। आर आसी बेसे र'अनर का एकास धूली नू बिगर नेव ही एड़पा कमचस। बहड़ी आ एड़पा नू लग्‍गिया ख़ने लॆम आद खत्तरा ती छित्ती छान मंजा केरा।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">येसुस इबड़ा कत्‍थन आलर गे तेंगा मुंजियस ती कफरनहूम नगरे केरस।</verse>
				<verse number="2">असन रोमी सौ सैनर ही मुद्धासी ओन्‍टा बॆस बने जॊंख़स रहचस। आस बेमार ती खे'आ बेद्दा लगियस।</verse>
				<verse number="3">आ सौ सैनर ही मुद्धस येसुसी हलन मेंजस ती यहूदी सेयान आलारिन आसी गुसन एन्ने ने'आ गे तइय्यस का आस बर'ओस ती एंग्‍है जॊंख़ासिन उजग'ओस।</verse>
				<verse number="4">आर येसुस गुसन बरचर ती आसिन नगदे गोहरारर ती ब'आलियर, “नीन आस गे संगरा नना गे आस जॊगे र'अदस।</verse>
				<verse number="5">एन्‍देरगेका आस नमन यहूदीरिन चोन्‍हा नन्‍दस, अरा एमा गे ओन्‍टा गोड़हा एड़पन कमचका र'अदस।”</verse>
				<verse number="6">ख़ने येसुस आर ही गने केरस, लिकिन एड़पा अंड़सकम रहचस ख़ने, सौ सैनर ही मुद्धस तंग्‍है जोक्को संगेरिन आसी गुसन तेंगा गे तइय्यस, “अना उर्बायो, नीन दुक्‍खे अमा चॊद'आ, ऎन गा यहूदी मलना चड्डे ई जॊगे मलकन का नीन एंग्‍है एड़पा भितरी बर'ओय।</verse>
				<verse number="7">अरा ऎन निंग्‍है हेद्दे बर'आ गे हूँ जॊगे मलकन, लिकिन ओन्‍टा कत्‍था लेका आना चि'आ होले एंग्‍है जॊंख़स उजगार'ओस।</verse>
				<verse number="8">ऎन हूँ गा आकुस ही किइय्या ता आलन हिकदन अरा एंग्‍है आकुस किइय्या सैनर र'अनर। ऎन ओर्तोसिन ‘बरा’ ब'अदन होले आस बरदस अरा अउर नन्नासिन ‘कला’ ब'अदन होले आस कादस अरा एंग्‍है जॊंख़ासिन ‘नना’ ब'अदन होले आस नन्‍दस। ऎन पत्त'अदन का निंगा हूँ एन्ने आकुस र'ई।”</verse>
				<verse number="9">येसुस इदिन मेंजस ती आसी पत्त नू अकबकरस। अरा आस तंग्‍है ख़ॊख़ा चॊंख़्र'ऊ गोंहड़ा आबोन ऎर'अरकी बाचस, “ऎन निमन ब'अदन का इस्राऎल नू हूँ एन्ने नन-यहूदीर ती एंग्‍है म‍इय्‍याँ पत्ताचका आलासिन ऎन मल ईरकन।”</verse>
				<verse number="10">अरा तइय्‍का आलर एड़पा किर्रियर ती आ जॊंख़ासिन कोड़े मंजका ईरियर।</verse>
				<verse number="11">अदही ख़ॊख़ा येसुस नाईन नामे ओन्‍टा नगरे नू केरस, आसी चेलर अरा कोहाँ गोंहड़ा आसी ख़ॊख़ा काला लगिया।</verse>
				<verse number="12">आस नगरे ही फाटक गुसन अंड़सियस ख़ने, आलर ओन्‍टा केचका ‍आलासिन चेड़'अरकी बहरी हो'आ लगियर। आस तंगियो ही ओन्‍टे लेका ख़द्दस रहचस। अरा आद रड़ीयाही रहचा। अरा आ नगरे ता ढ़ॆर आलर अदही गने रहचर।</verse>
				<verse number="13">उर्बस अदिन ईरयस ख़ने आस गे अदही म‍इय्याँ सोग्‍गे लग्‍गिया, अरा अदिन बाचस, “अमय चींख़य।”,</verse>
				<verse number="14">आस हेद्दे केरस ती सार आबोन एवंढरस, ख़ने चिड़'ऊ आलर इज्‍जर केरर। अरा आस बाचस, “अना जॊंख़ायो, ऎन निंगन ब'अदन चो'आ।”</verse>
				<verse number="15">ख़ने केचका आलस चॊचस, अरा ब'आ हेलरस। अरा येसुस आसिन तंगियो गे चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="16">ओर्मर गे इल्चका कोरचा केरा, अरा धर्मेसी ओहमा नंजर ती ब'आ लगियर, “नम्‍है मझी नू ओन्‍टा कोहाँ धर्मेसी कत्‍था तिंगुस बरचकादस, अरा धर्मेस तंग्‍है आलर मइय्याँ सोग्‍गे ईरकादस।”</verse>
				<verse number="17">अरा येसुसी पत्त ता इबड़ा कत्‍था गोट्टा यूदेया जिला अरा अड्डे-बेड्डे ता उर्मी चक नू बींड़रा केरा।</verse>
				<verse number="18">यॊहन नूड़रत'उस गे तंग्‍है चेलर येसुसी नंजका इबड़ा उर्मी कत्‍था ही हाल चिच्‍चर। ख़ने यॊहनस तंग्‍है ऎंड़ चेलारिन मीख़ियस,</verse>
				<verse number="19">अरा येसुसिन इदिन मेना गे तइय्यस, “बर'ऊ मसीस नीनिम हिकदय का महले एकअम नन्‍नारिन ऎम पाब ऎरोम का?”</verse>
				<verse number="20">अबड़र येसुस गुसन बरचर ती आसिन बाचर, “यॊहन नूड़रत'उस एमन निंग्‍है गुसन इदिन मेना गे तइय्यस का, ‘बर'उस नीनिम हिकदय का, महले ऎम नन्‍नारिन पाब ऎरोम का?’”</verse>
				<verse number="21">आ बेड़ा नुम येसुस कुदहा आलारिन बेमार अरा नुंजना गुट्ठी अरा मलदौ बॊलता गुट्ठी ती कोड़े ननालियस। अरा बग्‍गे अन्धहा आलारिन कोड़े नंजस।</verse>
				<verse number="22">अरा येसुस आरिन बाचस, “नीम एन्‍देर एन्‍देर ईरकर अरा मेंजकर अदिन कला ती यॊहनसिन तेंगा चि'आ, अन्‍धहर ऎरनर अरा लेंगड़र ऎकनर अरा खसरा रोगियर सफा नन्तारनर अरा भइरा आलर मेनालनर अरा केचका आलर उज्‍जतारनर अरा कीड़र गे दौ कत्‍था तेंगतार'आ लगी।</verse>
				<verse number="23">अरा यॊहनसिन तेंगा, ‘एंग्‍है चड्डे एका ओर्तोस तंग्‍है पत्त'अना नू मल मूड़दस आस आसीस ख़क्‍खोस।’”</verse>
				<verse number="24">यॊहनसी चेलर किर्रिम बिच्‍चियर अदही ख़ॊख़ा, येसुस यॊहनसी पत्त नू गोंहड़न ब'आ हेलरस, “नीम टोड़ंग नू एका बेसे आलासिन ऎरा केरका रहचकर? नॆखा सिखाब'अना ताका ती नुकुरना पोंड्रा बेसे र'ई आसिन का?</verse>
				<verse number="25">महले एका बेसे आलासिन ऎरा केरका रहचकर? लेपलेपे किचरी अत्तका आलासिन का? मला, नॆ लेपलेपे किचरी अत्तनर आर बॆल एड़पा नू र'अनर।</verse>
				<verse number="26">होले नीम एका बेसे आलासिन ऎरा केरका रहचकर? ओन्टा धर्मेसी कत्‍था तिंगुसिन का? हाँ, लिकिन ऎन निमन ब'अदन का यॊहन ओन्टा धर्मेसी कत्‍था तिंगुस ती कोहँस।</verse>
				<verse number="27">ईसी पत्त नू नेम्हा पुथी नू एन्ने लिख्रकी र'ई, ‘ऎरा, ऎन एंग्‍है पैकासिन निंग्‍है ती मुन्‍द तइय्या लगदन, आस निंग्‍है मुन्‍द निंगा गे डहरेन सपड़'ओस।’</verse>
				<verse number="28">ऎन निमन ब'अदन का जेतेक कुन्‍द्रका र'अनर, अबड़र नू यॊहनस ती कोहाँ नॆ हूँ मल्‍कर, लिकिन धर्मेसी राजी नू र'ऊ ओर्मर नू नॆ सन्नी ती सन्नी र'अदस, आस हूँ यॊहनस ती कोहाँ हिकदस।” (</verse>
				<verse number="29">अरा ओर्मा आलर अरा मालगुजारी ऊज'उर हूँ येसुसी कत्‍थन मेंजर ख़ने, धर्मेसी कत्‍था मानिम ब'अरकी इंझ्रर। एन्‍देरगेका ईर मुन्‍द यॊहनस ती नॊड़रर।</verse>
				<verse number="30">लिकिन फरिसीर अरा नॆग सिखाब'उर तमन यॊहनस ती नॊड़रत'आ गे मल चिच्‍चर, अदही चड्डे तमा गे धर्मेसी मने आबोन तरकूटी नंजर चिच्‍चर।)</verse>
				<verse number="31">फिन येसुस बाचस, “नॆ यॊहनसी सिखाब'अना अरा एंग्‍है मेन्नर अबड़ा आलर ही पत्त नू तेंगदन।</verse>
				<verse number="32">आर बजार नू बीचू खद्दर लेक्‍खा र'अनर, आर ‍तम्है तम्है नू चिच्चियारनर ती ब'अनर का ‘ऎम निमा गे खुसमारना बंसरी ऊरचकम, नीम मल नलकर, ऎम भोकरारकम नीम मल चींख़कर।’</verse>
				<verse number="33">यॊहन नूड़रत'उस गा ओर्मर मॊख़ना ओन्‍ना-मॊख़ना लेक्‍खा मॊख़नुम अरा अंगुर रासी उन्नुम मल बरचकादस, लिकिन नीम ब'अदर का आसी मइय्याँ मलदौ बॊलता लक्‍की र'ई।</verse>
				<verse number="34">अरा मनवा ख़द्दन ऎन बने उन्नुम मॊख़नुम बरचकादन। ख़ने नीम ब'अदर का ऎन पेट पोसा अरा उंखुस अरा मलगुजारी ऊज'उर अरा पपहर ही संगेन हवे।</verse>
				<verse number="35">लिकिन एंग्‍है लूर मानिम ब'अरकी अदिन इंझरना ती नॆ ऎकनर आर ही उज्‍जना ओक्‍कना ती आद ईथर'ई।”</verse>
				<verse number="36">अक्‍कुन सिमॊन नामे ओन्‍टा फरिसीस येसुसिन तंग्‍है गुसन मंडी ओना गे मीख़ियस। ख़ने आस आ फरिसीसी एड़पा केरस अरा मंडी ओना गे उक्‍कियस।</verse>
				<verse number="37">आ नगरे नू ओन्‍टा मलदौ मुक्का अक्‍खा का येसुस फरिसीसी एड़पा नू मंडी ओनालदस। होले आद नॆता पखना ही ओन्‍टा कुड़वा नू महमहरना इसुंगन ओन्‍द्रा बरचा।</verse>
				<verse number="38">अरा येसुसी ख़ेड्डे गुसन ख़ॊख़ा इज्‍जा ती चींख़नुम, आसी ख़ेड्डेन ख़ंजलख़ो ती नूड़िया। अरा तंग्‍है कुक्‍कु ता चुट्टी ती चींचा हेलरा, अरा आसी ख़ेड्डेन घड़ी घड़ी चुंखिया ती अइय्या महमहरना इसुंगन नलबिया।</verse>
				<verse number="39">येसुसिन मंडी ओना गे मीख़का आ फरिसीस तंग्‍है जिया नू सोच'आ हेलरस का, “ईस धर्मेसी कत्‍था तिंगुस रहचका होले अख़'ओस दने का आसिन ऎंसड़'आ लगी आद नॆ तंग्‍है अरा एकासे मुक्‍का हवे, अरा आद गा मलदौ आली हवे।”</verse>
				<verse number="40">येसुस आसिन आना बिड़दस, “अना सिमॊन, एंगा निंगन ओन्‍टा कत्‍था ब'अना र'ई।” आस बाचस, “अना गुरु, ब'आ।”</verse>
				<verse number="41">येसुस बाचस, “ओन्‍टा मड़वारीसी ऎंड़ आलर लगा मोक्‍का रहचर। ओर्तोस पाँच सौ अउर ओर्तोर पचास चांती ही ढिबा ही लगहर रहचर।</verse>
				<verse number="42">आर गुसन लगन किर्त'आ गे एन्‍द्रा हूँ मल रहचा, ख़ने आस इरबर ही लगन अम्‍बियस चिच्‍चस। होले अबड़ा इरबर ती नॆ आसिन बग्‍गे चोन्‍हा ननो?”</verse>
				<verse number="43">सिमॊनस आनाकिर्ताचस, “नॆखअय बग्‍गे लगा अम्‍बतार'आ केरा आसिम एन्ने सोचदन।” येसुस आसिन बाचस, “नीन ठौका बाचकय।”</verse>
				<verse number="44">तहाँ येसुस आ मुक्‍का तरा ईरयस ती सिमॊनसिन बाचस, “ई मुक्‍कन नीन ऎरदय का? ऎन निंग्‍है एड़पा नू बरचकन, लिकिन नीन नम्‍है चाल लेक्‍खा एंगा एंग्‍है ख़ेड्डेन नॊंढ्र'आ गे अम्मु मल चिच्‍कय। लिकिन ईद एंग्‍है ख़ेड्डेन ख़ंजलख़ो ती नूड़िया अरा तंग्‍है चुट्टी ती चींचिया।</verse>
				<verse number="45">नीन एंगन मल चुंखकय, लिकिन एकाबारी ती ऎन बरचकन आ बारी ती ईद एंग्‍है ख़ेड्डेन चोंखनन मल अम्‍बिया।</verse>
				<verse number="46">नीन एंग्‍है कुक्‍कु नू इसुंग मल नलिबकय, लिकिन ईद एंग्‍है ख़ेड्डे नू महमहरना इसुंगन नलबिया।</verse>
				<verse number="47">औंगे ऎन निंगन ब'अदन का इदही पाप बग्‍गे रहचा आद अम्‍बतारा केरा, एन्‍देरगेका ईद एंग्‍है म‍इय्याँ बग्‍गे चोन्‍हा नंजा। लिकिन नॆख'आ जुक्‍की अम्‍बतारा आर जुक्‍की चोन्‍हा नन्‍नर।”</verse>
				<verse number="48">अरा येसुस आ मुक्‍कन बाचस, “निंग्‍है पाप अम्‍बतारा केरा।”</verse>
				<verse number="49">ख़ने आसी गने मंडी ओना उक्‍काचर, आर ताम ताम नू बाचर का, “ईस नॆ तंग्‍है, पाप गुट्ठिन हूँ छमा नन्‍दस?”</verse>
				<verse number="50">लिकिन आस आ मुक्‍कन बाचस, “नीन एंगन पत्ताचकय, औंगे धर्मेस निंगन नाड़ियस, कोड़े गने किर्रिम बि'अय।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">इदही ख़ॊख़ा येसुस नगरे नगरे अरा पद्दा पद्दा कुद्दनुम धर्मेसी राजी ही दौ कत्‍था मेन्‍त'आनुम कुद्दा लगियस। अरा अबड़ा बारो चेलर आसी गने रहचर।</verse>
				<verse number="2">अरा जोक्‍क मुक्‍कर हूँ आर ही गने रहचर। इबड़र मलदौ बॊलता अरा रोगे ती कोड़े मंतारका रहचर। अन्नु ती मरियम एकदा ही नामे मगदलेनी बारा अदही ती सात गोटंग मलदौ बॊलतन येसुस ओथ्रकाचस।</verse>
				<verse number="3">अरा हॆरॊदॆसी भंडारी ख़ूसासी तंग्‍आली यॊअन्ना अरा सूसन्ना अरा बग्गे नन्‍ना मुक्‍कर हूँ रहचर। ईर तम्‍है खुर्जी ती येसुस अरा आसी चेलर गे संगरा नना लगियर।</verse>
				<verse number="4">कोहाँ गोंहड़ा ख़ॊंड़रा अरा नगरे नगरे ता आलर येसुस हेद्दे बरते र'आ लगियर। आस जोक्‍खा ख़ीरी ती बाचस।</verse>
				<verse number="5">“ओन्‍टा चाँख़'उस चाँख़'आ उरखस। चाँख़'ओ बारी जोक्को बिहनी डहरे नू खत्तरा, अरा तिर्ख़रा नाब्रा, अरा ऒड़ा अदिन पेत्ता मोक्‍खा।</verse>
				<verse number="6">जोक्को पखनोरी ख़ॆख़ेल नू खत्तरा, लिकिन कुन्‍दिया अरा हल्‍ले मल ख़क्‍खिया ख़ने ख़इय्या केरा।</verse>
				<verse number="7">जोक्को बिहनी अच्‍च-ख़ोप्‍पा नू खत्तरा, अरा ख़ोप्‍पा लट्टी गने पर्दिया ती अदिन अर्बिया चिच्‍चा।</verse>
				<verse number="8">जोक्को बिहनी दौ ख़ॆख़ेल नू खत्तरा, अरा कुन्‍दिया ती सौ गुना ख़ंजा।” एन्ने बाचस ती आस जॊरसरिया बाचस, “नॆका मेना गे मने र'ई, आस मेन्‍दस ती बुझ्रना र'ई।”</verse>
				<verse number="9">आसी चेलर आसिन मेंजर ई जोक्‍खा ख़ीरी ही माने एन्‍देर हिके?</verse>
				<verse number="10">आस बाचस, “निमा धर्मेसी राजी ही नूख्रका कत्‍था आबोन बुझ्र'आ गे चीरकी र'ई, लिकिन नन्‍नर गे जोक्‍खा ख़ीरी ती तेंग्र'ई। ईगेका, नेम्हा पुथी नू एन्ने लिक्‍खरकी र'ई, ‘ऎन नन्‍दन अदिन ऎरदर लिकिन अत्रु ती एन्‍द्रा हूँ मल सिख्र'ओर, ऎन ब'अदन अदिन मेन्‍दर लिकिन अदही माने मल बुझुर'ओर।’</verse>
				<verse number="11">ई जोक्‍खा ख़ीरी ही माने ईद हवे। बिहनी धर्मेसी कत्‍था हवे।</verse>
				<verse number="12">जोक्‍क आलर बिहनी खत्रका डहरे लेक्‍खा हिकनर। आर कत्‍थन मेन्नर लिकिन सैतान बर'अरकी आर ही जिया ती आ कत्‍थन पिसी हु'ई। औंगे आर अदन मल पत्त'ओर ती अम्‍बोर नाड़र'आ।</verse>
				<verse number="13">जोक्‍क आलर बिहनी खत्रका पखनोरी ख़ॆख़ेल लेक्‍खा हिकनर। आर कत्‍थन मेन्नर ती रिझ्रनुम इंझ्रनर। लिकिन आर तम्‍है जिया नू गड्डी गूटी कत्‍था मल खुपना चड्डे आर जुक्‍किम उल्‍ला गे कत्‍थन पत्त'अनर अरा सस्ती बर'ई ख़ने अदिन लॆम अम्‍बनर।</verse>
				<verse number="14">जोक्‍क आलर बिहनी खत्रका अच्‍च-ख़ोप्‍पा ख़ॆख़ेल लेक्‍खा हिकनर। आर कत्‍थन मेन्नर लिकिन आर तंग्‍है उज्‍जना नू मुन्द कालो बारी ख़ॆख़ेल ता फिकर अरा खुर्जी अरा मया-मॊह आरिन अरबी ख़ने आर बड़ियर मना पोलनर।</verse>
				<verse number="15">अरा जोक्‍क आलर बिहनी खत्रका दौ ख़ॆख़ेल लेक्‍खा हिकनर। आर कत्‍थन मेन्नर ती सत अरा फरी जिया नू सम्ड़'अरकी उइय्नर अरा सहेलहे गने ख़ंजनर।</verse>
				<verse number="16">नॆ हूँ बिल्‍ली लघा ब'अनर ती संजगी ती मल कुल्‍लनर महले खटी किइय्या मल उइय्नर। लिकिन अदिन पक्‍खा नू उइय्नर का भितरी बर'ऊ आलर गे बिल्‍ली ऎथ्र'ओ।</verse>
				<verse number="17">एन्ने धर्मेस तंग्‍है सत आबोन नुड़'आ मल बेद्ददस, आस अदिन ऎद'आ बेद्ददस, अरा एन्ने एन्द्रा हूँ एन्ने मल्‍ला नूख़्रका का आद मल अख़तार'ओ अरा मल ऎथ्र'ओ।</verse>
				<verse number="18">औंगे चिहुंक र'आ का नीम धर्मेसी कत्‍थन एकन्ने मेन्‍दर, नॆ एंग्‍है सिखाब'अना ही पत्त नू चिहुंक लगे सोचनर, आर गे बग्‍गे बुझुर'आ गे धर्मेस मद‍इत ननोस, लिकिन नॆ एंग्‍है सिखाब'अना ही पत्त नू चिहुंक लगे मल सोचनर, आर ही बुझुरका जोक्‍क कत्‍था गुट्ठिन हूँ धर्मेस मॊधरत'ओस चि'ओस।”</verse>
				<verse number="19">येसुसी तंगियो अरा भईर आसी गुसन बरचर, लिकिन गोंहड़ा ही चड्डे भेंटार'आ पोल्‍लर।</verse>
				<verse number="20">ख़ने ओर्तोस येसुस ती बाचस, “निंगयो अरा निंग्‍है भ‍इय्योर बहरी इज्‍जका र'‍अनर अरा निंगन भेंट मना बेद्दालनर।”</verse>
				<verse number="21">येसुस आरिन किर्त'अर बाचस, “एंग्‍है अयंग अरा भइय्योर ईरिम हिकनर, नॆ धर्मेसी कत्‍थन मेन्नर ती अदही लेक्‍खा ऎकनर।”</verse>
				<verse number="22">उन्‍दुल येसुस अरा आसी चेलर डोंगा नू अर्गियर अरा आस आरिन बाचस, “बरा, नाम समुदर ही आ पक्‍खे क'ओत।” तहाँ आर काला हेलरर।</verse>
				<verse number="23">अरा डोंगा कालालिया ख़ने, येसुस ख़न्‍द्रस केरस। अरा समुदर नू घटा बरचा अरा डोंगा अम्मु ती नीदा हेलरा, अरा आर अपलोक नू रहचर।</verse>
				<verse number="24">ख़ने आर येसुस हेद्दे बरचर ती एज्‍जर ती बाचर, “उर्बायो! नाम मूलख़ा कालदत।” ख़ने येसुस चॊचस ती घटन अरा लहरन केप्‍पस। ख़ने अबड़ा मड़चा केरा।</verse>
				<verse number="25">येसुस आरिन बाचस, “नीम एन्‍देरगे एंग्‍है म‍इय्याँ असरा मल नंजकर?” आर इल्‍चियर केरर अरा अकबक मंजर ती ताम ताम ब'आ हेलरर, “ईस एकासे आलस हिकदस, ईस गा घटा अरा अम्मन हूँ पॆसदस, अबड़ा हूँ आसहीन मिनी?”</verse>
				<verse number="26">फिन आर गेरासॆनोस चक नू अंड़सियर, आद गलिलेया समुदर ही पुरुब पक्‍खे नू र'ई।</verse>
				<verse number="27">येसुस एकासे पिंडी नू इत्तियस, अन्नेम आस गुसन आ नगरे ता ओन्‍टा नाद गुट्ठी धरचका आलस बरचस। आस नगदे उल्‍ला ती किचरी मल अत्ता लगियस अरा आस एड़पा नू मल र'अरकी मसड़ा गुट्ठी नू र'आ लगियस।</verse>
				<verse number="28">आ मलदौ बॊलता गा आ आलासी मइय्याँ घड़ी घड़ी छटियारका रहचा। आलर आसिन सिकड़ी बिड़ी गुट्ठी ती हें'अरकी पहरा नंजकाचर। अन्नु हूँ आस हॆंचकन ख़च्‍चा चि'आ लगियस, अरा नाद आसिन उछिन्‍द अड्डा गुट्ठी नू कुत्त'आ लगिया। आस येसुसिन ईरयस ती चिच्चि‍यारस ती आसी मुन्‍दहारे खत्रस ती जॊरसरिया बाचस, “अना उर्मी ती कोहाँ धर्मेसी ख़द्दायो येसु! एंग्है गने निंगा एन्‍देर नलख? ऎन निंग्‍‍है ती गोहरारदन एंगन दुक्‍खे अमा चि'आ।” एन्‍देरगेका येसुस आ मलदौ बॊलता आबोन आसी मइय्याँ ती उरखा गे पॆसकाचस।</verse>
				<verse number="29"></verse>
				<verse number="30">येसुस आसिन मेंजस, “निंग्‍है एन्‍देर नामे?” आस बाचस, “लेगिऒन ” एन्‍देरगेका नगदे नाद आस नू समसारकी रहचा।</verse>
				<verse number="31">अबड़ा आसिन गोहरार'आ का, “एमन भयभयान ख़ोड़ख़ा गड्डी नू काला गे अमा पॆस'आ।”</verse>
				<verse number="32">असन परता नू किस्‍सी ही ओन्‍टा कोहाँ खरखा बेद्दा मॊख़ा लगिया, अबड़ा नाद गोहरार'आ का, “एमन अबड़ा किस्‍सी नू समसार'आ चि'आ।” येसुस अबड़न काला चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="33">ख़ने नाद गुट्ठी आ आलस ती उरखा ती किस्‍सी नू केरा, अरा आ किस्‍सी खरखा दलखा ती डिघया ती समुदर नू केरा ती मूलख़िया।</verse>
				<verse number="34">ई मंजकन ईरयर ती किस्‍सी ख़ापुर बोंगर, अरा नगरे नू अरा पद्दा नू केरर ती हलन तिंगियर।</verse>
				<verse number="35">इबड़ा मंजकन आलर ऎरा गे उरखर, अरा येसुसी गुसन बरचर ती एका आलस ती नाद गुट्ठी उरखकी रहचा आसिन येसुसी ख़ेड्डे गुसन किचरी अत्तका अरा कोड़े उक्‍का ईरयर ती इल्‍चियर केरर।</verse>
				<verse number="36">अरा नॆ इबड़न ईरकाचर आर अबड़ा आलारिन तिंगियर का आ नाद रस्‍सका आलस एकासे कोड़े मंजस।</verse>
				<verse number="37">ख़ने गेरासॆनोस चक ही अड्डे-बेड्डे ता आलर येसुसिन गोहरारर का, “एम्‍है गुसले किर्रिम बि'आ” एन्‍देरगेका आर अउर हूँ नठार'ओ ब'अरकी नगदे इल्चका केरका रहचर। होले येसुस डोंगा नू अर्गियस ती किर्रियस केरस।</verse>
				<verse number="38">एका आलस ती नाद गुट्ठी उरखकी रहचा आस येसुस ती गोहरारस ती बाचस का एंगन निंग्‍है गने र'आ चि'आ। लिकिन येसुस आसिन तइय्यस ती बाचस,</verse>
				<verse number="39">“निंग्‍है एड़पा किर्रिम बि'आ अरा आलारिन तेंगा का धर्मेस निंगा गे एका कोड़हे नलख नंजकादस।” आस केरस ती गोट्टा नगरे नू तेंगा कुद्दा हेलरस का येसुस तंगा गे एका कोड़हे नलख नंजकाचस।</verse>
				<verse number="40">येसुस किर्रियस ख़ने आलर रिझ ती परघाचर, एन्‍देरगेका अबड़ा ओर्मर आसी पाब ऎरा लगियर।</verse>
				<verse number="41">ई बेड़ा नू याईर नामे ओन्‍टा गोड़हा एड़पा ता ओन्‍टा मुद्धस असन बरचस ती येसुसी ख़ेडमूली खत्रस ती गोहरार'आ हेलरस का, “एंग्‍है एड़पा गुचा।”</verse>
				<verse number="42">एन्‍देरगेका आसी बारा बछर ही ओन्‍टे लेका तंग्दा रहचा, आद खे'आ बेद्दा लगिया। येसुस आसी गने काला लगियस ख़ने आलर आसिन ओनबेंड़र'आ ती चिप'आ लगियर।</verse>
				<verse number="43">ओन्‍टा आली आ गोंहड़ा नू रहचा। आद बारा बछर ती ख़ॆंस काना रोगे ती लिं‍ड़िरकीचा। अरा आद तंग्‍है उर्मी खुर्जिन बैधर नू मुंजा ख़च्चकी रहचा, अन्नु हूँ नॆ हूँ अदिन उजग'आ पोल्‍लर।</verse>
				<verse number="44">आद ख़ॊख़ा तरती बरचा ती येसुसी किचरी ही अंचरन ऎंवसड़ा। ख़ने लॆम अदही ख़ॆंस काना ठकरा केरा।</verse>
				<verse number="45">तहाँ येसुस बाचस, “एंगन नॆ ऎंवसड़ा?” ओर्मर ऎम मल्‍ला ऎंवसड़का बाचर। ख़ने पतरस बाचस, “अना उर्बायो, गोंहड़ा निंगन ओनबेंड़र'आ ती चिप्‍प'आ लगी।”</verse>
				<verse number="46">लिकिन येसुस बाचस, “नेकइम एंगन ऎंवसड़कर, एन्‍देरगेका ऎन अक्‍कन का एंग्‍है ती कोड़े नन्ना ही सवंग उरखकी र'ई।”</verse>
				<verse number="47">ख़ने आ मुक्‍का ईरया का ऎन नुख़्र'आ पोल्‍लोन ब'अरकी इल्‍चनुम बरचा ती आसी ख़ेडमूली खत्रा ती ओर्मर ही मुन्दहारे तिंगिया का ऎन एन्‍देरगे आसिन ऎंवसड़कन अरा लॆम एकासे कोड़े ख़क्‍खन।</verse>
				<verse number="48">येसुस अदिन बाचस, “अना ख़द्दो, नीन एंगन पत्ताचकी औंगेम नीन उजगारकी, कोड़ेम किर्रिम बि'अय।”</verse>
				<verse number="49">आस एन्ने ब'अते रहचस ख़नेम गोड़हा एड़पा ता मुद्धस गुसले ओन्‍टा आलस बरचस ती गोड़हा एड़पा मुद्धासिन बाचस, “निंग्‍दा गा केच्‍चा केरा गुरुसिन दुक्‍खे अमा चि'आ।”</verse>
				<verse number="50">येसुस इदिन मेंजस ती आसिन आनाकिर्ताचस, “अमा एल्‍चा! एंगन पत्त'आ हो'आ का आद उजगार'ओ।”</verse>
				<verse number="51">आस एड़पा नू बरचस ती पतरस, यॊहन अरा याकॊब अरा ख़द्दो ही तंग्यो तम्बन अम्‍बरकी नॆकन हूँ तंग्‍है गने भितरी कोर'आ मल चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="52">ओर्मर अदगे चींख़ा ओलख़ा लगियर, लिकिन येसुस बाचस, “अमा चींख़ा! आद मल्‍ला केचका लिकिन ख़न्‍द्र'आ लगी।”</verse>
				<verse number="53">आलर येसुसिन अलखालियर एन्‍देरगेका आर अक्‍खर का आद किचकी र'ई।</verse>
				<verse number="54">लिकिन येसुस ख़ेक्खा ती अदिन धरचस अरा जॊर ती बाचस, “अनय ख़द्दो चो'अय!”</verse>
				<verse number="55">ख़ने अदही जिया किर्रिया बरचा अरा आद लॆम चॊचा ती उक्‍किया। तहाँ आस अदगे मॊख़ा गे इन्द्रिइम चि'आ गे पॆसस।</verse>
				<verse number="56">अरा अदही तंगियो तम्बा अनचकरर। लिकिन येसुस आरिन चेताबाचस का ई मंजकन नॆकन हूँ अमके तेंगा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">येसुस तंग्‍है बारो चेलारिन मीख़ियस ती आर गे उर्मी मलदौ बॊलता गुट्ठी म‍इय्याँ अरा बेमार गुट्ठिन उजग'आ गे सवंग अरा आकुस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="2">अरा आरिन धर्मेसी राजी ही पत्त नू तेंगा कुद्दा गे अरा बेमार गुट्ठिन उजग'आ गे तइय्यस।</verse>
				<verse number="3">आस आरिन बाचस, “डहरे ऎका गे एन्‍द्रा हूँ अमके हो'आ, सोट्टा मला, झोला मला, मंडी मला, ढिबा मला, अरा दुई गोटंग किचरी मला।</verse>
				<verse number="4">एका एड़पा नू नीम कोर'ओर आ एड़पा नुम र'अके एका गूटी आ नगरे ती नीम किर्रोर।</verse>
				<verse number="5">अरा आलर निमन मल परघ'अनर होले नीम आ नगरे ती उरखो बारिम निम्‍है ख़ेड्डे ता रीड़ोन ख़ेत्तके चि'अके। ईद आर गे निम्‍है चेताब'अना मनो।”</verse>
				<verse number="6">अरा चेलर उरखर ती पद्दा पद्दा दौ कत्‍था मेन्‍त'आनुम अरा उर्मी अड्डा आलारिन उजग'आ नुम केरस।</verse>
				<verse number="7">राजी ख़ापुस हॆरॊदॆस अंटिपस इबड़ा मंजका ओर्मा हलन मेंजस ती दोभिदिया मंजस केरस। एन्‍देरगेका जोक्‍क आलर बाचर का यॊहन नूड़रत'उस केचका ती उज्‍जा चॊचकादस।</verse>
				<verse number="8">अरा जोक्‍कोर बाचर का धर्मेसी कत्‍था तिंगू एलियस किर्रियस बरचस, अरा नन्‍नर बाचर चीरान ता ओन्टा धर्मेसी कत्‍था तिंगुस केचका ती उज्‍जा चॊचकादस।</verse>
				<verse number="9">लिकिन हॆरॊदॆस बाचस, “ऎन गा यॊहनसी कुक्‍कुन एड़बताचकन, अक्‍कु ईस नॆ तंग्‍है अकबक नलख ननालदस? नॆखा पत्त नू एन्ने कत्‍था मेन्‍दन?” अरा आस येसुसिन ऎरा बिद्दियस।</verse>
				<verse number="10">फिन बारा तइरकर किर्रियर ती ताम एन्‍देर एन्‍देर नंजकाचर अदिन येसुसिन तिंगियर। अरा येसुस आरिन बॆतसैदा नामे नगरे नू तंग्‍है गने होच्‍चस केरस असन आर तामलेका र'आ ओंगोर।</verse>
				<verse number="11">लिकिन आलर इदन अक्‍खर ती आसी ख़ॊख़ा चॊंख़्रर। अरा येसुस आरिन परघाचस, अरा आर ही गने धर्मेसी राजी ही पत्त नू तिंगियस, अरा नॆ कोड़े मना बिद्दियर आरिन कोड़े नंजस।</verse>
				<verse number="12">अक्‍कुन बीड़ीपुता लगिया ख़ने बारो चेलर येसुसिन बरचर ती बाचर, “गोंहड़ा आबोन त‍इय्या का आर हेद्दे ता पद्दा गुट्ठी नू कालरकी ओना गे अरा र'आ गे अड्डा बेद्दोर, एन्‍देरगेका नाम इसन उछिन्‍द अड्डा नू र'अदत।”</verse>
				<verse number="13">लिकिन येसुस आरिन बाचस, “ नीमिम ईर गे ओना मॊख़ा गे इन्द्रिइम चि'आ।” आर बाचर, “एम्‍है गुसन पाँच गोटंग असमा अरा ऎनोटा इंजोन अम्‍बरकी एन्‍द्रा हूँ मल्‍ला। ऎम क'ओम ती ओर्मर गे मंडी ख़ेन्‍दोम होलेम मना ओंगो।”</verse>
				<verse number="14">आर पाँच हजार केम मॆतर रहचर। ख़ने आस तंग्‍है चेलारिन बाचस, “आलारिन पचास पचास नना ती पाती पाती ओक्‍त'आ चि'आ।”</verse>
				<verse number="15">आर अन्नेम नंजर अरा ओर्मारिन ओकताचर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="16">ख़ने येसुस अबड़ा पांच गोटंग असमन अरा ऎनोटा इंजोन होच्‍चस, अरा मेर्ख़ा तरा ऎररकी आद गे धर्मेसिन धन्‍यवाद नंजस, अरा अबड़न किच्‍चियस ती अदिन ख़ट्टा गे चेलर गे चिच्‍चस। चेलर गोंहड़ा गे अबड़न ख़ट्टियर।</verse>
				<verse number="17">ख़ने ओर्मर मोक्‍खर ती उड़चर केरर अरा एंगरका कुटकन बारा डउड़ा निन्‍दर।</verse>
				<verse number="18">उन्‍दुल येसुस उछिन्‍द अड्डा नू बिन्‍ती नना लगियस अरा तंग्‍है चेलर आसी गने रहचर। ख़ने आस आरिन मेंजस, “आलर एंगन नॆ तंग्‍है ब'अनर?”</verse>
				<verse number="19">आर किर्त'अर बाचर, “जोक्‍क आलर ब'अनर यॊहन नूड़रत'उस केचका ती उज्‍जा चॊचस अरा जोक्‍कोर ब'अनर धर्मेसी कत्‍था तिंगू एलियस मेर्ख़ा ती किर्रियस बरचस, ‍अरा नन्नर ब'अनर चीरान ता धर्मेसी कत्‍था तिंगुस ओर्तोस उज्‍जा चॊचकादस।”</verse>
				<verse number="20">अरा आस आरिन मेंजस, “ लिकिन नीम एंगन नॆ तंग्‍है ब'अदर?” पतरस किर्त'अर बाचस, “नीन धर्मेस ती त‍इरका मसी हिकदय।”</verse>
				<verse number="21">ख़ने आस आरिन चेताबाचस अरा आनियस का, “इदिन नॆकन हूँ अमके तेंगा।”</verse>
				<verse number="22">तहाँ येसुस आरिन बाचस, “मनवा ख़द्दन एंगा गे अजम खिलपत मन्ना मनो, अरा यहूदी सेयान आलर अरा मुध नैगर अरा नॆग सिखाब'उर एंगन दुस'ओर अरा पिटोर। लिकिन ऎन तिसर उल्‍ला उज्‍जा चॊर'ओन।”</verse>
				<verse number="23">फिन आस ओर्मारिन बाचस, “नीकईम एंग्‍है ख़ॊख़ा चॊंख़्र'आ बेद्दोस होले, आस गे तान तंग्‍‍है नना बेद्दना लेका अम्‍बोर नना अरा उर्मी उल्‍ला तंग्‍है मने ती खिलपत सहना अरा क्रुस नू खे'अना ती एंग्‍है गने चॊंख़्रना र'ई।</verse>
				<verse number="24">नीक‍ईम तंग्‍‍है उज्‍जनन तंग्‍गा गे उज्‍जा बेद्ददस होले आस धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जनन एबस'ओस, लिकिन आस एंग्‍है चड्डे तंग्‍‍है उज्‍जनन चि'अदस होले आस धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जनन ख़क्‍खोस।</verse>
				<verse number="25">ओन्‍टा आलस ई ख़ॆख़ेल ता उर्मी जिनिसन अर्ज'अदस, लिकिन तंग्‍है जियन नठाब'अदस महले एबसदस होले, आस गे एन्‍देर नाफा मनो?</verse>
				<verse number="26">नीक‍ईम एंग्‍है कत्‍थन इंझ्र'आ गे अरा ‘ऎन येसुसी चेला हिकदन’ एन्ने आलर मुन्‍दहारे तेंगा गे लजर'ओस होले, आसिन ऎन हूँ ‘ईस एंग्‍है चेलस हिकदस’ एन्ने ब'आ गे लजर'ओन, इकला ऎन नेम्हा मेर्ख़ा पैकर गने एंग्‍है महबा अरा एम्‍बासी महबा नू किर्रोन।</verse>
				<verse number="27">ऎन ओन्‍टा मुदे कत्‍थन निमन ब'अदन, अक्‍कुन इसन इज्जका आलर ती जोक्को आलर, धर्मेसी राजी नन्नन बिगर ईरका मल खे'ओर।”</verse>
				<verse number="28">इबड़ा कत्‍था तेंगना ही आठ उल्‍ला ख़ॊख़ा येसुस पतरस अरा यॊहन‍ अरा याकॊबसिन तंग्‍है गने होच्‍चस ती परता म‍इय्याँ बिन्‍ती नना गे केरस।</verse>
				<verse number="29">अरा आस बिन्‍ती ननो बारी आसी मुही ही ऎथ्रना बदलारा केरा, अरा आसी किचरी फुर्फुर'आ पंडरू मंजा ती बिल्चा हेलरा।</verse>
				<verse number="30">अरा ऎरा! आचका ऎंड़ आलर मूसस अरा एलियस आसी गने कछनख्र'आ लगियर।</verse>
				<verse number="31">ईर मेर्ख़ा ता महबा गने ऎथ्रर अरा आसी खे'अना ही पत्त नू कछनख्र'आ लगियर, एकाद येरुसलॆम नू मन्‍ना रहचा।</verse>
				<verse number="32">पतरस अरा आसी संगेर ख़न्‍द्रना ती मथलारका रहचर, अरा निजड़ियर ख़ने, आर येसुसिन महबा गने ईरयर अरा आसी गने ऎंड़ आलारिन इज‍का ईरयर।</verse>
				<verse number="33">आ आलर येसुस गुसले गुछर'आ दिम लगियर ख़ने, पतरस येसुस ती बाचस, “अना उर्बायो! नमा इसन र'अना बॆस र'ई, नाम तीन गोटंग कुम्‍बा कमदत नेक‍अन, ओन्‍टा निंगा गे अरा ओन्‍टा मूसस गे अरा ओन्‍टा एलियस गे।” आस बल्‍लालियस का एन्‍देर ब'आ लगदस।</verse>
				<verse number="34">आस ब'अम लगियस का बदाली बरचा ती आरिन कुल्‍लिया चिच्‍चा। अरा आर आ बदाली नू मंडर'आ हेलरर ख़ने इल्‍चियर केरर।</verse>
				<verse number="35">धर्मेस बदाली ती बाचस, “ईस एंग्‍है ख़द्दस, अरा एंग्‍है चज्जिका हिकदस, औंगे ईसहीन मेना।”</verse>
				<verse number="36">ई ब'अना मेन्‍द्रना मुंज्रना गनेम येसुस ओर्ते लेका ऎथ्रस। अरा आर कलेकसे रहचर, अरा आर एन्‍द्रा ईरकाचर अदही पत्त नू इन्द्रिइम कत्‍था अबड़ा उल्‍ला नू नॆकन हूँ मल तिंगियर।</verse>
				<verse number="37">दोसर उल्‍ला आर परता ती एत्ता लगियर ख़ने, ओन्‍टा कोहाँ गोंहड़ा येसुसिन भेंटारा।</verse>
				<verse number="38">अरा गोंहड़ा ती ओर्तोस चिच्चि‍यारस ती बाचस, “अना गुरु, ऎन निंगन गोहरारदन का एंग्‍है ख़द्दासिन सोग्‍गे ऎरा, ईस एंग्‍हा ओन्‍टे लेका ख़द्दस र'अदस।</verse>
				<verse number="39">आसिन ओन्‍टा मलदौ बॊलता धर'ई, अरा आस आचका चिच्चि‍यारदस, अरा आद आसिन एन्ने मुर्कुट'ई का आसी बई ती बोट्टो उरखी, अरा आसिन पखड़'ई पिदख़'ई ती नगदे ढेवाँ ती अम्‍बी।</verse>
				<verse number="40">ऎन निंग्‍है चेलर ती अदिन ओथ्र'आ गे गोहरारकन, लिकिन आर ओथ्र'आ पोल्‍लर।”</verse>
				<verse number="41">येसुस किर्त'अर बाचस, “अना मल पत्त'ऊ आलारो, ऎन इकला गूटी निम्‍है गने र'ओन? ऎन इकला गूटी निम्‍है गने निम्‍है मल पत्त'अनन सह'ओन? निंग्‍दासिन इसन ओन्‍द्र'आ।”</verse>
				<verse number="42">आ कुक्‍कोस बर'आ लगियस आ बारी नाद आसिन पखड़ाचा ती मुरकुटचा, लिकिन येसुस आ मलदौ बॊलतन केप्‍पस, अरा ख़द्दासिन कोड़े नंजस ती आसिन तम्बस गे सोंपचस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="43">ख़ने ओर्मा आलर धर्मेसी कोहाँ सवंगन ऎररकी अकबकरर केरर। ओर्मर येसुसी हैकट नलख ती अकबक मंजर, आ बारी आस तंग्है चेलारिन बाचस,</verse>
				<verse number="44">“नीम इबड़ा कत्‍थन मेना, आलर मनवा ख़द्दन एंगन नन्ना आलर ही ख़ेक्खा नू सोंप'ओर।”</verse>
				<verse number="45">लिकिन आर ई कत्‍थन मल बुझ्रर‍ अरा ईद ही माने आर गे नूख़्रकी रहचा का आर अदिन अम्‍बोर अख़'आ, अरा आर ई कत्‍था ही पत्त नू आसी ती मेना गे एल्‍चा लगियर।</verse>
				<verse number="46">फेन आसी चेलर नू एन्ने आनानख्रना मना हेलरा का नम्‍है नू नॆ कोहाँ मनोत।</verse>
				<verse number="47">तहाँ येसुस आर ही जिया ता कत्‍थन अक्‍खस ती ओन्‍टा ख़द्दासिन ओन्‍द्रस ती आर ही मझी नू इजताचस,</verse>
				<verse number="48">अरा आरिन बाचस, “एका ओर्तोस ई बेसे ओन्‍टा ख़द्दासिन एंग्‍है बदली नू इंझ्रदस आस एंगन इंझ्रदस। अरा एका ओर्तोस एंगन इंझ्रदस आस एंगन त‍इय्‍का एंग्‍है बबासिन हूँ इंझ्रदस। अरा नॆ निम्‍है नू तंगन सन्नी ती सन्नी अख़दस आसिम धर्मेसी ऎरना नू कोहाँ र'अदस।”</verse>
				<verse number="49">ख़ने यॊहनस बाचस, “अना गुरु! ऎम ओन्‍टा आलासिन नीन आस गे आकुस चिच्‍चकय ब'अरकी नाद गुट्ठिन ओथ्रनन ईरकम, अरा ऎम आसिन छेकचकम, एन्‍देरगेका आस ऎम चेलर नू ती मलदस।”</verse>
				<verse number="50">येसुस आसिन बाचस, “नीन आसिन अमा छेक'आ, एका ओर्तोस निंग्‍‍है बिड़दो मलकस आस निंग्‍‍है सहाड़ा ननुस हिकदस।”</verse>
				<verse number="51">तहाँ आसी मेर्ख़ा चॊदतारना ही उल्‍ला पूरना रहचा ख़ने येसुस येरुसलॆम काना ही मने नंजस।</verse>
				<verse number="52">आस पैकारिन तंग्‍है मुन्‍द तइय्यस। आर समारिया ता आलर ही ओन्‍टा पद्दा नू आसी अंड़सना ही सपड़'आ गे केरर।</verse>
				<verse number="53">लिकिन अबड़र येसुसिन मल परघाचर, एन्‍देरगेका आस येरुसलॆम काला गे मुहरारका रहचस।</verse>
				<verse number="54">अरा आसी चेलर याकॊब अरा यॊहनस इदिन ईरियर ती बाचर, “अना उर्बायो! नीन बेद्ददय का एलियस नंजस आ लेक्‍खा ऎम पॆस'ओम का मेर्ख़ा ती चिच्‍ची खत्र'ओ ती ई आलारिन बस्‍सो चि'ओ?”</verse>
				<verse number="55">लिकिन येसुस किर्रा बिड़दस ती आरिन केप्‍पस [ती बाचस, “नीम बलदर का नीम एका बॊलता ही आलर हिकदर?</verse>
				<verse number="56">मनवा ख़द्दन ऎन गा आलर ही जियन नटाब'आ गे मला लिकिन बछाब'आ गे बरचकादन।”] अरा आर नन्‍ना पद्दा नू किर्रिम बिच्‍चियर।</verse>
				<verse number="57">आर डहरे नू कालियर ख़ने ओन्टा आलस येसुसिन बाचस, “नीन एसन एसन क'ओय ऎन निंग्‍है गने चॊंख़्र'ओन।”</verse>
				<verse number="58">लिकिन येसुस आसिन बाचस, “सिकटा गुट्ठी ही लाता र'ई, अरा ऒड़ा गुट्ठी ही खोता र'ई, लिकिन मनवा ख़द्दन एंगा गे कुक्‍कन हूँ बेड़त'आ ती ख़न्न ऎख़ा गे अड्डा मलकी।”</verse>
				<verse number="59">येसुस नन्नासिन बाचस, “एंग्‍है गने चॊंख़्र'आ।” आस आसिन बाचस, “अना उर्बायो! एंगन मुन्‍द एम्‍बासिन माड़ा गे काला चि'आ।”</verse>
				<verse number="60">लिकिन येसुस आसिन बाचस, “केचकारिन तम्‍है बॊलता नू केचका आलर माड़नर नेकअन। लिकिन नीन कला ती धर्मेस आलर ही उज्‍जना नू राजी नन्ना ही पत्त नू मेन्‍त'आ।”</verse>
				<verse number="61">अरा अउर ओर्तोस बाचस, “अना उर्बायो! ऎन निंग्‍है गने चॊंख़्र'ओन, लिकिन मुन्‍द एंगन एंग्‍है एड़पा ता आलर गुसते बिदा मना गे काला चि'आ।”</verse>
				<verse number="62">येसुस आसिन चेता बाचस, “एका ओर्तस गोहला मुठिया नू ख़ेक्खा उइय्‍दस ती ख़ॊख़ा किर्रे ऎरदस, आसी उज्‍जना नू धर्मेस राजी नना गे आस जॊगे मलदस।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">इबड़ा कत्था ही ख़ॊख़ा उर्बस बहत्तर अउर आलारिन चज्‍जियस अरा दुई दुई झन नंजस ती उर्मी पद्दा अरा अड्डा नू एक्सन तान कालू रहचस असन तंग्है ती मुन्‍द त‍इय्यस।</verse>
				<verse number="2">आस आरिन बाचस, “ख़ोयना गा बग्‍गे र'ई, लिकिन बनीहार जुक्‍किम र'अनर, इदगे तंग्‍है ख़ोयना गे बनीहार आलारिन त‍इय्या गे ख़ोयना ही उर्बासिन गोहरार'आ।</verse>
				<verse number="3">कला, ऎन निमन भेंडो ख़द्द लेक्‍खा भुसुड़ ही मझी नू त‍इय्‍दन।</verse>
				<verse number="4">ढिबा अरा इन्द्रिइम जिनिस हो'अना ही झोला अरा खरपा अमके हो'आ, अरा डहरे नू नॆकन हूँ मोंजरा ननरकी बेड़न अमके नठाब'आ।</verse>
				<verse number="5">एका एड़पा नू कोर'ओर मुन्‍द ब'आ का ‘ई एड़पा नू धर्मेसी सान्‍ति मनन नेक‍अन।’</verse>
				<verse number="6">असन नीक‍इम सान्ति ख़क्‍खना जॊगे र'अनर होले आर मइय्याँ निम्है सान्ति ओकर'ओ मला होले निम्है गुसन किर्रो बर'ओ।</verse>
				<verse number="7">अरा आ एड़पा नुम र'अके, अरा आर एन्‍द्रा चि'ओर अदिनिम ओनके मॊख़के। इदगे का बनीहार गे तंग्‍है बनी ख़क्ख्रना र'ई। एड़पा एड़पा अमके काला।</verse>
				<verse number="8">एका पद्दा नू कोर'ओर अरा आलर निमन परघ'ओर होले आर इन्द्रिइम ओना मॊख़ा गे चि'ओर अदिन ओनके मॊख़के।</verse>
				<verse number="9">अरा अइय्या ता बेमरहारिन कोड़े ननके अरा आरिन ब'अके, ‘धर्मेस आलर ही उज्‍जना नू राजी नन्ना ही बेड़ा निम्‍है हेद्दे अंड़सकी र'ई।’</verse>
				<verse number="10">एक‍अम पद्दा नू नीम कोर'ओर अरा अइय्या ता आलर निमन मल परघ'ओर होले गली गुट्ठी नू कालके ती ब'अके,</verse>
				<verse number="11">‘एम्‍है ख़ेड्डे नू लक्‍का निम्‍है पद्दा ता रीड़ोन हूँ ऎम निम्‍है बिड़दो नू गोवाह रूपे नू ख़ेत्तदम। लिकिन इदन हूँ अख़'आ का धर्मेस आलर ही उज्‍जना नू राजी नन्ना ही बेड़ा हेद्दे अंड़सकी र'ई।’</verse>
				<verse number="12">ऎन निमन ब'अदन का रायबड़ी उल्‍ला नू सोदोम नगरे ता आलर ही ख़क्‍खका दंडे ती ई नगरे ता आलर ही ख़क्‍खना दंडे बग्‍गे मलदौ मनो।</verse>
				<verse number="13">ओहरे निमा ख़ोराजिन नगरे ता आलारो, ओहरे निमा बॆतसैदा नगरे ता आलारो। एका सवंग ही नलख निम्‍है नू मंजकी र'ई, अबड़ा तुरोस दरा सीदॊन नगरे नू मंजकी रहचा होले, आ उल्‍लम अइय्या ता आलर तमन सन्नी ऎद'आ गे बोरन झपर'अरकी अरा चिन्‍द नू ओक्‍करकी जियन किर्ताचका र'ओर दने।</verse>
				<verse number="14">औंगे रायबड़ी उल्‍ला नू तुरोस दरा सीदॊन नगरे ही दंडे ती निम्‍है दंडे बग्‍गे मलदौ मनो।</verse>
				<verse number="15">अरा अना कफरनहूम नगरे ता आलारो, नीम मेर्ख़ा म‍इय्याँ चॊदतार'ओर कालोर का? मला, नीम गा ख़ोड़ख़ा चिच्‍ची गड्डी नू टिड़तार'ओर कालोर।</verse>
				<verse number="16">एका ओर्तस निम्‍हैन मेन्‍दस आस एंग्‍हैन मेन्‍दस। अरा एका ओर्तस निमन ख़ाँड़दस आस एंगन ख़ाँड़दस। अरा एका ओर्तस एंगन ख़ाँड़दस आस एंग्‍है त‍इय्‍कासिन ख़ाँड़दस।”</verse>
				<verse number="17">अबड़ा बहत्तर आलर खुसमारनुम किर्रियर अरा ब'आ हेलरर, “अना उर्बायो, निंग्‍है नामे ती नाद गुट्ठी हूँ एमन पॆस्र'ई।”</verse>
				<verse number="18">येसुस आरिन बाचस, “ऎन सैतान आबोन बिल्‍चत'अना लेक्‍खा मेर्ख़ा ती खत्तरनन ईरकन।</verse>
				<verse number="19">ऎरा! निमन ऎन मलदौ बॊलता लेक्‍खा नेर्रे गुट्ठिन दरा बिछी गुट्ठिन तिरख़ा गे अरा बैरी सैतान ही उर्मी सवंग ही म‍इय्याँ सवंग चिच्कादन, अरा निमा इन्द्रिइम आलॊ ती एन्‍देर हूँ मल मनो।</verse>
				<verse number="20">लिकिन मलदौ बॊलता गुट्ठी एमन पत्त'ई ब'अके ती लेका अमके खुसमार'आ, इदगे हूँ खुसमार'आ का निम्‍है नामे मेर्ख़ा नू लिख्रकी र'ई।”</verse>
				<verse number="21">आ बारिम येसुस नेम्‍हा बॊलतस नू खुसमारस ती बाचस, “अना बबा होय! मेर्ख़ा दरा ख़ॆख़ेल ही उर्बायो! ऎन निंगन महबा नन्‍दन का नीन इबड़ा कत्‍था गुट्ठिन अख़'उर अरा लूरगर आलर लेक्‍खा तमन सोचनर आर ती नुड्डकादय, अरा लुदऊ लेक्‍खा ई सन्नी ख़द्दर गे ऎदकय। हाँ, अना बंग, निंगा ईदिम बॆस लग्‍गिया।</verse>
				<verse number="22">एम्‍बस एंगा गे उर्मी लूर अरा सवंगन सोंपचकादस। अरा नॆ हूँ बलनर का ऎन नॆ हिकदन एम्‍बस लेका अख़दस। अरा बंगस एकास अदिन नॆ हूँ बलनर ऎन लेका अख़दन, अरा ऎन नॆकन नॆकन बंगासिन ऎद'आ बेद्ददन आर अख़'ओर।”</verse>
				<verse number="23">ख़ने येसुस चेलर तरा पछली किर्रियस ती उछिन्‍त नू बाचस, “नीम एकाबड़न ऎरदर अदिन ईरू आलस आसीस ख़क्‍खू र'अदस।</verse>
				<verse number="24">ऎन गा निमन ब'अदन का नगदे धर्मेसी कत्‍था तिंगुर अरा बॆलर हूँ एका कत्‍थन नीम ऎरदर अदिन ऎरा बिद्दियर लिकिन मल ईरियर, अरा एका कत्‍थन नीम मेन्‍दर अदिन मेना बिद्दियर लिकिन मल मेंजर।”</verse>
				<verse number="25">तहाँ ओर्त नॆग सिखाब'उस चॊचस ती येसुसिन बिढ़'आ गे आसिन मेंजस, “अना गुरु, जनमजुग उज्‍जना ख़क्‍खा गे एंगा एन्‍देर नन्‍ना र'ई।”</verse>
				<verse number="26">येसुस आसिन बाचस, “मूसासी पॆसका नू एन्‍द्रा लिख्रकी र'ई, अन्नु नीन एन्‍देर पढ़दय?”</verse>
				<verse number="27">आस आनाकिर्ताचस, “नीन निंग्‍है धर्मे उर्बासिन निंग्‍है उर्मी जिया गने अरा निंग्‍है उर्मी बॊलता गने अरा निंग्‍है उर्मी लूर गने अरा निंग्‍है उर्मी सवंग गने चोन्‍हा नना। अरा नीन निंगन एकासे चोन्‍हा नन्‍दय अन्ने नन्नारिन हूँ चोन्‍हा नना।”</verse>
				<verse number="28">येसुस आसिन बाचस, “नीन ठौकम तिंकय, एन्नेम नना, होले नीन उज्‍जोय।”</verse>
				<verse number="29">लिकिन आस तंगन उजगो ऎद'आ गे येसुसिन मेंजस, “होले एंग्‍है अरबर-परबर एका ओर्तर?”</verse>
				<verse number="30">येसुस आनाकिर्ताचस, “ओन्‍टा आलस येरुसलॆम ती येरिहॊ कालियस। आसिन डाकुर छेकचर ती आसी किचरी गुट्ठिन चड्डर अरा आसिन लौचर ती दरमरा अम्‍बियर।</verse>
				<verse number="31">अरा एन्ने मंजा का आ डहरे नू ओन्टा नैगस कालालियस। तहाँ आस आसिन ईरियस ती छेरन्‍डारस ती कट्टियस केरस।</verse>
				<verse number="32">एन्नेम लेवी गोतर ता ओन्टा आलस हूँ आ डहरे नू केरस अरा आस हूँ आसिन ईरियस ती छेरन्‍डारस ती केरस।</verse>
				<verse number="33">तहाँ ओन्‍टा डहरे ईकू समारिया ता आलस आ अड्डा नू बरचस ती आसिन ईरियस दरा आसिन सोग्‍गे ईरियस।</verse>
				<verse number="34">अरा आसी गुसन केरस ती आसी खादी गुट्ठी नू इसुंग अरा अंगुर रासी तुन्‍दियस ती पट्‍टी हॆंचस अरा आसिन तंग्‍है गदहा नू लच्‍चस ती डेरा एड़पा नू होच्‍चस अरा आसिन सुसराचस।</verse>
				<verse number="35">दोसर उल्‍ला आस ऎनोटा दॆनारी ओथ्रस ती डेरा एड़पा ही उर्बस गे चिच्‍चस, अरा बाचस, ‘ईसिन सुसर'आ अरा इदिन ती बग्‍गे निंग्‍है लग्‍गो होले अदिन ऎन किर्रो बारी निंगा चि'ओन।’</verse>
				<verse number="36">अक्‍कुन नीन एन्‍देर बुझ्रदय, डाकुर ही ख़ेक्खा नू खत्रका आलस गे अरबर-परबर लेक्‍खा ई तीन आलर ती नॆ नलख नंजर?”</verse>
				<verse number="37">नॆग सिखाब'उस बाचस, “नॆ आसिन सोग्‍गे ईरियस आसिम हिकदस।” ख़ने येसुस आसिन बाचस, “कला नीन हूँ एन्नेम ननके।”</verse>
				<verse number="38">तहाँ आर कानुम कानुम येसुस ओन्‍टा पद्दा नू कोरचस। अरा मारथा नामे ओर्त आली येसुसिन तंग्‍है एड़पा नू परघाचा।</verse>
				<verse number="39">अदही मरियम ना‍मे ही ओन्‍टा तंग्ड़ी रहचा। आद उर्बासी ख़ेड्डे गुसन उक्‍किया ती आसी सिखाब'अनन मेनालिया।</verse>
				<verse number="40">लिकिन मारथा नगदे तेतर-सुसर नन्ना नू हिलरिकीचा। अरा आद आसी गुसन बरचा ती बाचा, “अना उर्बायो, एन्‍देर नीन मल ऎरदय का इंग्ड़ी एंगन ओर्ते लेका सुसर'आ गे अम्‍बिया चिच्‍चा? अदिन एंगन संगरा गे आना।”</verse>
				<verse number="41">लिकिन उर्बस अदिन आनाकिर्ताचस, “अनय मारथा, मारथा, नीन बग्‍गे कत्‍था ही तिहा ती कैरारकी र'अदी।</verse>
				<verse number="42">लिकिन ओन्‍टा कत्‍था चाड़ र'ई। मरियम गा धर्मेसी कत्‍थन मेन्ना ही आ बॆस बटा आबोन चज्‍जकी र'ई, अदिन अदही गुसते पोल्‍लोर बच्‍चा।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">ओंग्‍होन येसुस ओन अड्डा नू गोहरार'आ लगियस। आस मुंजियस ख़ने आसी चेलर ती ओर्तोस आसिन बाचस, “अना उर्बायो, नीन एमन गोहरार'आ गे सिखाब'आ एकन्ने यॊहनस तंग्‍है चेलारिन सिखाबाचस।”</verse>
				<verse number="2">येसुस आरिन बाचस, “एकाबारी नीम गोहरार'ओर आ बारी एन्ने ब'आ, ‘अना बबा, निंग्‍है नामे नेम्‍हा मनन नेक‍अन, निंग्‍है राजी बर‍'अन नेक‍अन।</verse>
				<verse number="3">एम्‍है उल्‍ला उल्‍लन्‍ता ओन्ना-मॊख़नन उर्मी उल्‍ला एमा गे चि'आ।</verse>
				<verse number="4">अरा एकासे ऎम एम्‍है उर्मी अक्‍का-बलकारिन अम्‍बदम चि'अदम अन्ने एम्‍है अक्‍का-बलकन अम्‍बा चि'आ, अरा एमन पाप नन्ना ही चिबाख़ारना नू खतर'आ अमा चि'आ।’”</verse>
				<verse number="5">तहाँ येसुस आरिन अउरिम बाचस, “निम्‍है ती ओर्तोस तंग्‍है संगेसिन अधा माख़ा क'ओस ती ब'ओस, ‘अना संगी, एंगा तीन गोटंग असमा नहड़ा चि'आ।</verse>
				<verse number="6">एन्‍देरगेका ओन्‍टा डहरे ईकुस एंग्‍है संगीस एंग्‍है गुसन बरचकादस, अरा आस गे चि'आ गे एन्‍द्रा हूँ मल्‍ला।’</verse>
				<verse number="7">अरा आस भितरी ती ब'ओस, ‘अक्‍कुन एंगन अमा रेंघ'आ, अक्‍कुन बली उर्दकी र'ई, एंग्‍है ख़द्दर एंग्‍है गने ख़न्‍द्रालनर, ऎन चो'अरकी निंगा एन्‍द्रा हूँ चि'आ पोलदन।’</verse>
				<verse number="8">ऎन निमन ब'अदन, आस तंग्‍है संगीस ब'अरकी चो'ओस ती मल चि'ओस होले हूँ, आसी गोरगोरा ने'अना चड्डे आस चो'ओस ती आस गे एवं‍दा चाड़ र'ई अवं‍दा चि'ओस।</verse>
				<verse number="9">ख़ने ऎन निमन ब'अदन, धर्मेसिन ने'आ, होले निमा चीर'ओ, बेद्दा, होले निमा ख़क्ख्र'ओ, बलिन ठोकठोकमब'आ, होले धर्मेस ती निमा तिसगर'ओ।</verse>
				<verse number="10">ईगेका नॆ ने'अनर आर ख़क्‍खनर, अरा नॆ बेद्दनर आर गे ख़क्ख्र'ई, अरा नॆ ठोकठोकमब'अनर आर गे तिसगर'ई।</verse>
				<verse number="11">निम्‍है नू एकास एन्ने बंगस र'अदस का तंग्‍दस इंजो ने'अदस होले अदही ऊजी नू नेर्रेन चि'ओस का?</verse>
				<verse number="12">महले बी ने'अदस होले आस गे बिछी चि'ओस का?</verse>
				<verse number="13">अन्ने नीम मलदौ मनरकी निंग्‍है ख़द्द-ख़र्रर गे दौ जिनिसन चि'आ अख़दर होले, मेर्ख़ा बंगस तंग्‍है गुसते ने'उर गे नेम्‍हा बॊलतन चि'ओस दिम।”</verse>
				<verse number="14">ओंग्‍होन येसुस ओन्टा कोन्‍दा नादन ओथ्रस। नाद उरखा ख़ने कोन्‍दा आलस कछनख्र'आ हेलरस। ख़ने आलर अकबक मंजर।</verse>
				<verse number="15">लिकिन अबड़ा आलर ती जोक्‍क आलर बाचर, “ईस गा नाद गुट्ठी ही मुद्धस बॆलजेबूल ती नाद गुट्ठिन ओथ्रदस।”</verse>
				<verse number="16">नन्ना आलर आसिन बिढ़'आ गे मेर्ख़ान्‍ता ओन्‍टा चिन्‍हा नॆचर का आस धर्मेस ती बरचस का मला।</verse>
				<verse number="17">आस आर ही सोचनन अक्‍खस ती आरिन बाचस, “एका राजी तंग्‍है नू लड़ाई ननी होले आ राजी नठार'ई क'ई। अरा एका एड़पा ता आलर तम्‍है नू लड़ाई नन्नर होले आ एड़पा ता आलर खत्तरनर कानर।</verse>
				<verse number="18">अन्नेम सैतान हूँ तंग्‍है नाद गुट्ठी ही बिड़दो नू लड़ाई ननी होले अदही राजी एकन्ने इज्‍जकी र'ओ? एन्‍देरगेका नीम ब'अदर का ऎन बॆलजेबूल ही सवंग ती नाद गुट्ठिन ओथ्रदन।</verse>
				<verse number="19">अरा ऎन बॆलजेबूल ही सवंग ती नाद गुट्ठिन ओथ्रदन होले, निम्‍है आलर अबड़न नॆखा सवंग ती ओथ्रनर? औंगे आर निम्‍है नेंव‍ई ननुर र'अनर।</verse>
				<verse number="20">लिकिन ऎन धर्मेसी सवंग ती नाद गुट्ठिन ओथ्रदन होले ईद ईद'ई का धर्मेस आलर ही जिया नू राजी नन्ना निम्‍है नू अंड़स ख़च्‍चिया।</verse>
				<verse number="21">ओन्‍टा सवंगियस तंग्‍है उर्मी कमहड़ गने तंग्है एड़पन ख़ापदस होले आसी खुर्जी गुट्ठी बछरकिम र'ओ।</verse>
				<verse number="22">लिकिन आसिन ती कोड़हे सवंगियस बरदस ती आसिन ती जितदस होले आसी अबड़ा कमहड़ नू आसी असरा र'ई अबड़न बच्‍चदस अरा आसी खुर्जी गुट्ठिन हो'अदस कादस।</verse>
				<verse number="23">नॆ एंग्‍है गने मलकी आर एंग्‍है बिड़दो र'अनर अरा नॆ एंग्‍है गने नलख मल नन्नर आर एंग्‍है बिड़दो नू नलख नन्नर।</verse>
				<verse number="24">मलदौ बॊलता आलस ती उरखी ख़ने ख़ैका अड्डा नू ख़न्न ऎख़ा गे अड्डा बेद्दा कुद्दी। अरा मल ख़क्‍खी ख़ने ब'ई, ‘ऎन एसले उरखकी रहच‍अन आ आलस नुम किर्रोन।’</verse>
				<verse number="25">अरा बर'ई ती नेम्‍हा बॊलतासी आकुस नू मल र'अना आलस लेक्‍खा आ एड़पन ईगका ओथ्रका चेमचेम ने ख़क्‍खी।</verse>
				<verse number="26">ख़ने आद क'ई तहाँ तंगन ती बग्‍गे मलदौ सात गोटंग नादन उन्‍द्र'ई। अरा अबड़ा अइय्या रस'ई ती मड़'ई, अरा आ आलासी दसा ख़ॊख़ा ता दसा ती बग्‍गे मलदौ मनी।”</verse>
				<verse number="27">येसुस इबड़ा कत्‍थन ब'अना बारिम रहचस ख़ने, गोंहड़ा ती ओन्टा मुक्‍का जॊरसरिया बाचा, “आसीस ख़क्‍खू र'ई एका अयंग निंगन कुन्‍द्रताचा अरा पोसा परदा।”</verse>
				<verse number="28">लिकिन येसुस बाचस, “अदिन ती कोड़हे आसीस ख़क्‍खू र'अनर आर नॆ धर्मेसी कत्थन मेन्नर ती पॆस्रनर।”</verse>
				<verse number="29">एकाबारी गोंहड़ा अउर ख़ॊंड़र'आ लगिया, ख़ने येसुस ब'आ हेलरस, “ई बेड़ा ता आलर मलदौ हिकनर। आर चिन्‍हा बेद्दनर, लिकिन धर्मेसी कत्‍था तिंगू यॊनासी उज्‍जना नू मंजका अकबक नलखन अम्‍बरकी आर गे नन्ना एन्‍देर चिन्‍हा हूँ मल चितार'ओ।</verse>
				<verse number="30">यॊनास गे एन्‍देर मंजा आद निनवे नगरे ता आलर गे चिन्‍हा मंजा। यॊनस तीन उल्‍ला कोहाँ इंजो ही कूल नू रहचस, फिन आस बहरी बरचस। अन्नेम मनवा ख़द्दन ऎन हूँ ई बेड़ा ता आलर गे चिन्‍हा मनोन।</verse>
				<verse number="31">दखिन देस ता रानी ख़ॆख़ेल ही ओन्‍टा कोंड़ा ती सालोमॊनसी लूर ही कत्‍थन मेना गे बरचा। अरा ऎरा, इसन सालोमॊनस ती हूँ कोहाँ ओर्तस र'अदस। औंगे रायबड़ी उल्‍ला नू आद ई बेड़ा ता आलर गने चो'ओ ती ईरिन दुस'ओ।</verse>
				<verse number="32">निनवे नगरे ता आलर यॊनासी कत्थन मेंजर ती जियन किर्ताचर। अरा ऎरा, इसन यॊनास ती हूँ कोहाँ ओर्तस र'अदस। औंगे रायबड़ी उल्‍ला नू निनवे ता आलर ई बेड़ा ता आलर गने चो'ओर ती आरिन दोस'ओर।</verse>
				<verse number="33">नॆ हूँ बिल्‍लिन लघा ब'अरकी ओदहा नू महले ढक्‍की ती मल कुल्‍लनर, लिकिन पक्‍खा नू उइय्‍नर का भितरी कुर'उर गे बिल्‍ली ऎथ्र'ओ।</verse>
				<verse number="34">निम्‍है ख़न्न निम्‍है मॆद ही बिल्‍ली हिके। निम्‍है ख़न्न फरी र'ई होले निम्‍है सौंसे मॆद हूँ बिल्‍ली र'ओ। लिकिन निम्‍है ख़न्न फरी मलकी होले निम्‍है मॆद ऊख़ा र'ओ।</verse>
				<verse number="35">औंगे चिहुंक र'अके एका बिल्‍ली निम्‍है जिया नू र'ई ऊख़ा अम्‍बो मना काला।</verse>
				<verse number="36">निम्‍है गोट्टा मॆद बिल्‍ली मनो होले एकन्ने का एक‍अम अंग हूँ ऊख़ा मल र'ओ, आद गोट्टा बिल्‍ली मनो। एकासे का बिल्‍ली तंग्‍है बिलचना ती निमन लौकारना मन्‍त'ई चि'ई।”</verse>
				<verse number="37">येसुस कछनख्र'आ लगियस ख़ने, ओर्त फरिसीस आसिन मीख़ियस एंग्‍है गने मंडी ओना गुचा। ख़ने येसुस भितरी कोरचस ती मंडी ओना गे उक्‍कियस।</verse>
				<verse number="38">मंडी ओन्ना ती मुन्‍द येसुस ख़ेक्खन मल नॊंढ़रस, इदन फरिसीस ईरियस ती अकबक मंजस।</verse>
				<verse number="39">उर्बस आसिन बाचस, “नीम फरिसीर मौनी दरा छिपा गुट्ठिन बहरी बहरी मंजदर, लिकिन निम्‍है भितरी चिबाख़ारना अरा मलदौ ती निन्‍दकी र'ई।</verse>
				<verse number="40">अना नीम लूर मलका आलारो, धर्मेस नम्‍है मॆद ही बहरी ता कत्‍थन समड़'अदस अरा मॆद ही भितरी ता कत्‍थन हूँ समड़'अदस।</verse>
				<verse number="41">औंगे नीम कीड़र गे चि'अदर होले, निमा गे उर्मिद सफा र'ओ।</verse>
				<verse number="42">ओहरे निमा फरिसी आलारो, नीम गा फुदेना अरा जीरा अरा उर्मी अड़ख़ा-चॆख़ेल ही दसमान्‍स चि'अदर, लिकिन नेंव‍ई आबोन ताड़दर चि'अदर अरा धर्मेसिन चोन्‍हा मल नन्‍दर। इबड़न नन्ना र'ई अरा अबड़न हूँ अमा अम्‍बा।</verse>
				<verse number="43">ओहरे निमा फरिसी आलारो, नीम गोड़हा एड़पा गुट्ठी नू मुध मचिया गुट्ठी नू ओक्‍कनन अरा बजार गुट्ठी नू मोंजरा ख़क्खनन बेद्ददर।</verse>
				<verse number="44">ओहरे निमा फरिसी आलारो, नीम गा नूख़्रका मसड़ा गड्डी लेक्‍खा र'अदर, अदही भितरी ता कित्तका पुचका र'ई अदिन आलर बलनर ती अदही म‍इय्याँ ऎकनर कुद्दनर।”</verse>
				<verse number="45">ख़ने नॆग सिखाब'उर ती ओर्तोस येसुसिन बाचस, “अना गुरु, एन्ने ब'अदय ती नीन एमन हूँ हींड़दय।”</verse>
				<verse number="46">येसुस बाचस, “ओहरे निमा नॆग सिखाब'उरो, नीम आलर पॆस्र'आ पोलना टांठ पॆसकन कमदर ती पॆसदर, लिकिन नीम अबड़न पॆस्र'आ गे चिहुट हूँ मल नन्दर।</verse>
				<verse number="47">ओहरे निम्‍है म‍इय्याँ। नीम धर्मेसी कत्‍था तिंगुरिन म‍ईन नना गे आर गे मसड़ा कमदर नॆकन निम्‍है पूरखर पिटका रहचर, लिकिन आर ही सिखाब'अनन मल पॆस्रदर।</verse>
				<verse number="48">इत्रु नीम निम्‍है पूरखर ही नलख नू भागी मन्‍दर ती इदही गोवाह चि'अदर। आर गा धर्मेसी कत्‍था तिंगुरिन पिटियर अरा नीम आरिन मल पॆस्र'अरकी आर ही मसड़न कमदर।</verse>
				<verse number="49">औंगे धर्मेसी लूर बाचा, ‘ऎन नीम यहूदीर गुसन धर्मेसी कत्‍था तिंगुरिन, अरा त‍इरकारिन त‍इय्योन, लिकिन नीम अबड़र ती जोक्‍कोरिन पिटोर अरा जोक्‍कोरिन खिलपत ननोर।’</verse>
				<verse number="50">औंगे ख़ॆख़ेल ही गढ़्रका ती ऎ बग्‍गे धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही ख़ॆंस बाहतारकी र'ई, हाबेलसी ख़ॆंस ती जकरियासी ख़ॆंस गूटी गोड़हा अरा नेम्हा अड्डा ही मझी नू बाहतारकी र'ई। इबड़ा जम्मर ही ले‍खा ई परियन्‍ता आलर ती होर'ओ। ऎन निमन मानिम ब'अदन इबड़ा जम्मर ही ले‍खा ई परियन्‍ता आलर ती होर'ओ।</verse>
				<verse number="51"></verse>
				<verse number="52">ओहरे नीम नॆग सिखाब'उर गे, नीम लूर ही कुंचिन होच्‍चका र'अदर। लिकिन नीम हूँ मल कोरदर अरा कुर'उरिन हूँ कोर'आ मल चि'अदर।”</verse>
				<verse number="53">येसुस इबड़ा कत्‍था गुट्ठिन आनियस ती उरखस ख़ने, नॆग सिखाब'उर अरा फरिसीर बग्गे कत्‍था ही पत्त नू कत्‍था बरता नन्ना ती बयसन नना हेलरर,</verse>
				<verse number="54">का आर आसिन दोस'आ गे अरा तंग्‍है बई तिम आसिन धर'आ गे ताक ऎरा जोह'आलियर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">आ बारी हजारों आलर ही गोंहड़ा ख़ॊंड़रा केरा। इय्या गूटी गा आलारिन आलर तिरख़ा हेलरर। तहाँ येसुस मुन्‍द तंग्‍है चेलारिन बाचस, “फरिसीर ही उतुरमाड़ना लेक्‍खा अमा र'आ, लिन्‍डका गुन्‍डा नू बिदगी एकासे मेसर'ई अन्ने आर ही मलदौ कत्‍था बीन्‍ड्र'ई।</verse>
				<verse number="2">एन्ने आर ही एन्‍द्रा हूँ मलदौ नलख मल्ला कुलुरका का मल चलख़तार'ओ अरा एन्‍ने एन्‍द्रा हूँ मल्‍ला नूख़्रका का मल ऎरतार'ओ।</verse>
				<verse number="3">औंगे नीम ऊख़ा नू एकदन बाचका र'अदर आद बिल्‍ली नू मेन्‍तार'ओ, अरा नीम एकदन कुड़िया गुट्ठी ही भितरी कलेकसे बाचकादर आद ओर्मर ही ऎरना नू चिच्चियारनुम तेंगतार'ओ।</verse>
				<verse number="4">अना एंग्‍है संगीरो, ऎन निमन ब'अदन, नॆ मॆदन पिटनर लिकिन अदही ख़ॊख़ा नू एन्‍देर हूँ नना पोलनर आर ती अमा एल्‍चा।</verse>
				<verse number="5">ऎन निमन ब'अदन का निमा नॆकन एल्‍चना र'ई। नॆका पिटका ख़ॊख़ा नू नरक नू सजना ही सवंग र'ई आसिन एल्‍चा। हाँ, ऎन निमन ब'अदन आसीनिम एल्‍चा।</verse>
				<verse number="6">एन्‍देर ऎंड़ ढिबा ती पाँच गोटंग चोरो मल बीसर'ई का? अन्नु हूँ धर्मेस अबड़ा ती ओन्‍टन हूँ मल मॊधरदस।</verse>
				<verse number="7">निम्‍है कुक्‍कु ता चुट्टी हूँ उर्मी गनरकी र'ई। औंगे अमा एल्‍चा, धर्मेस निमन मल मॊधर'ओस, नीम बग्गे चोरो ती बग्‍गे मूल्‍ली ही र'अदर।</verse>
				<verse number="8">ऎन निमन ब'अदन का, नॆ एंगन आलर ही मुन्‍दहारे अख़दन ब'अदस, आसिन मनवा ख़द्दन ऎन हूँ धर्मेसी पैकर ही मुन्‍दहारे आस एंग्‍है आलस ब'ओन।</verse>
				<verse number="9">लिकिन नॆ एंगन आलर ही मुन्‍दहारे बलदन ब'अदस, आसिन ऎन हूँ धर्मेसी पैकर ही मुन्‍दहारे आस एंग्‍है आलस मलदस ब'ओन।</verse>
				<verse number="10">नॆ मनवा ख़द्दन एंग्हा पत्त नू बिड़दो कत्‍था कछनख्र'ओस, आद आस गे अम्‍बतार'आ उंगी। लिकिन नॆ नेम्‍हा बॊलतासी बिड़दो हींड़'ओस, आद आस गे मल अम्‍बतार'ओ।</verse>
				<verse number="11">एकाबारी आलर निमन गोड़हा एड़पा अरा मुद्धर अरा आकुस उइय्युर ही मुन्‍दहारे हो'ओर, आ बारी एकासे अरा एन्‍देर आनाकिर्त'ओन अरा एन्‍देर ब'ओन ब'अरकी अमके सोच'आ।</verse>
				<verse number="12">आ बारिम एन्‍देर ब'अना मनो अदिन नेम्‍हा बॊलतस निमन तेंगोस।”</verse>
				<verse number="13">फिन गोंहड़ा ती ओर्तोस येसुसिन बाचस, “अना गुरु! एंग्‍है भईसिन एम्‍बासी खुर्जी ती एंग्‍है बटा चि'आ गे आना।”</verse>
				<verse number="14">लिकिन येसुस आसिन बाचस, “अना आलायो! नॆ एंगन निम्‍है म‍इय्याँ नेंव‍ई ननू महले बटा ख़ट्टू कमचकी र'ई।”</verse>
				<verse number="15">अरा आस आरिन बाचस, “चिहुंक र'अके, ओर्मा मदहे चिबाख़ारना ती बछ्रका र'अके, एन्‍देरगेका एक‍अम ओर्तोस गुसन अजम कोड़हे खुर्जी र'ओ होले हूँ आद आस गे मानिम उज्‍जना मल मनो।”</verse>
				<verse number="16">तहाँ आस आरिन ओन्‍टा जोक्‍खा ख़ीरी तिंगियस: “ओन्‍टा उरुब आलासी ख़ल्‍ल नू नगदे खुर्जी मंजा।</verse>
				<verse number="17">ख़ने आस सोच'आ हेलरस, ऎन एन्‍देर ननोन? एंग्‍है खुर्जिन उइय्या गे अड्डा मल्‍ला।</verse>
				<verse number="18">अरा आस बाचस, ऎन एन्ने ननोन, एंग्‍है कुट्ठी आबोन धस'ओन ती कोहाँ कम'ओन अरा अइय्यम ऎन एंग्‍है धन्नन अरा एंग्‍है नन्ना जिनिसन उइय्योन।</verse>
				<verse number="19">अरा ऎन एंग्‍‍है जियन ब'ओन, ‘निंगा गे नगदे चान गुट्ठी गे बग्‍गे जिनिस उइरकी र'ई, नीन ख़न्न ऎख़य, ओनय, मॊख़य अरा रिझ्र'अय।’</verse>
				<verse number="20">लिकिन धर्मेस आसिन बाचस, ‘अना बोया! इन्ना माख़म नीन खे'ओय, होले निंग्‍है उर्मी ख़ॊंड़चका जिनिस नॆख'आ मनो?’</verse>
				<verse number="21">एन्नेम आ आलासी दसा हूँ मनो, नॆ तंगा गे लेका खुर्जी ख़ॊंड़रकी उइय्‍दस। आस धर्मेसी ऎरना नू उरुब मलकस।”</verse>
				<verse number="22">तहाँ येसुस तंग्‍है चेलारिन बाचस, “इदगे ऎन निमन ब'अदन, एन्‍दरन ओनोम एन्ने निम्‍है उज्‍जना गे, महले एन्‍दरन अत्तोम एन्ने निम्‍है मॆद गे घोख अमा नना।</verse>
				<verse number="23">एन्‍देरगेका उज्‍जना मंडी ती अरा मॆद किचरी ती कोहाँ र'ई।</verse>
				<verse number="24">ऒड़ा ख़ाख़ा गुट्ठिन ऎरा, अबड़ा मल चाँख़'ई अरा मल ख़ु'ई अरा अबड़ा गे न खली अरा न कुट्ठी र'ई। अन्नु हूँ धर्मेस अबड़न ओन्‍त'अदस। निंग्‍है मूल्‍ली गा ऒड़ा गुट्ठी ती बग्‍गे र'ई।</verse>
				<verse number="25">नीम घोख नन्ना ती निम्‍है उज्‍जनन ओन घड़ी हूँ बग्‍गे नना पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="26">औंगे नीम ई सन्नी नलखन नना पोलदर होले, नन्ना कत्‍था ही घोख एन्‍देरगे नन्‍दर?</verse>
				<verse number="27">पूंप गुट्ठी ही पत्त नू सोच'आ, अबड़ा एकासे परदी। अबड़ा नलख मल ननी अरा तमा गे किचरी मल कमत'ई। अन्नु हूँ ऎन निमन ब'अदन, सालोमॊन बॆलस एका कोहाँ उरुब आलस रहचस, लिकिन आस इबड़ा पूंपन ती ओन्टा बेसे हूँ फबना मल अत्तका रहचस।</verse>
				<verse number="28">इन्ना टोंका नू र'ऊ अरा नॆला चिच्‍ची नू च'ऊ लट्टी गे धर्मेस फबना ऎथ्रना चि'अदस होले, अना पत्त'अना नू पयहा आलारो, धर्मेस निमन मानिम नू ऎरोस ख़ॊजोस दने।</verse>
				<verse number="29">औंगे नीम अमा घोख'आ का एन्‍द्रन मॊख़ोम अरा एन्‍द्रन ओनोम अरा अमा दोलख़ा।</verse>
				<verse number="30">ई ख़ॆख़ेल ही मल पत्त'ऊ आलर इबड़ा ही तिहा नू र'अनर, लिकिन निम्‍है बंगस अख़दस का निमा गे इबड़ा आलॊ ही चाड़ र'ई।</verse>
				<verse number="31">लिकिन धर्मेस निम्‍है उज्‍जना नू राजी नन्ना ही पत्त ता सोच नू र'आ, होले इबड़ा उर्मी आलॊ निमा चीतार'ओ।</verse>
				<verse number="32">अनय सन्नी गोंहड़ा, अमय एल्‍चय। एन्‍देरगेका निम्‍बस निमा गे तंग्‍है गने मेर्ख़ा राजी नू राजी नना गे आकुस चि'आ गे मने नन्‍दस।</verse>
				<verse number="33">औंगे निम्‍है खुर्जिन बीसा चि'आ अरा कीड़र गे चि'आ। अरा मल पच्‍चना ढिबा झोला अरा मल खंगर'ओ खुर्जी आबोन मेर्ख़ा नू बेन्‍द'आ। असन ख़लबर मल ख़ड़नर अरा सुरही मल मूख़ी।</verse>
				<verse number="34">एन्‍देरगेका निम्‍है खुर्जी एक्सन र'ई असन निम्‍है जिया हूँ लक्‍की र'ओ।</verse>
				<verse number="35">निम्‍है कड़मा गुट्ठी भिड़चका अरा बिल्‍ली गुट्ठी लघरते र'अन नेक‍अन।</verse>
				<verse number="36">अरा नीम अबड़ा आलर बेसे मना। नॆ तम्‍है उर्बासिन पाब ऎरते र'अनर का आस एकाबारी बेंजा मदी ती किर्रोस ती बलिन ठोकठोकमब'ओस होले आस गे लॆम तिसग'ओर।</verse>
				<verse number="37">इनाम ख़क्‍खू हिकनर अबड़ा जॊंख़र, नॆकन उर्बस बर'ओ बारी एजरका ख़क्‍खोस। ऎन मानिम ब'अदन का उर्बस कड़मन भिड़'ओस ती आरिन मंडी ओना गे ओकत'ओस, अरा हेद्दे बर‍'अरकी आरिन सुसर'ओस।</verse>
				<verse number="38">अरा उर्बस अधरात माख़ा महले बिजबेड़ा नू बर'ओस ती हूँ अन्नेम एजरका ख़क्‍खोस होले अबड़ा जॊंख़र ती आस रिझ्र'ओस।</verse>
				<verse number="39">लिकिन इदन अख़'आ का एड़पा उर्बस ख़लबर एकाबारी बर'ओर अदिन अख़'ओस होले एजरका र'ओस अरा तंग्‍है एड़पन उम्‍पा मल चि'ओस।</verse>
				<verse number="40">औंगे नीम हूँ सपड़ारका र'आ, एन्‍देरगेका एकाबारी नीम सोच'आ हूँ मल सोचदर आ बेड़ा नू मनवा ख़द्दन ऎन बर'ओन।”</verse>
				<verse number="41">ख़ने पतरस मेंजस, “अना उर्बायो, ई ख़ीरिन नीन एमा गे का महले ओर्मर गे तिंकय?”</verse>
				<verse number="42">ख़ने उर्बस बाचस, “नॆ लूरगर अरा असरा जॊगे जॊंख़स र'‍‍अदस। उर्बस आसिन नन्ना जॊंख़र गे ठौका बेड़ा नू तम्‍है ओन्नन मॊख़नन चि'आ गे असरा नन्‍दस, फिन आस डहरे ऎका गे कादस।</verse>
				<verse number="43">उर्बस बरदस ती आ जॊंख़ासिन एन्ने नन्‍ते ख़क्‍खदस होले उर्बस आस नू रिझ्र'ओस।</verse>
				<verse number="44">ऎन निमन मानिम ब'अदन का उर्बस आसिन तंग्‍है उर्मी आलॊ म‍इय्याँ जिमा चि'ओस।</verse>
				<verse number="45">लिकिन आ जॊंख़स तंग्‍है उर्बस दीरी ती बर'ओस ब'अरकी तंग्‍है जिया नू ब'ओस ती जॊंख़ारिन दरा जॊंख़-पोल्‍लोरिन लौना अरा ओना मॊख़ा दरा ऊंखनुम र'ओस होले,</verse>
				<verse number="46">आ जॊंख़स इकला पाब मल ऎरोस अरा एका बेड़न बलदस आ बारिम आसी उर्बस बर'ओस ती आस गे कोड़हे दंडे चि'ओस अरा आसिन सज'ओस चि'ओस एसन मल पत्त'उर र'अनर।</verse>
				<verse number="47">एका जॊंख़स तंग्‍है उर्बासी मनेन अक्‍खस, लिकिन आस सपड़ारका मल रहचस अरा आसी मने लेक्‍खा मल नंजस, आस बग्‍गे मार मॊख़ोस।</verse>
				<verse number="48">लिकिन नॆ तंग्‍है उर्बासी मनेन बल्‍लना ती मार मॊख़ना ही जॊगे नलख नंजस, आस जुक्‍की मार मॊख़ोस। नॆका बग्‍गे चीरकी र'ई आर गुसते बग्‍गे नेर'ओ। अरा धर्मेस नॆका गे बग्‍गे सोंपचकादस आस गुसते बग्‍गे होर'ओस।</verse>
				<verse number="49">ऎन ख़ॆख़ेल नू सस्‍ती ओन्‍द्र'आ गे बरचकादन, अरा ऎन मने नन्‍दन का आद ऒड़ मनो दने।</verse>
				<verse number="50">एंगा सस्‍ती अरा खे'अना ही ओन्‍टा नॊड़रना हो'अना र'ई अरा अदही मन्ना गूटी ऎन खिलपत नू र'अदन।</verse>
				<verse number="51">नीम एन्‍देर सोचदर, ऎन ख़ॆख़ेल नू सान्ति चि'आ गे बरचकन का? ऎन निमन ब'अदन, ऎन एंगन पत्त'ऊ आलर अरा मल पत्त'ऊ आलारिन भिने नना गे बरचकादन।</verse>
				<verse number="52">एकासे का अक्‍कु ती ओन्टा एड़पा नू पाँच झन तम्‍है ती छिन्‍डर'ओर। तीन झन दुई झन ही बिड़दो नू अरा दुई झन तीन झन ही बिड़दो नू छिन्‍डर'ओर।</verse>
				<verse number="53">तम्‍बस तंग्‍दासी बिड़दो नू अरा तंग्‍दस तम्‍बासी बिड़दो नू अरा तंग्यो तंग्‍दा ही बिड़दो नू अरा तंग्‍दा तंग्यो ही बिड़दो नू अरा ‍सास तंग्‍सेड़ो ही बिड़दो नू अरा ‍सेड़ो तंग्‍सास ही बिड़दो नू छिन्‍डर'ओर।”</verse>
				<verse number="54">तहाँ येसुस गोंहड़ा नू इदन हूँ बाचस, “एकाबारी नीम बदालिन पच्‍छिम तरती अरगना कुलनन ऎरदर होले चाड़हेम ब'अदर, ‘चॆप बर'ओ’ अरा अन्नेम मनी।</verse>
				<verse number="55">अरा एकाबारी नीम दखिन ताका तागरना ऎरदर होले ब'अदर, ‘बिड़'ओ’ अरा अन्नेम हूँ मनी।</verse>
				<verse number="56">अना उतुरमाड़ू आलारो, नीम ख़ॆख़ेल दरा मेर्ख़ा ही मूठन चिन्‍ह'आ ओंग्दर, लिकिन ई बेड़न चिन्‍ह'आ पोलदर।</verse>
				<verse number="57">अरा नीम नीमिन एन्‍देरगे नेव‍ई नना पोलदर एन्‍द्रा मानिम र'ई?</verse>
				<verse number="58">निंग्‍है बैरी निंगन कछेरी नू हो'अदस होले डहरेनुम आस ती मेसर नखर'आ गे चिहुट नना। मला होले आस निंगन नेंव‍ई ननुस गुसन हो'ओस अरा नेंव‍ई ननुस निंगन सैनस गे चि'ओस, अरा सैनस निंगन जेहेल एड़पा नू सज'ओस।</verse>
				<verse number="59">ऎन निमन ब'अदन, एका गूटी नीन निंग्‍है उर्मी खुर्जिन चि'अरकी मुंज'ओय आ गूटी मल उरखोय।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">आ बेड़ा नू जोक्‍क आलर असन रहचर, आर येसुसिन तिंगियर का राजी ख़ापू पिलातुस जोक्‍क गलिलेया ता आलारिन पिटियस ती आर ही ख़ॆंसन तम्है दाँड़े ही ख़ॆंस नू मेसा बाचस।</verse>
				<verse number="2">ख़ने येसुस आरिन आनाकिर्ताचस, “नीम एन्‍देर सोचदर, इबड़ा गलिलेयर नन्ना गलिलेयर ती बग्‍गे पपहा रहचर का आर म‍इय्याँ एन्ने खिलपत मंजा?</verse>
				<verse number="3">ऎन निमन ब'अदन, एन्ने मला, लिकिन नीम जियन मल किर्त'ओर होले नीम ओर्मर एन्नेम नास मनोर।</verse>
				<verse number="4">एन्नेम नीम एन्ने सोचदर का सिलॊवम ता गुम्मट अठारा आलर म‍इय्याँ खत्तरा ती आरिन पिटिया, ईर येरुसलॆम नू र'ऊ ओर्मा आलर ती बग्‍गे पपहा रहचर का?</verse>
				<verse number="5">ऎन निमन ब'अदन, एन्ने मला, लिकिन नीम जियन मल किर्त'ओर होले नीम ओर्मर एन्नेम नास मनोर।”</verse>
				<verse number="6">तहाँ येसुस ओन्‍टा जोक्‍खा ख़ीरी तिंगियस, “ओर्त आलस तंग्‍है अंगुर बटकी नू ओन्‍टा अंजीर मन्न इद्रकी रहचा। आस अइय्या ख़ंजपा बेद्दा उर्मी चानुम बरचस, लिकिन मल ख़क्‍खियस।</verse>
				<verse number="7">ख़ने आस बटकी ख़ापुसिन बाचस, ‘ऎरा, ऎन तीन बछर ती इय्या ई अंजीर मन्न ही ख़ंजपा बेद्दा बरदन लिकिन मल ख़क्‍खदन। अदिन खंडा चि'आ, एन्‍देरगे आद अड्डन छेकचकी र'ई?’</verse>
				<verse number="8">ख़ने जॊंख़स आसिन आनाकिर्ताचस, ‘अना उर्बायो, ई मन्नन इदना ख़ॊन्‍द र'आ चि'आ, ऎन इदही ओनबेंड़र'आ अरख़ोन अरा सारे ननोन।</verse>
				<verse number="9">अरा मुन्‍द चान ख़ंज'ओ होले दौ हिके, मला होले खंडके चि'अके।’”</verse>
				<verse number="10">येसुस ओन्‍टा ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू ओन्‍टा गोड़हा एड़पा नू सिखाब'आलियस।</verse>
				<verse number="11">अरा ओन्‍टा मुक्‍का अइय्या रहचा। आद पयहा ननू मलदौ बॊलता ती अठारा चाँन ख़ड़दकी रहचा। अरा आद कुबरी मंजकी रहचा, अरा एकन्ने ती हूँ सोज मना पोल्‍ला लगिया।</verse>
				<verse number="12">येसुस अदिन ईरयस ती मीख़ियस अरा अदिन बाचस, “अनय आली, नीन निंग्‍है रोगे ती उजगार'अय।”</verse>
				<verse number="13">अरा आस अदही म‍इय्याँ तंग्‍है ख़ेक्खा उइय्यस, ख़ने आद लेथेम उजगारा केरा, अरा धर्मेसी ओहमा नना हेलरा।</verse>
				<verse number="14">लिकिन गोड़हा एड़पा ता मुद्धस जंगारस केरस, एन्‍देरगेका येसुस ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू उजगाचस। अरा आस आलारिन बाचस, “हपता नू नलख नना गे छै उल्‍ला र'ई, अबड़ा उल्‍ला नू बरा ती कोड़े नना, लिकिन ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू मला।”</verse>
				<verse number="15">ख़ने उर्बस आसिन बाचस, “अना उतुरमाड़ू आलारो, निम्‍है ती ओर्मर ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू अड्डोन महले गदहान गोयसाली ती बिछरदर ती अम्‍मु ओन्‍त'आ गे मल हो'अदर का?</verse>
				<verse number="16">ई आलिन ऎन कोड़े नंजकन आद अब्राहमसी तंग्‍दा हवे आद गा मेक्‍खो मल्‍ली। एकदन सैतान अठारा बछर ती धरचकी रहचा। इदिन ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू हूँ कोड़े नन्ना दौ दिम र'ई।”</verse>
				<verse number="17">एकाबारी येसुस ई कत्‍थन बा'आलियस ख़ने आसी बिड़दोर लज्‍जरर केरर। अरा उर्मी आलर आसी नंजका महबा ही नलख ती खुसमारर।</verse>
				<verse number="18">तहाँ येसुस बाचस, “धर्मेसी राजी नू बग्‍गे आलर बढरना एन्‍देर लेक्‍खा र'ई, अरा अदिन ऎन एन्‍देर गने जोक्‍ख'ओन?</verse>
				<verse number="19">आद राई बिहनी लेक्‍खा र'ई। अदिन ओर्त आलस होच्‍चस ती तंग्‍है बटकी नू चाँख़स। अरा आद परदिया ती कोहाँ मन्न मंजा, अरा मेर्ख़ा ता ऒड़ा गुट्ठी अदही डाड़ा नू खोता अट्टिया।”</verse>
				<verse number="20">फिन आस बाचस, “ऎन ब'ओन का धर्मेसी राजी एकासे गोट्टा ख़ॆख़ेल नू बींड़र'ओ।</verse>
				<verse number="21">आद बिदगी लेक्‍खा र'ई। ओर्त आली अदिन कटी गुना होच्‍चा ती तीन तामी गुंडा नू लिंडया, ई लेक्‍खा आद उर्मी तिस्‍सा मंजा केरा।”</verse>
				<verse number="22">येसुस नगरे नगरे अरा पद्दा पद्दा सिखाब'अनुम येरुसलॆम तरा कालालियस।</verse>
				<verse number="23">ओर्तोस आसिन मेंजस, “अना उर्बायो, जुक्‍किम आलर लेका लाड़र'ओर का?” ख़ने आस आरिन बाचस,</verse>
				<verse number="24">“हाँ, औंगे सकुड़ बली ती मेर्ख़ा कोर'आ गे चिहुट नना, ऎन निमन ब'अदन, बग्‍गे आलर गा कोर'आ बेद्दोर, लिकिन कोर'आ पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="25">एकाबारी एड़पा ता उर्बस चो'अदस ती बलिन मुच्‍चदस। ख़ने नीम बहरी इज्‍जदर ती एन्‍ने ब'अनुम बलिन ठोक ठोकम ब'अदर ‘अना उर्बायो, एमा गे बलिन तिसग'आ।’ आस निमन आना किर्त'ओस, ‘ऎन निमन बलदन एसला हिकदर?’</verse>
				<verse number="26">होले नीम ब'आ हेलर'ओर, ‘ऎम निंग्‍है संगे संगे ओं‍डकम मोक्‍कम, अरा नीन एम्‍है गली नू एमन सिखाबाचकय।’</verse>
				<verse number="27">लिकिन आस आना किर्त'ओस, ‘ऎन निमन ब'अदन, ऎन निमन बलदन नीम एसते बरचकर। मलदौ नलख ननू आलारो, नीम एंग्‍है गुसते बोंगा।’</verse>
				<verse number="28">आ बारी नीम अब्राहम अरा इसाक अरा याकॊबस अरा ओर्मा धर्मेसी कत्‍था तिंगुरिन गेच्‍छा धर्मेसी राजी नू उक्‍का ऎरोर अरा निमन गा ओथ्रका ऎरोर। आ बारी अइय्या निमा गे चींख़ना अरा पल्‍ल चबर्ना मनो।</verse>
				<verse number="29">अरा नन-यहूदी आलर पुरुब अरा पच्‍छिम अरा दखिन अरा उत्तर तरती बर'ओर अरा धर्मेसी राजी ही मदी नू ओक्‍कोर।</verse>
				<verse number="30">अरा ऎरा, नॆ अक्‍कु किइय्या पद नू र'अनर आर आ बारी नू कोहाँ पद नू नन्‍तार'ओर, अरा नॆ अक्‍कु कोहाँ पद नू र'अनर आर आ बारी नू किइय्या पद नू नन्‍तार'ओर।”</verse>
				<verse number="31">आ बारिम जोक्‍क फरिसीर बरचर ती येसुसिन बाचर, “इय्या ती उरखा ती किर्रिमबि'आ, एन्‍देरगेका हॆरॊदॆस अन्‍टिपास निंगन पिटा बेद्ददस।”</verse>
				<verse number="32">आस आरिन बाचस, “कला ‍अरा आ सिकटासिन ब'आ। ऎरा, ऎन इन्ना दरा नॆला नाद गुट्ठिन ओथ्रदन अरा बेमरहारिन कोड़े नन्‍दन, अरा तिसर उल्‍ला नू एंग्‍है तिगिचका नलखन मुंज'ओन।</verse>
				<verse number="33">इन्ना नॆला अरा नेलबेंजा येरुसलॆम नू एंगा कुद्दना र'ई। लिकिन ख़ॊख़ा ऎन पिटतार'ओन, एन्‍देरगेका ईद एन्ने मना पुल्ली का ऎन अरा एकअम धर्मेसी कत्‍था तिंगुस येरुसलॆम ती बहरी पिटतार'ओस।</verse>
				<verse number="34">अना येरुसलॆम ता आलारो, नीम धर्मेसी कत्‍था तिंगुरिन पिटकर अरा नॆकन धर्मेस निम्है गुसन त‍इय्यस आरिन पखना ल'अदर ती पिटदर। ख़ॆर तंग्‍है ख़द्दन डेना किइय्या ख़िवड़'ई, अन्नेम धर्मेस हूँ ढ़ॆर हॆल निम्है ख़द्दारिन ख़ेवड़'आ बिद्दियस, लिकिन नीम एन्ने नना मल चिच्‍चकर।</verse>
				<verse number="35">इदन मेना, निम्‍है एड़पा निमा उझड़ारका अम्‍बतार'ई। अरा ऎन निमन ब'अदन, ‘नॆ उर्बासी आकुस ती बरदस आस आसीस ख़क्‍खू र'अदस’ एन्ने नीम एंग्‍है पत्त नू अरगी ब'अना बेड़ा गूटी नीम एंगन मल ऎरोर।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="14">
				<verse number="1">ओन्‍टा ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू येसुस फरिसीर ही मुद्धासी एड़पा नू मंडी ओना केरस, अरा आलर येसुसिन जोह'आलियर।</verse>
				<verse number="2">ओन्टा आलस आसी मुन्‍दहारे रहचस, आस गे जलान्‍धर रोगे रहचा।</verse>
				<verse number="3">ख़ने येसुस फरिसीरिन अरा नॆग सिखाब'उरिन बाचस, “एन्‍देर ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू कोड़े नना गे नॆग छिक'ई का?”</verse>
				<verse number="4">लिकिन आर कलेकसे रहचर। ख़ने आस आसिन ऎंसड़स ती कोड़े नंजस अरा त‍इय्यस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="5">अरा आस आरिन बाचस, “निम्‍है ती नॆखअम गदहा महले अड्डो तूसा नू खत्तर'ओ होले, आ बारिम आस ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला नू हूँ अदिन मल ओथ्र'ओस का? आद हूँ नलख दिम र'ई।”</verse>
				<verse number="6">आर इदही पत्त नू एन्‍देर हूँ ब'आ पोल्‍लर।</verse>
				<verse number="7">पाहियर ओक्‍का गे म‍ईन जॊगे अड्डा चाजनन येसुस ईरयस ख़ने ओन्‍टा जोक्‍खा ख़ीरी ती आरिन तिंगियस।</verse>
				<verse number="8">“निंगन बेंजा मंडी ओना गे नीक‍ईम एड़'ओर होले म‍ईन जॊगे अड्डा नू अमके ओक्‍का, एन्‍देरगेका आस निंगन ती कोहाँ ओहमा जॊगे नॆक‍अनिम एड्डका र'ओस।</verse>
				<verse number="9">होले निमन इरबारिन एड्डका आलस बर'ओस ती निंगन ब'ओस, ‘ईस गे अड्डा चि'आ।’ होले नीन लजर'ओय ती उर्मी ती किय्या अड्डा नू ओक्‍कना मनो।</verse>
				<verse number="10">औंगे इकला निंगन एड्ड'ओर होले, कालके ती उर्मीन्‍ती किय्या अड्डा नू ओक्‍कके। होले एड्डका आलस बर'ओस ती निंगन ब'ओस, ‘अना संगी म‍इय्याँ ओक्‍का’, होले उक्‍कुर ही मुन्‍दहारे निंग्‍हा म‍ईन मनो।</verse>
				<verse number="11">अरा इदन सुरता नना का नॆ तमन कोहाँ ऎदनर आर सन्नी मन्‍तार'ओर‍, अरा नॆ तमन सन्नी ऎदनर आर कोहाँ मन्‍तार'ओर।”</verse>
				<verse number="12">तहाँ येसुस तंगन एड्डका आलासिन बाचस, “इकल‍अम नीन उल्‍ला महले माख़ा ता मंडी चि'ओय होले, निंग्‍है संगियर महले भईर महले पाहियर महले उरुब अरबर-परबारिन अमके एड़'आ। एन्‍देरगेका इदही बदली नू आर हूँ निंगन एड़'ओर, अरा बदली किर्रत'ओर।</verse>
				<verse number="13">लिकिन इकलअम नीन मदी चि'अदय होले, किड़ारिन, लूलारिन, लेंगड़ारिन अरा अन्‍धहारिन एड़के।</verse>
				<verse number="14">एन्‍देरगेका आर निंगा गे मल किर्रत'ओर, होले नीन आसीस ख़क्‍खोय। लिकिन उजगो आलर ही उज्‍जा चो'अना उल्‍ला नू नीन आसीस ख़क्‍खोय अरा निंगा किर्रतार'ओ।”</verse>
				<verse number="15">येसुस गने मंडी ओना उक्‍का मदहेर ती ओर्तोस इबड़ा कत्‍थन मेंजस ती आसिन बाचस, “नॆ धर्मेसी राजी नू मंडी ओनोर आर कोड़हे आसीस ख़क्‍खू आलर हिकनर।”</verse>
				<verse number="16">ख़ने येसुस आसिन बाचस, “ओर्त आलस कोहाँ मदी चिच्‍चस अरा बग्‍गे आलारिन एड्डस।</verse>
				<verse number="17">अरा ओन्ना-मॊख़ना सरचा ख़ने तंग्‍है जॊंख़ासिन एड्डका आलारिन मॆख़ा गे त‍इय्यस ‘बरा, अक्‍कु उर्मी सरचकी र'ई।’</verse>
				<verse number="18">लिकिन आर ओर्मर छमा ने'आ हेलरर। मुन्‍द ता आलस बाचस, ‘ऎन ख़ल्ल ख़िन्‍दकादन, अरा अदिन एंगा ऎरा काना र'ई। ऎन निंगन गोहरारदन एंगन छमा ननके।’</verse>
				<verse number="19">अरा नन्नस बाचस, ‘ऎन पाँच गोहला अड्डो ख़िन्‍दकादन, अक्‍कुन अबड़न बिढ़'आ कादन, ऎन गोहरारदन एंगन छमा ननके।’</verse>
				<verse number="20">अरा अउर ओर्तोस बाचस, ‘ईपालीम एंग्‍है बेंजा मंजकी र'ई, औंगे ऎन बर'आ पोलदन।’</verse>
				<verse number="21">आ जॊंख़स किर्रियस ती तंग्‍है उर्बासिन तिंगियस। ख़ने एड़पा उर्बस ख़ीस मंजस ती तंग्‍है जॊंख़ासिन बाचस, ‘नगरे ही बजार अरा गली गुट्ठी नू चाँड़ेम कला ती कीड़ारिन, लूलारिन, लेंगड़ारिन अरा अन्‍धहारिन ओन्‍द्र'आ बरा।’</verse>
				<verse number="22">अरा जॊंख़स बाचस, ‘अना उर्बायो, नीन एकासे आनकय अन्नेम नंजकन अन्नु हूँ अड्डा र'ई।’</verse>
				<verse number="23">उर्बस जॊंख़ासिन बाचस, ‘सड़क गुट्ठी नू अरा ख़ल्ल डहरे गुट्ठी तरा कला ती आलारिन बड़पेलहा नना ओन्‍द्र'आ, एकत्रु एंग्‍है एड़पा निन्‍दन नेक‍अन।’</verse>
				<verse number="24">ऎन निमन ब'अदन, ‘धर्मेस एड्डका आलर ती जुक्‍किम यहूदी आलर दिम धर्मेसी मदिन ओं‍डे ऎरोर।’”</verse>
				<verse number="25">कोहाँ गोंहड़ा गुट्ठी येसुस गने कालालिया, अरा आस किर्रे ऎरर आरिन बाचस,</verse>
				<verse number="26">“एकअम ओर्तस एंग्‍है गुसन बरदस, आस तंग्योन अरा तम्‍बासिन, मुक्‍कन अरा ख़द्द-ख़र्रा, भईरिन अरा बहिनरिन तंग्‍है जियन हूँ एंग्‍है ती कोड़हे चोन्‍हा नन्‍दस होले, आस एंग्‍है चेला मना पोलदस।</verse>
				<verse number="27">अरा एकअम ओर्तस तंग्‍है क्रुसन चेड़'अरकी एंग्हा चड्डे सस्‍ती सार'आ गे मने मल नन्‍दस आस एंग्‍है चेला मना पोलदस।</verse>
				<verse number="28">निम्‍है नू एकास एड़पा कम'आ बेद्ददस होले, आस ओक्‍कदस ती चिताबुता नन्‍दस, अदही खरचा ऎ बग्‍गे मनो अरा अत्रु ऎन कम'आ मुंजा ओंगोन का?</verse>
				<verse number="29">मला होले आस नेव चॊदकादस अरा कम'आ मुंजा पोलदस होले, ईरु आलर ओर्मर आसिन अलखोर।</verse>
				<verse number="30">अरा ब'ओर, ‘ईस कम'आ गा हेलरस लिकिन कम'आ मुंजा पोल्‍लस।’</verse>
				<verse number="31">अन्‍ति एका बॆलस नन्ना बॆलस गने लड़ाई नना कादस होले, मुन्‍द आस ओक्‍कदस ती चिहुंक ती मल सोचदस का? एकास लड़ाई नना बरदस आस बीस हजार आलारिन ओन्‍द्रदस ती एंग्‍है गने लड़ाई नना बरदस। ऎन दस हजार हो'अरकी आसिन लड़ाई नू जित'आ ओंगोन का?</verse>
				<verse number="32">महले आसी गेच्‍छा र'अनुम पैका त‍इय्योस‍ अरा आसी गने मेसर'आ बेद्दोस।</verse>
				<verse number="33">एन्नेम निमा हूँ एंग्‍है चेला मना गे उर्मीन मुरछ'आ गे सपड़'अना र'ई।</verse>
				<verse number="34">नीम बॆक लेक्‍खा र'अदर। बॆक ड‍उल हिके। लिकिन बॆक ही तीनना मेटर'ओ कालो होले, आद अउरिम बॆक मल कमर'ओ</verse>
				<verse number="35">होले आद ख़ॆख़ेल गे अरा सारे गे हूँ मल मनी। अदिन आलर हेबड़नर चि'अनर। ऎन एन्‍द्रा बाचकन अदिन नीन बुझुर'आ बेद्ददय होले, अदही पत्त नू चिहुंक लगाय सोच'आ।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="15">
				<verse number="1">अक्‍कु येसुस गुसन ऊज'ऊ आलर अरा नन्ना पपहा आलर ओर्मर आसी कत्‍थन मेना गे बर'आलियर।</verse>
				<verse number="2">फरिसीर अरा नॆग सिखाब'उर, “ईस गा पपहा आलर गने भिड़ाब'अदस अरा आर ही गने ओन्‍दस मॊख़दस” ब'अरकी कुटमुटर'आ हेलरर।</verse>
				<verse number="3">ख़ने आस आरिन ई जोक्‍खा ख़ीरिन तिंगियस।</verse>
				<verse number="4">“निम्‍है ती एक‍अम आलासी ओन सौ भेन्‍ड़ो र'ई, अब‍ड़ा ती ओन्‍टा एबस्र'ओ होले, एन्‍देर आस निनाबे गोटंगन टोडंग नू अम्‍बोस ती आ एबस्रकन अरगी ख़क्‍खना गूटी मल बेद्दोस?</verse>
				<verse number="5">अरा आस अदिन ख़क्‍खदस ती खुसमारनुम अदिन ख़ेसेर नू चेड़दस।</verse>
				<verse number="6">अरा आस एड़पा बरदस ती तंग्‍है संगीरिन अरा अरबर-परबारिन ख़ॊंड़दस अरा ब'अदस, ‘एंग्‍है गने खुसमार'आ, एन्‍देरगेका ऎन एंग्‍है एबस्रका भेन्‍ड़ोन बिद्दका र'अदन।’</verse>
				<verse number="7">ऎन निमन ब'अदन, ई लेक्‍खम जिया किर्त'अना ही चाड़ मलका निनाबे उजगो आलर गे मेर्ख़ा नू ऎ बग्‍गे खुसमारना मनो अदिन ती कोड़हे खुसमारना मेर्ख़ा नू मनो इकला ओन्‍टा पपहा आलस जियन किर्त'अदस।</verse>
				<verse number="8">ओन्‍टा मुक्‍का गुसन दस गोटंग चान्‍दी ही ढिबा र'ई। अरा आद ओन्‍टन एबस'ई चि'ई होले, आद बिल्‍ली दग'ई ती एड़पन इर्री उथरी अरा अदन अरगी ख़क्खना गूटी चिहुंक ती बिद्दी।</verse>
				<verse number="9">अरा अदिन बिद्दी होले, आद तंग्‍है संगियारिन अरा अरबर-परबारिन मीख़ी ती तिंगी, ‘एंग्‍है गने खुसमार'ए एन्‍देरगेका ऎन एंग्‍है एबसका ढिबन बिद्दिय'अन।’</verse>
				<verse number="10">ऎन निमन ब'अदन, एन्नेम ओन्‍टा जियन किर्ताचका आलासी पत्त नू धर्मेसी पैकर ही मुन्‍दहारे रिझी मनी।”</verse>
				<verse number="11">फिन येसुस बाचस, “ओर्त आलासी ऎनोटा ख़द्दर रहचर।</verse>
				<verse number="12">अबड़र ती सन्निस तम्‍बासिन बाचस, ‘अना बबा, खुर्जी ती एंग्‍है बटन एंगा चि'आ।’ ख़ने तम्बस आर गे तम्‍है खुर्जिन ख़ट्टियस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="13">जोक्‍क उल्‍ला हूँ मल मंजा, सन्नी ख़द्दस तंग्‍है उर्मिन जॊगड़स ती गेच्‍छा राजी केरस। अरा असन मलदौ उज्‍जना ती तंग्‍है खुर्जिन नठाबाचस।</verse>
				<verse number="14">अरा इकला आस उर्मिन मलदौ डहरे ती मुंजा ख़च्‍चियस, आ राजी नू कोहाँ राजी कीड़ा मंजा अरा आस कीड़ा सार'आ हेलरस।</verse>
				<verse number="15">औंगे आस आ राजी ता ओर्त आलस गुसन बूता गे केरस। आस आसिन तंग्‍है ख़ल्ल नू किस्‍सी ख़ापा त‍इय्यस।</verse>
				<verse number="16">आस कीड़ा ही चड्डे किस्‍सी गुट्ठी मॊख़ालिया आ कुन्‍डो ती तंग्‍है कूलन उड़त'आ बिद्दियस। लिकिन नॆ हूँ आस गे एन्‍द्रा हूँ मल चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="17">अक्‍कु आस तंग्‍है फरीफरी सुरता नू बरचस ती बाचस, ‘एम्‍बस गुसन बग्‍गे जॊंख़र र'अनर। आर गे उड़ुच लिंग्‍ह'आ ओन्ना-मॊख़ना र'ई। लिकिन ऎन इसन कीड़ा ती खे'आलदन।</verse>
				<verse number="18">ऎन अक्‍कु इसते अम्‍बोन ती एम्‍बस गुसन किर्रोन अरा आसिन ब'ओन, ‘अना बबा, ऎन धर्मेसी अरा निंग्‍है बिड़दो नू पाप नंजका र'अदन।</verse>
				<verse number="19">अरा ऎन अक्‍कु ती निंग्‍है ख़द्द बारना जॊगे मलकन, निंग्‍है ओर्त जॊंख़र लेक्‍खा एंगन उइय्या।’’</verse>
				<verse number="20">तहाँ आस अम्‍बियस ती तम्‍बस गुसन बरचस। लिकिन आस गेच्‍छम रहचस ख़नेम तम्‍बस आसिन ईरियस अरा सोग्‍गे ईरियस ती बुंगनुम केरस ती आसिन ख़िंवच्‍चियस अरा चुंखियस।</verse>
				<verse number="21">तंग्‍दस आसिन बाचस, ‘अना बबा, ऎन धर्मेसी अरा निंग्‍है बिड़दो नू पाप नंजका र'अदन। ऎन अक्‍कु ती निंग्‍है ख़द्द बारना जॊगे मलकन।’</verse>
				<verse number="22">लिकिन तम्‍बस तंग्‍है जॊंख़ारिन बाचस, ‘चाँड़हे बॆस ती बॆस किचरी गुट्ठिन ओन्‍द्र'आ अरा आसिन अत्त'आ, अरा आसी ख़ेक्खा नू मुद्दी अत्त'आ, अरा ख़ेड्डे नू जुता अत्त'आ।</verse>
				<verse number="23">अरा डढरका बछरन ओन्‍द्र'आ अरा एड़बा, अन्‍ति नाम ओनोत दरा रिरयार'ओत।</verse>
				<verse number="24">ई एंग्‍दस केचका बेसे रहचस, लिकिन आस अक्‍कु उज्‍जालदस, अरा एबस्रका रहचस, लिकिन अक्‍कु ख़क्‍खरस।’ ख़ने आर रिरयार'आ हेलरर।</verse>
				<verse number="25">लिकिन आसी कोहाँ ख़द्दस ख़ल्ल नू रहचस। आस एड़पा हेद्दे अंड़सियस ख़ने, अस्‍सना पाड़नन अरा नलनन मेंजस।</verse>
				<verse number="26">अन्‍ति आस ओन्‍टा जॊंख़ासिन मीख़ियस ती मेंजस, ‘एन्‍देर मना लगी?’</verse>
				<verse number="27">जॊंख़स आसिन बाचस, ‘निंग्ड़ीस बरचकादस, निम्‍बस डढरका बछरन इड़बियस, एन्‍देरगेका आस कोड़ेम किर्रियस।’</verse>
				<verse number="28">कोहाँ ख़द्दस कैरारस केरस, अरा भितरी कोर'आ मल बिद्दियस। ख़ने तम्‍बस उरखस ती आसिन गोहरारस।</verse>
				<verse number="29">लिकिन आस तम्‍बासिन आनाकिर्ताचस, ‘ऎरा, ऎन इवंदा चाँन ती निंग्‍है नलख नन्‍दन अरा इकला हूँ निंग्‍है पॆसकन मल चाड़कन। अन्नु हूँ नीन एंगा गे इकला हूँ ओन्‍टा बोकड़न एंग्‍है संगियर गने रिरयार'आ गे मल चिच्‍कय।</verse>
				<verse number="30">लिकिन ई निंग्‍दस भड़वा नलख ती निंग्‍है उर्मी खुर्जिन मुंजियस ती बरचस। नीन आस गे डढरका बछरन इड़बका र'अदय।’</verse>
				<verse number="31">तम्‍बस आसिन बाचस, ‘अना बेटा, नीन गा सगरो एंग्‍है गने र'अदय, अरा एंग्‍है उर्मी निंग्‍है दिम हिके।</verse>
				<verse number="32">लिकिन अक्‍कु नमा रिरयारना अरा रिझ्रना चाड़ र'ई। एन्‍देरगेका ईद एन्ने बेसे का निंग्‍ड़िस केचका रहचस, लिकिन अक्‍कु उज्‍जदस, अरा एबस्रका रहचस, लिकिन अक्‍कु ख़क्‍खरस।’”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="16">
				<verse number="1">फिन येसुस तंग्‍है चेलारिन ई जोक्‍खा ख़ीरिन हूँ बाचस, “ओन्‍टा उरुब आलस रहचस, आसी ओर्त ईरु-ख़ूजू रहचस। अरा आलर उरुबस गुसन कालरकी आ ईरु-खूजू म‍इय्याँ बदी ठेकाबाचर का आस निंग्‍है खुर्जिन बुड़ाब'आ चि'आलदस।</verse>
				<verse number="2">ख़ने आस आसिन मीख़ियस ती बाचस, ‘नीन एंग्‍है खुर्जिन नठाब'आलदस ब'अरकी निंग्‍है पत्त नू मेंजकादन, निंग्‍है नलख ही ले‍खा चि'आ, नीन ख़ॊख़ा एंग्‍है ईरु-ख़ूजू मल र'ओय।’</verse>
				<verse number="3">ख़ने आ ईरु-ख़ूजुस तंग्‍है ती बाचस, ‘ऎन एन्‍देर ननोन? एंग्‍है उर्बस गा एंगन ईरु-ख़ूजू नलख ती ओथ्र'आ लगदस। एंगा गा ख़ज्‍ज अरख़ा गे पया मल्‍ला, अरा तेम्‍बा गे हूँ लजरदन।</verse>
				<verse number="4">ऎन अक्‍कु अक्‍कन का ऎन एन्‍देर ननोन, आस एंगन ईरु-ख़ूजू नलख ती ओथ्रना चि'अना ही ख़ॊख़ा हूँ आलर एंगन तम्‍है एड़पा नू परघ'ओर।’</verse>
				<verse number="5">ख़ने आस तंग्‍है उर्बासी नहड़ा होच्चका आलारिन ओर्त ओर्त मीख़ियस। अरा मुन्‍दतासिन बाचस, ‘नीन एंग्‍है उर्बासी एका बग्‍गे नहड़ा मोक्‍कादय?’</verse>
				<verse number="6">आस बाचस, ‘सौ मन जैतून इसुंग।’ आस आसिन बाचस, ‘निंग्‍है खता ओन्‍द्र'आ अरा ओक्‍का ती चाँड़हे पचास लिख'आ।’</verse>
				<verse number="7">फिन आस नन्नासिन बाचस, ‘नीन एका बग्‍गे नहड़ा मोक्‍कादय?’ आस बाचस, ‘सौ मन गंहू।’ आस आसिन बाचस, ‘निंग्‍है खता ओन्‍द्र'आ अरा अस्‍सी लिख'आ।’</verse>
				<verse number="8">ख़ने उर्बस मलदौ ईरु-ख़ूजुसी लूर आबोन ईरियस ती आसिन सहरारस। एन्ने ई परिया ता मल पत्त'ऊ आलर गा तम्‍‍है आलर मदहे नू धर्मेसी राजी गे जॊगे आलर ती लूरगर र'अनर।</verse>
				<verse number="9">अरा ऎन निमन ब'अदन, ख़ॆख़ेल ही खुर्जी ती निमा संगेरिन कम'आ, एन्‍देरगेका एकाबारी खुर्जी निम्‍है ती अम्‍बर'ओ, होले ईर निमन जनमजुग ता एड़पा गुट्ठी नू परघ'ओर।</verse>
				<verse number="10">एकास जुक्‍की नू पत्त'अना जॊगे र'अस आस बग्‍गे नू हूँ पत्त'अना जॊगे र'अस, अरा एकास जुक्‍की नू उजगो मल र'अदस आस बग्‍गे नू हूँ उजगो मल र'अदस।</verse>
				<verse number="11">औंगे नीम ख़ॆख़ेल ता खुर्जी नू पत्त'अना जॊगे मल र'अदर होले नॆ निमन मेर्ख़ा ता मानिम खुर्जी नू पत्त'ओर?</verse>
				<verse number="12">अरा नन्नर ही जिनिस गुट्ठी नू नीम पत्त'अना जॊगे मल मन्‍दर होले एकाद निम्‍है र'ई अदिन निमा नॆ चि'ओ?</verse>
				<verse number="13">एका जॊंख़स हूँ ऎंड़ उर्बर ही सुसर नना पोलदस। आस गा ओर्तासिन हींड़'ओस अरा नन्नासिन चोन्‍हा ननोस, महले ओर्तस गने मेस्रका र'ओस अरा नन्‍नासिन ख़ाँड़'ओस। ई लेक्‍खम नीम धर्मेसी अरा ख़ॆख़ेल ता खुर्जी ही सुसर नना पोलदर।”</verse>
				<verse number="14">फरिसीर नॆ ढिबा ही चिबाख़ार'ऊ रहचर, आर इबड़ा कत्‍थन मेंजर ती येसुसिन भेसड़'आ हेलरर।</verse>
				<verse number="15">ख़ने आस आरिन बाचस, “नीम आलर ही ऎरना नू गा दौ ऎथ्रदर, लिकिन धर्मेस निम्‍है जिया ता कत्‍थन अख़दस। एकाद आलर ही ऎरना नू कोहाँ र'ई आद धर्मेसी ऎरना नू ख़ाँड़ना र'ई।</verse>
				<verse number="16">मूसासी पॆसका अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही कत्‍था गुट्ठी यॊहन नूड़रत'उसी बरना गूटी तेंगरा। आ बेड़ा ती धर्मेसी राजी ही दौ कत्‍था तेंगर'आ लगी, अरा ओर्मर कोड़हे चिहुट ती अइय्या कोरनर।</verse>
				<verse number="17">लिकिन मेर्ख़ा दरा ख़ॆख़ेल ही टाड़रना काना धर्मसी पॆसका ही ओन्‍टा कड़ी ही बदलारना ती सेब्‍बा र'ई।</verse>
				<verse number="18">नीक‍इम तंग्‍आलिन अम्‍बदस ती नन्ना बेंज्रदस, आस नन्ना आली गुसन काना ही पाप नन्‍दस। अरा एकास अम्‍बरका आलिन बेंज्रदस आस हूँ नन्ना आली गुसन काना ही पाप नन्‍दस।</verse>
				<verse number="19">ओर्त उरुब आलस रहचस। आस लेपलेप अरा बग्‍गे दामी किचरी गुट्ठिन अत्तालियस ती उर्मी उल्‍ला सुख-सौंरत गने उज्‍जालियस।</verse>
				<verse number="20">अरा लाजरस नामे ओन्‍टा कीड़ा आलस खसरा ती लिन्‍डरका ती आ उरुब आलासी चाली बली गुसन बिड़रका र'आ लगियस।</verse>
				<verse number="21">अरा आस उरुब आलासी टिबुल ती खत्रका जुट्‍टा कट्‍ठा ती तंग्‍है कूलन उड़त'आ बेद्दालियस। अरा अल्‍ला गुट्ठी बर'आ ती आसी खसरा गुट्ठिन टाटालगिया।</verse>
				<verse number="22">फिन आ कीड़ा आलस केच्‍चस केरस अरा मेर्ख़ा पैकर आसिन होच्‍चर ती अब्राहमसी कोरा नू ओकताचर। अरा आ उरुब आलस हूँ केच्‍चस अरा आसिन मंडियर।</verse>
				<verse number="23">अरा आस चिच्‍ची गड्‍‍डी नू कलपारनुम मॆन ईरयस। ख़ने गेच्‍छान्‍ती अब्राहमसी कोरा नू लाजरसिन ईरयस।</verse>
				<verse number="24">ख़ने आस चिच्चियारस ती बाचस, ‘अना बंग अब्राहम, एंगन सोग्‍गे ऎरा, अरा लाजरसिन त‍इय्या चि'आ का आस तंग्‍है अंगलिन अम्म नू बोथारकी एंग्‍है ततख़न कीरत'ओस, एन्‍देरगेका ऎन ई चिच्‍ची नू कलपार'आ लगदन।’</verse>
				<verse number="25">लिकिन अब्राहमस बाचस, ‘अना ख़द्द, सुरता नना नीन निंग्‍है उज्‍जना ही बेड़ा नू निंग्‍है दौ जिनिसन ख़क्‍खा चुकुरकय, अन्नेम लाजरस मलदौ जिनिसन ख़क्‍खियस। लिकिन अक्‍कुन आस इसन जिया सालना ख़क्‍खालदस अरा नीन गा कलपार'आ लगदय।</verse>
				<verse number="26">ईद लेका मला, निंग्‍है अरा एंग्‍है मझी नू ख़ोड़ख़ा ख़ैड़ र'ई। औंगे नॆ हूँ इसलेक ती असन कट्टा बेद्दोर आर पोल्‍लोर काला, अरा असलेक ती इसन बर'आ बेद्दोर आर पोललोर बर'आ।’</verse>
				<verse number="27">ख़ने आस बाचस, ‘होले अना बंग, ऎन निंगन गोहरारदन का नीन लाजरसिन एंग्‍‍है बंगासी एड़पा तइय्या।</verse>
				<verse number="28">एन्‍देरगेका एंग्‍है पांच भईर र'अनर, लाजरस आरिन तिगाब'ओस। एन्ने अम्‍बन मना का आर हूँ ई कलपारना अड्डा नू बर'ओर।’</verse>
				<verse number="29">लिकिन अब्राहमस आसिन बाचस, ‘आर गुसन गा मूसासी पॆसका अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही पुथी गुट्ठी र'ई, अय्या ती आर मेन्नर नेकअन।’</verse>
				<verse number="30">अरा आ उरुब आलस बाचस, ‘अन्ने मला, बबा अब्राहम, लिकिन केच्‍कर ती नीकईम आर गुसन क'ओर होले, आर जियन किर्त'ओर।’</verse>
				<verse number="31">लिकिन अब्राहमस आसिन बाचस, ‘मूसासी पॆसका अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही पुथी गुट्ठिन मल मेनोर होले, नीक‍इम केचका ती उज्‍जा चो'ओस ती आरिन तेंगोस होले हूँ आसिन मल मेनोर।’”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="17">
				<verse number="1">फिन येसुस तंग्‍है चेलारिन बाचस, “पाप नन्ना ही चिबाख़ारना गुट्ठी बर'ओ दिम। लिकिन ओहरे अबड़ा नॆखा ती बर'ई।</verse>
				<verse number="2">एका आलस ई सन्नी ती एक‍अम ओर्तोस गने पाप ही नंगु मन्‍दस, आसी ख़ेसेर नू जतन हें'अरकी समुदर नू मुलखत'अना चि'अना धर्मेसी चि'अना दंडे ती जुक्‍की र'ई।</verse>
				<verse number="3">चिहुंक र'आ, निम्‍है भईस पाप नन्‍दस होले आसिन बुझा ब'आ, अरा आस खोबरारदस ती जियन किर्त'अदस होले आसिन छमा नना।</verse>
				<verse number="4">अरा आस ओन उल्‍ला नू सात हॆल निंग्‍है बिड़दो नू पाप नन्‍दस ती सातो हॆल निंग्‍है गुसन बर'अरकी ब'अदस, ‘ऎन खोबरारदन जियन किर्त'अदन’ होले हूँ आसिन छमा नना।”</verse>
				<verse number="5">बारो तइरकर उर्बासिन बाचर, “एमन कोड़हे बड़ियर पत्त'आ गे संगरा नना।”</verse>
				<verse number="6">उर्बस बाचस, “निमा गे ओन्‍टा मनी बिहनी लेक्‍खा पत्त'अना रहचका होले हूँ, नीम ई तुंती मन्नन ब'ओर, ‘नीन चड़र'अय ती समुदर नू इदर'अय कलय’ होले आद निम्‍है पॆसकन मन'ओ दने।”</verse>
				<verse number="7">उर्बस अउरिम बाचस, “निम्‍है ती नॆखय जॊंख़स र'अदस। आ जॊंख़स गोहला उइय्ना महले भेंडो ख़ापना ती ख़ल्ल ती एड़पा किर्रदस होले, आसिन नीम ब'ओर का ‘नीन लॆम कला मंडी ओना गे ओक्‍का?’</verse>
				<verse number="8">आस आसिन एन्ने ब'ओस, ‘एंगा मंडी सराजमा नना, एंग्है ओन्ना-मॊख़ना गूटी कड़मन भिड़'अरकी सुसर'अत र'आ, अरा अदही ख़ॊख़ा नीन हूँ ओनके मॊख़के।’</verse>
				<verse number="9">आ जॊंख़स उर्बासी पॆसकन नंजका चड्डे उर्बस आस गे धन्‍यवाद मल ब'ओस।</verse>
				<verse number="10">एन्नेम नीम हूँ निमा गे पॆसका जम्मन नंज मुंजका ख़ॊख़ा एन्ने ब'अके, ‘ऎम लेड़पोंयहा जॊंख़म, एंग्‍‍है नन्ना नलखन लेका नंजकम।’”</verse>
				<verse number="11">येसुस येरुसलॆम कालो बारी समारिया अरा गलिलेया मझी नू कालालियस।</verse>
				<verse number="12">अरा आस ओन्‍टा पद्दा नू कोरना गनेम दस झन खसरा रोगियारिन ख़क्‍खियस। आर गेच्‍छम इज्‍जर ती</verse>
				<verse number="13">चिच्चियारर ती बाचर, “अना येसु उर्बायो, एमन सोग्‍गे ऎरा, कोड़े नना।”</verse>
				<verse number="14">आस आरिन ईरियस ती बाचस, “कला निमन नैगारिन ऎदके।” ख़ने कानुम कानुम आर कोड़े मंजर केरर।</verse>
				<verse number="15">तहाँ अबड़र ती ओर्तोस ईरियस का “ऎन कोड़े मंजकन केरकन।” आस येसुस गुसन किर्रियस ती जॊर ती धर्मेसी ओहमा नंजस।</verse>
				<verse number="16">अरा येसुसी ख़ेडमूली खत्तरस ती आसिन धन्‍यवाद नंजस। आस समारिया ता आलस रहचस।</verse>
				<verse number="17">ख़ने येसुस बाचस, “एन्‍देर दसो झन कोड़े मल मंजर, होले अबड़ा नौ झन एसन केरर?</verse>
				<verse number="18">एन्‍देर ई समारिया ता आलासिन अम्‍बर अउर नॆ हूँ धर्मेसी ओहमा नना गे मल बरचर का?”</verse>
				<verse number="19">ख़ने येसुस आसिन बाचस, “चो'आ, कला। नीन एंगन पत्ताचकय आदिम निंगन नाड़िया।”</verse>
				<verse number="20">जोक्‍क फरिसीर येसुसिन मेंजर, “धर्मेसी राजी इकला बर'ओ?” ख़ने आस आरिन बाचस, “धर्मेसी राजी नीम निम्‍है ख़न्‍न ती ऎरा ओंगना लेक्‍खा मल बर'ई।</verse>
				<verse number="21">अरा आलर मल ब'ओर, ऎरा, इसन र'ई महले असन र'ई। धर्मेसी राजी गा निम्‍है मझी नू र'ई।”</verse>
				<verse number="22">फिन आस तंग्‍है चेलारिन बाचस, “एन्ने बेड़ा बर'ओ का नीम मनवा ख़द्दन एंगा ओन उल्‍लन ऎरा बेद्दोर, लिकिन अदन ऎरा पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="23">आलर निमन ब'ओर, ‘ऎरा, आस इसन र'‍‍अस महले असन र'अस।’ होले नीम असन अमके काला अरा आर ही ख़ॊख़ा अमके बोंगा।</verse>
				<verse number="24">एन्‍देरगेका, बिजली एकासे मेर्ख़ा ही ओन कोड़ा ती आ कोड़ा गूटी लौकारनुम बिलची, अदिन आलर ऎरनर, अन्नेम मनवा ख़द्दन ऎन हूँ एंग्‍है उल्‍ला नू ऎथ्र'ओन।</verse>
				<verse number="25">लिकिन अदहीन्‍ती मुन्‍द मनवा ख़द्दन एंगा गे बग्‍गे खिलपत चॊदना मनो अरा ई परिया ता आलर ती ऎन हींड़र'ओन।</verse>
				<verse number="26">अरा एकन्ने नूहसी बेड़ा नू मंजा अन्नेम मनवा ख़द्दन एंगा बरना बेड़ा नू हूँ मनो।</verse>
				<verse number="27">नूहस कोहाँ डोंगा नू कोरना गूटी आलर ओं‍डर, मोक्‍खर, बेंज्रर, बिंजियर। ख़ने कोहाँ बहड़ी बरचा अरा ओर्मारिन नठाबाचा।</verse>
				<verse number="28">ईद लॊथसी बेड़ा नू एकन्ने मंजा अन्ने मनो। आलर ओं‍डर, मोक्‍खर, खिन्‍दियर पिटियर अरा मन्न मास इद्दर अरा एड़पा कमचर।</verse>
				<verse number="29">लिकिन लॊथस तंग्‍है एड़पातर गने सोदोम ती उरखस अउलम मेर्ख़ा ती चिच्‍ची अरा धूप पोस्‍सा अरा आर ओर्मारिन नटाबाचा।</verse>
				<verse number="30">अन्नेम मनवा ख़द्दन एंगा बरना उल्‍ला हूँ मनो।</verse>
				<verse number="31">अउला नॆ मेसगा म‍इय्याँ र'ओस, आस तंग्‍है जिनिस एड़पा नू र'ई ब'अरकी आस अदिन हो'आ गे अम्‍बोस एत्ता। अरा अन्नेम ख़ल्ल नू र'उस ख़ॊख़ा अम्‍बोस किर्रा, असलेक ती बोंगोस।</verse>
				<verse number="32">लॊथस तंग्‍आलिन सुरता नना का आद इकला किर्रे ईरिया।</verse>
				<verse number="33">नॆ तंग्‍है उज्‍जनन तंगा गे बने बछाब'अरकी उइय्या गे बेद्ददस आस धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जनन एबस'ओस। अरा नॆ तंग्‍है उज्‍जनन चि'ओस आस धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जनन ख़क्‍खोस।</verse>
				<verse number="34">ऎन निमन ब'अदन, एंग्‍है बरना उल्‍ला माख़ा इरिब आलर ओन्टा खटी नू ख़न्‍द्र'अत र'ओर, ओर्त होर'ओस ओर्त अम्‍बर'ओस।</verse>
				<verse number="35">अन्नेम इरिब मुक्‍कर संगेम जता किन्‍द्र'आते र'ओर, ओर्त होर'ओ ओर्त अम्‍बर'ओ।</verse>
				<verse number="36">[इरिब आलर ख़ल्ल नू र'ओर, ओर्त होर'ओस ओर्त अम्‍बर'ओस।”]</verse>
				<verse number="37">चेलर येसुसिन मेंजर, “अना उर्बायो, ईद एक्‍सन मनो?” ख़ने येसुस आनाकिर्ताचस, “एक्‍सन मरी र'ई, असन गिद्‍हा गुट्ठी खुंड़र'ई। अन्नेम एसन पाप र'ई असन दंडे बर'ओ”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="18">
				<verse number="1">येसुस तंग्‍है चेलर गे मल हेन्‍दवारना ती सगरोम गोहरारते र'अना र'ई इदन तेंगा गे ई जोक्‍खा ख़ीरिन तिंगियस।</verse>
				<verse number="2">“ओन्‍टा पद्दा नू ओर्त नेंव‍ई ननुस रहचस, आस धर्मेसिन गा मल एल्‍चालियस अरा आलारिन हूँ मल गदन'आ लगियस।</verse>
				<verse number="3">आ पद्दा नू ओर्त रड़ियाही आली रहचा। आ आली आस गुसन बरच बरच ब'आ लगिया, ‘एंग्‍है अरा एंग्‍है बैरीसी मझी ता नलखन नेंव‍ई नना चि'आ।’</verse>
				<verse number="4">जोक्‍क उल्‍ला गूटी गा आस अदिन मल मेंजस, लिकिन ख़ॊख़ा तान तानिम बाचस, ‘ऎन धर्मेसिन मल एल्‍चदन अरा आलारिन हूँ मल गदन'अदन।</verse>
				<verse number="5">अन्नु हूँ ई रड़ियाही आली एंग्‍है गुसन रेंघ'ई, अदगे ऎन अदिन नेंव‍ई ननोन, होले आद घड़ी घड़ी बर'ओ ती एंगन अम्‍बन ख़ड़द'आ।’”</verse>
				<verse number="6">उर्बस बाचस, “मेना ई मलदौ नेंव‍ई ननुस एन्‍देर बाचस?</verse>
				<verse number="7">होले एन्‍देर धर्मेस तंग्‍है चज्जिका आलारिन नॆ उल्‍ला माख़ा आसिन गोहरारते र'अनर आर गे नेंव‍ई तिजाम मल ननोस का? एन्‍देर आस आर ही पत्त नू दिरी ननोस का?</verse>
				<verse number="8">ऎन निमन ब'अदन, आस लॆम आरिन नेंव‍ई ननोस। अन्नु हूँ मनवा ख़द्दन ऎन इकला फिन बर'ओन, आ बारी ख़ॆख़ेल नू एंगन पत्त'ऊ आलारिन ख़क्‍खोन का?”</verse>
				<verse number="9">फिन येसुस नॆ तमन उजगो मननर ती नन्नारिन ख़ाँड़नर आर ही पत्त नू ई जोक्‍खा ख़ीरिन तिंगियस।</verse>
				<verse number="10">“ऎंड़ आलर धर्मेसी मन्दिर नू गोहरार'आ केरर। ओर्तोस फरिसीस अरा नन्नस ऊज'उस रहचस।</verse>
				<verse number="11">फरिसीस गा इज्‍जस ती एन्ने गोहरारस, ‘अना धर्मे, ऎन निंगन धन्‍यवाद नन्‍दन का ऎन नन्ना आलर लेक्‍खा ख़ड़'ऊ, अरा मलदौ ननू अरा भडुवा मलदन महले ई ऊज'उस लेक्‍खा हूँ मलदन।</verse>
				<verse number="12">ऎन हप्‍ता नू दुई हॆल उपास नन्‍दन, अरा ऎन एंग्‍है उर्मी अर्जाचका ही दसमांस हूँ चि'अदन।’</verse>
				<verse number="13">लिकिन ऊज'उस गेच्‍छम इज्‍जस ती मेर्ख़ा तरा मॆन ऎरा हूँ मल बिद्दियस, अन्‍ति तंग्‍है एवंख़न ठोकोर ठोकोर बाचस, ‘अना धर्मे! ऎन पपहा आलन म‍इय्याँ सोग्‍गे ऎरा।’</verse>
				<verse number="14">ऎन निमन ब'अदन, हूस मला ईस धर्मेसी ऎरना नू उजगो मनरकी एड़पा केरस। एन्‍देरगेका नॆ तंगन कोहाँ नन्‍दस आस सन्नी मन्‍तार'ओस। अरा नॆ तंगन सन्नी कम'ई आस कोहाँ मनतार'ओस।”</verse>
				<verse number="15">उन्‍दुल जोक्‍क आलर ख़द्दारिन येसुस गुसन ओन्‍द्रर का आस ख़द्दर ही म‍इय्‍याँ तंग्‍है ख़ेक्खा उइयरकी आसीस ननोस। लिकिन चेलर इदन ईरियर ती येसुसिन अम्‍बोर थोकबोकामब'आ ब'अरकी आरिन केप्‍पर।</verse>
				<verse number="16">लिकिन येसुस ख़द्दारिन तंग्‍है गुसन मीख़ियस ती बाचस, “ख़द्दारिन एंग्‍है गुसन बर'आ चि'आ, आरिन अमा छेक'आ, एन्‍देरगेका नॆ इबड़ा ख़द्दर लेक्‍खा तमन किइय्‍या ननोर आरिन धर्मेस राजी ननोस।</verse>
				<verse number="17">ऎन निमन ओन्‍टा मानिम कत्‍था ब'अदन, एकासे ख़द्दर अयंग बंगर गे सोंपरनर, अन्नेम एका ओर्तर धर्मेस गे सोंपरनर आरिन दिम धर्मेस राजी ननोस।”</verse>
				<verse number="18">ओंग्‍होल ओर्त मुद्धस येसुसिन मेंजस, “अना गुरु, नीन दौ आलय हिकदय, एंगा धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जना ख़क्‍खा गे एन्‍देर नन्‍ना मनो?”</verse>
				<verse number="19">ख़ने येसुस आसिन बाचस, “नीन एंगन बॆस एन्‍देरगे ब'अदय?, धर्मेसिन अम्‍बरकी नॆ हूँ बॆस मलकर। नीन सोचदय का ऎन धर्मे हिकदन?</verse>
				<verse number="20">आलारिन अमके पिटा, नन्ना आली गुसन अमके काला, अमके ख़ड़'आ, बेगर नू अमके ब'आ, निंग्‍है अयंग बंगन म‍ईन नना, धर्मेसी इबड़ा पॆसकन नीन अख़दय।”</verse>
				<verse number="21">ख़ने आस बाचस, “ऎन गा इबड़ा उर्मी पॆसकन ख़द्दपरिया ती मन'आ लगदन।”</verse>
				<verse number="22">इदन मेंजस ती येसुस आसिन बाचस, “अन्नु हूँ नीन अक्‍कुन गूटी ओन्‍टा कत्‍थन मल नंजकादय, नीन निंग्‍है उर्मी खुर्जिन बीसरकी कीड़र गे ख़ट्टा चि'आ। फिन बरा अरा एंग्‍है गने चॊंख़्र'आ। होले निंगा मेर्ख़ा नू इनाम ख़क्ख्र'ओ।”</verse>
				<verse number="23">आस इदन मेंजस ख़ने नगदे हेन्‍दवारस, एन्‍देरगेका आस नगदे उरुब रहचस।</verse>
				<verse number="24">येसुस आसिन ईरियस ती बाचस, “नॆ नगदे खुर्जी उइय्‍दस आसिन धर्मेस गे राजी नना अजम सस‍इत मनो।</verse>
				<verse number="25">एका ओर्तस तंग्‍है खुर्जी म‍इय्याँ भरसा उइय्‍दस आसिन धर्मेस राजी नन्‍ना ती ओन्‍टा ऊँट सुजी ही भों‍का नू तुरदना सेब्‍बा र'ई।”</verse>
				<verse number="26">ख़ने इदन मिनू आलर बाचर, “होले नॆ बछर'आ ओंगोर?”</verse>
				<verse number="27">आस आरिन बाचस, “आलर ती गा ईद मना पुल्ली, लिकिन धर्मेस ती ईद मनो दिम।”</verse>
				<verse number="28">ख़ने पतरस बाचस, “ऎरा, ऎम निंग्‍है चेला मन्ना चड्डे एंग्‍है उर्मिन अम्‍बकम।”</verse>
				<verse number="29">आस आरिन बाचस, “ऎन निमन मानिम ब'अदन, एका ओर्तस धर्मेस आलारिन राजी नना गे तंग्‍है एड़पा पलिन महले तंग्‍आलिन महले तंग्‍है भ‍इय्योरिन महले तंग्‍है अयंग बंगारिन महले तंग्‍है ख़द्द-ख़र्रान अम्‍बका चिच्का र'अनर।</verse>
				<verse number="30">आर ई जुग नू क‍इय्यों गुना ख़क्‍खोर, अरा बरना जुग नू धर्मेस गने जनमजुग ही उज्‍जनन ख़क्‍खोर।”</verse>
				<verse number="31">तहाँ येसुस बारो चेलारिन तंग्‍है गुसन मीख़ियस ती बाचस, “ऎरा, नाम येरुसलॆम कादत, अरा एवंदा कत्‍था मनवा ख़द्दन एंगा पत्त नू धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ती लिख्रकी र'ई अबड़ा जम्मा मनो।</verse>
				<verse number="32">एन्‍देरगेका नॆ यहूदी मलकर आर ही ख़ेक्खा नू ऎन सोंपतार'ओन क'ओन। अरा आर एंगन लज्‍जे मॊख़त'ओर अरा हींड़ोर, अरा एंग्‍है म‍इय्याँ तुप्‍पोर।</verse>
				<verse number="33">अरा एंगन कोर्रा ती ल'ओर अरा पिटोर। अरा तिसर उल्‍ला ऎन उज्‍जा चो'ओन।”</verse>
				<verse number="34">लिकिन आर इबड़ा कत्‍था गुट्ठिन ओन्‍टा हूँ मल बुझ्रर, अरा इबड़ा कत्‍था आर ती नुख़्रकी रहचा। अरा एन्‍देर बातारकी रहचा अबड़ा ही मनेन आर अख़‍अम बल्‍लर।</verse>
				<verse number="35">येसुस येरिहॊ नगरे हेद्दे अंड़सियस ख़ने, असन ओर्त अन्‍धहस सड़क हेद्दे ओक्‍करकी तेम्‍बा लगियस।</verse>
				<verse number="36">आस गोंहड़ा ही ऎकना ही अरोन ख़क्‍खियस ख़ने आलारिन मेंजस, “ईद एन्‍देर मना लगी?”</verse>
				<verse number="37">अबड़र आसिन तिंगियर, “नासरेत ता येसुस कट्टालदस।”</verse>
				<verse number="38">ख़ने आस चिच्चि‍यारस ती बाचस, “अना येसु! दाऊदसी ख़द्दायो! एंगन सोग्‍गे ऎरा।”</verse>
				<verse number="39">गोंहड़ा ही मुन्‍द र'ऊ आलर आसिन दन्‍दकाचर ती बाचर, “कलेकसे र'आ।” लिकिन आस अउरिम चिच्चि‍यारस, “अना दाऊदसी ख़द्दायो! एंगन सोग्‍गे ऎरा।”</verse>
				<verse number="40">ख़ने येसुस इज्‍जस ती आनियस, “आसिन एंग्‍है गुसन ओन्‍द्र'आ।” अरा आस हेद्दे बरचस। ख़ने येसुस आसिन मेंजस,</verse>
				<verse number="41">“नीन एन्‍देर बेद्ददय का निंगा गे ऎन ननोन?” आस बाचस, “अना उर्बायो, ऎन ऎरा बेद्ददन।”</verse>
				<verse number="42">येसुस आसिन बाचस, “ऎरा हो'आ, नीन उजगारकय एन्‍देरगेका नीन एंगन पत्ताचकय।”</verse>
				<verse number="43">अरा आस आ बारिम ऎरा उंगियस, अरा धर्मेसी ओहमा नन्नुम येसुसी ख़ॊख़ा चॊंख़्रस। अरा ओर्मर इदन ईरियर ती धर्मेसी ओहमा नंजर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="19">
				<verse number="1">येसुस येरिहॊ नू कोरचस ती काला लगियस।</verse>
				<verse number="2">असन जक्‍कई नामे ओर्त आलस रहचस। आस मुध ऊज'उस अरा उरुब रहचस।</verse>
				<verse number="3">आस येसुसिन नॆ ब'अरकी ऎरा बिद्दियस। लिकिन आस पुड्डा रहचका चड्डे गोंहड़ा ती ऎरा पोल्‍ला लगियस।</verse>
				<verse number="4">ख़ने आस मुन्‍द बोंगस अरा आसिन ऎरा गे ओन्‍टा डुम्‍बारी मन्न नू अरगियस। एन्‍देरगेका येसुस आ डहरे नू काना रहचा।</verse>
				<verse number="5">अरा येसुस आ अड्डा अंड़सियस ख़ने, मॆन ईरियस ती आसिन बाचस, “अना जक्‍कई, लॆम एत्ता बरा, इन्ना एंगा गे निंग्‍है एड़पा नू र'अना र'ई।”</verse>
				<verse number="6">ख़ने आस लॆम इत्तियस ती रिझ गने आसिन तंग्‍है एड़पा होच्‍चस।</verse>
				<verse number="7">ख़ने ओर्मर इदन ईरियर ती टुरपुसर'आ हेलरर का ईस पपहस गुसन पाही कोरचस।</verse>
				<verse number="8">जक्‍कईस उर्बासी मुन्‍द इज्‍जस ती बाचस, “अना उर्बायो! ऎन एंग्‍है ओन भाग खुर्जिन किड़र गे चि'ओन, अरा नेखैन नेंव‍ई ती बिड़दो होच्‍चकादन होले, आर गे चार गुना किर्रत'ओन चि'ओन।”</verse>
				<verse number="9">ख़ने येसुस आसिन बाचस, “इन्ना ई एड़पा गे नाड़ना बरचा, एन्‍देरगेका ईस हूँ गा अब्राहमसी ख़द्दस र'अदस।</verse>
				<verse number="10">मनवा ख़द्दन ऎन एबस्रकारिन बेद्दा अरा नाड़ा बरचकादन।”</verse>
				<verse number="11">आलर इबड़ा कत्‍थन मेना लगियर ख़ने, येसुस ओन्‍टा जोक्‍खा ख़ीरी तिंगियस। एन्‍देरगेका आस येरुसलॆम हेद्दे रहचस अरा आर सोच'आ लगियर का धर्मेसी राजी लॆम दहदर मन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="12">आस बाचस, “ओन्‍टा उर्बस तंगा गे बॆल अदिया ख़क्‍खा ती फिन किर्रा गे गेच्‍छा राजी केरस।</verse>
				<verse number="13">आस काना ती मुन्‍द तंग्‍है दस जॊंख़ारिन मीख़ियस अरा आर गे दस गोटंग मोहोर चिच्‍चस ती बाचस, ‘एंग्‍है किर्ना गूटी ख़ेन्‍दके पिटके।’</verse>
				<verse number="14">लिकिन आसी नगरे ता आलर आसिन हींड़'आ लगियर। अरा एन्ने ब'अरकी आसी ख़ॊख़ा ओन्‍टा पैकारिन त‍इय्यर का ईसिन एम्‍है बॆल उइय्या गे एमा मने मलकी।</verse>
				<verse number="15">लिकिन आस बॆल अदिया ख़क्‍खियस ती किर्रियस। ख़ने आस तंग्‍है जॊंख़ारिन मॆख़ा गे आनियस नॆ तंग्‍है ती मोहोर ख़क्‍खर। इदगे का आस अख़'आ ओंग्‍दस का आर ऎ बग्‍गे अदिन ती अर्जाचर।</verse>
				<verse number="16">ख़ने मुन्‍दतस बरचस ती बाचस, ‘अना उर्बायो। निंग्‍है चिच्का ओन मोहोर ती दस मोहोर अर्जाचकन।’</verse>
				<verse number="17">ख़ने बॆलस आसिन बाचस, ‘बॆस बने! नीन दौ जॊंख़स हिकदय। नीन जुक्‍किम नू पत्त'अना जॊगे रहचकय, ख़ने नीन दस गोटंग नगरे ही उर्बस मना।’</verse>
				<verse number="18">अरा दुसरस बरचस ती बाचस, ‘अना उर्बायो। निंग्‍है चिच्का ओन मोहोर ती पांच गोटंग मोहोर अर्जाचकन।’</verse>
				<verse number="19">ख़ने बॆलस आसिन बाचस, ‘नीन हूँ पांच गोटंग नगरे ही उर्बस मना।’</verse>
				<verse number="20">तहाँ तिसरस बरचस ती बाचस, ‘अना उर्बायो, ऎरा, इदिम निंग्‍है मोहोर, इदिन ऎन ओन्‍टा किचरी नू गठिय'अरकी नुड्डका उइय्का रहचकन।</verse>
				<verse number="21">ऎन गा निंगन एल्‍चा लिक्‍कन, इदगे का नीन खरखर आलय हिकदय, नीन मल ख़ॊंड़च‍कय अदिन हो'अदय अरा मल चाँख़कय अदिन ख़ोयदय।’</verse>
				<verse number="22">ख़ने बॆलस आसिन बाचस, ‘अना मलदौ जॊंख़, निंग्‍है कत्‍था तिम ऎन निंगन नेंव‍ई नन्‍दन। नीन एंगन अक्कय का ऎन खरखर आलन हिकदन, ऎन मल ख़ॊंड़च‍कन अदिन हो'अदन अरा मल चाँख़कन अदिन ख़ोयदन।</verse>
				<verse number="23">होले नीन एंग्‍है मोहोरन एन्‍देरगे नहड़ा हो'उर गे मल चिच्‍कय? होले ऎन बर'ओन ती अदिन ख़द गनेम हो'ओन दने।’</verse>
				<verse number="24">ख़ने बॆलस हेद्दे इज्‍जका आलारिन बाचस, ‘ई मोहोरन ईसी गुसते हो'आ अरा नॆखा गुसन दस मोहोर र'ई आस गे चि'आ।’</verse>
				<verse number="25">अरा आर आसिन बाचर, ‘अना उर्बायो, आसी गुसन गा दस गोटंग मोहोर र'ई।’</verse>
				<verse number="26">बॆलस बाचस, ‘ऎन निमन ब'अदन का नॆखा गुसन र'ई आर गे चीर'ओ, अरा नॆखा गुसन मल्‍ला आसी ती र'ई अदिन हूँ होतारो।</verse>
				<verse number="27">लिकिन एंग्‍है अबड़ा बैरीरिन नॆ तम्‍है म‍इय्‍याँ ऎन राजी नना गे मल बिद्दियर, आरिन एंग्‍है मुन्‍दहारे ओन्‍द्र'आ ती पिटा।’”</verse>
				<verse number="28">इबड़ा कत्‍थन बाचस ती येसुस येरुसलॆम तरा काला हेलरस।</verse>
				<verse number="29">अरा आस जैतून नामे परता हेद्दे बॆतफगे अरा बेतानिया पद्द गुट्ठी हेद्दे बरचस। ख़ने तंग्‍है चेलर ती इरिबारिन एन्ने बाचस ती त‍इय्यस।</verse>
				<verse number="30">“निम्‍है मुन्‍दहारे ता पद्दा नू कला, अरा नीम अइय्या कोरना गनेम ओन्टा गदहा ख़द्दन खुटुरका ख़क्‍खोर, अइय्या नॆ हूँ इकला हूँ मल अरगकी र'ई, अदिन बिछर'आ ती ओन्‍द्र'आ।</verse>
				<verse number="31">नेक‍ईम इदन एन्‍देर नना गे बिछरदर ब'ओर होले, ब'अके, उर्बस गे इदही चाड़ र'ई।”</verse>
				<verse number="32">त‍इरका आलर केरर अरा एकासे येसुस आरिन बाचस अन्नेम ख़क्‍खियर।</verse>
				<verse number="33">अरा आर गदहा ख़द्दन बिछर'आलियर, ख़ने अदही उर्बर आरिन मेंजर, “नीम ख़द्दन एन्‍देरगे बिछरदर?”</verse>
				<verse number="34">आर बाचर, “उर्बा येसुस गे इदही चाड़ र'ई।”</verse>
				<verse number="35">आर अदिन येसुस गुसन ओन्‍द्रर, अरा तम्‍है किचरी गुट्ठिन गदही ख़द्द म‍इय्याँ झपचर अरा येसुसिन अइय्या ओकताचर।</verse>
				<verse number="36">आस एकासे एकासे मुन्‍दहारे काला लगियस ख़ने आलर तम्‍है किचरिन डहरे नू अट्टनुम केरर।</verse>
				<verse number="37">आस जैतून परता ही दलखा हेद्दे अंड़सियस ख़ने चेलर ही गोट्टा गोंहड़ा आर ईरका आसी जम्मा सवंग ही नलख गुट्ठी चड्डे खुसमारर अरा जॊर चिच्चि‍यारर ती धर्मेसी ओहमा नना हेलरर।</verse>
				<verse number="38">अरा बाचर, “आ बॆलासिन धर्मेस आसीस चि'ओस एकास उर्बासी नामे ती बरदस। अक्‍कु धर्मेस अरा आलर ही मझी नू सान्‍ति अरा उर्मी ती कोहाँ धर्मेस गे ओहमा मनन नेकअन।”</verse>
				<verse number="39">अरा गोंहड़ा नू जोक्‍क फरिसीर रहचर। आर येसुसिन बाचर, “अना गुरु! निंग्‍है चेलर ही चिच्चि‍यारनन छेक'आ।”</verse>
				<verse number="40">येसुस आनाकिर्ताचस, “ऎन निमन ब'अदन, ईर ठकर'ओर होले पखना चिच्चि‍यार'आ हेलर'ओ।”</verse>
				<verse number="41">एकाबारी येसुस येरुसलॆम हेद्दे अंड़सियस ख़ने, नगरेन ईरियस ती चींख़ियस।</verse>
				<verse number="42">अरा बाचस, “निंग्‍है ख़क्ख्रका ई उल्‍ला नू गा नीन निंग्‍है सान्‍ति ही कत्‍थन अख़'ओय होले दौ मनो दने। लिकिन अक्‍कु इबड़ा निंग्‍है ख़न्न ती नूख़्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="43">निंग्‍है म‍इय्याँ एन्ने उल्‍ला बर'ओ का निंग्‍है बैरिर निंगन ओनबेंड़र'आ घेर'ओर ती मझि'ओर, अरा ओर्मा तरती निंगन चिप'ओर।</verse>
				<verse number="44">अरा आर निंगन अरा निंग्‍है उर्मी आलारिन नठाब'ओर, अरा निंग्‍है नू ओन्‍टा पखना म‍इय्याँ ओन्‍टा पखना र'आ गे मल चि'ओर, एन्‍देरगेका नीन निंग्‍है गुसन धर्मेस बरना ही बेड़न मल चिन्‍हचकी।”</verse>
				<verse number="45">तहाँ येसुस धर्मेसी मन्दिर ही चाली नू कोरचस ती अइय्या ता ख़ीन्दू पिटुरिन ओथ्र'आ हेलरस।</verse>
				<verse number="46">अरा आरिन बाचस, “नेम्हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, ‘एंग्‍है एड़पा गोहरारना ही एड़पा मनो।’ लिकिन नीम अदिन डाकुर ही मड़ा कमचकादर।”</verse>
				<verse number="47">येसुस उल्‍ला उल्‍ला नू धर्मेसी मन्दिर ही चाली नू सिखाब'आ लगियस। अरा मुध नैगर अरा नॆग सिखाब'उर अरा आलर ही जोक्‍क मुद्धर आसिन पिटा गे मोका बेद्दा लगियर।</verse>
				<verse number="48">लिकिन एन्‍देर उपाय हूँ नना पोल्‍लर का एन्ने एकासे ननोम, एन्‍देरगेका ओर्मा आलर आसहीन मेना लक्‍का रहचर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="20">
				<verse number="1">उन्‍दुल येसुस धर्मेसी मन्दिर ही चाली नू आलारिन सिखाब'आ लगियस अरा दौ कत्‍था मेन्‍त'आ लगियस ख़ने, मुध नैगर अरा नॆग सिखाब'उर अरा सेयान आलर आसी गुसन बरचर।</verse>
				<verse number="2">अरा आसिन बाचर, “इबड़ा नलखन नीन नॆखा आकुस ती नन्‍दय, अरा निंगा इबड़न नन्ना ही आकुस नॆ चिच्‍चा? अदिन एमन तेंगा।”</verse>
				<verse number="3">आस आरिन आनाकिर्ताचस, “ऎन हूँ निमन ओन्‍टा कत्‍था मेन्‍दन अदिन तेंगा।</verse>
				<verse number="4">यॊहनस गे नॊड़रत'अना ही आकुस धर्मेस चिच्‍चस का आलर चिच्‍चर?”</verse>
				<verse number="5">ख़ने आर ई पत्त नू ताम तामिम कछनख्रर। अरा बाचर “नाम धर्मेस आकुस चिच्‍चस अन्ने ब'ओत होले, आस ब'ओस अन्नु हूँ नीम एन्‍देरगे यॊहनसिन मल पत्ताचकर?</verse>
				<verse number="6">अरा आलर आकुस चिच्‍चर एन्ने ब'ओत होले, ओर्मा आलर नमन पखना ती लोड़ग'ओर। एन्‍देरगेका आर पत्ताचर का यॊहनस धर्मेसी कत्‍था तिंगुस रहचस।”</verse>
				<verse number="7">औंगे आर किर्त'अर बाचर, “ऎम बलदम का आद एका तरती रहचा।”</verse>
				<verse number="8">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “नीम एंगन मल तिंकर औंगे ऎन हूँ निमन मल तेंगोन इबड़ा नलखन नॆखा आकुस ती नन्‍दन।”</verse>
				<verse number="9">तहाँ येसुस आलारिन ई जोक्‍खा ख़ीरिन तेंगा हेलरस। “ओर्त आलस ओन्‍टा अंगुर ही बटकी कमचस, अरा उर्बर गे अदिन ठिका चिच्‍चस। अरा तान बग्‍गे उल्‍ला गे नन्न राजी केरस।</verse>
				<verse number="10">फिन आस पानना ही बेड़ा नू ठिका होच्चका उर्बर गुसन अंगुर ही जोक्‍क ख़ंजपा ओन्‍द्र'आ गे ओन्‍टा जॊंख़ासिन त‍इय्‍यस। लिकिन उर्बर आसिन लौचर दरा नीदी त‍इय्यर।</verse>
				<verse number="11">फिन आस नन्ना जॊंख़ासिन त‍इय्यस। आसिन हूँ आर लौचर दरा आसिन लज्‍जे मॊख़ताचर ती नीदी त‍इय्यर।</verse>
				<verse number="12">फिन आस तिसरसिन त‍इय्यस। अरा अबड़र आसिन हूँ कुहुरकुट्टा लौचर दरा ओथ्रर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="13">तहाँ बटकी उर्बस बाचस, ‘ऎन एकासे ननोन? ऎन एंग्‍है चोन्‍हा ख़द्दासिन त‍इय्योन, होले आर आसिन म‍ईन ननोर दने।’</verse>
				<verse number="14">लिकिन उर्बर तंग्‍दासिन ईरियर ती ताम ताम कछनख्र'आ हेलरर, ‘ईस गा ज‍ईपुंई र'अदस, बरा, ईसिन पिटोत, होले बटकी नम्‍है दिम मनो।’</verse>
				<verse number="15">अरा आर आसिन अंगुर बटकी ती बहरी ओथ्रर ती पिटियर। अन्‍ति बटकी उर्बस आरिन एन्‍देर ननोस?</verse>
				<verse number="16">आस बर'ओस ती इबड़ा बटकी ठिका होच्चका उर्बारिन पिटोस, अरा अंगुर बटकी ही ठिका नन्‍ना उर्बर गे चि'ओस।” इदन आलर मेंजर ती बाचर, “धर्मेस एन्ने अम्‍बन नना नेक‍अन।”</verse>
				<verse number="17">फिन येसुस आर ही तरा ऎररकी बाचस, “फिन ईद एन्‍देर नेम्हा पुथी नू लिख्रकी र'ई? ‘एका पखना आबोन राजमिस्‍त्रिर तरकूटी ताड़चका रहचर, आ पखना दिम गोट्टा एड़पन बड़ियर ननू पखना मंजा केरा।’</verse>
				<verse number="18">आ पखना नू खत्तर'ओर अबड़ा ओर्मर कुटकूटा मनोर क'ओर, अरा नॆखा म‍इय्याँ आद खत्तर'ओ आरिन ख़ोसो चि'ओ।”</verse>
				<verse number="19">आ बारिम नॆग सिखाब'उर अरा मुध नैगर आसिन धर'आ बेद्दा लगियर, एन्‍देरगेका आर बुझुर ख़च्चिका रहचर का येसुस आर ही बिड़दो ई जोक्‍खा ख़ीरिन बाचकाचस। लिकिन आर आलारिन इल्‍चियर।</verse>
				<verse number="20">औंगे आर ताक ऎरर अरा जोह'ऊ आलारिन त‍इय्यर का धरम ही भेंस ननोर ती येसुसी एक‍अम कत्‍थन धर'ओर ती आसिन राजीख़ापुसी ख़ेक्खा नू अरा आसी अदिया नू चि'ओर।</verse>
				<verse number="21">अबड़ा जोह'ऊ आलर येसुसिन मेंजर, “अना गुरु! ऎम अख़दम का नीन मानिम आबोन ब'अदय अरा सिखाब'अदय, अरा तीना मल ख़ाँड़दय, लिकिन धर्मेसी डहरेन मानिम गने सिखाब'अदय।</verse>
				<verse number="22">एन्‍देर कैसरस गे टिकस चि'अना ठौका र'ई का मला?”</verse>
				<verse number="23">आस आर ही चतरन अक्‍खस ती आरिन बाचस,</verse>
				<verse number="24">“ओन्‍टा रोमी ढिबन एंगन ऎद'आ। इय्या नॆखा छपा अरा नामे र'ई?” आर बाचर, “कैसरसी।”</verse>
				<verse number="25">ख़ने आस आरिन बाचस, “होले कैसरस गे एन्‍देर चि'अना र'ई, अदिन कैसरस गे चि'आ, अरा धर्मेस गे एन्‍देर चि'अना र'ई, अदिन धर्मेस गे चि'आ।”</verse>
				<verse number="26">ई लेक्‍खा आर आलर ही मझी नू आसी बाचकन धर'आ पोल्‍लर, अरा आसी आनाकिर्ताचका ती अनचकरर अरा कलेकले मंजर केरर।</verse>
				<verse number="27">तहाँ केचका ख़ॊख़ा उज्‍जा चो'अना र'अम मलकी ब'ऊ जोक्‍क सदुकीर येसुस गुसन बर'अरकी मेंजर,</verse>
				<verse number="28">“अना गुरु! मूसस एमा गे एन्ने पॆसका चिच्‍चस का एकअम ओर्तस बिगर ख़द्द-ख़र्रा ही खे'अदस कादस, अरा आसी तंग्‍आली बछरकी र'ई होले, आसी भइय्योस अदिन बेंज्रना ती केचका तंग्‍है भइय्योस गे ख़द्द कुन्‍द्रत'अना र'ई।</verse>
				<verse number="29">ओंग्‍होन सात भइय्योर रहचर। कोहँस बेंज्र'अरकी बिगर ख़द्द-ख़र्रा ही केच्‍चस केरस।</verse>
				<verse number="30">ख़ने मझलस अदिन बेंज्रस।</verse>
				<verse number="31">अरा सझलस अदिन बेंज्रस। अरा अन्नेम सतियो भइय्योर अदिन ओरोत ही ख़ॊख़ा ओरोत बेंज्रर ती जम्मर बिगर ख़द्द-ख़र्रा ही केच्‍चर।</verse>
				<verse number="32">छेद्दे नू आ आली हूँ केच्‍चा केरा।</verse>
				<verse number="33">होले केचकन्‍ती उज्‍जा चो'अना नू आद नॆखा मुक्‍का मनो? एन्‍देरगेका सतियो झन अदिन बेंज्रकाचर।”</verse>
				<verse number="34">येसुस आरिन बाचस, “ख़ॆख़ेल नू आलर बेंज्रनर अरा बेंजनर।</verse>
				<verse number="35">लिकिन एका ओर्तर केचकन्‍ती उज्‍जा चो'अना ती मेर्ख़ा राजी नू उज्‍जा गे जॊगे मनोर, आर मल बेंज्र'ओर अरा मल बेंजोर।</verse>
				<verse number="36">अरा आर फिन इकला हूँ मल खे'ओर, आर उज्‍जा चो'अना ही ख़द्द मंजर, ख़ने आर मेर्ख़ा पैकर लेक्‍खम र'ओर, अरा धर्मेसी ख़द्दर मनोर।</verse>
				<verse number="37">लिकिन केचका आलर उज्‍जा चो'ओर। मूसस हूँ लघरना ख़ोप्‍पा ही कत्‍था ती इदन ऎद्ददस। अइय्या आस उर्बासिन अब्राहमसी धर्मे, इसाकसी धर्मे अरा याकॊबसी धर्मे एन्ने मॆख़दस।</verse>
				<verse number="38">धर्मेस गा केचका आलर ही मला, उज्‍जना आलर ही धर्मेस हिकदस, एन्‍देरगेका आस नू जम्मर उज्‍जनर।”</verse>
				<verse number="39">ख़ने जोक्‍क नॆग सिखाब'उर बाचर, “अना गुरु! नीन दौ बाचकय।”</verse>
				<verse number="40">अरा इदही ख़ॊख़ा आर गे येसुसिन इन्द्रिइम मेना गे डिढ मल मंजा।</verse>
				<verse number="41">तहाँ येसुस आरिन मेंजस, “आलर एन्‍देरगे मसीसिन दाऊदसी बनस ब'अनर?</verse>
				<verse number="42">दाऊदस तानिम अस्सना-पाड़ना डंडी ही पुथी नू बाचस, ‘धर्मे उर्बस एंग्‍है उर्बासिन बाचस का नीन एंग्‍है तीना पक्‍के ओक्‍करकी एंग्‍है गने राजी नना,</verse>
				<verse number="43">ऎन निंग्‍है बैरीरिन नास नंज ख़च्‍चोन।’</verse>
				<verse number="44">दाऊदस गा तानिम आसिन उर्बस ब'अदस, होले आस दाऊदसी पिड़ही ता लेका मला आसी उर्बस हूँ हिकदस।”</verse>
				<verse number="45">उर्मी आलर मेना लगियर ख़ने येसुस तंग्‍है चेलारिन बाचस,</verse>
				<verse number="46">“नॆग सिखाब'उर ती चिहुंक र'आ। आर दिगहा किचरी अत्तरकी कुद्दका कुद्दनर, अरा बजार टोंका गुट्ठी नू मोंजरा ख़क्‍खा गे बेद्दनर। आर गोड़हा एड़पा गुट्ठी नू मुध मचिया गुट्ठिन अरा मदी गुट्ठी नू म‍ईन अड्डा गुट्ठिन ख़क्‍खा गे बेद्दनर।</verse>
				<verse number="47">आर रड़ियाहीर ही एड़पन अमल'अनर, अरा आर धरम नू तमन कोहाँ ऎद'आ गे दिगहा दिगहा बिन्‍ती नन्‍नर। धर्मेस आर गे कोड़हे दंडे चि'ओस।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="21">
				<verse number="1">फिन येसुस उरुब आलारिन दान बकसा नू दान सजनन थिथाब'अर ईरियस।</verse>
				<verse number="2">अरा आस ओन्‍टा कीड़ा रड़ियाही मुक्‍कन हूँ ऎंड़ सन्नी सिक्कन अइय्या सजना ईरियस।</verse>
				<verse number="3">ख़ने आस बाचस, “ ऎन निमन मानिम ब'अदन, ई कीड़ा रड़ियाही मुक्‍का जम्मर ती बग्‍गे सज्‍जकी र'ई।</verse>
				<verse number="4">एन्‍देरगेका इबड़ा ओर्मर तम्‍है खुर्जी ही बढ़ती ती सज्‍जर। लिकिन ईद नगदे कीड़ा आली हवे। ईद गुसन ऎ बग्‍गे रहचा उर्मिन सज्‍जा। ईद तंग्‍है उज्‍जा गे रहचा जम्मन धर्मेस गे चिच्‍चा।”</verse>
				<verse number="5">फिन जोक्‍क आलर धर्मेसी मन्दिर ही पत्त नू ब'आ लगियर का, एकासे आद बॆस पखना अरा दान ती सिंगरारकी र'ई। ख़ने येसुस बाचस,</verse>
				<verse number="6">“नीम ऎरदर ईद उर्मी, आ उल्‍ला बर'ओ का पखना म‍इय्याँ पखना मल र'ओ, उर्मी दिम धंसतार'ओ कालो।”</verse>
				<verse number="7">आर येसुसिन मेंजर, “अना उर्बायो! इबड़ा कत्‍था इकला मनो? अरा इबड़ा कत्‍था जम्मा मनो, इदन अख़'आ गे एन्‍देर चिन्‍हा मनो?”</verse>
				<verse number="8">आस आरिन बाचस, “चिहुंक र'आ, निमन नीक‍ईम अम्‍बोर ठक'आ। नगदे आलर एंग्‍है नामे ती बर'अरकी ब'ओर, ‘ऎन मसीस हिकदन’ अरा बेड़ा अंड़सा ख़च्‍चकी र'ई, नीम आर ही ख़ॊख़ा अमके काला।</verse>
				<verse number="9">अरा इकला नीम लड़‍ई अरा हुलहुली गुट्ठी ही हलन मेनोर, आ बारी अमके बयार'आ। एन्‍देरगेका इबड़ा ही मुन्‍द मन्ना चाड़ र'ई, लिकिन मुंज्रना बेड़ा लॆम मल बर'ओ।”</verse>
				<verse number="10">तहाँ आस आरिन बाचस, “ ओन्‍टा जातियर नन्ना जातियर ही बिड़दो नू, अरा ओन्‍टा राजी नन्ना राजी ही बिड़दो नू लड़ाई गे चो'ओ।</verse>
				<verse number="11">अरा ख़ॆख़ेल नू कैनो अड्डा नू कोड़हे ख़ॆख़ेल नुकुरना अरा आकाल अरा कोहाँ कोहाँ बेमार गुट्ठी मनो। अरा मेर्ख़ा नू नगदे भयभयान ऎथ्रना अरा कोहाँ कोहाँ चिन्‍हा गुट्ठी ऎथ्र'ओ।</verse>
				<verse number="12">लिकिन इबड़ा उर्मी कत्‍था ही मुन्‍द आलर निमन धर'अरकी सताब'ओर। अरा निमन गोड़हा एड़पा नू बिढ़'आ गे सोंप'ओर अरा जेहेल नू सज'ओर अरा बॆलर अरा राजीखापुर ही मुन्‍द इजतार'ओर। एन्‍देरगेका नीम एंग्‍है गने चॊंख़्र‍'उर हिकदर।</verse>
				<verse number="13">लिकिन ईद निमा गे एंग्‍है पत्त नू आरिन तेंगना ही मोका मनो।</verse>
				<verse number="14">औंगे नीम मुन्‍द तिम तम्‍है तम्‍है जियन सपड़'आ का ऎम एन्‍देर आनाकिर्त'ओम ब'अरकी अमा एल्‍चा।</verse>
				<verse number="15">एन्‍देरगेका ऎन निमन एन्ने ब'अना अरा लूर चि'ओन का निम्‍है जम्मा बैरिर निम्‍है बिड़दो नू खंडा अरा इज'आ पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="16">निंग्यो निम्‍बर अरा भइय्योर अरा पाहियर अरा संगेर हूँ निमन धरत'ओर अरा निम्‍है ती जोक्‍क आलारिन पिटोर।</verse>
				<verse number="17">नगदे आलर निमन बिड़दो ननोर, एन्‍देरगेका नीम एंग्‍है गने चॊंख़्रकर।</verse>
				<verse number="18">लिकिन निम्‍है कुक्‍क ता ओन्‍टा चुट्टी हूँ मल खत्तर'ओ।</verse>
				<verse number="19">नीम बड़ियर सहना गने इज्जका र'ओर होले निम्‍है जियन लाड़ोर।</verse>
				<verse number="20">एकाबारी नीम येरुसलॆम नगरेन ओनबेंड़र'आ ती फउद बेढ़चका ऎरोर। आ बारिम अख़के का अदही उझड़ारना अंड़सकी र'ई।</verse>
				<verse number="21">अउलम यूदेया जिला नू र'उर परता म‍इय्याँ बोंके कालके। अरा नॆ येरुसलॆम भितरी र'ओर आर गे बहरी उरखना मनो, अरा नॆ नगरे ही बहरी नू र'अनर आर अइय्या अम्‍बोर कोर'आ।</verse>
				<verse number="22">एन्‍देरगेका इदिम दंडे चि'अना उल्‍ला मनो, एकत्रु धरम पुथी नू लिखचका उर्मी कत्‍था मंज ख़च्‍चो।</verse>
				<verse number="23">अबड़ा उल्‍ला नू ओत्‍था ऎख़ अरा ख़दमाख़ो मुक्‍कर गे नगदे सस्‍ती मनो। अरा ख़ॆख़ेल नू नगदे सस्‍ती मनो, अरा धर्मेस आलर म‍इय्याँ कोहाँ खींस ननोस।</verse>
				<verse number="24">आर तबेल ती पिटतार'ओर, अरा उर्मी राजी नू हें'अरकी होतार'ओर। अरा नन-यहूदी आलर ही उल्‍ला अरगी मन्ना गूटी येरुसलॆम आर ही आकुस नू र'ओ।</verse>
				<verse number="25">चन्‍दो बीड़ी अरा बीनको नू चिन्‍हा गुट्ठी ऎथ्र'ओ। अरा समुदर अरा लहरा ही ख़रख़ना ती ख़ॆख़ेल नू राजी राजिन्‍ता आलर एलचोर अरा अन्‍भूल मनोर।</verse>
				<verse number="26">आलर ख़ॆख़ेल नू बरना खिलपत ही पाब ऎरना ती बयार'ओर अरा केचका आलर लेक्‍खा मनोर, एन्‍देरगेका धर्मेस मेर्ख़ा नू र'ऊ उर्मी आलॊन नुक'ओस।</verse>
				<verse number="27">फिन उर्मी आलर मनवा ख़द्दन एंगन बदाली नू बरनन ऎरोर। अरा एंगा ख़ॆख़ेल ता आलारिन राजी नना गे कोड़हे महबा अरा आकुस मनो।</verse>
				<verse number="28">अरा इकला इबड़ा कत्‍था ही ऒड़ मनो नीम मॆन ऎररकी इज्जका र'अके। एन्‍देरगेका निम्‍है नाड़रना लॆम बर'ऊ र'ई।”</verse>
				<verse number="29">तहाँ येसुस आरिन ई जोक्‍खा ख़ीरिन तिंगियस। “अंजीर मन्नन अरा उर्मी नन्ना मन्नन ऎरा।</verse>
				<verse number="30">अबड़ा नू ख़ॊरनन नीम ऎरदर होले, नीम अख़दर का बिड़ना उल्‍ला अंड़सिया।</verse>
				<verse number="31">ई लेक्‍खम इकला नीम इबड़ा कत्‍थन एन्ने मन्नुम ऎरोर, निमा अख़ना र'ई का धर्मेस आलारिन राजी नन्ना ही बेड़ा हेद्दे र'ई।</verse>
				<verse number="32">ऎन निमन मानिम ब'अदन, एका गूटी इबड़ा उर्मी कत्‍था मनो आ गूटी ई परिया ता जोक्को आलर उज्‍जोर।</verse>
				<verse number="33">मेर्ख़ा अरा ख़ॆख़ेल छपर'ओ कालो, लिकिन एंग्‍है कत्‍था मनो दिम।</verse>
				<verse number="34">नीम चिहुंक ननके। ख़ॆख़ेल ता ओन्ना-मॊख़ना ही चिबाख़ारना अरा उंखना अरा ख़ॆख़ेल ही जिनिस ता फिकर ती निम्‍है जिया अम्‍बन बेहड़ार'आ का आ उल्‍ला निमा गे ‍अचका ही ‍अंड़सा ख़च्‍चो।</verse>
				<verse number="35">आद गा ख़ॆख़ेल ता ओर्मा र'ऊ आलर म‍इय्याँ एन्नेम फन्‍दा बेसे बर'ओ।</verse>
				<verse number="36">औंगे उर्मी बेड़ा एज्रका र'आ। अरा गोहरार'आ का बर'ऊ अबड़ा जम्मा खिलपत ती बछर'आ गे सवंग अरा मनवा ख़द्दन एंग्हा मुन्‍दहारे इजना जॊगे मन्‍दर नेक‍अन।”</verse>
				<verse number="37">येसुस उल्‍ला बारी धर्मेसी मन्दिर ही चाली नू सिखाब'आ लगियस, अरा माख़ा बारी नगरे ही बहरी कालरकी जैतून नामे परता नू र'आ लगियस।</verse>
				<verse number="38">अरा पैरिम ओर्मा आलर आसहीन मेना गे धर्मेसी मन्दिर ही चाली नू आसी गुसन बर'आ लगियर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="22">
				<verse number="1">अक्‍कु बिगर बिदगी असमा ही परब एकदा कट्टना परब बातार'ई अड़सकीचा।</verse>
				<verse number="2">मुध नैगर अरा नॆग सिखाब‍'उर येसुसिन पिटा गे आलर नम्‍है बिड़दो नू इन्द्रिइम ननोर एन्ने एल्‍चियर ती एकासे आसिन पिटोत बाचर ती मोका बेद्दालियर।</verse>
				<verse number="3">तहाँ यूदस इसकारियॊत नॆ बारो चेलर ती ओर्तोस रहचस। सैतान आस म‍इय्याँ समसारा।</verse>
				<verse number="4">ख़ने आस मुध नैगर अरा धर्मेसी मन्दिर ख़ापुर ही मुद्धर गुसन कछनख्र'आ गे केरस का एका बने घत ती येसुसिन धरत'आ गे आर गे संगे चि'आ ओंगोस।</verse>
				<verse number="5">आर इदन मेंजर ती खुसमारर, अरा आस गे ढिबा चि'आ गे बाचर।</verse>
				<verse number="6">ख़ने आस हुकमारस ती येसुसिन एकाबारी गोंहड़ा मल र'ओ आ बारी आसिन धरत'अना नू संगे चि'आ गे मोका बेद्दा हेलरस।</verse>
				<verse number="7">अक्‍कु बिगर बिदगी असमा ही परब उल्‍ला अड़सिया, अउला कट्टना ही भेंडो ख़द्द गुट्ठिन दाँड़े नन्ना रहचा।</verse>
				<verse number="8">ख़ने येसुस पतरस अरा यॊहनसिन एन्ने बाचस ती त‍इय्यस, “कला नमा गे कट्टना ही सराजमा नना का नाम ओन संगे ओना मॊख़ा ओंग्‍दत।”</verse>
				<verse number="9">ख़ने आर मेंजर, “नीन एसन सराजमा नना गे बेद्ददय?”</verse>
				<verse number="10">ख़ने आस बाचस, “निम्‍है येरुसलॆम नगरे नू कोरना गनेम ओन्‍टा आलस सं‍जगी नू अम्मु चेड्डका निमा ख़क्ख्र'ओस। आसी ख़ॊख़‍ ख़ॊख़ा कालके, एका एड़पा नू आस कोर'ओस अइय्या नीम हूँ कोर'आ।</verse>
				<verse number="11">अरा आ एड़पा उर्बासिन ब'अके, ‘गुरुस ब'अदस का एंग्‍है पाही कुठली एसन र'ई, ईगेका कट्टना ही ओन्ना-मॊख़नन एंग्‍है चेलर गने ओनोन?’</verse>
				<verse number="12">अरा आस निमन ओन्‍टा सिंगराचका सपड़ाचका म‍इय्‍याँ ता कोहाँ कुठलिन ऎद'ओस। अइय्यम नीम सराजमा ननके।”</verse>
				<verse number="13">ख़ने आर केरर ती एकासे येसुस बाचकाचस अन्नेम ख़क्‍खियर। अरा कट्टना ही सराजमा नंजर।</verse>
				<verse number="14">बेड़ा अड़सिया ख़ने, येसुस तंग्‍है बारो तइरकर गने ओना मॊख़ा गे उक्‍कियस।</verse>
				<verse number="15">अरा आरिन बाचस, “एंग्‍है कोड़हे मने रहचा का ऎन दुक्‍खे सारना ती मुन्‍द निम्‍है गने ई कट्टना ही ओन्ना-मॊख़नन ओनोन।</verse>
				<verse number="16">ऎन फिन इकला हूँ ई कट्टना ही ओन्ना-मॊख़नन मल ओनोन, एका गूटी ईद ही माने धर्मेसी आलारिन राजी नन्ना नू पूरा मल मनो।”</verse>
				<verse number="17">फिन ओन डुभा अंगुर रासी आबोन होच्‍चस ती धर्मेस गे धन्‍यवाद नंजस। फिन आस बाचस, “इदन ओंदा, अरा निम्‍है मझी नू ख़टर'आ।</verse>
				<verse number="18">ऎन एका गूटी धर्मेस आलारिन राजी नन्ना बेड़ा मनो अदिन ती मुन्‍द इकला हूँ ई अंगुर रासी आबोन मल ओनोन।”</verse>
				<verse number="19">एन्ने ब'अरकी असमन होच्‍चस ती धर्मेस गे धन्‍यवाद नंजस। फिन अदिन किच्‍चियस ती चेलर गे चिच्‍चस अरा बाचस, “ईद एंग्‍है मॆद हिके, ईद निमा गे चीतारकी र'ई, एंग्‍है सुरता गे इदन नना।”</verse>
				<verse number="20">एन्ने चाल तिम ओंडका ख़ॊख़ा आस अउर ओन डुभा अंगुर रासिन होच्‍चस अरा बाचस, “ई डुभा धर्मेस अरा आलर ही मझी ता पुना गच्‍छरका हवे। ई गच्‍छरकन ऎन एंग्‍है ख़ॆंस ती बड़ियर नन्‍दन, ईद निमा गे दाँड़े बेसे बाहतार'ई।</verse>
				<verse number="21">ऎरा! लिकिन निम्‍है ती ओर्तोस एंगन धरत'ओस, आस हूँ एंग्‍है गने ओनालदस।</verse>
				<verse number="22">धर्मेस मनवा ख़द्दन एंगा गे एकासे चिताबुता नंजकादस अन्ने गा ऎन खे'ओन दिम। लिकिन नॆ एंगन धरत'आ गे संगे चि'अदस आसी मुंज्रना नगदे भयभयान मनो।”</verse>
				<verse number="23">ख़ने चेलर ताम ताम मेंजनखर'आ हेलरर, नम्‍है मझी ती नॆ एन्ने नलख ननो?</verse>
				<verse number="24">अरा चेलर तम्‍है मझी नू हबड़ा हबड़ी मंजर का तम्‍है नू नॆ जम्मेर ती मुद्ध हिके।</verse>
				<verse number="25">ख़ने येसुस बाचस, “ई ख़ॆख़ेल नू बॆलर अरा आकुस उइय्युर आलर म‍इय्याँ आकुस नन्‍नर। अन्नु हूँ आर आलर ही संगेर बातारनर।</verse>
				<verse number="26">निम्‍है नू गा अन्ने मल नन्ना र'ई, निम्‍है मझी नू नॆ ओर्मर ती कोहाँ र'अदर आर सन्नी पद हो'अना र'ई। अरा मुद्धर जॊंख़र लेक्‍खा तेतर-सुसर नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="27">कोहाँ मुखिया नॆ? एकास मंडी ओना उक्‍कादस का आस गे सुसर'अदस आस? मंडी ओना गे उक्‍कादस आस दिम मुखियस। ऎन गा निम्‍है मझी नू जॊंख़र लेक्‍खा र'अदन।</verse>
				<verse number="28">नीमिम एंग्‍है बिढ़्रना नू एंग्‍है गने रहचकादर।</verse>
				<verse number="29">ख़ने एंग्‍है बंगस आसी आलारिन राजी नना गे एंगा आकुस चिच्‍चस, अन्नेम ऎन हूँ निमा गे आकुस चि'अदन।</verse>
				<verse number="30">अरा एंग्‍है राजी नन्ना उल्‍ला नू नीम एंग्‍है गने ओना मॊख़ा ओक्‍कोर। अरा नीम बॆल-गद्दी नू ओक्‍कोर ती इस्राऎल ही बारा गोतरन नेंवई ननोर।”</verse>
				<verse number="31">फिन उर्बस बाचस, “सिमॊन हे सिमॊन, सैतान निमन निम्‍है पत्त'अनन गहूँ जब्‍बना बेसे निंग्‍है पत्त'अनन बिढ़'आ गे धर्मेस ती नीचकी होच्‍चकी र'ई।</verse>
				<verse number="32">ऎन गा निंग्हा पत्त'अना मल अम्‍बर'आ गे बिन्‍ती नंजकन। एकाबारी नीन एंग्‍है गुसन किर्रोय निंग्‍है भ‍इय्योरिन बड़ियर ननके।”</verse>
				<verse number="33">ख़ने सिमॊनस बाचस, “अना उर्बायो, ऎन निंग्‍है गने जेहेल एड़पा काला गे महले खे'आ गे हूँ सपड़ारकादन।”</verse>
				<verse number="34">येसुस बाचस, “पतरस, ऎन निंगन ब'अदन का इन्नम ख़ॆर चींख़ना ती मुन्‍द नीन एंगन तीन हॆल बलदन ब'ओय।”</verse>
				<verse number="35">अउरिम येसुस बारोरिन बाचस, “इकला ऎन निमन दौ कत्थन मेन्‍त'आ गे बिगर थ‍ईला, बिगर झोला अरा अगरहा जूता ही त‍इय्‍कन ख़ने निमा इन्द्रिइम जिनिस ही घटी मंजकीचा का?” ख़ने आर बाचर, “मला।”</verse>
				<verse number="36">ख़ने आस बाचस, “अक्‍कुन गा नीम निमा थ‍ईला अरा झोलन हो'आ। अरा निम्‍है गुसन तलवार मल्‍ला होले निम्‍है किचरिन बीसा ती ओन्‍टा तलवार ख़ॆन्‍दा।</verse>
				<verse number="37">ऎन इदन ब'अदन, एन्‍देरगेका नेम्हा पुथी नू धर्मेसी कत्‍था तिंगुर एंग्‍है पत्त नू लिखचकानर का ‘ऎन दोसी बेसे बातार'ओन’ ईद पूरा मन्ना र'ई, हाँ, धर्मेसी कत्‍था तिंगुर एंग्‍है पत्त नू लिखचका जम्मा पूरा मनो दिम।”</verse>
				<verse number="38">ख़ने आर बाचर, “उर्बायो, ऎरा, इसन दुई गोटंग तलवार र'ई।” ख़ने आस बाचस, “अम्‍बा चि'आ।”</verse>
				<verse number="39">तहाँ येसुस असले उरखरकी तंग्‍है चाल बेसे जैतून परता नू केरस, अरा आसी चेलर हूँ आसी गने चॊंख़्रर।</verse>
				<verse number="40">तहाँ असन अंड़सियर ती आस बाचस, “धर्मेसिन बिन्‍ती नना का निमन बिढ़्रना ती बछाब'आ।”</verse>
				<verse number="41">अरा आस तान ढेला हेबड़ना गेच्‍छा केरस। अरा मूकलिदरस ती बिन्‍ती नना हेलरस।</verse>
				<verse number="42">“अना एंग्‍है बबा, निंग्‍है मने र'ई होले ई सस्‍ती अरा खे'अनन एंग्‍है ती ताड़'आ। लिकिन एंग्‍है मने ती मला निंग्‍है मने ती दिम नना।”</verse>
				<verse number="43">[तहाँ मेर्ख़ा ती ओन्‍टा पैकस ऎथ्रस आसिन डिढ ननत'आलियस।</verse>
				<verse number="44">अरा आस अउरिम कोड़हे सस्‍ती ती उकुलबुकुल मंजस गोहरार'आलियस अरा आसी एरचरना ख़ॆंस ही कोहाँ टिप्‍पा लेक्‍खा ख़ॆख़ेल नू खत्तरा।]</verse>
				<verse number="45">आस गोहरारना ती चॊचस ती तंग्‍है चेलर गुसन बरचस। अरा आस आरिन हेन्‍दवारका अरा ख़ड़दिका ही मारे ख़न्‍द्रना ख़क्‍खियस।</verse>
				<verse number="46">ख़ने आस बाचस, “एन्‍देरगे नीम ख़न्‍द्र'आलदर?, चो'आ, धर्मेस निमन बिढ़्रना ती बछाब'आ गे बिन्‍ती नना।”</verse>
				<verse number="47">येसुसी एन्ने ब'अना बारिम ओन्‍टा गोंहड़ा बरचा। अदिन बारा चेलर ती ओर्तोस यूदस कड़हाब'आलियस। आस येसुस हेद्दे आसिन चोंखा गे बरचस।</verse>
				<verse number="48">तहाँ येसुस बाचस, “यूदस नीन चोंखदय ती मनवा ख़द्दस एंगन धरतादय का?”</verse>
				<verse number="49">तहाँ येसुसी चेलर ईरयर का अक्‍कुन एन्‍देर मना बेद्दाली, ख़ने बाचर, “अना उर्बायो, ऎम तलवार ती ल'ओम का?”</verse>
				<verse number="50">अरा आर ही ती ओर्तोस कोहाँ नैगासी जॊंख़ासिन खोत्तस। ख़ने आसी तीना ख़ेबदा खंडरा।</verse>
				<verse number="51">तहाँ येसुस “हुरू, अमा नना” बाचस ती आसी ख़ेबदन कप्‍पियस ती आसिन कोड़े नंजस।</verse>
				<verse number="52">तहाँ येसुस एका ओर्तर आसिन धर'आ गे बरचकाचर, अबड़ा मुध नैगर अरा धर्मेसी मन्दिर ख़ापू सैनर ही मुद्धर अरा सेयान आलारिन बाचस, “नीम बटपार आलर ही बिड़दो नू बरना लेक्‍खा तलवार गुट्ठी अरा सोट्टा गुट्ठी धर'अरकी बरचकादर।</verse>
				<verse number="53">ऎन गा उर्मी उल्‍ला धर्मेसी मन्दिर नू निम्‍है गने रहचकन। आ बारी नीम एंगन मल धरचकर। लिकिन अक्‍कुन गा निमा गे धर्मेस एन्ने नना गे चिच्‍चस, अरा ऊख़ा ही आकुस राजी ननी।”</verse>
				<verse number="54">तहाँ आर येसुसिन धरचर ती होच्‍चर। अरा आसिन कोहाँ नैगासी एड़पा ओन्‍द्रर। पतरस गेच्‍छा गेच्‍छा ती ख़ॊख़ा ख़ॊख़ा ईकनुम बरचस।</verse>
				<verse number="55">तहाँ आर ती जोक्‍कोर चाली मझी नू चिच्‍ची ओद्दर ती असन ख़ॊंड़रर ती उक्‍कियर। आर ही गने पतरस हूँ उक्‍कियस।</verse>
				<verse number="56">तहाँ ओन्‍टा जॊंख़ पेल्‍लो पतरसी उक्‍कन चिच्‍ची ही बिल्‍ली ती ईरिया। अरा आसिन थिथवाँ ईरिया ती बाचा, “ई आलस हूँ आसी गने रहचस।”</verse>
				<verse number="57">ख़ने पतरस नटचस ती बाचस, “अनय कुकेय, ऎन आसिन बलदन।”</verse>
				<verse number="58">अरा एगघड़ी ख़ॊख़ा नन्ना ओर्तस आसिन ईरियस ती बाचस, “नीन हूँ आर ही मदहे ता हिकदय।” ख़ने आस बाचस, “अना आलायो, ऎन आर ही मदहे ता मलदन।”</verse>
				<verse number="59">ओन घंटा केम ख़ॊख़ा अउर ओन्‍टा आलस ढिट्ठ लगे ब'आलियस, “ईस गा गलिलेया जिला ता हिकदस ख़ने मानिम ईस हूँ आस गने रहचस।”</verse>
				<verse number="60">ख़ने पतरस बाचस, “अना आलायो, ऎन बलदन का नीन एन्‍देर ब'आलदय?” अरा आस एन्ने ब'आलियस ख़नेम ख़ॆर चींख़िया।</verse>
				<verse number="61">अरा येसुस पतरसिन किर्रे ईरियस। ख़ने पतरस गे उर्बासी कत्‍था सुरता बरचा का, “इन्नम ख़ॆर चींख़ना ती मुन्‍द नीन एंगन तीन हॆल बलदन ब'ओय।”</verse>
				<verse number="62">अरा आस चाली ती बहरी उरखस ती भोकरार भोकरार चींख़यस।</verse>
				<verse number="63">अक्‍कु एका सैनर येसुसिन धरचर आर येसुसिन लज्‍जे मॊख़तालियर अरा लौ'आ पस्‍स'आ लगियर।</verse>
				<verse number="64">आर आसी ख़न्नन मुढ़चर ती मेंजर, “मुन्‍द तेंगना ती ब'आ का निंगन नॆ लौचा?”</verse>
				<verse number="65">अरा आर नगदे भेंसड़'अना कत्‍था गुट्ठिन हूँ आसी बिड़दो नू ब'आलियर।</verse>
				<verse number="66">बिज्‍जया ख़ने सभा ही पचगी मुद्धर अरा मुध नैगर अरा नॆग सिखाब‍'उर ख़ॊंड़रर। आर येसुसिन तम्‍है कोहाँ सभा नू ओन्‍द्रर ती मेंजर।</verse>
				<verse number="67">“नीन मसी हिकदय होले एमन ब'आ चि'आ।” ख़ने आस बाचस, “निमन ऎन ब'ओन होले हूँ नीम मल पत्त'ओर,</verse>
				<verse number="68">अरा निमन ऎन मेनोन होले हूँ नीम आना मल किर्त‍'ओर।</verse>
				<verse number="69">अक्‍कु ती गा मनवा ख़द्दन ऎन उर्मी सवंगिय धर्मेसी तीना चोक्‍ख उक्‍का ती राजी ननोन।”</verse>
				<verse number="70">तहाँ आर ओर्मर बाचर, “होले नीन धर्मेसी ख़द्दय हिकदय का?” ख़ने आस बाचस, “नीमिम ब'आलदर का ऎन हिकदन।”</verse>
				<verse number="71">ख़ने आर बाचर, “नमा गे अउरिम गोवाह ही चाड़ मलकी, नामिम गा आसी ब‍ई तिम मेंजकत।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="23">
				<verse number="1">तहाँ सौंसे गोंहड़ा चॊचा ती येसुसिन राजी ख़ापू पिलातुस गुसन होच्‍चा।</verse>
				<verse number="2">अरा आर आसी म‍इय्याँ एन्ने बाचर ती दोस ठेका ब'आ हेलरर, “ऎम ईसिन एम्‍है आलारिन बहक'‍अना ‍अरा कैसरस गे मालगुजारी चि'आ गे छेंकना अरा तंगन मसी बॆल ब'अना मेंजका र'अदम।”</verse>
				<verse number="3">ख़ने पिलातुस येसुसिन मेंजस, “नीन यहूदीर ही बॆलय का?” येसुस किर्त'अर बाचस, “नीन ब'अदय अन्ने दिम हवे।”</verse>
				<verse number="4">ख़ने पिलातुस मुध नैगर अरा गोंहड़ा ती बाचस, “ऎन ई आलस म‍इय्याँ इन्द्रिइम दोस मल ख़क्‍खदन।”</verse>
				<verse number="5">लिकिन आर कोड़हे ब'आ लगियर, “ईस गलिलेया जिला ती ऒरे ननारकी इय्या गूटी यूदेया राजी नू ओर्मा अड्डा नू सिखाबाचस ती आलारिन भड़क'अदस।”</verse>
				<verse number="6">पिलातुस इदन मेनरकी मेंजस, “एन्‍देर ईस गलिलेया नू र'ऊ आलस का?”</verse>
				<verse number="7">अरा आस एन्ने अक्‍खस का येसुस गलिलेया ता हिकदस अरा आस हॆरॊदॆसी आकुस ता हिकदस। ख़ने आस आसिन हॆरॊदॆस गुसन त‍इय्यस चिच्‍चस। अबड़ा उल्‍ला नू हॆरॊदॆस येरुसलॆम नुम र'आलियस।</verse>
				<verse number="8">हॆरॊदॆस येसुसीन ईरियस ती नगदे खुसमारस। आस गा नगदे उल्‍ला ती आसिन ऎरा बेद्दा लगियस। एन्‍देरगेका आस येसुसी पत्त नू बग्‍गे कत्‍थन मेंजकाचस, अरा आस आसी ती एक‍अम अकबक नलखन ऎरा बेद्दा लगियस।</verse>
				<verse number="9">आस आसिन अजम कत्‍थन मेंजस, लिकिन येसुस एन्‍देर हूँ आना मल किर्ताचस।</verse>
				<verse number="10">अरा मुध नैगर अरा नॆग सिखाब'उर इज्‍जर ती मुर्रा मुर्रा आसी म‍इय्याँ दोस लगा बाचर।</verse>
				<verse number="11">ख़ने हॆरॊदॆस तंग्‍है सैनर गने येसुसिन ख़ाँड़चस, लज्‍जे मॊख़ताचस अरा बॆलस लेक्‍खा बिलचना किचरिन अत्ताचस अरा येसुसिन पिलातुस गुसन किर्ताचस।</verse>
				<verse number="12">अउलम पिलातुस अरा हॆरॊदॆस सखी मंजर केरर, इदिन ती मुन्‍द आर बैरी रहचर।</verse>
				<verse number="13">तहाँ पिलातुस मुध नैगर दरा नन्ना यहूदी मुद्धर अरा आलारिन मीख़ियस ती ख़ॊंड़चस।</verse>
				<verse number="14">अरा आरिन बाचस, “नीम ई आलासिन हुलहुली ननू बाचकर ती एंग्‍है गुसन ओन्‍द्रकर। अरा ऎरा, ऎन ईसिन निम्‍है मुन्‍दहारे जंच्‍चकन। लिकिन एका कत्‍था ही पत्त नू नीम ईस म‍इय्याँ दोस ठेकबाचकर अदिन ऎन आस म‍इय्याँ मल ख़क्‍खकन।</verse>
				<verse number="15">अरा हॆरॊदॆस हूँ मल ख़क्‍खियस। आस गा एम्‍है गुसन ईसिन किर्ताचस‍। अरा ऎरा, पिटरना जॊगे एन्‍देर नलख हूँ ईस मल नंजकादस।</verse>
				<verse number="16">औंगे ईसिन ऎन कोर्रा लौत'ओन ती अम्‍बोन चि'ओन।”</verse>
				<verse number="17">[अक्‍कुन पिलातुस गे चानुम कट्टना परब ही उल्‍ला नू ओन्‍टा गुड़ुरकासिन यहूदी आलर गे अम्‍बना चाड़ रहचा।]</verse>
				<verse number="18">लिकिन ओर्मा आलर चिच्चि‍यारनुम ब'आ लगियर, “ईसिन पिटा अरा एमा गे बरब्‍बसिन अम्‍बा।”</verse>
				<verse number="19">ई बरब्‍बस नगरे नू हुलहुली नंजका दरा आल पिटका चड्डे जेहेल नू गुड़ुरका रहचस।</verse>
				<verse number="20">पिलातुस गा येसुसिन अम्‍बा बेद्दना चड्डे आलारिन अउर ओंग्‍होन मेंजस।</verse>
				<verse number="21">आर गा, “ईसिन क्रुस नू ठोक'आ, क्रुस नू ठोक'आ” ब'अरकी चिच्चि‍यारर।</verse>
				<verse number="22">पिलातुस तिसर हॆल आरिन बाचस, “एन्‍देरगे, ईस एन्‍देर मलदौ नंजकादस? ऎन गा ईस नू पिटरना जॊगे एन्‍देर हूँ गुन्‍हा मल ख़क्‍खकन। औंगे ईसिन लौत'ओन ती अम्‍बोन चि'ओन।”</verse>
				<verse number="23">लिकिन आर कोड़हे चिच्चि‍यार चिच्चि‍यार आना लगियर का ईसिन क्रुस नू ठोकना र'ई। अरा आर ही चिच्चि‍यारना दिम जीतचा।</verse>
				<verse number="24">ख़ने पिलातुस आर ही ने'अना लेक्‍खा नना गे हुकमारस।</verse>
				<verse number="25">अरा आस हुलहुली नंजका दरा पिटका चड्डे जेहेल नू गुड़ुरकासिन आर ही ने'अना लेक्‍खा आसिन अम्‍बियस चिच्‍चस अरा येसुसिन आर ही मने लेक्‍खा नन्‍त'आ गे सोंपचस।</verse>
				<verse number="26">सैनर येसुसिन हो'आ लगियर, आ बारी सिमॊन नामे कुरॆनॆ नगरे ता आलस पद्दा तरती येरुसलॆम बर'आ लगियस। आसिन ढेवां नंजर ती क्रुस आबोन चेड़ताचर अरा येसुसी ख़ॊख़ा ख़ॊख़ा हो'आ काला गे बाचर।</verse>
				<verse number="27">बग्‍गे आलर ही गोंहड़ा अरा आस गे चींख़नुम ओलख़नुम मुक्‍कर हूँ आसी ख़ॊख़ा ख़ॊख़ा काला लगियर।</verse>
				<verse number="28">लिकिन येसुस आर ही तरा बिड़दरस ती बाचस, “अना येरुसलॆम ता मुक्‍कारो, एंग्‍है चड्डे अमा चींख़ा, निमा गे अरा निम्‍है ख़द्दर गे चींख़ा।</verse>
				<verse number="29">ऎरा, आ सस्‍ती ही उल्‍ला बर'आ लगी एक‍इय्या आलर ब'ओर, ‘बंझली मुक्‍कर गे दौ मनी, अरा एका मुक्‍कर इकला हूँ ख़द्द मल्‍ला पक्‍का अरा ख़द्दारिन मल्‍ला पॊसका आर गे दौ मनी।’</verse>
				<verse number="30">तहाँ आलर परता गुट्ठिन ब'ओर, ‘एम्‍‍है म‍इय्याँ खत्तर'अय’ अरा टुंगरिन ब'ओर ‘एमन डब'अय।’</verse>
				<verse number="31">एन्‍देरगेका आर हरियर मन्न गने एन्ने नन्नर होले ख़ैका मन्न गने एन्‍देर एन्‍देर मल ननोर?”</verse>
				<verse number="32">आर दुई झन मलदौ नलख नंजका आलारिन हूँ येसुस गने पिटा गे हो'आ लगियर।</verse>
				<verse number="33">आर खपरोही बारना अड्डा अंड़सियर ख़ने, आर असन येसुसिन दरा मलदौ नंजका आलारिन क्रुस नू ठोकचर । ओर्तोसिन तीना अरा ओर्तोसिन डेब्‍बा पक्‍खा ठोकचर।</verse>
				<verse number="34">[ख़ने येसुस बाचस, “अना बबा, ईरिन छमा नना, ईर गा एन्‍देर नन्नर अदिन बलनर।”] अरा सैनर चिठी टिड्डर ती आसी किचरी गुट्ठिन ख़ट्टरर ।</verse>
				<verse number="35">आलर इज्‍जर ती ऎरना बारी रहचर। अरा यहूदी मुद्धर येसुसिन लज्‍जे मॊख़ताचर ती बाचर, “ईस गा नन्नारिन नाड़ियस, ईस धर्मेसी चज्जिका आल मसीस हिकदस होले तंगन नाड़दस नेक‍अन।”</verse>
				<verse number="36">अरा सैनर हूँ आसिन लज्‍जे मॊख़‍ताचर, अरा बरचर ती आस गे तिस्‍सा अंगुर रासी चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="37">अरा बाचर, “नीन यहूदीर ही बॆलय हिकदय होले निंगन नाड़ा।”</verse>
				<verse number="38">अरा दोस चिठी हूँ आसी म‍इय्‍याँ क्रुस नू लिख्रकी रहचा का “ईस यहूदीर ही बॆलस हिकदस।”</verse>
				<verse number="39">क्रुस नू ठोकचका मलदौ आलर ती ओर्तोस येसुसिन निंदा नंजस दरा बाचस, “नीन मसी मलदय का? अन्ने होले निंगन अरा एमन हूँ नाड़ा।”</verse>
				<verse number="40">लिकिन नन्नस आसिन घुड़काचस ती बाचस, “एन्‍देर नीन धर्मेसिन हूँ मल एल्‍चदय? नीन हूँ गा अन्नेम दंडे ख़क्‍खालदय।</verse>
				<verse number="41">अरा नम्‍है दंडे गा नॆग ती मानिम र'ई, नाम नम्‍है नलख ही जोक्‍खा दंडे ख़क्‍खा लगदत। लिकिन ई आलस एन्‍देर हूँ मलदौ मल नंजकादस।”</verse>
				<verse number="42">ख़ने आस बाचस, “अना येसु, इकला नीन निंग्‍है राजी नू राजी ननोय एंगन सुरत'अके।”</verse>
				<verse number="43">येसुस आसिन बाचस, “ऎन निंगन मानिम ब'अदन, इन्नम नीन एंग्‍है गने परदे‍सोस नू र'ओय।”</verse>
				<verse number="44">अक्‍कु मलागूटी लोहाड़ी बारा बजे रहचा। ई बारी ती तीन बजे गूटी गोट्टा चक ऊख़ा मं‍जा केरा।</verse>
				<verse number="45">बीड़ी ऊख़ा मंजा। अरा धर्मेसी मन्दिर ही परदा म‍इय्‍याँ ती किइय्‍या गूटी चर्रा ती दुई फड़ा मंजा केरा।</verse>
				<verse number="46">अरा येसुस जॊरसरिया चिच्चि‍यारनुम बाचस, “अना बबा, ऎन एंग्‍है बॊलतन निंग्‍है ख़ेक्खा नू अम्‍बदन।” अरा एन्ने बाचस ती आस तंग्‍है जियन बिच्‍छरस।</verse>
				<verse number="47">ई मंजकन रोमी सैनर ही मुद्धस ईरियस ती धर्मेसी ओहमा नंजस अरा बाचस, “मानिम ई आलस उजगो रहचस।”</verse>
				<verse number="48">अरा असन ख़ॊंड़रका उर्मी आलर ई मंजकन ईरियर ती दुक्‍खे ती तम्‍है एवंख़न ठोकोरनुम तम्‍है एड़पा किर्रियर।</verse>
				<verse number="49">अरा येसुसी ओर्मा चिन्‍हार आलर अरा गलिलेया जिला ती आस गने चॊंख़्रका मुक्‍कर गेच्‍छम इज्जर ती इबड़ा उर्मिन ऎरा लगियर।</verse>
				<verse number="50">असन यॊसॆफस नामे यहूदीर ही सभा ता आलस रहचस। आस दौ अरा उजगो आलस रहचस।</verse>
				<verse number="51">आस यूदेया जिला ही अरिमतिया पद्दा ता आलस रहचस। आस गे यहूदी मुद्धर ही इबड़ा चिताबुता अरा नलख ती मने मल रहचा। अरा आस धर्मेस इकला तंग्‍है आलारिन राजी ननोस अदिन आस पाब ऎरालियस।</verse>
				<verse number="52">आस पिलातुस गुसन केरस ती येसुसी मॆदन नॆचस।</verse>
				<verse number="53">अरा अदिन एत्ताचस ती ओन्‍टा दिगहा कफन किचरी ती मुसगियस अरा चचड़ी नू पत्तरकी कम्रका ओन्टा मसड़ा नू कीदस, अइय्या इकला हूँ नॆकन हूँ मल उइय्का रहचा।</verse>
				<verse number="54">आ उल्‍ला सपड़'अना ही उल्‍ला रहचा अरा बीड़ी पुत्तका ती ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला ऒरे मन्ना रहचा।</verse>
				<verse number="55">अबड़ा मुक्‍कर नॆ येसुस गने गलिलेया जिला ती बरचका रहचर आर यॊसॆफसी ख़ॊख़ा ख़ॊख़ा केरर दरा मसड़न दरा आसी मॆद एकासे उइरा अदिन ईरियर।</verse>
				<verse number="56">ख़ने आर किर्रियर ती येसुसी मॆद नू नलबा गे गमगमरना आलॊन दरा गमगमरना इसुंगन सराजमा नंजर। अरा ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला ही मूसासी नॆग ही लेक्‍खा ख़न्न ऎख़रर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="24">
				<verse number="1">हप्‍ता ही पहिल उल्‍ला ऊख़ूर ऊख़ूर नू अबड़ा मुक्‍कर ताम सराजमा नंजका गमगमरना आलॊ गुट्ठिन ओन्‍द्रर ती मसड़ा गुसन केरर।</verse>
				<verse number="2">ख़ने आर मसड़न उर्दका पखनन मसड़ा ती ताड़रका ईरियर।</verse>
				<verse number="3">लिकिन भितरी केरर होले उर्बा येसुसी मॆदन मल ख़क्‍खियर।</verse>
				<verse number="4">आर ई कत्‍था ही पत्त नू अकबकरर ख़ने, दुई झन आलर बिल्‍चना किचरी अत्तका आर ही हेद्दे इज्‍जर।</verse>
				<verse number="5">आर इल्‍चियर ती ख़ॆख़ेल तरा तुर'उ नंजर चिच्‍चर। तहाँ आ आलर आरिन बाचर, “नीम उज्‍जुसिन केचका नू एन्‍देरगे बेद्ददर?</verse>
				<verse number="6">आस इसन मलकस, आस गा उज्‍जा चॊचस। सुरता नना का आस गलिलेया नू र'ओ बारी निमन एन्‍देर बाचका रहचस?</verse>
				<verse number="7">का मनवा ख़द्दस गे पपहा आलर ही ख़ेक्खा नू धरतारना ती क्रुस नू पिटरना र'ई, अरा तिसर उल्‍ला नू उज्‍जा चो'अना र'ई।”</verse>
				<verse number="8">ख़ने येसुसी कत्‍था आर गे सुरता बरचा।</verse>
				<verse number="9">ख़ने आर मसड़ा ती किर्रियर ती ग्यारा चेलारिन अरा नन्नारिन हूँ इबड़ा उर्मी कत्‍थन तिंगियर।</verse>
				<verse number="10">आर ईर हिकनर का मरियम मगदलेनी अरा यॊअन्ना अरा याकॊबसी तंगियो मरियम अरा नन्ना मुक्‍कर हूँ आर ही गने रहचर। आरिम इबड़ा मंजका ओर्मा कत्‍थन तइरकारिन तिंगियर।</verse>
				<verse number="11">लिकिन आर ही कत्‍था चेलर गे कमचका ख़ीरी लेक्‍खा लग्‍गिया। अरा आर आरहीन मल पत्ताचर।</verse>
				<verse number="12">ख़ने पतरस चॊचस दरा बुंगनुम मसड़ा केरस अरा ख़ोलख़रस ती ईरियस। ख़ने असन मुसगका कफन किचरिन लेका ईरियस। अरा एन्ने मंजकी र'ई अदिन ईरियस ती अकबक मन्नुम किर्रियस।</verse>
				<verse number="13">अउलम आर ही ती दुई झन एम्माउस नामे ओन्‍टा पद्दा काला लगियर। आद येरुसलॆम ती सात कोंस केम गेच्‍छा रहचा।</verse>
				<verse number="14">अरा आर इबड़ा मंजका उर्मी कत्‍था ही पत्त नू ताम तामिम कछनख्रनुम काला लगियर।</verse>
				<verse number="15">आर कछनख्रतेम रहचर। आ बारिम येसुस तानिम बर'अरकी आर गने केरस।</verse>
				<verse number="16">लिकिन आर आसिन चिन्‍ह'आ पोल्‍लर का आस नॆ हिकदस।</verse>
				<verse number="17">आस आरिन मेंजस, “नीम एन्‍देर कत्‍थन ईकनुम ईकनुम नीम नीम नू कछनख्रदर।” आर हेन्‍दवारर ती इज्‍जर केरर।</verse>
				<verse number="18">ख़ने आर ती किलेयोपास नामे ओर्तोस आसिन आनाकिर्ताचस, “एन्‍देर नीन येरुसलॆम नू नीन लेका एन्ने आलय हिकदय का इन्नेला नू अइय्या एन्‍देर एन्‍देर मंजकी र'ई अदन बलदय?”</verse>
				<verse number="19">अरा आस आरिन मेंजस, “एन्‍देर कत्‍था?” आर बाचर, “नासरेत ता येसुसी पत्त नू। आस धर्मेसी अरा ओर्मा आलर ही मुन्‍दहारे नलख नू अरा ब'अना नू कोड़हे सवंगिय धर्मेसी कत्‍था तिंगुस रहचस।</verse>
				<verse number="20">नम्‍है मुध नैगर अरा मुद्धर आसिन पिटना दंडे चि'आ गे सोंपचर। तहाँ आर आसिन क्रुस नू ठोकचर।</verse>
				<verse number="21">लिकिन एमा असरा रहचा का आस इस्राऎल आलारिन नाड़ोस। इबड़ा कत्‍था ही मंजका इन्ना तीन उल्‍ला मंजा।</verse>
				<verse number="22">अरा इन्ना एम्‍है मदहे ती जोक्‍क मुक्‍कर हूँ एमन अकबक नंजर चिच्‍चर। आर पैरिम मसड़ा गुसन केरकाचर।</verse>
				<verse number="23">अरा आर आसी मॆदन मल ख़क्‍खियर। तहाँ आर किर्रियर ती एन्ने बाचर का आर असन मेर्ख़ा पैकारिन ईरियर। अरा आर बाचर का येसुस उज्‍जालदस।</verse>
				<verse number="24">तहाँ एम्‍है संगेर ती जोक्‍कोर मसड़ा गुसन केरकाचर। अरा आर हूँ एकासे मुक्‍कर बाचकाचर अन्नेम ख़क्‍खियर, लिकिन येसुसिन मल ईरियर।”</verse>
				<verse number="25">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “अना लूर मलका आलारो, अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही उर्मी बाचकन पत्त'अना नू भकुवा आलारो!</verse>
				<verse number="26">एन्‍देर ईद चाड़ मल रहचा का मसीस गे एन्ने इबड़ा खिलपतन चॊद'अरकी तंग्‍है महबा नू कोर'ओस?”</verse>
				<verse number="27">ख़ने आस मूसस अरा ओर्मा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर तंग्‍है पत्त नू लिखचका ओर्मा कत्‍थन आर गे बुझाबाचस।</verse>
				<verse number="28">इवंदा नू आर एसन काला लगियर आ पद्दा अंड़सियर। अरा येसुस अउर मुन्‍द काना बेसे ऎदस।</verse>
				<verse number="29">लिकिन आर आसिन गोहरारर, “एम्‍है गने र'आ, एन्‍देरगेका बीड़ी पुत्तया ने, अरा उल्‍ला केरा।” ख़ने आस आर गने र'आ केरस।</verse>
				<verse number="30">एकाबारी आस आर गने मंडी ओना उक्‍कियस, ख़ने असमन होच्‍चस ती आसीस नंजस अरा अदिन किच्‍चियस ती आर गे चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="31">ख़ने आर ही ख़न्न तिसगरा अरा आर येसुसिन चिन्‍हचर। अरा आस आर गे मल ऎथ्रस।</verse>
				<verse number="32">आर ताम तामिम ब'आ हेलरर, “एकाबारी आस नम्‍है गने डहरे नू कछनख्र'आ लगियस अरा नेम्हा पुथी ती बुझुरत'आ लगियस ख़ने नम्‍है जिया नू एन्‍देर धुकधुकी मल मंजा?”</verse>
				<verse number="33">आर आ बारिम चॊचर ती येरुसलॆम किर्रियर अरा अबड़ा ग्यारो चेलर अरा आर ही संगेरिन ख़ॊंड़रका ख़क्‍खियर।</verse>
				<verse number="34">अबड़र ब'आ लगियर, “येसुस मानिम उज्‍जा चॊचकादस, अरा सिमॊनस गे ऎथ्रस।”</verse>
				<verse number="35">ख़ने आर इरबारिम डहरे नू एन्‍देर एन्‍देर मंजा अरा आर येसुसिन एकासे असमा किच्‍चो बारी चिन्‍हचर अदिन तिंगियर।</verse>
				<verse number="36">आर इबड़ा कत्‍थन ब'अम लगियर, येसुस तानिम आर ही मझी नू इज्‍जस अरा बाचस, “धर्मेस निमन कोड़े उइय्दस नेकअन।”</verse>
				<verse number="37">आर गा इल्‍चियर ती बयारर अरा सोच्चर का ऎम नादन ऎरा लगदम।</verse>
				<verse number="38">लिकिन येसुस बाचस, “एन्‍देरगे एल्‍चदर? अरा एन्‍देरगे भरटालदर?</verse>
				<verse number="39">एंग्‍है ख़ेक्खा अरा ख़ेड्डे गुट्ठिन ऎरा, ऎनिम हिकदन। एंगन ऎन्‍ड़र'आ अरा ऎरा, एन्‍देरगेका नाद ही ख़ॊचोल दरा अहड़ा मल मनी एकासे एंग्‍है नू ऎरदर।”</verse>
				<verse number="40">एन्ने बाचस ती आस तंग्‍‍है ख़ेड्डे ख़ेक्खा गुट्ठिन ऎदस।</verse>
				<verse number="41">आर रिझ मंजर होले हूँ आर मल पत्त'आ लगियर अरा अकबकरका रांगे रहचर। होले येसुस आरिन बाचस, “निम्‍है गुसन इन्द्रिइम मॊख़ना र'ई होले चि'आ”</verse>
				<verse number="42">ख़ने आर आस गे ओन कूड़ी कुट्टका इंजो चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="43">अरा आस अदिन आर ही मुन्‍दहारे मोक्‍खस।</verse>
				<verse number="44">तहाँ आस आरिन बाचस, “एका कत्‍थन ऎन निम्‍है गने र'अना बेड़ा निमन तिंकन, एन्‍देर एंग्‍है पत्त नू मूसासी पॆसका नू अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर अरा अस्सना-पाड़ना डंडी पुथी नू लिख्रकी र'ई अबड़ा उर्मी कत्‍था मन्ना चाड़ र'ई।”</verse>
				<verse number="45">ख़ने आस धर्मेसी पुथिन बुझ्र'आ गे आर ही जियन कुल्‍लियस।</verse>
				<verse number="46">अरा आरिन बाचस, “नेम्हा पुथी नू लिख्रकी र'ई का मसीस दुक्‍खे चॊद'ओस अरा तिसर उल्‍ला केचका ती उज्‍जा चो'ओस।</verse>
				<verse number="47">अरा येरुसलॆम ती ऒड़ मनरकी जम्मा राजी नू आसी नामे नू जियन किर्त'अना दरा पाप छमा गे तेंगा कुद्दना मनो।</verse>
				<verse number="48">नीम इबड़ा कत्‍था ही गोवाह हिकदर, एकदन नीम एंग्‍है ती मेंजकर अरा ईरकर।</verse>
				<verse number="49">अरा नेम्‍हा बॊलतन एकदन एम्‍बस गच्‍छरका र'अस अदिन ऎन निमा गे त‍इय्योन, अरा नीम नेम्‍हा बॊलतासी सवंग ख़क्‍खना गूटी येरुसलॆम नगरे नुम र'अके।”</verse>
				<verse number="50">तहाँ आस आरिन बेतानिया नगरे गूटी होच्‍चस दरा तंग्‍है ख़ेक्खन चॊदस ती आर गे बरकत चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="51">आर गे बरकत चि'अनुम चि'अनुम आरिन ‍ती छिन्‍डरस दरा मेर्ख़ा चॊदरस केरस।</verse>
				<verse number="52">तहाँ आर आसिन ऒड़ लग्‍गियर दरा खुसमारनुम खुसमारनुम येरुसलॆम किर्रियर।</verse>
				<verse number="53">अरा आर उर्मी उल्‍ला धर्मेसी ओहमा नना गे धर्मेसी मन्दिर काला लगियर।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="43">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">ऒरे नू कत्‍था रहचा, अरा आ कत्‍था धर्मेस गने रहचा, अरा आ कत्‍था धर्मेस रहचस।</verse>
				<verse number="2">आस ऒरे तिम धर्मेस गने रहचस।</verse>
				<verse number="3">उर्मी आलॊ आसी तिम गढ़रा, अरा गढ़्रका ती ओन्‍टा हूँ आसी बिगर मल्‍ला गढ़्रका।</verse>
				<verse number="4">अरा गढ़्रका ओर्मा तंग्‍है उज्‍जनन आसी ती ख़क्‍खिया, अरा आसी उज्‍जना ओर्मर गे बिल्‍ली चिच्‍चा।</verse>
				<verse number="5">अरा आ बिल्‍ली ऊख़ा नू बिल्‍ची, अरा ऊख़ा अदिन तेभ'आ पुल्‍ली।</verse>
				<verse number="6">धर्मेस ती तइय्का ओर्तोस रहचस, आस यॊहन नूड़रत'उस।</verse>
				<verse number="7">आस आ बिल्‍ली ही पत्त नू गोवाह चि'आ गे ओन्‍टा गोवाह लेक्‍खा बरचस, औंगे ओर्मर आस ती पत्त'आ ओंगोर नेकअन।</verse>
				<verse number="8">आस गा तान आ बिल्‍ली मल रहचस, लिकिन आस आ बिल्‍ली ही पत्त नू गोवाह चि'आ गे लेका बरचस।</verse>
				<verse number="9">एकास मानी बिल्‍ली र'अदस, आस ओर्मर गे बिल्‍ली चि'अदस, आस अक्‍कु ख़ॆख़ेल नू बर'आ लगियस।</verse>
				<verse number="10">आस ख़ॆख़ेल नू रहचस। अरा ख़ॆख़ेल आस तिम गढ़रा, अन्नु हूँ ख़ॆख़ेल आसिन मल चिन्‍हचा।</verse>
				<verse number="11">आस तंग्‍है आलर गुसन बरचस, अन्नु हूँ तंग्‍है आलर आसिन मल इंझ्रर।</verse>
				<verse number="12">लिकिन जेतेक आलर आसिन इंझ्रर अरा आसी नू पत्ताचर, अबड़ा ओर्मर गे आस धर्मेसी ख़द्द मना गे अदिया चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="13">आर अयंग-बंग ती, महले मॆद ही मने ती, महले मॆत-मुक्‍का ही मने ती धर्मेसी ख़द्दर मल मंजर, लिकिन धर्मेस तंग्‍है मने ती आरिन तंग्‍है ख़द्दर कमचस।</verse>
				<verse number="14">अक्‍कु आ कत्‍था आल मंजस ती मया दरा मानिम ती निंद्रका ती नम्‍है मझी नू उज्‍जियस। अरा नाम आसी महबन ईरकत, आद धर्मे बंगासी ओर्त लेका ख़द्दासी महबा ही जोक्‍खा महबा दिम रहचा।</verse>
				<verse number="15">यॊहनस आसी पत्त नू गोवाह चिच्‍चस अरा चिच्चियारस ती बाचस, “नॆख'आ पत्त नू ऎन बाचकन, आस ईसिम हिकदस, आस एंग्‍है ख़ॊख़ा बरदस, लिकिन एंग्‍है ती कोहँस र'अदस, एन्‍देरगेका आस एंग्‍है ती मुन्‍द दिम रहचस।”</verse>
				<verse number="16">अरा आसी मया ही निंद्रका ती नाम ओर्मत आसीस ही म‍इय्याँ आसीस ख़क्‍खकादत।</verse>
				<verse number="17">एन्‍देरगेका धर्मेसी पॆसका मूसस ती चीतारा, लिकिन मया अरा मानिम येसु मसीस ती बरचा।</verse>
				<verse number="18">धर्मेसिन इकला हूँ नॆ हूँ मल ईरकानर। धर्मे बंगासी जिया हेद्दे र'ऊ आसी ओर्त लेका ख़द्दस धर्मेस, धर्मेसिन नमा गे दहदर नंजकादस।</verse>
				<verse number="19">येरुसलॆम ता यहूदीर नैगारिन अरा लेवी गोतोर ता आलारिन “नीन एका ओर्तय?” एन्ने मेना गे यॊहनस गुसन त‍इय्यर।</verse>
				<verse number="20">आ बारी यॊहनस एन्ने गोवाह चिच्‍चस, अरा मल नुड्रस ती आस मानिम गने तेंगरस, “ऎन मसीस मलदन।”</verse>
				<verse number="21">ख़ने आर आसिन मेंजर, “होले नीन एका ओर्तय? नीन धर्मेसी कत्‍था तिंगू एलियस हिकदय का?” यॊहनस बाचस, “ऎन एलियस मलदन।” अरा आर अउरिम मेंजर, “नीन बर'ऊ र'अदस आ धर्मेसी कत्‍था तिंगू हिकदय का?” आस बाचस, “मला।”</verse>
				<verse number="22">ख़ने आर बाचर, “होले नीन एका ओर्तय? नॆ एमन तइय्‍कानर आरिन एन्‍देर तेंगोम? निंग्‍है पत्त नू एन्‍देर ब'अदय?”</verse>
				<verse number="23">यॊहनस आरिन धर्मेसी कत्‍था तिंगू यसायासी बाचका कत्‍थन आनाकिर्ताचस, “ऎन उर्बस गे डहरेन चत्र'आ एन्ने टोड़ंग नू चिच्चियारना सड़ा हिकदन।”</verse>
				<verse number="24">फेन तइय्‍का रहचका जोक्‍क फरिसीर यॊहनसिन मेंजर,</verse>
				<verse number="25">“नीन मसीस मलदय, महले एलियस मलदय, महले बर'ऊ र'अदस आ धर्मेसी कत्‍था तिंगू मलदय होले, नीन एन्‍देरगे आलारिन नॊड़रत'अदय?”</verse>
				<verse number="26">ख़ने यॊहनस आनाकिर्ताचस, “ऎन गा अम्मु ती नॊड़रत'अदन, लिकिन निम्‍है मझी नू इसन ओर्तोस र'अदस, आसिन नीम बलदर।</verse>
				<verse number="27">आस एंग्‍है ख़ॊख़ा बर'ऊ र'अदस, लिकिन ऎन आसी खरपन इँचना ही हूँ जॊगे मलदन।”</verse>
				<verse number="28">इबड़ा ओर्मा कत्‍था यरदन ख़ाड़ ही पुरुब तरा बेतानिया पद्दा नू मंजा, असन दिम यॊहनस आलारिन नॊड़रत'आ लगियस।</verse>
				<verse number="29">दोसर उल्‍ला यॊहनस येसुसिन तंग्‍है तरा बरना ईरयस ती बाचस, “ऎरा, ईस धर्मेसी भें‍डो ख़द्दो, ईस दिम सौंसार ही पापन ओथ्र'ओस।</verse>
				<verse number="30">ईस आसिम हिकदस, ईसी पत्त नुम ऎन निमन बाचका रहचकन का, ‘आस एंग्‍है ख़ॊख़ा बरदस, लिकिन एंग्‍है ती कोहँस र'अदस, एन्‍देरगेका आस एंग्‍है ती मुन्‍द तिम रहचस।’</verse>
				<verse number="31">ऎन आसिन बल्‍ला लिक्‍कन, लिकिन आस इस्राऎल आलर गे दहदर मना गे दिम ऎन अम्मु ती नॊड़रत'आ गे बरचकन।”</verse>
				<verse number="32">फेन यॊहनस गोवाह चिच्‍चस, “ऎन नेम्‍हा बॊलतन मेर्ख़ा ती पेरवाँ लेक्‍खा एत्तना अरा आस मइय्याँ ओक्‍कना ईरकादन।</verse>
				<verse number="33">ऎन हूँ आसिन बल्‍ला लिक्‍कन। लिकिन एंग‍न नॆ अम्मु ती नॊड़रत'आ गे तइय्यस, आसिम एंगन बाचस ‘नीन नॆख'आ मइय्याँ नेम्‍हा बॊलतन एत्तना अरा ओक्‍कनन ऎरोय, आसिम नेम्हा बॊलतस ती नॊड़रत'ओस।’</verse>
				<verse number="34">इदन ऎन ईरकन, अरा गोवाह चि'अदन का ईस दिम धर्मेसी ख़द्दस।”</verse>
				<verse number="35">दोसर उल्‍ला अउरिम यॊहनस तंग्‍है चेलर ती इरबर गने असानिम रहचस।</verse>
				<verse number="36">अरा यॊहनस येसुसिन काना ईरियस ती बाचस, “ऎरा, ईस धर्मेसी भें‍डो ख़द्दो।”</verse>
				<verse number="37">अबड़ा ऎंड़ चेलर आसी कत्‍थन मेंजर ती येसुस गने चॊंख़्रर।</verse>
				<verse number="38">येसुस किर्रिईरियस ती आरिन तंग्‍है गने चॊंख़्रनन ईरियस ती आरिन बाचस, “नीम एन्‍द्रन बेद्ददर?” आर आसिन बाचर, “अना रब्‍बी! नीन एसन र'अदय? (‘रब्‍बी’ ही मने ‘गुरु’।)”</verse>
				<verse number="39">येसुस आरिन बाचस, “बरा, ख़ने नीम ऎरोर।” ई बेड़ा मलागूटी पुतबारी चार बजे रहचा। आस एसन र'अदस अदिन आर केरर ती ईरियर, अरा अउला आर आसी गने रहचर।</verse>
				<verse number="40">यॊहनसी कत्‍थन मेंजर ती येसुस गने चॊंख़्रका आर ती ओर्तोस सिमॊन पतरसी भ‍इय्योस अन्‍द्रेयस रहचस।</verse>
				<verse number="41">अन्‍द्रेयस मुन्‍द तंग्‍है भ‍इय्योस सिमॊनस गने भेंट मंजस ती बाचस, “ऎम मसीसिन ख़क्‍खकादम।” (मसीसिन ‘ख़्रिसतोस’ एन्ने हूँ ब'अनर।)</verse>
				<verse number="42">अरा आस सिमॊनसिन येसुस गुसन होच्‍चस। येसुस आसिन ईरियस ती बाचस, “नीन यॊहनसी तंग्‍दय सिमॊन हिकदय। नीन ‘कॆफास’ बार'ओय।” (कॆफासिन ‘पतरस’ एन्ने हूँ ब'अनर।)</verse>
				<verse number="43">दोसर उल्‍ला येसुस गलिलेया जिला काला गे बिद्दियस। अरा आस फिलिप्‍पोसिन ख़क्‍खियस ती आसिन बाचस, “एंग्‍है गने चॊंख़्र'आ।”</verse>
				<verse number="44">फिलिप्‍पोस गा अन्‍द्रेयस अरा पतरसी नगरे बॆतसैदा ता रहचस।</verse>
				<verse number="45">फिलिप्‍पोस नतन‍ऎलसिन ख़क्‍खियस ती बाचस, “नॆख'आ पत्त नू मूसस नॆग नू लिखचकादस अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर हूँ लिखचकानर, आसिन ऎम ईरकम। आस यॊसॆफसी तंग्‍दस नासरेत पद्दा ता येसुस दिम हिकदस।”</verse>
				<verse number="46">लिकिन नतनऎलस फिलिप्‍पोसिन बाचस, “नासरेत हिके का! नासरेत ती एकअम बॆस बर'आ ऊंगी का?” फिलिप्‍पोस बाचस, “बरा ती ऎरा।”</verse>
				<verse number="47">येसुस नतनऎलसिन तंग्‍है तरा बरनन ईरियस ती आसी पत्त नू बाचस, “ऎरा, ईस ओन्‍टा मानिम इस्राऎल आलस, ईसी नू कुटमुटरना मलकी।”</verse>
				<verse number="48">नतनऎलस येसुसिन बाचस, “नीन एंगन एकासे अख़दय?” येसुस आनाकिर्ताचस, “फिलिप्‍पोस निंगन मॆख़ना ती मुन्‍द अंजीर मन्‍न मूली नू रहचकय ख़ने, निंगन ईरकाचकन।”</verse>
				<verse number="49">नतनऎलस आसिन आनाकिर्ताचस, “अना गुरु! नीन धर्मेसी ख़द्दय! नीन इस्राऎल ही बॆलय!”</verse>
				<verse number="50">येसुस आसिन आनाकिर्ताचस, “ऎन निंगन बाचकन, ‘ऎन निंगन‍ अंजीर मन्न मूली नू ईरकन’ ख़ने नीन एंगन पत्त'अदय का? नीन इदिन ती हूँ कोहाँ कोहाँ नलखन ऎरोय।”</verse>
				<verse number="51">येसुस एन्ने हूँ बाचस, “ऎन निमन मानिमन ब'अदन, नीम मेर्ख़न तिसगरका अरा धर्मेसी पैकारिन मेर्ख़ा अरा ख़ॆख़ेल ही मझी नू अड़ार लेक्खा मनवा ख़द्दन एंगा मइय्याँ अरगनन अरा एत्तनन ऎरोर।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">अक्‍कुन तिसर उल्‍ला गलिलेया जिला ही काना नामे पद्दा नू बेंजा रहचा। येसुसी तंग्‍यो असन रहचा।</verse>
				<verse number="2">येसुस अरा आसी चेलर हूँ आ बेंजा नू एड़रका रहचर।</verse>
				<verse number="3">अंगुर रासी मुंज्रा ख़ने, येसुसी तंग्‍यो आसिन बाचा, “ईर ही गुसन अंगुर रासी मुंज्रा।”</verse>
				<verse number="4">ख़ने येसुस अदिन बाचस, “अनय आली! इदिन एंगन एन्‍देरगे तेंगालदी? अक्‍कुन एंग्‍है बेड़ा अरगी अंड़सा।”</verse>
				<verse number="5">आसी तंग्‍यो जॊंख़ारिन बाचा, “आस निमन एन्‍देर नना आनोस, अदिन ननके।”</verse>
				<verse number="6">असन यहूदीर ही चाल लेक्‍खा सुध मना गे पखना ही छै गोटंग अम्मु उइय्ना कुंड़ा गुट्ठी उइय्का रहचा। उर्मी कुंड़ा नू पछत्तर ती ओन सौ पन्‍द्रा लिटर अम्मु सम'आ लगिया।</verse>
				<verse number="7">येसुस आ जॊंख़ारिन बाचस, “कुंड़ा गुट्ठी नू अम्‍मु नीदा चि'आ।” अन्नेम जॊंख़र अबड़ा नू छलछलरना निंदर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="8">फेन येसुस आरिन बाचस, “अक्‍कु कटिक ओथ्र'आ ती मदी ही मुद्धस गुसन हो'आ।” आर अन्नेम अदन होच्‍चर।</verse>
				<verse number="9">मदी ही मुद्धस अंगुर रासी मंज ख़च्‍चकी रहचा आ अम्मन उंडी ईरियस। आस बल्‍ला लगियस का आ अंगुर रासी एसले बरचा, लिकिन एका जॊंख़र अम्मु ओथ्रका रहचर आर इदन अक्‍खर। मदी ही मुद्धस बेंजा जॊंख़ासिन मीख़ियस,</verse>
				<verse number="10">अरा आसिन बाचस, “ओर्मर मुन्‍द बने अंगुर रासिन चि'अनर, अरा ओंडका ती उड़चका ख़ॊख़ा सिठारका अंगुर रासिन चि'अनर। लिकिन नीन अक्‍कुन गूटी बने अंगुर रासिन उइय्कादय।”</verse>
				<verse number="11">ईद दिम येसुस नंजका पहिल अजगुत नलख ही चिन्‍हा हवे। इदन आस गलिलेया जिला ही काना पद्दा नू नंजस। ई लेक्‍खा आस तंग्‍है महबन ऎदस। अरा आसी चेलर आसी नू पत्ताचर।</verse>
				<verse number="12">इदही ख़ॊख़ा येसुस तंग्‍यो अरा तंग्‍है भईर अरा तंग्‍है चेलर गने कफरनहूम नगरे केरस, अरा असन आर जोक्‍क उल्‍ला रहचर।</verse>
				<verse number="13">यहूदीर ही कट्टना ही परब हेद्दे अंड़सिया ख़ने, येसुस येरुसलॆम केरस।</verse>
				<verse number="14">अरा आस धर्मेसी मन्दिर ही चाली नू दाँड़े गुट्ठी गे अड्डो, भेंडो, अरा पेरवाँ गुट्ठिन बीसू आलारिन अरा रोमी राजी ता ढिबन धर्मेसी मन्दिर ही ढिबा नू बदलना आलारिन उक्‍का ईरियस।</verse>
				<verse number="15">ख़ने आस ऎप ही कोर्रा कमचस ती भेंडो अरा अड्डो गुट्ठी गने उर्मिन धर्मेसी मन्दिर ही चाली ती बहरी ओथ्रस चिच्‍चस। अरा रोमी राजी ही ढिबन धर्मेसी मन्दिर ही ढिबा नू बदलना आलर ही ढिबा गुट्ठिन छिरयाचस चिच्‍चस, अरा आर ही कंडो गुट्ठिन बिड़दाचस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="16">अरा पेरवाँ गुट्ठी बीसुरिन बाचस, “इबड़न इसले हो'आ, एम्बासी एड़पन ख़ीन्‍दू-पिटू अड्डा अमा कम'आ।”</verse>
				<verse number="17">ख़ने आर ही चेलर गे “निंग्‍है एड़पा ही पत्त ता एंग्‍है चोन्‍हा एंगा नू चिच्‍ची बेसे ऊली” एन्ने नेम्‍हा पुथी नू लिख्रका कत्‍था सुरता बरचा।</verse>
				<verse number="18">ख़ने यहूदी मुद्धर येसुसिन मेंजर, “इबड़ा कत्‍थन नीन नना गे निंगा एन्‍देर अदिया र'ई? निंगा इदगे धर्मेस ती अदिया र'ई होले, इदन पुरुब नना गे एमा ओन्‍टा अजगुत नलख ही चिन्‍हा ऎद'आ।”</verse>
				<verse number="19">येसुस आनाकिर्ताचस, “ई धर्मेसी मन्दिर आबोन धंस'आ चि'आ, ऎन इदन तीन उल्‍ला नू कम'ओन चि'ओन।”</verse>
				<verse number="20">ख़ने आर बाचर, “एन्‍द्रा! ई धर्मेसी मन्दिर गा छियालिस बछर नू कम्मरा, नीन इदन तीन उल्‍ला नू कम'ओय का?”</verse>
				<verse number="21">लिकिन येसुस गा तंग्‍है मॆद मन्‍दिर ही पत्त नू ब'आलियस।</verse>
				<verse number="22">येसुसी ई बाचका कत्‍था येसुस केचका ती उज्‍जा चॊचका ख़ॊख़ा आसी चेलर गे सुरता बरचा। अरा आर नेम्‍हा पुथिन अरा येसुसी बाचका कत्‍थन पत्ताचर।</verse>
				<verse number="23">येसुस कट्टना परब बारी येरुसलॆम नू रहचस ख़ने, ढ़ॆर आलर आसी ती मंजका अजगुत नलख ही चिन्‍हा गुट्ठिन ईरियर ती आसी नू पत्ताचर।</verse>
				<verse number="24">लिकिन येसुस आरिन मल पत्ताचस, एन्‍देरगेका आस उर्मी आलारिन अक्‍खस।</verse>
				<verse number="25">आस गे चाड़ मल रहचा का नीकईम आसिन आलर ही पत्त नू तेंगोर, एन्‍देरगेका आस तानिम अक्‍खस का आलर ही जिया नू एन्‍देर र'ई।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">फरिसीर ती निकोदॆमोस नामे ओन्‍टा आलस रहचस। आस ओन्‍टा मुध यहूदीर ही मुद्धस रहचस।</verse>
				<verse number="2">आस उन्‍दुल माख़ा येसुस गुसन बरचस ती बाचस, “अना गुरु, ऎम अख़दम का नीन धर्मेस तरती बरचका ओन्‍टा गुरु हिकदय। एन्‍देरगेका नीन नन्‍दय आ अजगुत नलख ही चिन्‍हा गुट्ठिन नॆ हूँ नना पोल्‍लोस, एका गूटी धर्मेस आस गने मल र'अदस।”</verse>
				<verse number="3">येसुस आसिन आनाकिर्ताचस, “ऎन निंगन मानिमन ब'अदन, नीकईम अउरिम मल कुन्‍द्रदस, आस धर्मेस तंग्‍है उज्‍जना नू राजी नन्नन अनुभव मल ननोस।”</verse>
				<verse number="4">निकोदॆमोस बाचस, “एन्‍द्रा! ओर्तोस पच्‍का केरका ती आस एकासे अउर कुन्‍द्र'आ ओंग्‍दस? आस अयंग ही कोख नू अउरिम कोरदस ती कुन्‍द्र'आ ओंग्‍दस का?”</verse>
				<verse number="5">येसुस आनाकिर्ताचस, “ऎन निंगन मानिमन ब'अदन, नीक‍ईम अम्मु अरा बॊलतस ती मल कुन्‍द्रदस, आस धर्मेस तंग्‍है उज्‍जना नू राजी नन्नन अनुभव मल ननोस।</verse>
				<verse number="6">कया कया ही उज्‍जनन लेका कुन्‍द्रत'आ ऊंगी, लिकिन नेम्‍हा बॊलतस बॊलता ही उज्‍जनन कुन्‍द्रत'अदस।</verse>
				<verse number="7">निमा अउरिम कुन्‍द्रना चाड़ र'ई, एन्ने ऎन बाचकन। नीन अदही पत्त नू अमा अकबकरा।</verse>
				<verse number="8">ताका एका तरा बिद्दी अत्रम तागर'ई। अरा नीन अदही सड़न मेन्‍दय, लिकिन एका तरती बर'ई अरा एका तरा क'ई अदिन बलदय। औंगे नेम्‍हा बॊलतस ती कुन्‍द्रका ओर्मर ही कुन्‍द्रना एन्नेम र'ई।”</verse>
				<verse number="9">ख़ने निकोदॆमोस मेंजस, “ईद एकासे मना उंगी?”</verse>
				<verse number="10">येसुस आसिन बाचस, “नीन इस्राऎल नू ओन्‍टा मुध गुरु र'अदय, अन्नु हूँ इबड़ा कत्‍थन नीन मल बुझ्रदय का?</verse>
				<verse number="11">ऎन निंगन मानिमन ब'अदन, ऎम अख़दम अदिनिम ब'अदम, अरा ईरकादम अदही पत्त नू गोवाह चि'अदम, लिकिन नीम एम्‍है गोवाह आबोन मल इंझ्रदर।</verse>
				<verse number="12">ऎन निमन ख़ॆख़ेल ता कत्‍थन तिंकन अदिन नीम मल पत्त'अदर, लिकिन ऎन निमन मेर्ख़न ता कत्‍थन तेंगोन होले, नीम एकासे पत्त'ओर?</verse>
				<verse number="13">मेर्ख़ा ती इत्तका मनवा ख़द्दस एंगन अम्‍बरकी नॆ हूँ मेर्ख़ा नू मल अरगनर।</verse>
				<verse number="14">अरा एकासे मूसस टोड़ंग नू नेर्रेन खुटा नू टंगचस, आ लेक्‍खम मनवा ख़द्दन ऎन हूँ मइय्याँ अरगतारना ही चाड़ र'ई।</verse>
				<verse number="15">औंगे नॆ मनवा ख़द्दन एंगा नू पत्त'अनर, आर ओर्मर जनमजुग उज्‍जनन ख़क्‍खोर।</verse>
				<verse number="16">धर्मेस गा ख़ॆख़लन एन्ने कोड़हे चोन्‍हा नंजस का आस तंग्‍है ओर्त लेका ख़द्दासिन चिच्‍चस। औंगे एकार आस नू पत्त'अनर आर मल नठार'ओर, लिकिन जनमजुग ही उज्‍जनन ख़क्‍खोर।</verse>
				<verse number="17">धर्मेस तंग्‍दासिन ख़ॆख़ेल नू ख़ॆख़लन नेंव‍ई नना गे मल तइय्यस, लिकिन आस ती ख़ॆख़लन नाड़ा गे त‍इय्यस।</verse>
				<verse number="18">नॆ धर्मेसी ख़द्दस नू पत्त'अदस, आस गे दंडे ही नेंव‍ई मल मनी। लिकिन नॆ आस नू मल पत्त'अदस, आस गे दंडे ही नेंव‍ई मंज ख़च्‍चकी र'ई, एन्‍देरगेका आस धर्मेसी ओर्त लेका ख़द्दासी नामे नू मल पत्त'अदस।</verse>
				<verse number="19">आर गे दंडे ही नेंव‍ई ही चड्डे ईद दिम का, बिल्‍ली ख़ॆख़ेल नू बरचा, लिकिन आलर बिल्‍ली ती कोड़हे ऊख़न पत्तारर, एन्‍देरगेका आर ही नलख गुट्ठी मलदौ रहचा।</verse>
				<verse number="20">मलदौ नलख ननू ओर्मर बिल्‍लिन ख़ाँड़नर, अरा बिल्‍ली नू मल बरनर, एन्‍देरगेका तम्‍है मलदौ नलख गुट्ठी दहदर मनो अदगे एल्‍चनर।</verse>
				<verse number="21">लिकिन नॆ मानी गने उज्‍जनर, आर बिल्‍ली हेद्दे बरनर, अत्रु ईद दहदर मनी का आर ही नलख धर्मेस ती मंजकी र'ई।”</verse>
				<verse number="22">इदही ख़ॊख़ा येसुस अरा आसी चेलर यूदेया चकभार नू बरचर। असन आस जोक्‍क उल्‍ला आर गने रहचस, अरा आलारिन नॊड़रत'आ लगियस।</verse>
				<verse number="23">यॊहनस हूँ सलेम ही हेद्दे ऐनॊन ख़ाड़ नू नॊड़रत'आ लगियस, एन्‍देरगेका असन बग्‍गे अम्मु रहचा, अरा आलर नॊड़र'आ गे बरतेम र'आ लगियर।</verse>
				<verse number="24">(ईद यॊहनसिन जेहेल नू सजना ती मुन्‍द मंजकीचा।)</verse>
				<verse number="25">यॊहनसी चेलर अरा ओन्‍टा यहूदी ही मझी नू चाल ही सुध मन्ना ही पत्त नू आनानखरना मंजा।</verse>
				<verse number="26">अरा यॊहनसी चेलर यॊहनस गुसन बरचर ती बाचर, “अना गुरु, एका ओर्तोसिन नीन यरदन ख़ाड़ ही पुरुब तरा भेंट मंजकय, अरा आसी पत्त नू नीन गोवाह चिच्‍चकय, आस हूँ आलारिन नॊड़रत'अदस, अरा ओर्मा आलर आस गुसन कानर।”</verse>
				<verse number="27">यॊहनस आनाकिर्ताचस, “नॆ हूँ एन्‍द्रन हूँ मल ख़क्‍खनर, एका गूटी धर्मेस मेर्ख़ा ती अदिन मल चि'अदस।</verse>
				<verse number="28">‘ऎन ‘मसीस’ मलदन, लिकिन आस गे डहरेन चत्र'आ गे त‍इरका आलन हिकदन’ एन्ने ऎन बाचका रहचकन, अदगे नीम दिम एंगा गे गोवाह र'अदर।</verse>
				<verse number="29">बेंजा पेल्‍लो बेंजा जॊंख़सी दिम हवे। लिकिन बेंजा जॊंख़ासी संगेस गा आसी हेद्दे इज्‍जदस ती आसी कत्‍थन मेन्‍दस। आस बेंजा जॊंख़ासी कत्‍थन मेन्‍दस ती नगदे रिझ्रदस। एंग्‍है रिझ एन्ने दिम हवे। आद अक्‍कु पुरचा।</verse>
				<verse number="30">अरा चाड़ र'ई का आस कोहाँ मन्‍नुम काना र'ई, अरा ऎन सन्नी मन्नुम ती काना र'ई।”</verse>
				<verse number="31">मइय्याँ ती बर'उस ओर्मर ती कोहँस दिम र'अस। अरा ख़ॆख़ेल ती बर'उस ख़ॆख़ेलतस हिकदस। आस ख़ॆख़ेल ता कत्‍था गुट्ठिन कछनख्रदस। लिकिन मेर्ख़ा ती बर'उस ओर्मर ती कोहँस दिम र'अस।</verse>
				<verse number="32">आस एन्‍द्रन ईरकादस अरा मेंजकादस अदही पत्त नू गोवाह चि'अदस। लिकिन आसी गोवाह आबोन नॆ हूँ मल पत्त'अनर।</verse>
				<verse number="33">नॆ आसी गोवाह आबोन पत्त'अदस, आस धर्मेस मानिम जॊगे र'अदस एन्ने ऎदस।</verse>
				<verse number="34">नॆकन धर्मेस तइय्कादस, आस धर्मेसी कत्‍था गुट्ठिन ब'अदस, एन्‍देरगेका धर्मेस आस गे नेम्‍हा बॊलतासिन बिगर नपदस जोक्‍खदस ती चि'अदस।</verse>
				<verse number="35">बंगस तंग्‍दासिन चोन्‍हा नन्‍दस, अरा उर्मिन आसी ख़ेक्खा नू सोंपचकादस।</verse>
				<verse number="36">नॆ धर्मेसी ख़द्दस नू पत्त'अदस, आस गे जनमजुग उज्‍जना र'ई। लिकिन नॆ धर्मेसी ख़द्दासिन मल मन्‍दस, आस आ उज्‍जनन मल ख़क्‍खोस, एन्‍देरगेका धर्मेसी खींस आसी मइय्याँ र'ई।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">येसुस यॊहनस ती बग्‍गे आलारिन चेला कमदस अरा नॊड़रत'अदस, एन्ने फरिसीर मेंजर, अदन येसुस अक्‍खस। ख़ने आस यूदेया जिला आबोन अम्‍बियस ती गलिलेया जिला किर्रिम बिच्‍चियस। (येसुस तान मला, लिकिन आसी चेलर नॊड़रत'आ लगियर।)</verse>
				<verse number="2"></verse>
				<verse number="3"></verse>
				<verse number="4">आस गे समारिया राजी नू मन्नुम काना रहचा।</verse>
				<verse number="5">ख़ने आस समारिया राजी ता सुख़ार नामे पद्दा नू बरचस। ई पद्दा याकॊबस तंग्‍दस यॊसॆफस गे चिच्का ख़ल्ल गुसन रहचा।</verse>
				<verse number="6">आ ख़ल्ल नू याकॊबसी तूसा रहचा। येसुस डहरे इक्‍कियस ती ख़ड़दिकाचस, औंगे असन उक्‍कियस। ईद मलागूटी लोहाड़ी ही बेड़ा बारा बजे रहचा।</verse>
				<verse number="7">येसुसी चेलर ओन्‍ना-मॊख़ना ख़ॆन्‍दा गे पद्दा नू केरका रहचर। आ बारी ओन्‍टा समारिया ता आली अम्मु ओन्‍द्र'आ बरचा। येसुस अदिन बाचस, “एंगा अम्मु ओना गे चि'ई।”</verse>
				<verse number="8"></verse>
				<verse number="9">समारिया ता आली आसिन बाचा, “एन्‍द्रा! नीन यहूदी आलय, अरा ऎन गा समारिया ता आली। एकासे नीन एंग्‍है गुसते ओना गे अम्मु ने'अदय?” (एन्‍देरगेका यहूदीर समारिया ता आलर गने मल ओक्‍कनर इज्‍जनर।)</verse>
				<verse number="10">येसुस अदिन आनाकिर्ताचस, “धर्मेसी चि'अना इनामन अरा नॆ निंगन ‘एंगा ओना गे अम्मु चि'ई’ एन्ने ब'अदस, अदिन नीन अक्‍का होले, नीनिम एंग्‍है गुसते अम्मु ने'ओय दने। अरा ऎन निंगा गे उज्‍जना चि'ऊ अम्‍मन चिच्का र'ओन दने।”</verse>
				<verse number="11">ख़ने आ आली आसिन बाचा, “अना उर्बायो, निंग्‍है गुसन अम्मु नीदा गे एन्‍द्रा हूँ मल्‍ला, अरा तूसा हूँ ख़ोड़ख़ा र'ई, होले उज्‍जना चि'ऊ अम्मु नीन एसले ख़क्‍खोय?</verse>
				<verse number="12">नीन एम्‍है पूरखस याकॊबस ती हूँ कोहँस हिकदय का? आस एमा गे ई तूसन चिच्कादस। आस तान अरा तंग्‍है ख़द्दर अरा ऒय ऎड़ा गुट्ठी इय्या ती ओन्डर।”</verse>
				<verse number="13">येसुस बाचस, “नॆ ई अम्‍मन ओन्‍दस आस फेन ओनक'आ सार'ओस।</verse>
				<verse number="14">लिकिन नॆ एंग्‍है चि'अना अम्मन ओन्‍दस आस फेन इकला हूँ ओनक'आ मल सार'ओस। एका अम्मन आस गे ऎन चि'अदन, आद आस नू ओन्‍टा पझरा फुटना ती जनमजुग उज्‍जनन चि'ओ।”</verse>
				<verse number="15">आ आली आसिन बाचा, “उर्बायो, आ अम्मन एंगा चि'आ का, ऎन ओनक'आ मल सार'ओन, अरा इसन एंगा अम्मु ओन्‍द्र'आ बर'आ गे मल लग्‍गो।”</verse>
				<verse number="16">येसुस अदिन बाचस, “कलय, निंग्‍आलासिन इसन मॆख़य ओन्‍द्र'अय।”</verse>
				<verse number="17">आ आली आनाकिर्ताचा, “एंग्हा मॆतस मलकस।” येसुस अदिन बाचस, “ठउकम ब'अदी, बिगर मॆत ही र'अदी।</verse>
				<verse number="18">निंगा गा पाँच गोटंग मॆतर रहचर, लिकिन अक्‍कुन नीन नॆख'आ गने उज्जालदिन आस हूँ निंग्‍है मॆतस मलदस। नीन एन्‍द्रन बाचकय आद मानिम हवे।”</verse>
				<verse number="19">आ आली बाचा, “उर्बायो! अक्कु ऎन अख़दन का नीन ओन्‍टा धर्मेसी कत्‍था तिंगू हिकदय।</verse>
				<verse number="20">एम्‍है पूरखर गा ई परता नू धर्मेसी महबा नंजर, अरा नीम यहूदीर ब'अदर का, धर्मेसी महबा नन्‍ना अड्डा येरुसलॆम नगरे लेका र'ई।”</verse>
				<verse number="21">येसुस अदिन बाचस, “अनय आली! एंग्‍है कत्‍थन पत्त'अय, बेड़ा बर'आली, आ बारी नीम धर्मे बंगासिन ई परता नू हूँ मला महले येरुसलॆम नगरे नू हूँ मल महबा ननोर।</verse>
				<verse number="22">नीम समारिया ता आलर मानिम नू बलदर, नॆकन महबा नन्‍दर, अरा ऎम यहूदीर अख़दम, नॆकन महबा नन्‍दम, एन्‍देरगेका नाड़रना यहूदीर ती बर'ई।</verse>
				<verse number="23">लिकिन बेड़ा बर'आली, अरा अक्‍कुन बरचकी र'ई। मानी ती महबा ननू आलर, आ बारी तम्‍है बॊलता गने अरा मानी जिया ती धर्मे बंगासिन महबा ननोर। धर्मे बंगस एन्नेम महबा ननुरिन बेद्ददस।</verse>
				<verse number="24">धर्मेस बॊलतस हिकदस, औंगे नॆ आसी महबा नन्‍नर, आर गे तम्‍है बॊलता गने अरा मानी जिया ती आसी महबा नन्‍ना र'ई।”</verse>
				<verse number="25">आ आली येसुसिन बाचा, “ऎन अख़दन का ‘ख़्रिसतोस’ एन्ने बारना ‘मसीस’ बर'आ लगदस। आस बरदस ख़ने, एमन उर्मी कत्‍थन फरीफरी तेंगोस चि'ओस।”</verse>
				<verse number="26">येसुस अदिन बाचस, “निंग्‍है गने कछनख्र'ऊ ऎन दिम आस हिकदन।”</verse>
				<verse number="27">आ बारिम आसी चेलर किर्रियर बरचर अरा आसिन ओन्‍टा आली गने कछनख्रनन ईरियर ती अनचकरर। अन्नु हूँ नॆ हूँ मल मेंजर का नीन एन्‍देर बेद्ददय? महले नीन ई आली गने एन्‍देरगे कछनख्रदय?</verse>
				<verse number="28">आ आली अम्मु कट्टुन अम्‍बिया ती पद्दा नू केरा ती आलारिन बाचा,</verse>
				<verse number="29">“बरा, एंग्‍है नंजका उर्मी कत्‍थन एंगा तिंका ओर्त आलासिन ऎरा! आस मसीस र'ओस दने का?”</verse>
				<verse number="30">ख़ने आर पद्दा ती उरखर ती येसुस गुसन बर'आ हेलरर।</verse>
				<verse number="31">इदही मझी नू चेलर आसिन मेनालियर, “गुरु, ओंदा कटइकेम मॊख़ा।”</verse>
				<verse number="32">लिकिन येसुस आरिन बाचस, “एंग्‍है गुसन मॊख़ा गे ओन्ना-मॊख़ना र'ई, अदही पत्त नू नीम बलदर।”</verse>
				<verse number="33">ख़ने चेलर ताम तामिम कछनख्र'आ हेलरर, “ईस गे नीकईम इन्द्रिइम ओन्ना-मॊख़ना चिच्का र'ओर दने का?”</verse>
				<verse number="34">ख़ने येसुस बाचस, “नॆ एंगन तइय्‍कादस आसी मने लेक्‍खा नन्ना, अरा आसी नलखन मुंजना ईदिम एंग्‍है ओन्ना-मॊख़ना हवे।</verse>
				<verse number="35">नीम ब'आ ओंग्‍दर का, अक्‍कु ख़ॊया गे चार महिना गूटी र'ई। लिकिन ऎन निमन ब'अदन, ख़न्‍नन चलख़ा ती ख़ल्‍ल गुट्ठिन ऎरा, अक्‍कुन अबड़ा ख़ॊया गे पंज ख़च्‍चकी र'ई।</verse>
				<verse number="36">एकासे ख़ुयू आलस तंग्है भूतिन ख़क्‍खदस ती खेतिन सकल'अदस, अन्नेम धर्मेसी नलख ननुस जनमजुग उज्‍जना गे आलारिन सकल'अदस। औंगे चाँख़'उस अरा ख़ुयुस संगे मेस्र'ओर ती खुसमार'ओर।</verse>
				<verse number="37">इसन ई ब'अना ठौका जोक्‍खा उक्‍की, ‘ओर्त आलस चाँख़दस अरा नन्‍ना आलस ख़ोयदस।’</verse>
				<verse number="38">एका अइय्या नीम मल चाँख़कर, अइय्या ऎन निमन ख़ॊया गे तइय्‍कन। नन्नर अइय्या तम्‍है नलखन नंज ख़च्चिकाचर, अरा आर ही अर्जाचका ख़ंजपन नीम ख़ोय'ओर।”</verse>
				<verse number="39">एंग्‍है नंजका उर्मी कत्‍थन आस एंगा तिंग्‍गियस, एन्ने आ आली चिच्का गोवाह ती, आ पद्दा ता बग्‍गे समारिया ता आलर येसुसिन पत्ताचर।</verse>
				<verse number="40">समारिया ता आलर आसी गुसन बरचर ख़ने, आर आसिन तम्‍है गुसन र'आ गे गोहरारर। ख़ने आस असन ऎंड़ उल्‍ला रहचस।</verse>
				<verse number="41">ढ़ॆर बग्‍गे आलर आसी कत्‍थन मेंजर ती आसिन पत्ताचर।</verse>
				<verse number="42">अरा आर आ आलिन बाचर, “ऎम आसिन पत्ताचकम, निंग्‍‍है बाचका ती लेका मला, अक्‍कुन ऎमिम मेंजकम अरा अक्‍कम होच्‍चकम मा‍निम नू ईसिम गोट्टा ख़ॆख़ेल ही नाड़ुस हिकदस।”</verse>
				<verse number="43">ऎंड़ उल्‍ला ख़ॊख़ा येसुस असले गलिलेया केरस।</verse>
				<verse number="44">(येसुस तानिम बाचकाचस का धर्मेसी कत्‍था तिंगुस तंग्‍है पद्दा नू मान मरजात मल ख़क्‍खदस।)</verse>
				<verse number="45">आस गलिलेया नू बरचस ख़ने, गलिलेया ता आलर आसिन परघाचर। एन्‍देरगेका आर कट्टना परब नू येरुसलॆम नू रहचकाचर, अरा येसुस अइय्या नंजका उर्मिन ईरका रहचर।</verse>
				<verse number="46">फेन ओंग्‍होल येसुस गलिलेया ही काना पद्दा केरस, एसन आस अम्मन अंगुर रासी कमचका रहचस। असन बॆलासी ओन्‍टा मुध आलस रहचस, आसी तंग्‍दस कफरनहूम नगरे नू बेमार खत्रकाचस।</verse>
				<verse number="47">येसुस यूदेया ती गलिलेया बरचकादस एन्ने आस मेंजस ख़ने, आसी गुसन केरस ती गोहरारस का नीन बर'अरकी एंग्‍दासिन कोड़े नना, आस खे'आ बिद्दियस।</verse>
				<verse number="48">ख़ने येसुस आसिन बाचस, “नीम गा चिन्‍हा अरा अजगुत नलख गुट्ठिन बिगर ईरका इक्‍ला हूँ मल पत्त'ओर।”</verse>
				<verse number="49">ख़ने आ बॆलासी मुध आलस येसुसिन बाचस, “उर्बायो, एंग्‍दासी खे'अना ती मुन्‍द बरा।”</verse>
				<verse number="50">येसुस आसिन बाचस, “कला, निंग्‍दस उज्‍जोस।” आ आलस येसुसी कत्‍थन पत्ताचस ती किर्रिम बिच्‍चियस।</verse>
				<verse number="51">आस डहरेनुम रहचस ख़नेम, आसी जॊंख़र आसिन भेंट मंजर ती बाचर, “निंग्‍दस कोड़े र'अदस।”</verse>
				<verse number="52">आस आरिन मेंजस, “आस एकाबारी कोड़े मना हेलरस।” आर बाचर, “चेरो लोहाड़ी ओन बजे आसी नड़ी तम्मिया केरा।”</verse>
				<verse number="53">ख़ने तम्‍बस अक्‍खस का आ बारिम येसुस आसिन बाचकाचस, “निंग्‍है ख़द्दस उज्‍जोस।” अरा आस अरा आसी उर्मी एड़पातर येसुसिन पत्ताचस।</verse>
				<verse number="54">ईद येसुस यूदेया ती गलिलेया बरचका ख़ॊख़ा आस नंजका दोसर अजगुत नलख ही चिन्‍हा रहचा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">इबड़ा ही ख़ॊख़ा येसुस यहूदीर ही ओन्‍टा परब नू येरुसलॆम केरस।</verse>
				<verse number="2">येरुसलॆम नू भेन्‍ड़ो बकड़े गुसन ओन्‍टा पोखारी रहचा, अदिन इब्रानी भखा नू “बॆतसता” ब'अनर। अदही ओनबेंड़र'आ पाँच गोटा झला रहचा।</verse>
				<verse number="3">इबड़ा नू ढ़ॆर बग्‍गे रोगियर अन्धहा, लेंगड़ा, ख़ेड्डे-खेक्‍खा ख़इका आलर बिड़िरका रहचर। [अरा अम्मु ही नुक्रनन पाब ऎरा लगियर।</verse>
				<verse number="4">एन्‍देरगेका बेड़ा बेड़ा नू उर्बासी पैकस पोखारी नू एत्ता लगियस ती अम्मुन नुक'आ लगियस, अम्मु नुक्रना गनेम नॆ मुन्‍द आ पोखारी नू एत्ता लगियस, आस इन्द्रिइम रोगे र'ओस होले हूँ कोड़े मना लगियर।]</verse>
				<verse number="5">असन ओन्‍टा आलस बिड़िरका रहचस। आस अड़तिस बछर ती बेमार रहचस।</verse>
				<verse number="6">येसुस आसिन बिड़िरका ईरियस, अरा नगदे उल्‍ला ती एन्ने बिड़िरका दसन अक्‍खस ती, आसिन मेंजस, “नीन कोड़े मना बेद्ददय का?”</verse>
				<verse number="7">रोगे आलस बाचस, “उर्बायो, अम्मु नुक्र'ओ ख़ने, एंगन पोखारी नू एत्त'आ गे नॆ हूँ मल्‍कर। एंग्‍है अंड़सना ती मुन्‍द दिम नन्‍नर एत्तनर कानर।”</verse>
				<verse number="8">ख़ने येसुस आसिन बाचस, “चो'आ, अरा निंग्‍है पिटरिन चॊद'आ ती ऎका।”</verse>
				<verse number="9">आ बारिम आ आलस कोड़े मंजस केरस, अरा तंग्‍है पिटरिन होच्‍चस ती कुद्दा नुंगा हेलरस। लिकिन ईद मंजका उल्‍ला ख़न्‍न ऎख़ना उल्‍ला रहचा।</verse>
				<verse number="10">औंगे कोड़े मंजका आलासिन यहूदी मुद्धर बाचर, “इन्ना ख़न्‍न ऎख़्रना उल्‍ला, औंगे नॆग ही लेक्‍खा निंगा पिटरिन चॊदना ती काना ठौका मल्ली।”</verse>
				<verse number="11">लिकिन आस आरिन बाचस, “नॆ एंगन कोड़े नंजस आस बाचस, ‘निंग्‍‍है पिटरिन चॊद'आ ती ऎका।’”</verse>
				<verse number="12">ख़ने आर आसिन मेंजर, “ ‘निंग्‍‍है पिटरिन चॊद'आ ती ऎका’ एन्ने निंगन बाचस, आस नॆ हिके?”</verse>
				<verse number="13">कोड़े मंजका आलस बल्‍ला लगियस का आस नॆ हिकदस। एन्‍देरगेका असला आलर ही गोंहड़ा ही मारे येसुस असले गुच्‍छरका केरकाचस।</verse>
				<verse number="14">ख़ॊख़ा येसुस आ आलासिन धर्मेसी मन्दिर नू ख़क्‍खियस ती आसिन बाचस, “ऎरा, नीन कोड़े मंजकादय, अउरिम पाप अमके नना। महले इन्द्रिइम कोड़हे खिलपत निंगा मना ओंगी।”</verse>
				<verse number="15">आ आलस केरस ती यहूदी मुद्धारिन तिंगियस का एंगन कोड़े नंजस आस येसुस हिकदस।</verse>
				<verse number="16">इबड़ा नलख गुट्ठिन येसुस ख़न्न ऎख़्रना उल्‍ला नू नंजका ती, यहूदी मुद्धर आसिन डाहा हेलरर।</verse>
				<verse number="17">लिकिन येसुस आरिन बाचस, “एम्‍बस इन्ना गूटी बिगर ख़न्न ऎख़्रका ती नलख नना लग‍दस, अरा ऎन हूँ नलख नना लगदन।”</verse>
				<verse number="18">औंगे यहूदीर आसिन पिटा गे अउर कोड़हे बेद्दा लगियर का आस ख़न्‍न ऎख़ना उल्‍ला ही नॆगन लेका मल चाड़ा लगियस, लिकिन धर्मेसिन तंग्‍है बंगस ब'आलियस ती तंगन धर्मेसी जोक्‍खा ननालियस।</verse>
				<verse number="19">औंगे येसुस आरिन इदन फरीफरी तिंगियस, “ऎन निमन मानिम ब'अदन, ऎन धर्मेसी ख़द्दन एंग्‍है मने लेक्‍खा एन्‍द्रा हूँ नना पोलदन। एन्‍द्रन एम्‍बासी नन्नन ऎन ऎरदन अदिन लेका ऎन नन्‍दन। एन्‍द्रन एन्‍द्रन एम्‍बस नन्‍दस अदिन ऎन हूँ अन्नेम नन्‍दन।</verse>
				<verse number="20">एम्‍बस गा एंगन चोन्‍हा नन्‍दस, अरा आस एन्‍देर एन्‍देर नन्‍दस अबड़ा उर्मिन एंगा ऎद्ददस। आस इबड़ा ती अउर कोहाँ नलख गुट्ठिन हूँ एंगा ऎद'ओस। होले नीम अनचकर'ओर।</verse>
				<verse number="21">एकन्ने एम्‍बस केचका आलारिन चॊद्दस ती आर गे उज्‍जना चि'अदस, अन्नेम ऎन हूँ नॆकन ऎन बेद्ददन आर गे उज्‍जना चि'अदन।</verse>
				<verse number="22">एम्‍बस नॆकन हूँ नेंवई मल नन्‍दस, लिकिन नेंवई नन्‍ना ही उर्मी अदियन एंगा सोंपचकादस।</verse>
				<verse number="23">औंगे ओर्मा आलर एकासे धर्मे बंगासिन म‍ईन नन्‍नर‍, अन्नेम धर्मेसी ख़द्दस एंगन हूँ म‍ईन नना गे एन्ने नंजस। नॆ एंगन मईन मल नन्‍दस, आस एंगन त‍इय्‍का धर्मे बंगासिन हूँ म‍ईन मल नन्‍दस।</verse>
				<verse number="24">ऎन निमन मानिम ब'अदन, नॆ एंग्‍है कत्‍थन मेन्‍नर ती एंगन तइय्‍का धर्मेसिन पत्त'अनर, आर जनमजुग उज्‍जनन ख़क्‍खकानर। आर गे दंडे ही पॆसका इकला हूँ मल मनो। आर खे'अना ती कट्टियर अरा उज्‍जना नू कोरच ख़च्चकानर।</verse>
				<verse number="25">ऎन निमन मानिम ब'अदन, बेड़ा बर'आ लगी, अरा आद अक्‍कुन बरचकी र'ई। आ बेड़ा नू बॊलता नू केचका आलर ऎन धर्मेसी ख़द्दन ही सड़न मेनोर। अरा अदन नॆ मेनोर आर उज्‍जोर।</verse>
				<verse number="26">धर्मे बंगस गे उज्‍जनन चि'अना सवंग र'ई, अरा आस आ उज्‍जना चि'अना सवंगन आसी ख़द्दन एंगा चिच्कादस।</verse>
				<verse number="27">अरा आस एंगा आलारिन नेंवई नना गे अदिया हूँ चिच्कादस, एन्‍देरगेका ऎन मनवा ख़द्दन हिकदन।</verse>
				<verse number="28">इदही पत्त नू अमा हैकटर'आ, एन्‍देरगेका बेड़ा बर'आ लगी, केचका ओर्मा आलर एंग्‍है सड़न मेनोर।</verse>
				<verse number="29">अरा आर उज्‍जा चो'ओर। दौ नलख नंजका आलर जनमजुग उज्‍जनन ख़क्‍खा गे उज्जा चो'ओर, अरा मलदौ नलख नंजका आलर दंडे ख़क्‍खा गे उज्‍जा चो'ओर।</verse>
				<verse number="30">ऎन एंग्‍है मने लेक्‍खा एन्‍देर हूँ नना पोलदन। धर्मे बंगस ब'अना लेक्‍खम दिम ऎन नेंव‍ई नन्दन। अरा एंग्‍है नेंवई नन्‍ना उजगो र'ई, एन्‍देरगेका ऎन एंगा पत्तार'आ गे मला, एंगन त‍इय्‍का एम्‍बासिन पत्तार'आ गे बेद्ददन।</verse>
				<verse number="31">ऎन ऎनिम एंग्‍है पत्त नू गोवाह चि'अदन होले, एंग्‍है गोवाह ही मोल मल मनी।</verse>
				<verse number="32">एंग्‍है पत्त नू गोवाह चि'उस अउर ओर्तस र'अदस। अरा ऎन अख़दन का एंग्‍है पत्त ता आसी गोवाह ठउकम र'ई।</verse>
				<verse number="33">नीम यॊहन नूड़रत'उस गुसन मेना गे आलारिन तइय्‍कर, अरा आस एंग्है पत्त नू चिच्का गोवाह मानी हवे।</verse>
				<verse number="34">यॊहनस गा लघरना अरा बिलचना कन्‍डेल लेक्‍खा रहचस, अरा नीम जोक्‍क उल्‍ला आसी बिल्‍ली नू रिरयार'आ बेद्दा लिक्‍कर। एंगा आलासी गोवाह ही चाड़ मल मनी। लिकिन नीम नाड़र'आ गे दिम ऎन इबड़ा कत्‍थन तेंगदन।</verse>
				<verse number="35"></verse>
				<verse number="36">एंगा यॊहनसी गोवाह ती कोहाँ गोवाह एंग्‍है सिखाब'अना अरा एंग्‍है हैकट नलख हवे। धर्मे बंगस इबड़ा नलखन नन्ना ती मुंजा गे एंगा चिच्‍चस, अरा अबड़ा पुरुब नन्‍ती का आस एंगन त‍इय्कादस।</verse>
				<verse number="37">एंगन त‍इय्‍का धर्मे बंबस हूँ तानिम एंग्‍है पत्त नू गोवाह चिच्कादस। नीम इकला हूँ आसी सड़न मल मेंजकादर महले आसी मुहिन मल ईरकादर।</verse>
				<verse number="38">अरा नीम आसी कत्‍थन निम्‍है जिया नू मल उइय्दर, एन्‍देरगेका आस निम्‍है गुसन त‍इय्‍का एंगन मल पत्त'अदर।</verse>
				<verse number="39">नीम नेम्‍हा पुथी ही कत्‍था गुट्ठिन चिहुंक ती पढ़'आ, एन्‍देरगेका अबड़ा नू ती जनमजुग उज्‍जनन ख़क्‍खोर एन्ने सोचदर। अबड़ा दिम एंग्है पत्त नू गोवाह चि'ई।</verse>
				<verse number="40">अन्नु हूँ आ उज्‍जनन ख़क्‍खा गे नीम एंग्‍है गुसन मल बरदर।</verse>
				<verse number="41">ऎन आलर ती बरना ओहमन मल बेद्ददन।</verse>
				<verse number="42">एन्‍देरगेका ऎन निम्‍है पत्त नू अख़दन का निम्‍है नू धर्मेसी चोन्‍हा मल र'ई।</verse>
				<verse number="43">ऎन एम्‍बासी नामे ती बरचकादन, लिकिन नीम एंगन मल इंझ्रदर। नन्नस ओर्तस तंग्‍है नामे ती बरदस होले, आसिन नीम इंझर'ओर।</verse>
				<verse number="44">नीम गा निम्‍है नू ओर्त ओर्तोस ती ओहमन ख़क्‍खा गे बेद्ददर। लिकिन नीम ओर्त लेका धर्मेस ती बरना ओहमन ख़क्‍खा गे मल बेद्ददर। होले नीम एकासे पत्त'आ ओंगोर?</verse>
				<verse number="45">धर्मे बंगस गुसन ऎन निमन बदी ननोन एन्ने अमके सोच'आ। नीम असरा ननू मूसस दिम निमन बदी ननोस।</verse>
				<verse number="46">नीम मूसासिन मानिम नू पत्त'अदर होले, नीम एंगन हूँ पत्त'ओर दने, एन्‍देरगेका आस एंग्‍है पत्त नू लिखचकादस।</verse>
				<verse number="47">लिकिन नीम आस एन्‍देर लिखचकादस अदिन मल पत्त'अदर होले, ऎन एन्‍देर ब'अदन अदिन एकासे पत्त'ओर?”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">इबड़ा ही ख़ॊख़ा येसुस गलिलेया समुदर आ फड़ा केरस, अदिन तिबेरया समुदर हूँ ब'अनर।</verse>
				<verse number="2">ओन्‍टा कोहाँ गोंहड़ा आसी ख़ॊख़ा कालिया, एन्‍देरगेका आस रोगियारिन कोड़े नंजस ती अजगुत नलख ही चिन्‍हा ऎदकाचस, अदिन आर ईरका रहचर।</verse>
				<verse number="3">ख़ने येसुस परता मइय्याँ अरगियस ती तंग्‍है चेलर गने उक्‍कियस केरस।</verse>
				<verse number="4">यहूदीर ही कट्टना परब हेद्दे अंड़सकी रहचा।</verse>
				<verse number="5">येसुस मॆन ईरियस ती तंग्‍है गुसन जतरा लेक्‍खा आलारिन बरना ईरियस ती फिलिप्‍पोसिन बाचस, “ईरिन ओन्‍त'आ मॊख़त'आ गे एस्‍तेक असमा ख़ॆन्‍दा ओंगोत?”</verse>
				<verse number="6">आस गा फिलिप्‍पोसिन बिढ़'आ गे एन्ने बाचस, एन्‍देरगेका तान एन्‍देर नना कादन अदिन अक्‍खस।</verse>
				<verse number="7">फिलिप्‍पोस आसिन आनाकिर्ताचस, “आठ महिना नलख ही भूती ती असमा ख़ॆन्‍दोम होले हूँ इवं‍दा आलर गे कटी कटी हूँ मल मनो।”</verse>
				<verse number="8">आसी चेलर ती ओर्तोस, सिमॊन पतरसी भ‍इय्योस अन्‍द्रेयस आसिन बाचस,</verse>
				<verse number="9">“इसन ओन्‍टे सन्नी ख़द्दस र'अस, आसी गुसन पाँच गोटंग बजरा ही असमा अरा दुई गोटंग इंजो र'ई। लिकिन इवं‍दा जतरा आलर गे आद एवं‍दा मनो?”</verse>
				<verse number="10">येसुस आरिन बाचस, “आलारिन ओक्‍त'आ चि'आ।” असन नगदे लट्टी रहचा, अइय्या आलर उक्‍कियर केरर। मॆतर लेका पाँच हजार केम रहचर।</verse>
				<verse number="11">ख़ने येसुस असमन होच्‍चस, अरा धर्मेसिन धन्‍यवाद नंजस, अरा असन उक्‍का आलर गे ख़ट्टियस, अरा अन्नेम इंजोन हूँ ख़ट्टियस। अरा आर ओर्मर एवंदा चाड़ रहचा अवंदा मोक्‍खर।</verse>
				<verse number="12">आर उड़चर केरर ख़ने, आस चेलारिन बाचस, “बछ्रका कुटकन सकल'आ का ओन्‍टा हूँ अम्‍बो नठार'आ।”</verse>
				<verse number="13">ख़ने आर मोक्का ती एंगेरका पाँच गोटा बजरा ही असमा ही कुटकन ख़ॊंड़चर, ख़ने बारा गोटंग डउड़ा निंदिया।</verse>
				<verse number="14">येसुसी ई अजगुत नलख ही चिन्‍हन ईरियर ख़ने, आर ब'आ हेलरर, “मानिम ईस ख़ॆख़ेल नू बर'ऊ रहचस आ धर्मेसी कत्‍था तिंगुस हिकदस।”</verse>
				<verse number="15">ख़ने येसुस अक्‍खस का ईर बड़पेलहा ती तंगन आर ही बॆल कम'आ गे सपड़ारका र'अनर। ख़ने आस ओर्तेलेका परता नू गुच्‍छरस केरस।</verse>
				<verse number="16">पुत्तिया ख़ने येसुसी चेलर परता ती इत्तियर ती समुदर ही पिंडी नू केरर।</verse>
				<verse number="17">अक्‍कुन ऊंख़िया केरा, अन्नु हूँ येसुस आर ही गुसन मल बरचका रहचस। आर ओन्‍टा डोंगा नू अरगियर ती कफरनहूम नगरे तरा काला गे समुदरन कट्टा हेलरर।</verse>
				<verse number="18">ई बेड़ा नू समुदर हलकार'आ हेलरा, एन्‍देरगेका ताका जॊर ती तागर'आ लगिया।</verse>
				<verse number="19">आर तीन चार कोंस चलनुम केरर ख़ने, आर येसुसिन समुदर नू ईकनुम डोंगा गुसन बरनन ईरियर, अरा इल्‍चियर केरर।</verse>
				<verse number="20">लिकिन येसुस आरिन बाचस, “अमा एल्‍चा, ऎन हिकदन।”</verse>
				<verse number="21">ख़ने आर आसिन डोंगा नू अरग'आ बेद्दा लगियर, अरा लॆम एक्‍सन काला लगियर असन धरी नू डोंगा अंड़सिया केरा।</verse>
				<verse number="22">दोसर उल्‍ला नॆ समुदर आ फड़ा रहचर, आर अक्‍खर का असन ओन्‍टे लेका डोंगा रहचा, अरा येसुस आ डोंगा नू मल अरगकाचस, आसी चेलर ताम लेका किर्रिम बिच्‍चकाचर।</verse>
				<verse number="23">फेन तिबेरया ती जोक्को डोंगा गुट्ठी, उर्बस धन्‍यवाद नंजस ती असमन आलर गे ख़ट्टका अड्डा हेद्दे बरचकी रहचा।</verse>
				<verse number="24">ख़ने आ आलर ईरियर का इसन येसुस हूँ मलकस अरा आसी चेलर हूँ मलकर ख़ने, आर डोंगा गुट्ठी नू अरगियर ती येसुसिन बिदनुम कफरनहूम तरा केरर।</verse>
				<verse number="25">अबड़र समुदर ही आ फड़ा येसुसिन ख़क्‍खियर ती आसिन मेंजर, “अना गुरु! नीन इसन एकाबारी बरचकय?”</verse>
				<verse number="26">येसुस आनाकिर्ताचस, “ऎन निमन मानिम ब'अदन, नीम अजगुत नलख ही चिन्‍हन ईरका ती मला, लिकिन नीम उड़ुच लिंघ'आ असमा मोक्‍का चड्डे नीम एंगन बेद्ददर।</verse>
				<verse number="27">नठारना ओन्ना-मॊख़ना गे अमा अर्ज'आ। लिकिन जनमजुग उज्‍जनन चि'ऊ ओन्ना-मॊख़ना गे अर्ज'आ। ई ओन्ना-मॊख़नन मनवा ख़द्दन ऎन चि'ओन, एन्‍देरगेका धर्मे बंगस एन्ने नन्‍ना ही अदियन एंगा चिच्कादस।”</verse>
				<verse number="28">अबड़र आसिन बाचर, “एन्‍देर एन्‍देर ऎम नना गे धर्मेस बेद्ददस?”</verse>
				<verse number="29">येसुस आनाकिर्ताचस, “ई ओन्‍टा नलखन दिम नीम नना गे धर्मेस बेद्ददस का, नॆकन आस तइय्‍कादस आसिन पत्त'आ।”</verse>
				<verse number="30">ख़ने आ आलर आसिन मेंजर, “होले नीन एमा एका अजगुत नलख ही चिन्‍हन ऎद'ओय का अदिन ऎम ऎरोम ती निंगन पत्त'आ ओंग्‍दम? नीन एन्‍देर ननोय?</verse>
				<verse number="31">नम्‍है पूरखर टोड़ंग नू मन्‍ना मोक्‍काचर। नेम्‍हा पुथी नू एन्ने लिख्रकी र'ई, ‘आस मॊख़ा गे मेर्ख़ा ती आर गे असमा चिच्‍चस’”</verse>
				<verse number="32">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “ऎन निमन मानिम ब'अदन, मूसस निमा मेर्ख़ा ती असमा मल चिच्काचस। एम्‍बस दिम निमा मेर्ख़ा ती मानिम असमन चि'अदस।</verse>
				<verse number="33">एन्‍देरगेका धर्मेसी असमा ईद हवे का, एकास मेर्ख़ा ती इत्तियस ती ख़ॆख़ेल ता आलर गे उज्‍जना चि'अदस।”</verse>
				<verse number="34">ख़ने अबड़र येसुसिन बाचर, “अना उर्बायो, उर्मी उल्‍ला ई असमन एमा चि'आ।”</verse>
				<verse number="35">येसुस आरिन बाचस, “ऎन दिम उज्‍जना चि'ऊ असमा हिकदन। नॆ एंग्‍है गुसन बरदस आस इकला हूँ कीड़ा मल सार'ओस, अरा नॆ एंगन पत्त'अदस आस इकला हूँ ओनक'आ मल सार'ओर।</verse>
				<verse number="36">ऎन निमन मुन्‍द तिंकादन का नीम एंगन ईरकादर, अन्नु हूँ एंगन मल पत्त'अदर।</verse>
				<verse number="37">बंगस नॆकन एंगा चि'अदस, अबड़र ओर्मर एंग्‍है गुसन बर'ओर, अरा नॆ एंग्‍है गुसन बरदस आसिन इकला हूँ ऎन मल दुस'ओन।</verse>
				<verse number="38">एन्‍देरगेका ऎन एंग्‍है मनेन नना गे मला, लिकिन एंगन तइय्‍का धर्मेसी मनेन नना गे मेर्ख़ा ती इत्तकादन।</verse>
				<verse number="39">अरा एंगन तइय्‍का धर्मेसी मने ईद र'ई का, एवंदा आलारिन आस एंगा चिच्‍चकादस, आरिन ‍ती नॆकन हूँ मल एबस‍'ओन, लिकिन छेद्दे उल्‍ला नू आरिन उज्‍जा चॊद'ओन।</verse>
				<verse number="40">अरा एम्‍बासी मने ईद र'ई का, नॆ नॆ आसी ख़द्दन एंगन ईरका ती एंगा नू पत्त'अदर, आर गे जनमजुग उज्‍जना ख़क्‍ख्र'ओ, अरा छेद्दे उल्‍ला नू आरिन उज्‍जा चॊद'ओन।”</verse>
				<verse number="41">फेन यहूदीर आसी मइय्याँ कुड़कुड़र'आ हेलरर। एन्‍देरगेका येसुस “ऎन दिम मेर्ख़ा ती इत्तका असमा हिकदन” एन्ने बाचस।</verse>
				<verse number="42">अरा आर ब'आ लगियर, “ईस गा येसुस, यॊसॆफसी तंग्‍दस, ईसी तंग्‍यो तम्‍बन नाम अख़दत, होले अक्‍कु ईस एकासे ब'अदस, ‘ऎन मेर्ख़ा ती इत्तका हिकदन?’”</verse>
				<verse number="43">येसुस आरिन आनाकिर्ताचस, “नीम निम्‍है नू अमा कुड़कुड़र'आ।</verse>
				<verse number="44">एंगन तइय्का बंगस ओर्तोसिन एंग्‍है गुसन मल नतगदस होले, नॆ हूँ एंग्‍है गुसन बर'आ पोल्‍लनर, अरा ऎन छेद्दे उल्‍ला नू आरिन उज्‍जा चॊद'ओन।</verse>
				<verse number="45">धर्मेसी कत्था तिंगुर ती नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, ‘आर ओर्मर धर्मेस ती सिखाबाचका र'ओर।’ अन्नेम नॆ बंगासिन में‍जका ती आस ती सिख्रर, आर ओर्मर एंग्‍है गुसन बर'ओर।</verse>
				<verse number="46">नॆ धर्मेस तरती बरचकादस, आसिन अम्‍बरकी नॆ हूँ बंगासिन मल ईरका र'अनर।</verse>
				<verse number="47">ऎन निमन मानिम ब'अदन, नॆ पत्त'अदस आस गे जनमजुग उज्‍जना र'ई।</verse>
				<verse number="48">ऎन दिम उज्‍जना चि'ऊ असमा हिकदन।</verse>
				<verse number="49">निम्‍है पूरखर टोडंग नू मन्‍ना मोक्‍खर, अन्नु हूँ आर केच्‍चर केरर।</verse>
				<verse number="50">ईद मेर्ख़ा ती इत्तका असमा हवे। एकास इदन मॊख़दस, आस इकला हूँ मल खे'अदस।</verse>
				<verse number="51">मेर्ख़ा ती इत्तका उज्‍जना चि'ऊ असमा ऎन हिकदन। नेक‍ईम ई असमन मॊख़दस होले, आस उर्मी उल्‍ला उज्‍जोस। अरा ई असमा एंग्‍है अहड़ा हवे। इदन ऎन ख़ॆख़ेल ता आलर ही उज्‍जना गे चि'ओन।”</verse>
				<verse number="52">तहाँ यहूदीर ताम तामिम अरबानख्र'आ हेलरर, “ई आलस तंग्‍है अहड़न एकासे नमा मॊख़ा गे चि'आ ओंग्‍दस।”</verse>
				<verse number="53">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “ऎन निमन मानिम ब'अदन, नीम ऎन मनवा ख़द्दासी अहड़न मल मॊख़दर अरा एंग्‍है ख़ॆंसन मल ओन्दर होले, निम्‍है नू मानिम उज्‍जना मल र'ओ।</verse>
				<verse number="54">नॆ एंग्‍है अहड़न मॊख़दस, अरा एंग्‍है ख़ॆंसन ओन्दस, आस गे जनमजुग उज्‍जना र'ई, अरा छेद्दे उल्‍ला आसिन फेन उज्‍जा चॊद'ओन।</verse>
				<verse number="55">एन्‍देरगेका एंग्‍है अहड़ा अरा एंग्‍है ख़ॆंस मानी ओन्ना-मॊख़ना हवे।</verse>
				<verse number="56">नॆ एंग्‍है अहड़न मॊख़दस अरा एंग्‍है ख़ॆंसन ओन्‍दस, आस एंग्‍है नू र'अदस अरा ऎन आस नू र'अदन।</verse>
				<verse number="57">उज्‍जना चि'ऊ बंगस एंगन तइय्‍कादस, अरा बंगासी चड्डे दिम ऎन उज्‍जदन। अन्नेम नॆ एंगन मॊख़दस, आस गे एंग्‍है ती उज्‍जना ख़क्‍ख्र'ओ।</verse>
				<verse number="58">ईदिम मेर्ख़ा ती इत्तका असमा हवे। ईद आ असमा लेक्‍खा मल्‍ली, एकदन निम्‍है पूरखर मोक्‍काचर। आर गा केच्‍चर केरर, लिकिन नॆ ई असमन मॊख़ोस, आस जनमजुग उज्‍जोस।”</verse>
				<verse number="59">इबड़ा कत्‍थन कफरनहूम नू येसुस गोड़हा एड़पा नू सिखाब'आ लगियस ख़ने बाचस।</verse>
				<verse number="60">इदन मेंजर ती आसी बग्‍गे चेलर बाचर, “ई सिखाब'अना बुझुर'आ गे नगदे मसकिल र'ई, एकासे ओर्तस इदन इंझ्र'आ ओंग्‍दस?”</verse>
				<verse number="61">येसुस तंग्‍है चेलर इदही पत्त नू कुड़कुड़र'आ लगनर एन्ने अक्‍खस ती आरिन बाचस, “नीम ई कत्‍था ती भेंवार'आ लगदर का?</verse>
				<verse number="62">मनवा ख़द्दन ऎन मुन्‍द रहचकन आ अड्डा नू होतारनन नीम ऎरोर होले, एकासे र'ओ!</verse>
				<verse number="63">नेम्‍हा बॊलतस दिम उज्‍जनन चि'अदस, आल सवंग ती ईद मना पुल्ली, एका कत्‍था गुट्ठी निमन तिंकन अबड़ा उज्‍जना चि'ऊ बॊलतस ती हवे।</verse>
				<verse number="64">अन्नु हूँ निम्‍है नू जोक्‍कोर मल पत्त'अनर।” (येसुस गा ऒर तिम अक्‍खस का अबड़र ती नॆ नॆ तंगन मल पत्ताचर अरा नॆ तंग्‍है बिड़दो पपहर गे संगे चि'ओस।)</verse>
				<verse number="65">फेन येसुस बाचस, “इदगेम ऎन निमन बाचकन का, बंगस ओर्तोसिन एंग्‍है गुसन बर'आ गे मल चि'अदस होले, नॆ हूँ एंग्‍है गुसन बर'आ पोल्‍लनर।”</verse>
				<verse number="66">इदही ख़ॊख़ा येसुसी बग्‍गे चेलर पछली किर्रियर अरा आसी गने चॊंख़्रनन अम्‍बियर।</verse>
				<verse number="67">औंगे येसुस अबड़ा बरियो चेलर ती मेंजस, “नीम हूँ अम्‍बा बेद्ददर का?”</verse>
				<verse number="68">सिमॊन पतरस आसिन आनाकिर्ताचस, “उर्बायो, ऎम नॆख'आ गुसन क'ओम? निंग्‍है गुसन गा जनमजुग उज्‍जना ही कत्‍था गुट्ठी र'ई।</verse>
				<verse number="69">ऎम पत्त'अदम अरा अख़दम का नीन धर्मेसी नेम्‍हा आलय।”</verse>
				<verse number="70">फेन येसुस आरिन बाचस, “ऎन नीम बरियोरिन चज्‍जिकन, अन्नु हूँ निम्‍है ती ओर्तोस मलदौ आलस हिकदस।”</verse>
				<verse number="71">आस सिमॊन इसकारियॊतसी तंग्‍दस यूदसी पत्त नू एन्ने बाचस। आस अबड़ा बरियोर ती ओर्तोस रहचस, अन्नु हूँ आस दिम येसुसी बिड़दो नू पपहर गे संगे चिच्‍चस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">इबड़ा ही ख़ॊख़ा येसुस गलिलेया नू धर्मेसी कत्था तेंगा कुद्दा हेलरस। आस यूदेया नू तेंगा कुद्दा मल बेद्दा लगियस, एन्‍देरगेका यहूदी मुद्धर आसिन पिटा गे बेद्दा लगियर।</verse>
				<verse number="2">अक्‍कु यहूदीर ही कुमबा परब हेद्दे अंड़सकी रहचा।</verse>
				<verse number="3">औंगे येसुसी भईर आसिन बाचर, “ई अड्डन अम्‍बा ती यूदेया कला, होले नीन ननू निंग्‍है अजगुत नलखन असन निंग्‍है चेलर ऎरा ओंगोर।</verse>
				<verse number="4">ओर्तोस कोहाँ आल मना बेद्ददस होले, आस नूख़्रना ती नलख मल ननोस। नीन एन्ने नलख गुट्ठिन नना लगदय होले, सौंसे ख़ॆख़ेल निंग्‍है पत्त नू अख़'आ नेकअन।”</verse>
				<verse number="5">येसुसी भईर हूँ गा आसी मइय्याँ मल पत्ताचर।</verse>
				<verse number="6">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “अक्‍कुन गूटी एंगा गे ठौका बेड़ा मल अंड़सकी र'ई, लिकिन उर्मी बेड़ा गा निमा ठौका र'ई।</verse>
				<verse number="7">ई सौंसार ही आलर निमन हींड़'आ पोलनर, लिकिन आर एंगन हींड़नर, एन्‍देरगेका ऎन आरिन तेंगदन का आर मलदौ नलख गुट्ठी नन्नर।</verse>
				<verse number="8">नीम ई परब नू कला। ऎन अक्‍कु ई परब नू मल कादन, एन्‍देरगेका अक्‍कुन गूटी एंगा गे ठौका बेड़ा मल अंड़सकी र'ई।”</verse>
				<verse number="9">येसुस इबड़ा कत्‍थन बाचस ती आस गलिलेया नू रहे केरस।</verse>
				<verse number="10">लिकिन आसी भईर परब नू केरका ख़ॊख़ा येसुस हूँ केरस, लिकिन हरकटनुम मला नूख़ुर नुख़ुरनुम केरस।</verse>
				<verse number="11">आ परब नू यहूदी मुद्धर आसिन बेद्दा लगियर अरा “आ आलस एसन?” एन्ने मेना लगियर।</verse>
				<verse number="12">अरा गोंहड़ा नू आलर ढ़ॆर कत्‍था आसी पत्त नू तम्‍है नू कले कले कछनख्र'आ लगियर। जोक्‍क आलर ब'आ लगियर, “आस दौ आलस”, लिकिन नन्नर ब'आ लगियर “मला, आस आलारिन भेंवाब'अदस।”</verse>
				<verse number="13">अन्नु हूँ यहूदी मुद्धर ही इलिच्‍क'आ ती नॆ हूँ आसी पत्त नू हरकट मल ब'आ लगियर।</verse>
				<verse number="14">लिकिन परब ही मझी बेड़ा नू येसुस धर्मेसी मन्दिर ही चाली नू केरस ती सिखाब'आ हेलरस।</verse>
				<verse number="15">ख़ने यहूदीर हैकट मंजर ती ब'आ हेलरर, “ईस गे बिगर सिखिरकम इवंदा लूर एकासे बरचा?”</verse>
				<verse number="16">ख़ने येसुस आरिन आनाकिर्ताचस, “एंग्‍है सिखाब'अना एंग्‍है मल्‍ली, ईद एंगन त‍इय्‍का धर्मेस ती बर'ई।</verse>
				<verse number="17">नेक‍ईम धर्मेसी मनेन नना बेद्ददस होले, आस ई सिखाब'अना ही पत्त नू अख़'ओस का ईद धर्मेस तरती र'ई का महले ऎन एंग्‍है ती ब'अदन।</verse>
				<verse number="18">नॆ तंग्‍है तरती ब'अदस आस तंगा गे मईन बेद्ददस। लिकिन नॆ तंग्‍है त‍इय्युस गे मईन बेद्ददस, आस मानिम जॊगे आलस र'अस, अरा आस नू फंगटिया कत्‍था मलकी।</verse>
				<verse number="19">मूसस निमा गे नॆग चिच्चस, अन्नु हूँ निम्‍है नू नॆ हूँ नॆग लेक्‍खा मल ऎकदर। होले एन्‍देरगे एंगन पिटा बेद्ददर?”</verse>
				<verse number="20">ख़ने ख़ॊंड़रका आलर आसिन बाचर, “नीन नाद रस्‍का आल हिकदय, ऎम निंगन पिटा मल बेद्ददम।”</verse>
				<verse number="21">येसुस आरिन बाचस, “ऎन ओन्‍टा अजगुत नलख ख़न्न ऎख़्रना उल्‍ला नू नंजकन, आद ती नीम हैकट मन्‍दर।</verse>
				<verse number="22">मूसस निमन खतना नना गे पॆसका चिच्का ती नीम ख़न्न ऎख़्रना उल्‍ला नू हूँ ख़द्दासिन खतना नन्‍दर। लिकिन मानिम नू खतना ही पॆसकन मूसस मल चिच्‍चस, ईद पुरखा बंगर ती बर'आ लगी।</verse>
				<verse number="23">मूसासी नॆगन मल चाड़ा गे नीम ख़न्‍न ऎख़्रना उल्‍ला नू हूँ ख़द्दासिन खतना नन्‍दर होले, ऎन ओर्तो आलासिन उर्मी मॆदन ख़न्न ऎख़्रना उल्‍ला नू कोड़े नंजकन ख़ने, नीम एंग्‍है गने एन्‍देरगे खींस मन्‍दर?</verse>
				<verse number="24">मुंही ऎरा ती नेंवई अमा नना, लिकिन ठौका ठौका नेंवई नना।”</verse>
				<verse number="25">तहाँ येरुसलॆम नू र'ऊ जोक्‍का आलर ब'आ लगियर, “ई आलस आसिम मलदस का नॆकन आर पिटा गे बेद्दा लगनर।</verse>
				<verse number="26">ऎरा! ईस गा हरकट कछनख्रदस, अरा आर ईसिन एन्‍देर हूँ मलम ब'अनर, एन्‍देर मानिम नू नम्‍है मुद्धर सोचनर का ईसिम मसीस?</verse>
				<verse number="27">लिकिन नाम ईसिन अख़दत का ईस एस्‍तस। एकाबारी मसीस बर'ओस, आ बारी नॆ हूँ बल्‍लोर आस एस्‍तस।”</verse>
				<verse number="28">ख़ने येसुस धर्मेसी मन्दिर नू सिखाब'अनुम रहचस ती जॊर ती बाचस, “हाँ, एंगन नीम अख़दर अरा इदिन हूँ अख़दर ऎन एस्‍तन। लिकिन ऎन एंग्‍है मने ती मल बरचकन, ‍एंग्‍है तइय्युस मानिम र'अस, आसिन नीम बलदर।</verse>
				<verse number="29">लिकिन ऎन आसिन अख़दन, एन्‍देरगेका ऎन आसी गुस्‍ते बरचकादन, अरा आसिम एंगन तइय्यस।”</verse>
				<verse number="30">तहाँ जोक्क आलर येसुसिन हें'आ बेद्द लगियर, लिकिन नॆ हूँ आसिन धर'आ गे मुन्‍द मल बरचर, एन्‍देरगेका अक्‍कुन गूटी आसी ठौका बेड़ा मल अंड़सकीचा।</verse>
				<verse number="31">लिकिन ख़ॊंड़रका आलर ती बग्‍गेर आसिन पत्ताचर। अरा अबड़र बाचर, “मसीस बरदस ख़ने, आस ई आलस नंजका ती कोड़हे अजगुत नलख ननोस का?”</verse>
				<verse number="32">फरिसीर असन ख़ॊंड़रका आलर आसी पत्त नू इबड़ा कत्‍थन टुरुफुसरनन मेंजर। ख़ने मुध नैगर अरा फरिसीर जोक्‍क धर्मेसी मन्दिर ख़ापू सैनारिन आसिन हें'आ गे तइय्यर।</verse>
				<verse number="33">येसुस बाचस, “ऎन जोक्‍क उल्‍ला लेका निम्‍है गने र'ओन, फेन एंग्‍है तइय्युस गुसन किर्रिम बि'ओन।</verse>
				<verse number="34">नीम एंगन बेद्दोर, लिकिन मल ख़क्‍खोर, अरा ऎन एसन र'अदन असन नीम बर'आ पोल्‍लोर।”</verse>
				<verse number="35">ख़ने यहूदी मुद्धर ताम तामिम बाचर, “ईस एक्‍सन क'ओस, ख़ने नाम ईसिन बेद्दा पोल्‍लोत? ईस नन्ना राजी गुट्ठी नू युनानीर मझी नू उज्जू नम्‍है आलर गुसन क'ओस ती युनानीरिन सिखाब'ओस का?</verse>
				<verse number="36">‘नीम एंगन बेद्दोर, लिकिन मल ख़क्‍खोर, अरा ऎन एसन र'अदन असन नीम बर'आ पोल्‍लोर’ एन्ने ईस गा ब'अदस। इदही माने एन्‍देर?”</verse>
				<verse number="37">परब ही छेद्दे उल्‍ला मुध उल्‍ला नू येसुस इज्‍जस ती जॊरसरिया बाचस, “नीक‍ईम ओनक'आ सार'आ लगदर होले, एंग्‍है गुसन बरा ती ओना।</verse>
				<verse number="38">नेम्‍हा पुथी ब'अना लेक्‍खा एंग्‍है मइय्याँ पत्त'उसी जिया ती उज्‍जना चि'ऊ अम्मु ख़ाड़ लेक्‍खा बाह'ओ उरखो।”</verse>
				<verse number="39">तंग्‍है म‍इय्याँ पत्त'ऊ आलर ख़ॊख़ा ख़क्‍खना नेम्‍हा बॊलतासी पत्त नू गा येसुस एन्ने बाचस। अक्‍कु गूटी नेम्‍हा बॊलतस मल चीरकी रहचस, ईगेका येसुस अक्‍कु गूटी तंग्‍है महबा नू मल चॊदकाचस।</verse>
				<verse number="40">ख़ने इबड़ा कत्‍थन मेंजका ती गोंहड़ा ती जोक्‍कोर बाचर, “मानिम नू ई आलस बरना धर्मेसी कत्था तिंगुस हिकदस।”</verse>
				<verse number="41">अरा नन्‍नर बाचर, “ईस मसीस हिकदस।” लिकिन अउर जोक्‍कोर बाचर, “मसीस गलिलेया ती मल बर'ओस।</verse>
				<verse number="42">नेम्‍हा पुथी एन्‍ने ब'ई, ‘मसीस दाऊद बॆलासी खुटी ती बर'ओस, अरा दाऊद रहचका बॆतलहेम पद्दा ती बर'ओस।’”</verse>
				<verse number="43">ख़ने येसुसी चड्डे गोंहड़ा केरेंग कोटेंग मंजा।</verse>
				<verse number="44">जोक्‍कोर आसिन हें'आ बेद्दा लगियर‍, लिकिन नॆ हूँ आसिन धर'आ गे मुन्‍द मल बरचर।</verse>
				<verse number="45">तहाँ धर्मेसी मन्दिर ख़ापू सैनर मुध नैगर अरा फरिसीर गुसन बरचर ख़ने, आर आरिन मेंजर, “नीम येसुसिन एन्‍देरगे मल ओन्‍द्रकर।”</verse>
				<verse number="46">धर्मेसी मन्दिर ख़ापू सैनर आनाकिर्ताचर, “नॆ हूँ ई आलस लेक्‍खा एन्ने कछनख्रकन ऎम इकला हूँ मल मेंजकम!”</verse>
				<verse number="47">ख़ने फरिसीर आरिन बाचर, “नीम हूँ ठगरकर केरकर का?</verse>
				<verse number="48">एकअम अक्‍स'उर महले फरिसीर आसिन पत्ताचका र'अनर का?</verse>
				<verse number="49">लिकिन इबड़ा आलर गा नॆगन बलनर अरा सरपारका आलर।”</verse>
				<verse number="50">निकोदॆमोस नॆ मुन्‍द माख़ा बारी येसुस गुसन भेंट मंजचकाचस, अरा आर ही मधेतस रहचस। आस आरिन बाचस,</verse>
				<verse number="51">“नम्‍है नॆग ओर्तोसिन आस ती बेगर मेंजका ती अरा आस एन्‍देर नंजकादस एन्ने बेगर अक्‍का ती आसिन नेंव‍ई मल ननी।”</verse>
				<verse number="52">ख़ने आर आसिन आनाकिर्ताचर, “नीन हूँ गलिलेया ता आलय का? नेम्‍हा पुथिन पढ़'अरकी ऎरा, ख़ने अख़'ओय क'ओय का गलिलेया ती धर्मेसी कत्‍था तिंगुस मल बरदस।” [</verse>
				<verse number="53">तहाँ ओर्मर तम्‍है तम्‍है एड़पा केरर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">येसुस गा जैतून मन्न परता केरस।</verse>
				<verse number="2">अरा पैरी बारी आस धर्मेसी मन्दिर चाली नू अउरिम बरचस। ख़ने ओर्मा आलर आसी गुसन बरचर, अरा आस उक्‍कियस ती आरिन सिखाब'आ हेलरस।</verse>
				<verse number="3">आ बारी यहूदी नॆग सिखाब'उर अरा फरिसीर नन्ना आलस गुसन काना पाप नू धर्रका ओन्‍टा मुक्‍कन अइय्या ओन्‍द्रर। अरा अदिन गोंहड़ा ही मुन्‍दहारे इजताचर।</verse>
				<verse number="4">अरा येसुसिन बाचर, “अना गुरु, ई आली नन्ना आलस गुसन काना पाप नन्नुम धर्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="5">नॆग नू मूसस नमन पॆसकादस, एन्ने मुक्‍कारिन पखना ती लोड़ग'आ पिटा। अक्‍कु नीन एन्‍देर ब'अदय, ऎम एन्‍देर ननोम?”</verse>
				<verse number="6">अबड़र आसिन बिढ़'आ गे एन्ने मेना लगियर का आसी मइय्याँ इन्द्रिइम बदी नना गे अड्डा ख़क्‍खोर। लिकिन येसुस ख़ॊलख़रस ती अंगली ती ख़ॆख़ेल नू लिख'आ हेलरस।</verse>
				<verse number="7">अरा आर आसिन मेन्ना बारी रहचर ख़ने, आस चॊचस ती बाचस, “निम्‍है नू नॆ पाप मल्‍ला नंजका आर मुन्‍द लोड़ग'आ।”</verse>
				<verse number="8">अरा अउरिम आस ख़ॊलख़रस ती ख़ॆख़ेल नू लिख'आ लगियस।</verse>
				<verse number="9">आर आसी ब'अनन मेंजर ती कोहाँ ती सन्नी ओर्त ओर्त गुच्‍छरर केरर। येसुस लेका असन रहचस, अरा आ मुक्‍का मझी नू इज्‍जकी रहचा।</verse>
				<verse number="10">तहाँ येसुस चॊचस ती अदिन मेंजस, “अनय आली, अबड़र एंहों? नॆ हूँ निंगन दंडे ही नेंव‍ई मल नंजर का?”</verse>
				<verse number="11">आद बाचा, “उर्बायो, नॆ हूँ मला।” तहाँ येसुस अदिन बाचस, “ऎन हूँ दंडे ही नेंव‍ई मल नन्‍दन, कलय, अरा अक्‍कु ती पाप नन्नन अम्‍बय चि'ई।”]</verse>
				<verse number="12">तहाँ येसुस अउरिम आलर गने कछनख्र'आ हेलरस, अरा बाचस, “ऎन ख़ॆख़ेल ही बिल्‍ली हिकदन। एकास एंग्‍है गने चॊंख़्रदस आस इकला हूँ ऊख़ा नू मल र'ओर, लिकिन आस उज्‍जना चि'ऊ बिल्‍लिन ख़क्‍खोस।”</verse>
				<verse number="13">ख़ने फरिसीर आसिन बाचर, “नीनिम निंग्‍है पत्त नू गोवाह चि'अदय, होले निंग्‍है गोवाह आबोन ऎम मल इंझ्र'आ ओंग्‍दम।”</verse>
				<verse number="14">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “ऎन ऎनिम एंग्‍है पत्त नू गोवाह चिच्‍चकन, अन्नु हूँ एंग्‍है गोवाह मानिम र'ई, एन्‍देरगेका ऎन एस्‍ते बरचकन‍ अरा एसन कादन ऎन अदिन अख़दन। लिकिन नीम बलदर का ऎन एस्‍ते बरचकन महले एसन कादन।</verse>
				<verse number="15">नीम आलर नन्ना लेक्‍खा नेंवई नन्‍दर, लिकिन ऎन गा नॆख'आनिम नेंवई मल नन्‍दन।</verse>
				<verse number="16">लिकिन ऎन नेंवई ननोन होले, एंग्‍है नेंवई ठ‍उकम र'ई, एन्‍देरगेका ऎन ओर्तेलेका ती नेंव‍ई मल नन्‍दन, एंगन त‍इय्‍का एम्‍बस हूँ एंग्‍है गने र'अस।</verse>
				<verse number="17">निम्‍है नॆग नू हूँ लिख्रकी र'ई ‘दुई आलर ही गोवाह ओन्‍टेम उक्‍की होले, आद मानिम र'ई।’</verse>
				<verse number="18">ओन्‍टा गा ऎन एंग्‍है पत्त नू गोवाह चि'अदन, अरा दोसर गा एंगन त‍इय्‍का एम्‍बस एंग्‍है पत्त नू गोवाह चि'अदस।”</verse>
				<verse number="19">तहाँ आर येसुसिन मेंजर, “एसन र'अस निम्‍बस?” ख़ने आस बाचस, “नीम ऎन नॆ हिकदन महले एम्‍बस नॆ हिकदस अदिन बलदर। लिकिन नीम एंगन अक्कर होले, एम्‍बासिन हूँ अख़'ओर दने।”</verse>
				<verse number="20">येसुस धर्मेसी मन्दिर नू सिखाब'अना बारी भंडार एड़पा गुसन इज्‍जस ती इबड़ा कत्‍थन बाचस। लिकिन नॆ हूँ आसिन मल हॆंचर, एन्‍देरगेका अक्‍कु गूटी आसी ठौका बेड़ा मल अंड़सकी रहचा।</verse>
				<verse number="21">फेन येसुस अउरिम आरिन बाचस, “ऎन कादन अरा नीम एंगन बेद्दोर, अन्नु हूँ निम्‍है पाप गुट्ठी नू खे'ओर। एक्‍सन ऎन कादन असन नीम बर'आ पोल्‍लोर।”</verse>
				<verse number="22">औंगे यहूदी मुद्धर मेंजर, “ईस तान तंगन पिटोस का? औंगेम ‘एक्‍सन ऎन कादन असन नीम बर'आ पोल्‍लोर’ एन्ने ब'अदस का?”</verse>
				<verse number="23">येसुस अउरिम आरिन बाचस, “नीम किय्यातर, ऎन गा मइय्याँ ता हिकदन। नीम ई ख़ॆख़ेल ही हिकदर, ऎन गा ई ख़ॆख़ेल ही मलदन।</verse>
				<verse number="24">औंगे नीम निम्‍है पाप गुट्ठी नू खे'ओर एन्ने ऎन बाचकन। नॆ बर'ऊ र'अस आस ऎनिम हिकदन एन्ने नीम मल पत्त'ओर होले, नीम निम्‍है पाप गुट्ठी नू खे'ओर।”</verse>
				<verse number="25">ख़ने आर आसिन मेंजर, “नीन एका ओर्तय?” येसुस बाचस, “अदन दिम ऎन ऒरे तिम निमा गे तिंगनुम तिंगनुम बरचकन।</verse>
				<verse number="26">ऎन निम्‍है पत्त नू तेंगा गे अरा नेंव‍ई नना गे ढ़ॆर कत्‍था र'ई। एंगन तइय्युस मानिम र'अदस, आस गुसते ऎन एन्‍द्रन मेंजकन अबड़ा कत्‍थन लेका ख़ॆख़ेल नू तेंगदन।”</verse>
				<verse number="27">तम्‍है बंगासी पत्त नू दिम आस तेंगा लगदस, एन्ने आर मल बुझ्रर।</verse>
				<verse number="28">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “एकाबारी नीम मनवा ख़द्द एंगन म‍इय्याँ अरगत'ओर, आ बारी अख़'ओर का ऎन आसिम हिकदन नॆ बर'ऊ रहचस। अरा ऎन ऎनिम एन्‍देर हूँ मल नन्‍दन, लिकिन एन्द्रन एम्‍बस एंगन सिखाबाचस, अदन दिम ऎन निमन ब'अदन एन्ने हूँ अख़'ओर।</verse>
				<verse number="29">नॆ एंगन तइय्यस आस एंग्‍है गने र'अस। आस एंगन ओर्तेलेका मल्‍ला अम्‍बिका, एन्‍देरगेका एकदा आसिन खुसमारत'ई अदिनिम ऎन उर्मी उल्‍ला नन्‍दन।”</verse>
				<verse number="30">आस इबड़ा कत्‍था ही पत्त नू ब'आ लगियस ख़ने, ढ़ॆर बग्‍गे आलर आसिन पत्ताचर।</verse>
				<verse number="31">तहाँ येसुस तंगन पत्ताचका अबड़ा यहूदीरिन बाचस, “नीम एंग्‍है कत्‍था नू बन्‍चका र'ओर होले, नीम मानिम नू एंग्‍है चेला मनोर।</verse>
				<verse number="32">अरा नीम मानिमन अख़'ओर, अरा मानिम आबो निमन छछिन्‍द ननो।”</verse>
				<verse number="33">ख़ने आर आसिन बाचर, “ऎम अब्राहमसी बनस ता हिकदम, ऎम इकला हूँ नॆख'आ हूँ बिट्ठी ननू जॊंख़ मल रहचकम। अन्ने होले ऎम छछिन्‍द मनोम एन्ने नीन एकासे ब'आ ओंग्‍दय?”</verse>
				<verse number="34">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “ऎन निमन मानिमन ब'अदन, नॆ पाप नन्‍नर आर पाप ही जॊंख़ र'अनर।</verse>
				<verse number="35">ओर्त बिट्ठी ननू जॊंख़स गे ओन्‍टा एड़पा नू उर्मी उल्‍ला अड्डा मल र'ओ, लिकिन ख़द्दस गा उर्मी उल्‍ला आ एड़पा ता दिम र'अदस।</verse>
				<verse number="36">औंगे ऎन ख़द्दन निमन छछिन्‍द नन्‍दन होले, नीम मानिम नू छछिन्‍द मनोर।</verse>
				<verse number="37">ऎन अख़दन का नीम अब्राहमसी बनस हिकदर, अन्नु हूँ नीम एंगन पिटा गे बेद्ददर, एन्‍देरगेका नीम एंग्‍है सिखाब'अनन मल इंझ्रदर।</verse>
				<verse number="38">ऎन एम्‍बस गुसन रहचकन ख़ने, एन्‍दरन ऎन ईरकादन, अबड़न ऎन निमा तेंगदन। नीम निम्‍बस ती एन्‍दरन मेंजकादर अदिन नन्‍दर।”</verse>
				<verse number="39">ख़ने आर बाचर, “अब्राहमस दिम एम्‍बस।” येसुस गा आरिन बाचस, “नीम मानिम नू अब्राहमसी ख़द्दर र'अदर होले, अब्राहमस एन्‍देर एन्‍देर नलख नंजस आ नलख गुट्ठिन ननोर दने।</verse>
				<verse number="40">लिकिन नीम गा एंगन पिटा बेद्ददर, इगेका ऎन धर्मेस ती मेंजका मानिमन निमन तिंकादन। अब्राहमस इकला हूँ एन्ने नलख मल नंजस।</verse>
				<verse number="41">नीम निम्‍है निम्‍बस नंजका नलखन दिम नना लगदर।” ख़ने आर येसुसिन बाचर, “ऎम नन्‍ना आली गुसन काना ही पाप ती कुन्‍द्रका ख़द्दम मलदम। एम्‍है ओर्तेलेका एम्‍बस र'अस आस धर्मेस।”</verse>
				<verse number="42">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “मानिम नू धर्मेस निम्‍है बंगस रहचस होले, नीम एंगन हूँ चोन्‍हा ननोर दने, एन्‍देरगेका ऎन धर्मेस ती बरचका र'अदन, अरा अक्‍कु इसन र'अदन। ऎन एंग्‍है मने ती मल बरचकादन, धर्मेस दिम एंगन तइय्‍कादस।</verse>
				<verse number="43">ऎन एन्‍देर ब'अदन अदिन नीम एन्‍देरगे बुझुर'आ पोलदर? ईद ई चड्डे का एंग्‍है सिखाब'अनन नीम मल इंझ्रदर।</verse>
				<verse number="44">नीम निम्‍है बंगस सैतान ही र'अदर। अरा निम्‍है बंगासी मने गुट्ठिन पूरा नना बेद्ददर। आस गा ऒरे तिम पिटू रहचस। आस नू मानी मलकी, औंगे मानी आस नू इज्‍जकी र'आ पोल्‍ला। आस ठक'ओ बारी आसी मानी सुबहा आबोन ऎद्ददस, एन्‍देरगेका आस ठकवा हवदस, अरा ठकना गुट्ठी ही बंगस हवदस।</verse>
				<verse number="45">औंगे ऎन मानिमन ब'अना चड्डे, नीम एंगन मल पत्त'अदर।</verse>
				<verse number="46">ऎन पाप नंजकन एन्ने एंग्‍है म‍इय्याँ बदी नन्ना ती अदन पुरुब नना नीम ओंग्‍दर का? ऎन मानिम तेंगदन होले, नीम एन्‍देरगे एंगन मल पत्त'अदर?</verse>
				<verse number="47">एकास धर्मेसी आलस र'अदस, आस धर्मेसी कत्‍थन मेन्‍दस। नीम इदगे मल मेन्‍दर का नीम धर्मेसी आलर मलदर।”</verse>
				<verse number="48">तहाँ यहूदीर बाचर, “ऎम एन्देर ब'अदम आद मानिम हिके, नीन समारिया ता आलय हिकदय, अरा नीन नाद ती रस्‍का आलय हिकदय।”</verse>
				<verse number="49">ख़ने येसुस बाचस, “ऎन नाद ती रस्‍का आलन मलदन। ऎन एम्‍बासिन म‍ईन नन्‍दन, लिकिन नीम एंगन हींड़दर।</verse>
				<verse number="50">ऎन एंगा गे म‍ईन मल बेद्ददन, लिकिन एंगा गे अदन बिद्दू ओर्तोस र'अस, आसिम नेंवई ननू र'अदस।</verse>
				<verse number="51">ऎन निमन मानिम ब'अदन, नेक‍ईम एंग्‍है कत्‍थन पॆस्रदस होले, आस इकला हूँ मल खे'ओस।”</verse>
				<verse number="52">ख़ने यहूदीर आसिन बाचर, “ऎम अक्‍कुन अक्‍कम का नीन नाद ती रस्‍का आलय हिकदय। अब्राहमस केच्‍चस अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर हूँ केच्‍चर। लिकिन नीन ब'अदय का ‘नेक‍ईम एंग्‍है कत्‍थन पॆस्रदस होले, आस इकला हूँ मल खे'ओस।’</verse>
				<verse number="53">नीन एम्‍है बंगस अब्राहमस ती कोहँस हिकदय का? आस केच्‍चस, अन्नेम धर्मेसी कत्‍था तिंगुर हूँ केच्‍चर। नीन निंगन नॆ सोचदय?”</verse>
				<verse number="54">येसुस आनाकिर्ताचस, “ऎन ऎनिम एंगन म‍ईन ननोन होले, एंग्‍है म‍ईन एन्‍देर हूँ मल्‍ली। लिकिन एंगन म‍ईन ननुस एम्‍बस हिकदस, अरा नीम ब'अदर आस निम्‍है धर्मेस।</verse>
				<verse number="55">अरा नीम आसिन मानिम नू बलकर, लिकिन ऎन आसिन अख़दन। अन्नु हूँ ऎन आसिन बलदन ब'ओन होले, ऎन हूँ निम्‍है लेक्‍खा ठकवा मनोन। लिकिन ऎन आसिन अख़दन, अरा आसी कत्‍थन पॆस्रदन।</verse>
				<verse number="56">निम्‍है बंगस अब्राहमस एंग्‍है उल्‍लन ऎरा ओंगोन ब'अरकी नगदे खुसमारस, अरा आस अदन ईरियस ती रिझ्रस।”</verse>
				<verse number="57">ख़ने यहूदीर आसिन बाचर, “अक्‍कुन गा निंग्‍है पचास बछर हूँ अरगी मना, अन्नु हूँ नीन अब्राहमसिन ईरकादय का!”</verse>
				<verse number="58">येसुस बाचस, “ऎन निमन मानिम ब'अदन, अब्राहमस कुन्‍द्रस ती मुन्‍द तिम ऎन र'अदन।”</verse>
				<verse number="59">इदन मेंजर ती आर आसिन लोड़ग'आ गे पखना गुट्ठी पेत्तर। लिकिन येसुस नूख़्रस ती धर्मेसी मन्दिर ती गुच्‍छरस केरस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">फेन येसुस कालो बारी ओन्‍टा आलासिन ईरियस, आस कुन्‍द्रका तिम अन्धहा रहचस।</verse>
				<verse number="2">अरा आसी चेलर येसुसिन मेंजर, “अना गुरु, नॆ नंजका पाप ती ईस अन्धहा कुन्‍द्रस, ईसी पाप ती का महले ईसी अयंग-बंग ही पाप ती का?”</verse>
				<verse number="3">येसुस आरिन बाचस, “ईद ईसी पाप महले ईसी अयंग-बंग ही पाप ही चड्डे मला, लिकिन धर्मेसी नलख गुट्ठी ईस नू दहदर मना गे ईद मंजा।</verse>
				<verse number="4">उल्‍ला उल्‍लम बारिम नाम एंग्‍है तइय्युसी नलखन नन्‍ना र'ई। माख़ा बर'आ लगी, आ बारी नॆ हूँ एन्‍देर हूँ नना पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="5">ऎन ख़ॆख़ेल नू र'अना बारी ऎन ख़ॆख़ेल ही आलर गे बिल्‍ली र'अदन।”</verse>
				<verse number="6">इबड़न बाचस ती येसुस ख़ॆख़ेल नू तुप्‍पियस ती तुप्‍पलख़ो ती ख़ज्‍जो सनचस, अरा आ ख़ज्‍जोन आसी ख़न्‍न नू टुड़ियस।</verse>
				<verse number="7">अरा आसिन बाचस, “कला ती सिलॊवम पोखारी नू नॊंढ़रके।” (“सिलॊवम” ही माने तइय्‍का हवे।) आस अन्नेम केरस ती नॊंढ़रस अरा ईरनुम ती एड़पा किर्रियस।</verse>
				<verse number="8">ख़ने अरबर-परबर अरा अबड़ा आलर नॆ मुन्‍द आसी तेम्‍बनन ईरका रहचर, आर बाचर, “ईस आसिम मलदस का नॆ ओक्‍करकी तेम्‍बा लगियस?”</verse>
				<verse number="9">जोक्‍कोर ब'आ लगियर, “ईस आसिम हिकदस।” लिकिन नन्‍नर ब'आ लगियर, “मला, ईस आस लेक्‍खम ऎथ्रदस।” लिकिन आस गा बाचस, “ऎनिम आ आलस हिकदन।”</verse>
				<verse number="10">ख़ने आर मेंजर, “होले निंग्‍है ख़न्‍न एकासे चलख़रा?”</verse>
				<verse number="11">आस बाचस, “येसु एन्ने आर ती बारना ओन्‍टा आलस ख़ज्‍जो सनचस ती एंग्‍है ख़न्‍न नू टुड़ियस ती एंगन बाचस, ‘कला ती सिलॊवम पोखारी नू नॊंढ़रके।’ ख़ने ऎन केरकन ती नॊंढ़रकन अरा ऎरा हेलरकन।”</verse>
				<verse number="12">आर आसिन मेंजर, “आ आलस एक्‍सन र'अस?” आस बाचस, “ऎन बलदन।”</verse>
				<verse number="13">तहाँ आर अन्धहा रहचका आ आलासिन फरिसीर गुसन ओन्‍द्रर।</verse>
				<verse number="14">एन्‍देरगेका इकला येसुस ख़ज्‍जो सनचस ती आ आलासी ख़न्‍नन कोड़े नंजस, आ उल्‍ला ख़न्‍न ऎख़ना उल्‍ला रहचा।</verse>
				<verse number="15">ख़ने फरिसीर हूँ आ आलासिन मेंजर का आस एकासे ऎरा उंगियस। ख़ने आस आरिन बाचस, “आस एंग्‍है ख़न्‍न नू ख़ज्‍जो टुड़ियस, ऎन नॊंढ़रकन अरा अक्‍कुन ऎरा ओंग्‍दन।”</verse>
				<verse number="16">तहाँ फरिसीर ती जोक्‍कोर बाचर, “ईस धर्मेस तरती मलकस, एन्‍देरगेका ईस ख़न्‍न एख़ना उल्‍ला ही नॆगन मल मनदस।” लिकिन नन्नर बाचर, “ओर्त पपहा आलस एकासे एन्ने लेक्‍खा अजगुत नलख ही चिन्‍हन नना ओंग्‍दस?” ख़ने आर तम्‍है नू ख़ाड़रर केरर।</verse>
				<verse number="17">औंगे अबड़र आ आलासिन अउरिम मेंजर, “आस निंग्‍है ख़न्‍नन चलख़स ती आसी पत्त नू नीन एन्‍देर ब'अदय?” ख़ने आस बाचस, “आस ओन्‍टा धर्मेसी कत्‍था तिंगुस।”</verse>
				<verse number="18">अन्नु हूँ यहूदी मुद्धर पत्त'आ पोल्‍ला लगियर का आस अन्धहा रहचस अरा अक्‍कु ऎरा ओंग्‍दस। औंगे आर आसी तंग्‍यो तम्‍बन मीख़ियर।</verse>
				<verse number="19">अरा आर आरिन मेंजर, “ईस निंग्‍‍दस का? नॆकन नीम ब'अदर का अन्धहा कुन्‍द्रका रहचस? होले अक्‍कु ईस एकासे ऎरा ओंग्‍दस?”</verse>
				<verse number="20">आसी तंग्‍यो तम्‍बा बाचर, “ऎम अख़दम का ईस एंग्‍दस अरा अन्धहा कुन्‍द्रका रहचस।</verse>
				<verse number="21">लिकिन अक्‍कु ईस एकासे ऎरा ओंग्‍दस, अरा नॆ ईसी ख़न्‍नन कोड़े नंजा अदिन ऎम बलदम। आस चेटगर र'अस, आसिनिम मेना, आस तंग्‍है पत्त नू तेंगोस।”</verse>
				<verse number="22">आसी तंग्‍यो तम्‍बा यहूदी मुद्धारिन इल्‍चका ती एन्ने बाचर, ईगेका यहूदी मुद्धर ताम मुन्‍द तिम सलहा नंजका रहचर का नीकईम येसुसिन मसी ब'ओर होले, आरिन गोड़हा एड़पा ती ओथ्र'ओम चि'ओम।</verse>
				<verse number="23">औंगे आसी तंग्‍यो तम्‍बा बाचर, “आस चेटगर र'अस आसिनिम मेना।”</verse>
				<verse number="24">फेन आर अन्धहा रहचस आसिन दोसर खेप हूँ मीख़ियर ती बाचर, “धर्मेसी मुन्दहारे किरिया मॊख़ा का नीन मानिम ब'अदय। ऎम अख़दम का आस पपहा आलस।”</verse>
				<verse number="25">ख़ने आस बाचस, “आस पपहा र'अस का मला, ऎन बलदन। ऎन ओन्‍टे लेका कत्‍थन अख़दन ऎन अन्धहा रहचकन अरा अक्‍कु ऎरा लगदन।”</verse>
				<verse number="26">ख़ने आर आसिन मेंजर, “आस निंगा गे एन्‍देर नंजस? आस एकासे निंग्‍है ख़न्‍नन कोड़े नंजस?”</verse>
				<verse number="27">आस आरिन बाचस, “ऎन निमन मुन्‍द तिम तिंका रहचकन, नीम मल मेंजकर। अक्‍कु नीम फेन एन्‍देरगे मेना बेद्ददर? नीम आसी चेला मना बेद्ददर का?”</verse>
				<verse number="28">ख़ने आर आसिन हींड़चर ती बाचर, “नीनिम आसी चेलय, ऎम गा मूसासी चेलम।</verse>
				<verse number="29">ऎम अख़दम का धर्मेस मूसस गने कछनख्रस, लिकिन आ आलासी पत्त नू ऎम अख़'आ हूँ बलदम का आस एस्‍ते बरचस।”</verse>
				<verse number="30">आस आरिन बाचस, “निम्‍है ई कत्‍था गा हैकट कत्‍था हवे। आस एंग्‍है ख़न्‍नन कोड़े नंजस, अन्नु हूँ नीम इदिन हूँ बलदर आस एस्‍तेक बरचस।</verse>
				<verse number="31">ऎम अख़दम का धर्मेस पपहा आलर हीन मल मेन्‍दस। अरा आस तंग्‍है भगतर हीन अरा आसी मने लेक्‍खा नलख ननुर हीन मेन्‍दस।</verse>
				<verse number="32">ख़ॆख़ॆल ही ऒर ती नॆ हूँ इकला हूँ एन्ने म‍ल्‍ला मेन्‍द्रका का नेकइम कुन्‍द्रका ती अन्धहा आलासिन कोड़े नंजस।</verse>
				<verse number="33">आस धर्मेस तरती मल र'अना होले, आस एन्ने एन्‍देर हूँ नना पोल्‍लोस दने।”</verse>
				<verse number="34">अरा आर आसिन बाचर, “नीन गा कुन्‍द्रका तिम पपहा र'अदय। नीन एमन सिखाब'आ गे चिहुट नन्‍दय का?” अरा आर आसिन गोड़हा एड़पा ती ओथ्रर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="35">यहूदी मुद्धर आसिन गोड़हा एड़पा ती ओथ्रर चिच्‍चर एन्ने येसुस मेंजस। अरा येसुस आसिन ख़क्‍खियस ख़ने, आसिन बाचस, “नीन मनवा ख़द्दस मइय्याँ पत्त'अदय का?”</verse>
				<verse number="36">आस मेंजस, “उर्बायो, एंगन तेंगा का आस नॆ तंग्‍है? ख़ने आसी मइय्याँ ऎन पत्त'आ ओंग्‍दन।”</verse>
				<verse number="37">येसुस आसिन बाचस, “नीन आसिन ईरका र'अदय, अरा नॆ निंग्‍है गने कछनख्र'आ लगदस आसिम आस हिकदस।”</verse>
				<verse number="38">ख़ने आस “उर्बायो! ऎन पत्त'अदन।” एन्ने बाचस ती आसिन ऒड़ लग्‍गियस।</verse>
				<verse number="39">तहाँ येसुस बाचस, “नेंवई गे ऎन ख़ॆख़ेल नू बरचकन। ख़ने नॆ अन्धहा र'अनर आर ऎरोर, अरा नॆ तमन ऎम ऎरदम एन्ने सोचनर, आर अन्धहा बार'ओर।”</verse>
				<verse number="40">जोक्‍क फरिसीर आसी गने रहचर, आर इदन मेंजर ती बाचर, “ऎम हूँ अन्धहा र'अदम का?”</verse>
				<verse number="41">येसुस आरिन बाचस, “नीम अन्धहा रहचकर होले, नीम पाप ही बदी नू मल र'ओर दने। लिकिन नीम ब'अदर का ‘ऎम ऎरा ओंग्‍दम,’ औंगे निम्‍है पाप ही बदी निम्‍है म‍इय्याँ र'ई।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">येसुस बाचस, “ऎन निमन मानिम ब'अदन, नॆ भेंडो गुदड़ी नू बली तरती मल कोरदस, लिकिन नन्ना तरती कोरदस, आस ख़लबस मलता बच्‍चुस हिकदस।</verse>
				<verse number="2">लिकिन नॆ बली ती कोरदस आस भेंडो ही महरस हिकदस।</verse>
				<verse number="3">आस गे बली ख़ापुस बलिन तिसगदस चि'अदस। अरा आसी भेंडो आसी सड़न मिनी। अरा आस तंग्‍है भेंडोन नामे पिंजदस ती मॆख़दस, अरा अबड़न बहरी कड़हाब'अदस।</verse>
				<verse number="4">आस तंग्‍है उर्मी भेंडोन बहरी ओन्‍द्रदस ख़ने, आस अबड़ा ही मुन्‍द मुन्‍द ऎकदस, अरा अबड़ा आसी ख़ॊख़ा गुड़ियार'ई, एन्‍देरगेका अबड़ा आसी सड़न ओर्ख'ई।</verse>
				<verse number="5">लिकिन अबड़ा नन्‍नस गने इकला हूँ मल गुड़ियार'ओ। आस ती गेच्‍छा बोंगो, ईगेका अबड़ा नन्‍नासी सड़न बल्‍ली।”</verse>
				<verse number="6">येसुस आलारिन ई ख़ीरिन तिंगियस, लिकिन आर मल बुझ्रर का आस आर गने एन्‍देर कत्‍थन कछनख्रस।</verse>
				<verse number="7">औंगे येसुस अउरिम बाचस, “ऎन निमन मानिमन ब'अदन, ऎन भेंडो गे बली हिकदन।</verse>
				<verse number="8">एंग्‍है ती मुन्‍द बरचकाचर, आर ओर्मर ख़लबर दरा बच्‍चुर र'अनर, लिकिन भेंडो आरहिन मल मेंजा।</verse>
				<verse number="9">ऎन दिम बली हिकदन। नॆ एंग्‍है नू मनरकी कोरदस, आस नाड़र'ओस। अरा आस भितरी बहरी कोर'ओस उरखोस अरा आस बने ओन्ना-मॊख़ना ख़क्‍खोस।</verse>
				<verse number="10">ख़लबस गा ख़ड़'आ पिटा अरा नठाब'आ गे बरदस। लिकिन ऎन आर उज्‍जनन ख़क्‍खा गे अरा आ उज्‍जनन अख लगय ख़क्‍खा गे बरचकन।</verse>
				<verse number="11">ऎन दिम बॆस महरा हिकदन। बॆस महरस तंग्‍है भेंडो गे तंग्‍है जियन चि'अदस।</verse>
				<verse number="12">बनियहार आलस गा भेंडो गुट्ठी ही उर्बस मलदस। अरा आस भुसुड़ बरनन एरदस ख़ने, आस भेंडो गुट्ठिन अम्‍बदस ती बोंगदस कादस। ख़ने भुसुड़ अबड़न बच्‍ची हुं'ई, अरा भिड़क'ई चि'ई।</verse>
				<verse number="13">आस बनियहार आलस र'अना ती अरा भेंडो ही पत्त नू फिकिर मल र'अना ती बोंगदस कादस।</verse>
				<verse number="14">ऎन दिम बॆस महरा हिकदन। एकासे बंगस एंगन अख़दस‍ अरा ऎन बंगासिन अख़दन, अन्नेम ऎन एंग्‍है भेंडोन अख़दन अरा एंग्‍है भेंडो एंगन अख़'ई। ऎन भेंडो गुट्ठी गे एंग्‍है जियन चि'अदन।</verse>
				<verse number="15"></verse>
				<verse number="16">एंग्‍है अउर हूँ भेंडो र'ई, अबड़ा ई गुहड़ी ता मल्‍ली। अबड़न हूँ एंगा ओन्‍द्रना चाड़ र'ई। अबड़ा एंग्‍है सड़न मेनो। ख़ने ओन्‍टे गुहड़ी मनो अरा ओन्‍टे महरस मनोस।</verse>
				<verse number="17">बंगस इदगे एंगन चोन्‍हा नन्‍दस का ऎन एंग्‍है जियन चि'अदन का ऎन अदिन फिन हो'आ ओंग्‍दन।</verse>
				<verse number="18">अदिन नॆ हूँ एंग्‍है गुसते मल हो'अदस। ऎन अदिन एंग्‍है मने तिम चि'अदन। एंगा अदिन चि'आ गे हूँ अदिया र'ई, अरा अदिन फिन हो'आ गे हूँ अदिया र'ई। एम्‍बस एंगन पॆसका लेक्‍खा ऎन एन्नेम नन्‍दन।”</verse>
				<verse number="19">येसुसी इबड़ा कत्‍था चड्डे यहूदीर नू फिन ख़ाड़रना मंजा।</verse>
				<verse number="20">आर ती नगदे आलर ब'आ लगियर, “आस नू नाद रस्‍सकी र'ई। आस बयहस, आसी कत्‍थन नीम एन्‍देरगे मेन्‍दर?”</verse>
				<verse number="21">जोक्‍क आलर ब'आ लगियर, “इबड़ा कत्‍था नाद रस्‍सका आलासी मल्‍ली। नाद अन्धहा आलारिन कोड़े नना उंगी का?”</verse>
				<verse number="22">येरुसलॆम नू बेंजना परब मना लगिया। ईद पइय्याँ उल्‍ला रहचा।</verse>
				<verse number="23">अरा येसुस धर्मेसी मन्दिर नू सालोमॊनसी परछी पिंडा ब'अनर अइय्या कुद्दा लगियस।</verse>
				<verse number="24">तहाँ यहूदीर आसी ओनबेंड़र'आ ख़ॊंड़रर ती मेंजर, “नीन ऎ उल्‍ला गूटी एमन ओदहा नू उइय्योय? नीन मसी हिकदय होले, एमन फरी तेंगा चि'आ।”</verse>
				<verse number="25">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “ऎन निमन तिंकन, लिकिन नीम मल पत्त'अदर। एका नलखन ऎन एम्‍बस ही नामे ती नन्‍दन, आदिम एंग्‍है पत्त नू गोवाह चि'ई।</verse>
				<verse number="26">लिकिन नीम मल पत्त'अदर, एन्‍देरगेका नीम एंग्‍है भेंडो मलदर?</verse>
				<verse number="27">एंग्‍है भेंडो एंग्‍है सड़न मिनी। ऎन अबड़न अख़दन, अरा अबड़ा एंग्‍है गने गुड़ियार'ई।</verse>
				<verse number="28">अरा अबड़ा गे ऎन जनमजुग उज्‍जनन चि'अदन। अरा इकला हूँ अबड़ा मल नठार'ओ, अरा अबड़न नॆ हूँ एंग्‍है ख़ेक्खा ती बच्‍चा पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="29">एम्‍बस नॆ इबड़न एंगा चिच्‍चकादस, आस ओर्मर ती कोहाँ र'अस। अरा अबड़न नॆ हूँ एम्‍बासी ख़ेक्खा ती बच्‍चा पोलदस।</verse>
				<verse number="30">ऎन दरा बंगस ओन्‍टे दिम हिकदम।”</verse>
				<verse number="31">फेनिम यहूदीर येसुसिन लोड़ग'आ पिटा गे पखना पेत्तर।</verse>
				<verse number="32">लिकिन येसुस आरिन बाचस, “ऎन एम्‍बस तरती कैनो गोटंग कोड़हे अजगुत नलख गुट्ठिन निमा गे ऎदकन। अबड़ा ती एका नलख गे नीम एंगन लोड़ग'आ बेद्ददर?”</verse>
				<verse number="33">ख़ने यहूदीर आसिन बाचर, “ऎम निंगन निंग्‍है इन्द्रिइम अजगुत नलख गे लोड़ग'आ पिटा मल बेद्ददम। नीन धर्मेसी निंदा नन्‍दय, नीन गा आलय हिकदय, अन्‍नु हूँ निंगन धर्मे ब'अदय, अदगे ऎम निंगन लोड़ग'आ पिटा बेद्ददम।”</verse>
				<verse number="34">येसुस आरिन बाचस, “निम्‍है नॆग नू लिख्रकी र'ई, ‘ऎन बाचकन, नीम देंवता गुट्ठी हिकदर।’</verse>
				<verse number="35">नॆख'आ गुसन धर्मेसी कत्‍था अंड़सिया, आस आरिन ‘देंवता गुट्ठी’ बाचस। नेम्‍हा पुथी ता कत्‍था अयन्‍दहा मल मना ऊंगी।</verse>
				<verse number="36">एंग्‍है पत्त नू ईद का, एंगन बंगस चज्जियस ती एंगन ख़ॆख़ेल नू तइय्यस। होले ऎन धर्मेसी ख़द्दन हिकदन बाचका ती नीम एकासे एंगन ब'आ ओंग्‍दर का ऎन धर्मेसिन निंदा नन्‍दन?</verse>
				<verse number="37">एम्‍बस नन्‍दस आ नलखन ऎन मल नन्‍दन होले, एंगन अमा पत्त'आ।</verse>
				<verse number="38">लिकिन ऎन अदन नन्‍दन होले, नीम एंगन मल पत्त'अदर होले हूँ अजगुत नलखन पत्त'आ। ख़ने नीम अख़'ओर अरा बुझुर'ओर का बंगस एंग्‍है नू र'अस अरा ऎन बंगस नू र'अदन।”</verse>
				<verse number="39">औंगे अउरिम आर आसिन धर'आ गे बिद्दियर, लिकिन आस आर ही ख़ेक्खा ती बुचड़ारस केरस।</verse>
				<verse number="40">तहाँ आस यॊहनस मुन्‍द नॊड़रत'आ लगियस असन यरदन ख़ाड़ ही आ पक्‍खे किर्रिम बिच्‍चियस, अरा असन रहचस।</verse>
				<verse number="41">अरा बग्‍गे आलर आसी गुसन बरचर अरा ताम तम्है नू ब'आलियर, “यॊहनस इन्द्रिइम हूँ अजगुत नलख मल नंजस, अन्नु हूँ यॊहनस ईसी पत्त नू एन्‍देर बाचस अबड़ा उर्मी मानिम हवे।”</verse>
				<verse number="42">अरा अइय्या बग्‍गे आलर आसिन पत्ताचर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">लाजरस नामे ओन्‍टा आलस बेमार रहचस। आस तंग्है बहिनर मरियम अरा मारथा गने बेतानिया पद्दा नू रहचस। ई मरियम दिम रहचा नॆ ख़ॊख़ा उर्बासी म‍इय्याँ महमहरना इसुंगन नलबिया अरा आसी ख़ेड्डेन तंग्‍है चुट्टी ती चींचया।</verse>
				<verse number="2"></verse>
				<verse number="3">औंगे अबड़ा दुयो बहिनर येसुसिन कत्था तइय्यर, “उर्बायो, नीन नॆकन चोन्‍हा नन्‍दय आस बेमार र'अस।”</verse>
				<verse number="4">येसुस इदन मेंजस ख़ने बाचस, “ई बेमार पिटा गे मला, लिकिन धर्मेसी महबा गे बरचकी र'ई। इत्रु ती धर्मेसी ख़द्दासी महबा मनो।”</verse>
				<verse number="5">येसुस मारथा अरा अदही बहिन अरा लाजरसिन चोन्‍हा नंजस।</verse>
				<verse number="6">अन्नु हूँ आस लाजरस बेमार र'अस एन्ने मेंजस ख़ने, आस एसन रहचस असन दुई उल्‍ला अउर रहचस।</verse>
				<verse number="7">फेन इदही ख़ॊख़ा आस तंग्‍है चेलारिन बाचस, “बरा, नाम अउरिम यूदेया किर्रोत क'ओत।”</verse>
				<verse number="8">लिकिन चेलर बाचर, “अना गुरु, अक्‍कु जोक्‍क उल्‍ला ही मुन्‍द दिम यूदेया ता यहूदीर निंगन लोड़ग'आ पिटा बेद्दा लगियर, अन्नु हूँ नीन अइय्यम अउरिम कादय का?”</verse>
				<verse number="9">येसुस बाचस, “उल्‍ला ही बारा घंटा मनी। एकअम ओर्तस उल्‍ला बारी ऎकोस होले, मल मूड़दस, एन्‍देरगेका ई ख़ॆख़ेल ता बिल्‍लिन ऎरदस।</verse>
				<verse number="10">लिकिन आस माख़ा नू ऎकदस होले, मूड़दस, एन्‍देरगेका अइय्या उल्‍ला बारी बेसे बिल्‍ली मल र'ई।”</verse>
				<verse number="11">आस एन्ने बाचस अदही ख़ॊख़ा आस आरिन अउरिम बाचस, “नम्‍है संगेस लाजरस ख़न्‍द्रकादस, आसिन ऎन ख़न्‍द्रना ती एज'आ कालदन।”</verse>
				<verse number="12">औंगे चेलर आसिन बाचर, “अना उर्बायो, आस ख़न्‍द्र'आ लगदस होले, उजगारोस क'ओस।”</verse>
				<verse number="13">येसुस गा आसी केचका ही पत्त नू बाचकाचस, लिकिन आसी चेलर गा ख़न्न ऎख़्रना गे ख़न्‍द्रना ही पत्त नू ब'अदस एन्ने बुझ्रर।</verse>
				<verse number="14">औंगे येसुस आरिन फरीफरी तिंगियस का “ला‍जरस केच्‍चस केरस।</verse>
				<verse number="15">अरा ऎन निम्‍है चड्डे खुसमारदन का ऎन असन मल रहचकन, एकत्रु नीम अउर कोड़हे पत्त'आ ओंगोर। बरा, नाम आसी गुसन क'ओत।”</verse>
				<verse number="16">ख़ने तॊमस नॆकन दिदुमोस हूँ ब'अनर, आस तंग्‍है संगे चेलारिन बाचस, “गुचा, आस गने नाम हूँ खे'आ गे क'ओत।”</verse>
				<verse number="17">असन अंड़सका ख़ॊख़ा येसुस अक्‍खस का लाजरसिन मसड़ा नू मंडका चार उल्‍ला मंजा केरा।</verse>
				<verse number="18">बेतानिया येरुसलॆम ती ऎंड़ कोंस केम गेच्‍छा नू रहचा।</verse>
				<verse number="19">भईसी खे'अना ही जिया सालत'आ गे बग्‍गे यहूदीर मारथा अरा मरियम गुसन बरचका रहचर।</verse>
				<verse number="20">मारथा येसुसी बरना ही हलन मेंजा ख़ने, आसिन भेंट मना केरा, लिकिन मरियम एड़पा नू रहचा।</verse>
				<verse number="21">मारथा येसुसिन बाचा, “उर्बायो, नीन इसन रहचका होले, एंग्‍है भ‍ईस मल खे'ओस दने।</verse>
				<verse number="22">लिकिन अक्‍कुन हूँ ऎन अख़दन का नीन धर्मेस ती इन्द्रिइम हूँ ने'ओय अदिन धर्मेस निंगा चि'ओस।”</verse>
				<verse number="23">येसुस अदिन बाचस, “निंग्‍है भ‍ईस अउर उज्‍जा चो'ओस।”</verse>
				<verse number="24">मारथा आसिन बाचा, “ऎन अख़दन का छेद्दे उल्‍ला उज्‍जा चो'अना ही बेड़ा नू आस हूँ उज्‍जा चो'ओस।”</verse>
				<verse number="25">येसुस अदिन बाचस, “ऎनिम आलारिन उज्‍जा चॊदत'अदन अरा आर गे जनमजुग उज्‍जनन चि'अदन। नॆ एंग्‍है मइय्‍याँ पत्त'अदस आस खे'ओस क'ओस अन्नु हूँ उज्‍जोस।</verse>
				<verse number="26">अरा नॆ उज्‍जा लगदस अरा एंग्‍है मइय्याँ पत्त'अदस, आस हुल्‍लो गूटी मल खे'ओस। मारथा, नीन इदिन पत्त'अदी का?”</verse>
				<verse number="27">आद बाचा, “हाँ उर्बायो, ऎन पत्ताचकादन का नीन धर्मेसी ख़द्दय मसी हिकदय, नॆ ई ख़ॆख़ेल नू बर'ऊ रहचस।”</verse>
				<verse number="28">एन्ने बाचा ती आद किर्रिम बिच्‍चिया, अरा तंग्‍है बहिन मरियम आबोन कले कले मीख़िया ती बाचा, “गुरुस इसन र'अस, अरा निंगन मॆख़दस।”</verse>
				<verse number="29">मरियम इदिन मेंजा ती लॆम चॊचा ती येसुस गुसन काला लगिया।</verse>
				<verse number="30">येसुस अक्‍कु गूटी पद्दा नू मल कोरचकाचस। मारथा आसिन एसन भेंट मंजा आ अड्डा नुम रहचस।</verse>
				<verse number="31">जिया सालत'आ गे बरचका यहूदीर मरियम गने एड़पा नू रहचर। आर अदिन लॆम चॊचा ती बहरी काना ईरियर ख़ने, मसड़ा नू चींख़ा काला लगी बाचर ती अदही ख़ॊख़ा ख़ॊख़ा केरर।</verse>
				<verse number="32">लिकिन मरियम येसुस रहचस असन अंड़सिया अरा आसिन ईरिया ख़ने, आद आसी ख़ेडमूली खत्तरा ती बाचा, “उर्बायो, नीन इसन रहचका होले, एंग्‍है भ‍ईस मल खे'ओस दने।”</verse>
				<verse number="33">येसुस मरियमन अरा अदही गने बरचका यहूदीरिन हूँ चींख़ना ईरियस ख़ने, जिया नू हेंदवारस अरा अकबकरस ती</verse>
				<verse number="34">आरिन मेंजस, “आसिन नीम एक्‍सन मंडका र'अदर?” अबड़र आसिन बाचर, “गुचा ती ऎरा उर्बायो।”</verse>
				<verse number="35">येसुस ख़ंजलख़ो चुरख़स।</verse>
				<verse number="36">ख़ने यहूदीर बाचर, “ऎरा, आस आसिन ऎ कोड़हे चोन्‍हा नंजस।”</verse>
				<verse number="37">लिकिन अबड़र ती जोक्‍कोर बाचर, “ईस अन्धहा आलासिन कोड़े नंजस। ईस लाजरसिन खे'अना ती बछाब'अरकी उइय्या गे पोल्‍लस का?”</verse>
				<verse number="38">येसुस जिया ती अउरिम कोड़हे हेंदवारस अरा मसड़ा गुसन बरचस। आद ओन्‍टा ख़ोल रहचा, अरा अइय्या ओन्‍टा पखनन उर्दका रहचा।</verse>
				<verse number="39">येसुस बाचस, “पखनन गुछाब'आ।” केचकासी बहिन मारथा बाचा, “उर्बायो, अक्‍कु गा आद ती बसनाफूटचा मनो, एन्‍देरगेका आसी केचका चार उल्‍ला मंजा केरा।”</verse>
				<verse number="40">येसुस अदिन बाचस, “ऎन निंगन नीन पत्त'ओय होले धर्मेसी महबन ऎरोय एन्ने मल बाचका रहचकन का?”</verse>
				<verse number="41">ख़ने आर पखनन टाँड़चर। फिन येसुस म‍इय्‍याँ मॆन ईरियस ती बाचस, “अना बंगायो, ऎन निंगन धन्‍यवाद नन्‍दन का एंग्‍हैन नीन मेंजका र'अदय।</verse>
				<verse number="42">अरा ऎन अख़'आ लिक्‍कन, नीन सदौ एंग्‍हैन मेन्‍दय। लिकिन इसन ओनबेंड़र'आ इज्‍जका आलर ही चड्डे ऎन एन्ने बाचकन का आर पत्त'आ ओंगोर का नीन एंगन तइय्कादय।”</verse>
				<verse number="43">येसुस एन्ने बाचस ती जॊरसरिया चिच्चियारस, “अना लाजरस, उरखा बरा।”</verse>
				<verse number="44">आ केचका आलस कफन किचरी ती ख़ेक्खा ख़ेड्डे पोजरका रांगे बहरी उरखस, अरा आसी मुंही नन्ना किचरी ती मुढ़चका रहचा। अरा येसुस आरिन बाचस, “ईसी हॆंरका गुट्ठिन कोल्‍ला अरा ईसिन काला चि'आ।”</verse>
				<verse number="45">मरियम गने भेंट मना गे बरचका बग्‍गे यहूदीर येसुसी ई नलख नंजकन ईरियर ती आसी मइय्याँ पत्ताचर।</verse>
				<verse number="46">लिकिन अबड़र ती जोक्‍कोर फरिसीर गुसन केरर ती येसुसी नंजका नलखन तिंगियर।</verse>
				<verse number="47">ख़ने मुध नैगर अरा फरिसीर यहूदीर ही कोहाँ सभा आबोन मीख़ियर ती बाचर, “नाम एन्‍देर ननोत? ई आलस गा कोड़हे अजगुत नलख ही चिन्‍हन ऎद्ददस।</verse>
				<verse number="48">ईसिन एन्नेम नाम अम्‍बोत चि'ओत होले, ओर्मा आलर आसिन पत्त'ओर। फिन रोमी आलर बर'ओर ती नम्‍है धर्मेसी मन्दिरन अरा नम्‍है राजिन नठाब'ओर।”</verse>
				<verse number="49">ख़ने अबड़र ती ओर्तोस आ चाँन ता कोहाँ नैगस कैफस आरिन बाचस, “नीम एन्‍द्रन हूँ बलदर।</verse>
				<verse number="50">अरा नीम मल बुझुरदर का नम्‍है गोट्टा राजी नठारना काना ती, नम्‍है आलर गे ओर्तोस खे'अना काना बने र'ई।”</verse>
				<verse number="51">ई कत्‍थन आस तंग्‍है ती मल्‍ला बाचका, लिकिन आस आ चाँन ता कोहाँ नैगस र'अना ती धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तिंगियस का, येसुस यहूदी राजी गे खे'आ कादस।</verse>
				<verse number="52">अरा आ राजी गे लेका मला, छितिर बितिर मंजका धर्मेसी आलारिन हूँ ख़ॊंड़'अरकी ओन्‍टम मना गे हूँ खे'आ कादस।</verse>
				<verse number="53">ख़ने अउला तिम आर येसुसिन पिटना ही चिताबुता नना हेलरर।</verse>
				<verse number="54">औंगे येसुस आ बेड़ा ती हरकट ती यहूदीर मझी नू मल कुद्दियस। लिकिन आस असते उरखस ती टोडंग ही हेद्दे ता चकभार नू एफ्राईम नामे ओन्‍टा पद्दा नू केरस, अरा तंग्‍है चेलर गने अइय्यम रहचस।</verse>
				<verse number="55">अक्‍कु यहूदीर ही कट्टना परब हेद्दे अंड़सकी रहचा। ख़ने पद्दा तरती ढ़ॆर आलर तमन चाल ही सुध मना गे कट्टना परब ही मुन्‍द तिम येरुसलॆम केरर।</verse>
				<verse number="56">ख़ने आर येसुसिन बेद्दा कुद्दा लगियर, अरा धर्मेसी मन्दिर नू बखड़े नू इज्‍जर ती ओर्त ओर्त नू कछनख्र'आ लगियर, “नीम एन्‍देर सोचदर, ई परब गे आस बर'ओस का?”</verse>
				<verse number="57">लिकिन मुध नैगर अरा फरिसीर पॆसका चिच्का रहचर का निक‍ईम येसुस एसन र'अस एन्‍ने अख़दस होले, आस आर गे तेंग्‍ना दिम र'ई। ख़ने आर आसिन हें'आ ओंगोर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">कट्टना परब ही छै उल्‍ला मुन्‍द येसुस बेतानिया बरचस। असन दिम येसुस केचका ती उज्‍जताचका लाजरस रहचस।</verse>
				<verse number="2">अइय्या येसुसिन मईन नना गे आर आस गे मदी चिच्‍चर। मारथा ओन्ना-मॊख़ना ख़ट्टा लगिया। अरा येसुस गने ओन्ना आलर नू लाजरस हूँ ओर्तोस रहचस।</verse>
				<verse number="3">फेन मरियम अधा लिटर नगदे दाम ही जटामासी ही अर्रगा गमगमरना इसुंगन ओन्‍द्रा ती येसुसी ख़ेड्डे नू ख़स्‍सिया, अरा आसी ख़ेड्डेन तंग्‍है चुट्टी ती चींचया। अरा इसुंग ही महकारना गोट्टा एड़पा नू निंदिया केरा।</verse>
				<verse number="4">लिकिन येसुसी ओन्‍टा चेलस यूदस इसकारियॊत नॆ येसुसिन धरत'आ गे पपहर गे संगे चि'ऊ रहचस, आस बाचस,</verse>
				<verse number="5">“ई इसुंग ही दाम ओर्तोसी ओन बछर ही कमाब'अना ही भुती मनी, इदन बीसरकी कीड़र गे चि'आ ओंगो दने।”</verse>
				<verse number="6">आस गे कीड़र ही तिहा रहचा अदगे मल बाचस, लिकिन आस ख़लबस रहचस, अरा आसी गुसन आर ही थोलको र'आ लगिया। अरा अइय्या ती एन्‍द्रा उइय्या लगियर अदिन कभो कभो तंगा गे ओथ्र'आ हो'आ लगियस।</verse>
				<verse number="7">ख़ने येसुस बाचस, “अदिन अम्‍बा चि'आ, अमा थोकबोकामब'आ, आद अदिन एंग्‍है माड़ना उल्‍ला गे उइय्‍की रहचा।</verse>
				<verse number="8">कीड़र गा निम्‍है गने सगर घड़ी र'अनर, लिकिन ऎन निम्‍है गने सगरो मल र'ओन।”</verse>
				<verse number="9">ढ़ॆर बग्‍गे यहूदी आलर मेंजर का येसुस बेतानिया नू र'अस। आर असन येसुसिन लेका ऎरा मल बरचर, लिकिन येसुस केचका ती उज्‍जताचका लाजरसिन हूँ ऎरा बरचर।</verse>
				<verse number="10">औंगे मुध नैगर लाजरसिन हूँ पिटा गे चिताबुता नंजर।</verse>
				<verse number="11">एन्‍देरगेका आसी चड्डे नगदे यहूदी आलर आरिन अम्‍बा लगियर ती येसुसिन पत्त'आ लगियर।</verse>
				<verse number="12">नन्ना उल्‍ला कट्टना परब गे बरचका कोहाँ आल गोंहड़ा मेंजा का येसुस येरुसलॆम बर'आ लगदस।</verse>
				<verse number="13">औंगे आर कीन्‍दा डहुड़ा ओन्द्रर ती सड़क नू आसिन भेंट मना गे उरखर, अरा चिच्चियारनुम ब'आ हेलरर, “धर्मेसी महबा मनन! धर्मेस ईसिन बरकत नन्‍दस, नॆ उर्बासी आकुस गने बरदस! धर्मेस इस्राऎल ही बॆलासिन बरकत नन्‍दस!”</verse>
				<verse number="14">येसुस ओन्‍टा गदही ख़द्द ख़क्‍खियस ती आस अइय्या उक्‍कियस। एकासे का नेम्‍हा पुथी ब'ई,</verse>
				<verse number="15">“येरुसलॆम ता आलारो, अमा एल्‍चा! ऎरा, निम्‍है बॆलस गदही ख़द्द नू उक्‍कियस ती बर'आ लगदस।”</verse>
				<verse number="16">येसुसी चेलर मुन्‍द इबड़न मल बुझ्र'आ लगियर। लिकिन येसुस महबा नू होतारना ही ख़ॊख़ा, आर सुरता नंजर का इबड़ा आसी पत्त नू धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ती लिख्रकी रहचा, अरा इबड़न आलर आसी गने एन्नेम नंजका रहचर।</verse>
				<verse number="17">येसुस लाजरसिन मसड़ा ती मीख़ियस ती केचका ती उज्‍जताचका बारी, आसी गने एका आल गोंहड़ा रहचा, आर इदही गोवाह नन्नर गे चि'आ लगियर।</verse>
				<verse number="18">बग्‍गे आलर आस ई लेक्‍खा ओन्‍टा अजगुत नलख नंजका रहचस एन्ने मेंजर ती, आसिन भेंट नना गे केरर।</verse>
				<verse number="19">ख़ने फरिसीर ताम तामिम कछनक्‍खरर, “नीम ऎरा, नम्‍है ती एन्‍देर हूँ मना पुल्‍ली, ऎरा! गोट्टा ख़ॆख़ेल आसी ख़ॊख़ा कालाली।”</verse>
				<verse number="20">परब गे येरुसलॆम नू महबा नना बरचका आलर ती जोक्‍क आलर युनानी आलर हूँ रहचर।</verse>
				<verse number="21">अबड़र गलिलेया ही बॆतसैदा ता फिलिप्‍पोस गुसन बरचर ती बाचर, “उर्बायो, ऎम येसुसिन भेंट मना बेद्ददम।”</verse>
				<verse number="22">फिलिप्‍पोस बरचस ती अन्‍द्रेयसिन तिंगियस। अरा अन्‍द्रेयस अरा फिलिप्‍पोस केरर ती येसुसिन तिंगियर।</verse>
				<verse number="23">येसुस बाचस, “मनवा ख़द्दासी महबा मन्‍ना ही बेड़ा अंड़सकी र'ई।</verse>
				<verse number="24">ऎन निमन मानिम ब'अदन, गहूँ ही दना ख़ज्‍ज नू खत्रना ती अरगी खे'अना गूटी ओन्‍टे गुना र'ई, लिकिन खि'ई क'ई होले, नगदे ख़ंजपा चि'ई।</verse>
				<verse number="25">एकास तंग्‍है उज्‍जनन तंगा गे उज्‍जा बेद्ददस, आस धर्मेस गने जनमजुग उज्‍जनन एबस'ओस। लिकिन एकास ई ख़ॆख़ेल नू तंग्‍है उज्‍जनन दुस'ओस, आस अदिन ख़ापोस अरा जनमजुग उज्‍जनन ख़क्खोस।</verse>
				<verse number="26">नॆ एंगन सुस्र'आ बेद्ददस आस एंग्‍है गने चॊंख़्रदस नेकअन, अरा एसन ऎन र'ओन असन एंग्‍है जॊंख़स हूँ र'ओस। नॆ एंगन सुस्र'अदस, आसिन एम्‍बस मईन ननोस।</verse>
				<verse number="27">अक्‍कुन एंग्‍है जिया उकुल बुकुल मंजकी र'ई। ऎन एन्‍देर ब'ओन? बंगायो, ई सस्‍ती ही बेड़ा ती एंगन बछाब'आ ब'ओन का? मला, ऎन इदगेम ई बेड़ा गूटी बरचकादन।</verse>
				<verse number="28">अना बंगायो, निंग्‍है नामे गे महबन ओन्‍द्र'आ।” ख़ने मेर्ख़ा ती ओन्‍टा सड़ा मेन्‍दरा, “ऎन गा एंग्‍है नामे गे महबन ओन्‍द्रका र'अदन अरा फेनिम अदगे महबन ओन्‍द्र'ओन।”</verse>
				<verse number="29">ख़ने असन इज्‍जका आलर इदिन में‍जर ती बाचर बदाली मुर्रिया। नन्नर बाचर एकअम मेर्ख़ा पैकस आसी गने कछनख्रस।</verse>
				<verse number="30">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “आ सड़ा निमा दौ गे रहचा, एंगा गे मला।</verse>
				<verse number="31">अक्‍कु दिम ई ख़ॆख़ेल ता नेंवई मन्‍ना ही बेड़ा हवे। अरा अक्‍कु दिम ई ख़ॆख़ेल ही अक्‍स'ऊ सैतान बहरी हेबड़तार'ओ।</verse>
				<verse number="32">अरा ऎन ख़ॆख़ेल ती मइय्याँ चॊदतार'ओन ख़ने, ओर्मा आलारिन एंग्‍है गुसन नतगोन।”</verse>
				<verse number="33">एका लेक्‍खा खे'अना आस गे मनो अदिन ऎद'आ गे दिम इदन आस बाचस।</verse>
				<verse number="34">तहाँ असन ख़ॊंड़रका आलर आसिन बाचर, “ऎम नॆग ती मेंजकादम का मसीस सगरो उज्‍जोस। अन्ने र'ई होले नीन एकासे ब'आ ओंग्‍दय का ‘मनवा ख़द्दासिन म‍इय्याँ चॊदतारना ही चाड़ ‍र'ई?’ ई मनवा ख़द्दस एका ओर्तस?”</verse>
				<verse number="35">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “बिल्‍ली अक्‍कुन निम्‍है गने जुक्‍किम बेड़ा गे र'ओ। ऊख़ा निमन कुलना ती मुन्‍द, बिल्‍ली निम्‍है गने र'अना बारिम नीम अइय्या नू ऎका। ऊख़ा नू ईकू आलस तान एसन कादस अदिन बलदस।</verse>
				<verse number="36">बिल्‍ली निम्‍है गने र'अना बारिम, नीम आ बिल्‍लिन पत्त'आ, होले नीम बिल्‍ली ही ख़द्दर मना ओंगोर।” येसुस इबड़न बाचस ती किर्रिम बिच्‍चियस, अरा आस मल ऎथ्रस।</verse>
				<verse number="37">येसुस आलर ही मुन्‍दहारे कोड़हे बग्‍गे अजगुत नलख ही चिन्‍हा नंजका ती हूँ आर आसिन मल पत्ताचर।</verse>
				<verse number="38">धर्मेसी कत्‍था तिंगू यसायास ती बाचका कत्‍था पूरा नना गे दिम ईद मंजा। “अना उर्बायो, एम्‍है कत्‍थन नॆ पत्ताचका र'अनर। अरा नॆख'आ गे उर्बासी कोड़हे सवंग दहदर मंजा?”</verse>
				<verse number="39">ई चड्डे दिम आर पत्त'आ पोल्‍लर, एन्‍देरगेका यसायास एन्ने हूँ बाचका र'अस।</verse>
				<verse number="40">“धर्मेस आर ही ख़न्‍नन कना, अरा आर ही जियन बेड़हा नंजका र'अस। एन्ने अम्‍बो मना का आर ख़न्‍न ती ऎरोर, अरा जिया ती बुझुर'ओर, अरा आर एंग्‍है गुसन किर्रोर बर'ओर, अरा ऎन आरिन कोड़े ननोन।”</verse>
				<verse number="41">यसायास येसुसी महबन ईरका चड्डे आसी पत्त नू तिंगियस ख़ने, इबड़ा कत्‍थन बाचस।</verse>
				<verse number="42">अन्नु हूँ यहूदी मुद्धर ती ढ़ॆर आलर येसुस मइय्याँ पत्ताचर। लिकिन फरिसीर चड्डे आर आसी म‍इय्याँ ता तंग्‍है पत्त'अनन मल तेंगरर। आर इदगे इल्‍चियर का आर आरिन गोड़हा एड़पा ती ओथ्र'ओर चि'ओर दने।</verse>
				<verse number="43">आर गा धर्मेस ती बरना ओहमा ती आलर ती बरना ओहमन कोड़हे पत्त‍र'आ लगियर।</verse>
				<verse number="44">तहाँ येसुस चिच्‍चियारस ती बाचस, “नॆ एंग्‍है मइय्याँ पत्त'अदस, आस एंग्‍है मइय्याँ लेका मला, एंगन तइय्युस मइय्याँ हूँ पत्त'अदस।</verse>
				<verse number="45">अरा नॆ एंगन ऎरदस आस एंग्‍है तइय्‍युसिन ऎरदस।</verse>
				<verse number="46">ऎन ख़ॆख़ेल नू बिल्‍ली लेक्‍खा बरचका र'अदन। औंगे नॆ एंगन पत्त'ओस आस ऊख़ा नू मल र'ओस।</verse>
				<verse number="47">नेक‍ईम एंग्‍है कत्‍था गुट्ठिन मेन्‍दस ती अबड़न मल मनदस होले, आसिन ऎन नेंव‍ई मल नन्‍दन, एन्‍देरगेका ऎन ख़ॆख़ेलन नेंव‍ई नना गे मला, लिकिन अदिन नाड़ा गे बरचका र'अदन।</verse>
				<verse number="48">नॆ एंगन ख़ाँड़ना ती एंग्‍है कत्‍था गुट्ठिन मल इंझ्रदस, आस गे ओन्टा नेंव‍ई ननुस र'अस। ऎन बाचका ई कत्‍था दिम छेद्दे उल्‍ला नू आसिन नेंव‍ई ननो।</verse>
				<verse number="49">एन्‍देरगेका ऎन एंग्‍है तरती मल कछनख्रदन। लिकिन एंगन तइय्‍का बंगस दिम एंगन पॆसस, एन्‍देर एन्‍देर ब'अना र'ई अरा अदन एकासे नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="50">अरा ऎन अख़दन का आसी पॆसका जनमजुग उज्‍जना गे कड़हाब'ई। औंगे बंगस एंगन ब'आ गे आनदस, अदन दिम ऎन ब'अदन।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">कट्टना परब ही मुन्‍द येसुस अक्‍खस का ई ख़ॆख़लन अम्‍बना ती तम्‍बस गुसन तंग्‍है काना बेड़ा अंड़सिया। आस तंग्‍है आलर नॆ ई ख़ॆख़ेल नू रहचर, आरिन सगरो चोन्‍हा नंजका रहचस, अरा आरिन मुंजा गूटी चोन्‍हा नंजस।</verse>
				<verse number="2">येसुस अरा आसी चेलर पुतबारी ता मंडी ओना उक्‍का रहचर। नाद सिमॊनसी तंग्‍दस यूदस इसकारियॊतसी जिया नू येसुसिन धरत'आ गे पपहर गे संगे चि'आ गे मतिन सज्‍ज ख़च्‍चकी रहचा।</verse>
				<verse number="3">येसुस अक्‍खस का बंगस उर्मी ही म‍इय्याँ तंगा गे आकुस चिच्का रहचस, अरा तान धर्मेस गुसते बरचकाचस, अरा धर्मेस गुसन किर्रा लगदन।</verse>
				<verse number="4">येसुस ओन्ना पाँती ती चॊचस, अरा तंग्‍है थालर आबोन इच्‍चियस ती संफी ती तंग्‍है कड़मन हॆंचस।</verse>
				<verse number="5">फिन थरा नू अम्मु एल्‍खस ती तंग्‍है चेलर ही ख़ेड्डेन नॊड़ा हेलरस, अरा कड़मा नू हॆंरका संफी ती चींचा हेलरस।</verse>
				<verse number="6">फिन आस सिमॊन पतरस गुसन बरचस ख़ने, पतरस आसिन बाचस, “उर्बायो! नीन एंग्‍है ख़ेड्डेन नॊड़ा कालदय का?”</verse>
				<verse number="7">येसुस आनाकिर्ताचस, “ऎन एन्‍देर नना लगदन अदिन नीन अक्‍कुन मल बुझुरदय, लिकिन ख़ॊख़ा बुझुर'ओय।”</verse>
				<verse number="8">पतरस बाचस, “मला, नीन एंग्‍है ख़ेड्डेन इकला हूँ मल नॊड़ना र'ई।” ख़ने येसुस बाचस, “ऎन निंग्‍है ख़ेड्डेन मल नॊड़ोन होले, नीन एंग्‍है आलर ती ओर्त मलदय।”</verse>
				<verse number="9">ख़ने सिमॊन पतरस आसिन बाचस, “अना उर्बायो, होले एंग्‍है ख़ेड्डे लेका मला ख़ेक्खा अरा कुक्‍कन हूँ नॊड़ा।”</verse>
				<verse number="10">येसुस बाचस, “ओर्तोस एमच्‍का ख़ॊख़ा, आसी गोट्टा मॆद सफा र'ई, आस ख़ेड्डेन लेका नॊड़ा गे चाड़ र'ई। नीम सफा र'अदर, लिकिन निम्‍है ती ओर्मर मला।”</verse>
				<verse number="11">एन्‍देरगेका येसुस अक्‍खस का नॆ तंग्‍है बिड़दो मनोस, औंगे आस बाचस, “निम्‍है ती ओर्मर सफा मलकर।”</verse>
				<verse number="12">आस आर ही ख़ेड्डेन नूड़ियस मुंजियस ती तंग्‍है थालर आबोन अत्तियस। फेन तंग्‍है अड्डा नू उक्‍कियस अरा आरिन मेंजस, “नीम बुझुरदर का ऎन निम्‍है गने एन्‍देर नंजकादन?</verse>
				<verse number="13">नीम एंगन ‘गुरु’ अरा ‘उर्बय’ एन्ने मॆख़दर, अरा एन्ने निम्‍है मॆख़ना ठ‍उकम हिके, एन्‍देरगेका ऎन आसिम हिकदन।</verse>
				<verse number="14">ऎन निम्‍है उर्बय अरा गुरु हिकदन, अन्नु हूँ ऎन निम्‍है ख़ेड्डेन नूड़कन, नीम हूँ अन्ने ओर्त ओर्तोसी ख़ेड्डेन नॊड़के।</verse>
				<verse number="15">एन्‍देरगेका ऎन निमा नमुना ऎदकन। एकासे ऎन निम्‍है गने नंजकन, अन्नेम नीम हूँ ननके।</verse>
				<verse number="16">ऎन निमन मानिम ब'अदन, जॊंख़स तंग्‍है उर्बस ती कोहँस मलदस, अरा तइरकस आसिन तइय्युस ती कोहाँ मलदस।</verse>
				<verse number="17">अक्‍कुन नीम इबड़ा कत्‍थन अख़दर, अरा इबड़न नीम नन्‍दर होले, धर्मेस निमन बरकत ननोस।</verse>
				<verse number="18">ऎन नीम ओर्मर ही पत्त नू मल ब'अदन। ऎन अख़दन का ऎन नॆकन नॆकन चज्जिकादन। लिकिन ईद इदगे मनी का नेम्‍हा पुथी नू लिख्रका कत्‍था मन्ना र'ई, ‘एकास एंग्हा गने मोक्‍खस आस दिम एंग्‍है बिड़दो मंजकादस।’</verse>
				<verse number="19">ऎन अक्‍कु आद मन्‍ना ती मुन्‍द तेंगदन, औंगे एकाबारी आद मनी आ बारी नीम पत्त'ओर का ऎन आसिम हिकदन।</verse>
				<verse number="20">ऎन निमन मानिम ब'अदन, ऎन तइय्‍का नॆक'अनिम नॆ इंझ्रदस, आस एंगन हूँ इंझ्रदस। अरा नॆ एंगन इंझ्रदस, आस एंगन नॆ तइय्कादस आसिन हूँ इंझ्रदस।”</verse>
				<verse number="21">इबड़न बाचस ती येसुस जिया नू उकुल बुकुल मंजस ती हरकट ती बाचस, ऎन निमन मानिम ब'अदन, “निम्‍है ती ओर्तोस एंगन धरत'आ गे संगे चि'ओस।”</verse>
				<verse number="22">चेलर पयपयारर केरर ती आस नॆख'आ पत्त नू ब'अदस बाचर ती ताम तामिम ऎरा नख्र'आ हेलरर।</verse>
				<verse number="23">चेलर ती ओर्तोस, नॆकन येसुस चोन्‍हा नंजस, आस येसुसी धरी नू उक्‍का रहचस।</verse>
				<verse number="24">सिमॊन पतरस आसिन मिटकाचस ती येसुस नॆख'आ पत्त नू बाचस एन्ने येसुसिन मेना गे बाचस।</verse>
				<verse number="25">ख़ने आस होबोर मंजस ती येसुसिन मेंजस, “उर्बायो, आस एका ओर्तस?”</verse>
				<verse number="26">ख़ने येसुस बाचस, “नॆकन ऎन असमा कुटकन थरा नू ओत्तोन ती चि'ओन, आसिम हिकदस।” अरा आस असमा कुटकन होच्‍चस ती उत्तियस ती सिमॊनसी तंग्‍दस यूदस इसकारियॊतस गे चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="27">अरा यूदस असमा कुटकन इंझ्रना गनेम सैतान यूदस नू समसारा केरा। फिन येसुस आसिन बाचस, “निंगा एन्‍देर नन्‍ना र'ई अदिन चाँड़हे नना।”</verse>
				<verse number="28">ओना उक्‍का आलर नॆ हूँ मल बुझ्रर का येसुस आसिन एन्ने एन्‍देरगे बाचस।</verse>
				<verse number="29">यूदस ढिबा ही थोलकोन उइय्या लगियस, ख़ने जोक्‍कोर सोच्‍चर का परब नू चाड़ मनो अबड़न ख़ेन्‍दा गे महले कीड़र गे इन्द्रिइम चि'आ गे येसुस आसिन बाचस।</verse>
				<verse number="30">असमा कुटकन इंझ्रस ती आ बारिम यूदस बहरी किर्रिम बिच्‍चियस। आ बारी माख़ा रहचा।</verse>
				<verse number="31">यूदस केरका ख़ॊख़ा येसुस बाचस, “अक्‍कु मनवा ख़द्दन एंगा महबा दहदर मनी, अरा एंग्‍है ती धर्मेसी महबा दहदर मनी।</verse>
				<verse number="32">अरा एंग्‍है ती धर्मेसी महबा दहदर मनी होले, धर्मेस हूँ मनवा ख़द्दन एंगा महबन तंग्‍है ती दहदर ननोस, अरा लॆम अदन ननोस।</verse>
				<verse number="33">खद्दारो! जोक्‍क घड़ी लेका निम्‍है गने र'ओन। अरा नीम एंगन बेद्दोर, अरा ऎन एकासे यहूदी मुद्धारिन बाचकन अन्नेम अक्‍कुन ऎन निमन ब'अदन का ऎन एक्‍सन कादन असन नीम काला पोल्‍दर।</verse>
				<verse number="34">ऎन निमा गे ओन्‍टा पुना पॆसका चि'अदन, नीम ओर्त ओर्त गने चोन्‍हा नना। एकासे ऎन निमन चोन्‍हा नंजकन, अन्नेम नीम हूँ ओर्त ओर्त गने चोन्‍हा नन्‍ना र'ई।</verse>
				<verse number="35">नीम एन्ने ओर्त ओर्त गने चोन्‍हा ननोर होले, ओर्मा आलर अख़'ओर का नीम एंग्‍है चेलर हिकदर।”</verse>
				<verse number="36">सिमॊन पतरस येसुसिन मेंजस, “उर्बायो, नीन एक्‍सन कालदय?” येसुस बाचस, “एक्‍सन ऎन कालदन असन नीन अक्‍कुन एंग्‍है गने चॊंख़्र'आ पोलदय, लिकिन ख़ॊख़ा नीन एंग्‍है गने चॊंख़्र'ओय।”</verse>
				<verse number="37">पतरस आसिन मेंजस, “उर्बायो, एन्‍देरगे अक्‍कुन ऎन निंग्‍है गने चॊंख़्र'आ पोलदन? ऎन गा निंगा गे एंग्‍है जियन हूँ चि'ओन।”</verse>
				<verse number="38">येसुस आसिन बाचस, “नीन एंगा गे निंग्‍है जियन हूँ चि'ओय का? निंगन ऎन मानिम ब'अदन, ख़ॆर चींख़ना ती मुन्‍द तीन हॆल नीन एंगन बलदन ब'ओय।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="14">
				<verse number="1">येसुस तंग्‍है चेलारिन बाचस, “निम्‍‍है जिया उकुल बुकुल अम्‍बो मना। धर्मेस मइय्याँ पत्त'आ, एंग्‍है मइय्याँ हूँ पत्त'आ।</verse>
				<verse number="2">एम्‍बासी एड़पा नू ढ़ॆर बग्‍गे र'आ गे अड्डा र'ई, अन्ने मल रहचका होले, ऎन निमन बाचका र'ओन दने। ऎन असन निमा गे ओन्‍टा अड्डा सपड़'आ कालदन।</verse>
				<verse number="3">ऎन असन कालरकी निमा गे ओन्‍टा अड्डा सपड़ारका ख़ॊख़ा, अउरिम बर'ओम ती नीम एंग्‍है गने र'आ गे निमन हो'ओन क'ओन। ख़ने ऎन एसन र'ओन असन नीम हूँ र'ओर।</verse>
				<verse number="4">ऎन एसन कालदन आ अड्डा काना ही डहरेन नीम अख़दर।”</verse>
				<verse number="5">तॊमस येसुसिन बाचस, “उर्बायो, नीन एसन कालदय ऎम बल्‍दम। होले अदही डहरेन ऎम एकासे अख़'ओम?”</verse>
				<verse number="6">येसुस आसिन बाचस, “डहरे अरा मानिम अरा उज्‍जना ऎनिम हिकदन। एंग्‍है त्रु बिगर नॆ हूँ बंगस गुसन काला पोलनर।</verse>
				<verse number="7">नीम एंगन मानिम नू अक्‍का होले, एम्‍बासिन हूँ अख़'ओर दने। अरा अक्‍कु ती नीम आसिन अख़दर, अरा आसिन ईरका हूँ र'अदर।”</verse>
				<verse number="8">फिलिप्‍पोस आसिन बाचस, “उर्बायो, बंगासिन एमन ऎद'आ, ईदिम एमा जबर हवे।”</verse>
				<verse number="9">येसुस आसिन बाचस, “फिलिप्‍पोस, ऎन एन्ने उल्‍ला गूटी निम्‍‍है गने रहचकन, अन्नु हूँ अक्‍कु गूटी नीन एंगन बलकय का? नॆ एंगन ईरकादस, आस बंगासिन हूँ ईरकादस। होले नीन एन्‍देरगे ब'अदय, ‘बंगासिन एमन ऎद'आ’?</verse>
				<verse number="10">एन्‍देर नीन मल पत्त'अदय का ऎन बंगस नू र'अदन अरा बंगस एंग्‍है नू र'अस? ऎन एकदन निमन ब'अदन आद एंग्‍है मल्‍ली, अबड़ा एम्‍बासी कत्‍था हवे। आस एंग्‍है नू र'अ‍स ती आसिम तंग्‍है नलखन नन्‍दस।</verse>
				<verse number="11">ऎन बंगस नू र'अदन, अरा बंगस एंग्‍है नू र'अदस, एन्ने ऎन ब'अदन ख़ने, नीम अदिन पत्त'आ, मला होले ऎन नंजका अजगुत नलख चड्डे अदिन पत्त'आ।</verse>
				<verse number="12">ऎन निमन मानिमन ब'अदन, नॆ एंग्‍है मइय्याँ पत्त'अदस, आस ऎन एका नलख गुट्ठिन नंजकादन अबड़न तान हूँ ननोस। अरा ऎन बंगस गुसन कालदन ई चड्डे आस अबड़ा ती हूँ कोहाँ नलख गुट्ठिन ननोस।</verse>
				<verse number="13">अरा नीम एंग्‍है नामे ती इन्द्रिइम ने'अदर‍, अदिन ऎन निमा गे ननोन। ख़ने बंगासी महबा ऎन ख़द्दस ती दहदर मनो।</verse>
				<verse number="14">नीम एंग्‍है ती एंग्‍है नामे ती इन्द्रिइम ने'अदर होले, अदिन ऎन निमा ननोन।</verse>
				<verse number="15">नीम एंगन चोन्‍हा नन्‍दर होले, नीम एंग्‍है पॆसका गुट्ठिन मन'ओर।</verse>
				<verse number="16">अरा ऎन बंगस गुस्‍ते ने'ओन, अरा आस निमा अउर ओन्‍टा सालत'उसिन चि'ओस। आस सगरो निम्‍है गने र'ओस।</verse>
				<verse number="17">आस दिम उर्मी मानिमन दहदर ननू नेम्‍हा बॊलतस हिकदस। आसिन ई ख़ॆख़ेल ता आलर मल इंझर'ओर, एन्‍देरगेका आर आसिन मल ऎरनर महले आसिन बलनर। लिकिन नीम आसिन अख़दर, एन्‍देरगेका आस निम्‍है गने उज्‍जदस अरा निम्‍है नू र'ओस।</verse>
				<verse number="18">ऎन निमन टुरा गुट्ठी लेक्‍खा मल अम्‍बोन, ऎन निम्‍है गुसन किर्रोन बर'ओन।</verse>
				<verse number="19">जोक्‍क घड़ी ख़ॊख़ा ख़ॆख़ेल एंगन ऎरा दिम पोल्‍लो। लिकिन नीम गा एंगन ऎरोर, ईगेका ऎन उज्‍जालदन, नीम हूँ उज्‍जोर।</verse>
				<verse number="20">इकला ऎन उज्‍जा चो'ओन, आ उल्‍लम नीम अख़'ओर का ऎन एम्‍बस नू र'अदन, अरा नीम एंग्‍है र'अदर, अरा ऎन निम्‍है नू र'अदन।</verse>
				<verse number="21">नॆ एंग्‍है पॆसका गुट्ठिन इंझ्रदस, अरा अबड़न मनदस, आस दिम एंगन चोन्‍हा ननू र'अदस। नॆ एंगन चोन्‍हा नन्‍दस आसिन एम्‍बस चोन्‍हा ननोस। अरा ऎन आसिन चोन्‍हा ननोन ती एंगन आस गे दहदर ननोन।”</verse>
				<verse number="22">फिन यूदस नॆ यूदस इसकारियॊतस मलदस, आस येसुसिन बाचस, “उर्बायो, एन्‍देरगे नीन निंगन ख़ॆख़ेल ता आलर गे दहदर मल नन्ना ती एमा गे लेकम दहदर नना बेद्ददय?”</verse>
				<verse number="23">येसुस आसिन किर्त'अर बाचस, “नीकईम एंगन चोन्‍हा नन्‍दस होले, आस एंग्‍है सिखाब'अनन मनदस। अरा एम्‍बस आसिन चोन्‍हा ननोस, अरा ऎम आसी गुसन बर'ओम, अरा आस गने उज्‍जोम।</verse>
				<verse number="24">अरा नॆ एंगन चोन्‍हा मल नन्‍दस, आस एंग्‍है सिखाब'अनन मल मन'ओस। अरा एका कत्‍था गुट्ठिन नीम मेन्‍दर, अबड़ा एंग्‍है कत्‍था मल्‍ली, अबड़ा एंगन त‍इय्‍का बंगासी हवे।</verse>
				<verse number="25">ऎन निम्‍है नू र'अना बारी इबड़ा उर्मी कत्‍थन ऎन निमा गे तिंका र'अदन।</verse>
				<verse number="26">लिकिन सालत'उस, नेम्‍हा बॊलतस नॆकन बंगस एंग्‍है नामे ती तइय्योस, आस निमन उर्मी कत्‍थन सिखाब'ओस अरा एंग्‍है आनका उर्मी कत्‍थन निमन सुरता नन्‍त'ओस।</verse>
				<verse number="27">ऎन निमा गे कोड़े चि'अरकी कादन, एंग्‍है कोड़ेन चि'अदन। ख़ॆख़ेल चि'अना कोड़े लेक्‍खा ऎन मल चि'अदन। औंगे नीम अमके उकुल बुकुल मना, अरा नीम अमके एल्‍चा।</verse>
				<verse number="28">ऎन निमन एन्ने ब'अना मेंजकर, ‘ऎन कालदन, अरा निम्‍है गुसन फेन बर'ओन।’ नीम एंगन चोन्‍हा नन्‍दर होले, नीम रिझ्र'ओर दने का ऎन बंगस गुसन किर्रदन कादन, एन्‍देरगेका बंगस एंगन ती कोहाँ र'अस।</verse>
				<verse number="29">अरा अक्‍कुन ऎन इदही मन्‍ना ती मुन्‍दिम निमन तिंकादन। एकत्रु आद मनो बारी नीम एंगन पत्त'ओर।</verse>
				<verse number="30">ऎन निम्‍है गने अउर घड़ी मल कछनख्र'ओन, ईगेका ई ख़ॆख़ेल ता अक्‍स'उस बर'आ लगदस। आस गे एंग्‍है म‍इय्याँ अदिया मल्‍ला।</verse>
				<verse number="31">अन्नु हूँ ख़ॆख़ेल अख़ना र'ई का ऎन बंगासिन चोन्‍हा नन्‍दन, अरा एकन्ने बंगस एंगन पॆसस, अन्नेम ऎन नन्‍दन। गुचा, नाम इसलेक क'ओत।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="15">
				<verse number="1">येसुस तंग्है चेलारिन बाचस, “ऎन मानिम अंगुर ख़ोप्‍पा हिकदन, अरा एम्‍बस बटकी उर्बस।</verse>
				<verse number="2">एका लड़ंग एंग्‍है नू र'ई अरा मल ख़ंज'ई अदिन आस तारदस, अरा एकाबड़ा ख़ंज'ई अबड़न छटदस का बग्‍गे ख़ंज'ओ।</verse>
				<verse number="3">नीम गा ऎन निमन बाचका कत्‍था गुट्ठी ती मुन्‍द दिम छटका अरा सफा मंजकादर।</verse>
				<verse number="4">नीम एंग्‍है नू बन्चका र'आ, अरा ऎन निम्‍है नू बन्चका र'ओन। एकन्‍ने लड़ंग अंगुर ख़ोप्‍पा नू मल बन्चकी र'ओ ती, आद तंग्‍है ती ख़ंजपा चि'आ पुल्‍ली। अन्नेम नीम हूँ एंग्‍है नू मल बन्चका र'ओर होले, ख़ंजपा चि'आ पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="5">ऎनिम अंगुर ख़ोप्‍पा हिकदन, नीम गा लड़ंग गुट्ठी हिकदर। एकास एंग्‍है नू बन्चका र'अस अरा ऎन आस नू बन्चका र'अदन होले, आस नगदे ख़ंजपा चि'ओस, एन्‍देरगेका एंगन अम्‍बरकी नीम एन्‍देर हूँ नना पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="6">नीकईम एंग्है नू मल बन्चका र'ओस होले, आस खंडरकी हेबड़्रका ख़ैका लड़ंग बेसे र'अस। एन्ने लेक्‍खा लड़ंग गुट्ठिन आलर ख़ोजनर ती चिच्‍ची नू झपाब'अनर ती बस्‍सनर चि'अनर।</verse>
				<verse number="7">नीम एंग्‍है नू बन्चका र'अदर अरा एंग्‍है कत्‍था गुट्ठी निम्‍है नू बन्चकी र'ई होले, इन्द्रिइम हूँ निम्‍है मने मनो अदिन ने'आ, आद निमा गे चितार'ओ।</verse>
				<verse number="8">नीम कोड़हे ख़ंजपा चि'अदर ती एंग्‍है चेलर एन्ने ऎद'आ। इत्रुतिम एंग्‍है बंगस महबा ख़क्खोस।</verse>
				<verse number="9">एकन्ने बंगस एंगन चोन्‍हा नंजकादस, अन्नेम ऎन हूँ निमन चोन्‍हा नंजकादन। एंग्‍है चोन्‍हा नू बन्चका र'आ।</verse>
				<verse number="10">ऎन एम्‍बासी पॆसका गुट्ठिन मनचका ती आसी चोन्‍हा नू बन्चका र'अदन। अन्ने नीम एंग्‍है पॆसका गुट्ठिन मनदर होले, एंग्‍है चोन्‍हा नू बन्चका र'ओर।</verse>
				<verse number="11">ऎन इबड़ा कत्‍थन इदगे तिंका र'अदन का एंग्‍है रिझ्रना निम्‍है नू बन्चका र'ओ, अरा निम्‍है रिझ्रना नीदो कालो।</verse>
				<verse number="12">एंग्‍है पॆसका ईद का एकन्ने ऎन निमन चोन्‍हा नंजकन अन्नेम नीम ओर्त ओर्त गने चोन्‍हा नना।</verse>
				<verse number="13">नीकईम तंग्‍है संगेर गे खे'अना ती कोहाँ चोन्‍हा नॆख'आ हूँ मल्‍ला।</verse>
				<verse number="14">ऎन एन्‍देर एन्‍देर पॆसकन अदिन नीम नन्‍दर होले, नीम एंग्‍है संगेर र'अदर।</verse>
				<verse number="15">निमन अक्‍कुन ती ऎन जॊंख़र मल ब'ओन, एन्‍देरगेका जॊंख़स बलदस का आसी उर्बस एन्‍देर ननालदस। लिकिन निमन ऎन संगेर बाचकादन, एन्‍देरगेका ऎन एम्‍बस ती मेंजका उर्मी कत्‍थन निमन मेन्ताचका र'अदन।</verse>
				<verse number="16">नीम एंगन मल चज्‍जकर, लिकिन ऎन निमन चज्जिकादन, अरा नीम कालरकी ख़जपा चि'आ गे अरा निम्‍है ख़ंजपा बन्चका र'आ गे निमन ओक्‍ताचकादन। होले नीम एंग्‍है नामे ती बंगस गुस्ते इन्द्रिइम हूँ ने'ओर, अदन आस निमा गे चि'ओस।</verse>
				<verse number="17">नीम ओर्त ओर्त गने चोन्‍हा नना, ईदिम एंग्‍है पॆसका हवे।</verse>
				<verse number="18">ख़ॆख़ेल निमन हींड़'ई होले, नीम अख़'आ का अदिन ती मुन्‍द आद एंगन हींड़चा।</verse>
				<verse number="19">नीम ख़ॆख़ेल ता रहचकर होले, आद निमन तंग्‍है ब'अरकी निम्‍है गने चोन्‍हा नंजकी र'ओ दने। लिकिन नीम ख़ॆख़ेल ता मलदर, एन्‍देरगेका ऎन निमन ख़ॆख़लन अम्‍बा ती बर'आ गे चज्जिका र'अदन, ख़ने ख़ॆख़ेल निमन हींड़'ई।</verse>
				<verse number="20">एका कत्‍थन ऎन निमन तिंकन अदिन सुरता नना। जॊंख़स तंग्‍है उर्बस ती कोहँस मलदस। आर एंगन सताबाचर होले, निमन हूँ सताब'ओर। अरा आर एंग्‍है कत्‍थन पॆस्रर होले, निम्‍है कत्‍थन हूँ पॆस्र'ओर।</verse>
				<verse number="21">नीम एंग्‍है र'अना चड्डे आर निमा गे इबड़ा ओर्मन ननोर, एन्‍देरगेका आर नॆ एंगन तइय्यस आसिन बलनर।</verse>
				<verse number="22">ऎन मल बरचका अरा आरिन धर्मेसी कत्थन मल तिंका रहचकन होले, पाप ही बदी आर ही म‍इय्याँ मल लग्‍गो दने। लिकिन आर गे अक्‍कु तम्‍है पाप गे एन्‍देर नंगु हूँ तेंगा पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="23">नॆ एंगन हींड़दस, आस एंग्‍है बंगासिन हूँ हींड़दस।</verse>
				<verse number="24">एका अजगुत नलख गुट्ठिन नॆ हूँ मल नंजका रहचर आ अजगुत नलख गुट्ठिन आर ही मझी नू ऎन मल नंजका रहचकन होले, आर ही म‍इय्याँ पाप ही बदी मल लग्‍गो दने। लिकिन अक्‍कु गा आर ऎन एन्‍देर नंजकन अबड़ा ओर्मन ईरियर, अन्नु हूँ आर एंग्‍है गने अरा एम्‍बस गने हींड़का र'अनर।</verse>
				<verse number="25">ईद इदगे मंजा का ‘आर अयन्‍ध'आ एंग्‍है गने हींड़चर’ एन्ने कत्‍था आर ही नॆग नू लिख्रकी र'ई, आद मंज ख़च्‍चो।</verse>
				<verse number="26">सालत'उस निम्‍है गुसन बर'ओस। आसिन ऎन बंगस तरती निम्‍है गुसन तइय्योन। आस बंगस गुस्‍ते बरदस अरा मानिमन दहदर ननू नेम्‍हा बॊलतस हिकदस। एकाबारी आस बर'ओस, आ बारी एंग्‍है पत्त नू गोवाह चि'ओस।</verse>
				<verse number="27">अरा नीम हूँ एंग्‍है पत्त नू गोवाह चि'अना र'ई, एन्‍देरगेका ऒड़ तिम नीम एंग्‍है गने रहचकादर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="16">
				<verse number="1">ऎन इबड़ा कत्‍थन निमन इदगे तिंका र'अदन का नीम निम्है पत्त'अनन अम्‍बोर अम्बा।</verse>
				<verse number="2">आलर निमन आर ही गोड़हा एड़पा गुट्ठी ती ओथ्र'ओर चि'ओर। मानिम नू ओन्‍टा बेड़ा बर'आ लगी, नॆ निमन पिटोर आर सोच'ओर का आर इदन नन्ना ती धर्मेसी सुसर नन्‍नर।</verse>
				<verse number="3">आर इबड़न इदगे ननोर, एन्‍देरगेका आर बंगासिन हूँ बलनर अरा एंगन हूँ बलनर।</verse>
				<verse number="4">ऎन अक्‍कु इबड़ा कत्‍थन निमन तिंकादन, औंगे बेड़ा अंड़सो ख़ने, नीम सुरता ननोर का ऎन इबड़ा कत्‍थन तिंकन। ऎन इबड़ा कत्‍थन निमन मुन्‍द मल बाचकन, एन्‍देरगेका ऎन निम्‍है संगे रहचकन।</verse>
				<verse number="5">अक्‍कु ऎन एंग्‍है तइय्युस गुसन किर्रा कालदन। अन्नु हूँ निम्‍है ती ओर्त हूँ एंगन अक्‍कुन मल मेन्‍दर का ‘नीन एक्‍सन कादय?’</verse>
				<verse number="6">इबड़ा कत्‍थन ऎन निमन तिंकादन, औंगे निम्‍है जिया दुक्‍खे ती निंदिया केरा।</verse>
				<verse number="7">लिकिन ऎन निमन मानिम कत्‍थन तेंगदन, निम्‍है दौ गे दिम ऎन निमन ती कादन, एन्‍देरगेका ऎन मल क'ओन होले, सालत'उस मल बर'ओस। लिकिन ऎन क'ओन होले ऎन आसिन निम्‍है गुसन तइय्योन।</verse>
				<verse number="8">अरा सालत'उस बरदस ख़ने, आस ख़ॆख़लन पाप ही पत्त नू अरा उजगो र'अना ही पत्त नू अरा नेंवई ही पत्त नू तेंगोस, अरा ऎद'ओस का आर इबड़ा पत्त नू एकासे ठउकम मल बुझ्रकर।</verse>
				<verse number="9">आर एंगन मल पत्त'अना ती पाप ही पत्त नू आस तेंगोस।</verse>
				<verse number="10">अरा ऎन बंगस गुसन काना ती नीम एंगन अउर मल ऎरोर ई चड्डे उजगो र'अना ही पत्त नू आस तेंगोस।</verse>
				<verse number="11">अरा ई ख़ॆख़ेल ही उर्बस नेंव‍ई मंज ख़च्चिका ती नेंव‍ई ही पत्त नू आस तेंगोस।</verse>
				<verse number="12">ऎन निमन तेंगा गे ढ़ॆर कत्‍था र'ई, लिकिन नीम अक्‍कु अदन सह'आ पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="13">लिकिन मानिमन दहदर ननू नेम्‍हा बॊलतस बरदस ख़ने, आस निमन उर्मी मानिमन दहदर ननोस। आस गा तंग्‍है ती मल ब'ओस, लिकिन एकदन आस मेनोस अदिन दिम ब'ओस, अरा आस बरना कत्‍थन निमन तेंगोस चि'ओस।</verse>
				<verse number="14">आस एंगा गे महबन ओन्‍द्र'ओस, एन्‍देरगेका आस एंग्है ती ख़क्‍खदस ती अदिन निमन तेंगोस।</verse>
				<verse number="15">बंगासी उर्मी एंग्‍है दिम हवे। ख़नेम ऎन बाचकन का आस एंग्है ती ख़क्‍खदस ती अदिन निमन तेंगोस।</verse>
				<verse number="16">एगघड़ी ख़ॊख़ा नीम एंगन मल ऎरोर, अरा एगघड़ी ख़ॊख़ा नीम एंगन अउर ऎरोर।”</verse>
				<verse number="17">ख़ने आसी चेलर जोक्‍कोर ओर्त ओर्त कछनख्र'आ लगियर, “ ‘एगघड़ी ख़ॊख़ा नीम एंगन मल ऎरोर, अरा एगघड़ी ख़ॊख़ा नीम एंगन अउर ऎरोर’ अरा ‘ऎन बंगस गुसन कादन’ एन्ने ईस नमन ब'अदस, इदही एन्‍देर मने हिके?”</verse>
				<verse number="18">आर अउरिम मेना लगियर, “ ‘एगघड़ी’ एन्ने ब'अदस, इदही मने एन्‍देर मनी? आस एन्‍देर ब'अदस अदिन नाम मल बुझुर'आ लगदत।”</verse>
				<verse number="19">येसुस अक्‍खस का आर इदही पत्त नू तंगन मेना बेद्दनर। ख़ने आस आरिन बाचस, “‘एगघड़ी ख़ॊख़ा नीम एंगन मल ऎरोर, अरा एगघड़ी ख़ॊख़ा नीम एंगन अउर ऎरोर’ एन्ने ऎन बाचकन, इदही मने एन्‍देर एन्ने नीम ओर्त ओर्त नू मेना लगदर का?</verse>
				<verse number="20">ऎन निमन मानिम ब'अदन, नीम चींख़ोर ओलख़ोर अरा खोबरार'ओर, लिकिन ख़ॆख़ेल रिझ्र'ओ। नीम दुक्‍खे मनोर, लिकिन निम्‍है दुक्‍खे रिझ मनो।</verse>
				<verse number="21">ईद एन्ने लेक्‍खा र'ई का ओर्त आली गे तंग्‍है नेब्‍बना बेड़ा अंड़सी ख़ने, आद गे सस्‍ती मनी। लिकिन छुटा मंजका ख़ॊख़ा आद आ सस्‍तिन मॊध्र'ई क'ई, अरा अदगे रिझ मनी, एन्‍देरगेका आद ख़ॆख़ेल नू ओर्त ख़द्द ओन्‍द्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="22">ई लेक्‍खम नीम हूँ अक्‍कु सस्‍ती सारदर, लिकिन ऎन निमन फेन ऎरोन, ख़ने नीम रिझ्र'ओर। निमन ती निम्‍है रिझ्रनन नॆ हूँ पोल्‍लोर बच्‍चा।</verse>
				<verse number="23">अरा आउला नीम एंगन एन्‍द्रन हूँ मेना गे चाड़ मल र'ओ। ऎन निमन मानिम ब'अदन, एंग्‍है नामे ती नीम एन्‍द्र'आनिम बंगस गुस्‍ते ने'ओर, अदिन आस निमा गे चि'ओस।</verse>
				<verse number="24">नीम अक्‍कुन गूटी एंग्‍है नामे ती एन्‍द्रन हूँ मल नॆचका र'अदर। ने'आ, होले नीम ख़क्‍खोर का निम्‍है रिझ्रना नीदो क'ओ।</verse>
				<verse number="25">ऎन निमन इबड़ा कत्‍थन ख़ीरी गुट्ठी ती कछनख्रकादन। लिकिन बेड़ा बर'आ लगी, आ बारी ऎन ख़ीरी गुट्ठी ती मल कछनख्र'ओन। लिकिन ऎन निमन बंगासी पत्त नू फरीफरी तेंगोन।</verse>
				<verse number="26">आ उल्ला नू नीम एंग्‍है नामे नू बंगासिन ने'ओर। औंगे ऎन निमा गे बंगस गुसन ने'आ गे चाड़ मल र'ओ।</verse>
				<verse number="27">एन्‍देरगेका बंगस तानिम निमन चोन्‍हा नन्‍दस। आस निमन चोन्‍हा नन्‍दस, एन्‍देरगेका नीम एंगन चोन्‍हा नंजकर, अरा पत्ताचकर का ऎन धर्मेस गुस्‍ते बरचका र'अदन।</verse>
				<verse number="28">ऎन बंगस तरती उरखकन ती ख़ॆख़ेल नू बरचकन, अरा अक्‍कुन ऎन ख़ॆख़लन अम्‍बदन ती बंगस गुसन किर्रा कालदन।”</verse>
				<verse number="29">तहाँ येसुसी चेलर आसिन बाचर, “अक्‍कुन गा नीन फरीफरी कछनख्रदय, ख़ीरी गुट्ठी ती मल कछनख्रदय।</verse>
				<verse number="30">अक्‍कु ऎम अख़दम का नीन उर्मिन अख़दय, नॆ हूँ निंगन मेना गे चाड़ मल्‍ला। इत्रु ती ऎम पत्त'अदम का नीन धर्मेस ती उरखकय बरचकादय।”</verse>
				<verse number="31">ख़ने येसुस बाचस, “अक्‍कु गा नीम पत्त'अदर, आद दौ हिके।</verse>
				<verse number="32">ऎरा, बेड़ा बर'आ लगी, अरा अंड़सा ख़च्‍चकी र'ई। आ बारी नीम छितिर बितिर मनोर ती तंग्‍है तंग्‍‍है एड़पा बोंगोर। अरा एंगन ओर्तेलेका अम्‍बोर चि'ओर। अन्नु हूँ ऎन ओर्तेलेका मलदन, एन्‍देरगेका बंगस एंग्‍है गने र'अस।</verse>
				<verse number="33">ऎन इबड़ा कत्‍थन निमन तिंकादन का नीम एंग्हा नू कोड़े ख़क्‍खा ओंग्‍दर। ई ख़ॆख़ेल नू निमा खिलपत मनो, लिकिन डिढ मना, ऎन ख़ॆख़लन जितिचका र'अदन।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="17">
				<verse number="1">इबड़ा कत्‍थन येसुस बाचस मुंजियस ती आस मेर्ख़ा तरा मॆन ईरिय‍स ती गोहरारस, “अना एंग्‍है बंगायो, बेड़ा अंड़सकी र'ई, निंग्‍दस एंग्‍है महबन नीन आलर गे दहदर नना, का ऎन आलर गे निंग्‍है महबन ऎद'आ ओंग्दन।</verse>
				<verse number="2">नीन ओर्मा आलर मइय्याँ एंगा गे अदिया चिच्‍चकादय, नीन एंगा चिच्का ओर्मर गे ऎन जनमजुग ही उज्‍जना चि'आ गे दिम नीन इदन नंजकय।</verse>
				<verse number="3">ओन्‍टेम मानिम धर्मे निंगन अरा नीन तइय्‍का येसु मसीसिन अख़ना ती दिम आर जनमजुग उज्‍जनन ख़क्खोर।</verse>
				<verse number="4">नीन एंगा नना गे चिच्का नलखन नंजकन मुंजकन ती, ऎन इय्या ख़ॆख़ेल नू निंग्‍है महबन दहदर नंजकन।</verse>
				<verse number="5">अरा अना एंग्‍है बंगायो, ख़ॆख़ेल ही मन्‍ना ती मुन्‍द निंग्‍है गने एंगा गे रहचका महबा ती अक्‍कु निंग्‍है मुन्दहारे एंगन महबा नना।</verse>
				<verse number="6">एका आलारिन नीन ख़ॆख़ेल ती एंगा चिच्‍कय, आर गे ऎन निंगन दहदर नंजकन। आर निंग्‍है दिम रहचर, आरिन नीन एंगा चिच्‍कय, अरा आर निंग्‍है कत्‍थन मनचर।</verse>
				<verse number="7">नीन एंगा चिच्का उर्मिद निंग्‍है तिम बर'ई, एन्ने आर अक्‍कु अख़नर।</verse>
				<verse number="8">एन्‍देरगेका नीन एंगा चिच्का कत्‍था गुट्ठिन ऎन आर गे चिच्‍कन, अरा आर अबड़न इंझ्रर। अरा ऎन निंग्‍है गुस्‍ते बरचकादन, एन्ने मानिम ती अक्‍खर ती नीनिम एंगन तइय्‍कय, एन्ने पत्त'अनर।</verse>
				<verse number="9">ऎन आर गे गोहरारदन। ऎन ख़ॆख़ेल गे मल गोहरारदन। नीन एंगा चिच्का ईर गे दिम गोहरारदन, एन्‍देरगेका आर निंग्‍है हिकनर।</verse>
				<verse number="10">अरा एंग्‍है र'ई आद उर्मी निंग्‍है हवे, अरा एन्द्रा निंग्‍है र'ई अबड़ा एंग्‍है हवे। अरा अत्रु तिम एंग्‍है महबा दहदर मंजकी र'ई।</verse>
				<verse number="11">अक्‍कु ती ऎन ख़ॆख़ेल नू मल र'ओन, लिकिन ईर ख़ॆख़ेल नू र'अनर, अरा ऎन निंग्‍है गुसन बरदन। अना नेम्‍हा बंगायो, नीन एंग्‍है चिच्का निंग्‍है नामे ही सवंग ती नीन आरिन ख़ापा, का ईर नम्‍है लेक्‍खा ओन्‍टेम र'ओर।</verse>
				<verse number="12">ऎन आर गने रहचकन ख़ने, नीन एंगा चिच्का निंग्‍है नामे ही सवंग ती ऎन आरिन ख़ापकन अरा बछाबाचकन। आर ही मधे ती नठारना गे ठनचकासिन अम्‍बर ओर्त हूँ मल्‍ला नठारका। इदगेका नेम्‍हा पुथी ता लिख्रका कत्‍था मनन नेकअन।</verse>
				<verse number="13">अक्‍कु ऎन निंग्‍है गुसन बरदन, अरा ऎन ख़ॆख़ेल नू र'अना बारिम इबड़ा कत्‍थन ब'अदन, औंगे आर एंग्‍है रिझ्रना ती नीदा ओंग्‍नर।</verse>
				<verse number="14">ऎन आर गे निंग्‍है कत्‍थन चिच्कादन। अरा ख़ॆख़ेल आरिन कैर नंजा, एन्‍देरगेका ऎन एकासे ख़ॆख़ेल ही मलदन, अन्नेम आर हूँ ख़ॆख़ेल ही मलनर।</verse>
				<verse number="15">ऎन आरिन ख़ॆख़ेल ती हो'आ कला गे मल गोहरारदन, लिकिन आरिन मलदौ नाद ती ख़ापा गे गोहरारदन।</verse>
				<verse number="16">एकासे ऎन ख़ॆख़ेल ही मलदन, अन्‍नेम आर हूँ ख़ॆख़ेल ही मलनर।</verse>
				<verse number="17">नीन आरिन निंग्‍है मानी ती निमा गे नेम्‍हा कम'आ, निंग्‍है कत्‍था दिम मानिम हवे।</verse>
				<verse number="18">एकन्ने नीन एंगन ख़ॆख़ेल नू तइय्‍कय, अन्नेम ऎन आरिन ख़ॆख़ेल नू तइय्‍कादन।</verse>
				<verse number="19">अरा ऎन आर ही चड्डे एंगन नेम्‍हा दाँड़े बेसे निमा गे चि'अदन, का आर हूँ निंग्‍है मानी ती नेम्‍हा मना ओंग्‍नर।</verse>
				<verse number="20">ऎन इबड़ा चेलर गे लेका मल गोहरारदन, लिकिन ईर तेंगना कत्‍था ती नॆ एंगन पत्त'ओर, आर गे हूँ गोहरारदन।</verse>
				<verse number="21">अना बंगायो, एकन्ने नीन एंग्‍है नू र'अदय, अरा ऎन निंग्‍है नू र'अदन, अन्नेम आर हूँ नम्‍है नू ओंटम मना गे गोहरारदन। होले नीन एंगन त‍इय्‍कय, एन्ने ख़ॆख़ेल पत्त'आ ओंगो।</verse>
				<verse number="22">अरा एकन्ने नाम ओंटम र'अदत अन्नेम आर हूँ ओंटम मना गे नीन एंगा चिच्का महबन ऎन आर गे चिच्‍कन।</verse>
				<verse number="23">ऎन आर ही नू र'अदन, अरा नीन एंग्‍है नू र'अदय, होले आर ओंटम र'अना नू पखड़ मन्नर नेकअन। औंगे नीनिम एंगन तइय्कादय, अरा एकासे नीन एंगन चोन्‍हा नन्दय, अन्नेम आरिन हूँ चोन्‍हा नन्‍दय, एन्ने ख़ॆख़ेल अक्‍ख ख़च्‍चो।</verse>
				<verse number="24">अना बंगायो, ख़ॆख़ेल ही कम्रना ती मुन्‍द नीन एंगन चोन्‍हा नंजका ती नीन एंगा चिच्का एंग्‍है महबन ईर ऎरा बेद्दनर। औंगे नीन एंगा चिच्का आलर ऎन एक्‍सन र'अदन असन आर हूँ र'आ गे बेद्ददन।</verse>
				<verse number="25">अना उजगो बंगायो, ख़ॆख़ेल निंगन बल्‍ली, लिकिन ऎन निंगन अक्‍कन। अरा नीन एंगन तइय्कय एन्ने ईर हूँ अक्‍खर केरर।</verse>
				<verse number="26">अरा ऎन निंगन आर गे दहदर नंजकन, अरा अउर हूँ निंगन दहदर ननोन। नीन एंग्‍है म‍इय्याँ रहचका चोन्‍हा ईर ही म‍इय्याँ हूँ र'आ गे, अरा ऎन आर नू र'आ गे हूँ ऎन इदन ननोन।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="18">
				<verse number="1">येसुस गोहरारनन नंजस मुंजियस ख़ने, आस तंग्‍है चेलर गने किद्रॊन ढाबन कट्टियस ती आ पक्‍खे केरस। असन ओन्‍टा जैतून मन्न ही बटकी रहचा। अइय्या आस तंग्‍है चेलर गने केरस।</verse>
				<verse number="2">येसुसिन धरत'आ गे पपहर गे संगे चि'ऊ यूदस हूँ आ अड्डन अख़'आलियस, एन्‍देरगेका येसुस घड़ी घड़ी तंग्‍है चेलर गने अइय्या काला लगियस।</verse>
				<verse number="3">ख़ने यूदस ओन्‍टा रोमी सैनर ही फउद अरा मुध नैगर अरा फरिसीर तरती तइय्‍का धर्मेसी मन्दिर ख़ापू सैनर गने आ बटकी नू बरचस। आर होरा, कन्डेल अरा लड़‍ई ही कमहड़ गुट्ठिन ओन्‍द्रर ती बरचर।</verse>
				<verse number="4">येसुस तंग्‍है मइय्याँ मन्‍ना उर्मी कत्‍थन अक्‍खस ती बहरी केरस ती आरिन मेंजस, “नीम नॆकन बेद्ददर?”</verse>
				<verse number="5">आर आनाकिर्ताचर, “नासरेत ता येसुसिन बेद्ददम।” येसुस बाचस, “आस ऎनिम हिकदन।” (येसुसिन धरत'आ गे पपहर गे संगे चि'ऊ यूदस हूँ आर ही गने इज्‍जका रहचस।)</verse>
				<verse number="6">“आस ऎनिम हिकदन” एन्ने येसुस बाचस ख़ने, आर पछली किर्रियर ती ख़ॆख़ेल नू खत्रर केरर।</verse>
				<verse number="7">ख़ने येसुस अउरिम आरिन मेंजस, “नीम नॆकन बेद्ददर?” आर बाचर, “नासरेत ता येसुसिन बेद्ददम।”</verse>
				<verse number="8">येसुस आनाकिर्ताचस, “ऎन गा निमन बाचकन ‘आस ऎनिम हिकदन’, लिकिन नीम एंगन बेद्ददर होले, इबड़ारिन काला चि'आ।”</verse>
				<verse number="9">“नीन एंगा चिच्का अबड़र ती ओर्तारिन हूँ मल एब्‍सकन” एन्ने येसुस बाचका कत्‍था मना गे ईद एन्ने मंजा।</verse>
				<verse number="10">सिमॊन पतरस गुसन ओन्‍टा तलवार रहचा, अदिन आस नतकियस ओथ्रस अरा कोहाँ नैगासी ओर्त जॊंख़ासिन खोत्तस। ख़ने आसी तीना ख़ेबदा खंड़रा। आ जॊंख़ासी नामे मलख़ोस रहचा।</verse>
				<verse number="11">ख़ने येसुस पतरसिन बाचस, “निंग्‍है तलवारन खाप नू उइय्या। एम्‍बस एंगा चिच्का सस्‍ती ही डुबहा ती एंगा ओन्ना दिम र'ई।”</verse>
				<verse number="12">फेन सैनर अरा आर ही सैनर ही मुद्धस अरा धर्मेसी मन्दिर ख़ापू सैनर येसुसिन धरचर ती हॆंचर।</verse>
				<verse number="13">अरा आसिन मुन्‍द हन्नास गुसन होच्‍चर, आस आ चाँन ता कोहाँ नैगस कैफसी तंग ससिरस रहचस।</verse>
				<verse number="14">ई कैफस दिम यहूदी मुद्धर गे सलहा चिच्का रहचस का, “ओर्त आलस उर्मी आलर गे खे'अना दौ हवे।”</verse>
				<verse number="15">सिमॊन पतरस अरा अउर ओर्तो चेलस येसुसी ख़ॊख़ा ख़ॊख़ा केरर। ई चेलस कोहाँ नैगासी चिन्‍हार आलस रहचस, ख़ने येसुस गने कोहाँ नैगासी चाली गूटी केरस।</verse>
				<verse number="16">लिकिन पतरस बहरी बली गुसन इज्‍जका रहचस। ख़ने नन्‍ना चेलस नॆ कोहाँ नैगासी चिन्‍हार रहचस, आस बहरी बरचस ती बली ख़ापू आली गने बाचस ती पतरसिन भितरी होच्‍चस।</verse>
				<verse number="17">ख़ने बली ख़ापू रहचा आद पतरसिन मेंजा, “नीन हूँ ई आलासी चेलर ती ओर्त मलदय का?” पतरस बाचस, “मला, ऎन मलदन।”</verse>
				<verse number="18">आद पइय्याँ उल्‍ला रहचा, ख़ने जॊंख़र अरा धर्मेसी मन्दिर ख़ापू सैनर चिच्‍ची ओद्दर ती ओनबेंड़र'आ इज्‍जर ती अख़र'आ लगियर। अरा पतरस हूँ आर ही गने इज्‍जस ती अख़र'आ लगियस।</verse>
				<verse number="19">फिन कोहाँ नैगस येसुस ती आसी चेलर ही अरा आसी सिखाब'अना ही पत्त नू मेंजस।</verse>
				<verse number="20">येसुस आनाकिर्ताचस, “ऎन एन्‍देर सिखाबाचकन अदन ओर्मर अख़नर। ऎन उर्मी यहूदीर ख़ॊंड़रना गोड़हा एड़पा गुट्ठी नू अरा येरुसलॆम मन्‍दिर नू घड़ी घड़ी सिखाबाचकादन, अरा नुड़'अरकी एन्‍द्रन हूँ मल बाचकन।</verse>
				<verse number="21">ख़ने नीन एंगन एन्‍देरगे मेन्‍दय? एंग्‍है सिखाब'अनन नॆ मेंजका र'अनर आर गुसन मेना। ऎन एन्‍देर बाचकन अदिन आर अख़नर।”</verse>
				<verse number="22">येसुस एन्ने बाचस ख़ने, धर्मेसी मन्दिर ख़ापू सैनर ती ओर्तोस असन हेद्दे इज्‍जका रहचस, आस येसुसिन चटकाचस अरा बाचस, “कोहाँ नैगासिन एन्नेम आनाकिर्त'अना का?”</verse>
				<verse number="23">येसुस आसिन आनाकिर्ताचस, “ऎन इन्द्रिइम बिड़दो बाचकन होले, अदिन तेंगा का एन्‍देर बिड़दो बाचकन। लिकिन ऎन मानिमन बाचकन होले, एन्‍देरगे एंगन ल'अदय?”</verse>
				<verse number="24">फिन हन्नास येसुसिन हॆंरका रांगे कोहाँ नैगस कैफस गुसन तइय्यस।</verse>
				<verse number="25">सिमॊन पतरस असन इज्‍जस ती अख़र'आ लगियस ख़ने, आर आसिन बाचर, “नीन हूँ गा आसी चेलर ती ओर्तोस मलदय का?” आस नटचस ती बाचस, “ऎन आसी चेलन मलदन।”</verse>
				<verse number="26">कोहाँ नैगासी जॊंख़र ती ओर्तोस, नॆख'आ ख़ेबदन पतरस खंडका रहचस, आसी पाहीयस रहचस। आ जॊंख़स पतरसिन बाचस, “नीन गा येसुस गने जैतून बटकी नू रहचकय, अदन ऎन ईरकन।”</verse>
				<verse number="27">ख़ने पतरस अउर हूँ अदिन नटचस। अरा आ बारिम ख़ॆर चींख़िया।</verse>
				<verse number="28">फिन आर कैफस गुस्‍ते येसुसिन रोमी राजी ख़ापुसी गढ़िया नू होच्‍चर। आ बारी बिज्‍जना बेड़ा रहचा। आर गढ़िया भितरी इदगे मल केरर का आर सोतरा मल मनोर अरा कट्टना परब ही ओन्ना-मॊख़नन मॊख़ा ओंगोर।</verse>
				<verse number="29">खने पिलातुस बहरी आर गुसन बरचस ती मेंजस, “नीम ई आलासी बिड़दो नू एन्‍देर दोस नन्‍दर?”</verse>
				<verse number="30">ख़ने आर आनाकिर्ताचर, “ईस गुन्‍हा नंजका आलस मल रहचका होले, निंग्‍है गुसन ईसिन मल ओन्‍द्र'ओम दने।”</verse>
				<verse number="31">ख़ने पिलातुस आरिन बाचस, “नीम ईसिन हो'आ अरा निम्‍है नॆग लेक्‍खा नीमिम नेंवई नना।” यहूदीर बाचर, “एमा नॆख'आ हूँ जिया पिटना ही अदिया मल्‍ला।”</verse>
				<verse number="32">(येसुस तंग्‍है खे'अना ही पत्त नू मुन्‍द तिंका रहचस का ऎन एकन्ने खे'ओन, आद मना गे इबड़ा एन्ने मंजा।)</verse>
				<verse number="33">ख़ने पिलातुस गढ़िया भितरी केरस अरा येसुसिन मीख़ियस ती आसिन मेंजस, “नीन यहूदीर ही बॆलय का?”</verse>
				<verse number="34">येसुस मेंजस, “नीन ई कत्‍थन निंग्‍है ती मेन्‍दय का, महले नन्‍नर एंग्‍है पत्त नू निंग्‍है गुसन तिंगियर का?”</verse>
				<verse number="35">पिलातुस किर्त'अर बाचस, “ऎन यहूदी मलदन। निंग्‍है आलर दिम अरा आर ही मुध नैगर निंगन एंग्‍है ख़ेक्खा नू सोंपचका र'अनर। नीन एन्‍देर नंजकय?”</verse>
				<verse number="36">येसुस आनाकिर्ताचस, “एंग्‍है राजी ई ख़ॆख़ेल ता मल्‍ली। एंग्‍है राजी ई ख़ॆख़ेल ता रहचका होले, एंग्‍है जॊंख़र लड़'ओर दने, का ऎन यहूदीर ही ख़ेक्खा नू मल चीतार'ओन दने। लिकिन एंग्‍है राजी ई ख़ॆख़ेल ता मल्‍ली।”</verse>
				<verse number="37">ख़ने पिलातुस बाचस, “होले नीन बॆलय का?” येसुस आनाकिर्ताचस, “नीन ब'अदय का ऎन बॆलन। मानिमन आलर गे तेंगा गे ऎन कुन्‍द्रकन अरा ख़ॆख़ेल नू बरचकन, एका ओर्तस मानिम गे र'अदस, आस एंग्‍है मेन्‍दस।”</verse>
				<verse number="38">पिलातुस आसिन बाचस, “मानिम एन्‍देर हवे?” आस एन्ने बाचस ती अउर हूँ बहरी यहूदीर गुसन केरस ती आरिन बाचस, “ऎन गा आसी मइय्याँ एन्‍देर हूँ बदी मल ख़क्‍खदन।</verse>
				<verse number="39">लिकिन ऎन निमा गे कट्टना परब नू ओर्त गुड़रकासिन अम्‍बना ही चाल र'ई। एन्‍देर नीम बेद्ददर का ‘यहूदीर ही बॆलासिन’ निमा गे अम्‍बोन?”</verse>
				<verse number="40">ख़ने आर चिच्चियार'आ हेलरर अरा बाचर, “ईसिन मला, बरब्‍बसिन अम्‍बा चि'आ।” (बरब्‍बस गा हुलहुली नंजका आलस रहचस।)</verse>
			</chapter>
			<chapter number="19">
				<verse number="1">फेन पिलातुस येसुसिन हो'अरकी कोर्रा लौताचस।</verse>
				<verse number="2">अरा सैनर अच्‍चोन बिन्‍डो लेक्‍खा मोड़चर ती आसी कुक्‍कु नू अत्ताचर अरा आसिन भेटांगो ऎख़र'आ किचरी अत्ताचर।</verse>
				<verse number="3">अरा आसी गुसन बर'आ लगियर ती ब'आ लगियर, “अना यहूदीर ही बॆलायो जोहार!” अरा आसिन थपड़'आ लगियर।</verse>
				<verse number="4">पिलातुस अउरिम गढ़िया ती बहरी बरचस ती आरिन बाचस, “ऎरा, ऎन आसिन निम्‍है गुसन ओन्‍द्रदन का, नीम अख़'ओर का ऎन आसी मइय्याँ एन्‍देर बदी हूँ मल ख़क्खकन।”</verse>
				<verse number="5">ख़ने येसुस अच्‍चो ही मुकुट अरा भेटांगो ऎख़र'आ किचरिन अत्तियस ती बहरी बरचस। अरा पिलातुस बाचस, “ऎरा, ईस आ आलस!”</verse>
				<verse number="6">मुध नैगर अरा धर्मेसी मन्दिर ख़ापू सैनर आसिन ईरियर ख़ने, आर चिच्चियारनुम बाचर, “ईसिन क्रुस नू ठोक'आ, ईसिन क्रुस नू ठोक'आ।” ख़ने पिलातुस आरिन बाचस, “नीमिम ईसिन हो'आ ती क्रुस नू ठोक'आ। लिकिन ऎन गा ईसी मइय्याँ एन्‍द्रा हूँ बदी मल ख़क्‍खदन।”</verse>
				<verse number="7">ख़ने यहूदीर आसिन आनाकिर्ताचर, “एमा गे नॆग र'ई, अरा आ नॆग ही लेक्‍खा ईस पिटना जॊगे र'अस, एन्‍देरगेका ईस तंगन धर्मेसी ख़द्दस ब'अदस।”</verse>
				<verse number="8">पिलातुस इदिन मेंजस ख़ने, अउर कोड़हे इल्‍चियस केरस।</verse>
				<verse number="9">अरा आस येसुसिन होच्‍चस ती अउरिम गढ़िया भितरी कोरचस ती येसुसिन मेंजस, “नीन एस्‍तेक बरचका र'अदय?” लिकिन येसुस एन्‍देर हूँ मल आनाकिर्ताचस।</verse>
				<verse number="10">ख़ने पिलातुस आसिन बाचस, “एन्‍देरगे नीन एंग्‍है गने मल कछनख्रदय? नीन बलदय का एंगा निंगन अम्‍बा गे हूँ अरा क्रुस नू ठोक'आ गे हूँ अदिया र'ई?”</verse>
				<verse number="11">येसुस आनाकिर्ताचस, “निंगा गे धर्मेस ती अदिया मल चीरका होले, निंगा एंग्‍है नू एन्‍द्रा हूँ अदिया मल र'ओ दने। औंगे नॆ एंगन निंग्‍है ख़ेक्खा नू सोंपचस, आस कोड़हे पाप ही बदी नू र'अदस।”</verse>
				<verse number="12">आ घड़ी ती पिलातुस येसुसिन अम्‍बा गे बिद्दियस। लिकिन यहूदीर चिच्चियार चिच्चियार बाचर, “नीन ईसिन अम्‍बोय होले, नीन कैसरसी संगीस मलदय, नॆ तंगन बॆल ब'अदस, आस कैसरसी बिड़दो नू चो'अदस।”</verse>
				<verse number="13">पिलातुस इबड़ा कत्‍थन मेंजस ख़ने, येसुसिन बहरी ओन्‍द्रस ती आस नेंवई नन्‍ना गदिया नू उक्‍कियस। आद पखना ती कमचका चौरा नू रहचा, ई चौरा इब्रानी भखा नू “गब्‍बता” बार'ई।</verse>
				<verse number="14">ई उल्‍ला कट्टना परब ही हप्‍ता ही सराजमा नन्‍ना ही उल्‍ला रहचा। अरा ईद मलागूटी लोहाड़ी बारा बजे रहचा। पिलातुस यहूदीरिन बाचस, “ऎरा, इसन निम्‍है बॆलस!”</verse>
				<verse number="15">लिकिन आर गा चिच्चियारर, “ईसिन पिटा चि'आ! ईसिन पिटा चि'आ! ईसिन क्रुस नू ठोक'आ।” पिलातुस आरिन मेंजस, “ऎन निम्‍है बॆलासिन क्रुस नू ठोक'ओन का?” ख़ने मुध नैगर आनाकिर्ताचर, “कैसरसिन अम्‍बरकी एमा गे नन्‍ना बॆलस नॆ हूँ मलकर।”</verse>
				<verse number="16">ख़ने पिलातुस येसुसिन क्रुस नू ठोक'आ गे आर गे सोंप‍चस। ख़ने आर येसुसिन होच्‍‍चर।</verse>
				<verse number="17">अरा येसुस तंग्‍है क्रुसन तानिम चेड्डस ती “खपरोही अड्डा” बारना अड्डा केरस। अदिन इब्रानी भखा नू “गोलगोता” ब'अनर।</verse>
				<verse number="18">असन आर येसुसिन क्रुस नू ठोकचर। आस गने अउर ऎंड़ आलारिन क्रुस नू ठोकचर, ओर्तोसिन ओन पक्‍खा नू अरा ओर्तोसिन ओन पक्‍खा नू अरा येसुसिन गा मझी नू ठोकचर।</verse>
				<verse number="19">अरा पिलातुस ओन्‍टा दोस चिठी लिखताचस ती क्रुस नू लगाबाताचस। अरा अइय्या एन्ने लिख्रकी रहचा का, “नासरेत ता येसुस यहूदीर ही बॆलस।”</verse>
				<verse number="20">ई दोस चिठी इब्रानी, लतीन अरा युनानी भखा नू लिख्रकी रहचा। अरा येसुसिन क्रुस नू ठोकचका अड्डा नगरे ती हेद्देम रहचा, औंगे बग्‍गे यहूदीर ई चिठिन पढ़चर।</verse>
				<verse number="21">औंगे यहूदी मुध नैगर पिलातुसिन बाचर, “‘यहूदीर ही बॆलस’ एन्ने अमा लिख'आ, लिकिन ‘ईस तंगन यहूदीर ही बॆलस बाचका रहचस’ एन्ने लिख'आ।”</verse>
				<verse number="22">लिकिन पिलातुस आनाकिर्ताचस, “ऎन एन्‍देर लिखचकन अदिन लिखिच ख़च्‍चिकन।”</verse>
				<verse number="23">सैनर येसुसिन क्रुस नू ठोकचका ख़ॊख़ा, आर आसी किचरी गुट्ठिन ओर्त ओर्त गे ओन फड़ा नंजर ती चार फड़ा नंजर। अरा आर आसी थालरन हूँ होच्‍चर। लिकिन आद बेगर उज्‍जका किय्या ती मइय्याँ गूटी इस्‍सका रहचा।</verse>
				<verse number="24">ख़ने आर ताम ताम कछनख्रर, “नाम इदिन अम्‍बोत चर्रा, लिकिन चिठी टिड़'ओत ती ऎरोत का ईद नॆका ख़क्‍ख्र'ओ।” ईद इदगे मंजा का नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई आद मनी नेकअन, “आर एंग्‍है किचरी गुट्ठिन तमा नू ख़ट्टरर अरा एंग्‍है किचरी गे चिठी टिड्डर।” औंगे सैनर इबड़न नंजर।</verse>
				<verse number="25">येसुसी क्रुस ही हेद्दे येसुसी तंग्‍यो, अरा आसी तंग्‍यो ही तंग्‍ड़ी, अरा क्‍लॊपासी तंग्‍आली मरियम, अरा मगदला पद्दा ता मरियम इज्‍जका रहचर।</verse>
				<verse number="26">येसुस तंग्‍योन अरा आस चोन्‍हा नंजका चेलासिन हेद्दे इज्‍जका ईरियस ख़ने, आस तंग्‍योन बाचस, “अनय आली ऎरय, ईस निंग्‍दस।”</verse>
				<verse number="27">फेन आस आ चेलासिन बाचस, “ऎरा, ईद निंग्‍यो।” अरा आ बारिम आ चेलस अदिन तंग्‍है जिम्मा होच्‍चस।</verse>
				<verse number="28">इदही ख़ॊख़ा येसुस अक्‍खस का आस तंग्‍है उर्मी नलखन नंज ख़च्‍चियस। औंगे नेम्‍हा पुथी ता लिख्रका मना गे आस बाचस, “ऎन ओनक'आ र'अदन।”</verse>
				<verse number="29">असन तिस्‍सा अंगुर रासी ती निंदका संजगी उइय्‍का रहचा। अइय्या आर तूलिन बोथचर ती हुस्‍सॊप ख़ोप्पा ही डंडा नू पुज्‍जियर ती आसी बई नू चबाबाचर।</verse>
				<verse number="30">येसुस तिस्‍सा अंगुर रासिन ख़क्‍खियस ख़ने, आस बाचस, “ईद पूरचकी र'ई।” अरा तंग्‍है कुक्‍कन तुरऊ नंजस ती तंग्‍है जियन बिच्‍छरस।</verse>
				<verse number="31">ई उल्‍ला सराजमा नन्‍ना उल्‍ला रहचा, अरा नन‍उल्‍ला मुध ख़न्न ऎख़्रना उल्‍ला रहचा। यहूदीर मल बेद्दा लगियर का ख़न्न ऎख़्रना उल्‍ला नू मॆद गुट्ठी क्रुस नू र'ओ। औंगे आर पिलातुस गुसन नॆचर का “अबड़र ही ख़ेड्डे गुट्ठिन एस्‍त'आ चि'आ अरा आर ही मॆद गुट्ठिन एत्त'आ चि'आ।”</verse>
				<verse number="32">औंगे सैनर बरचर ती येसुस गने क्रुस नू ठोकचका पहिल आलासी ख़ेड्डे गुट्ठिन एस्‍सर, अरा नन्‍नासिन ख़ेड्डे गुट्ठिन एस्‍सर।</verse>
				<verse number="33">लिकिन आर येसुस गुसन बरचर ती ईरियर ख़ने, आस केचका रहचस। ख़ने आर आसी ख़ेड्डे गुट्ठिन मल एस्‍सर।</verse>
				<verse number="34">लिकिन सैनर ती ओर्तोस आसी पंजरन बरछी ती जोबचस, ख़ने लॆम ख़ॆंस अरा अम्मु उरखा।</verse>
				<verse number="35">(एकास इदन ईरियस आस गोवाह चि'अदस, अरा आसी गोवाह मानिम र'ई। आस अख़दस का आस मानिम ब'अदस। नीम हूँ पत्त'आ गे दिम आस इदन गोवाह चि'अदस।)</verse>
				<verse number="36">“आसी ख़ॊचोल ओन्‍टा हूँ मल एस्‍तार'ओ।” एन्ने नेम्‍हा पुथी नू लिख्रका कत्‍था मना गे इबड़ा मंजा।</verse>
				<verse number="37">अउर हूँ, “नॆकन आर बरछी ती जोबचर आसिन आर थिथवाँ ऎरोर” एन्ने नेम्‍हा पुथी नू अउर नन्ना अड्डा नू लिख्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="38">इबड़ा ही ख़ॊख़ा अरिमतिया पद्दा ता यॊसॆफस येसुसी मॆदन हो'आ गे पिलातुस गुसन नॆचस। आस येसुसी चेला रहचस। यहूदीर ही इल्चका ती आस तंगन आसी चेलस एन्ने दहदर मल नंजकाचस। पिलातुस मॆदन हो'आ चिच्‍चस ख़ने, आस बरचस ती येसुसी मॆदन होच्‍चस केरस।</verse>
				<verse number="39">निकोदॆमोस हूँ आस गने केरस। ईस गा मुन्‍द ओंग्‍होल माख़ा बारी येसुस गुसन भेंट नना गे केरका रहचस। ईस मलागूटी पैंतीस किलो मेसाबाचका गन्‍धरस अरा मुरभा ओन्‍‍द्रस बरचस।</verse>
				<verse number="40">आर इरबारिम येसुसी मॆदन एत्ताचर, अरा यहूदीर ही माड़ना ही चाल ही लेक्‍खा महकारना रासी गने दिगहा कफन किचरी ती आसी मॆदन पुज्‍जियर।</verse>
				<verse number="41">येसुसिन क्रुस नू ठोकचका अड्डा हेद्दे ओन्‍टा बगिचा रहचा। अरा आ बगिचा नू ओन्‍टा पुना मसड़ा रहचा, अइय्या इकला हूँ नॆकन हूँ मल उइय्‍का रहचा।</verse>
				<verse number="42">अरा आर येसुसी मॆदन अइय्यम उइय्यर, एन्‍देरगेका ईद यहूदीर ही ख़न्‍न ऎख़्रना उल्‍ला ही सराजमा ही उल्‍ला रहचा अरा आ मसड़ा हूँ हेद्देम रहचा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="20">
				<verse number="1">हप्‍ता ही पहिल उल्‍ला मगदला पद्दा ता मरियम पह पहरना बेड़ा नू ऊख़ुर ऊख़ुर नुम मसड़ा गुसन बरचा। अरा मसड़न उर्दका पखनन मसड़ा ही बली ती टाँड़रका ईरिया।</verse>
				<verse number="2">ख़ने आद बुंगनुम सिमॊन पतरस अरा नन्‍ना चेलस गुसन बरचा, नॆकन येसुस चोन्‍हा नना लगियस। अरा आरिन बाचा, “आर उर्बासी मॆदन मसड़ा ती ओथ्रर ती होच्‍चर केरर, अरा एक्‍सन उइय्का र'अनर ऎम बलदम।”</verse>
				<verse number="3">ख़ने पतरस अरा नन्‍ना चेलस मसड़ा तरा केरर।</verse>
				<verse number="4">आर इरबर संगे संगेम बोंगर, लिकिन नन्‍ना चेलस पतरस ती चाँड़ेम बोंगस ती मसड़ा गुसन मुन्‍द अंड़सियस।</verse>
				<verse number="5">अरा आस ख़ोलख़रस ती ईरियस ख़ने, कफन किचरी गुट्ठिन ख़ोप्रका ईरियस, लिकिन भितरी मल केरस।</verse>
				<verse number="6">फेन सिमॊन पतरस आसी ख़ॊख़ा ख़ॊख़ा अंड़सियस, अरा मसड़ा नू भितरी केरस अरा आस कफन किचरी गुट्ठिन ख़ोप्रका ईरियस।</verse>
				<verse number="7">अरा येसुसी कुक्‍कु नू हॆंचका कफन किचरी पट्टी गने मलकी, लिकिन नन्‍ना अड्डा सथियाचका अरा भिन्‍गे उइय्‍का रहचा।</verse>
				<verse number="8">फेन मसड़ा नू मुन्‍द अंड़सका नन्‍ना चेलस हूँ भितरी कोरचस। आस ईरियस ती पत्ताचस।</verse>
				<verse number="9">एन्‍देरगेका “येसुस केचका ती उज्‍जा चो'अना दिम र'ई” एन्ने नेम्‍हा पुथी नू लिख्रका कत्थन आर अक्‍कु गूटी मल बुझ्रका रहचर।</verse>
				<verse number="10">इदही ख़ॊख़ा चेलर तम्‍है एड़पा किर्रियर केरर।</verse>
				<verse number="11">मरियम गा मसड़ा ही बहरी इज्‍जा ती चींख़ा लगिया। अरा आद चींख़नुम चींख़नुम मसड़ा नू ख़ोलख़रा ती ईरिया।</verse>
				<verse number="12">अरा असन येसुसी मॆदन उइय्‍का अड्डा नू पंडरु किचरी अत्तका ऎंड़ मेर्ख़ा पैकारिन ओर्तोसिन कुक्‍कु तरा ओर्तोसिन ख़ेड्डे तरा उक्‍का ईरिया।</verse>
				<verse number="13">अरा मेर्ख़ा पैकर अदिन मेंजर, “अनय आली! नीन एन्‍देरगे चींख़ा लगदी?” आद बाचा, “आर एंग्‍है उर्बासिन होच्‍चर केरर, अरा एक्‍सन उइय्‍का र'अनर ऎन बलदन।”</verse>
				<verse number="14">आद एन्ने बाचा ती मुहरारा ख़ने, आद येसुसिन असानिम इज्‍जका ईरिया, लिकिन आद येसुसिन चिन्‍ह'आ पोल्‍ला।</verse>
				<verse number="15">ख़ने येसुस अदिन बाचस, “अनय आली, नीन एन्‍देरगे चींख़ालदी? नॆकन बेद्दालदी?” मरियम आसिन बटकी ख़पुस बाचा ती आसिन बाचा, “उर्बायो, नीन आसिन होच्‍चकादय होले, तेंगा एक्‍सन उइय्‍कादय, अरा ऎन आसिन हो'ओन।”</verse>
				<verse number="16">येसुस अदिन बाचस, “मरियम!” आद पछली किर्रिया ती इब्रानी भखा नू बाचा, “रब्‍बुनी।” रब्‍बुनी मने गुरु हवे।</verse>
				<verse number="17">येसुस अदिन बाचस, “एंगन अमय ऎसड़'अय, ऎन अक्‍कु गूटी बंगस गुसन मइय्याँ मल अरगकन। लिकिन कलय ती एंग्‍है भइय्योरिन तेंगय, ऎन एंग्‍है बंगस निम्‍है बंगस अरा एंग्‍है धर्मेस निम्‍है धर्मेस गुसन मइय्याँ अरगदन कालदन।”</verse>
				<verse number="18">मगदला पद्दा ता मरियम ई कत्‍थन केरा ती चेलारिन तिंगिया का, “ऎन उर्बासिन ईरकन!” अरा येसुस एन्‍द्रन आद गने बाचका रहचस, अदिन आद आरिन तिंगिया।</verse>
				<verse number="19">अउलम हप्‍ता ही पहिल उल्‍ला बीड़ी पुतबारी, चेलर ख़ॊंड़रका रहचर। अरा यहूदी मुद्धर ही इल्‍चिक'आ ती आर बलिन मुच्‍चरर ती भितरी रहचर। येसुस बरचस ती आर ही मझी नू इज्‍जस, अरा चेलारिन बाचस, “निमा कोड़े मनन!”</verse>
				<verse number="20">अरा आस इदन बाचस ती तंग्‍है ख़ेक्खन अरा पंजरन आर गे ऎदस। ख़ने उर्बासिन ईरियर ती चेलर रिझ्र'आ हेलरर।</verse>
				<verse number="21">फिन येसुस अउरिम आरिन बाचस, “निमा कोड़े मनन। एकन्ने बंगस एंगन तइय्कादस अन्नेम ऎन हूँ निमन तइय्‍दन।”</verse>
				<verse number="22">अरा एन्ने बाचस ती आस आर ही मइय्याँ ऊरचस ती बाचस, “नेम्‍हा बॊलतासिन इंझ्र'आ।</verse>
				<verse number="23">नीम नेख'अम ही पाप गुट्ठिन अम्‍बदर होले, अबड़ा आर गे अम्बतार'ओ। नीम आर ही पाप गुट्ठिन मल अम्‍बदर होले, अबड़ा आर गे मल अम्‍बतार'ओ।”</verse>
				<verse number="24">एकाबारी येसुस बरचस, अबड़ा बारो चेलर ती ओर्तोस दिदुमोस बारना तॊमस चेलर गने मल रहचस।</verse>
				<verse number="25">ख़ने नन्‍ना चेलर आसिन ब'आ लगियर, “ऎम उर्बासिन ईरकादम।” लिकिन आस बाचस, “एका गूटी ऎन आसी ख़ेक्खा गुट्ठी नू काँटी ही भोंकन मल ऎरोन, अरा काँटी ही भोंका नू एंग्‍है अंगठिन मल सज'ओन, अरा आसी पंजर नू एंग्‍है ख़ेक्खन मल सज'ओन, आ गूटी मल पत्त'ओन।”</verse>
				<verse number="26">आठ उल्‍ला ख़ॊख़ा येसुसी चेलर फेन आ एड़पा नू ख़ॊंड़रका रहचर, अरा तॊमस हूँ आर ही संगे रहचस। बली मुच्‍चका रहचा, अन्नु हूँ येसुस भितरी बरचस ती मझी नू इज्‍जस अरा बाचस, “निमा कोड़े मनन!”</verse>
				<verse number="27">तहाँ आस तॊमासिन बाचस, “निंग्‍है अंगठिन इसन सज'आ, अरा एंग्‍है ख़ेक्खा गुट्ठिन ऎरा, अरा निंग्‍है ख़ेक्खन एंग्‍है पंजर नू सज'आ। अरा मल पत्त'ऊ अमा मना, लिकिन पत्त'ऊ मना।”</verse>
				<verse number="28">ख़ने तॊमस आसिन बाचस, “अना एंग्‍है उर्बायो! अना एंग्‍है धर्मे!”</verse>
				<verse number="29">तहाँ येसुस आसिन बाचस, “नीन एंगन ईरकादय, औंगे नीन एंगन पत्ताचकय। एंगन बिगर ईरका ती नॆ एंगन पत्त'अनर आरिन धर्मेस बरकत ननोस।”</verse>
				<verse number="30">येसुस तंग्‍है चेलर ही मुन्‍दहारे अउरिम नगदे अजगुत नलख नंजस, अबड़ा ई पुथी नू मल लिख्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="31">लिकिन येसुस दिम मसीस, अरा धर्मेसी ख़द्दस एन्ने नीम पत्त'आ गे अरा पत्ताचका ती आसी नामे ती नीम उज्‍जनन ख़क्‍खा गे दिम इबड़ा लिख्रकी र'ई।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="21">
				<verse number="1">इदही ख़ॊख़ा अउरिम येसुस तंगन तंग्‍है चेलारिन तिबेरया समुदर पिंडी नू ऎथ्रस। आद एन्ने मंजा।</verse>
				<verse number="2">सिमॊन पतरस अरा दिदुमोस बारना तॊमस अरा गलिलेया जिला ही काना पद्दा ता नतन‍ऎलस अरा जेबदयुसी दुयो तंग्‍दा बगर अरा येसुसी अउर ऎंड़ चेलर अइय्या जुमुरका रहचर।</verse>
				<verse number="3">सिमॊन पतरस बाचस, “ऎन इंजो ल'आ कादन।” अबड़ा ओर्मर आसिन बाचर, “ऎम हूँ निंग्‍है गने क'ओम।” ख़ने आर उरखर ती डोंगा नू अरगियर, लिकिन अउला ता माख़ा आर एन्‍द्रा हूँ मल ख़क्‍खियर।</verse>
				<verse number="4">पह पहर'आ लगिया आ बारी येसुस पिंडी नू बरचस ती इज्‍जस। लिकिन चेलर आसिन आस येसुस हिकदस ब'अरकी चिन्‍ह'आ पोल्‍लर।</verse>
				<verse number="5">ख़ने येसुस आरिन बाचस, “अना ख़द्दारो, नीम जोक्‍केम इंजो लौचर का?” आर आनाकिर्ताचर, “मला।”</verse>
				<verse number="6">ख़ने आस बाचस, “डोंगा ही तीना पक्‍खे जल्‍ली हेबड़ा, होले निमा गे इंजो ख़क्ख्र'ओ।” ख़ने आर अन्नेम जल्‍ली हिबड़ियर, अरा इंजो ही बग्‍गे बझरका ती जल्‍लिन डोंगा नू नतगा पोल्‍लर।</verse>
				<verse number="7">ख़ने नॆकन येसुस चोन्‍हा नना लगियस आ चेलस पतरसिन बाचस, “ईस गा उर्बस हिकदस!” ईस गा उर्बस एन्ने आसी ब'अनन सिमॊन पतरस मेंजस ख़ने, आस बहरी ता किचरी मल अत्तका चड्डे थालरन पोज्‍जरस। तहाँ अम्मु नू डेघचस अरा पिंडी तरा ऒगालियस।</verse>
				<verse number="8">नन्‍ना चेलर पिंडी ती कोड़हे गेच्‍छा मला, दुई सौ हाँथ केम नू रहचर, ख़ने इंजो ती निंदका जल्‍लिन नतकनुम डोंगा नू बरचर।</verse>
				<verse number="9">आर डोंगा ती पिंडी नू इत्तियर ख़ने, कुइला पखना ही न्‍युर नू इंजो कुट्टका र'अनन अरा असन असमन उइय्‍का ईरियर।</verse>
				<verse number="10">येसुस आरिन बाचस, “नीम अक्‍कुन लौचका इंजो ती जोक्‍क ओन्‍द्र'आ।”</verse>
				<verse number="11">सिमॊन पतरस डोंगा नू अरगियस ती जल्‍लिन पिंडी नू नतकियस ओन्‍द्रस। अइय्या ओन सौ तिरपन गोट कोहाँ इंजो रहचा। अरा एन्ने ई बग्‍गे इंजो गुट्ठी र'अना ती हूँ जल्‍ली मल चर्रा।</verse>
				<verse number="12">येसुस आरिन बाचस, “बरा, मॊख़ा” लिकिन चेला मधेर ती “नीन नॆ तंग्‍है?” एन्ने मेना गे नॆका हूँ डिढ मल मंजा। एन्‍देरगेका आर अक्खर का आस उर्बस हिकदस।</verse>
				<verse number="13">येसुस बरचस ती असमन होच्‍चस ती आर गे चिच्‍चस, अरा इंजोन हूँ अन्नेम चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="14">येसुस केचका ती उज्‍जा चॊचस ती तंग्‍है चेलर गे ऎथ्रना, ईद तिसर खेप हवे।</verse>
				<verse number="15">आर मोक्‍का ख़ॊख़ा येसुस सिमॊन पतरसिन मेंजस, “अना सिमॊन, यॊहनसी ख़द्दायो! नीन ईरहिन्‍ती एंगन कोड़हे चोन्‍हा नन्‍दय का?” आस बाचस, “हाँ उर्बायो! ऎन निंगन चोन्‍हा नन्‍दन नीन अख़दय।” आस पतरसिन बाचस, “एंग्‍है भेंडो ख़द्द गुट्ठिन ओन्‍त'आ।”</verse>
				<verse number="16">येसुस आसिन दोसर हॆल अउरिम मेंजस, “अना सिमॊन, यॊहनसी ख़द्दायो! नीन एंगन चोन्‍हा नन्‍दय का?” आस बाचस, “हाँ उर्बायो! ऎन निंगन चोन्‍हा नन्‍दन नीन अख़दय।” आस पतरसिन बाचस, “एंग्‍है भेंडो गुट्ठिन ख़ापा।”</verse>
				<verse number="17">येसुस आसिन तिसर हॆल मेंजस, “अना सिमॊन, यॊहनसी ख़द्दायो! नीन एंगन चोन्‍हा नन्‍दय का?” तिसर हॆल हूँ “नीन एंगन चोन्‍हा नन्‍दय का?” एन्ने येसुस मेंजका ती पतरस दुक्‍खे मंजस। आस येसुसिन बाचस, “अना उर्बायो! नीन गा उर्मिन अख़दय। नीन इदन हूँ अख़दय का निंगन ऎन चोन्‍हा नन्‍दन।” येसुस आसिन बाचस, “नीन एंग्‍है भेंडो गुट्ठिन ओन्‍त'आ।</verse>
				<verse number="18">ऎन निंगन मानिम ब'अदन, नीन निंग्‍है जॊंख़ परिया नू नीनिम अत्ता लिक्‍कय, अरा एक्‍सन काला तुक्‍का लगिया असन काला लिक्‍कय। लिकिन नीन पच्‍चोय ख़ने, नीन निंग्‍है ख़ेक्खा गुट्ठिन लमाब'ओय अरा नन्‍नस निंगन अत्त'ओस, अरा एक्‍सन नीन काला मल बेद्ददय असन आस निंगन हो'ओस।”</verse>
				<verse number="19">पतरस एका लेक्‍खा खे'अनन ख़क्‍खोस ती धर्मेसिन महबा ननोस, एन्ने ऎद'आ गे दिम इदन येसुस तिंगियस। फेन येसुस आसिन बाचस, “नीन एंग्‍हा ख़ॊख़ा गुड़ियार'आ।”</verse>
				<verse number="20">पतरस किर्रे ईरियस ती नॆकन येसुस चोन्‍हा ननालियस आ चेलासिन ख़ॊख़ा बरना इरियस। ई चेलस दिम माख़ा ही खुड़ती ओनो बारी येसुसी एंवख़ नू ठेकारस ती मेंजस, “अना उर्बायो, निंग्‍है बिड़दो नू पपहर गे संगे चि'उस एका ओर्तस?”</verse>
				<verse number="21">पतरस आसिन ईरियस ख़ने, येसुसिन मेंजस, “अना उर्बायो! ईसी पत्त नू एन्‍देर हिके?”</verse>
				<verse number="22">ख़ने येसुस आसिन बाचस, “ऎन आसिन एंग्‍है किर्रना गूटी आस उज्‍जा गे ऎन बेद्ददन होले, इत्रु निंगा एन्‍देर? नीन एंग्‍है ख़ॊख़ा गुड़ियार'आ।”</verse>
				<verse number="23">औंगे ई कत्‍था पत्त'उर ही नू बींड़रा केरा का आ चेलस मल खे'ओस। लिकिन येसुस एन्ने मल बाचका रहचस का, आस मल खे'ओस। आस एन्ने लेका बाचस, “ऎन आसिन एंग्‍है किर्रना गूटी आस उज्‍जा गे ऎन बेद्ददन होले, इत्रु निंगा एन्‍देर?”</verse>
				<verse number="24">आ चेलस दिम इबड़ा कत्‍था ही पत्त नू गोवाह चि'अरकी इबड़ा कत्‍थन लिखचस। ऎम अख़दम का आसी गोवाह मानिम र'ई।</verse>
				<verse number="25">येसुस अउर हूँ कोड़हे नलख नंजस। ऎन सोचदन का, अबड़न उर्मिन ओन्‍टे ओन्‍टे लिखना होले, लिखचका पुथी गोट्टा ख़ॆख़ेल नू मल सम'ओ दने।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="44">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">अना थेओफिलुस! ऎन एंग्‍है मुन्‍द ता पुथी नू येसुसी नंजका अरा सिखाबाचका उर्मी कत्थन लिखचकादन।</verse>
				<verse number="2">आस तान चज्‍जियस अबड़ा त‍इरकर गे नेम्‍हा बॊलतस ती पॆसका चिच्का ती मेर्ख़ा होतारना गूटी येसुस नंजका अरा सिखाबाचका उर्मी कत्‍थन अइय्यम लिखचकन।</verse>
				<verse number="3">येसुस दुक्‍खे भोगचका अरा केचका ख़ॊख़ा आर गे कोड़हे सबुत ऎदस का तान उज्‍जालदस। अरा आर गे बग्गे हॆल चालीस उल्‍ला गूटी ऎथ्रते रहचस अरा धर्मेसी राजी ही पत्त नू कछनख्रते रहचस।</verse>
				<verse number="4">ओंग्‍होल येसुस आर गने मंडी ओनो बारी आरिन पॆसस का, “नीम येरुसलॆम नगरेन अमके अम्‍बा, लिकिन बंगासी गच्‍छरका ही पाब ऎरा, एकदा ही पत्त नू ऎन निमन मुन्‍द तिंकन।</verse>
				<verse number="5">यॊहनस गा अम्मु ती नॊड़रताचस, लिकिन जोक्‍क उल्‍ला ख़ॊख़ा नीम नेम्‍हा बॊलतस ती नॊड़तार'ओर।”</verse>
				<verse number="6">एकाबारी त‍इरकर ख़ॊंड़रर ख़ने येसुसिन मेंजर, “अना उर्बायो, नीन अक्‍कुनिम इस्राऎल आलर गे राजिन किर्त'ओय चि'ओय का?”</verse>
				<verse number="7">येसुस आरिन बाचस, “बंगस एका उल्ला महले बेड़ा गुट्ठिन ओक्‍ताचस ती तंग्‍है आकुस नू दिम उइय्कादस, अदिन अख़ना निम्‍है चाड़ मलकी।</verse>
				<verse number="8">लिकिन इकला नेम्‍हा बॊलतस निम्‍है म‍इय्याँ एत्तोस, नीम सवंग ख़क्‍खोर अरा येरुसलॆम नू अरा गोट्टा यूदेया अरा समारिया नू अरा ख़ॆख़ेल ही ठुट्ठु गूटी नीम एंग्‍है गोवाह मनोर।”</verse>
				<verse number="9">आस इबड़न बाचका ख़ॊख़ा, आर ही ईरनुम ईरनुम आस म‍इय्याँ होतारस। अरा ओन्‍टा बदाली आर ही ईरनुम ती आसिन कुल्‍लिया चिच्‍चा।</verse>
				<verse number="10">अरा आसी कानुम, एकाबारी आर मेर्ख़ा तरा मॆन ऎरनुम रहचर, ख़नेम आचका ऎंड़ मॆतर पंडरू किचरी अत्तर आर गुसन बरचर इज्‍जर।</verse>
				<verse number="11">अरा आर बाचर, “अना गलिलेया आलारो, नीम एन्‍देरगे इज्‍जनुम मेर्ख़ा तरा मॆन ऎरालदर? ई येसुस, नॆ निम्‍है गुसते मेर्ख़ा होतारस, एकासे नीम आसिन मेर्ख़ा काना ईरकादर, अन्नेम आस फिन बर'ओस।”</verse>
				<verse number="12">तहाँ आर जैतून नामे ही परता ती येरुसलॆम किर्रियर। ईद येरुसलॆम ती अधा कॊस गेच्‍छा नू र'ई।</verse>
				<verse number="13">अरा असन आर अंड़सियर ख़ने, ओन्टा पाटन कुठला नू केरर। अइय्यम पतरस अरा यॊहन अरा याकॊब अरा अन्‍द्रेयस अरा फिलिप्‍पोस अरा तॊमस अरा बरतोलोमैस अरा मत्तायोस अरा हलफैसी तंग्‍दस याकॊब अरा यहूदीर ही छछिन्‍द सैना ता सिमॊन अरा याकॊबसी तंग्‍दस यूदस र'आलियर।</verse>
				<verse number="14">इबड़ा ओर्मर अरा जोक्‍क मुक्‍कर येसुसी तंग्यो मरियम, अरा आसी भ‍इय्योर गने ओन जिया मंजर ती गोहरारना अरा ने'अना नू र'आलियर।</verse>
				<verse number="15">अबड़ा उल्‍ला नू उन्दुल मलागूटी ओन सौ बीस आलर ख़ॊंड़रका रहचर, पतरस आर ही मझी नू इज्‍जस ती बाचस,</verse>
				<verse number="16">“अना भ‍ईरो, नेम्‍हा पुथी ता लिख्रका मन्ना चाड़ रहचा, आद नेम्‍हा बॊलतस दाऊदसी ब‍ई ती येसुसिन हॆंरका आलर गे कड़हाब'ऊ रहचका यूदसी पत्त नू मुन्‍द बाचका रहचस।</verse>
				<verse number="17">यूदस गा एम्‍है गने गन्‍तारस, अरा ई सुसर'अना नू संगे रहचस।</verse>
				<verse number="18">(यूदस तंग्‍है मलदौ नलख ही अर्जाचका ती ओन्‍टा ख़ल्ल ख़ीन्‍दियस, अरा आस अइय्या कुक्‍कु भरसा खत्रस, अरा आसी कूल बिदिगरा केरा, अरा आसी पोट्टा बहरी उरखा केरा।</verse>
				<verse number="19">ई कत्‍थन येरुसलॆम ता उर्मी र'ऊ आलर अक्‍खर। औंगे आ ख़ल्ल ही नामे तम्‍है भखा नू ‘हकेलदामख़’ बातार'ई, इदही माने ‘ख़ॆंस ही ख़ल्ल’ हवे।)</verse>
				<verse number="20">ईद गा दाऊदसी डंडी पुथी नू एन्ने लिख्रकी र'ई, ‘आसी र'अना अड्डा धंस्र'ओ क'ओ नेकअन, अरा अइय्या नॆ हूँ मल ओक्र'ओर नेकअन।’ अरा ‘आसी पद आबोन नन्नस इंझ्र'ओस नेकअन।’</verse>
				<verse number="21">औंगे उर्बा येसुस एम्‍है संगे काला बर'आ लगियस अबड़ा उर्मी बेड़ा गूटी एम्‍है गने रहचका आलर ती ओर्तोसिन नाम यूदसी अड्डा नू चाजना र'ई।</verse>
				<verse number="22">आस येसुस यॊहनस ती नॊड़रस ती मेर्ख़ा होतारना गूटी एम्‍है गने रहचका आलर ती ओर्तोस र'अना र'ई। आस एम्‍है गने येसुसी उज्‍जा चो'अना ही गोवाह र'ओस।”</verse>
				<verse number="23">ख़ने आर बरसब्‍बास बारना यॊसॆफसिन (ईसी नन्ना नामे यूसतोस हवे) अरा मत्तियसिन इजताचर।</verse>
				<verse number="24">अरा आर एन्ने बिन्‍ती नंजर, “अना उर्बायो, नीन ओर्मर ही मनेन अख़दय, इदिन दहदर नना का इबड़र ती नॆकन चज्जिकादय,</verse>
				<verse number="25">का आस ई सुसर'अना नलख अरा त‍इरकर ही अड्डन हो'ओस, एकदन यूदस अम्‍बियस ती तंग्‍है अड्डा किर्रिम बिच्‍चियस।”</verse>
				<verse number="26">तहाँ आर आर ही नामे ती चिठी टिड्डर अरा चिठी मत्तियसी नामे नू उरखा। ख़ने आस अबड़ा ग्यारा त‍इरकर गने त‍इरकस मंजस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">पेन्‍तॆकोस्‍तॆ परब ही उल्‍ला अंड़सिया ख़ने आर ओर्मर ओन अड्डा ख़ॊंड़रका रहचर।</verse>
				<verse number="2">आचका ही मेर्ख़ा ती कोहाँ बरन्‍डो ही ख़रख़ना लेक्‍खा ख़रख़ना मेन्‍द्रा, अरा आर उक्‍काचर आ गोट्टा एड़पा गुदकारा केरा।</verse>
				<verse number="3">अरा आर गे चिच्‍ची ही हदकारना गुट्ठी लेक्‍खा ऎथ्रा, अरा अबड़ा ओर्त ओर्त म‍इय्याँ उक्‍किया।</verse>
				<verse number="4">अरा अबड़ा ओर्मर नेम्‍हा बॊलतस नू निन्‍दियर केरर, अरा बॊलतस एकासे कछनख्र'आ गे सवंग चिच्‍चस अबड़ा ओर्मर नन्ना नन्ना भखा कछनख्र'आ हेलरर।</verse>
				<verse number="5">आ बारी ख़ॆख़ेल ता बग्गे राजी ती परब गे बरचका भगती यहूदीर येरुसलॆम नू र'आलियर।</verse>
				<verse number="6">ई ख़रख़ना मंजा ख़ने, गोंहड़ा ख़ॊंड़रा ती तम्‍है तम्‍है भखा नू ‍अबड़ा आलारिन कछनख्रनन मेंजर ती आर अकबकरर।</verse>
				<verse number="7">आर नगदे अकबकरर केरर अरा अनचकरर ती ब'आ हेलरर, “अबड़ा कछनख्र'ऊ ओर्मा आलर गलिलेयर मलनर का?</verse>
				<verse number="8">होले नाम एकासे तम्है तम्है अयंग भखा ही भखा नू मेन्‍दत?</verse>
				<verse number="9">नम्‍है नू पारथी अरा मॆदी अरा एलामिती अरा मेसोपोतामिया नू र'उर अरा यूदेया अरा कप्‍पदोकिया अरा पोन्‍तोस अरा आसिया</verse>
				<verse number="10">अरा फ्रुगिया अरा पम्‍फुलिया अरा मिसर अरा कुरॆनॆ हेद्दे ता लीबिया चक ता आलर अरा रोम ती कुद्दा ऎरा बरचका आलर</verse>
				<verse number="11">अरा यहूदी अरा यहूदी मंजका आलर अरा क्रॆस अरा अरब ता आलर हूँ र'अनर। नाम अपन अपन भखा गुट्ठी नू आर धर्मेसी अजगुत नलख गुट्ठी ही पत्त नू तेंगनन मेन्‍दत।”</verse>
				<verse number="12">अरा आर ओर्मर अकबक मंजर अरा दुभेदी मंजर ती अपन ती नन्नारिन ब'आ हेलरर, “ईद ही मने एन्‍देर हवे?”</verse>
				<verse number="13">लिकिन नन्नर हंसी नंजर ती बाचर, “ईर गा बग्‍गे उंखका र'अनर।”</verse>
				<verse number="14">तहाँ पतरस अबड़ा ग्यारा त‍इरकर गने इज्‍जस अरा जॊरसरिया ब'आ हेलरस, “अना यहूदी आलारो अरा येरुसलॆम ता र'ऊ आलारो, इदन अख़'आ हो'आ अरा एंग्‍है कत्‍थन चिहुंक लग'अय मेना।</verse>
				<verse number="15">एकासे नीम सोचदर अन्ने ईर उंखका आलर मलनर, अक्‍कुन गा उल्‍ला ही नौ बज'आली।</verse>
				<verse number="16">लिकिन ईद धर्मेसी कत्‍था तिंगू यॊऎलसी बाचका कत्‍था लेक्‍खा मना ली।</verse>
				<verse number="17">‘धर्मेस बाचकादस ‘मुंज्रना ही उल्‍ला गुट्ठी नू ऎन उर्मी आलर म‍इय्याँ एंग्‍है बॊलतन तुन्‍दोन, होले निम्‍है कुक्‍को कुक्‍के ख़द्दर धर्मेसी कत्थन मुन्द तेंगोर, अरा निम्‍है जॊंख़र देखार गुट्ठी ऎरोर, अरा निम्‍है पचगीर तुंगुल गुट्ठी ऎरोर।</verse>
				<verse number="18">अरा ऎन अबड़ा उल्‍ला नू एंग्‍है जॊंख़र अरा जॊंख़ पेल्‍लर म‍इय्याँ हूँ एंग्‍है बॊलतन तुन्‍दोन। होले आर धर्मेसी कत्थन मुन्द तेंगोर।</verse>
				<verse number="19">अरा ऎन म‍इय्याँ मेर्ख़ा नू अजगुत नलख ऎद'ओन, अरा किय्या ख़ॆख़ेल नू ख़ॆंस अरा चिच्‍ची अरा अजम कुहड़ा ही चिन्‍हा ऎद'ओन।</verse>
				<verse number="20">उर्बासी कोहाँ अरा लौकारना उल्‍ला ही बरना ती मुन्‍द बीड़ी ऊख़ा अरा चन्‍दो ख़ॆंस लेक्‍खा मनो क'ओ।</verse>
				<verse number="21">तहाँ एका एका ओर्तर उर्बासी नामेन गोहरार'ओर आर नाड़र'ओर।’’</verse>
				<verse number="22">इस्राऎल आलारो, इबड़ा कत्‍थन मेनके। नीम अख़दर का धर्मेस नासरेत ता येसुस ती एका कोहाँ अजगुत नलख अरा अकबक नलख अरा चिन्‍हा गुट्ठी निम्‍है मझी नू नंजस। इत्रु ती धर्मेस आसिन निमन ऎदस का आस धर्मेस तरती त‍इरकाचस।</verse>
				<verse number="23">धर्मेसी ओक्‍ताचका चिता बुता अरा धर्मेस ती मुन्‍द बाचका कत्‍था लेक्‍खा आस सोंपतारस। आ येसुसिन नीम धरतारकी पपहर ही ख़ेक्खा ती क्रुस नू अरगकर ती पिटकर।</verse>
				<verse number="24">लिकिन धर्मेस आसिन खे'अना ही सस्ती गुट्ठी ही नुंजना ती अम्बताचस ती आसिन उज्‍जताचस चॊदस। खे'अना गा आसिन तंग्‍है तबे नू उइय्या पोल्‍ला।</verse>
				<verse number="25">आसी पत्त नू दाऊद बॆलस एन्ने ब'अदस, ‘ऎन ऎरदन का उर्बस सगरो एंग्‍है मुन्‍दहारे र'अदस। आस एंग्‍है तीना पक्‍खा उक्‍कादस, औंगे ऎन जिटजिट र'अदन।</verse>
				<verse number="26">औंगे एंग्‍है जिया रिझ्र'ई, अरा एंग्‍है ततख़ा एंग्है रिरयारनन तिंग'ई, अरा एंग्‍है मॆद असरा ती ख़न्न ऎख़र'ओ।</verse>
				<verse number="27">एन्‍देरगेका नीन एंग्‍है बॊलतन केचकर ही मझी नू मल अम्‍बोय, अरा नीन निंग्‍है नेम्‍हा आलासिन कित्ता मल चि'ओय।</verse>
				<verse number="28">नीन एंगन उज्‍जना ही डहरे गुट्ठिन अख़ताचकय। अरा निंग्‍है मुन्‍दहारे एंगन रिझ ती नीन्‍द'ओय।’</verse>
				<verse number="29">अना भ‍ईरो! पूरखा दाऊदसी पत्त नू ऎन निमन बड़ियर गने ब'आ ओंग्दन का, आस केच्‍चस केरस अरा आसिन मंडियर हूँ, अरा आसी मसड़ा इन्ना गूटी हूँ नम्‍है मझी नू र'ई।</verse>
				<verse number="30">दाऊदस ओन्‍टा धर्मेसी कत्‍था तिंगुस रहचस। आस अख़'आलियस का धर्मेस किरया मोक्‍खस ती आसिन एन्ने बाचका रहचस, ‘ऎन निंग्‍है ज‍ईपुंईरिन ओर्त आलासिन निंग्‍है बॆल-गदिया नू ओक्‍त'ओन।’</verse>
				<verse number="31">दाऊदस मुन्‍द तिम इदन अक्‍खस ती मसीसी उज्‍जा चो'अना ही पत्त नू एन्ने बाचस, ‘धर्मेस आसिन केचकर ही मझी नू मल अम्‍बियस अरा आसी मॆदन कित्ता मल चिच्चस।’</verse>
				<verse number="32">ई येसुसिन धर्मेस केचका ती उज्‍जताचस चॊदस, ऎम ओर्मम इदही गोवाह हिकदम।</verse>
				<verse number="33">तहाँ धर्मेस आसिन होच्चस ती तंग्‍है गने ओक्‍तारकी राजी नन्ना ही म‍ईन आबोन चिच्‍चस। अरा आस बबस गच्‍छरका नेम्‍हा बॊलतासिन ख़क्‍खियस ती अदिन नमा चिच्‍चस, एकासे अक्‍कुन नीम ऎरदर अरा मेन्‍दर।</verse>
				<verse number="34">दाऊदस गा मेर्ख़ा मल्‍ला अरगका। लिकिन आस ब'अदस, ‘उर्बस एंग्‍है उर्बासिन बाचस, ‘नीन एंग्‍है तीना पक्‍खे उक्‍का र'आ,</verse>
				<verse number="35">एका गूटी ऎन निंग्‍है बैरीरिन निंग्‍है तबे नू मल ओन्‍द्र'ओन।’’</verse>
				<verse number="36">औंगे इस्राऎल ही ओर्मा आलर इदन मानिम गने अख़'आ हो'आ का नीम क्रुस नू ठोकचका ई येसुसिन धर्मेस उर्बस हूँ अरा मसीस हूँ कमचस।”</verse>
				<verse number="37">एकाबारी आलर इदिन मेंजर ख़ने आर ही जिया दोलख़्रा, अरा आर पतरस अरा नन्ना त‍इरकर ती मेंजर, “भ‍ईरो, एमा एन्‍देर नन्ना मनो?”</verse>
				<verse number="38">पतरस आरिन बाचस, “नीम जियन किर्त'आ, अरा नीम ओर्मा आलर निम्‍है पाप गुट्ठी ही छमा गे येसु मसीसी नामे ती नॊड़र'आ। होले नीम इनाम नू नेम्‍हा बॊलतासिन ख़क्‍खोर।</verse>
				<verse number="39">एन्‍देरगेका ई गच्‍छरका निमा गे अरा निम्‍है ख़द्दर गे अरा नन्ना राजी गुट्ठी नू र'उर गे हूँ हवे। ईद उर्बस नम्‍है धर्मेस तंग्‍है गुसन मींख़का ओर्मा आलर गे हवे।”</verse>
				<verse number="40">तहाँ पतरस अउरिम कोड़हे कत्‍थन मेन्‍ताचस अरा चेता बाचस, “नीम निमन ई कुचुरहा परिया ती बछाब'आ।”</verse>
				<verse number="41">एकार पतरसी कत्‍थन पत्ताचर आर नॊड़रर। अउलम तीन हजार केम आलर चेलर गने मेसरर।</verse>
				<verse number="42">अरा आर त‍इरकर ही सिखाब'अना अरा अपन ती नन्नर गने चोन्‍हा ती संगे भेंटारना नू अरा संगे ओन्ना-मॊख़ना ती उर्बासी दाँड़े आबोन सुरता नन्ना नू अरा संगे गोहरारना नू लक्‍का रहचर।</verse>
				<verse number="43">ओर्मर म‍इय्याँ इल्चका कोरचा केरा, अरा नगदे कोहाँ कोहाँ अजगुत नलख अरा चिन्‍हा त‍इरकर ती मनालिया।</verse>
				<verse number="44">अरा उर्मी पत्त'ऊ आलर ओन संगे र'आलियर, अरा आर ही एन्‍द्रा रहचा अबड़ा ओर्मर ही सजहा रहचा ।</verse>
				<verse number="45">आर तम्‍है जिनिसन अरा कुर्जिन बीसालियर अरा अदही ढिबन ओर्मर ही चाड़ ही लेक्‍खा ओर्मर गे ख़ट्टालियर।</verse>
				<verse number="46">आर उर्मी उल्‍ला ओन जिया मनरकी धर्मेसी मन्दिर ही चाली नू ख़ॊंड़र'आलियर। अरा तम्‍‍है एड़पा एड़पा गुट्ठी नू उर्बासी दाँड़े आबोन सुरता नन्ना ती रिझ अरा उजगो जिया ती मंडी ओनालियर।</verse>
				<verse number="47">अरा धर्मेसी ओहमा ननालियर ती उर्मी आलर ती मया ख़क्‍खियर। अरा नॆ नॆ नाड़र'आलियर आरिन उर्बस उर्मी उल्‍ला आर नू मेस'आलियस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">पतरस अरा यॊहनस ओनबीड़ी तीन बजे बिन्‍ती ही बेड़ा नू धर्मेसी मन्दिर कालालियर।</verse>
				<verse number="2">अरा आलर ओर्त आलासिन चेड़'अरकी बर'आलियर। आस कुन्‍द्रका तिम लेंगड़ा रहचस। आर आसिन उर्मी उल्‍ला ओन्‍द्र'आ लगियर ती सुन्‍दर बारना धर्मेसी मन्दिर ही बखड़े बली गुसन ओक्‍त'आ लगियर का आस मन्‍दिर कालू आलर गुसते तेम्‍बोस।</verse>
				<verse number="3">आस पतरस अरा यॊहनसिन धर्मेसी मन्दिर कोरना ईरियस ती आर ही गुसले तिम्‍बियस।</verse>
				<verse number="4">पतरस अरा यॊहनस आसिन थिथावाँ ईरियर, अरा पतरस बाचस, “एम्‍है तरा ऎरा!”</verse>
				<verse number="5">ख़ने आस आर ही गुसले इन्द्रिइम ख़क्‍खना ही असरा ती आर ही तरा ऎरा हेलरस।</verse>
				<verse number="6">लिकिन पतरस आसिन बाचस, “सोना अरा चाँदी गा एंग्‍‍है गुसन मल्‍ला, लिकिन एंग्‍‍है गुसन एन्‍द्रा र'ई, अदिन निंगा चि'अदन। नासरेत ता येसु मसीसी नामे ती चो'आ अरा कुद्दा नुंगा।”</verse>
				<verse number="7">अरा पतरस आसी तीना ख़ेक्खन धरचस ती चॊदस। आ बारिम लेंगड़ासी ख़ेड्डे अरा मूका गुट्ठी नू पैया बरचा केरा।</verse>
				<verse number="8">अरा आस उदकारस ती इज्‍जस ती कुद्दा नुंगा हेलरस। अरा आस ईकनुम अरा उदकारनुम अरा धर्मेसी ओहमा नन्नुम आर ही गने धर्मेसी मन्दिर ही चाली नू कोरचस।</verse>
				<verse number="9">उर्मी आलर आसी कुद्दना नुंगना अरा धर्मेसी ओहमा नन्नन ईरियर।</verse>
				<verse number="10">आलर आसिन चिन्‍हचर का ईस गा धर्मेसी मन्दिर ही सुन्‍दर बखड़े बली गुसन ओक्‍करकी तेम्‍बालियस। आसी गने एन्‍देर मंजा अदिन आर ईरियर ती अकबकरर ती हैकटरर केरर।</verse>
				<verse number="11">आ लेंगड़ा आलस पतरस अरा यॊहनसिन नगदे बजर धरचका ती आर गने रहचस ख़ने, उर्मी आलर अकबक मंजर ती सालोमॊन नामे पिन्‍डा तरा आर ही गुसन बोंग बरचर।</verse>
				<verse number="12">पतरस इदन ईरियस ती आरिन बाचस, “इस्राऎल आलारो! नीम इदही पत्त नू एन्‍देरगे अकबक मन्‍दर? ऎम एम्‍है सवंग ती मलता एम्‍है भगती ती ई आलासिन ऎकना कुद्दना जॊगे कमचकादम ब'अरकी नीम एम्‍है तरा एन्‍देरगे एन्ने ऎरा लगदर?</verse>
				<verse number="13">अब्राहम अरा इसाक अरा याकॊबसी धर्मेस, नम्‍है पूरखर ही धर्मेस तंग्‍है जॊंख़स येसुसिन महबा नंजस। नीम आसिन पिलातुस गे सोंपचकर, अरा पिलातुस आसिन अम्‍बा बिद्दियस ख़ने, नीम आसिन ताड़चकर।</verse>
				<verse number="14">नीम नेम्‍हा अरा उजगो आलासिन मल हुकमारकर, अरा आल पिटका आलासिन अम्‍बा गे आनकर।</verse>
				<verse number="15">अरा नीम उज्‍जना ही अक्‍स'उसिन पिटकर, अरा आसिन धर्मेस केचका ती उज्‍जना चॊदस, अरा इबड़ा कत्‍था ही ऎम गोवाह र'अदम।</verse>
				<verse number="16">अरा आ येसु मसीस मइय्याँ ता पत्त'अना ती अरा आसी नामे तिम ई आलस पैया ख़क्खियस, नॆकन नीम अख़दर अरा ऎरदर। अरा येसुसी म‍इय्याँ ता पत्त'अना आद दिम नीम ओर्मर ही मुन्‍दहारे ईसिन दौ गने कोड़े नंजकी र'ई।</verse>
				<verse number="17">भ‍ईरो! ऎन अख़दन का नीम अरा निम्‍है मुद्धर तम्‍है बल्‍लना ती इदिन येसुस गे नंजर।</verse>
				<verse number="18">लिकिन धर्मेस मुन्‍द तिम तंग्‍है कत्‍था तिंगुर ती ‘मसीस गे दुक्खे चॊदना र'ई’ एन्ने बाचका लेक्‍खा अदिन पूरा नंजस।</verse>
				<verse number="19">औंगे नीम जियन किर्त'आ, होले धर्मेस निम्‍है उर्मी पापन छमा ननोस।</verse>
				<verse number="20">तहाँ ख़न्न ऎख़्रना ही बेड़ा उर्बा धर्मेसी मुन्‍दहारे ती बर'ओ। अरा आस येसुसिन त‍इय्‍योस, नॆकन आस मुन्‍द तिम निमा गे मसी कमचकादस।</verse>
				<verse number="21">येसुस मेर्ख़ा नू र'आ गे चाड़ र'ई, एका गूटी धर्मेस उर्मी जिनिस गुट्ठिन पुना कम'ओस। एकदन धर्मेस चिरान नू तंग्‍है कत्‍था तिंगुर ती बाचकाचस।</verse>
				<verse number="22">मूसस बाचस, ‘उर्बस निम्‍है धर्मेस एंग्‍है लेक्‍खा ओन्‍टा धर्मेसी कत्‍था तिंगुसिन निम्‍है आलर ती निमा गे चॊद'ओस। आस निमन एन्‍देर एन्‍देर ब'ओस अबड़ा उर्मिन चिहुंक ती मेनके।</verse>
				<verse number="23">एकास आ धर्मेसी कत्‍था तिंगुसी कत्‍थन मल मेनोस, आस आलर मझी ती नठार'ओस कालोस।’</verse>
				<verse number="24">उर्मी धर्मेसी कत्‍था तिंगुर सामुऎल ती ख़ॊख़ा गूटी ती बरचका धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ओर्मर इबड़ा उल्‍ला ही पत्त नू तिंकाचर।</verse>
				<verse number="25">नीम अबड़ा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही जंईपुंई र'अदर। अरा नीम धर्मेस निम्‍है पूरखर गने नंजका गच्‍छरकन ख़क्‍खकर। आस निम्‍है बंगस अब्राहमसिन बाचस, ‘निंग्है बनस गुट्ठी ती गोट्टा ख़ॆख़ेल ता आलर बरकत ख़क्‍खोर।’</verse>
				<verse number="26">धर्मेस निमन ओर्मारिन निम्‍है मलदौ नलख ती किर्त'आ गे अरा बरकत नना गे आस तंग्‍है जॊंख़स येसुसिन इजताचस ती निम्‍है गुसन मुन्‍द त‍इय्यस।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">पतरस अरा यॊहनस आलर गने कछनख्र'आ लगियर ख़नेम, नैगर अरा धर्मेसी मन्दिर ही सैनर ही मुद्धस अरा सदुकी आलर आर ही गुसन बरचर।</verse>
				<verse number="2">आर कैरारका रहचर, एन्‍देरगेका पतरस ‍अरा यॊहनस आलारिन सिखाब'आ लगियर का येसुस केचका ती उज्जा चॊचका र'अदस। औंगे आर‍ सोच्चर का आलर ताम हूँ केचका ती उज्जा चो'आ ओंग'ओम एन्ने पत्त'आ ओंगोर दने।</verse>
				<verse number="3">ख़ने आर पतरस अरा यॊहनसिन हॆंचर ती जेहेल नू सज्‍जर चिच्‍चर। पुत्तकी किरकी रहचा, ख़ने आर आरिन दोसर उल्‍ला गूटी जेहेल नू उइय्काचर।</verse>
				<verse number="4">लिकिन नॆ आर ही तेंगनन मेंजका रहचर, अत्रु ढ़ॆर आलर पत्ताचर। अक्‍कु मलागूटी मॆतर पाँच हजार पत्त'ऊ आलर मंजर केरर।</verse>
				<verse number="5">दोसर उल्‍ला यहूदी मुद्धर अरा सेयान आलर अरा नॆग सिखाब'उर येरुसलॆम नू ख़ॊंड़रर केरर।</verse>
				<verse number="6">कोहाँ नैगस हन्नास अरा कैफस अरा यॊहन अरा अलेक्‍सन्‍द्रस अरा कोहाँ नैग एड़पातर ता अउर ओर्मा आलर असन बरचकाचर।</verse>
				<verse number="7">आर पतरस अरा यॊहनसिन मझी नू इजताचर ती इबड़ा कत्‍थ‍न मेना हेलरर, “नीम एका सवंग ती मलता एका नामे ती ई नलख आबोन नंजकर?”</verse>
				<verse number="8">ख़ने पतरस नेम्‍हा बॊलतस नू मंजस ती आरिन बाचस, “आलर ही मुद्धारो अरा सेयान आलारो!</verse>
				<verse number="9">ऎम ओन्‍टा लेंगड़ा आलस म‍इय्याँ दौ नंजकादम, अदही पत्त नू इन्ना एम्‍है ती मेन्‍तार'आ लगी का? अरा ईस एकासे कोड़े मंजस केरस अदिन नीम अख़'आ बेद्ददर का?</verse>
				<verse number="10">नीम ओर्मर अरा इस्राऎल ही उर्मी आलर इदिन अक्‍का र'आ का नासरेत ता येसु मसीसी सवंग ती ई आलस कोड़े मंजस ती निम्‍है मुन्‍दहारे इज्‍जका र'अदस। नीम गा येसुसिन क्रुस नू ठोकचकर, लिकिन धर्मेस आसिन केचका आलर ती उज्‍जताचस चॊदस।</verse>
				<verse number="11">ईद आ पखना हवे इदिन नीम मिस्‍त्री आलर तरकूटी नंजकाचकर, अरा आद दिम कोड़ा ही बड़ियर पखना मंजा केरा।</verse>
				<verse number="12">आसिन अम्‍बरकी एक‍अम नन्नर ती नाड़रना मलकी। एन्‍देरगेका गोट्टा ख़ॆख़ेल नू आलर गे येसु नामे ती नन्ना नामे मल्‍ला चीरका का अत्रु नम्‍है नाड़रना मना ओंगो।”</verse>
				<verse number="13">पतरस अरा यॊहनसी डिढ आबोन ईरियर ती अरा आर मल्‍ला पढ़चका आलर अरा आर सोया आलर बाचर ती कोहाँ सभा ता आलर अकबक मंजर केरर। फिन आर चिन्‍हचर का ईर येसुस गने रहचका आलर हिकनर।</verse>
				<verse number="14">लिकिन कोड़े मंजका आलासिन संगे इज्‍जका ईरियर ती आर ही बिड़दो एन्‍देर हूँ ब'आ पोल्‍लर।</verse>
				<verse number="15">औंगे आर पतरस अरा यॊहनसिन सभा ती बहरी काला गे आनियर। अरा आर अपन ती नन्नर गने सलहा नंजर,</verse>
				<verse number="16">अरा बाचर, “नाम ईर गने एकासे ननोत? येरुसलॆम ता र'ऊ उर्मी आलर गे इदही अरो मंजा केरा का ईर ओन्‍टा अजगुत नलख नंजकानर, इदिन नाम मला एकासे ब'ओत?</verse>
				<verse number="17">अन्नु हूँ आलर नू इदही बींड़रना अम्‍बो मना, इदगे नाम ईरिन डंट'ओत का अक्‍कु ती येसुसी नामे ती नॆकन हूँ एन्‍देर हूँ अमके ब'आ।”</verse>
				<verse number="18">अबड़र पतरस अरा यॊहनसिन फिन मीख़ियर अरा आनियर का नीम आलारिन कहियों येसुसी नामे ती अमके ब'आ महले अमके सिखाब'आ।</verse>
				<verse number="19">ख़ने पतरस अरा यॊहनस आरिन किर्त'अर बाचर, “नीमिम फरिय'आ, धर्मेसी ऎरना नू एकदा बने मनो का ऎम धर्मेसी कत्‍थन महले निम्‍है कत्‍थन पॆस्र'ओम।</verse>
				<verse number="20">एन्‍देरगेका ऎम एन्‍दरन ईरकादम अरा मेंजकादम अदही पत्त नू मल तेंगना एम्‍है ती मल मनो।”</verse>
				<verse number="21">ख़ने आर पतरस अरा यॊहनसिन फिन एलेकताचर ती अम्‍बियर चिच्‍चर। अरा आर आरिन दंडे चि'आ गे एन्‍देर ओट्टा हूँ मल ख़क्‍खरा, एन्‍देरगेका ई मंजका पत्त नू उर्मी आलर धर्मेसी ओहमा नना लगियर।</verse>
				<verse number="22">आ अजगुत नलख ती कोड़े मंजका रहचस आस चालीस बछर ती बग्‍गे रहचस।</verse>
				<verse number="23">जेहेल ती अम्‍बका ख़ॊख़ा पतरस अरा यॊहनस तम्‍है आलर गुसन केरर, अरा मुध नैगर अरा मुद्धर आरिन एन्‍देर बाचका रहचर अदिन उर्मिन तिंगियर।</verse>
				<verse number="24">आर आर ही कत्‍थन मेंजर ती ओन संगे धर्मेसिन जॊरसरिया गोहरार'आ हेलरर, अरा बाचर, “उर्बायो! नीन ख़ॆख़ेलन अरा मेर्ख़न अरा समुदर आबोन अरा अबड़ा नू र'ऊ उर्मिन कमचकय।</verse>
				<verse number="25">नीन नेम्‍हा बॊलतस ती निंग्‍है जॊंख़स एम्‍है पूरखस दाऊदस ती एन्ने बाचकय, ‘एन्‍देरगे उर्मी नन-यहूदीर हुही ननरकी आलर अनभनियाँ कत्‍था गुट्ठिन सोचनर?</verse>
				<verse number="26">ख़ॆख़ेल ता बॆलर लड़ाई गे चॊचर अरा अक्‍स'उर उर्बासी बिड़दो अरा आसी मसीसी बिड़दो नू ख़ॊंड़रर।’</verse>
				<verse number="27">इसन हॆरॊदॆस अरा पोन्‍तियुस पिलातुस नन-यहूदीर अरा इस्राऎल आलर गने येरुसलॆम नू ख़ॊंड़रर ती नीन मसी कमचका निंग्‍है नेम्‍हा जॊंख़स येसुसी बिड़दो नू चॊचर।</verse>
				<verse number="28">लिकिन आर इन्द्रिइम नंजर आद निंग्‍है मने लेक्‍खा नीन मुन्‍द तिम ओकताचका रहचकय अदिन नंजर।</verse>
				<verse number="29">उर्बायो! अक्‍कु नीन आर ही एलेकताना गुट्ठिन ऎरा अरा निंग्‍है जॊंख़र एमा गे निंग्‍है दौ कत्‍थन कोड़हे डिढ गने मेन्‍त'आ गे सवंग चि'आ।</verse>
				<verse number="30">नीन निंग्‍है कोहाँ सवंग आबोन ऎद'आ, एकाबारी ऎम निंग्‍है नेम्‍हा जॊंख़स येसुसी नामे ती आलारिन उजग'ओम अरा चिन्‍हा अरा अजगुत नलख गुट्ठी ननोम।”</verse>
				<verse number="31">इकला आर गोहरारका रहचर अन्नेम आर ख़ॊंड़रका रहचर आ अड्डा नुक्रा केरा, अरा अबड़र जम्मर नेम्‍हा बॊलतस ती निन्‍दियर ती धर्मेसी कत्‍थन डिढ गने तेंगा हेलरर।</verse>
				<verse number="32">पत्त'ऊ आलर ही खोंड़हा ओन जिया अरा बॊलता नू रहचर। अरा नॆ हूँ तम्‍है खुर्जी गुट्ठिन एम्‍है मल ब'आ लगियर अन्‍ति उर्मिदिम सजहा रहचा।</verse>
				<verse number="33">त‍इरकर कोहाँ सवंग गने आलारिन तम्‍है गोवाह आबोन तेंगा लगियर का उर्बा येसुस मानिम नू केचका ती उज्‍जा चॊचस। अरा अबड़ा ओर्मर म‍इय्याँ धर्मेसी कोड़हे मया रहचा।</verse>
				<verse number="34">अबड़र नू नॆ हूँ इन्द्रिइम जिनिस ही चांड़ नू मल रहचर, एन्‍देरगेका नॆख'आ गुसन ख़ल्ल महले एड़पा गुट्ठी रहचा अबड़न आर बीसरकी अदही दामन</verse>
				<verse number="35">त‍इरकर गुसन ओन्‍द्र'आ चि'आ लगियर। अरा नॆका चाड़ मना लगिया अन्नेम ख़ट्टा चि'आ लगियर।</verse>
				<verse number="36">यॊसॆफस नामे कुप्रियोस टापू ता लेवी गोतोर ता ओर्तोस रहचस, आस गे त‍इरकर बरनबास नामे पिंजकाचर इदही माने “रिझ्रत'ऊ ख़द्दस” हवे।</verse>
				<verse number="37">आस तंग्‍है ओन्‍टा ख़ल्ल आबोन बीसियस ती अदही दामन त‍इरकर गे ओन्‍द्रस चिच्‍चस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">हनानिया नामे ओन्‍टा आलस अरा तंग्‍आली सफिरा तम्‍है ओन्‍टा ख़ल्‍लन बीसियर।</verse>
				<verse number="2">आस तंग्‍‍आली ही अख़नुम अदही दाम ही ओन हींस आबोन अपन गे उइय्यस अरा ओन हींसन होच्‍चस ती त‍इरकर गुसन उइय्यस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="3">तहाँ पतरस बाचस, “हनानिया, सैतान एन्‍देरगे निंग्‍है जिया नू नेम्‍हा बॊलतासिन ठक'आ गे अरा ख़ल्‍ल ही दाम ही ओन हींसन निंगा गे उइय्या गे आकुस नंजा?</verse>
				<verse number="4">आ ख़ल्‍लन बीसना ती मुन्‍द आद निंग्‍है दिम रहचा। अरा बीसका ख़ॊख़ा हूँ अदही दामन निंग्‍है मने लेक्‍खा नना ओंगा लिक्‍कय। एन्‍देरगे नीन एन्ने नलख नना गे सोचकय? नीन एंगन मला धर्मेसिन ठकचकय।”</verse>
				<verse number="5">हनानियास ई कत्‍थन मेंजस ती असानिम खत्तरस ती केच्‍चस केरस। इदही पत्त नू मेंजका आलर ओर्मर म‍इय्याँ इल्चक'आ कोरचा केरा।</verse>
				<verse number="6">जोक्‍क जॊंख़र चॊचर ती आसिन कफन नू मुसगियर ती बहरी होच्‍चर ती मंडियर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="7">मलागूटी तीन घंटा ख़ॊख़ा तंग्‍आली भितरी बरचा। लिकिन आद एन्ने मंजकी रहचा अदिन बल्‍ला लगिया।</verse>
				<verse number="8">पतरस अदिन बाचस, “एंगन तेंगय, ख़ल्‍लन नीम इवन्‍दा तिम बीसकर का?” आद बाचा, “हाँ, इवन्‍दा तिम बीसकम।”</verse>
				<verse number="9">पतरस अदिन बाचस, “नीम उर्बासी बॊलतन बिढ़'आ गे एन्‍देरगे भिंड़रकर? ऎरय, निंग्‍है मॆतासिन मंड़ियर आर बली गुसन र'अनर, आर निंगन हूँ बहरी हो'ओर।”</verse>
				<verse number="10">आ बारिम आद आसी ख़ेडमूली नू खत्तरा ती केच्‍चा केरा, अरा जॊंख़र भितरी बरचर अरा अदिन केचका ख़क्‍खियर। अरा आर अदिन बहरी होच्‍चर ती तंग्मॆतासी धरी नू मंडियर।</verse>
				<verse number="11">गोट्टा कलीसिया नू अरा एका बग्‍गे आलर इबड़ा कत्‍थन मेंजकाचर अबड़ा ओर्मर म‍इय्याँ इल्चका कोरचा केरा।</verse>
				<verse number="12">त‍इरकर ती आलर ही मझी नू नगदे चिन्‍हा अरा अजगुत नलख गुट्ठी मना लगिया। पत्त'ऊ आलर जम्मर धर्मेसी मन्दिर नू सालोमॊन कुड़िया ब'अना अड्डा नू उर्मी उल्‍ला ख़ॊंड़र'आ लगियर।</verse>
				<verse number="13">नन्ना आलर नॆखा हूँ ‍आर ही गने मेसरा गे डिढ मल मना लगिया। अन्नु हूँ आलर आरिन नगदे म‍ईन नना लगियर।</verse>
				<verse number="14">अरा नगदे बग्‍गे मॆतर अरा मुक्‍कर उर्बा येसुसिन पत्त'आ लगियर। अरा आर पत्त'ऊ आलर ही खोंड़हा नू मेसर'आ लगियर।</verse>
				<verse number="15">आलर रोगियारिन सड़क गुट्ठी नू हो'आ लगियर ती पिटरी नू खटी नू कीद'आ चि'आ लगियर का पतरस अन्नु कट्टोस होले आसी ऎख़ अबड़र ती जोक्‍कोर म‍इय्याँ मनो।</verse>
				<verse number="16">येरुसलॆम ही अड्डे-बेड्डे ता नगरे गुट्ठी ती हूँ बग्‍गे आलर रोगियारिन अरा मलदौ बॊलता गुट्ठी ती धरचका आलारिन ओन्‍द्र'आ लगियर, अरा आर ओर्मर कोड़े मना लगियर।</verse>
				<verse number="17">तहाँ कोहाँ नैगस अरा आसी गने रहचका संगेर सदुकी आलर कैर ती भरमारर केरर।</verse>
				<verse number="18">अरा त‍इरकारिन धरचर ती जेहेल नू मुच्‍चियर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="19">लिकिन माख़ा उर्बासी ओन्‍टा पैकस जेहेल ही बलिन तिसगस ती आरिन बहरी ओन्‍द्रस ती बाचस,</verse>
				<verse number="20">“कला, धर्मेसी मन्दिर चाली नू इज'आ ती ओर्मा आलर गे पुना उज्‍जना ही पत्त ता उर्मी कत्‍थन तेंगा।”</verse>
				<verse number="21">आर इदिन मेंजर ती बिज बेड़ा नू धर्मेसी मन्दिर नू कोरचर ती सिखाब'आ हेलरर। तहाँ कोहाँ नैगस अरा आसी संगेर बरचर ती इस्राऎल ही उर्मी सेयान आलर र'अना कोहाँ सभा आबोन मीख़ियर। अरा जोक्‍क आलारिन जेहेल ती त‍इरकारिन ओन्‍द्र'आ गे त‍इय्यर।</verse>
				<verse number="22">लिकिन आ सैनर जेहेल नू अंड़सियर ती त‍इरकारिन असन मल ख़क्‍खियर। अरा आर किर्रियर ती हलन तिंगियर।</verse>
				<verse number="23">“ऎम ईरकम का जेहेल एड़पा गा बड़ियर गने मुच्‍चका रहचा अरा ख़ापुर हूँ बहरी बली गुट्ठी गुसन इज्‍जका रहचर, लिकिन तिसगकम ख़ने भितरी नॆकन हूँ मल ख़क्‍खकम।”</verse>
				<verse number="24">इदिन मेंजर ती धर्मेसी मन्दिर ख़ापुर ही मुद्धस अरा मुध नैगर आर ही पत्त नू सोच नू मंजर केरर अरा अकबकरर का ईद एन्‍देर मना लगी।</verse>
				<verse number="25">आ बारिम एक‍अम ओर्तस बरचस ती तिंगियस, “नीम जेहेल नू मुच्‍चका रहचकर, आर धर्मेसी मन्दिर चाली नू इज्‍जर ती आलारिन सिखाब'आ लगनर।”</verse>
				<verse number="26">ख़ने धर्मेसी मन्दिर ख़ापुर ही मुद्धस सैनर गने केरर ती आरिन ओन्‍द्रर, लिकिन बड़पेलहा मला, एन्‍देरगेका आर आलारिन एलचियर का आलर तमन पखना ती लोड़ग'ओर।</verse>
				<verse number="27">आर त‍इरकारिन ओन्‍द्रर ती कोहाँ सभा ही मुन्‍दहारे इजताचर। ख़ने कोहाँ नैगस आरिन मेंजस,</verse>
				<verse number="28">“ऎम निमन चेताबाचकम ती पॆसका मल चिच्‍चकम का ई नामे ती अमके सिखाब'आ? अन्नु हूँ नीम गोट्‍टा येरुसलॆम ता उर्मी आलारिन आसी पत्त नू तिंकर चिच्‍चकर। अरा आसी पिटका ही बदी एम्‍है म‍इय्याँ नना लगदर।”</verse>
				<verse number="29">ख़ने पतरस अरा नन्ना त‍इरकर आनाकिर्ताचर, “एमा गे आलर ही ती धर्मेसी पॆस्रना कोड़हे चाड़ र'ई।</verse>
				<verse number="30">नीम गा येसुसिन क्रुस नू ठोकचकर ती पिटकर चिच्‍कर, लिकिन नम्‍है पूरखर ही धर्मेस आसिन केचका ती उज्‍जताचस।</verse>
				<verse number="31">धर्मेस दिम आसिन उर्बस अरा बछाब'ऊ नंजस ती तंग्‍है तीना चोक्‍ख म‍ईन ही अड्डन चिच्‍चस, एकत्रु का आस इस्राऎल आलर गे जिया किर्त'अना अरा पाप छमा चि'ओस।</verse>
				<verse number="32">ऎम इबड़ा कत्‍था ही गोवाह हिकदम, अरा धर्मेस तंगन पॆस्र'उर गे चिच्का नेम्‍हा बॊलतस हूँ गोवाह र'अदस।”</verse>
				<verse number="33">इदिन मेंजर ती आर कैर ती निन्‍दियर केरर अरा आर त‍इरकारिन पिटा ख़च्‍चा गे अंगियाचर।</verse>
				<verse number="34">आ बारी ओर्मा आलर ती म‍ईन ख़क्ख्रका नॆग सिखाब'ऊ गमालिऎल नामे ओन्‍टा फरिसीस कोहाँ सभा नू इज्‍जस अरा त‍इरकारिन एगघड़ी गे बहरी त‍इय्या गे आनियस।</verse>
				<verse number="35">अरा कोहाँ सभा ता आलारिन बाचस, “इस्राऎल आलारो, नीम चिहुंक र'आ का इबड़ारिन एन्‍देर नना बेद्दालदर।</verse>
				<verse number="36">जोक्‍क उल्‍ला मुन्‍द थेउदास दहदर मंजस, आस ऎन कोहाँ आलस र'अदन बाचस, अरा चार सौ केम आलर आसी ख़ॊख़ा ईकू आलर रहचर। लिकिन आस पिटतारस, अरा आसी पॆस्र'ऊ आलर ओर्मर छितियारर केरर अरा आर एन्‍देर हूँ नना पोल्‍लर।</verse>
				<verse number="37">अदही ख़ॊख़ा नामे लेख्रना बेड़ा नू गलिलेया ता यूद‍स दहदर मंजस। आस नगदे आलारिन घुरियाचस ती तंग्‍है ख़ॊख़ा बर'आ चिच्‍चस। आस हूँ केच्‍चस अरा आसी पॆस्र'ऊ आलर ओर्मर छितियारर केरर।</verse>
				<verse number="38">औंगे अक्‍कु ऎन ई पत्त नू निमन ब'अदन, नीम ई आलारिन एन्‍देर हूँ अमा नना अम्‍बा चि'आ। ई चिताबुता महले ई नलख आलर तरती र'ई होले, ईद तानिम नठार'ओ क'ओ।</verse>
				<verse number="39">लिकिन ईद धर्मेस तरती र'ई होले, इदिन नीम नठाब'आ पोल्‍लोर। नीम धर्मेसी बिड़दो लड़ाई ननुर मनोर।”</verse>
				<verse number="40">आर आसी कत्‍थन इंझ्रर अरा त‍इरकारिन मीख़ियर अरा आरिन कोर्रा ती लौताचर। अरा आरिन चेताबाचर का नीम येसुसी नामे ती आलारिन अमके तेंगा ब'अरकी अम्‍बियर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="41">त‍इरकर रिझ मंजर ती कोहाँ सभा एड़पा ती उरखर। एन्‍देरगेका आर येसुसी नामे चड्डे मार मॊख़ा गे अरा लज्‍जे मॊख़र'आ गे जॊगे गन्‍तारर।</verse>
				<verse number="42">उर्मी उल्‍ला आर धर्मेसी मन्दिर चाली नू अरा एड़पा एड़पा नू काला लगियर ती सिखाब'आ लगियर अरा तेंगा लगियर का येसुस दिम मसीस हिकदस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">अबड़ा उल्‍ला नू पत्त'ऊ आलर बग्‍गे मन्नुम कालालियर ख़ने, युनानी भखा कछनख्र'ऊ यहूदी पत्त'ऊ आलर इब्रानी भखा कछनख्र'ऊ यहूदी पत्त'ऊ आलारिन कुटमुटर'आ हेलरर, एन्‍देरगेका एम्‍है रड़ियाहीर गे उर्मी उल्‍ला ता मंडी बटा बॆस लगे मल ख़क्‍ख्र'ई।</verse>
				<verse number="2">ख़ने अबड़ा बारो त‍इरकर ओर्मा पत्त'ऊ आलारिन तम्‍है गुसन मीख़ियर ती बाचर, “ईद दौ मलकी का ऎम धर्मेसी कत्‍था तेंगनन अम्बरकी मंडी ख़ट्टना नू र'ओम।</verse>
				<verse number="3">औंगे अना भ‍ईरो, निम्‍है ती सात गोटंग आलारिन चाजा, नॆ नेम्‍हा बॊलतस अरा लूर ती निन्‍द्रका ती बॆस नामे ख़क्‍खका र'अनर, आरिन ई नलख नू ओक्‍त'ओत।</verse>
				<verse number="4">होले ऎम गा गोहरारना नू अरा दौ कत्‍था तेंगना नू लक्‍का र'ओम।”</verse>
				<verse number="5">ई कत्‍था उर्मी खोंड़हा गे बॆस लग्‍गिया, ख़ने आर सात आलारिन चज्‍जियर। आर ईर हिकनर का पत्त'अना अरा नेम्‍हा बॊलतस नू पोकता रहचका स्‍तेफनोस अरा फिलिप्‍पोस अरा प्रोख़ोरोस अरा निकानॊर अरा तीमॊन अरा परमेनास अरा अन्‍तियोख़ेया नगरे ता निकालाउस एकास मुन्द यहूदी धरम नू मन्रका नन-यहूदी रहचस।</verse>
				<verse number="6">ईरिन त‍इरकर ही मुन्‍दहारे ओन्द्रर। अरा आर गोहरारर ती आर ही म‍इय्याँ ख़ेक्खा ओक्‍ताचर।</verse>
				<verse number="7">तहाँ धर्मेसी कत्‍था बिंड़रनुम केरा अरा येरुसलॆम नू पत्त'ऊ आलर ही गनती बग्‍गे मन्नुम केरा। अरा बग्‍गे यहूदी नैगर हूँ पत्ताचर अरा मनचर।</verse>
				<verse number="8">स्‍तेफनोस धर्मेसी मया अरा सवंग ती निन्‍दियस ती कोहाँ अजगुत नलख अरा चिन्‍हा गुट्ठी ऎद'आ लगियस।</verse>
				<verse number="9">तहाँ बिट्ठी नन्ना ती अम्‍बरका आलर ही गोड़हा एड़पा ता जोक्‍कोर स्‍तेफनोसी बिड़दो नू चॊचर ती आनानख्र'आ हेलरर। आर कुरॆनॆ अरा अलेक्‍सन्‍द्रिया अरा किलिकिया अरा आसिया ता यहूदी आलर रहचर।</verse>
				<verse number="10">लिकिन स्‍तेफनोस एका लूर अरा बॊलतस ती बाचस अदही बिड़दो नू आर ब'आ पोल्‍लर।</verse>
				<verse number="11">ख़ने आर “ऎम स्‍तेफनोसिन मूसासी अरा धर्मेसी बिड़दो नू निंदा नन्नन मेंजकम” एन्ने ब'आ गे आलारिन कलेकले तकाबाचर।</verse>
				<verse number="12">अरा आर आलारिन अरा सेयान आलारिन अरा नॆग सिखाब'उरिन स्‍तेफनोसी बिड़दो नू तोतकाचर। फिन आर स्‍तेफनोसिन धरचर ती कोहाँ सभा नू होच्‍चर।</verse>
				<verse number="13">अरा आर ठकवा गोवाह गुट्ठिन इजताचर का “ईस नेम्‍हा अड्डा अरा मूसासी पॆसका ही बिड़दो नू ब'अनन मल अम्‍बदस।</verse>
				<verse number="14">अरा ऎम गा ईसी एन्ने ब'अनन मेंजकम का नासरेत ता येसुस ई अड्डन नठाब'ओस अरा मूसस नमा चिच्का चाल गुट्ठिन बदल'ओस चि'ओस।”</verse>
				<verse number="15">कोहाँ सभा नू उक्‍का ओर्मर स्‍तेफनोसिन ओन ढिठ ऎरा लगियर का आसी मुही मुरुत मेर्ख़ा पैकासी लेक्‍खा ऎथ्रा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">तहाँ कोहाँ नैगस स्‍तेफनोसिन मेंजस, “इबड़ा कत्‍था मानिम हवे का?”</verse>
				<verse number="2">आस आनाकिर्ताचस, “भ‍ईरो अरा बंगारो, एंग्‍हैन मेना। नम्‍है बंगस अब्राहमस ख़र्रान नगरे नू ओक्रना ही मुन्‍द मेसोपोतामिया देस नू र'अना बेड़ा नू महबा ती निन्‍द्रका धर्मेस आस गे ऎथ्रस।</verse>
				<verse number="3">अरा बाचस, ‘निंग्‍है देसन अरा एड़पन अम्‍बा चि'आ, अरा निंगन ऎद'ओन आ देस नू कला।’</verse>
				<verse number="4">ख़ने आस ख़लदेयोर ही देसन अम्‍बियस ती ख़र्रान नू ओक्रस। अरा तम्‍बासी केचका ख़ॊख़ा धर्मेस असलेक आसिन गुछाबाचस ती ई देस नू ओन्‍द्रस, एक्सन इन्ना नीम ओक्रदर।</verse>
				<verse number="5">ई देस नू धर्मेस आस गे एन्‍द्रा हूँ मल चिच्‍चस अरा ख़ेड्डे उइय्या गे हूँ अड्डा मल चिच्‍चस, अरा आस गे ओन्‍टा हूँ ख़द्द-ख़र्रा मल रहचर। अन्नु हूँ धर्मेस गच्‍छरस का ऎन ई देसन निंगा गे अरा निंग्‍है जंईपुंईर गे चि'ओन।</verse>
				<verse number="6">अरा धर्मेस आसिन बाचस, का निंग्‍है जंईपुंईर नन्ना देस नू उज्‍जोर। अरा असन आर बिट्ठी ननू जॊंख़ मनोर अरा चार सौ बछर गूटी डाहर'ओर।</verse>
				<verse number="7">लिकिन एका देस नू आर बिट्ठी ननू जॊंख़ मनोर आ देसन ऎन दंडे चि'ओन। अदही ख़ॊख़ा आर असलेक उरखोर बर'ओर, अरा ई अड्डा नू एंग्‍है महबा ननोर।</verse>
				<verse number="8">ख़ने धर्मेस अब्राहमस गे खतना ही गच्‍छरकन चिच्‍चस। अन्नेम अब्राहमस इसाकसिन कुन्‍द्रताचस अरा आठ उल्‍ला मंजा ख़ने, आस इसाकसी खतना नंजस। इसाकस ती याकॊब अरा याकॊबस ती बारा गोतोरर ही बंगर कुन्‍द्रर।</verse>
				<verse number="9">अरा याकॊबसी तंग्‍दाबगर इस्गहा ती तंग्ड़िस यॊसॆफसिन मिसर देस नू बीसियर चिच्‍चर। लिकिन धर्मेस आसी गने रहचस,</verse>
				<verse number="10">अरा आसी उर्मी सस्ती ती आसिन नाड़ियस। धर्मेसी चिच्का लूर ही चड्डे मिसर देस ता बॆलस फारऒस आसिन पत्तारस अरा म‍ईन नंजस। बॆलस आसिन मिसर देस ही राजीख़ापू कमचस अरा गोट्टा गढ़िया अरा अइय्या ता आलारिन आसी अदिया नू चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="11">अबड़ा उल्‍ला नू गोट्टा मिसर देस नू अरा ख़ानान देस नू अकाल मंजा अरा कोड़हे सस्‍ती मंजा। ख़ने नम्‍है पूरखर गे ओन्ना-मॊख़ना मल ख़क्‍ख्र'आ लगिया।</verse>
				<verse number="12">लिकिन याकॊबस मिसर देस नू ख़ेस्‍स-तीख़ील ख़क्‍ख्र'आ लगी मेंजस ख़ने, आस तंग्‍है ख़द्दारिन पहिल खेप असन त‍इय्यस।</verse>
				<verse number="13">दोसर खेप नू यॊसॆफस तंगन तंग्‍है भइय्योर नू दहदर नंजस। अरा फारऒस गे हूँ यॊसॆफसी एड़पातर ही अरो मंजा।</verse>
				<verse number="14">ख़ने यॊसॆफस तम्‍बस याकॊबस अरा आसी गोट्‍टा एड़पातारिन मेख़ा त‍इय्यस। अबड़र जम्मर गने पछत्तर आल रहचर।</verse>
				<verse number="15">याकॊबस मिसर देस केरस। आस अरा आसी ख़द्दर असानिम केच्‍चर।</verse>
				<verse number="16">अरा आर ही मरिन सुख़ेम ओन्‍द्रर ती कबर नू उइय्यर। एकदन अब्राहमस सुख़ेम नू हेम्मॊरसी ख़द्दर ती चान्‍दी चिच्‍चस ती ख़िंदकाचस।</verse>
				<verse number="17">धर्मेस अब्राहमसिन गच्‍छरकाचस, अदही मन्ना ही उल्‍ला हेद्दे अंड़सा लगिया ख़ने, निम्‍है आलर ही गन्‍ती मिसर देस नू नगदे बग्‍गे मना हेलरा।</verse>
				<verse number="18">ख़ॊख़ा ओन्‍टा पुना बॆलस नॆ यॊसॆफसी पत्त नू एन्‍देर हूँ बल्‍ला लगियस आस मिसर देसन राजी नना हेलरस।</verse>
				<verse number="19">आस नम्‍है आलर गने छलक'अर नलख नना हेलरस। आरिन सस्ती नंजस अरा आस नम्‍है पूरखारिन तम्‍है बॊलो ख़द्दारिन हेबड़ा गे ढेवाँ नंजस का आर अम्‍बोर उज्‍जा।</verse>
				<verse number="20">अबड़ा उल्‍ला नू मूसासी कुन्‍द्रना मंजा। आस धर्मेसी मुन्‍दहारे फब'आ लगियस, आसिन तीन महिना गूटी तम्‍बासी एड़पा नू पॊसर।</verse>
				<verse number="21">अदही ख़ॊख़ा आसिन बहरी अम्बना दिम मंजा ख़ने, फारऒसी तंग्‍दा आसिन बेटा गढ़चा अरा तंग्‍है ख़द्दस लेक्‍खा पॊसा।</verse>
				<verse number="22">मूसस गे मिसर आलर ही उर्मी लूर सिखाबातारा का आस कछनख्रना अरा नलख नू सवंगिय मंजस।</verse>
				<verse number="23">आस चालीस बछर ही मंजस ख़ने, आस तंग्‍है इस्राऎल भईर गने भेंट मना गे सोच'आलियस।</verse>
				<verse number="24">मूसस ओन्‍टा मिसर आलस ओन्‍टा इस्राऎल आलासिन मलदौ नन्नन ईरियस ती आस मिसर आलासिन लौचस पिटियस ती इस्राऎल आलासी सहाड़ा नंजस।</verse>
				<verse number="25">मूसासी सोच रहचा का एंग्‍है भईर अख़'ओर धर्मेस एंग्‍है ती आरिन नाड़ोस। लिकिन आर मल बुझ्रर।</verse>
				<verse number="26">दोसर उल्‍ला मूसस ऎंड़ इस्राऎल आलर ही नग्‍गानख्रनन ईरियस ती आरिन मेसाब'आ गे एन्ने बाचस, ‘आलारो, नीम भईर हिकदर, नीम एन्‍देरगे अपन अपन नू मलदौ नना लगदर?’</verse>
				<verse number="27">लिकिन नॆ नन्नस म‍इय्याँ मलदौ ननालियस आस मूसासिन तुक्‍कियस अरा बाचस, ‘नॆ निंगन एम्‍है म‍इय्याँ आकुस ननू अरा नेंव‍ई ननू कमचा?</verse>
				<verse number="28">एकासे चेरो नीन मिसर आलासिन पिटकय अन्नेम एंगन हूँ पिटा बेद्ददय का?’</verse>
				<verse number="29">एन्ने ब'अनन मूसस मेंजस ती असले बोंगस अरा मदियाम देस नू नन्ना राजियस लेक्‍खा रहचस। अरा असन आसी ऎंड़ ख़द्दर मंजर।</verse>
				<verse number="30">चालीस बछर मंजा ख़ने ओन्‍टा मेर्ख़ा पैकस आसिन सीनाय परता ही टोड़ंग नू लघरना ख़ोप्‍पा ही हदकारना नू ऎथ्रस।</verse>
				<verse number="31">मूसस इदिन ईरियस ख़ने अकबक मंजस, अरा ऎरा गे हेद्दे केरस। ख़नेम धर्मेसी ई ब'अना मेन्‍द्रा,</verse>
				<verse number="32">‘ऎन निंग्‍है पूरखर ही धर्मेन, अब्राहम, इसाक अरा याकॊबसी धर्मे हिकदन।’ ख़ने मूसस इल्‍चिक'आ ती असरा हेलरस अरा ऎरा गे डिढ मल मंजा।</verse>
				<verse number="33">ख़ने उर्बस आसिन बाचस, ‘ख़ेड्डे ती खरपा गुट्ठिन इंचा, एन्‍देरगेका नीन एसन इज्‍जकादय आद नेम्‍हा ख़ॆख़ेल र'ई।</verse>
				<verse number="34">ऎन मानिम मिसर देस नू र'ऊ एंग्‍है आलर ही कलपारनन ईरकादन, अरा आर ही अउ‍वारनन अरा चींख़नन मेंजकादन। ख़ने आरिन नाड़ा गे इत्तिका र'अदन। औंगे बरा, अक्‍कु ऎन निंगन मिसर देस त‍इय्योन।’</verse>
				<verse number="35">एका मूसासिन आर ‘नॆ निंगन एम्‍है म‍इय्याँ आकुस ननू अरा नेंव‍ई ननू कमचा?’ बाचर ती मल इंझ्रकाचर। आसिनिम धर्मेस आकुस ननू अरा बछाब'ऊ कमचस ती लघरना ख़ोप्‍पा नू ऎथ्रका रहचस आ मेर्ख़ा पैकस ती आसिन त‍इय्यस।</verse>
				<verse number="36">ईसिम मिसर देस ती आरिन ओन्‍द्रस। अरा मिसर देस नू अरा ख़ॆंसो समुदर नू अरा टोड़ंग नू चालीस बछर गूटी अजगुत नलख अरा चिन्‍हा गुट्ठी ऎदस।</verse>
				<verse number="37">ई मूसस दिम इस्राऎल आलारिन बाचस, ‘धर्मेस निम्‍है मझी ती एंग्‍है लेक्‍खा ओन्‍टा धर्मेसी कत्‍था तिंगुसिन निमा गे चॊद'ओस।’</verse>
				<verse number="38">ई मूसस दिम इस्राऎल खोंड़हा गने टोड़ंग नू रहचस। अरा सीनाय परता नू तंग्‍है गने कछनख्रका मेर्ख़ा पैकस गने रहचस अरा नम्‍है पूरखर गने रहचस। आस उज्‍जनन चि'अना पॆसकन धर्मेस ती ख़क्‍खियस अरा आ पॆसकन नमा चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="39">लिकिन नम्‍है पूरखर आसिन मन'आ मल बिद्दियर। आर आसिन दुस्‍सर अरा मिसर देस किर्रा बिद्दियर।</verse>
				<verse number="40">अरा आरॊन ती बाचर, ‘एम्‍है मुन्‍द मुन्‍द काला गे एमा देंवता गुट्ठी कम'आ, ई मूसस गा एमन मिसर देस ती ओथ्रस ओन्‍द्रकाचस, लिकिन ऎम बल्‍लालदम का आस गे एन्‍देर मंजा।’</verse>
				<verse number="41">ख़ने अबड़ा उल्‍ला नू आर बछरु लेक्‍खा ओन्‍टा मूर्ती कमचर। अरा अदही मुन्‍दहारे दाँड़े नंजर अरा तम्‍है ख़ेक्खा ती कमचका मूर्ती आबोन ऒड़ लग्‍गर रिरयारर।</verse>
				<verse number="42">तहाँ धर्मेस आर ही बिड़दो मंजस ती आरिन चन्‍दो बीड़ी अरा बीनको गुट्ठिन ऒड़ लग्‍गा गे अम्‍बियस चिच्‍चस। एन्ने धर्मेसी कत्था तिंगुर ही पुथी नू लिख्रकी र'ई का, ‘अना इस्राऎल आलारो, नीम टोड़ंग नू चालीस बछर गूटी एंगा गे दान गुट्ठी अरा दाँड़े गुट्ठी मल ओन्‍द्रकर।</verse>
				<verse number="43">नीम निम्‍है देंवता मोलोख़ ही तमबुन अरा निम्है देंवता रैफान ही बीनकोन अरा अबड़न ऒड़ लग्‍गा गे नीम कमचका मूर्ती गुट्ठिन निम्‍है गने चेड्डकर ओन्‍द्रकर। औंगे ऎन निमन बाबुलॊन देस नू हॆंर'आ हो'आ चि'ओन।’</verse>
				<verse number="44">धर्मेस आर ही गने रहचस अदही गोवाह ही तमबु टोड़ंग नू नम्‍‍है पूरखर गने रहचा। धर्मेस मूसासिन ई तमबुन एकासे कमना र'ई अदिन बाचस। अरा आस धर्मेस एकासे ऎदस अन्नेम अदिन कमचस।</verse>
				<verse number="45">ख़ॊख़ा इकला यहोसुस नम्‍है पूरखारिन नन्ना राजी गुट्ठी ही बिड़दो नू लड़ाई नना गे कड़हाबाचस का धर्मेस आ अड्डा ती आ राजी ता आलारिन ओथ्रस चिच्‍चस। तहाँ तमबुन हूँ नम्‍है पूरखर अइय्या होच्‍चर ती केरर। अरा दाऊद बॆलासी बेड़ा गूटी आद अइय्यम रहचा।</verse>
				<verse number="46">दाऊदस गे धर्मेसी ऎरना नू सोग्‍गे मंजा। ख़ने दाऊदस तान याकॊबसी धर्मेस गे मन्‍दिर कम'आ गे धर्मेसिन गोहरारस।</verse>
				<verse number="47">लिकिन सालोमॊनस गा धर्मेस गे मन्‍दिर कमचस।</verse>
				<verse number="48">अन्नु हूँ उर्मी ती कोहाँ धर्मेस आलर ही कमचका एड़पा नू मल र'अदस। एकासे का धर्मेसी कत्था तिंगुस बाचस,</verse>
				<verse number="49">‘उर्बस ब'अदस, ‘मेर्ख़ा एंग्‍है बॆल-गद्दी अरा ख़ॆख़ेल एंग्‍है ख़ेड्डे ओकत'अना कंडो, नीम एंगा गे एका लेक्‍खा एड़पा कम'ओर? अरा एंगा ओक्र'आ गे एक्सन अड्डा र'ई।</verse>
				<verse number="50">इबड़ा उर्मिन ऎन कमचकन।’’</verse>
				<verse number="51">अना ऒड़ मल लग्‍गू आलारो! नीम निम्‍है जियन धर्मेस गे मल चिचकर महले आसिन मल मेनदर, अरा सगरो नेम्‍हा बॊलतासी बिड़दो नन्दर, एकासे निम्‍है पूरखर नंजर अन्नेम नीम हूँ नन्‍दर।</verse>
				<verse number="52">धर्मेसी कत्‍था तिंगुरिन नॆकन निम्‍है पूरखर मल्‍ला डाहचका? आर आ उजगो आलासी बरनन नॆ नॆ मुन्‍द तिम तिंगियर आरिन पिटियर। अक्‍कु नीम आ उजगो आलस मसीसिन धरचकर अरा पिटकर।</verse>
				<verse number="53">नीम मेर्ख़ा पैकस ती पॆसकन गा ख़क्‍खकर, लिकिन अदिन मल पॆस्रकर।”</verse>
				<verse number="54">स्‍तेफनोसी इबड़ा कत्‍थन आर मेंजर ती कैर ही मारे उड़तरर केरर अरा आसी बिड़दो नू पल्‍ल चब्र'आ हेलरर।</verse>
				<verse number="55">लिकिन स्‍तेफनोस गा नेम्‍हा बॊलतस ती निन्‍दियस ती मेर्ख़ा तरा मॆन ईरियस अरा धर्मेसी महबन अरा धर्मेसी तीना चोक्‍ख येसुसी इज्‍जकन ईरियस।</verse>
				<verse number="56">अरा आस बाचस, “ऎरा! ऎन मेर्ख़न तिसगरका अरा मनवा ख़द्दासिन धर्मेसी तीना चोक्‍ख इज्‍जका ऎरदन!”</verse>
				<verse number="57">तहाँ आर जॊरसरिया चिच्चि‍यारर ती ख़ेबदा गुट्ठिन कप्‍पियर अरा आर जम्मर जुम्मरर ती आसी म‍इय्याँ झपारर।</verse>
				<verse number="58">अरा आर आसिन नगरे ती बहरी ओथ्रर ती आसिन पखना ती लोड़गाचर। अरा नॆ आसी बिड़दो नू गोवाह रहचर, आर तम्‍है किचरिन स‍उल नामे ओन्‍टा जॊंख़ासी ख़ेडमूली ओक्‍ताचर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="59">आलर स्‍तेफनोस म‍इय्याँ पखना ती लोड़ग'आ लगियर ख़ने, आस एन्ने गोहरारस, “उर्बायो येसु, एंग्‍है बॊलतन इंझ्र'आ।”</verse>
				<verse number="60">अरा आस मूकलिदरस ती जॊरसरिया बाचस, “उर्बायो, ई पापन ईर ही म‍इय्याँ अमके नना।” अरा एन्ने बाचस ती आस जियन बिछरस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">स‍उलस स्‍तेफनोसिन पिटना नू हुँकारी नंजकाचस। अउलम येरुसलॆम ता कलीसिया गे कोड़हे खिलपत बरचा। त‍इरकारिन अम्‍बर जम्मर गोट्टा यूदेया राजी अरा समारिया राजी नू बींड़रर केरर।</verse>
				<verse number="2">भगतर स्‍तेफनोसिन मंडियर चिच्‍चर अरा आस गे कोड़हे खोबरारर।</verse>
				<verse number="3">लिकिन स‍उलस कलीसिया आबोन सस्ती नना लगियस। एड़पा एड़पा नू कोर्च कोर्च मुक्‍कारिन अरा मॆतारिन घिडराच घिडराच जेहेल नू सज'आ लगियस।</verse>
				<verse number="4">एकार छितिर बितिर मंजका रहचर आर एसन एसन केरर असन दौ कत्‍था तेंगा लगियर।</verse>
				<verse number="5">तहाँ फिलिप्‍पोस समारिया ता ओन्‍टा नगरे नू केरस ती अइय्या ता आलारिन मसीसी पत्त नू तेंगा लगियस।</verse>
				<verse number="6">एकाबारी गोंहड़ा फिलिप्‍पोसी ब'अनन अरा आसी नंजका अजगुत नलख ही चिन्‍हा गुट्ठिन ईरियर ती आर आसी सिखाब'अनन चिहुंक लगे मेना लगियर।</verse>
				<verse number="7">नॆखा नॆखा नू मलदौ बॊलता गुट्ठी रस्‍सकीचा, अबड़ा आर ती जॊरसरिया चिच्चि‍यारनुम उरखा। अरा कैनो बग्‍गे लकवा बेमरहर अरा लेंगड़ा आलर कोड़े मंजर।</verse>
				<verse number="8">औंगे आ नगरे ता आलर रिझ्र'आ लगियर।</verse>
				<verse number="9">सिमॊन नामे ही ओन्टा आलस आ नगरे नू रहचस। आस नस'आ लगियस ती समारिया ता आलारिन अकबक नना लगियस। अरा तंगन कोहाँ आल ब'आ लगियस।</verse>
				<verse number="10">सन्नी कोहाँ उर्मी आलर आसी कत्‍थन मेना लगियर ती ब'आ लगियर, “ई आलस गुसन कोहाँ सवंग बारना धर्मेसी सवंग र'ई।”</verse>
				<verse number="11">अरा आर आसी कत्‍थन मेना लगियर, एन्‍देरगेका आस नगदे उल्‍ला गूटी टोन्‍हा सवंग ती आरिन अनचका बाचका उइय्का रहचस।</verse>
				<verse number="12">लिकिन धर्मेस आलारिन राजी नन्ना ही पत्त नू अरा येसु मसीसी नामे ही पत्त नू फिलिप्‍पोस दौ कत्‍था मेन्त'आ लगियस ख़ने, आर आसी कत्‍थन पत्ताचर ती मॆतर मुक्‍कर ओर्मर नॊड़रर।</verse>
				<verse number="13">सिमॊनस हूँ पत्ताचस ती नॊड़रस ती आस फिलिप्‍पोसी गने गुड़ियारस। अरा आस फिलिप्‍पोस ती मंजका चिन्‍हा अरा कोहाँ अजगुत नलख गुट्ठिन ऎरा लगियस ती हैकटरस।</verse>
				<verse number="14">तहाँ येरुसलॆम नू र'ऊ त‍इरकर मेंजर का समारिया ता आलर धर्मेसी कत्‍थन इंझ्रर ख़ने, आर पतरस अरा यॊहनसिन आर ही गुसन त‍इय्यर।</verse>
				<verse number="15">आर इरबर असन केरर ती आर समारिया आलर गे नेम्‍हा बॊलतासिन ख़क्‍खा गे गोहरारर।</verse>
				<verse number="16">अक्‍कु गूटी आर ही नू नॆख'आ म‍इय्याँ हूँ नेम्‍हा बॊलतस मल इत्तका रहचस। आर उर्बा येसु नामे ती नॊड़रका लेका रहचर।</verse>
				<verse number="17">तहाँ पतरस अरा यॊहनस आर ही म‍इय्याँ ख़ेक्खा उइय्यर अरा आर नेम्‍हा बॊलतासिन ख़क्‍खियर।</verse>
				<verse number="18">सिमॊनस ईरयस का त‍इरकर तम्‍है ख़ेक्खन आलर म‍इय्याँ उइय्नर ख़ने नेम्‍हा बॊलतासिन ख़क्‍खनर। ख़ने आस आर ही गुसन रुपिया ओन्‍द्रस,</verse>
				<verse number="19">अरा बाचस, “एंगा हूँ ई सवंग आबोन चि'आ का ऎन नॆख'आ म‍इय्याँ ख़ेक्खा उइय्योन आर नेम्‍हा बॊलतासिन ख़क्‍खनर नेक‍अन।”</verse>
				<verse number="20">लिकिन पतरस आसिन बाचस, “निंग्‍है रुपिया निंग्‍है गने नठार'आ नेक‍अन, एन्‍देरगेका नीन धर्मेसी इनाम आबोन रुपिया ती ख़क्‍खा गे सोचकय।</verse>
				<verse number="21">ई पत्त नू निंगा एन्‍द्रा हूँ हिसा महले बटा मलकी, एन्‍देरगेका निंग्‍है जिया धर्मेसी मुन्‍दहारे उजगो मलकी।</verse>
				<verse number="22">नीन निंग्‍है ई पाप गे जियन किर्त'आ अरा उर्बासिन गोहरार'आ होले, आस निंग्‍है ई मलदौ सोच आबोन छमा ननोस।</verse>
				<verse number="23">ऎन ऎरदन का नीन इस्गहा ती निन्‍द्रका र'अदय अरा नीन पाप ही आकुस नू र'अदय।”</verse>
				<verse number="24">ख़ने सिमॊनस आनाकिर्ताचस, “नीम एंगा गे उर्बस गुसन गोहरार'आ का नीम बाचकर अबड़ा कत्‍था ती एकदा हूँ एंग्‍है म‍इय्याँ अम्‍बो मना।”</verse>
				<verse number="25">पतरस अरा यॊहनस तम्‍है गोवाह अरा उर्बासी कत्‍थन तिंका ख़ॊख़ा येरुसलॆम किर्रियर। अरा आर येरुसलॆम किर्रो बारी समारिया ही कैनो पद्दा नू दौ कत्‍था तेंगा कुद्दियर।</verse>
				<verse number="26">फिन धर्मेसी पैकस फिलिप्‍पोसिन बाचस, “नीन चो'आ ती दखिन तरा येरुसलॆम ती गाजा काना ही टोड़ंग डहरे नू कला।”</verse>
				<verse number="27">ख़ने आस चॊचस ती केरस। डहरे नू आस ओन्‍टा एथियोपिया ता करबेलवसिन ईरियस। आस एथियोपिया रानी कनदाकॆ ही मं‍त्री अरा खजानजी रहचस। आस येरुसलॆम महबा नना गे केरका रहचस।</verse>
				<verse number="28">अरा अक्‍कु किर्रा लगियस। आस तंग्‍है रन्‍‍थ नू उक्‍कियस ती धर्मेसी कत्था तिंगू यसायासी पुथिन पढ़'आ लगियस।</verse>
				<verse number="29">बॊलतस फिलिप्‍पोसिन बाचस, “कला ती रन्‍‍थ गने ऎका।”</verse>
				<verse number="30">ख़ने फिलिप्‍पोस बुंगनुम आसी गुसन अंड़सियस अरा आसिन धर्मेसी कत्‍था तिंगू यसायासी पुथी पढ़नन मेंजस ती आसिन मेंजस, “नीन पढ़'आ लगदय अदिन बुझ्रदय का?”</verse>
				<verse number="31">ख़ने आस बाचस, “नीक‍इम एंगन मल बुझाब'ओर होले ऎन एकासे बुझ्र'ओन?” तहाँ आस फिलिप्‍पोसिन अरगा ती तंग्‍है गने ओक्‍का गे मीख़ियस।</verse>
				<verse number="32">आस नेम्‍हा पुथी ता ई भाग आबोन पढ़'आ लगियस, “आस भेंडो बेसे पिटर'आ गे होतारस। चुट्टिन खन्‍डुर ही मुन्‍दहारे कलेकसे र'ऊ भेंडो ख़द्दो बेसे आस तंग्‍है ब‍इय्यन मल चलख़स।</verse>
				<verse number="33">आस ख़ाँड़तारस ख़ने आसी नेंव‍ई दौ गने मना पोल्‍ला। आसी बनस गुट्ठिन नॆ तंग्‍है तेंगा ओंगनर? आसी उज्‍जना गा ख़ॆख़ेल ती चॊदतारकी किरकी रहचा।”</verse>
				<verse number="34">आ मंत्रीस फिलिप्‍पोसिन बाचस, “नीन एंगन तेंगा का धर्मेसी कत्‍था तिंगुस इदन नॆख'आ पत्त नू तेंगा लगदस? तंग्‍है पत्त नू का नन्नर ही पत्त नू?”</verse>
				<verse number="35">ख़ने फिलिप्‍पोस ब'आ हेलरस का नेम्हा पुथी ही ई कत्‍था ती ऒर नन्नुम येसुसी दौ कत्‍थन आस गे तिंगियस।</verse>
				<verse number="36">आर कानुम कानुम ओन अड्डा नू अम्मु गुसन अंड़सियर। ख़ने मंत्रीस बाचस, “ऎरा, इसन‍ अम्मु र'ई, एंगा नॊड़र'आ गे एन्‍देर बधा र'ई?”</verse>
				<verse number="37">[फिलिप्‍पोस बाचस, “नीन सौंसे जिया ती पत्त'अदय होले नीन नॊड़र'आ ओंग्दय।” मंत्रीस बाचस, “ऎन पत्त'अदन का येसु मसीस धर्मेसी ख़द्दस हिकदस।”]</verse>
				<verse number="38">ख़ने आस रन्‍थन इजत'आ गे आनियस। तहाँ फिलिप्‍पोस अरा मंत्रीस इरबारिम अम्मु नू इत्तियर अरा फिलिप्‍पोस आसिन नॊड़रताचस।</verse>
				<verse number="39">आर अम्मु ती बहरी उरखर ख़ने, उर्बासी बॊलतस फिलिप्पोसिन चॊदस होच्‍चस। मंत्रीस आसिन अउर मल ईरियस। अरा आस तंग्‍है डहरे नू रिझ्रनुम केरस।</verse>
				<verse number="40">लिकिन फिलिप्‍पोस असॊतोस नगरे नू ऎथ्रस। अरा आस कैसरेया अंड़सना गूटी उर्मी नगरे नू दौ कत्‍थन तेंगा लगियस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">स‍उलस अक्‍कु गूटी हूँ उर्बासी चेलारिन एल्‍कत'अना अरा पिटा गे निसा रहचा। आस कोहाँ नैगस गुसन केरस ती</verse>
				<verse number="2">दमसकोस नगरे ता गोड़हा एड़पा गुट्ठी ही नामे नू चिठी गुट्ठी नॆचस। ख़ने आस मसीसी डहरे नू ईकू मुक्‍कर महले मॆतारिन असन ख़क्‍खोस होले, आरिन हें'ओस ती येरुसलॆम ओन्‍द्र'आ ओंगोस।</verse>
				<verse number="3">अक्‍कु आस कानुम कानुम दमसकोस गुसन अंड़सियस ख़ने, आचका ही मेर्ख़ा ती ओन्टा बिल्‍ली आसी चरियो तरा बिल्‍चिया।</verse>
				<verse number="4">ख़ने आस ख़ॆख़ेल नू खत्तरस अरा आस ओन्‍टा ब'अनन मेंजस, “स‍उल, स‍उल, नीन एंगन एन्‍देरगे सताब'आलदय?”</verse>
				<verse number="5">ख़ने आस बाचस, “उर्बायो, नीन एका ओर्तय?” ख़ने आ ब'अना आसिन बाचा, “ऎन येसु हिकदन, नॆकन नीन सताब'आलदय।</verse>
				<verse number="6">अक्‍कु चो'आ ती नगरे नू कला, निंगा एन्‍देर नन्ना र'ई आद तेंगतार'ओ।”</verse>
				<verse number="7">आसी गने डहरे ईकू आलर अनभूल इज्‍जर केरर, आर ब'अनन गा मेना लगियर, लिकिन नॆकन हूँ मल ईरियर।</verse>
				<verse number="8">स‍उलस चॊचस ती ख़न्न चलख़स, लिकिन आस एन्‍द्रन हूँ ऎरा पोल्‍लस। औंगे आर आसी ख़ेक्खन धरचर ती दमसकोस होच्‍चर।</verse>
				<verse number="9">आस तीन उल्‍ला गूटी अन्धहा मंजका रहचस अरा मल ओंडस मोक्‍खस।</verse>
				<verse number="10">दमसकोस नू हनानिया नामे ओन्‍टा चेला रहचस। उर्बस आस गे ऎथ्रस ती बाचस, “हनानिया!” अरा आस आनाकिर्ताचस, “उर्बायो, ऎन र'अदन।”</verse>
				<verse number="11">उर्बस आसिन बाचस, “चो'आ अरा उजगो नामे गली नू कला। अरा यूदसी एड़पन बेद्दा अरा स‍उल नामे तरसोस नगरे ता आलासिन मेना। आस असन अक्‍कु गोहरार'आ लगदस।</verse>
				<verse number="12">आस देखार नू ईरकादस का हनानिया नामे आलस बरदस ती आसी म‍इय्याँ ख़ेक्खा उइय्‍दस। ख़ने आस ऎरा ओंग्दस।”</verse>
				<verse number="13">लिकिन हनानियास आनाकिर्ताचस, “उर्बायो! ऎन कैनो बग्‍गे आलर ती मेंजकादन का ईस येरुसलॆम नू निंग्‍है नेम्‍हा आलारिन नगदे डाहचकाचस।</verse>
				<verse number="14">आस इसन हूँ एकार निंगन ऒड़ लग्‍गनर आरिन हें'आ हो'आ गे मुध नैगर तरती अदिया ख़क्‍खकादस।”</verse>
				<verse number="15">लिकिन उर्बस हनानियासिन बाचस, “कला, आस गा नन-यहूदी आलर अरा बॆलर अरा इस्राऎल आलर नू एंग्‍है पत्त नू तेंगा गे ऎन चज्जिका आलस हिकदस।</verse>
				<verse number="16">ऎन आसिन तेंगोन का एंग्‍है नामे चड्डे आस गे एका बग्‍गे दुक्‍खे सारना र'ई।”</verse>
				<verse number="17">तहाँ हनानियास उरखस ती यूदसी एड़पा कोरचस। अरा आस स‍उलसी म‍इय्याँ ख़ेक्खन उइय्यस ती बाचस, “अना भई स‍उल, उर्बा येसुस नॆ निंगन इसन बर'ओ बारी डहरे नू ऎथ्रकाचस, आस एंगन त‍इय्कादस का नीन अउर ऎरा ओंगोय, अरा नीन नेम्‍हा बॊलतस ती नीन्‍द'ओय क'ओय।”</verse>
				<verse number="18">लेथेम आसी ख़न्न ती चोपला लेक्‍खा खत्तरा। ख़ने आस अउर ऎरा ऊंगियस। तहाँ आस चॊचस अरा नॊड़रस।</verse>
				<verse number="19">अरा आस मंडी ओंडस ती पया ख़क्‍खियस। स‍उलस जोक्‍क उल्‍ला गूटी दमसकोस नू चेलर गने रहचस।</verse>
				<verse number="20">आस लॆम गोड़हा एड़पा गुट्ठी नू येसुसी पत्त नू तेंगा हेलरस का, “येसुस धर्मेसी ख़द्दस हिकदस।”</verse>
				<verse number="21">अरा ओर्मा मिनू आलर अनचकरर अरा बाचर, “ईस आसिम हिकदस, एकास येरुसलॆम नू येसुसी नामे नू महबा ननुरिन पिटा लगियस। अरा ईस इसन हूँ अदगेम बरचस का येसुसी चॊंख़्र'उरिन हें'ओस ती मुध नैगर गुसन हो'आ गे बरचकादस।”</verse>
				<verse number="22">लिकिन स‍उलसी पया बड़ियर मन्नुम काला लगिया। अरा सबुती ती येसुस दिम मसी हिकदस एन्ने ब'अरकी दमसकोस ता यहूदी आलर ही ब‍इय्यन खप्‍पा बाचस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="23">एन्ने एन्ने नू नगदे उल्‍ला मंजका ख़ॊख़ा, यहूदी आलर आसिन पिटा गे चिताबुता ओड्डर।</verse>
				<verse number="24">लिकिन स‍उलस गे अदही अरो ख़क्‍खरा। आर आसिन पिटा गे उल्‍ला माख़ा नगरे ही बकड़े गुसन जोहचका र'आ लगियर।</verse>
				<verse number="25">लिकिन जोक्‍क चेलर आसिन माख़ा होच्‍चर ती आसिन कोहाँ ढक्‍की नू ओकताचर ती आसिन नगरे ही मेच्‍छा कोहाँ पगड़ ही भोंका ती किय्या एत्ताचर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="26">स‍उलस येरुसलॆम अंड़सियस ती पत्त'उर ही खोंड़हा नू मेसर'आ गे चिहुट नंजस। लिकिन अबड़ा ओर्मर आसिन एल्‍चा लगियर, एन्‍देरगेका आर मल पत्त'आ लगियर का आस मानिम नू येसुसी पत्त'ऊ आलस मंज ख़च्‍चिकादस।</verse>
				<verse number="27">लिकिन बरनबास स‍उलसिन इंझ्रस ती आसिन त‍इरकर गुसन होच्‍चस ती तिंगियस का उर्बस डहरे नू स‍उलस गे ऎथ्रस अरा उर्बस आसी गने कछनख्रकाचस अरा स‍उलस एकासे दमसकोस नू डिढ ती येसुसी दौ कत्‍थन तिंका रहचस।</verse>
				<verse number="28">इदही ख़ॊख़ा स‍उलस येरुसलॆम नू आर गने काला बर'आ हेलरस अरा डिढ ती उर्बासी नामे ती दौ कत्‍थन तेंगा लगियस।</verse>
				<verse number="29">अरा आस युनानी भखा कछनख्र'ऊ यहूदी आलर गने कछनख्र'आ अरा आनानख्र'आ लगियस। आर गा आसिन पिटा गे चिहुट नना लगियर।</verse>
				<verse number="30">पत्त'ऊ भईर इदन अक्‍खर ख़ने, आर स‍उलसिन कैसरेया होच्‍चर ती तरसोस नगरे त‍इय्यर।</verse>
				<verse number="31">आ उल्‍ला सौंसे यूदेया गलिलेया अरा समारिया नू कलीसिया नू सान्‍ति ख़क्‍खरा अरा बड़ियर मन्नुम केरा। अरा पत्त'उर उर्बासी एल्‍चना नू उज्‍जा लगियर। अरा आर नेम्‍हा बॊलतासी जिया सालना ख़क्‍खियर ती गन्‍ती नू परदनुम काला लगियर।</verse>
				<verse number="32">पतरस जम्मा अड्डा नू कुद्दनुम कुद्दनुम उन्‍दुल लुद्दा नगरे नू र'ऊ नेम्‍हा आलर गुसन हूँ केरस।</verse>
				<verse number="33">असन आस ऐनेयास नामे आठ बछर ती पिटरी नू बिड़रका ओन्‍टा लकवा बेमरहा आलासिन ख़क्‍खियस।</verse>
				<verse number="34">पतरस आसिन बाचस, “ऐनेयास, येसु मसीस निंगन कोड़े नन्‍दस, चो'आ ती निंग्‍है पिटरिन तेरमा।” लॆम आस चॊचस ती इज्‍जस।</verse>
				<verse number="35">ख़ने लुद्दा अरा सरॊन नगरे ता उर्मी आलर आसिन ईरियर। अरा अबड़र उर्बा येसुसिन पत्ताचर।</verse>
				<verse number="36">अक्‍कु योप्‍पॆ नगरे नू तबिता नामे ओन्टा पत्त'ऊ आली रहचा। युनानी भखा नू इदही नामे दोरका हवे। आद नगदे दौ नलख नना लगिया अरा कीड़र गे संगरा नना लगिया।</verse>
				<verse number="37">अबड़ा उल्‍ला नू आद बेमार मंजा ती केच्‍चा केरा। अदही मरिन एमताचर ती मचा नू कीदर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="38">लुद्दा गा योप्‍पॆ ती हेद्दे रहचा, ख़ने पत्त'ऊ आलर मेंजर का पतरस असन र'अदस। औंगे आर ऎंड़ आलारिन त‍इय्यर ती आसिन मीख़ियर का नीन एम्‍है गुसन लॆम बरा।</verse>
				<verse number="39">ख़ने पतरस चॊचस ती आर ही गने केरस। आस योप्‍पॆ अंड़सियस ख़ने, आलर आसिन मचा कुटली नू होच्‍चर। असन उर्मी रड़ियाहीर चींख़नुम आसी गुसन बरचर ती इज्‍जर ती अबड़ा किचरी गुट्ठिन ऎद'आ लगियर, एकदन दोरका आर ही गने रहचा ख़ने कमचकी रहचा।</verse>
				<verse number="40">पतरस ओर्मारिन बहरी त‍इय्यस अरा मूकलिद्रस ती गोहरारस। अदही ख़ॊख़ा आस मरी तरा ईरियस ती बाचस, “तबिता चो'अय!” आद ख़न्नन चलख़ा अरा पतरसिन ईरिया ती चॊचा ती उक्‍किया।</verse>
				<verse number="41">पतरस तंग्‍है ख़ेक्खा ती अदिन चॊदस। अरा आस पत्त'ऊ आलारिन अरा रड़ियाहीरिन मीख़ियस ती अदिन आर गे उज्‍जना ऎदस।</verse>
				<verse number="42">ई कत्‍था योप्‍पॆ नू बींड़रा केरा अरा ढ़ॆर आलर उर्बा येसुसिन पत्ताचर।</verse>
				<verse number="43">अरा पतरस बग्‍गे उल्‍ला योप्‍पॆ नू सिमॊन नामे ओन्‍टा चमरस गुसन रहचस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">कैसरेया नू इतालियन पलटन ही सौ सैनर ही मुद्धस कोरनेलियोस नामे ओन्टा आलस रहचस।</verse>
				<verse number="2">आस अरा आसी एड़पा ता उर्मी आलर धर्मेसिन एल्‍चा लगियर अरा महबा ननू रहचर। अरा आस कीड़र गे बग्‍गे चि'आ लगियस अरा ओर्मा बेड़ा धर्मेसिन गोहरार'आ लगियस।</verse>
				<verse number="3">आस उन्‍दुल ओनबीड़ी तीन बजे ता बेड़ा नू ओन्‍टा देखार नू फरीफरी ईरियस का धर्मेसी पैकस बरचस ती बाचस, “कोरनेलियोस।”</verse>
				<verse number="4">आस आसी म‍इय्याँ ओन ढिठ ईरियस ती इल्‍चियस अरा बाचस, “उर्बायो, एन्‍द्रा?” ख़ने मेर्ख़ा पौकस बाचस, “निंग्‍है गोहरारनन अरा निंग्‍है कीड़र गे चि'अनन ओन्टा दाँड़े बेसे धर्मेस इंझ्रका र'अदस।</verse>
				<verse number="5">अरा नीन अक्‍कुन जोक्‍क आलारिन योप्‍पॆ नगरे त‍इय्या ती सिमॊनसिन नॆ पतरस बारदस आसिन मॆख़ा ओन्‍द्र'आ।</verse>
				<verse number="6">आस सिमॊन नामे चमरस गुसन ओक्रका र'अदस, आसी एड़पा समुदर पिंडी नू र'ई।”</verse>
				<verse number="7">आसी गने कछनख्रस आ पैकस किर्रिम बिच्‍चियस ख़ने, आस तंग्‍है इरिब जॊंख़ारिन अरा धर्मेसिन एल्‍चू ओन्‍टा सैनासिन मीख़ियस।</verse>
				<verse number="8">अरा आरिन ओर्मा कत्‍थन बाचस ती योप्‍पॆ त‍इय्यस।</verse>
				<verse number="9">दोसर उल्‍ला आर बर'आ लगियर ती नगरे हेद्दे अंड़सियर ख़ने, पतरस नेख़'ओन लोहाड़ी बारा बजे गोहरार'आ गे पाटन म‍इय्याँ केरस।</verse>
				<verse number="10">आ बारी आस गे कीड़ा लग्‍गिया, ख़ने आस गे मंडी ओना तुक्‍किया। आलर मंडी खट'आ लगियर ख़ने, पतरस ओन्‍टा देखार ईरियस।</verse>
				<verse number="11">आस मेर्ख़न तिसगरका ईरियस अरा चरियो गंडा ऎप ती हॆंरका दिगहा अरा चकड़ चदर बेसे एन्‍देर लॊ एत्तना ती ख़ॆख़ेल नू उइरना ईरियस।</verse>
				<verse number="12">अइय्या उर्मी रकम ही मेक्‍खो गुट्ठी अरा ख़ॆख़ेल नू ऎकना आलॊ गुट्ठी अरा ऒड़ा गुट्ठी रहचा।</verse>
				<verse number="13">तहाँ आस गे ओन्‍टा ब'अना मेन्‍द्रा, “पतरस, चो'आ ती पिटा मॊख़ा।”</verse>
				<verse number="14">लिकिन पतरस बाचस, “मला उर्बायो, कहियों ऎन नेम्‍हा मलका अरा सोतबोड़'आ आलॊन मल्‍ला मोक्‍का।”</verse>
				<verse number="15">लिकिन अउरिम दोसर खेप आस गे आ ब'अना मेन्‍द्रा, “धर्मेस नेम्‍हा नंजकादस, अदिन नीन सोतबोड़'आ अमा ब'आ।”</verse>
				<verse number="16">एन्ने तीन खेप मंजा, अरा अदही ख़ॊख़ा आ चदर मेर्ख़ा म‍इय्याँ होतारा केरा।</verse>
				<verse number="17">पतरस ऎन ईरकन अदही मने एन्‍देर मना ऊंगी एन्ने तंग्‍है नू अकबक मना लगियस। आ बारिम कोरनेलियोसी त‍इ‍य्का आलर सिमॊनसी एड़पन मिन्नुम बली गुसन इज्‍जर।</verse>
				<verse number="18">आर मेंजर, “सिमॊन नॆकन पतरस ब'अनर आस इसन ओक्रकादस का?”</verse>
				<verse number="19">अक्‍कु पतरस आ देखार ही पत्त नू सोच'आ लगियस ख़ने, नेम्‍हा बॊलतस आसिन बाचस, “ऎरा, तीन झन आलर निंगन बेद्दा लगनर।</verse>
				<verse number="20">चो'आ अरा किय्या एत्ता बिगर धकधकर'आ ती आर ही गने कला, एन्‍देरगेका आरिन ऎन त‍इ‍य्कादन।”</verse>
				<verse number="21">पतरस इत्तियस ती आर ही गुसन केरस ती बाचस, “नीम नॆकन बेद्दा लगदर आस ऎन हिकदन‍। निम्‍है इसन बरना ही एन्‍देर चड्डे र'ई?”</verse>
				<verse number="22">ख़ने आर बाचर, “कोरनेलियोस नॆ सौ सैनर ही मुद्धस अरा उजगो आलस अरा धर्मेसी इल्‍चुस र'अदस। उर्मी यहूदी आलर आसी म‍ईन नन्नर। आस गे ओन्‍टा नेम्‍हा पैकस निंगन आसी एड़पा नू मॆख़ा ओन्‍द्र'आ गे पॆसस अरा निंग्‍है ती सिख्र'आ गे बारकी र'ई।”</verse>
				<verse number="23">ख़ने पतरस आरिन भितरी मीख़ियस ती पाही ईरियस। दोसर उल्‍ला पतरस चॊचस ती आर ही गने केरस। अरा योप्‍पॆ ता जोक्‍क पत्त'ऊ भइय्योर हूँ आसी गने केरर।</verse>
				<verse number="24">नन्ना उल्‍ला आर कैसरेया अंड़सियर। कोरनेलियोस तंग्‍है संगीरिन अरा पाहियारिन मीख़ियस ती आर ही बरना ही पाब ऎरा लगियस।</verse>
				<verse number="25">एकाबारी पतरस कोरचस ख़ने, कोरनेलियोस आसिन भेंट मंजस अरा आसी ख़ेडमूली खत्तरस ती ऒड़ लग्‍गियस।</verse>
				<verse number="26">लिकिन पतरस आसिन चॊदस ती बाचस, “चो'आ, ऎन हूँ गा आलन हिकदन।”</verse>
				<verse number="27">अरा आसी गने कछनख्रनुम एड़पा नू कोरचस अरा नगदे बग्‍गे आलारिन ख़ॊंड़रका ईरियस।</verse>
				<verse number="28">अरा आस आरिन बाचस, “नीम गा अख़दर का ओर्त यहूदी आलस गे नन-यहूदीर गने भेंट मन्ना मलता आर ही एड़पा नू कोरना यहूदीर ही नॆग ही बिड़दो र'ई। लिकिन धर्मेस एंगा गे दहदर नंजस का एक‍अम आलारिन नेम्‍हा मलकस मलता सोतबोड़'आ मल ब'अना र'ई।</verse>
				<verse number="29">औंगे निम्‍है मॆख़ना ती ऎन बिगर चाड़ाम इसन बरचकन। अक्‍कु तेंगा नीन एंगन एन्‍देरगे मॆख़ताचकय?”</verse>
				<verse number="30">कोरनेलियोस किर्त'अर बाचस, “चार उल्‍ला मुन्‍द ई बेड़ा नुम ऎन एंग्‍है एड़पा नू ओनबीड़ी तीन बजे गोहरार'आ लिक्‍कन। आ बारी आचका बिलचना किचरी अत्तका ओन्‍टा आलस एंग्‍है मुन्‍दहारे बरचस ती इज्‍जस।</verse>
				<verse number="31">आस बाचस, ‘कोरनेलियोस, निंग्‍है गोहरारना मेन्‍तारकी र'ई। अरा नीन कीड़र गे चिच्कादय अदिन धर्मेस सुरता नंजकादस।</verse>
				<verse number="32">औंगे नीन योप्‍पॆ नगरे नू आल त‍इय्या ती सिमॊनसिन नॆकन पतरस ब'अनर आसिन मॆख़ा। आस चमरस सिमॊनसी एड़पा नू ओक्रकादस, आसी एड़पा समुदर पिंडी नू र'ई।’</verse>
				<verse number="33">औंगे ऎन लॆम निंगन मॆख़ा त‍इय्कन। अरा नीन बरचकय ती दौ नंजकय। एमा तेंगा गे उर्बस निंगा एन्‍देर एन्‍देर पॆसस अदिन मेना गे ऎम ओर्मम धर्मेसी मुन्‍दहारे ख़ॊंड़रका र'अदम।”</verse>
				<verse number="34">पतरस ब'आ हेलरस, “ऎन अक्‍कु बड़ियर लगे बुझ्रकन का धर्मेस नॆकन हूँ तीना मल ख़ाँड़दस।</verse>
				<verse number="35">आलर एक‍अम हूँ राजी ता र'ओर आर धर्मेसिन एल्‍चनर अरा एन्‍द्रा दौ र'ई अबड़न नन्नर होले धर्मेस आरिन इंझ्रदस।</verse>
				<verse number="36">नीम अख़दर का धर्मेस इस्राऎल आलर गे तंग्‍है दौ कत्‍था त‍इय्यस अरा येसु मसीस ती नॆ ओर्मर ही उर्बस हिकदस कोड़े ही दौ कत्‍था तिंगियस।</verse>
				<verse number="37">यॊहनस नॊड़रना ही पत्त नू तेंगना ही ख़ॊख़ा गलिलेया ती ऒरे मंजा ती गोट्टा यूदेया नू एन्‍देर एन्‍देर मंजा अदिन नीम अख़दर।</verse>
				<verse number="38">नासरेत ता येसुसिन धर्मेस नेम्‍हा बॊलतस ती अरा सवंग ती बड़ियर नंजस अरा धर्मेस आसी गने रहचस। ख़ने आस दौ नन्नुम अरा सैतान ती बझ्रका आलारिन कोड़े नन्नुम कुद्दा लगियस।</verse>
				<verse number="39">आस एन्‍देर एन्‍देर यूदेया राजी अरा येरुसलॆम नू नंजस अदही गोवाह ऎम हिकदम। आर आसिन क्रुस नू अरगर ती ठोकचर ती पिटियर।</verse>
				<verse number="40">लिकिन धर्मेस आसिन तिसर उल्‍ला उज्‍जताचस अरा दहदर नंजस।</verse>
				<verse number="41">ओर्मा आलर गे मला, लिकिन नॆकन धर्मेस मुन्‍द तिम चज्जिका रहचस आ गोवाह गुट्ठिर गे आसिन दहदर नंजस। आ गोवाह ऎम हिकदम। आसी केचका ती उज्‍जा चॊचका ख़ॊख़ा ऎम आसी गने ओंडकम मोक्‍कम।</verse>
				<verse number="42">अरा आस एमन पॆसस का ऎम आलारिन तेंगोम अरा गोवाह चि'ओम का धर्मेस आसिन उज्‍जना आलर अरा केचका आलर ही नेंव‍ई ननू कमचकादस।</verse>
				<verse number="43">आसी पत्त नू उर्मी धर्मेसी कत्‍था तिंगुर गोवाह चि'अनर का नॆ आसिन पत्त'ओर आर गे आसी नामे ती पाप छमा ख़क्‍खोर।”</verse>
				<verse number="44">इबड़ा कत्‍था गुट्ठिन पतरस तेंगा लगियस ख़नेम, कत्‍थन मिनू आलर म‍इय्याँ नेम्‍हा बॊलतस इत्तियस।</verse>
				<verse number="45">ख़ने पतरस गने बरचका यहूदी पत्त'ऊ आलर इदिन ईरियर ती अनचकरर केरर, एन्‍देरगेका नन-यहूदीर गे हूँ नेम्‍हा बॊलतासी इनाम ख़क्‍ख्रकी रहचा।</verse>
				<verse number="46">एन्‍देरगेका आर नन-यहूदीर नन्ना नन्ना भखा नू कछनख्रना अरा धर्मेसी ओहमा नन्नन मेना लगियर। ख़ने पतरस बाचस,</verse>
				<verse number="47">“ईर गे नम्‍है लेक्‍खम नेम्‍हा बॊलतस ख़क्‍ख्रका र'अदस, होले नेक‍ईम ईरिन अम्मु ती नॊड़रना ती छेक'आ ओंगोर का?”</verse>
				<verse number="48">अरा आस आर गे येसु मसीसी नामे ती नॊड़र'आ गे आनियस। तहाँ आर पतरसिन जोक्‍क उल्‍ला तम्‍है गुसन र'आ गे बाचर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">अक्‍कु यूदेया नू र'ऊ त‍इरकर अरा पत्त'ऊ भइय्योर मेंजर का नन-यहूदीर हूँ धर्मेसी कत्‍थन पत्ताचर।</verse>
				<verse number="2">औंगे पतरस येरुसलॆम अंड़सियस ख़ने, यहूदी पत्त'ऊ आलर आसी गने आनानख्रर।</verse>
				<verse number="3">अरा बाचर, “नीन गा नन-यहूदीर ही एड़पा नू कोर्चकय अरा आर ही संगे ओंडकय।”</verse>
				<verse number="4">औंगे पतरस जम्मा कत्‍थन ऒड़ ती तेंगा हेलरस,</verse>
				<verse number="5">“ऎन योप्‍‍पॆ नगरे नू रहचकन अरा ऎन गोहरार'आ लिक्‍कन ख़ने, ऎन ओन्‍टा देखार ईरकन। ऎन चरियो गंडा ऎप ती हॆंरका दिगहा अरा चकड़ चदर बेसे एन्‍देर लॊ एत्तना ती ख़ॆख़ेल नू उइरना ईरकन। अरा आद एंग्‍है हेद्दे बरचा।</verse>
				<verse number="6">ऎन अदिन ओन ढिठ ती ईरकन का अइय्या मेक्‍खो गुट्ठी अरा जंगल ता मेक्‍खो गुट्ठी अरा ख़ॆख़ेल नू ऎकना आलॊ गुट्ठी अरा ऒड़ा गुट्ठी रहचा।</verse>
				<verse number="7">अरा एंगा ओन्‍टा ब'अना मेन्‍द्रा ती बाचा, ‘पतरस, चो'आ ती पिटा मॊख़ा।’</verse>
				<verse number="8">लिकिन ऎन बाचकन, ‘मला उर्बायो, कहियों ऎन नेम्‍हा मलका अरा सोतबोड़'आ आलॊन मल्‍ला मोक्‍का।’</verse>
				<verse number="9">लिकिन अउरिम दोसर खेप मेर्ख़ा ती आ ब'अना मेन्‍द्रा, ‘धर्मेस नेम्‍हा नंजकादस अदिन नीन सोतबोड़'आ अमा ब'आ।’</verse>
				<verse number="10">एन्ने तीन खेप मंजा, अरा अदही ख़ॊख़ा अबड़ा ओर्मा मेर्ख़ा म‍इय्याँ होतारा केरा।</verse>
				<verse number="11">आ बारिम कैसरेया ती एंग्‍है गुसन त‍इय्का तीन झन आलर आ एड़पा मुन्‍दहारे अंड़सियर एसन ऎन ओक्रका रहचकन।</verse>
				<verse number="12">नेम्‍हा बॊलतस एंगन बिगर धकधकर'आ ती आर ही गने काला गे आनियस। इबड़ा छे भइय्योर हूँ एंग्‍है संगे केरर, अरा ऎम कोरनेलियोसी एड़पा नू कोर्चकम।</verse>
				<verse number="13">आस एमन तिंगियस का तंग्‍है एड़पा नू आस ओन्‍टा मेर्ख़ा पैकासिन इज्‍जका ईरियस। अरा पैकस आसिन एन्ने बाचस, ‘योप्पॆ नगरे जोक्‍क आल त‍इय्या ती सिमॊन नॆ पतरस बारदस आसिन मॆख़ा।</verse>
				<verse number="14">आस एन्‍देर कत्‍था सिखाब'ओस अदही ती निंगा अरा निंग्‍है सौंसे एड़पातर गे नाड़रना ख़क्ख्र'ओ।’</verse>
				<verse number="15">ऎन ब'आ गे ऒड़ नंजकन अन्नेम नेम्‍हा बॊलतस आर ही म‍इय्याँ इत्तियस एकासे ऒड़ नू नम्‍है म‍इय्याँ इत्तका रहचस।</verse>
				<verse number="16">तहाँ एंगा उर्बासी बाचका आ कत्‍था सुरता बरचा, ‘यॊहनस अम्मु ती नॊड़रत'आ लगियस लिकिन नीम नेम्‍हा बॊलतस ती नॊड़तार'ओर।’</verse>
				<verse number="17">धर्मेस गा आर गे एन्ने इनाम चिच्‍चस एकदन नमा गे चिच्‍चस इकला नाम उर्बस येसु मसीस नू पत्ताचकत। होले ऎन एका ओर्तन धर्मेसी नलखन छेंका ओंग्दन?”</verse>
				<verse number="18">अबड़ा कत्‍थन मेंजर ख़ने, आर कलेकले मंजर केरर। अरा आर एन्ने ब'अनुम धर्मेसी ओहमा नंजर, “धर्मेस नन-यहूदीर गे हूँ जियन किर्त'अना ती उज्‍जनन ख़क्‍खा गे मोका चिच्‍चस।”</verse>
				<verse number="19">स्‍तेफनोसिन पिटका ही ख़ॊख़ा मंजका कल्‍पारना चड्डे एका एका ओर्तर भगियारका केरका रहचर, आर फोइनिकॆ चकभार अरा कुप्रोस टापू अरा अन्‍तियोख़ेया ‍नगरे गूटी यहूदीर गे लेका दौ कत्‍था तेंगा कुद्दा लगियर।</verse>
				<verse number="20">लिकिन अबड़र नू जोक्‍कोर कुप्रोस टापू अरा कुरॆनॆ नगरे ता आलर रहचर। अरा अबड़र अन्‍तियोख़ेया अंड़सियर ती नन-यहूदी आलारिन हूँ उर्बा येसुसी दौ कत्‍था तेंगा लगियर।</verse>
				<verse number="21">आर ही गने उर्बासी सवंग रहचा। ख़ने नगदे बग्‍गे आलर पत्ताचर ती उर्बस तरा बरचर।</verse>
				<verse number="22">येरुसलॆम कलीसिया ता आलर इबड़ा कत्‍था ही पत्त नू मेंजर ख़ने, आर बरनबासिन अन्‍तियोख़ेया त‍इय्यर।</verse>
				<verse number="23">बरनबास असन अंड़सियस ती धर्मेसी सोग्‍गे आबोन ईरियस ख़ने आस रिझ्रस। आस ओर्मारिन उर्बस नू सौंसे जिया ती मानिम गने बड़ियर र'आ गे रिझ्रताचस।</verse>
				<verse number="24">आस गा दौ आलस रहचस अरा नेम्‍हा बॊलतस अरा पत्त'अना ती निन्‍द्रका आलस रहचस। ईसी चड्डे नगदे आलर उर्बासिन पत्त'ऊ आलर मंजर केरर।</verse>
				<verse number="25">इदही ख़ॊख़ा बरनबास स‍उलसिन बेद्दना नू तरसोस नगरे किर्रिम बिच्‍चियस।</verse>
				<verse number="26">अरा आसिन बिद्दियस ती अन्‍तियोख़ेया ओन्‍द्रस। अबड़र इरबारिम ओन बछर गूटी अइय्या ता कलीसिया नू रहचर ती नगदे बग्‍गे आलारिन सिखाब'आ लगियर। अरा अन्‍तियोख़ेया नू उर्मी ती मुन्‍द पत्त'ऊ आलर मसीर बातारर।</verse>
				<verse number="27">अबड़ा उल्‍ला नू जोक्‍क धर्मेसी कत्‍था तिंगुर येरुसलॆम ती अन्‍तियोख़ेया बरचर।</verse>
				<verse number="28">आर ही ती ओर्तोस हगाबोस नामे आलस इज्‍जस अरा नेम्हा बॊलतासी संगरा ती बाचस का सौंसे रोमी राजी नू नगदे अकाल मन्ना र'ई। अरा ई आकाल बॆल क्‍लौदियोसी राजी नन्ना बेड़ा नू मंजा।</verse>
				<verse number="29">तहाँ पत्त'ऊ आलर यूदेया राजी ता भ‍इय्‍योर ही सहाड़ा गे ओर्मर तम्‍है ओंगना लेक्‍खा रुपया त‍इय्या गे सलहा मंजर।</verse>
				<verse number="30">आर अन्नेम नंजर ती इनाम आबोन बरनबास अरा स‍उलसी ख़ेक्खा नू चिच्‍चर। आर अदिन येरुसलॆम ता सेयान आलर गुसन ओन्‍द्रर चिच्‍चर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">आ लगा-लगी नू हॆरॊदॆस अगरिप्पा बॆलस कलीसिया ता जोक्‍क आलारिन खिलपत नना हेलरस।</verse>
				<verse number="2">आस यॊहनसी भईस याकॊबसिन तलवार ती पिटताचस।</verse>
				<verse number="3">एन्ने नन्ना यहूदीर गे बॆस लग्‍गिया। अदिन ईरियस ती आस पतरसिन हूँ हॆंताचस। अउला बिगर बिदगी असमा ही परब रहचा।</verse>
				<verse number="4">आस पतरसिन हॆंताचस ती जेहेल नू गुड़ताचस अरा आसिन चार चार सैनर ही चार खोंड़हा ही ख़ापना नू उइय्यस चिच्‍चस। आस कट्टना परब ही ख़ॊख़ा आलर ही मुन्‍दहारे ओन्‍द्र'आ बेद्दा लगियस।</verse>
				<verse number="5">जेहेल नू पतरस गुड़रकाचस ख़ने, कलीसिया आस गे धर्मेस गुसन सौंसे जिया ती नगदे गोहरार'आ लगिया।</verse>
				<verse number="6">इकला हॆरॊदॆस आसिन आलर ही मुन्‍दहारे ओन्‍द्र'आ गे रहचस, अदही मुन्‍द ता माख़ा पतरस दुई गोट सिकड़ी ती हॆंरका ती ऎंड़ सैनर ही मझी नू ख़न्‍द्र'आ लगियस। अरा नन्ना सैनर जेहेल ही बली ही मुन्‍दहारे ख़ापा लगियर।</verse>
				<verse number="7">आचका उर्बासी ओन्‍टा पैकस बरचस ती इज्‍जस अरा कुठली नू बिल्‍ली बिल्‍चिया। आस पतरसी पंजर तरा ठुड्डस ती एज्‍जस अरा आसिन बाचस, “चाँड़हे चो'आ।” अरा पतरसी ख़ेक्खा ती सिकड़ी कोल्‍लरा ती खत्रा केरा।</verse>
				<verse number="8">तहाँ पैकस आसिन बाचस, “कड़मन भिड़'आ अरा जूतन अत्ता।” पतरस अन्नेम नंजस। पैकस आसिन अउरिम बाचस, “निंग्‍है चदर आबोन झप्र'आ ती एंग्‍है गने चॊंख़्र'आ”</verse>
				<verse number="9">अन्नेम पतरस आसी ख़ॊख़ा ख़ॊख़ा बहरी उरखस। आस बल्‍ला लगियस का पैकस एन्‍देर नना लगियस आद मानिम हवे। आस तुंगुल ऎरना बेसे सोच'आ लगियस।</verse>
				<verse number="10">तहाँ आर पहिल पहरा अरा दोसर पहरा आबोन कट्टियर ती पन्ना ही बखड़े-बली गुसन अंड़सियर एकाद नगरे तरा हुं'ई। आद आर गे तान तानिम तिसग्रा केरा। आर बहरी उरखर ती गली नू काला लगियर। आ बारीम पैकस आचका आसिन अम्‍बियस ती किर्रिम बिच्‍चियस।</verse>
				<verse number="11">ख़ने पतरस निजिड़यस ती बाचस, “अक्‍कु ऎन मानिम अक्‍ख ख़च्‍चिकन उर्बस तंग्‍है मेर्ख़ा पैकासिन त‍इय्यस ती एंगन हॆरॊदॆसी ख़ेक्खा ती नाड़ियस अरा यहूदीर ही उर्मी असरन ख़च्‍चियस।”</verse>
				<verse number="12">इदिन अक्‍खस ती आस मरकुस बारना यॊहनसी तंगियो मरियम ही एड़पा बरचस। असन बग्‍गे आलर ख़ॊंड़रर ती गोहरार'आ लगियर।</verse>
				<verse number="13">आस बलिन ठोकठोकाम बाचस। आ बारी रोदॆ नामे ओन्‍टा जॊंख़ पेल्‍लो नॆ तंग्‍है ब'अरकी ऎरा बरचा।</verse>
				<verse number="14">अरा पतरसी ब'अनन ओरखाचा ती आद रिझ ती निन्‍दिया केरा अरा बलिन मल तिसगा अरा तेंगा गे बोंगोर नख्रनुम भितरी केरा ती तिंगिया का पतरस बली गुसन इज्‍जकादस।</verse>
				<verse number="15">आलर अदिन बाचर, “नीन पूरालदी।” अन्नु हूँ आद बड़ियर लगे बाचा, “मानिम हवे।” ख़ने आर बाचर, “आसी पैकस नेख़‍अन।”</verse>
				<verse number="16">लिकिन पतरस ठोकठोकाम ब'अना बारीम रहचस, अरा आर बलिन तिसगर ख़ने, पतरसिन ईरियर ती नगदे अनचक मंजर केरर।</verse>
				<verse number="17">आस ख़ेक्खा ती कलेकले र'आ गे टिवांबाचस। अरा आस आरिन तिंगियस धर्मेस आसिन एकासे जेहेल ती ओथ्रस ओन्‍द्रस। फिन आस बाचस, “याकॊब अरा पत्त'ऊ भइय्योरिन इदही अरो चि'अके।” अरा आस असलेक उरखस ती नन्ना अड्डा किर्रिम बिच्‍चियस।</verse>
				<verse number="18">बिज्‍जिया ख़ने सैनर नू अकबक मना हेलरा का पतरस गे एन्‍देर मंजा।</verse>
				<verse number="19">हॆरॊदॆस आसिन नगदे बेद्दताची ईरियस अरा मल ख़क्‍खरस। ख़ने आस सैनारिन मेंजस ख़ूजियस ती आरिन पिटत'आ गे पॆसस। अरा हॆरॊदॆस यूदेया आबोन अम्‍बियस ती कैसरेया केरस ती असन र'आ हेलरस।</verse>
				<verse number="20">अउला नू हॆरॊदॆस तुरोस अरा सीदॊन ता आलर ती कोड़हे गोसा मंजकाचस। लिकिन आर ओर्मर ओन गोट मनरकी आसी गुसन भेंटार'आ गे बरचर। अरा आर बॆलासी मुध जॊंख़स बिलासतोसिन मना बाचर ती हॆरॊदॆस ती सान्‍ति नॆचर। एन्‍देरगेका आर ही राजी ख़ेस्‍से तीख़ील गे बॆलस हॆरॊदॆसी राजी म‍इय्याँ असरा रहचा।</verse>
				<verse number="21">भेंटार'आ गे ओक्‍ताचका उल्‍ला नू हॆरॊदॆस बॆल किचरी अत्तियस ती बॆल-गदिया नू उक्‍कियस अरा आलारिन तेंगा हेलरस।</verse>
				<verse number="22">आलर चिच्चियारर, “ईद आलासी ब'अना मल्ली धर्मेसी ब'अना हवे।”</verse>
				<verse number="23">आ बारिम उर्बासी पैकस आसिन बेमार ती लौचस, एन्‍देरगेका आस धर्मेस गे महबा मल नंजस। अरा आस पुच्‍चियस ती ख़ॊख़ा केच्‍चस केरस।</verse>
				<verse number="24">धर्मेसी कत्‍था बढ़रनुम अरा बिंड़रनुम केरा।</verse>
				<verse number="25">बरनबास अरा स‍उलस तम्‍है नलखन मुंजियर अरा येरुसलॆम ती किर्रियर। अरा तम्‍है गने मरकुस बारना यॊहनसिन ओन्‍द्रर बरचर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">अन्‍तियोख़ेया कलीसिया नू कैनो बग्‍गे धर्मेसी कत्‍था तिंगू अरा सिखाब'ऊ आलर रहचर। इबड़र बरनबास अरा नीगेर बारना सिमॊन अरा कुरॆनॆ नगरे ता लूकियोस अरा बॆलस हॆरॊदॆस अंटिपसी संगे परदका मनायॆन अरा स‍उल हिकनर।</verse>
				<verse number="2">आर उन्‍दुल उपास नन्नुम उर्बासी महबा नना लगियर ख़ने, नेम्‍हा बॊलतस बाचस, “ऎन स‍उलसिन अरा बरनबासिन एन्‍देर नलख गे मीख़कादन अदगे आरिन भिनंग नना।”</verse>
				<verse number="3">तहाँ गोहरारना अरा उपास नन्ना ही ख़ॊख़ा आर स‍उल अरा बरनबास म‍इय्याँ ख़ेक्खा उइय्यर ती आरिन त‍इय्यर।</verse>
				<verse number="4">अन्नेम बरनबास अरा स‍उलस नेम्‍हा बॊलतस ती त‍इय्का ती सेलुकिया केरर अरा असलेक ती आर कोहाँ डोंगा नू कुप्रोस टापू केरर।</verse>
				<verse number="5">अरा आर सलामिस नगरे अंड़सियर ती यहूदीर ही गोड़हा एड़पा गुट्ठी नू धर्मेसी कत्‍था तिंगियर। यॊहन मरकुस आर ही गने रहचस ती आर ही सहाड़ा नना लगियस।</verse>
				<verse number="6">आर गोट्टा टापुन कट्टियर मुंजियर ती अदही आ पक्खे नू र'अना पाफोस नगरे बरचर। असन आर बरयेसु नामे ओन्‍टा यहूदी टोन्‍हा अरा ठकवा धर्मेसी कत्‍था तिंगुस गने भेंट मंजर।</verse>
				<verse number="7">आस राजीख़ापुस सेरगियुस पौलुस गने रहचस। आ राजीख़ापुस बुधमान रहचस। आस बरनबास अरा स‍उलसिन मीख़ियस ती आर ती धर्मेसी कत्‍थन मेना बेद्दा लगियस।</verse>
				<verse number="8">लिकिन टोन्‍हा बरयेसुस नॆकन युनानी भखा नू एलुमास नामे रहचा, आस आरिन हींड़चस अरा राजीख़ापुस येसुस नू पत्त'अना ती छेक'आ बेद्दा लगियस।</verse>
				<verse number="9">तहाँ पौलुस बारना स‍उलस नेम्‍हा बॊलतस ती निन्‍दियस ती आसिन ओन ढिठ ईरियस।</verse>
				<verse number="10">अरा बाचस, “नीन नाद ही ख़द्दय, अरा नीन चतरा अरा कटरहा ती निन्‍दका र'अदय, अरा उर्मी रकम ही दौ नलख ही बैरी हिकदय, अरा नीन उर्मी बारी उर्बासी उजगो डहरे गुट्ठिन बगड़'आ गे चिहुट नन्‍दय।</verse>
				<verse number="11">ऎरा! अक्‍कुनिम उर्बस निंगन दंडे चि'ओस, नीन अन्धहा मनोय अरा जोक्‍क उल्‍ला बीड़ी ही बिल्‍लिन ऎरा पोल्‍लोय।” आ बारिम आसी ख़न्न धुन्‍द्रा मंजा केरा अरा ऊख़ा मंजा केरा। अरा आस अत्रा इत्रा कप्‍पा कुद्दियस का नेक‍ईम आसिन ख़ेक्खन धर'अरकी हो'ओर।</verse>
				<verse number="12">ई मंजकन ईरियस ती आ राजीख़ापुस पत्ताचस अरा उर्बासी सिखाब'अना ही पत्त नू अकबकरस।</verse>
				<verse number="13">अक्‍कु पौलुस अरा आसी संगेर कोहाँ डोंगा ती पाफोस ती पम्‍फुलिया ता पेरगॆ नगरे बरचर। असन यॊहन मरकुस आरिन अम्‍बियस ती येरुसलॆम किर्रियस।</verse>
				<verse number="14">पौलुस दरा बरनबास पेरगॆ ती उरखर ती पिसिदिया राजी ही अन्‍तियोख़ेया बरचर। अरा आर ख़न्न ऎख़्रना उल्‍ला नू गोड़हा एड़पा नू केरर ती उक्‍कियर।</verse>
				<verse number="15">पॆसका ही पुथी अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही पुथी ती पढ़चका ख़ॊख़ा, गोड़हा एड़पा ता मुद्धर आरिन एन्ने बाचर त‍इय्यर, “भ‍ईरो! नीम आलारिन रिझ्रता गे इन्द्रिइम ब'आ बेद्ददर होले ब'आ।”</verse>
				<verse number="16">होले पौलुस इज्‍जस ती ख़ेक्खा ती कलेकसे र'आ गे बाचस अरा तेंगा हेलरस, “अना इस्राऎल भ‍ईरो अरा धर्मेसी इल्‍चू नन-यहूदी आलारो, मेना।</verse>
				<verse number="17">इस्राऎल आलर ही धर्मेस नम्‍है पूर्खारिन चज्‍जियस। अरा आर मिसर देस नू र'अना बारी आरिन कोहाँ कमचस ती तंग्‍है कोड़हे सवंग गने आरिन आ देस ती ओथ्रस ओन्‍द्रस।</verse>
				<verse number="18">अरा आस चालीस बछर गूटी टोड़ंग नू आरिन ईरियस ख़ूजियस।</verse>
				<verse number="19">इदही ख़ॊख़ा आस ख़ानान देस नू सात गोटंग जातियारिन पिटियस ती आर ही आ देसन चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="20">इबड़ा जम्मा मलागूटी साढ़े चार सौ बछर मंजा। इदही ख़ॊख़ा धर्मेस आर गे नेंव‍ई ननू आलारिन धर्मेसी कत्‍था तिंगू सामुऎलसी बेड़ा गूटी चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="21">इदही ख़ॊख़ा आर तमा गे ओन्टा बॆल नॆचर। अरा धर्मेस आर गे बेनियमिन गोतोर ता कीसी तंग्‍दस स‍उलसिन बॆल कमचस चिच्‍चस। आस चालीस बछर गूटी राजी नंजस।</verse>
				<verse number="22">ख़ॊख़ा धर्मेस आसिन ताड़चस ती दाऊदसिन आर ही बॆल कमचस। अरा आसी पत्त नू धर्मेस बाचस, ‘ऎन एंग्‍है जिया पत्तारना लेक्‍खा येसैसी तंग्‍दस दाऊदसिन ईरकन। आस एंग्‍है मने लेक्‍खा जम्मन ननोस।’</verse>
				<verse number="23">धर्मेस तंग्‍है गच्‍छरका लेक्‍खा आ दाऊदसी बनस तिम इस्राऎल गे ओन्‍टा बछाब'उस येसुसिन इजताचस।</verse>
				<verse number="24">येसुसी बरना ही मुन्‍द यॊहनस ओर्मा इस्राऎल आलर गे जियन किर्त'अना ती नॊड़रना ही पत्त नू तिंगियस।</verse>
				<verse number="25">यॊहनस तंग्‍है नलखन नंजस मुंजियस ती बाचस, ‘नीम एंगन नॆ तंग्‍है सोचदर? ऎन मसी मलदन। आस एंग्‍है ख़ॊख़ा बर'ऊ र'अदस। आसी ख़ेड्डे ता जूता गुट्ठिन ईचना ही जॊगे हूँ ऎन मलदन।’</verse>
				<verse number="26">अना भ‍ईरो, अब्राहमसी जंईपुंई आलारो, अरा धर्मेसिन इल्‍चू नन-यहूदी आलारो, मेना। ई बछरना ही पत्त ता कत्‍था नम्‍है गुसन त‍इरकी र'ई।</verse>
				<verse number="27">येरुसलॆम नू र'ऊ आलर अरा आर ही मुद्धर येसुसिन बछाब'ऊ ब'अरकी मल चिन्‍हचर। अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही कत्‍थन मल बुझ्रनुम उर्मी ख़न्न ऎख़्रना उल्‍ला अबड़न पढ़चर। औंगे येसुसिन बदी नंजर ती अबड़ा कत्‍थन पूरा नंजर।</verse>
				<verse number="28">आर गे आस नू पिटना दंडे जॊगे एन्‍देर हूँ बदी मल ख़क्‍ख्रा। अन्नु हूँ पिलातुस ती गोहरारर का आसिन पिटा।</verse>
				<verse number="29">आर आसी पत्त नू नेम्हा पुथी नू लिखचका जम्मन नंज मुंजका ख़ॊख़ा, आसिन क्रुस ती एत्ताचर अरा मसड़ा नू उइय्यर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="30">लिकिन धर्मेस आसिन केचका ती उज्‍जताचस चॊदस।</verse>
				<verse number="31">अदही ख़ॊख़ा आस नगदे उल्‍ला गूटी नॆ आसी पिटरना ही मुन्द आसी गने गलिलेया ती येरुसलॆम बरचका रहचर आर गे ऎथ्र'आ लगियस। अक्‍कु आरिम आलर ही मुन्‍दहारे आसी गोवाह र'अनर।</verse>
				<verse number="32">अक्‍कु ऎम धर्मेस नम्‍है पूरखर गने नंजका गच्‍छरका ही पत्त ता दौ कत्‍थन निमन तेंगदम।</verse>
				<verse number="33">आस येसुसिन केचका ती उज्‍जताचस चॊदस ती आसी ख़द्दर नमा गे आ गच्‍छरकन मानिम नंजस। एकासे का दाऊदसी दोसर डंडी नू लिख्रकी र'ई, ‘नीन एंग्‍है ख़द्दय, इन्ना ऎन निंग्‍है बंग मंजकादन।’</verse>
				<verse number="34">धर्मेस येसुसिन केचका ती उज्‍जताचस चॊदस अरा अक्‍कु आस इकला हूँ मल खे'ओस। औंगे धर्मेस एन्ने बाचकादस, ‘ऎन निंगा नेम्‍हा अरा मल ताड़रना आसीस आबोन चि'ओन, एकदा ऎन दाऊदसिन गच्‍छरकन।’</verse>
				<verse number="35">औंगे आस नन्ना डंडी नू अउरिम ब'अदस, ‘नीन निंग्‍है नेम्‍हा आलासिन कित्ता मल चि'ओय।’</verse>
				<verse number="36">दाऊदस गा तंग्‍है उज्‍जना ही बेड़ा नू धर्मेसी मने लेक्‍खा नंजस ती केच्‍चस। अरा आसिन तंग्‍है पूरखर हेद्दे मंडियर। अरा आसी मॆद मसड़ा नू कित्तिया।</verse>
				<verse number="37">लिकिन धर्मेस नॆकन केचका ती उज्‍जताचस चॊदस आसी मॆद मल कित्तिया।</verse>
				<verse number="38">औंगे भ‍ईरो, नीम बॆस लगे बुझ्र'आ हो'आ का एका कत्‍था निमा तेंगर'आ लगी आद ईद हवे का येसुस ती निम्‍है पाप ही छमा ख़क्‍ख्र'ओ। मूसासी पॆसका निमन निम्‍है पाप गुट्ठी ती अम्‍बता पोल्‍लो।</verse>
				<verse number="39">लिकिन येसुसिन पत्त'ऊ ओर्मर तम्‍है पाप ती बछर'ओर।</verse>
				<verse number="40">औंगे चिहुंक र'आ का, एकाद धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ती तिंका र'ई आद निम्‍है म‍इय्याँ अम्‍बन बर'आ।</verse>
				<verse number="41">‘अना निंदा ननू आलारो! ऎरा, अकबक मना अरा खे'आ कला। ऎन गा ओन्‍टा नलखन निम्‍है उल्‍ला गुट्ठी ननोन। ओर्तोस अदही पत्त नू निमन तेंगोस। अन्नु हूँ नीम अदिन मल पत्त'ओर।’”</verse>
				<verse number="42">बरनबास अरा पौलुस गोड़हा एड़पा ती उरखा लगियर ख़ने, बरना ख़न्न ऎख़्रना उल्‍ला हूँ इबड़ा ही पत्त नू अउरिम तेंगा गे आलर गोहरारर।</verse>
				<verse number="43">सभा मुंज्रा अदही ख़ॊख़ा नगदे बग्‍गे यहूदीर अरा यहूदी धरम नू बरचका नन-यहूदीर पौलुस अरा बरनबास गने चॊंख़्रर। पौलुस अरा बरनबास आर ही गने कछनख्रर अरा धर्मेसी सोग्‍गे नू बड़ियर र'आ गे आनियर।</verse>
				<verse number="44">नन्ना ख़न्न ऎख़्रना उल्‍ला नू मलागूटी नगरे ही उर्मी आलर उर्बासी कत्‍थन मेना गे ख़ॊंड़रर।</verse>
				<verse number="45">एन्ने कोहाँ गोंहड़न ईरियर ती यहूदीर कुटमुटर'आ हेलरर अरा पौलुसी निं‍दा नंजर ती आसी कत्‍था ही बिड़दो नू आनानखर'आ हेलरर।</verse>
				<verse number="46">पौलुस दरा बरनबास बिगर एल्‍चम बाचर, “ईद चाड़ रहचा का मुन्‍द निमा गे धर्मेसी कत्‍था तेंगना रहचा, लिकिन नीम इदिन मल इंझ्रदर, अरा नीम निमन मुंजा मलका उज्‍जना ख़क्‍खना जॊगे मल बुझुरदर। औंगे ऎम अक्‍कु इदिन नन-यहूदीरिन तेंगदम।</verse>
				<verse number="47">औंगे उर्बस एमन एन्ने बाचस ती पॆसकादस, ‘ऎन निमन नन-यहूदीर गे बिल्‍ली कमचकादन, एकत्रु निम्‍है ती बछरना ही दौ कत्‍था ख़ॆख़ेल ही ठुट्ठु गूटी बिंड़र'ओ क'ओ।’”</verse>
				<verse number="48">नन-यहूदीर इदिन मेंजर ख़ने, रिझ्र'आ हेलरर अरा धर्मेसी कत्‍था ही ओहमा नना लगियर। एका बग्‍गे आलर मुंजा मलका गुटी उज्‍जना गे चज्रकाचर, अबड़र दौ कत्‍थन पत्ताचर।</verse>
				<verse number="49">तहाँ गोट्टा चकभार नू उर्बासी कत्‍था बींड़रा केरा।</verse>
				<verse number="50">लिकिन यहूदीर जोक्‍क म‍ईन जॊगे धर्मेसी इल्‍चू नन-यहूदी मुक्‍कारिन अरा नगरे ता मुद्धारिन पौलुस अरा बरनबासी बिड़दो इज्‍जताचर ती आरिन सस्ती नंजर। अरा आरिन तम्‍है चक ती बहरी ओथ्रर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="51">तहाँ आर ही बिड़दो गोवाह चि'आ गे पौलुस दरा बरनबास तम्‍‍है ख़ेड्डे ता रिड़ोन ख़ित्तियर, अरा इकोनियोन नगरे केरर।</verse>
				<verse number="52">अरा पत्त'ऊ आलर रिझ ती अरा नेम्‍हा बॊलतस नू निन्‍द्रका रहचर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="14">
				<verse number="1">अक्‍कु इकोनियोन नगरे नू हूँ पौलुस दरा बरनबास यहूदी गोड़हा एड़पा नू कोरचर अरा एन्ने कत्‍था बाचर का यहूदीर अरा युनानी आलर इरिब जातियर बग्‍गे आलर पत्त'ऊ आल मंजर केरर।</verse>
				<verse number="2">लिकिन एका यहूदीर मल पत्ताचर आर नन-यहूदीरिन तकाबाचर ती पत्त'ऊ आलर ही बिड़दो नू नन्‍ताचर।</verse>
				<verse number="3">पौलुस अरा बरनबास बग्‍गे उल्‍ला गूटी असन रहचर अरा डिढ गने उर्बस येसुसी पत्त नू तेंगा लगियर। उर्बस हूँ आर ती चिन्‍हा अरा अजगुत नलख गुट्ठी ऎद'आ गे आर गे सवंग चिच्‍चस ती आर ही कत्‍थन मानिम ऎदस।</verse>
				<verse number="4">लिकिन नगरे ता आलर ख़ट्टरर केरर। जोक्‍क आलर यहूदीर तरा मंजर केरर अरा जोक्‍क आलर त‍इरकर तरा मंजर केरर।</verse>
				<verse number="5">तहाँ जोक्‍क नन-यहूदीर अरा जोक्‍क यहूदीर अरा आर ही मुद्धर पौलुस अरा बरनबासिन हींड़'आ गे अरा पखना ती लोड़ग'आ पिटा गे बेद्दा लगियर।</verse>
				<verse number="6">पौलुस अरा बरनबास इदिन अक्‍खर ख़ने, आर लुकाओनिया अरा लुसत्रा अरा देरबॆ नगरे अरा अबड़ा ही अड्डे-बेड्डे ता अड्डा गुट्ठी नू बोंगर केरर।</verse>
				<verse number="7">अरा आर असन हूँ दौ कत्‍थन तिंगियर।</verse>
				<verse number="8">लुसत्रा नगरे नू ओन्‍टा एन्ने आलस उक्‍का रहचस। आसी ख़ेड्डे नू पैया मल रहचा। आस कुन्‍द्रका तिम लेंगड़ा रहचस अरा आस इकला हूँ ऎका पोलकाचस।</verse>
				<verse number="9">आस पौलुसी ब'अनन मेना लगियस ख़ने, पौलुस आसिन ओन ढिठ ईरियस ती धर्मेस एंगन कोड़े नना ओंग्दस एन्ने आसी पत्त'अनन अक्‍खस।</verse>
				<verse number="10">ख़ने जॊरसरिया बाचस, “चो'आ अरा निंग्‍है ख़ेड्डे ती उजगो इज'आ।” आस उदकारस ती कुद्दा नुंगा हेलरस।</verse>
				<verse number="11">गोंहड़ा पौलुसी ई नंजकन ईरिया ख़ने, आर लुकाओनिया भखा नू जॊरसरिया बाचर, “देंवता गुट्ठी आलर ही रूपे नू नम्‍है गुसन इत्तकी र'ई।”</verse>
				<verse number="12">तहाँ अबड़र बरनबासिन तम्‍है मुध देंवता जेयुस एन्‍ने बाचर अरा पौलुसिन तम्‍है पैका देंवता हेरमॆस एन्ने बाचर, एन्‍देरगेका आस सिखाब'ऊ रहचस।</verse>
				<verse number="13">नगरे ता बहरी जेयुस ही मन्‍दिर रहचा। अइय्या ता नैगस अड्डो गुट्ठी अरा पूंप माला गुट्ठी ओन्‍द्रस ती नगरे ही बली गुसन अंड़सियस। अरा आस अबड़ा आलर गने पौलुस अरा बरनबास गे दाँड़े नना गे बिद्दियस।</verse>
				<verse number="14">लिकिन त‍इरकर पौलुस अरा बरनबास इदिन मेंजर ख़ने, तंग्‍है किचरी गुट्ठिन चर्रियर ती गोंहड़ा नू बोंगर ती चिच्चि‍यारर,</verse>
				<verse number="15">“भ‍ईरो, नीम ईद एन्‍देर नना लगदर? ऎम हूँ गा निम्‍है लेक्‍खा सुक्‍खे दुक्‍खे भोग'ऊ आलम हिकदम। ऎम ई दौ कत्‍था तेंगा बरचकादम का इबड़ा अनभनियाँ आलॊ गुट्ठी ती तरकूटी मना अरा उज्‍जना धर्मेस तरा किर्रा, एकास मेर्ख़ा अरा ख़ॆख़ेल अरा समुदर अरा अबड़ा नू र'अना उर्मिन कमचस।</verse>
				<verse number="16">आस केरका बेड़ा नू उर्मी जातियारिन तम्‍है तम्‍है डहरे नू ऎका चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="17">अन्नु हूँ आस तंग्है दौ नलख ती तंग्‍है पत्त नू गोवाह चि'अदस। आस मेर्ख़ा ती चॆप पुंइत'अदस अरा बॆस बरखा ती खितिन बने मन्‍त'अदस। अरा आस निम्‍है जियन ओन्ना-मॊख़ना अरा रिझ्रना नू निन्‍दत'अदस।”</verse>
				<verse number="18">इबड़ा कत्‍था गुट्ठिन तेंगना ती आर गोंहड़ा आबोन नगदे मसकिल ती तमा गे दाँड़े नन्नन छेकचर।</verse>
				<verse number="19">इदही ख़ॊख़ा जोक्‍क यहूदीर अन्‍तियोख़ेया अरा इकोनियोन नगरे ती बरचर। अरा आर गोंहड़ा आबोन तम्‍है गने भिड़ाबाचर। अरा आर पौलुसिन पखना ती लोड़गर ती लौचर अरा आस केच्‍चस बाचर ती आसिन नगरे ती बहरी घिड्राचर होच्‍चर।</verse>
				<verse number="20">लिकिन पत्त'ऊ आलर पौलुसी चरियो तरा मंजर ख़ने, आस चॊचस ती नगरे नू किर्रिम बिच्‍चियस। अरा नन्ना उल्‍ला आस बरनबास गने देरबॆ केरस।</verse>
				<verse number="21">पौलुस अरा बरनबास देरबॆ नगरे नू दौ कत्‍था तिंगियर अरा बग्‍गे आलर पत्त'ऊ मंजर केरर। इदही ख़ॊख़ा आर लुसत्रा अरा इकोनियोन अरा अन्‍तियोख़ेया किर्रियर।</verse>
				<verse number="22">अरा आर असन ता पत्त'ऊ आलारिन बड़ियर नंजर अरा पत्त'अना नू ठिमठिमने इज्जका र'आ गे रिझ्रताचर। अरा बाचर, “नमा नगदे खिलपत मॊख़रकी धर्मेसी राजी नू कोरना र'ई।”</verse>
				<verse number="23">अरा आर उर्मी कलीसिया नू नॆकन आर पत्ताचर आरिन बिन्‍ती अरा उपास नंजर ती सेयान कमचर अरा आरिन उर्बासी ख़ेक्खा नू चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="24">तहाँ आर पिसिदिया नगरे मन्नुम ती पम्‍फुलिया बरचर।</verse>
				<verse number="25">अरा आर पेरगॆ नगरे नू दौ कत्‍था तिंगियर, अदही ख़ॊख़ा अत्तालेया नगरे केरर।</verse>
				<verse number="26">असले ती आर कोहाँ डोंगा अरगियर ती सीरिया राजी ता अन्‍तियोख़ेया किर्रिम बिच्‍चियर। इसन दिम आर पत्त'ऊ आलर ती धर्मेसी सोग्‍गे गे सोंपरकाचर ती अक्‍कु आर नंज मुंजका ई नलख गे त‍इरकाचर।</verse>
				<verse number="27">असन आर अंड़सियर ती कलीसियन ख़ॊंड़चर ती तिंगियर का धर्मेस आर ही ती एन्‍देर एन्‍देर नलख नंजकाचस, अरा नन-यहूदीर हूँ पत्त'आ गे एकासे बलिन तिसगस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="28">अरा आर नगदे उल्‍ला गूटी असन पत्त'उर गने रहचर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="15">
				<verse number="1">जोक्‍क आलर यूदेया राजी ती सीरिया राजी ता अन्‍तियोख़ेया बरचर ती नन-यहूदी पत्त'उरिन एन्ने सिखाब'आ लगियर, “मूसासी सिखाबाचका नॆग ही लेक्‍खा निम्‍है खतना मल मनो होले नीम नाड़र'आ पोल्‍लोर।”</verse>
				<verse number="2">इदही पत्त नू पौलुस दरा बरनबास अरा अबड़ा आलर गने कोड़हे आनानख्रना मंजा। औंगे कलीसिया पौलुस अरा बरनबास अरा अन्‍तियोख़ेया ता जोक्‍क पत्त'उरिन येरुसलॆम त‍इय्या गे तिगचर का असन आर ई पत्त नू त‍इरकर अरा सेयान आलर गने कछनख्र'ओर।</verse>
				<verse number="3">अन्‍तियोख़ेया कलीसिया आरिन त‍इय्या। आर फोइनिकॆ दरा समारिया मन्नुम केरर ती असता उर्मी पत्त'उर गने तिंगियर का एकासे नन-यहूदीर धर्मेसिन इंझ्रर। अरा ई कत्‍था ओर्मा पत्त'उरिन नगदे रिझ्रताचा।</verse>
				<verse number="4">आर येरुसलॆम अंड़सियर ख़ने, कलीसिया अरा त‍इरकर अरा सेयान आलर आरिन परघाचर। अरा आर धर्मेस आर ही ती एन्‍देर एन्‍देर नलख नंजस अबड़ा उर्मिन तिंगियर।</verse>
				<verse number="5">लिकिन फरिसीर ही खोंड़हा ता जोक्‍क पत्त'ऊ आलर इज्‍जर ती बाचर, “नन-यहूदी पत्त'ऊ आलर खतना नन्ना दिम र'ई अरा मूसासी पॆसकन पॆस्रना र'ई।”</verse>
				<verse number="6">औंगे त‍इरकर अरा सेयान आलर ई पत्त नू कछनख्र'आ गे ख़ॊंड़रर।</verse>
				<verse number="7">इदही पत्त नू बग्‍गे आनानख्रना मंजका ख़ॊख़ा पतरस इज्‍जस ती बाचस, “अना भ‍ईरो, नीम अख़दर का धर्मेस पहिल खेप निम्‍है मझी ती एंगन नन-यहूदीर नू दौ कत्‍था तेंगा गे चज्‍जियस, आर एंग्‍है ती दौ कत्‍था मेंजर अरा पत्ताचर।</verse>
				<verse number="8">धर्मेस ओर्मर ही सोच आबोन अख़दस, आस आरिन इंझरस। अरा आस नमा गे एकासे नंजस अन्नेम आर गे नेम्‍हा बॊलतासिन चिच्‍चस ती तंग्‍है इंझ्रनन ऎदस।</verse>
				<verse number="9">अरा आस आर ही जियन पत्त'अना ती नेम्‍हा नंजस अरा नम्‍है नू अरा आर नू एन्‍देर हूँ फरक म‍ल नंजस।</verse>
				<verse number="10">औंगे अक्‍कु नीम एन्‍देरगे नन-यहूदी पत्त'ऊ आलर ही ख़ेसेर नू ओत्‍था पगसीन लद'अरकी धर्मेसिन बिढ़दर? एकदन नाम महले नम्‍है पूरखर चेड़'आ पोल्‍लर।</verse>
				<verse number="11">लिकिन नाम पत्त'अदत का नाम अरा आर हूँ उर्बा येसुसी सोग्‍गे ती नाड़र'ओत।”</verse>
				<verse number="12">तहाँ ओर्मा खोंड़हा कलेकसे मंजा अरा पौलुसी अरा बरनबासी कत्‍थन मेंजा का धर्मेस आर ही ती एन्‍देर एन्‍देर चिन्‍हा दरा अजगुत नलख गुट्ठी नन-यहूदीर मझी नू नंजस।</verse>
				<verse number="13">आर ही बाचका मुंजका ख़ॊख़ा याकॊबस बाचस, “अना भ‍ईरो, एंग्‍हैन मेना।</verse>
				<verse number="14">सिमॊनस नमन तिंगियस का धर्मेस नन-यहूदीर ती जोक्क आलारिन तंगा गे चज्जियस ती पहिल खेप एकासे सोग्‍गे ईरियस।</verse>
				<verse number="15">धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही कत्‍था हूँ इदही गने ओन्‍टम उक्‍की। एन्ने लिख्रकी र'ई का,</verse>
				<verse number="16">‘इबड़ा ही ख़ॊख़ा ऎन किर्रोन ती दाऊदसी धंस्रका एड़पन फेन कम'ओन। अरा ऎन अदही घराड़िन फेन कम'ओन अरा अदिन फेन इजत'ओन।</verse>
				<verse number="17">औंगे बछ्रका आलर अरा ऎन एंगा गे चजकादन अबड़ा ओर्मा नन-यहूदीर उर्बासिन बेद्दोर। उर्बस ब'अदस,</verse>
				<verse number="18">इबड़न नॆ हुल्‍लो ती अख़ताचस।’</verse>
				<verse number="19">औंगे ऎन सोचदन का धर्मेस तरा बरचका नन-यहूदीरिन नाम सस्ती अम्‍बोत चि'आ।</verse>
				<verse number="20">लिकिन नाम आर गे लिख'ओत का आर मूर्ती गुट्ठी गे अरगका ओन्ना-मॊख़ना अरा उर्मी रकम ही पेहरन ही सोतरा नलख ती अरा घोंघन पॆदख़का मेक्‍खो गुट्ठी ही अहड़ा अरा ख़ॆंस ती तरकूटी र'ओर।</verse>
				<verse number="21">एन्‍देरगेका चिरान तिम नगरे नगरे नू मूसासी पॆसकन तिंगुर र'अनर अरा आद उर्मी ख़न्न ऎख़्रना उल्‍ला नू गोड़हा एड़पा गुट्ठी नू पढ़तार'ई।”</verse>
				<verse number="22">तहाँ त‍इरकर अरा सेयान आलर कलीसिया ता उर्मिर गने तिगचर का नम्‍है ती जोक्‍क आलारिन चाजोत ती पौलुस अरा बरनबास गने अन्‍तियोख़ेया त‍इय्योत। आर इबड़र हिकनर का बरसब्‍बास बारना यूदस अरा सीलास, ईर पत्त'ऊ आलर नू मुध रहचर।</verse>
				<verse number="23">अरा आर ही ख़ेक्खा नू ई चिठिन त‍इय्यर: “अन्‍तियोख़ेया अरा सीरिया अरा किलिकिया ता नन-यहूदी पत्त'ऊ भइय्योर गे ऎम त‍इरकर अरा सेयान आलर अरा येरुसलॆम ता पत्त'ऊ भइय्योर ही मोंजरा।</verse>
				<verse number="24">ऎम मेंजकादम का एम्‍है ती जोक्‍क भ‍इ‍य्योर निम्‍है हेद्दे बरचर ती तम्‍है कत्था ती निमन अकबकाम बाचर अरा निमन हदियाचर। लिकिन आर गे ऎम एन्ने एन्‍देर पॆसका हूँ मल चिच्का रहचकम।</verse>
				<verse number="25">औंगे ऎम ओर्मर ही मने ती तिगचकम का जोक्‍क आलारिन चाजोत ती आरिन पौलुस अरा बरनबास गने त‍इय्योत।</verse>
				<verse number="26">ईर इरबारिम एन्ने आलर हिकनर का तम्‍है उज्‍जनन हूँ मल ऎररकी उर्बस येसु मसीस गे सुसर ननू आलर हिकनर।</verse>
				<verse number="27">ऎम यूदस अरा सीलासिन हूँ निम्‍है गुसन त‍इय्दम। आर इबड़ा कत्‍थन निमन तम्‍है ब‍ई ती तेंगोर।</verse>
				<verse number="28">नेम्‍हा बॊलतस अरा एमा गे ईद बॆस लग्‍गिया का इबड़ा मुध कत्‍थन अम्‍बरकी अउर कोड़हे कत्‍था गुट्ठिन निम्‍है म‍इय्याँ मल लद'ओम।</verse>
				<verse number="29">नीम मूर्ती गुट्ठी गे अरगका ओन्ना-मॊख़ना अरा ख़ॆंस अरा घोंघन पॆदख़का मेक्‍खो गुट्ठी ही अहड़ा अरा उर्मी रकम ही पेहरन ही सोतरा नलख ती तरकूटी र'अके। इबड़ा ती नीम तरकूटी र'ओर होले निमा गे दौ मनो। निम्‍है दौ मनन नेक‍अन।”</verse>
				<verse number="30">आर बिदा मंजर ती अन्‍तियोख़ेया केरर अरा असन अंड़सियर ती कलीसिया आबोन जुमाबाचर ती चिठिन चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="31">चिठी नू लिख्रका जिया सालना कत्‍थन मेंजर ती आलर कोड़हे रिझ्रर।</verse>
				<verse number="32">यूदस अरा सीलास हूँ गा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर रहचर। आर भइय्योरिन कोड़हे कत्‍था बाचर ती जिया सालना चिच्‍चर अरा आरिन बड़ियर नंजर।</verse>
				<verse number="33">जोक्‍क उल्‍ला आर असन रहचर ती भइय्योर आरिन कोड़े गने येरुसलॆम कलीसिया किर्रा गे त‍इय्यर।</verse>
				<verse number="34">[सीलास गा असन र'आ गे तिगचस।]</verse>
				<verse number="35">लिकिन पौलुस दरा बरनबास अन्‍तियोख़ेया नुम रहचर अरा नगदे बग्‍गे आलर गने उर्बासी कत्‍थन सिखाब'आ अरा तेंगा कुद्दा लगियर।</verse>
				<verse number="36">जोक्‍क उल्‍ला ख़ॊख़ा पौलुस बरनबासिन बाचस, “बरा, नाम एका एका नगरे नू उर्बासी कत्‍था तिंका रहचकत असन फेन क'ओत ती भइय्योर गने भेंट मनोत अरा आर एकासे र'अनर अदिन ऎरोत।”</verse>
				<verse number="37">बरनबास गा मरकुस बारना यॊहनसिन संगे हो'आ गे तिगचस।</verse>
				<verse number="38">लिकिन पौलुसी सोच एन्ने रहचा का एकास पम्‍फुलिया नू आरिन अम्‍बियस चिच्‍चस अरा आर ही नलख नू संगे मल चिच्‍चस, आसिन हो'अना दौ मलकी।</verse>
				<verse number="39">ई पत्त नू इरबर नू कोड़हे नग्‍गानख्रना मंजा का आर इरिबर छिन्‍डरर केरर। बरनबास मरकुसिन संगे होच्‍चस ती डोंगा ती कुप्रोस केरस।</verse>
				<verse number="40">लिकिन पौलुस सीलासिन चज्‍जियस, अरा भइय्योर ती उर्बासी सोग्‍गे नू सोंपरस ती असलेक किर्रिम बिच्‍चियस।</verse>
				<verse number="41">अरा आस सीरिया दरा किलिकिया मन्नुम कलीसिया गुट्ठिन बड़ियर नंजस ती केरस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="16">
				<verse number="1">इदही ख़ॊख़ा पौलुस अरा सीलास देरबॆ नगरे केरर, अरा असन ती लुस‍त्रा नगरे अंड़सियर। असन तीमोथियुस नामे ओन्‍टा पत्त'ऊ आलस रहचस। आसी अयंग यहूदी पत्त'ऊ आली रहचा अरा बंगस युनानी आलस रहचस।</verse>
				<verse number="2">लुस‍त्रा अरा इकोनियोन ता पत्त'ऊ आलर आसी पत्त नू दौ तिंगियर।</verse>
				<verse number="3">पौलुस तीमोथियुसिन तंग्‍है गने संगे मना गे मने नंजस। लिकिन आ चक नू र'ऊ उर्मी यहूदी आलर अख़नर का आसी बंगस युनानी रहचस। औंगे पौलुस आसिन होच्‍चस ती खतना नन्‍ताचस।</verse>
				<verse number="4">आर नगरे नगरे कालरकी येरुसलॆम नू त‍इरकर अरा सेयान आलर तिगा बाचका कत्‍थन पॆस्र'आ गे पत्त'ऊ आलारिन तेंगा लगियर।</verse>
				<verse number="5">औंगे कलीसिया गुट्ठी पत्त'अना नू बड़ियर मन्नुम केरा अरा अबड़र ही गनती बढरनुम काला लगिया।</verse>
				<verse number="6">नेम्‍हा बॊलतस आरिन आसिया नू दौ कत्‍था तेंगा गे छेंकचस ती आर फ्रुगिया अरा गलातिया चकभार नू मन्नुम केरर।</verse>
				<verse number="7">अरा आर मूसिया राजी ही हेद्दे अंड़सियर ती बितुनिया काला गे चिहुट नंजर। लिकिन येसुसी बॊलता आरिन काला मल चिच्‍चा।</verse>
				<verse number="8">ख़ने आर मूसिया कट्टियर ती त्रोआस केरर।</verse>
				<verse number="9">असन माख़ा पौलुस ओन्‍टा देखार ईरियस। ओर्त मकेदोनिया जिला ता आलस मुन्‍द इज्‍जस ती गोहरारस ती बाचस, “मकेदोनिया बर'अरकी एमन सहाड़ा नना।”</verse>
				<verse number="10">पौलुसी ई देखार ईरका ख़ॊख़ा ऎम लॆम मकेदोनिया काला बिद्दकम। अरा ऎम बुझ्रकम का धर्मेस एमन आरिन दौ कत्‍था तेंगा गे मीख़कादस।</verse>
				<verse number="11">फिन ऎम त्रोआस ती डोंगा अरिगकम ती उजगोम समोत्राकॆ टापू केरकम अरा दोसर उल्‍ला नियापुलिस बरचकम।</verse>
				<verse number="12">अइय्या ती ऎम फिलिप्‍पी अंड़सकम, आद मकेदोनिया जिला ता मुध नगरे हवे। अरा आद रोमी आलर ही र'अना अड्डा हवे। ऎम आ नगरे नू जोक्‍क उल्‍ला रहचकम।</verse>
				<verse number="13">ख़न्न ऎख़्रना उल्‍ला ऎम नगरे ही फाटक ती बहरी ख़ाड़ ही पिंडी नू गोहरारना अड्डा र'ई बाचकम ती केरकम। अरा ऎम असन उक्‍कम ती असन ख़ॊंड़रका जोक्‍क मुक्‍कर गने कछनख्र'आ हेलरकम।</verse>
				<verse number="14">थुअतीरा नगरे ता लुदिया नामे ही बैजनी किचरी बीसू धर्मेसिन महबा ननू आली अदिन मेना लगिया। पौलुसी कत्‍थन मेना गे धर्मेस अदही जिया बलिन तिसगस।</verse>
				<verse number="15">आद तंग्‍‍है गोट्टा एड़पातर गने नॊड़रा। ख़ने आद एमन गोहरार'आ, “नीम एंगन उर्बासी पत्त'ऊ आली बुझ्रदर होले, एंग्‍है गुसन गुचा ती र'आ।” अरा आद एमन बड़पेलहा ती होच्‍चा केरा।</verse>
				<verse number="16">उन्‍दुल ऎम गोहरारना अड्डा काला लिक्‍कम ख़ने, एमा ओन्‍टा बिट्ठी ननू जॊंख़ पेल्‍लो भेंट मंजा। अदही म‍इय्याँ सगड़ी ऎरना ही ओन्‍टा बॊलता रहचा, अरा आद सगड़ी ऎरना ती तंग्‍है उर्बर गे नगदेम बग्‍गे ‍ढिबा अर्ज'आ लगिया।</verse>
				<verse number="17">आद पौलुसी अरा एम्‍है ख़ॊख़ा बरचा ती चिच्चि‍यार'आ हेलरा, “इबड़ा आलर उर्मी ती कोहाँ धर्मेसी जॊंख़र हिकनर। ईर नीम एकासे नाड़र'आ ओंग्दर अदही पत्त नू तेंगनर।”</verse>
				<verse number="18">आद नगदे उल्‍ला गूटी एन्नेम नना लगिया। लिकिन पौलुस गोसा मंजस अरा किर्रे ईरियस ती आ बॊलतन बाचस, “ऎन निंगन येसु मसीसी सवंग ती आनदन, इदही म‍इय्याँ ती उरखय कलय।” अरा आ बॊलता आ बारिम आद ती उरखा केरा।</verse>
				<verse number="19">तहाँ आ बिट्ठी ननू जॊंख़ पेल्‍लो ही उर्बर इदन ईरियर ती अक्‍खर का तम्‍है अर्ज'अना ही असरा मुंज्रा केरा। ख़ने आर पौलुस अरा सीलासिन धरचर ती बजार नू नगरे ही अक्‍स'उर गुसन नतगियर ओन्‍द्रर।</verse>
				<verse number="20">आर आरिन रोमी अक्‍स'उर गुसन होच्‍चर अरा बाचर, “ईर यहूदीर हिकनर अरा नम्‍है नगरे नू हुही चॊद'आ लगनर।</verse>
				<verse number="21">अरा एन्ने चाल आबोन सिखाब'आ लगनर का एकदन नाम रोमी आलर गे अदिन नना गे अरा मन'आ गे मल्ला चीरका।”</verse>
				<verse number="22">तहाँ गोंहड़ा पौलुस अरा सीलासी बिड़दो नू लौ'आ गे ख़ॊंड़रर। अरा रोमी अक्‍स'उर आर ही किचरिन चर्रियर ती ईचा गे अरा आरिन बेत ल'आ गे आनियर।</verse>
				<verse number="23">बेत लौताचर ती आरिन जेहेल नू गुड़चर चिच्‍चर अरा दरोगासिन आरिन चिहुंक लगे ख़ापा गे आनियर।</verse>
				<verse number="24">आस एन्ने पॆसका मेंजस ती आरिन जेहेल ही भितरी कुठली नू उइय्यस अरा आर ही ख़ेड्डेन कंक नू हॆंताचस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="25">अधरात माख़ा नू पौलुस दरा सीलास गोहरारनुम धर्मेसिन भजन नना लगियर। अरा गुड़रकर आर ही भजनन मेना लगियर।</verse>
				<verse number="26">अरा आचका ही ओन्‍टा कोहाँ ख़ॆख़ेल नुक्रना मंजा। ख़ने जेहेल एड़पा ही नेव गुट्ठी हूँ नुकुर ख़च्‍चिया, अरा लॆम उर्मी बली तिसग्रा केरा, अरा ओर्मा गुड़रकर ही बींड़ी कोल्‍लरा केरा।</verse>
				<verse number="27">दरोगस एजरस ती चॊचस अरा जेहेल एड़पा ही बली गुट्ठिन तिसगरका ईरियस ती गुड़रका आलर बोंगर केरर बाचस ती आस तलवार ओथ्रस ती तंगन पिटा बिद्दियस।</verse>
				<verse number="28">लिकिन पौलुस जॊरसरिया चिच्चि‍यारस ती बाचस, “निंगन अमा नठाब'आ, एन्‍देरगेका ऎम ओर्मम इसानिम र'अदम।”</verse>
				<verse number="29">ख़ने आस बिल्‍ली ओन्‍द्रताचस ती भितरी कोरचस, अरा इल्‍चका ती असरनुम पौलुस अरा सीलासी ख़ेडमूली खत्रस।</verse>
				<verse number="30">अरा आरिन बहरी ओन्‍द्रस ती बाचस, “अना उर्बारो, नाड़र'आ गे एंगा एन्‍देर नन्ना र'ई?”</verse>
				<verse number="31">आर बाचर, “नीन उर्बा येसुसिन पत्त'आ होले, नीन अरा निंग्‍है एड़पातर नाड़र'ओर।”</verse>
				<verse number="32">अरा आर आसिन अरा आसी गोट्टा एड़पा आबारिन उर्बासी कत्‍था मेन्‍ताचर।</verse>
				<verse number="33">आ माख़ा आ बारिम आस आरिन होच्‍चस ती आर ही खसरा गुट्ठिन नूड़ियस। अरा लॆम तान अरा तंग्‍है उर्मी एड़पातर नॊड़रर।</verse>
				<verse number="34">तहाँ आस आरिन तंग्‍है एड़पा होच्‍चस ती आर गे मंडी चिच्‍चस। अरा आस तंग्‍है गोट्टा एड़पातर गने रिझ्रस, एन्‍देरगेका आर धर्मेसिन पत्ताचकाचर।</verse>
				<verse number="35">बिज्‍जिया ख़ने रोमी अक्‍स'उर सैनारिन दरोगासिन तेंगा गे त‍इय्यर, “अबड़ा आलारिन अम्‍बा चि'आ।”</verse>
				<verse number="36">ख़ने दरोगस ई कत्‍थन पौलुसिन तिंगियस, “रोमी अक्‍स'उर निमन अम्‍बा चि'आ गे आनका त‍इय्कानर। औंगे नीम उरखा ती कोड़ेम किर्रिम बि'आ।”</verse>
				<verse number="37">लिकिन पौलुस सैनारिन बाचस, “ऎम रोमी आलम हिकदम, अन्नु हूँ आर एमन बिगर मेना ख़ॊजम आलर ही मुन्‍दहारे लौचर‍ अरा जेहेल नू गुड़चर। अक्‍कु आर एमन कलेकसे ओथ्रनर। एन्ने मल्‍ला, लिकिन आरिम बर'ओर ती एमन बहरी ओथ्र'ओर।”</verse>
				<verse number="38">सैनर ई कत्‍थन रोमी अक्‍स'उरिन तिंगियर। पौलुस अरा सीलास रोमी आलर हिकनर मेंजर ती आर इल्‍चियर केरर।</verse>
				<verse number="39">औंगे आर‍ बरचर ती आरिन छमा नॆचर अरा आरिन बहरी होच्‍चर ती बिन्‍ती नंजर का नगरे ती बहरी किर्रिम बि'आ।</verse>
				<verse number="40">तहाँ आर जेहेल ती उरखर केरर। अरा लुदिया ही एड़पा केरर। असन पत्त'ऊ भइय्योरिन भेंट मंजर ती आरिन रिझ्रताचर। फिन आ नगरे ती किर्रिम बिच्‍चियर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="17">
				<verse number="1">फिन पौलुस अरा सीलास अम्‍फिपोलिस अरा अपोल्‍लॊनिया नगरे मन्नुम थेस्‍सलोनिकॆ नू बरचर। असन यहूदीर ही ओन्‍टा गोड़हा एड़पा रहचा।</verse>
				<verse number="2">पौलुस तंग्‍है चाल लेक्‍खा आर ही गुसन केरस अरा तीन ख़न्न ऎख़्रना उल्‍ला गूटी आर ही गने नेम्हा पुथी ती तिंगियस।</verse>
				<verse number="3">अरा आस अबड़ा ही माने आबोन बुझाब'आ लगियस अरा पुरुब नंजस का मसीस गे दुक्‍खे चॊदना अरा केचका ती उज्‍जा चो'अना दिम रहचा, अरा ऎन निमन ई येसुसी पत्त नू तेंगदन, ईस दिम मसीस हिकदस एन्ने बाचस।</verse>
				<verse number="4">अबड़र ती जोक्‍क आलर पत्ताचर ती पौलुस अरा सीलास गने मेसरर। अरा बग्‍गे धर्मेसी इल्‍चू युनानी आलर अरा बग्‍गे मुध मुक्‍कर हूँ पत्ताचर ती मेसरर।</verse>
				<verse number="5">लिकिन यहूदीर इस्गहा मंजर। अरा आर बजार ती जोक्‍क मलदौ आलारिन ख़ॊंड़चर ती गोंहड़ा मंजर ती नगरे नू कलम कलम नना हेलरर। अरा आर यासॊनसी एड़पा नू कोरचर ती पौलुस अरा सीलासिन गोंहड़ा ही मुन्‍दहारे ओन्‍द्र'आ बेद्दा लगियर।</verse>
				<verse number="6">लिकिन आरिन असन मल ख़क्‍खियर ती यासॊन अरा जोक्‍क पत्त'ऊ भइय्योरिन नगरे ता अक्‍स'उर हेद्दे नतगियर ओन्‍द्रर। अरा चिच्चि‍यारनुम बाचर, “ईर गोट्टा राजिन हेलहेलम नंजकानर, इबड़र इसन हूँ बरचकानर।</verse>
				<verse number="7">यासॊन ईरिन तंग्है गुसन उइय्‍का र'अदस। इबड़र जम्मर कैसरसी पॆसका ही बिड़दो नू नन्नर अरा ब'अनर का अउर ओन्टा बॆलस येसुस र'अदस।”</verse>
				<verse number="8">अबड़ा कत्‍थन गोंहड़ा अरा नगरे ता अक्‍स'उर मेंजर ती हेन्‍दवारर केरर।</verse>
				<verse number="9">औंगे आर यासॊन अरा अबड़ा पत्त'ऊ भइय्योरिन अम्‍बना ही ढिबा होच्‍चर ती अम्‍बियर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="10">पत्त'ऊ भइय्योर लॆम पौलुस दरा सीलासिन माख़ेच माख़ा बेरोया नगरे त‍इय्यर चिच्‍चर। अरा आर असन अंड़सियर ती यहूदीर ही गोड़हा एड़पा नू केरर।</verse>
				<verse number="11">इबड़ा ता यहूदीर थेस्‍सलोनिकॆ नगरे ता यहूदीर ती दौ ओक्‍कना इजना रहचर। अरा अबड़र कोड़हे ओन्‍क'आ ती कत्‍थन इंझ्रर, अरा उर्मी उल्‍ला आर नेम्हा पुथी नू बेद्दा लगियर का इबड़ा कत्‍था एन्नेम र'ई का मला।</verse>
				<verse number="12">औंगे अबड़र ती बग्‍गे आलर पत्ताचर, अरा बग्‍गे युनानी मुध मुक्‍कर अरा मॆतर हूँ पत्ताचर।</verse>
				<verse number="13">लिकिन थेस्‍सलोनिकॆ ता यहूदीर अक्‍खर का पौलुस बेरोया नू हूँ धर्मेसी कत्‍था तेंगदस। ख़ने असन हूँ आर बरचर ती आलारिन तकाब'आ हेलरर अरा हेलहेलम नना हेलरर।</verse>
				<verse number="14">तहाँ पत्त'ऊ भइय्योर लॆम समुदर मन्नुम काला गे पौलुसिन बिदा नंजर। लिकिन सीलास अरा तीमोथियुस असानिम रहचर।</verse>
				<verse number="15">पौलुसिन अंड़सताचर उइय्यर आर अथॆने नगरे गूटी केरर ती किर्रियर बरचर। अरा आर किर्रो बारी पौलुस ती सीलास अरा तीमोथियुस गे पॆसका ख़क्‍खियर ती बरचर का एवंदा चाँड़हे मनो अन्नेम बर'ओर।</verse>
				<verse number="16">पौलुस अथॆने नू सीलास अरा तीमोथियुसी पाब ऎरा लगियस ख़ने, आ नगरे नू मूर्ती गुट्ठिन निन्‍दिका ईरियस ख़ने आसी जिया उल्‍लिया।</verse>
				<verse number="17">औंगे आस गोड़हा एड़पा नू यहूदीर गने अरा धर्मेसी इल्‍चू नन-यहूदीर गने अरा बजार टोंका नू आलर ख़क्‍ख्र'आ लगियर आर ही गने उर्मी उल्‍ला कत्‍था बरता ननालियस।</verse>
				<verse number="18">अरा एपिकूरी अरा स्‍तोईकी धरम ता जोक्‍क सिखाब'उर आसी गने कत्‍था बरता मना हेलरर। अरा जोक्‍कोर बाचर, “ई पोरपोरोस एन्‍देर ब'आ बेद्ददस?” अरा नन्नर बाचर, “ईस गा नन्ना देंवता गुट्ठी ही कत्‍था तिंगुस लगदस।” एन्‍देरगेका पौलुस येसुसी अरा आसी उज्‍जा चो'अना ही पत्त नू तेंगा लगियस।</verse>
				<verse number="19">ख़ने आर आसिन अरेयोपगोस गुसन होच्‍चर केरर। अरा असन आर मेंजर, “एन्‍देर ऎम अख़'आ ओंग्दम का नीन पुना कत्‍था तेंगदय ईद एन्‍देर हवे?</verse>
				<verse number="20">निंग्‍है ब'अना ई कत्‍था एमा गे पुना कत्‍था हवे। अरा ऎम अख़'आ बेद्ददम का ई सिखाब'अना ही मने एन्‍देर हवे?”</verse>
				<verse number="21">ई अथॆने ता उर्मी आलर अरा नन-राजी ती बर'अरकी असन र'उर गा पुना पुना कत्‍था मेन्ना अरा ब'अना नू तम्‍है उल्‍ला आबोन खंडा लगियर।</verse>
				<verse number="22">अरेयोपगोस सभा ही मुन्‍दहारे इज्‍जस ती पौलुस बाचस, “अथॆने नगरे नू र'ऊ आलारो, ऎन ऎरा लगदन का नीम उर्मी रकम ही ती कोड़हे धरम मुवार र'अदर।</verse>
				<verse number="23">ऎन कुद्दनुम नुंगनुम निम्‍है महबा नन्ना आलॊन ऎरा लिक्‍कन, ख़ने एंगा ओन्‍टा एन्ने गोड़हा ख़क्‍खरा, अइय्या लिख्रकी रहचा का ‘बलना धर्मेस गे।’ नीम बलना नू एका धर्मेसी महबा नन्‍दर, आ धर्मेसी पत्त नू दिम ऎन निमन तेंगदन।</verse>
				<verse number="24">ई धर्मेस गोट्टा ख़ॆख़ेल अरा अइय्या र'ऊ उर्मिन कमचस, अरा आस मेर्ख़ा दरा ख़ॆख़ेल ही उर्बस हिकदस। आस आलर ही ख़ेक्खा ती कमचका मन्‍दिर नू मल र'अदस।</verse>
				<verse number="25">अरा आस तंगा गे इन्द्रिइम जिनिस ही चाड़ र'ई ब'अरकी आलर ही ख़ेक्खा ती सुसर नना मल बेद्ददस। आस गा तानिम जम्मा गे उज्‍जना अरा नाख़ना अरा उर्मी जिनिसन चि'अदस।</verse>
				<verse number="26">आस ओर्त आलस ती गोट्टा ख़ॆख़ेल नू र'आ गे उर्मी जाती गुट्ठिन कमचस। अरा आस मुन्‍द तिम आ जातियर ही चो'अना अरा खतरना ही बेड़न ओक्‍ताचकादस, अरा आर ही सिवान गुट्ठिन हॆंचकादस।</verse>
				<verse number="27">अरा आस बेद्ददस का आर धर्मेसिन बेद्दोर अरा उर्मी तरा बिद्दनुम बिद्दनुम आसिन ख़क्‍खोर। लिकिन आस नम्‍है नॆख़ा ती हूँ गेच्‍छा मलकस।</verse>
				<verse number="28">एन्‍देरगेका नाम आसी नू उज्‍जदत अरा कुद्दत नुंगदत अरा बड़ियर र'अदत। एकासे का निम्‍है जोक्‍क डंडी लिख'उर बाचकानर, ‘ऎम गा आसी ख़द्दम हिकदम।’</verse>
				<verse number="29">होले नाम धर्मेसी ख़द्दर मनरकी नमा एन्ने मल सोचना का धर्मेस आलर ही करिगार अरा सोच ती सोना अरा चान्‍दी अरा पखना ती कमचका मूर्ती र'अदस।</verse>
				<verse number="30">केरका बेड़ा नू आलर धर्मेसिन मल बुझ्रर। इदिन आस अम्‍बियस चिच्‍चस। लिकिन अक्‍कु आस उर्मी अड्डा ता उर्मी आलारिन जियन किर्त'आ गे आनदस।</verse>
				<verse number="31">एन्‍देरगेका आस ओन उल्‍लन ओकताचकादस। अउला आस आसी चाजरका आलस ती गोट्टा ख़ॆख़ेल ता आलारिन उजगो ती नेंव‍ई ननोस। आ आलासिन आस केचका ती उज्‍जा चॊदताचस ती ई कत्थन ओर्मारिन मानिम ऎदका र'अस।”</verse>
				<verse number="32">केचका ही उज्‍जा चो'अना ही पत्त ता कत्‍थन आलर मेंजर ती जोक्‍क आलर अलखा हेलरर। अरा जोक्‍क आलर बाचर, “ई कत्‍था ही पत्त नू ख़ॊख़ा ऎम अउरिम निंग्‍है ती मेनोम।”</verse>
				<verse number="33">तहाँ पौलुस आर ही मझी ती किर्रिम बिच्‍चियस।</verse>
				<verse number="34">लिकिन जोक्‍क आलर आसी गने मेसरर अरा पत्ताचर। आर ती अरेयोपगोस सभा ता आलस दियोनुसियोस रहचस, अरा दामारी नामे ओन्‍टा मुक्‍का रहचा, अरा आर ही गने अउर हूँ आलर रहचर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="18">
				<verse number="1">इदही ख़ॊख़ा पौलुस अथॆने नगरेन अम्‍बियस ती कोरिन्‍थ नगरे नू बरचस।</verse>
				<verse number="2">असन अकुलास नामे ओन्‍टा यहूदी आलासिन ख़क्‍खियस। अकुलासी जनम पोन्‍तोस राजी नू मंजकी रहचा। आस तंग्‍आली प्रिसका गने जोक्‍क उल्‍ला मुन्‍द इताली देस ती बरचका रहचस, एन्‍देरगेका कोहाँ बॆल क्‍लौदियोस जम्मा यहूदीरिन रोम राजी ती किर्रिमबि'आ गे पॆसकाचस। पौलुस आर गने भेंटारस।</verse>
				<verse number="3">एन्‍देरगेका आर हूँ तंग्‍है लेक्‍खा कुम्‍बा कमना ही नलख ननू आलर रहचर। ख़ने आस आर ही गने नलख नना लगियस ती र'आ लगियस।</verse>
				<verse number="4">पौलुस उर्मी ख़न्न ऎख़्रना उल्‍ला गोड़हा एड़पा नू यहूदीर अरा युनानी आलर गने कत्‍था बरता ननालियस ती येसुसिन पत्त'आ गे बुझाब'आ गे चिहुट ननालियस।</verse>
				<verse number="5">मकेदोनिया ती सीलास अरा तीमोथियुस बरचर ख़ने, पौलुस दौ कत्‍था तेंगा गे उर्मी बेड़ा पहाबालियस। अरा यहूदीरिन येसुस दिम मसीस हवे बाचस ती गोवाह चि'आ लगियस।</verse>
				<verse number="6">लिकिन अबड़ा आलर पौलुसिन हिड़'आ अरा निंदा नना हेलरर। ख़ने आस तंग्‍है किचरी ता रीड़ोन ख़ित्तियस ती बाचस, “धर्मेस ती निमा ख़क्‍ख्रना दंडे गे हुदा नीम दिम हिकदर, ऎन गा एंग्‍है नलखन मुंज ख़च्‍चकन। ऎन अक्‍कु ती नन-यहूदीर गुसन क'ओन।”</verse>
				<verse number="7">अरा आस गोड़हा एड़पन अम्‍बियस ती किर्रिम बिच्‍चियस ती तितियोस यूसतोस नामे ही ओन्‍टा नन-यहूदी आलासी एड़पा केरस। आस धर्मेसी महबा ननू आलस रहचस। आसी एड़पा गोड़हा एड़पा गने सट्रकी रहचा।</verse>
				<verse number="8">गोड़हा एड़पा ता मुद्धस क्रिसपोस तंग्‍है एड़पातर गने उर्बासिन पत्ताचस। अरा कोरिन्‍थ ता बग्‍गे आलर हूँ पौलुसी कत्‍थन मेंजर ती पत्ताचर अरा नॊड़रर।</verse>
				<verse number="9">ओन माख़ा उर्बस पौलुसिन देखार चिच्‍चस ती बाचस, “अमा एल्‍चा, तेंगतेम र'आ, कलेकले अमा र'आ।</verse>
				<verse number="10">ऎन निंग्‍है गने र'अदन। नॆ हूँ निंगन ल'ओर ती निंगन नठाब'आ पोल्‍लोर, एन्‍देरगेका ई नगरे नू नगदे आलर एंग्‍है र'अनर।”</verse>
				<verse number="11">पौलुस आलारिन धर्मेसी कत्‍था सिखाब'अनुम असन डेड़ बछर रहचस।</verse>
				<verse number="12">गल्‍लियॊन अख़ाया देस ता राजी ख़ापुस रहचस, आ बारी जोक्‍क यहूदीर जुम्मरर ती पौलुसी बिड़दो मंजर ती आसिन धरचर अरा आसिन नेंव‍ई नन्ना अड्डा नू ओन्‍द्रर।</verse>
				<verse number="13">अरा आर बाचर, “ई आलस धर्मेसी एन्ने महबा नना गे सिखाब'अदस का आद पॆसका ही बिड़दो र'ई।”</verse>
				<verse number="14">पौलुस ब'अम बिद्दियस ख़नेम गल्‍लियॊन बाचस, “अना यहूदी आलारो, एक‍अम मदहे मलदौ महले बदी ही कत्‍था रहचा होले गा ऎन चिहुंक लगे निम्‍है कत्‍थन मेनोन दने।</verse>
				<verse number="15">लिकिन ईद निम्‍है धरम ही कत्‍था अरा नामे अरा पॆसका ही पत्त ता आनानख्रना हवे। औंगे नीमिम इदन ऎरके। ऎन एन्ने कत्‍था गुट्ठी ही नेंव‍ई नना मल बेद्ददन।”</verse>
				<verse number="16">अरा आस आरिन नेंव‍ई अड्डा ती ओथ्रस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="17">ख़ने ओर्मा आलर गोड़हा एड़पा ता मुद्धस सॊस्‍थेनॆसिन धरचर ती नेंव‍ई अड्डा ही मुन्‍दहारे दिम लौचर। लिकिन गल्‍लियॊन इबड़ा पत्त नू एन्‍देर हूँ चिहुट मल नंजस।</verse>
				<verse number="18">पौलुस नगदे उल्‍ला गूटी कोरिन्‍थ नगरे नू रहचस। अदही ख़ॊख़ा आस पत्त'ऊ भई बहिनर ती बिदा मंजस ती तान मोक्‍का किरिया चड्डे केंख़्रेया नगरे नू तंग्‍है कुक्‍कन मुंड़रस ती प्रिसका अरा अकु‍लासी गने कोहाँ डोंगा ती सीरिया राजी केरस।</verse>
				<verse number="19">आर इफेसुस नगरे अंड़सियर। फिन पौलुस प्रिसका अरा अकुलासिन असानिम अम्‍बियस। अरा तान यहूदीर ही गोड़हा एड़पा नू केरस ती यहूदीर गने कत्‍था बरता ननालियस।</verse>
				<verse number="20">अबड़र पौलुसिन अउर जोक्‍क उल्‍ला र'आ गे बाचर। लिकिन पौलुस मल मनचस।</verse>
				<verse number="21">अरा आस आर ही ती बिदा मंजस ती बाचस, “धर्मेसी मने र'ओ होले ऎन अउरिम बर'ओन।” आस इफेसुस नगरे ती कोहाँ डोंगा ती उरखस।</verse>
				<verse number="22">अरा आस कैसरेया अंड़सियस। अरा असलेक ती आस केरस ती कलीसियन मोंजरा नंजस, फिन आस अन्‍तियोख़ेया किर्रियस।</verse>
				<verse number="23">फिन पौलुस जोक्‍क उल्‍ला अन्‍तियोख़ेया नू रहचस। तहाँ आस गलातिया अरा फ्रुगिया चक मन्नुम ती अड्डा अड्डा कुद्दनुम उर्मी पत्त'ऊ आलारिन बड़ियर नंजस।</verse>
				<verse number="24">आ बेड़ा नू अलेक्‍सन्‍द्रिया नगरे ता अप्‍पोल्लॊस नामे ओन्‍टा यहूदी इफेसुस नगरे नू बरचस। आस नेम्हा पुथिन दौ अख़'उस अरा बड़ियर कछनख्र'ऊ आल रहचस।</verse>
				<verse number="25">आस गे उर्बासी डहरे ही सिखाब'अना ख़क्‍ख्रकी रहचा। अरा आस तंग्‍है बॊलता ही रिझ गने येसुसी पत्त नू मानिम कत्‍थन तेंगा अरा सिखाब'आ लगियस। अन्नु हूँ आस यॊहनसी नॊड़रनन लेका अक्‍काचस।</verse>
				<verse number="26">आस गोड़हा एड़पा नू डिड़गर गने ब'आ हेलरस। अरा अकुलास अरा प्रिसका आसी सिखाब'अनन मेंजर ख़ने, आर आसिन तम्‍है गुसन होच्‍चर, अरा आसिन अउर कोड़हे बॆस धर्मेसी डहरे ही पत्त नू बुझाबाचर।</verse>
				<verse number="27">अक्‍कुन अप्‍पोल्लॊस अख़ाया देस काला बिद्दियस ख़ने, इफेसुस ता पत्त'ऊ भइय्योर आसिन काला गे रिझ्रताचर, अरा आसिन परघ'आ गे अख़ाया ता पत्त'ऊ आलर गे चिठी लिखचर। अप्‍पोल्लॊस अख़ाया अंड़सियस ख़ने, धर्मेसी मया ती पत्त'ऊ मंजका आलर गे कोड़हे सहाड़ा नंजस।</verse>
				<verse number="28">अरा आस यहूदीरिन ओर्मा आलर ही मुन्‍दहारे कोड़हे डिड़ गने कत्‍था बरता नंजस ती येसुस दिम मसीस ब'अरकी नेम्हा पुथी ती पुरब नंजस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="19">
				<verse number="1">एका बेड़ा नू अप्‍पोल्लॊस कोरिन्‍थ नगरे नू रहचस, पौलुस भितरी चक गुट्ठी ती डहरे ऎका लगियस ती इफेसुस अंड़सियस। आस गे असन जोक्‍क पत्त'ऊ आलर ख़क्‍ख्रर।</verse>
				<verse number="2">पौलुस आरिन मेंजस, “नीम पत्ताचका बेड़ा नू नेम्‍हा बॊलतासिन ख़क्‍खकर का?” अबड़र बाचर, “मला, ऎम गा नेम्‍हा बॊलतस र'अदस एन्ने इकला हूँ मलम मेंजकम।”</verse>
				<verse number="3">ख़ने पौलुस मेंजस, “अन्ने होले नीम एन्‍देर नॊड़रनन ख़क्‍खकर?” आर किर्तर बाचर, “यॊहन नूड़रत'उसी नॊड़रनन ख़क्‍खकम।”</verse>
				<verse number="4">पौलुस बाचस, “आस तंग्‍है ती ख़ॊख़ा बर'ऊ येसुसिन पत्त'आ गे आलारिन बाचस ती जियन किर्त'आ गे नॊड़रत'आ लगियस।”</verse>
				<verse number="5">अबड़र इदिन मेंजर ती उर्बा येसुसी नामे ती नॊड़रर।</verse>
				<verse number="6">अरा पौलुस आर ही म‍इय्याँ ख़ेक्खा ओक्‍ताचस ख़ने, आर ही म‍इय्याँ नेम्‍हा बॊलतस इत्तियस, अरा आर नन्ना नन्ना भखा कछनख्र'आ हेलरर अरा धर्मेसी कत्‍थन मुन्द तेंगा हेलरर।</verse>
				<verse number="7">अबड़ा आलर ओर्मर मलागूटी बारा झन रहचर।</verse>
				<verse number="8">फिन पौलुस तीन महिना गूटी गोड़हा एड़पा काला लगियस ती धर्मेसी राजी ही प‍त्त नू डिड़गर गने यहूदी आलारिन बुझाब'आ लगियस।</verse>
				<verse number="9">लिकिन जोक्‍क आलर बेड़हा मंजर ती मल मन'आ हेलरर, अरा ई कत्‍था ही प‍त्त नू गोंहड़ा ही मुन्‍दहारे हींड़'आ लगियर। औंगे पौलुस आरिन अम्‍बियस ती पत्त'ऊ आलारिन तंग्‍है गने होच्‍चस। अरा आस तुरान्‍नोसी सिखाब'अना एड़पा नू कालरकी असन उर्मी उल्ला धर्मेसी कत्‍था ही पत्त नू कछनख्र'आ लगियस।</verse>
				<verse number="10">दुई बछर गूटी एन्नेम मना लगिया। औंगे आसिया देस ता ओर्मा आलर यहूदी अरा नन-यहूदी आलर उर्बासी कत्‍थन मेंजर।</verse>
				<verse number="11">धर्मेस पौलुस ती अजगुत नलख गुट्ठी नंजस।</verse>
				<verse number="12">अरा पौलुस ब‍उराचका उरमाल अरा संफी गुट्ठिन रोगियर म‍इय्याँ नना चि'आ लगियर ख़ने, आर ही बेमार कोड़े मना काला लगिया, अरा मलदौ बॊलता गुट्ठी उरखा लगिया।</verse>
				<verse number="13">लिकिन जोक्‍क यहूदी आलर हूँ पद्दा पद्दा कुद्दनुम मलदौ बॊलता गुट्ठिन आलर ती ओथ्र'आ लगियर। आर मलदौ बॊलता रस्‍सका आलर नू उर्बस येसुसी नामे ती मलदौ बॊलता गुट्ठिन ओथ्र'आ गे चिहुट नंजर। आर ब'आ लगियर, “पौलुस नॆखा पत्त नू तेंगदस आ येसुस ती ऎन निमन आनदन, ‘उरखय कलय’।”</verse>
				<verse number="14">ओन्‍टा यहूदी मुध नैगस स्‍केवासी सातियों ख़द्दर हूँ एन्नेम नना लगियर।</verse>
				<verse number="15">उन्‍दुल मलदौ बॊलता आरिन आनाकिर्ताचा, “ऎन येसुसिन अख़'एन, अरा पौलुसिन हूँ अख़'एन, लिकिन नीम एका ओर्तर?”</verse>
				<verse number="16">मलदौ बॊलता रस्‍सकी रहचा आ आलस आर ही म‍इय्याँ झपारा ती आरिन पखड़ाचा, ख़ने आर लंगड़ा मंजर ती अरा रिहोन बोहोन मंजर ती आ एड़पा ती उरखर बोंगर।</verse>
				<verse number="17">इफेसुस ता उर्मी र'ऊ आलर यहूदी अरा नन-यहूदी आलर ई हलन मेंजर, ख़ने ओर्मर म‍इय्याँ इल्चका कोरचा केरा, अरा उर्बस येसुसी नामे ही ओहमा मना हेलरा।</verse>
				<verse number="18">अबड़र ती बग्‍गे आलर नॆ पत्ताचकाचर, आर बरचर ती तम्‍है मलदौ नलख गुट्ठिन परगट रूप नू हुकमारर।</verse>
				<verse number="19">देवड़ा मदहे ती कैनो आलर तम्‍है पुथी गुट्ठिन ख़ॊंड़चर ती ओर्मर ही मुन्‍दहारे बस्‍सियर। अरा अबड़ा ही दामन लेखतारा ख़ने, पचास हजार चांदी ही सिक्‍का ही दाम रहचा।</verse>
				<verse number="20">ई लेक्‍खा उर्बासी कत्‍था डिड़गर गने बींड़रनुम अरा बड़ियर मन्नुम केरा।</verse>
				<verse number="21">इबड़ा ही मंजका ख़ॊख़ा पौलुस मकेदोनिया दरा अख़ाया कुद्दनुम येरुसलॆम काला गे तंग्‍है बॊलता नू ठंनचस। अरा आस बाचस, “असन अंड़सोन ती ऎन रोम राजिन हूँ ऎरोन दिम।”</verse>
				<verse number="22">आस तंग्‍है ती मुन्‍द तंग्‍है सहाड़ा ननुर ती ऎंड़ आलारिन तीमोथियुस अरा एरस्‍तुसिन मकेदोनिया त‍इय्यस। लिकिन तान जोक्‍क उल्‍ला गूटी आसिया नू रहचस।</verse>
				<verse number="23">आ बेड़ा नू उर्बासी ई डहरे ही पत्त नू कोड़हे हुलहुली इफेसुस नू चॊचा केरा।</verse>
				<verse number="24">एकासे का दॆमॆत्रियोस नामे सोनारस अरतेमिस देवी ही मन्‍दिर लेक्‍खा चांदी ही मुर्ती कमत'आ लगियस ती बढ़ाई आलर गे नगदे नलख चि'आ लगियस।</verse>
				<verse number="25">आस इबड़ारिन अरा ई लेक्‍खा नलख ननू अउर बग्‍गे आलारिन खॊंड़चस ती बाचस, “भ‍ईरो, नीम अख़दर का ई नलख नन्ना नू नमा नगदे नफा मनी।</verse>
				<verse number="26">लिकिन नीम ऎरदर अरा मेना लगदर का आ पौलुस गा इफेसुस नू लेका मला लिकिन गोट्टा आसिया नू कोड़हे आलारिन बुझाबाचस ती तंग्‍है आकुस नू नंजस, अरा ब'अदस का ख़ेक्खा गुट्ठी ती कमर‍का देंवता गुट्ठी मानिम धर्मे मल्‍दस।</verse>
				<verse number="27">इत्रु इदही लेका इल्‍चिका मलकी का नम्‍है नलख मुंज्र'ओ क'ओ। लिकिन कोहाँ देवी अरतेमिस ही मन्‍दिर ही मान किर्रिमबि'ओ, अरा अरतेमिस देवी ही महबा हूँ मुंज्र'ओ क'ओ एकदा गोट्टा आसिया अरा ख़ॆख़ेल नू मन‍'ई।”</verse>
				<verse number="28">आर इदन मेंजर ती खींस ती निन्‍दियर केरर अरा चिच्चि‍यार'आ हेलरर, “इफेसुस ता अरतेमिस देवी कोहाँ हवे।”</verse>
				<verse number="29">अरा सौंसे नगरे नू हुलहुली मंजा केरा। आर पौलुस गने डहरे ऎकना नू संगे मंजका मकेदोनिया ता आलर गायोस अरा अरिस्‍तरख़ोसिन धरचर ती अखड़ा टोंका नू बोंगर।</verse>
				<verse number="30">पौलुस आ सभा नू काला बेद्दा लगियस, लिकिन पत्त'ऊ आलर आसिन काला मल चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="31">अरा आसिया ता जोक्‍क मुद्धर पौलुसी सखी रहचर। आर हूँ खभर त‍इय्यर अरा गोहरारर का आस अखड़ा टोंका नू अम्‍बोस काला।</verse>
				<verse number="32">सभा नू काँव काँव मना लगिया। जोक्‍क आलर ओन्‍टा कत्‍थन चिच्चि‍यारर, जोक्‍क आलर नन्ना कत्‍थन चिच्चि‍यारर। अरा बग्‍गे आलर गा इदिन हूँ बल्‍ला लगियर का आर एन्‍देर गे इसन ख़ॊंड़रका र'अनर।</verse>
				<verse number="33">ख़ने जोक्‍क यहूदी आलर अलेक्‍सन्द्रसिन गोंहड़ा ही मुन्‍दहारे तुक्‍कियर ती तिंगियर का एन्‍देर ब'अना र'ई। अलेक्‍सन्द्रस ख़ेक्खा चॊदस ती कलेकसे र'आ बाचस का आस अइय्या ता दसा आबोन आलारिन बुझाब'आ ओंगोस।</verse>
				<verse number="34">लिकिन गोंहड़ा आसिन चिन्‍हचा का आस यहूदी आलस, ख़ने आलर दुई घंटा गूटी चिच्चि‍यार'आ लगियर, “इफेसुस ता अरतेमिस देवी कोहाँ हवे।”</verse>
				<verse number="35">तहाँ नगरे ता अक्‍स'ऊ आलस गोंहड़ा आबोन कलेकसे नंजस ती बाचस, “इफेसुस नगरे ता आलारो, ओर्मर अख़दर का इफेसुस नगरे कोहाँ देवी अरतेमिस ही मन्‍दिर आबोन उइय्का नगरे हवे, अरा अदही मूर्ती मेर्ख़ा ती खत्रका हवे।</verse>
				<verse number="36">ई कत्‍था गा कत्‍था बरता नन्ना ही कत्था मल्‍ली। औंगे नीम कलेकसे र'अरकी बिगर सोच'अम एन्‍देर हूँ मल नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="37">नीम इबड़ा आलारिन धरचकर ती ओन्‍द्रका र'अदर, आर मन्‍दिर ती एन्‍द्रा हूँ मल्‍ला बचका, अरा नम्‍है देवी ही बिड़दो नू मल बाचका र'अनर।</verse>
				<verse number="38">दॆमॆत्रियोस अरा आसी बढ़‍ई आलर गे नॆख'आ ही बिड़दो नू इन्द्रिइम ब'अना र'ई होले, आर अदालत नू अरा नेंव‍ई ननुर हेद्दे काना र'ई। असन आर अपन ती नन्नर गने नग्‍गानखर'आ ओंग्दर।</verse>
				<verse number="39">लिकिन नीम एन्नेम अउर इन्द्रिइम कत्‍था ही पत्त नू ब'आ बेद्ददर होले, अदही फसला नगरे ही पंचायत नू ननो चि'ओ।</verse>
				<verse number="40">एन्‍देरगेका इन्ना ता हुलहुली चड्डे नम्‍है म‍इय्याँ रोमी राजी चलाब'उर ती बदी मना उंगी। एन्‍देरगेका नाम ई हुलहुली ही एन्‍देर चड्डे हूँ तेंगा पोल्‍लोत।”</verse>
				<verse number="41">अरा एन्ने बाचस ती आस गोंहड़ा आबोन बिदा नंजस चिच्‍चस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="20">
				<verse number="1">हुलहुली मड़चा अदही ख़ॊख़ा पौलुस पत्त'ऊ आलारिन मॆख़ताचस ती आर गे जिया सालना चिच्‍चस। तहाँ आस आर ती बिदा मंजस ती मकेदोनिया केरस।</verse>
				<verse number="2">आस कानुम कानुम आ चक ता उर्मी पद्दा गुट्ठी नू पत्त'ऊ आलारिन कोड़हे कत्‍था सिखाबाचस ती आरिन रिझाबाचस अरा युनान देस अंड़सियस।</verse>
				<verse number="3">असन तीन महिना पहाबाचस ती समुदर डहरे मन्नुम आस सीरिया राजी कालू रहचस। आ बारी आस गे खभर मंजा का यहूदी आलर आसिन पिटा गे चिताबुता कम'आ लगनर। ख़ने आस मकेदोनिया मन्नुम किर्रा गे तिगचस।</verse>
				<verse number="4">बेरोया नगरे ता पुर्रोसी तंग्‍दस सॊपत्रोस, अरा थेस्‍सलोनिकॆ नगरे ता अरिस्‍तरख़ोस अरा सेकुन्‍दोस अरा देरबै नगरे ता गायोस अरा तीमोथियुस अरा आसिया ता तुख़िखोस अरा त्रुफिमोस आसी गने केरर।</verse>
				<verse number="5">आर मुन्‍द केरर ती त्रोआस नू एम्‍है पाब ऎरा लगियर।</verse>
				<verse number="6">अरा ऎम बिगर बिदगी असमा ही परब ही ख़ॊख़ा मकेदोनिया ता फिलिप्‍पी ती कोहाँ डोंगा अरगकम ती पांच उल्‍ला ख़ॊख़ा त्रोआस नू आर ही गुसन अंड़सकम। अरा सात उल्‍ला गूटी असानिम रहचकम।</verse>
				<verse number="7">हप्‍ता ही पहिल उल्‍ला ऎम अइय्या ता पत्त'ऊ आलर गने असमा किच्‍चा गे ख़ॊंड़रकम। दोसर उल्‍ला पौलुस किर्रिमबि'आ गे रहचस ख़ने आस आर ही गने कछनख्रतेम र'आलियस। अरा आस अधा माख़ा गूटी कछनख्रस।</verse>
				<verse number="8">एका पाटन एड़पा नू ऎम ओकरका रहचकम असन नगदे गोटंग बिल्‍ली लघ्र'आ लगिया।</verse>
				<verse number="9">अरा युतुख़ोस नामे ओन्‍टा जॊंख़स भंवारी नू उक्‍का रहचस। पौलुस घड़ही माख़ा गूटी कछनख्र'आ लगियस ख़ने आस कूगा लगियस अरा ख़न्‍द्रस केरस। ख़ने आस ख़न्‍द्रनुम तिसर पाटन ती खत्रस अरा केच्‍चस।</verse>
				<verse number="10">ख़ने पौलुस इत्तियस ती ख़ोलख़रस ती आसिन ख़िंवच्‍चियस ती बाचस, “अमके अकबकरा, ईस उज्‍जालदस।”</verse>
				<verse number="11">अरा पौलुस म‍इय्याँ केरस ती असमा किच्‍चियस अरा मोक्‍खस। अरा आस बिज्‍जना बेड़ा गूटी कछनख्रते र'आलियस। फिन आस उरखस।</verse>
				<verse number="12">अरा आर आ जॊंख़ासिन उज्‍जना एड़पा होच्चर केरर अरा आर खुसमारर।</verse>
				<verse number="13">ऎम मुन्‍द तिम कोहाँ डोंगा ती आस्‍सोस नगरे केरकम का अइय्या ती एमा पौलुसिन अरगना रहचा। आस दिम एन्ने चिताबुता नंजकाचस, एन्‍देरगेका आस ईकनुम असन काला बिद्दियस।</verse>
				<verse number="14">आस आस्‍सोस नू एमा ख़क्‍ख्रस ख़ने, ऎम आसिन कोहाँ डोंगा नू अरगकम ती मितुलॆनॆ नगरे नू बरचकम।</verse>
				<verse number="15">अरा अइय्या ती ऎम कोहाँ डोंगा नू अरगकम ती दोसर उल्‍ला ख़िओस टापू ही हेद्दे अंड़सकम। अरा दुसर उल्‍ला नू सामोस टापू आबोन कट्टकम, अरा तिसर उल्‍ला मिलेतोस नगरे नू अंड़सकम।</verse>
				<verse number="16">एन्‍देरगेका पौलुस इफेसुस नगरेन अम्‍बरकी काला गे तिगचका रहचस। अरा आस आसिया देस नू अउर हूँ घड़ही बेड़ार'आ गे मल बिद्दियस। एन्‍देरगेका आस येरुसलॆम नू चाढ़ेम अंड़सा गे बिद्दियस का आस पेन्‍तॆकोस्‍तॆ परब ही उल्‍ला नू असन र'आ ओंगोस।</verse>
				<verse number="17">पौलुस मिलेतोस ती इफेसुस गे आलारिन त‍इय्यस ती कलीसिया ता सेयान आलारिन मॆख़ताचस।</verse>
				<verse number="18">आर आसी गुसन अंड़सियर ख़ने, आस आरिन बाचस, “नीम अख़दर का ऎन इकला आसिया अंड़सकन आ पहिल उल्‍ला ती उर्मी घड़ी ऎन निम्‍है गने एकासे रहचकन।</verse>
				<verse number="19">नगदे लुद‍ऊ अरा ख़ंजलख़ो चूरख़कन ती अरा यहूदी आलर ही मलदौ घतना ही चड्डे एंग्‍है म‍इय्याँ मंजका बिढ़्रना गुट्ठी ती ऎन उर्बासिन सुसर नन्नुम बारी रहचकन।</verse>
				<verse number="20">अरा एका एका कत्‍था निम्‍है फैदा ही रहचा अदिन तेंगना नू, अरा आलर ही मुन्‍दहारे अरा एड़पा एड़पा काला काला सिखाब'आ गे मल इल्‍चिकन।</verse>
				<verse number="21">अरा यहूदी अरा नन-यहूदी आलारिन चेताबचकन का आर जियन किर्त'अना र'ई अरा नम्‍है उर्बस येसु मसीसिन पत्त'अना चांड़ र'ई।</verse>
				<verse number="22">अक्‍कु ऎरा ऎन नेम्‍हा बॊलतासिन पॆसकन ती येरुसलॆम काला लगदन, अरा असन एंग्‍है म‍इय्‍याँ एन्‍देर एन्‍देर मनो अदिन बलदन।</verse>
				<verse number="23">अरा इदिन लेका अख़दन का नेम्‍हा बॊलतस उर्मी नगरे नू एंगन चेताब'अदस का एंगा गे हॆंरना अरा कलपारना गुट्ठी उइरकी र'ई।</verse>
				<verse number="24">लिकिन ऎन एंग्‍है उज्‍जनन चोन्‍हा मल नन्‍दन। धर्मेसी मया ही पत्त ता दौ कत्‍थन उर्मी आलर गे तेंगा गे उर्बा येसुस एंगा गे चिच्का नलखन पूरा नना गे ऎन बेद्ददन।</verse>
				<verse number="25">अक्‍कु ऎरा, ऎन अख़दन का निम्‍है ओर्मर नू नॆख'आ मझी नू ऎन धर्मेसी राजी ही कत्‍था तेंगा कुद्दकन, निम्है ती नॆ हूँ एंग्‍है मुंहिन फेन मल ऎरोर।</verse>
				<verse number="26">औंगे ऎन इन्ना ब'अदन का ऎन पत्त'अना जॊगे रहचकन, निम्‍है ती निक‍ईम नास मनोर क'ओर होले, अदही जिमा ऎन मलदन।</verse>
				<verse number="27">एन्‍देरगेका धर्मेस एन्‍द्रन नीम अख़'आ गे बिद्दियस अबड़ा उर्मिन ऎन निमा तिंकन।</verse>
				<verse number="28">औंगे निम्‍है पत्त नू अरा धर्मेस तंग्‍है ख़द्दासी ख़ॆंस ती ख़ीन्‍दका तंग्‍है कलीसियन ख़ापा गे नेम्‍हा बॊलतस निमन ईरू-ख़ूजू उइय्का उर्मी खोंड़हा ही पत्त नू चिहुंक र'अके।</verse>
				<verse number="29">ऎन अख़दन का एंग्‍है केरका ख़ॊख़ा खरिखन मल अम्‍बना चर्रू मूख़ू भुसुड़ गुट्ठी निम्है मझी नू बर'ओ।</verse>
				<verse number="30">निम्‍है मझी तिम एन्ने आलर चो'ओर ती पत्त'ऊ आलारिन तम्‍है तरा नतगा गे टेंको बोंको कत्‍थन सिखाब'ओर।</verse>
				<verse number="31">इदगे एज्रका र'आ अरा सुरता नना का ऎन तीन बछर गूटी उल्‍ला माख़ा चींख़ा चींख़ा ओर्त ओर्तारिन चेताब'आ गे मल अम्‍बकन।</verse>
				<verse number="32">अक्‍कु ऎन निमन धर्मेस गे अरा आसी मया ही कत्‍था नू अम्‍बदन, आद निमन परद'आ उंगी, अरा धर्मेस नेम्‍हा मंजका उर्मी आलर नू मेस्र'अरकी आसीस चि'आ उंगी।</verse>
				<verse number="33">ऎन नॆख'अम चाँदी महले सोना महले किचरी गे मल चिबाख़ारकन।</verse>
				<verse number="34">नीम अख़दर का ऎन इबड़ा ख़ेक्खा तिम एंग्‍है अरा एंग्‍है गने रहचका आलर ही चाड़ आबोन पूरा नना गे नलख नंजकन।</verse>
				<verse number="35">ऎन निमन उर्मिन नंजकन ती ऎदकन का एकासे कोड़हे सक‍त नलख ननरकी पयहा आलारिन सम्‍ड़'अना, अरा उर्बा येसुसी कत्‍था गुट्ठिन सुरता नन्ना चाड़ र'ई। आस तानीम बाचकादस का ‘हो'अना ती चि'अना कोड़हे बॆस हवे।’”</verse>
				<verse number="36">इबड़न बाचस ती आस मूकलिदरस अरा ओर्मर गने गोहरारस।</verse>
				<verse number="37">तहाँ अबड़ा ओर्मर नगदे चींख़यर अरा पौलुसिन ख़ेवचियर अरा आसिन चुंखियर।</verse>
				<verse number="38">कोड़हे गा अबड़र ती बग्‍गे आलर, नीम एंग्‍है मुहिन फेन मल ऎरोर एन्ने आसी बाचका चड्डे हेन्‍दवारर केरर। फिन आर आसिन कोहाँ डोंगा गूटी अंड़सताचर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="21">
				<verse number="1">एकाबारी ऎम आर ती छिन्‍ड्रकम ती कोहाँ डोंगा नू अरगकम ख़ने, उजगोम कोस नू बरचकम, अरा दोसर उल्‍ला रोदोस अरा असले पतारा नू बरचकम।</verse>
				<verse number="2">असते फोइनिकॆ चकभार काना ओन्‍टा कोहाँ डोंगा ख़क्‍खका ती ऎम अइय्या अरगकम ती उरखकम।</verse>
				<verse number="3">एकाबारी कुप्रोस टापू ऎथ्रा ख़ने, अदिन ऎम डेब्‍बा अम्‍बकम ती सीरिया राजी केरकम ती तुरोस नू इत्तकम, एन्‍देरगेका असन कोहाँ डोंगा ही माल एत्त'अना रहचा।</verse>
				<verse number="4">असन ऎम पत्त'ऊ आलारिन ख़क्‍खकम ती सात उल्‍ला गूटी आर गने रहचकम। आर नेम्‍हा बॊलतासी कड़हाब'अना ती पौलुसिन, “नीन येरुसलॆम अमके काला” एन्ने तिंगियर।</verse>
				<verse number="5">अबड़ा उल्‍ला मुंज्रा ख़ने, ऎम असले कोहाँ डोंगा तरा किर्रिम बिच्‍चकम। ओर्मा पत्त'ऊ आलर तम्‍है मुक्‍कर अरा ख़द्दर गने एमन नगरे ती बहरी अंड़सताचर। असन ऎम पिंडी नू मूकलिदरकम ती गोहरारकम।</verse>
				<verse number="6">तहाँ ऎम बिदा मंजकम ती कोहाँ डोंगा नू अरगकम अरा आर एड़पा किर्रियर।</verse>
				<verse number="7">तहाँ ऎम डहरे ऎकतेम ऎकतेम तुरोस ती उरखकम ती प्‍तोलेमयिस नू अंड़सकम। असन ऎम पत्त'उरिन मोंजरा नंजकम ती आर ही गने उन्‍दुल रहचकम।</verse>
				<verse number="8">दोसर उल्‍ला ऎम असले केरकम ती कैसरेया बरचकम, अरा सतियोर ती ओर्तोस दौ कत्‍था तिंगू फिलिप्‍पोसी एड़पा नू कोरचकम अरा आसी गने रहचकम।</verse>
				<verse number="9">आसी चार गोटंग डिंडा कुक्‍के ख़द्दर रहचर, आर धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तिंगू रहचर।</verse>
				<verse number="10">असन ऎम ढ़ॆर उल्‍ला र'अना बेड़ा नू हगाबोस नामे ओन्‍टा धर्मेसी कत्‍था तिंगुस यूदेया ती बरचस।</verse>
				<verse number="11">आस एम्‍है गुसन बरचस ती पौलुसी कमरपटी आबोन होच्‍चस अरा तंग्‍है ख़ेड्डे ख़ेक्खा गुट्ठिन हॆंचस ती बाचस, “नेम्‍हा बॊलतस एन्ने ब'अदस का ई कमरपटी नॆख'आ हवे, आसिन येरुसलॆम नू यहूदी आलर एन्नेम हें'ओर ती नन-यहूदी आलर ही ख़ेक्खा नू सोंप'ओर।”</verse>
				<verse number="12">एकाबारी ऎम इदन मेंजकम ख़ने, ऎम अरा असता आलर पौलुस ती गोहरारकम का येरुसलॆम अमा काला।</verse>
				<verse number="13">लिकिन पौलुस बाचस, “नीम एन्‍देर नन्‍दर, चींख़ा चींख़ा एंग्‍है जियन ख़ोदख़दर? ऎन गा येरुसलॆम नू हॆंर'आ गे लेका मला, लिकिन उर्बा येसुसी चड्डे खे'आ गे हूँ सपड़ारका र'अदन।”</verse>
				<verse number="14">ऎम आसी मनेन ताड़'आ पोलकम ख़ने, ऎम एन्ने बाचकम ती कलेकसे मंजकम का उर्बासी मने पूरा मनन नेक‍अन।</verse>
				<verse number="15">इबड़ा उल्‍ला ही ख़ॊख़ा ऎम एम्‍है जिनिसन सपड़ाचकम ती येरुसलॆम काला गे उरखकम।</verse>
				<verse number="16">अरा कैसरेया ती हूँ जोक्‍क पत्त'ऊ आलर एम्‍है गने केरर, अरा एमन कुप्रियोस टापू ता मनासॊन नामे ओन्‍टा पच्चा पत्त'ऊ आलस गुसन ओन्‍द्रर बरचर का ऎम आसी गुसन र'आ ओंगोम।</verse>
				<verse number="17">एकाबारी ऎम येरुसलॆम अंड़सकम ख़ने, अइय्या ता पत्त'ऊ भइय्योर एंगन कोड़हे रिझ गने परघाचर।</verse>
				<verse number="18">दोसर उल्‍ला पौलुस अरा ऎम याकॊबसिन भेंटार'आ गे केरकम, असन ओर्मा सेयान आलर रहचर।</verse>
				<verse number="19">ख़ने आस आरिन मोंजरा नंजस ती एन्‍देर एन्‍देर नलख धर्मेस आसी दौ कत्‍था तेंगना नलख ती नन-यहूदी आलर नू नंजका रहचस, ओन्‍टा ओन्‍टा उर्मिन तिंगियस।</verse>
				<verse number="20">अबड़र इदिन मेंजर ती धर्मेसी महबा नंजर। फेन आस ती बाचर, “अना भ‍ई, नीन ऎरदय का यहूदी आलर ती कैयो हजार आलर पत्ताचका र'अनर। आर ओर्मर मूसासी नॆग नू मूलख़का र'अनर।</verse>
				<verse number="21">आर निंग्‍है पत्त नू मेंजकानर का नीन नन-यहूदी आलर नू र'ऊ यहूदी आलारिन मूसासी नॆग ती किर्रा काला गे सिखाब'अदय, अरा ब'अदय का निम्‍है ख़द्दर ही खतना नन्‍त'आ मला अरा चाल गुट्ठी ही लेक्‍खा अमा ऎका।</verse>
				<verse number="22">होले नाम एन्‍देर नन्ना र'ई? आर मेनोर दिम का नीन इसन बरचका र'अदय।</verse>
				<verse number="23">औंगे ऎम निंगन एन्‍देर ब'अदम अदिन नना। एम्‍है गुसन चार झन आलर र'अनर, आर किरया मोक्‍का र'अनर।</verse>
				<verse number="24">आरिन हो'आ ती आर ही गने निंगन नॆत ही लेक्‍खा सुध नना अरा आर कुक्‍कू मुंडर'आ गे नीन ढिबा चि'आ लघ'आ। होले ओर्मर अख़'ओर का एका कत्‍था निंग्‍है पत्त नू बारकी र'ई, आद मानिम मल्‍ली, अरा नीन हूँ गा मूसासी नॆगन मनदय ती अदही लेक्‍खा ऎकदय।</verse>
				<verse number="25">लिकिन अबड़ा नन-यहूदी पत्त'ऊ आलर ही पत्त नू ऎम एन्ने चिताबुता नंजकम ती लिखचकम त‍इय्कम का मूर्ती गुट्ठी ही दाँड़े अरगका ओना-मॊख़ना ती अरा ख़ॆंस ती अरा घोघन पॆदख़का मेक्‍खो गुट्ठी ही अहड़ा ती अरा पेहरन ही सोतरा नलख ती तरकूटी र'ओर।”</verse>
				<verse number="26">तहाँ पौलुस अबड़ा आलारिन होच्‍चस ती दोसर उल्‍ला आर ही गने चाल ही लेक्‍खा सुध मंजस। अरा सुध मन्ना ही उल्‍ला इकला पूर'ओ अरा अबड़ा ओर्मर गे दान अरगना इकला पूर'ओ एन्ने तेंगा गे आस धर्मेसी मन्दिर नू केरस।</verse>
				<verse number="27">इकला सात उल्‍ला पूरना रहचा ख़ने, आसिया ता जोक्‍क यहूदी आलर पौलुसिन धर्मेसी मन्दिर नू ईरियर ती उर्मी गोंहड़न ततकाचर ती आसिन धरचर।</verse>
				<verse number="28">अरा चिच्चियारर, “अना इस्राऎल आलारो, एमा सहाड़ा नना! ईस आ आलस दिम, एकास नम्‍है आलारिन अरा मूसासी नॆग ही अरा ई अड्डा ही बिड़दो नू उर्मी आलारिन अरा उर्मी अड्डा नू सिखाब'अदस, अरा नन-यहूदी आलारिन हूँ आस धर्मेसी मन्दिर नू ओन्‍द्रस ती ई नेम्‍हा अड्डन सोतबोड़'आ नंजका र'अदस।”</verse>
				<verse number="29">(एन्‍देरगेका अबड़र इदिन ती मुन्‍द इफेसुस ता त्रुफिमोसिन आसी गने नगरे नू ईरका रहचर। औंगे एन्ने बुझ्र'आ लगियर का पौलुस आसिन धर्मेसी मन्दिर नू ओन्‍द्रका र'अदस।)</verse>
				<verse number="30">तहाँ गोट्टा नगरे नू चॊच-उक्‍कना मंजा केरा, अरा आलर बोंग जुमरर अरा पौलुसिन धरचर ती धर्मेसी मन्दिर ही बहरी घिडराचर ओन्‍द्रर‍। अरा लॆम मन्‍दिर ही बली मुच्‍चतारा।</verse>
				<verse number="31">आर आसिन ल'आ पिटा बेद्दा लगियर ख़ने, रोमी फउद उर्बस गे अरो ख़क्‍खरा का गोट्टा येरुसलॆम नू चो'आ-ओक्‍का लगी।</verse>
				<verse number="32">ख़ने आस लॆम जोक्‍क सैनारिन अरा सैनर ही मुद्धारिन होच्‍चस ती आर ही गुसन बोंगस ती बरचस। अरा आर फउद उर्बासिन अरा सैनारिन ईरियर ख़ने, पौलुसिन ल'अनन अम्‍बियर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="33">ख़ने फउद उर्बस हेद्दे बरचस ती पौलुसिन हॆंचस, अरा दुई गोटा सिकड़ी ती हें'आ गे आनियस ती मेंजस, “ईस एका ओर्तस अरा ईस एन्‍देर नंजका र'अदस?”</verse>
				<verse number="34">लिकिन गोंहड़ा नू आलर बारो-बरनिया ब'आ ब'आ चिच्चि‍यार'आ हेलरर। चॊच-उक्‍कना मन्ना चड्डे आस ड‍उल लगे मानी आबोन अख़'आ पोल्‍लस। औंगे पौलुसिन फउद गढ़िया नू हो'आ गे आनियस।</verse>
				<verse number="35">एकाबारी आस सिड़ही गुसन अंड़सियस ख़ने, एन्ने मंजा का गोंहड़ा ही तुकना-बेकना ही मारे सैनर गे आसिन चॊद'अरकी हो'अना मंजा।</verse>
				<verse number="36">एन्‍देरगेका आलर ही गोंहड़ा आसिन पिटा ख़च्‍चा ब'अरकी चिच्चि‍यारनुम आसी ख़ॊख़ा नू रहचा।</verse>
				<verse number="37">सैनर पौलुसिन फउद गढ़िया नू हू'ऊ रहचर ख़ने, पौलुस फउद उर्बासिन बाचस, “ऎन निंगन इन्द्रिइम ब'आ ओंग्दन का?” ख़ने आस बाचस, “एन्‍देर नीन युनानी भखा अख़दय का?</verse>
				<verse number="38">नीन आ मिसर आलय मलदय का, एकास जोक्‍क उल्‍ला मुन्‍द हुलहुली नंजस ती चार हजार बलवा ननुरिन टोड़ंग तरा डगराचस होच्‍चस?”</verse>
				<verse number="39">पौलुस बाचस, “मला, ऎन गा किलिकिया देस ही तरसोस नगरे ता यहूदी आलन हिकदन। अरा ऎन आ मुद्ध नगरे तरसोस ता र'ऊ आलन। ऎन निंगन गोहरारदन का नीन एंगन ई आलर गने कछनख्र'आ चि'आ।”</verse>
				<verse number="40">फउद उर्बस कछनख्र'आ चिच्‍चस। ख़ने पौलुस सिड़ही नू इज्‍जस ती आलारिन ख़ेक्खन नुकचस ती कलेकसे र'आ गे बाचस। आर कलेकसे मंजर ख़ने, आस इब्रानी भखा ती ब'आ हेलरस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="22">
				<verse number="1">“अना भ‍ईरो अरा बंगारो, अक्कु एंग्‍है बहासन मेना।”</verse>
				<verse number="2">आस आर ही गने इब्रानी भखा ती कछनख्रनन आर मेंजर ख़ने, आर कलेकसे मंजर। ख़ने पौलुस बाचस,</verse>
				<verse number="3">“ऎन गा यहूदी आलन हिकदन। ऎन किलिकिया देस ता तरसोस नगरे नू कुन्‍द्रकन। अरा ई येरुसलॆम नगरे नू पर्दकन ती गमालिऎलसी ख़ेड्डमूली उक्‍कन ती नम्‍है पूरखर ही नॆग अरा चाल गुट्ठिन ठौका ठौका सिख्रकन। अरा धर्मेस गे एन्ने मूलख़का रहचकन, एकासे इन्ना नीम ओर्मर र'अदर।</verse>
				<verse number="4">ऎन गा येसुसी डहरे नू ईकू आलारिन पिटा ख़च्‍चना गूटी सताबाचकन, अरा मॆतर अरा मुक्‍कर इरबारिन हॆंच हॆंच जेहेल नू सजताचकन।</verse>
				<verse number="5">इबड़ा कत्‍था गे कोहाँ नैगस अरा सभा ही उर्मी सेयान आलर गोवाह र'अनर। ऎन आर ही ती दमसकोस ता यहूदी भइय्योर गे चिठी होच्‍चकन। ई डहरे नू ईकू आलारिन हें'ओन ती येरुसलॆम ओन्‍द्र'ओन ती दंडे चि'आ गे दमसकोस काला लिक्‍कन।</verse>
				<verse number="6">ऎन कानुम कानुम दमसकोस हेद्दे अंड़सकन ख़ने, एन्ने मंजा का लोहाड़ी बेड़ा नू आचका ही मेर्ख़ा ती एंग्‍है चरियो तरा ओन्‍टा कोहाँ बिल्‍ली बिल्‍चिया।</verse>
				<verse number="7">अरा ऎन ख़ॆख़ेल नू खत्रकन केरकन अरा एन्ने सड़ा मेंजकन, ‘स‍उल, स‍उल, नीन एंगन एन्‍देरगे सताब'आलदय?’</verse>
				<verse number="8">ख़ने ऎन आनाकिर्ताचकन, ‘उर्बायो, नीन एका ओर्तय?’ आस एंगन बाचस, ‘ऎन नासरेत ता येसु हिकदन, नॆकन नीन सताब'आलदय।’</verse>
				<verse number="9">एंग्‍है संगे रहचका आलर बिल्‍लिन गा ईरियर, लिकिन एकास एंग्‍है गने कछनख्र'आ लगियस आसी ब'अनन मल मेंजर।</verse>
				<verse number="10">ख़ने ऎन बाचकन, ‘उर्बायो, ऎन एन्‍देर ननोन?’ उर्बस एंगन बाचस, ‘चो'आ ती दमसकोस कला, अरा एन्‍देर निंगा नना गे उइरकी र'ई असन निंगन जम्मा तेंगतार'ओ कालो।’</verse>
				<verse number="11">आ बिल्‍ली ही लौकारना ती ऎन ऎरा पोल्‍कन, ख़ने ऎन एंग्‍है संगेर ही ख़ेक्खन ओदरकन ती दमसकोस बरचकन।</verse>
				<verse number="12">तहाँ हनानिया नामे आलस एंगन ऎरा बरचस। आस मूसासी नॆगन भगती गने पॆस्र'ऊ आलस रहचस। आस असन र'ऊ उर्मी यहूदी आलर नू बॆस नामे आलस रहचस।</verse>
				<verse number="13">अरा आस एंग्‍है हेद्दे इज्‍जस ती एंगन बाचस, ‘अना भ‍ई स‍उल, ऎरा हेलर'आ।’ आ बारिम ऎन आसिन ऎरा उंग्‍कन।</verse>
				<verse number="14">फेन आस बाचस, ‘नम्‍है पूरखर ही धर्मेस निंगन इदगे ओकताचकादस का, नीन आसी मने आबोन अख़'ओय, अरा एकास धर्मेसी उजगो र'अस आसिन ऎरोय अरा आसी ब‍ई ती आसी कत्‍था मेनोय।</verse>
				<verse number="15">एन्‍देरगेका नीन उर्मी आलर गे आसी गोवाह मनोय, एकदन नीन ईरकय अरा मेंजकय।</verse>
				<verse number="16">अक्‍कु एन्‍देरगे दिरी नन्‍दय? चो'आ नॊड़र'आ, अरा आसी नामे ती गोहरारना ती निंग्‍है पाप गुट्ठिन नॊड़ा चि'आ।’</verse>
				<verse number="17">ऎन येरुसलॆम किर्रकन ती धर्मेसी मन्दिर नू गोहरार'आ लिक्‍कन ख़ने, मोखरकन केरकन।</verse>
				<verse number="18">अरा उर्बासिन ईरकन का आस एंगन बाचस, ‘चाँड़हे येरुसलॆम ती उरखा कला, एन्‍देरगेका आर एंग्‍है पत्त नू निंग्‍है गोवाह आबोन मल पत्त'ओर।’</verse>
				<verse number="19">ख़ने ऎन बाचकन, ‘अना उर्बायो, आर अख़नर का उर्मी गोड़हा एड़पा नू ऎन निंगन पत्त'ऊ आलारिन जेहेल नू सज'आ लिक्‍कन अरा लौत'आ लिक्‍कन।</verse>
				<verse number="20">अरा निंग्‍है गोवाह स्‍तेफनोसिन पिटा लगियर ख़ने, ऎन हूँ असन रहचकन, अरा ई कत्‍था नू संगे मंजकन, अरा आसिन पिटू आलर ही किचरिन ख़ापा लिक्‍कन।’</verse>
				<verse number="21">ख़ने आस एंगन बाचस, ‘कला, एन्‍देरगेका ऎन निंगन गेच्‍छा नू नन-यहूदी आलर गुसन त‍इय्योन।’”</verse>
				<verse number="22">आसी एन्ने ब'अना गूटी अबड़ा आलर आसहीन मेना लगियर। तहाँ जॊरसरिया चिच्चियारर ती बाचर, “एन्ने आलासिन ख़ॆख़ेल ती पिटा चि'आ, ईस गा उज्‍जना जॊगे मलकस।”</verse>
				<verse number="23">आर चिच्चि‍यार'आ लगियर अरा किचरी गुट्ठिन हेबड़ा लगियर अरा धूली उढिय'आ लगियर ख़ने,</verse>
				<verse number="24">फउद उर्बस आनियस, “ईसिन फउद गढ़िया नू हो'आ अरा कोर्रा लौ'आ ती जँच'आ, एंगा अख़ना र'ई का आलर एन्‍देर चड्डे ईसी बिड़दो नू एन्ने चिच्चि‍यार'आ लगनर।”</verse>
				<verse number="25">सैनर आसिन कोर्रा लौ'आ गे हॆंचर ख़ने, पौलुस तंग्‍है हेद्दे इज्‍जका रहचस आ सैनर ही मुद्धासिन बाचस, “बिगर नेंवई नंजका ओन्‍टा रोमी आलासिन कोर्रा ती लौना नॆग ही लेक्‍खा हवे का?”</verse>
				<verse number="26">एन्ने ब'अनन मेंजस ती सैनर ही मुद्धस फउद उर्बस गुसन केरस ती बाचस, “नीन एन्‍देर नना काला लगदय? ईस गा रोमी आलस हिकदस।”</verse>
				<verse number="27">तहाँ फउद उर्बस पौलुस गुसन बरचस ती बाचस, “एंगन तेंगा, नीन रोमी आलय हिकदय का?” आस बाचस, “हाँ।”</verse>
				<verse number="28">इदिन मेंजस ती फउद उर्बस बाचस, “ऎन रोमी मना गे नगदे रुपिया चिच्का रहचकन।” पौलुस बाचस, “ऎन गा कुन्द्रका तिम रोमी आलन हिकदन।”</verse>
				<verse number="29">ख़ने आसिन जाँच ननू रहचर, आर लॆम तरकूटी मंजर केरर। अरा फउद उर्बस हूँ गा ईस रोमी आलस हिकदस अरा ऎन ईसिन खूटचकादन ब'अरकी इल्‍चियस केरस।</verse>
				<verse number="30">दोसर उल्‍ला फउद उर्बस यहूदी आलर एन्‍देरगे पौलुस म‍इय्याँ बदी ठेका बाचर, इदन ठौका ठौका अख़'आ बिद्दियस। औंगे आस आसी हॆंचकन कुल्‍लियस चिच्‍चस ती मुध नैगर अरा गोट्टा कोहाँ सभा ता आलारिन ख़ॊंड़र'आ गे आनियस। फिन आस पौलुसिन बहरी ओन्‍द्रस ती आर ही मुन्‍दहारे इजताचस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="23">
				<verse number="1">पौलुस गा कोहाँ सभा तरा ओन ढिठ ती ईरियस अरा बाचस, “भ‍ईरो, ऎन इन्ना गूटी दौ लखना ती धर्मेसी मुन्‍दहारे उज्‍जकादन।”</verse>
				<verse number="2">एन्ने आस बाचस ख़ने, हनानिया कोहाँ नैगस पौलुसी हेद्दे इज्‍जका आलारिन आसी बइय्यन थपड़'आ गे आनियस।</verse>
				<verse number="3">ख़ने पौलुस आसिन बाचस, “अना चुही ईगका भीत, धर्मेस निंगन ल'ओस। नीन नॆग लेक्‍खा एंग्‍है नेंवई नना उक्‍कादय, अन्नु हूँ नॆग ही बिड़दो एन्‍देरगे एंगन ल'आ गे आनदय?”</verse>
				<verse number="4">ख़ने पौलुसी हेद्दे इज्‍जका रहचर अबड़र बाचर, “नीन एका ओर्तय, धर्मेसी कोहाँ नैगासिन लज्‍जे मॊख़त'अदय?”</verse>
				<verse number="5">ख़ने पौलुस बाचस, “ऎन बल्‍ला लिक्‍कन का ईस कोहाँ नैगस। नेम्‍हा पुथी नू गा एन्ने लिख्रकी र'ई का ‘निंग्‍है आलर ही मुद्धारिन मलदौ अमा ब'आ।’”</verse>
				<verse number="6">फिन पौलुस अबड़र नू ओन्‍टा खोंड़हा सदुकीर ही अरा नन्ना खोंड़हा फरिसीर ही एन्ने अक्‍खस ती कोहाँ सभा नू चिच्चि‍यारस ती बाचस, “अना भ‍ईरो, ऎन फरिसी आलन अरा फरिसीर ही ख़द्द हिकदन, केचका आलर ही उज्‍जा चो'ओर एन्ने एंग्‍है असरा ही पत्त नू एंग्‍है नेंव‍ई मना लगी।”</verse>
				<verse number="7">आस एन्ने बाचस ख़ने, फरिसीर अरा सदुकीर नू आनानख्रना मंजा अरा सभा भगियारा केरा।</verse>
				<verse number="8">एन्‍देरगेका सदुकीर ब'अनर का उज्‍जा चो'अना मल्‍ला, अरा मेर्ख़ा पैकस महले बॊलता मलकी। लिकिन फरिसीर इबड़ा उर्मिन पत्त'अनर।</verse>
				<verse number="9">ख़ने गोंहड़ा राँव राँव मना हेलरा, अरा फरिसीर ती जोक्‍क नॆग सिखाब'उर बोंग चॊचर अरा एन्ने बाचर ती आनानख्र'आ हेलरर, “ऎम ई आलस म‍इय्याँ एन्‍देर बदी हूँ मल ख़क्‍खदम, मना ऊंगी का एक‍अम मेर्ख़ा पैकस महले बॊलता आसी गने कछनखरा।”</verse>
				<verse number="10">आनानख्रना नगदे मंजा ख़ने, फउद उर्बस पौलुसिन पिटोर ती कुटका कुटका ननोर ब'अरकी इल्‍चिक'आ ती सैनारिन आनियस, “एत्तरकी आसिन आर ही मझी ती बड़पेलहा ओथ्र'आ ती फउद गढ़िया हो'आ कला।”</verse>
				<verse number="11">अउलम माख़ा उर्बस पौलुसी हेद्दे इज्‍जस ती बाचस, “अना पौलुस डिढ नना, एन्‍देरगेका एकासे नीन येरुसलॆम नू एंग्‍है गोवाह चिच्‍कय, अन्नेम निंगा रोम नगरे नू हूँ गोवाह चि'अना र'ई।”</verse>
				<verse number="12">बिज्‍जिया ख़ने, जोक्‍क यहूदी आलर चिताबुता नंजर अरा किरया मोक्‍खर पौलुसिन पिटना गूटी ओनोत मला अरा मॊख़ोत मला।</verse>
				<verse number="13">एकाबड़र ताम-ताम नू किरया मोक्‍का रहचर आर चालीस ती बग्‍गे रहचर।</verse>
				<verse number="14">अबड़र मुध नैगर अरा सेयान आलर गुसन केरर ती बाचर, “ऎम एन्ने किरया मोक्‍का र'अदम का, एका गूटी पौलुसिन मल पिटोम आ गूटी एन्द्रा हूँ मल ओनोम महले मॊख़ोम।</verse>
				<verse number="15">औंगे अक्‍कु नीम अरा कोहाँ सभा ही संगेम फउद उर्बासिन खभर नना का पौलुसिन निम्‍है गुसन त‍इय्योस चि'ओस, अरा एन्ने का नीम इदही पत्त नू अउर बने जँच'आ बेद्ददर। अरा पौलुस एकासे इसन अंड़सोस अदही मुन्‍द तिम आसिन पिटा गे सपड़ारका र'ओम।”</verse>
				<verse number="16">लिकिन इबड़ा कत्‍थन पौलुसी तंगभचस मेंजस, अरा आस फउद गढ़िया नू कोरचस ती इदही खभर पौलुसिन तिंगियस।</verse>
				<verse number="17">ख़ने पौलुस ओन्‍टा सेना ही मुद्धासिन मीख़ियस ती बाचस, “ई जॊंख़ासिन फउद उर्बस गुसन हो'आ, ईस आस ती एन्‍देर ब'आ बेद्ददस।”</verse>
				<verse number="18">औंगे आस आ जॊंख़ासिन फउद उर्बस गुसन होच्‍चस ती बाचस, “हॆंरका पौलुस एंगन मीख़ियस ती बाचस का ई जॊंख़ासिन निंग्‍है गुसन ओन्‍द्र'ओन, एन्‍देरगेका ईस निंगन एन्‍देर ब'आ बेद्ददस।”</verse>
				<verse number="19">फउद उर्बस आ जॊंख़ासी ख़ेक्खन धरचस ती सुन अड्डा नू होच्‍चस ती आसिन मेंजस, “नीन एंग्‍है ती एन्‍देर कत्‍थन तेंगा बेद्ददय?”</verse>
				<verse number="20">आस बाचस, “जोक्‍क यहूदी आलर एन्ने सलहा मंजका र'अनर का आर निंग्‍है ती गोहरार'ऊ र'अनर का नॆला पौलुसिन कोहाँ सभा नू ओन्‍द्र'आ बरा, इदगे का आसी पत्त नू अउर हूँ बने जँच'आ बेद्ददम।</verse>
				<verse number="21">नीन आर ही कत्‍थन अमके मेना, एन्‍देरगेका चालीस ती बग्‍गे आलर पौलुसिन डहरे नू पिटा गे नुख़्रका र'अनर। एका गूटी आर आसिन मल पिटोर आ गूटी आर मल ओनोर महले मॊख़ोर एन्ने किरया मोक्‍का र'अनर। अरा आर अक्‍कुन सपड़ारका र'अनर अरा निंग्‍है पॆस्रना ख़क्‍खना ही असरा नू र'अनर।”</verse>
				<verse number="22">फउद उर्बस पौलुसी तंगभचासिन एन्ने बाचस ती त‍इय्यस चिच्‍चस का “नीन इबड़ा कत्‍थन एंगन तिंकय एन्ने नॆकन हूँ अमके तेंगा।”</verse>
				<verse number="23">तहाँ फउद उर्बस दो सैनर ही मुद्धारिन मीख़ियस ती बाचस, “कैसरेया नगरे काला गे इन्ना माख़ा नौ बजे गूटी दो सौ सैनर अरा सत्तर झन घोड़ो अरगुर अरा दो सौ बरछी भज'उरिन सपड़'अरकी उइय्या।</verse>
				<verse number="24">अरा पौलुस गे हूँ घोड़ो ही तिजाम नना ती आसिन कोड़ेम राजीख़ापुस फॆलिक्‍स गुसन अंड़सत'आ चि'आ।”</verse>
				<verse number="25">अरा आस इदही पत्त नू चिठी हूँ लिखचस।</verse>
				<verse number="26">“महबा जॊगे फॆलिक्‍स राजीख़ापुस गे क्‍लौदियोस लुसियस तरती बग्‍गे मोंजरा।</verse>
				<verse number="27">ई आलासिन जोक्‍क यहूदी आलर धरचका रहचर, अरा ईसिन पिटना पक्‍खे नू रहचर। ईस ओन्‍टा रोमी आलस एन्ने अक्‍कन ती ऎन एंग्‍है सैनर गने असन कालरकी ईसिन नाड़कन।</verse>
				<verse number="28">अरा ऎन अख़'आ बेद्दा लिक्‍कन का आर ईस म‍इय्याँ एन्‍देर गुन्‍हा ठेकाब'अनर, अदगे ईसिन आर ही कोहाँ सभा नू होच्‍चकन।</verse>
				<verse number="29">असन ऎन अक्‍कन का आर तम्‍है धरम नॆग ही पत्त ता कत्‍था नू गुन्‍हा ठेकाब'आलियर। अरा ईद एन्‍देर गुन्‍हा हूँ मल्‍ला का ईस जेहेल नू सजतारना महले पिटतारना जॊगे र'ई।</verse>
				<verse number="30">इकला एंगा गे मेन्‍दरा का जोक्‍क यहूदीर ईसिन पिटा गे चिताबुता नंजकानर। होले ऎन लॆम ईसिन निंग्‍है गुसन त‍इय्कन चिच्‍चकन। ऎन ईस म‍इय्याँ गुन्‍हा ठेकाब'उरिन हूँ आनकन का निंग्‍है गुसन आर ईसी पत्त नू गुन्‍हा ठेकाब'ओर।”</verse>
				<verse number="31">पॆसका लेक्‍खा सैनर पौलुसिन आ माख़म अन्‍तिपत्रिस पद्दा अड़सताचर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="32">दोसर उल्‍ला घोड़ो अरगुरिन पौलुस गने काला चिच्‍चर अरा ताम फउद गढ़िया नू किर्रियर बरचर।</verse>
				<verse number="33">घोड़ो अरगुर कैसरेया नगरे अड़सियर ती राजीख़ापुस गे चिठिन चिच्‍चर अरा पौलुसिन हूँ आस गे सोंपचर।</verse>
				<verse number="34">ख़ने राजीख़पुस चिठिन पढ़चस ती पौलुस ती मेंजस, “नीन एका चकभार ता हिकदय।” पौलुस किलिकिया चकभार ता एन्ने अक्‍खस ख़ने,</verse>
				<verse number="35">आस बाचस, “निंग्‍है म‍इय्याँ गुन्‍हा ठेकाब'उर बरना बेड़ा नू निंग्‍है नेंव‍ई मनो।” अरा आस पौलुसिन हॆरॊदॆसी गढ़िया नू पहरा नू उइय्या गे पॆसस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="24">
				<verse number="1">पांच उल्‍ला ही ख़ॊख़ा हनानिया कोहाँ नैगस जोक्‍क सेयान आलर अरा तेरतुल्‍लोस नामे वकीलस गने कैसरेया नगरे अंड़सियस। आर राजीख़ापुसी मुन्‍दहारे पौलुसी बिड़दो गुन्‍हा ठेकाबाचर।</verse>
				<verse number="2">पौलुस भितरी मॆख़तारस ख़ने, तेरतुल्‍लोस एन्ने ब'अनुम आसी बिड़दो गुन्‍हा ठेकाबाचस, “अना महबा जॊगे फॆलिक्‍स, ऎम निंग्‍है चड्डे बॆस सुक्‍खे नू उज्‍जा लगदम अरा निंग्‍है ऎरना ख़ॊजना ती एम्‍है जातियर ही दौ गे बॆस परदना ही नलख नंजकय।</verse>
				<verse number="3">इबड़ा कत्‍थन ऎम ओर्मा मदहे ओर्मा अड्डा नू नरमिया गने रिझ ती इंझ्रदम।</verse>
				<verse number="4">ऎन निंग्‍है ती बग्‍गे बेड़ा मल हो'आ बेद्ददन, ऎन निंग्‍है ती गोहरारदन का एम्‍है कत्‍था गुट्ठिन मेना गे एमा गे जोक्क बेड़ा चि'आ।</verse>
				<verse number="5">एम्‍है अख़ना ती ई आलस गा हींड़'ऊ आलस हवे, अरा ख़ॆख़ेल ता ओर्मा यहूदीर नू लड़ाई नन्‍त'ऊ आलस हवे, अरा नासरेत ता ओर्तोसी धरम खोंड़हा ही मुद्ध आलस हवे।</verse>
				<verse number="6">ईस एम्‍है धर्मेसी मन्दिर आबोन सोतबोड़'आ नना गे चिहुट नंजस। ख़ने इसिन धरचकम [ती एम्‍है नॆग लेक्‍खा दंडे चि'आ बिद्दकम।</verse>
				<verse number="7">लिकिन फउद उर्बस लुसियस बरचस ती ईसिन एम्‍‍है ख़ेक्खा ती बड़पेलहा होच्‍चस।</verse>
				<verse number="8">अरा ईस म‍इय्याँ गुन्‍हा ठेकाब'उरिन निंग्‍है मुन्‍दहारे बर'आ गे पॆसस।] नीनिम ईसिन नेंव‍ई नन्ना ती ऎम ईसी बिड़दो नू ओन्‍द्रना गुन्‍हा पत्त ता मानिमन अख़'ओय।”</verse>
				<verse number="9">यहूदीर हूँ गुन्‍हा ठेकाब'अना नू आसी गने मेस्र'अरकी इबड़ा कत्‍था मानिम बाचर।</verse>
				<verse number="10">राजीख़ापुस पौलुसिन कछनख्र'आ गे मोका चिच्‍चस ख़ने, पौलुस आनाकिर्ताचस, “नीन नगदे चान ती ई राजी ही म‍इय्याँ नेंव‍ई ननू हिकदय, इदिन अक्‍कन ती ऎन रिझ ती एंग्‍है कत्‍थन निंग्‍है मुन्‍दहारे ब'अदन।</verse>
				<verse number="11">एंगा येरुसलॆम नू ऒड़ नना गे बरचका बारा उल्‍ला ती बग्‍गे मल्‍ला मंजका, इदन नीन जँच'अरकी सेब्‍बा ती अख़'आ ओंग्‍दय।</verse>
				<verse number="12">नॆ हूँ एंगन धर्मेसी मन्दिर नू नेख'अम गने नग्‍गानख्रना मलता गोड़हा एड़पा नू महले नगरे नू एस'आनिम आलारिन तुतक'अनन मल ईरका र'अनर।</verse>
				<verse number="13">एका कत्‍था ही बदी ईर एंग्‍है बिड़दो नू ओन्‍द्रनर, अदही एन्‍देर हूँ सबुती चि'आ पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="14">ऎन निंग्‍है मुन्‍दहारे ई कत्‍थन मन्‍दन का, एका डहरेन ऎन मन्‍दन ती ऎकदन आ डहरेन आर ठौका मल्ला ब'अनर। ऎन एंग्‍है पूरखर ही धर्मेसिन ऒड़ नन्‍दन, अरा एकदा एकदा मूसासी नॆग अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही पुथी नू लिख्रकी र'ई, अबड़ा उर्मिन ऎन पत्त'अदन।</verse>
				<verse number="15">एंगा धर्मेस ती असरा र'ई, एकासे ईर गे हूँ र'ई का, उजगो आलर अरा पपहर इरबर ही उज्‍जा चो'अना मनो।</verse>
				<verse number="16">इदगे ऎन धर्मेसी ऎरना नू अरा आलर ही ऎरना नू एंग्‍है लखना आबोन सफा उइय्या गे चिहुट नंजका र'अदन।</verse>
				<verse number="17">कयनो बछर गूटी नन्ना देस नू रहचका ही ख़ॊख़ा ऎन एंग्‍है आलर गे दान अंड़सत'आ गे अरा धर्मेसी मन्दिर नू दाँड़े अरग'आ गे येरुसलॆम बरचका रहचकन।</verse>
				<verse number="18">ऎन धर्मेसी मन्दिर नू चाल ही लेक्‍खा एंगा सुध मन्नन पूरा मंजकन, आ बारी एंग्‍है म‍इय्याँ गुन्‍हा ठेकाब'उर एंगन ख़क्‍खियर। असन एंग्‍है गने आलर ही गोंहड़ा मल रहचा, अरा इन्द्रिइम नग्‍गानख्रना मल मंजा।</verse>
				<verse number="19">लिकिन आसिया देस ता जोक्को यहूदीर असन रहचर। आर गे एंग्‍है बिड़दो नू इन्द्रिइम ब'अना रहचा होले, आर गे निंग्‍है मुन्‍दहारे बरना ती एंग्‍है म‍इय्याँ बदी ठेकाब'अना रहचा।</verse>
				<verse number="20">मला होले ईरिम तेंगोर का ऎन यहूदीर ही कोहाँ सभा ही मुन्‍दहारे इज्‍जका रहचकन ख़ने, ईर एंग्‍है म‍इय्याँ एन्‍देर बदी ख़क्‍खका रहचर।</verse>
				<verse number="21">ऎन आर ही मुन्‍दहारे इज्‍जना बेड़ा नू, ‘केचकर ही उज्‍जा चो'अना ही पत्त नू इन्ना निम्‍है मुन्‍दहारे एंग्‍है नेंव‍ई मना लगी’ एन्ने ई कत्था ही लेका ऎन जॊरसरिया बाचका रहचकन।”</verse>
				<verse number="22">फॆलिक्स येसु धरम ही पत्त नू ठौका ठौका अख़'आ लगियस। आस आरिन एन्ने बाचस ती गुछाबाचस, एकाबारी फउद उर्बस लुसियस बर'ओस आ बारी निंग्‍है कत्‍था ही फरियाना मनो।</verse>
				<verse number="23">फिन आस सौ सैनर ही मुद्धासिन पॆसस “पौलुसिन जोक्‍क ढ़ील उइय्या ती ख़ापा, अरा आसी संगे मधेर ती नॆकन हूँ सुसर नन्ना ती अमके छेक'आ।”</verse>
				<verse number="24">जोक्‍क उल्‍ला ख़ॊख़ा फॆलिक्‍स तंग्‍है मुक्‍का द्रुसिल्‍ला गने बरचस, एकाद यहूदी रहचा। अरा आस पौलुसिन मॆख़ताचस अरा आस ती मसी येसुस नू पत्त'अना ही पत्त नू कत्‍था मेंजस।</verse>
				<verse number="25">पौलुस उजगो अरा कयास अरा बरना रायबाडी ही पत्त नू तेंगा लगियस। ख़ने फॆलिक्‍स गे इल्‍चिक'आ कोरचा अरा आस बाचस, “अक्‍कुन गा नीन काला ओंग्‍दय, मोका ख़क्‍ख्र'ओ, ऎन निंगन फेनिम मॆख़ोन।”</verse>
				<verse number="26">फॆलिक्‍स पौलुस ती घूस ख़क्ख्रना ही असरा रहचा। औंगे हूँ आस आसिन खनी खनी मॆख़ा लगियस ती कछनख्र'आ लगियस।</verse>
				<verse number="27">लिकिन दुई बछर ख़ॊख़ा राजीख़ापू फॆलिक्‍सी अड्डा नू पोर्कियुस फॆस्‍तुस उक्‍कियस ख़ने, फॆलिक्‍स यहूदीरिन खुसमारत'अना ही मने ती पौलुसिन जेहेल नू अम्‍बियस चिच्‍चस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="25">
				<verse number="1">फॆस्‍तुस आ चक नू अंड़सियस, अदही तीन उल्‍ला ख़ॊख़ा आस कैसरेया ती येरुसलॆम केरस।</verse>
				<verse number="2">असन मुध नैगर अरा यहूदीर ही मुद्धर आस गुसन बरचर ती पौलुसी म‍इय्याँ बदी नंजर।</verse>
				<verse number="3">अबड़र फॆस्‍तुसिन गोहरारर का पौलुसिन येरुसलॆम त‍इय्या गे मया नना, एन्‍देरगेका आर डहरे नू पौलुसिन पिटा गे चिताबुता नना लगियर।</verse>
				<verse number="4">लिकिन फॆस्‍तुस आनाकिर्ताचस, “पौलुस कैसरेया नू गुड़रका र'अस, ऎन हूँ गा चाँड़हेम असन कालू र'अदन।</verse>
				<verse number="5">औंगे नीम अदिया उइय्यू आलर एंग्‍है गने गुचा। आ आलस इन्द्रिइम गुन्‍हा नंजकादस होले, असानिम आसी म‍इय्याँ बदी ठेकाब'आ।”</verse>
				<verse number="6">आठ दस उल्‍ला आर ही गने रहचस ती फॆस्तुस कैसरेया किर्रियस। नन्ना उल्‍ला फॆस्तुस नेंव‍ई नना उक्‍कियस ती पौलुसिन ओन्‍द्र'आ गे पॆसस।</verse>
				<verse number="7">पौलुस बरचस ख़ने, येरुसलॆम ती बरचका यहूदीर ही अदिया उइय्युर आसिन बेड़हचर चिच्‍चर, अरा आसी म‍इय्याँ कैनो गोटंग कोड़हे कोहाँ बदी ठेकाब'आ हेलरर, लिकिन अदही आर सबुती चि'आ पोल्‍लर।</verse>
				<verse number="8">पौलुस तंग्‍है पत्त नू आनाकिर्ताचस, “ऎन यहूदीर ही नॆग ही बिड़दो महले धर्मेसी मन्दिर ही बिड़दो महले कैसरसी बिड़दो एन्‍देर हूँ पाप मल नंजकादन।”</verse>
				<verse number="9">लिकिन फॆस्‍तुस यहूदीरिन रिझ्रत'आ गे मने नंजस ती पौलुसिन मेंजस, “एन्‍देर नीन येरुसलॆम काला बेद्ददय का, असन एंग्‍है मुन्‍दहारे इबड़ा कत्‍था ही पत्त नू नेंव‍ई नन्‍तार'ओ?”</verse>
				<verse number="10">ख़ने पौलुस आनाकिर्ताचस, “ऎन कैसरसी नेंव‍ई नन्ना अड्डा ही मुन्‍दहारे इज्‍ज'आ लगदन, एंग्‍है नेंव‍ई इसानिम मन्ना र'ई। नीन बॆस अख़दय का ऎन यहूदीर ही बिड़दो इन्द्रिइम पाप मल नंजकादन।</verse>
				<verse number="11">ऎन पिटरना जोगे इन्द्रिइम नलख नंजका र‍'अदन होले, ऎन खे'आ गे पछली मल किर्रदन। लिकिन ईर ही ती एंग्‍है म‍इय्याँ बदी ठेकाबाचका मानिम मलकी होले, नॆ हूँ एंगन ईर ही ख़ेक्खा नू चि'आ पुल्‍ली। ऎन कैसरसिन गोहरारदन।”</verse>
				<verse number="12">ख़ने फॆस्‍तुस तंग्‍है सभा गने कछनख्रस ती बाचस, “नीन कैसरसिन गोहरारकादय, नीन कैसर‍स गुसन क'ओय।”</verse>
				<verse number="13">जोक्‍क उल्‍ला ही ख़ॊख़ा अग्रिप्‍पा बॆलस अरा तंग्ड़ी बेरनिकॆ राजीख़ापू फॆस्‍तुसी मोंजरा नना गे कैसरेया नू बरचर।</verse>
				<verse number="14">आर असन बग्‍गे उल्‍ला रहचर। फॆस्‍तुस पौलुसी कत्‍थन बॆलस गुसन बाचस, “फॆलिक्‍स इसन ओन्‍टा हॆंरकासिन अम्‍बियस ती केरका र'अदस।</verse>
				<verse number="15">ऎन येरुसलॆम नू रहचकन ख़ने, यहूदीर ही मुध नैगर अरा सेयान आलर आसी बिड़दो नू एंगा अरो चिच्‍चर ती आस गे दंडे चि'आ गे बाचर।</verse>
				<verse number="16">ख़ने ऎन आरिन आनाकिर्ताचकन, ‘एका गूटी मुद‍ई आलासिन तंग्‍है मुद‍इसी मुन्‍दहारे इजत'अर अरा आसिन तंग्‍है कत्‍था ही पत्त नू कछनख्र'आ गे मोका बिगर चिच्का आलासिन आर ही ख़ेक्खा नू दंडे चि'आ गे चि'अना रोमी आलर ही चाल मलकी।’</verse>
				<verse number="17">औंगे आर इसन एंग्‍है गने बरचर, अरा ऎन लॆम नन्ना उल्‍ला नेंव‍ई नना गे उक्‍कन, अरा आ आलासिन ओन्‍द्र'आ गे पॆसकन।</verse>
				<verse number="18">आसी मुद‍ई आलर इज्‍जर ख़ने, एन्ने मलदौ कत्‍था गुट्ठी बदी मल नंजर एकासे ऎन सोच'आ लिक्‍कन।</verse>
				<verse number="19">लिकिन आर तम्‍है धरम ही पत्त नू जोक्‍क कत्‍था गुट्ठी नू अरा येसु नामे ओन्‍टा केचका आलासी पत्त नू आनानख्रर, लिकिन पौलुस येसुसिन उज्‍जा लगदस ब'अदस।</verse>
				<verse number="20">ऎन इबड़ा कत्‍थन एकासे नन्ना र'ई अदिन पोलकन बुझ्र'आ। औंगे ऎन पौलुसिन बाचकन, ‘एन्‍देर नीन येरुसलॆम काला बेद्ददय का, असन इबड़ा कत्‍था ही पत्त नू नेंव‍ई नन्‍तार'ओ?’</verse>
				<verse number="21">लिकिन पौलुस तंग्‍है पिसी कोहाँ बॆल‍स ती नेंव‍ई मना गे गोहरारस। ख़ने ऎन एका गूटी कैसरस गुसन मल त‍इय्योन आ गूटी आसिन ख़ापा गे पॆसकन।”</verse>
				<verse number="22">ख़ने अग्रिप्‍पा बॆलस बाचस, “ऎन हूँ ई आलासी ब'अनन मेना बेद्ददन।” फॆस्‍तुस बाचस, “नीन नॆला मेनोय।”</verse>
				<verse number="23">नन्ना उल्‍ला अग्रिप्‍पा बॆलस अरा बेरनिकॆ कोहाँ महबा गने बरचर। आर फउद उर्बर अरा नगरे ही कोहाँ आलर गने सभा एड़पा नू कोरचर। फिन फॆस्‍तुसी पॆसका लेक्‍खा पौलुसिन ओन्‍द्रर।</verse>
				<verse number="24">ख़ने फॆस्‍तुस बाचस, “अग्रिप्‍पा बॆलायो, अरा एम्‍है गने इसन र'ऊ उर्मी आलारो, नीम ई आलासिन ऎरा, नॆख'आ पत्त नू येरुसलॆम अरा इसन हूँ र'ऊ उर्मी यहूदीर चिच्चि‍यार चिच्चि‍यार एंग्‍है ती नॆचर ‘ईस गे उज्‍जना मलकी।’</verse>
				<verse number="25">लिकिन ऎन ईस नू पिट्रना जॊगे दोस मल ख़क्‍खकन। अरा ईस कोहाँ बॆलासिन गोहार नंजस, ख़ने ईसिन रोम त‍इय्या गे घतचकन।</verse>
				<verse number="26">नम्‍है उर्बस कोहाँ बॆलस कैसरस गे ईसी पत्त नू लिख'आ गे इन्द्रिइम हूँ ठौका कत्‍थन अरगम ख़क्‍खका। इदगे ऎन ईसिन निम्है मुन्दहारे नू अरा कोड़हे गा बॆलायो अग्रिप्‍पा, निंग्‍है मुन्‍दहारे ओन्‍द्रकन। नाम ईसिन बिढ़चका ख़ॊख़ा एंगा लिख'आ गे इन्द्रिइम ख़क्‍ख्र'ओ।</verse>
				<verse number="27">एन्‍देरगेका एकअम हॆंरकासिन आसी म‍इय्याँ ठेका बाचका बदिन मल तेंगना ती कैसरस गुसन त‍इय्ना एंगा दौ मल लग्‍गिया।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="26">
				<verse number="1">तहाँ अग्रिप्‍पस पौलुसिन बाचस, “निंग्‍है पत्त नू ब'आ गे निंगा बेड़ा चिर'आ लगी।” ख़ने पौलुस तंग्‍है ख़ेक्खा चॊदस ती तंग्‍है पत्त नू ब'आ हेलरस।</verse>
				<verse number="2">“बॆलायो अग्रिप्‍पा, यहूदीर एंग्‍है म‍इय्याँ नगदे बदी ठेकाबाचकानर। इदही पत्त नू ऎन एंग्‍है कत्‍थन निंग्‍है मुन्‍दहारे तेंगा गे इन्ना एंगा मोका ख़क्‍ख्रा इदगे ऎन खुसमारदन।</verse>
				<verse number="3">एन्‍देरगेका नीन यहूदीर ही उर्मी चाल गुट्ठिन अरा उर्मी आनानख्रना ही कत्था गुट्ठिन बॆस गने अख़दय। औंगे ऎन गोहरारदन का नीन एंग्हैन खतीर गने मेना।</verse>
				<verse number="4">एंग्‍है उज्‍जना ख़द्द परिया तिम एंग्‍है उज्‍जना ही ऒर एंग्‍है देस नू अरा ख़ॊख़ा येरुसलॆम नू एंग्‍है उज्‍जना ओक्‍कना एकासे रहचा, अदिन उर्मी यहूदीर अख़नर।</verse>
				<verse number="5">आर एंगन नगदे उल्‍ला ती अख़नर। आर बेद्दनर होले, एंग्‍है गोवाह हूँ चि'आ ओंग्‍नर का ऎन फरिसी मंजकन ती एकासे नम्‍है धरम ही कोड़हे ठिम-ठिम खोंड़हा ही लेक्‍खा उज्‍जा लिक्‍कन।</verse>
				<verse number="6">नम्‍‍है पूरखर गे धर्मेस एका गच्छरकन गच्‍छरकाचस, अइय्या ऎन नंजका एंगा असरा ही चड्डे दिम अक्‍कुन एंग्‍है म‍इय्याँ पिसी मना लगी।</verse>
				<verse number="7">ई गच्‍छरका ही पूरा मन्नन ऎरना ही असरा ती दिम नम्‍‍है बारा गोतोर ता आलर उल्‍ला माख़ा धर्मेसिन ऒड़ नन्नर। बॆलायो, ई असरा ही चड्डेम यहूदीर एंग्‍है म‍इय्याँ बदी ठेकाब'आ लगनर।</verse>
				<verse number="8">धर्मेस केचका आलारिन उज्‍जा चॊद्दस, इदिन असरा जॊगे नलख मलकी एन्ने नीम एन्‍देरगे सोचदर?</verse>
				<verse number="9">ऎन हूँ गा नासरेस ता येसुसी नामे नू एंगा उर्मी तरती कोड़हे बिड़दो नन्ना र'ई एन्ने मुन्‍द सोच'आ लिक्‍कन।</verse>
				<verse number="10">अरा ऎन येरुसलॆम नू एन्ने नंजकन हूँ, ऎन मुध नैगर ती अदिया ख़क्‍खकन ती अजम बग्‍गे नेम्‍हा आलारिन जेहेल नू सज्‍जकन। अरा आर पिटर'आ लगियर ख़ने, आर ही बिड़दो नू हुँकारी चिच्का र'अदन।</verse>
				<verse number="11">ऎन आरिन उर्मी गोड़हा एड़पा नू कैनो खेप दंडे चि'अरकी येसु नामे ही निंदा नन्‍त'आ गे चिहुट नंजकन। ऎन आर ही बिड़दो ता एंग्‍है खींस ही चड्डे ई गूटी पूरकन का नन्ना नगरे गुट्ठी नू हूँ कालरकी आरिन सताबाचकन।</verse>
				<verse number="12">एन्नेम ओंग्‍होल ऎन मुध नैगर ती अदिया अरा पॆसका ख़क्‍खकन ती दमसकोस नगरे काला लिक्‍कन।</verse>
				<verse number="13">ख़ने बॆलायो, डहरे नू लोहाड़ी बेड़ा नू ऎन बीड़ी ही बिलचना ती हूँ कोड़हे बिलचना बिल्‍लिन मेर्ख़ा ती ईरकन, आद एंग्‍है अरा एंग्‍है गने बरचका आलर ही चरियो तरा बिल्‍चा लगिया।</verse>
				<verse number="14">ऎम ओर्मम ख़ॆख़ेल नू खत्रकम। ख़ने ऎन ओन्‍टा सड़ा इब्रानी भखा नू एंग्‍है ती ब'अनन मेंजकन। आद बाचा, ‘स‍उल, स‍उल, नीन एंगन एन्‍देरगे सताब'आलदय? अच्चो नू लथना निंगा सेब्बा मलकी।’</verse>
				<verse number="15">ऎन बाचकन, ‘उर्बायो, नीन एका ओर्तय।’ उर्बस बाचस, ‘ऎन येसु हिकदन, नॆकन नीन सताब'आलदय।</verse>
				<verse number="16">अक्‍कुन नीन चो'आ ती निंग्‍है ख़ेड्डे ती इज'आ। ऎन निंगन एंगन सुसर'ऊ अरा गोवाह चि'ऊ ओक्‍त'आ गे ऎन निंगन ऎथ्रका र'अदन। एकदन नीन एंग्‍है पत्त नू ईरकादय अरा एकदन नीन ऎरोय, अबड़न नीन आलर गे तेंगोय।</verse>
				<verse number="17">ऎन निंगन निंग्‍है आलर ती अरा नन-यहूदीर ती हूँ नाड़ोन।</verse>
				<verse number="18">ऎन आर ही ख़न्न चलख़'आ गे निंगन आर गुसन त‍इय्या लगदन। ख़ने आर ऊख़ा ती बिल्‍ली तरा किर्रा ओंगोर, अरा सैतान ही अदिया ती धर्मेस तरा किर्रा ओंगोर। फिन आर पाप गुट्ठी ही छमा ख़क्‍खा ओंगोर अरा एंग्‍है म‍इय्याँ ता पत्त'अना ती नेम्‍हा मन्रका आलर गने अड्डा ख़क्‍खा ओंगोर।’</verse>
				<verse number="19">इदगे बॆलायो अग्रिप्‍पा, ऎन आ मेर्ख़ा ता देखार आबोन पॆस्रकन।</verse>
				<verse number="20">औंगे मुन्‍द गा ऎन दमसकोस, फिन येरुसलॆम ता र'ऊ आलारिन, अदही ख़ॊख़ा सौंसे यूदेया राजी नू, अरा नन-यहूदीर नू हूँ तेंगा कुद्दकन का आर जियन किर्त'अना र'ई अरा जिया किर्त'अना ही जॊगे नलख नन्‍ना र'ई।</verse>
				<verse number="21">ई चड्डेम ऎन धर्मेसी मन्दिर नू रहचकन ख़ने, यहूदीर एंगन धरचर अरा पिटा बेद्दा लगियर।</verse>
				<verse number="22">लिकिन धर्मेसी सहाड़ा ती इन्ना गूटी र'अदन अरा सन्नी ती कोहाँ ओर्मर ही मुन्‍दहारे गोवाह तेंगदन। एका कत्‍था मना ओंगो ब'अरकी धर्मेसी कत्‍था तिंगुर अरा मूसस तिंका रहचस अदिन दिम ऎन तेंगदन। अदही ती बग्‍गे ऎन एन्देर हूँ मल तेंगदन का,</verse>
				<verse number="23">मसीस दुक्‍खे भोग'ओस अरा केचका मधेर ती उर्मी ती मुन्‍द उज्‍जा चो'ओस ती यहूदीरिन अरा नन-यहूदीरिन हूँ धर्मेसी बिल्‍लीन ओन्‍द्र'ओस।”</verse>
				<verse number="24">पौलुस एन्ने ब'आ लगियस ख़नेम, फॆस्‍तुस जॊरसरिया बाचस, “अना पौलुस, नीन पूरु हिकदय। निंग्‍है कोड़हे पढ़चका निंगन पूरताचकी र'ई।”</verse>
				<verse number="25">लिकिन पौलुस बाचस, “अना कोड़हे म‍ईन जॊगे फॆस्‍तुस, ऎन मल्‍ला पूरना, मानिम आबोन अरा लूर ही कत्‍थन ब'अदन।</verse>
				<verse number="26">बॆलस अग्रिप्‍पस हूँ गा इबड़ा कत्‍था ही पत्त नू अख़दस। औंगेम ऎन बेगर एल्‍चम ती आसिन ब'आ लगदन। ऎन अख़दन का इबड़ा कत्‍था आस ती नूख्रका मल्‍ला, एन्‍देरगेका ईद एकअम कोड़ा नू मल्‍ला मंजका।</verse>
				<verse number="27">अना अग्रिप्‍पा बॆलायो, नीन धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही कत्‍था गुट्ठिन पत्त'अदय का? हाँ, ऎन अख़दन नीन पत्त'अदय।”</verse>
				<verse number="28">तहाँ अग्रिप्‍पस पौलुसिन बाचस, “एन्ने जुक्‍कीम बेड़ा नू नीन एंगन मसी आल कम'आ ओंगोन एन्ने सोचदय का?”</verse>
				<verse number="29">ख़ने पौलुस आनाकिर्ताचस, “जुक्‍की नू महले बग्‍गे नू एन्ने मला, धर्मेस ती एंग्‍है गोहरारना र'ई का, इन्ना नीन लेका मला लिकिन नॆ नॆ एंग्‍है कत्‍थन मेना लगनर, आर येसुसिन पत्त'अना नू एंग्‍है लेक्‍खा मन्नर नेकअन, लिकिन एंग्है लेक्खा हॆंरका मल मन्नर नेकअन।”</verse>
				<verse number="30">तहाँ अग्रिप्‍पा बॆलस अरा राजीख़ापू फॆस्‍तुस अरा बेरनिकॆ अरा आर ही गने उक्‍का आलर चॊचर।</verse>
				<verse number="31">अरा काना बेड़ा नू आर ताम-ताम बाचर, “ई आलस पिटरना मलता गुड़रना जोक्‍खा एन्‍देर हूँ मल्‍ला नंजका।”</verse>
				<verse number="32">अग्रिप्‍पस फॆस्‍तुसिन बाचस, “ई आलस कैसरसी गोहार मल नंजका होले अमब्र'आ ओंगा लगियस दने।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="27">
				<verse number="1">ऎम कोहाँ डोंगा ती इताली देस काना र'ई एन्ने ओट्टा उक्‍किया ख़ने, आर पौलुसिन अरा नन्ना हॆंरकारिन यूलियस नामे रोमी फउद ही सौ सैनर ही मुद्धासी ख़ेक्खा नू सोंपचर।</verse>
				<verse number="2">आसिया देस ही पिंडी पिंडी कालू अद्रमुत्तॆनोस नगरे ती बरचका ओन्‍टा कोहाँ डोंगा रहचा, आद काना बारी रहचा। अइय्या नू ऎम अरगकम। अरा अरिस्‍तरख़ोस नामे थेस्‍सलोनिकॆ नगरे ता ओन्‍टा मकेदोनिया ता आलस एम्‍है गने रहचस।</verse>
				<verse number="3">नन्ना उल्‍ला ऎम सीदॊन अंड़सकम। अरा यूलियस पौलुसिन सोग्‍गे ईरियस, औंगे आस आसी संगेर गुसन काला गे अरा आर आस गे संगरा नना गे अम्‍बियस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="4">असलेक ती ऎम कोहाँ डोंगा ती उरखकम ती ताका मुन्‍द तरती धुकना चड्डे कुप्रोस टापू ही ओदहा नू मन्नुम केरकम।</verse>
				<verse number="5">फिन किलिकिया अरा पम्‍फुलिया हेद्दे समुदर नू मन्नुम लुकिया राजी ही मूरा नगरे नू इत्तकम।</verse>
				<verse number="6">असन सौ सैनर ही मुद्दस अलेक्‍सन्‍द्रिया नगरे ता ओन्‍टा इताली देस काना कोहाँ डोंगन ख़क्‍खियस ती एमन अइय्या अरगस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="7">अरा ऎम नगदे उल्‍ला गूटी लहे लहे चलाबाचकम ती सस्‍ती चॊदनुम केरकम अरा क्‍निदोस टापू ही मुन्‍दहारे अंड़सकम। ताका एमन मुन्‍द काला मल चि'आ लगिया, ख़ने ऎम सलमॊनॆ ही मुन्‍दहारे क्रॆतॆ टापू ही ओदहा नू केरकम।</verse>
				<verse number="8">सस्‍ती ती केरकम अरा “दौ घाट” नामे अड्डा अंड़सकम, ईद लसैया नगरे हेद्दे रहचा।</verse>
				<verse number="9">नगदे उल्‍ला मंजकी किरकी रहचा, अरा उपास ही उल्‍ला मुंज्र'अरकी प‍इय्याँ उल्‍ला ऒरे मंजकीचा, औंगे समुदर नू काना अउर कोड़हे अलकरहा मंजकी किरकी रहचा। ख़ने पौलुस आरिन चेताबाचस,</verse>
				<verse number="10">“अना आलारो, नम्‍है ई समुदर काना नगदे सस्‍ती मनो, अरा नमा जिनिस अरा कोहाँ डोंगा ही लेका मला नम्‍है जिया ही हूँ नठारना मनो एन्ने लग्‍गा ली।”</verse>
				<verse number="11">लिकिन सौ सैनर ही मुद्धस पौलुसी कत्‍था ती कोहाँ डोंगन चलाब'उस अरा डोंगा उर्बासी कत्‍थन कोड़हे मन्‍चस।</verse>
				<verse number="12">आ डोंगा घाट किर्रना उल्‍लन पहाब'आ गे जोक्‍खा मल रहचा, अदगे कोड़हे आलर असले ती काला गे बिद्दियर। आर गे एक‍अम अन्ने फेनिक्‍स अंड़सना ती अइय्या किर्रना उल्‍लन पहाब'आ गे मने रहचा। फिनिक्‍स क्रॆतॆ टापू ता ओन्‍टा घाट हवे, एकदा दखिन पच्‍छिम अरा उत्तर पच्‍छिम तरा तिसगरका र'ई।</verse>
				<verse number="13">आ बारी दखिन ताका लहे लहे तागर'आ हेलरा ख़ने, आर सोचर का तम्‍है चिताबुता बनचा केरा। औंगे आर कोहाँ डोंगन बिच्‍छरर अरा क्रॆतॆ टापू ही हेद्दे धरी धरी ती काला लगियर।</verse>
				<verse number="14">लिकिन जोक्‍क बेड़ा नू टापू तरती ओन्‍टा कोहाँ बरंडो चॊचा, एकदा “उत्तर-पूरब ताका” बार'ई।</verse>
				<verse number="15">कोहाँ डोंगा गर्रा-घटा नू बज्झरा अरा ताका ही मुन्‍दहारे थेम'आ पोलकम, औंगे ऎम हार मंजकम ती ताका गने बाहनुम काला लिक्‍कम।</verse>
				<verse number="16">ख़ने ऎम कौदा नामे ओन्‍टा सन्नी टापू ही छेंका नू तुकुरनुम तुकुरनुम काना बारी कोहाँ डोंगा गने हॆंरका जिया बछरना ही डोंगन थेम'आ उंकम।</verse>
				<verse number="17">फिन चलाब'उर जिया बछरना ही डोंगन चॊद'अरकी कोहाँ डोंगा ही भितरी मंखियर। फिन आर कोहाँ डोंगा अम्‍बो एस्रा बाचर ती ओनबेंड़र'आ ती कोहाँ डोंगन पगहा ती हॆंचर चिच्‍चर। सुरतिस ही धरी ता चलकूर नू जुबुखना ही इल्‍चिक'आ ती अबड़र ताका ती तुक्र'आ गे तिरपाल हॆंचका खूटन एत्ताचर ती डोंगन ताका ही तागरना नू अन्नेम काला गे काला चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="18">ऎम गर्रा घटा ती नगदे नूकना-तकना मंजकम ख़ने, नन्ना उल्‍ला आर कोहाँ डोंगा नू ख़ॆन्दा-बीसा गे उइय्का जिनिस गुट्ठिन समुदर नू हेबड़ा हेलरर।</verse>
				<verse number="19">तिसर उल्‍ला आर कोहाँ डोंगा ही मुध जिनिसन हूँ तम्‍है ख़ेक्खा ती हिबिड़यर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="20">नगदे उल्‍ला गूटी बीड़ी महले बीनको गुट्ठी एन्‍द्रा हूँ मल ऎथ्रा, अरा गर्रा घटा हूँ जॊरसरिया तागर'आ लगिया। ख़ने एम्‍है नाड़रना ही असरा हूँ मुंज्रा केरा।</verse>
				<verse number="21">आर बग्‍गे उल्‍ला गूटी उबसका रहचर। आ बारी पौलुस आर ही मझी नू इज्‍जस ती बाचस, “अना आलारो, नीम एंग्‍है कत्‍थन मेंजका ती क्रॆतॆ टापू ती मल उरखका होले, निमा ई अलकरहा अरा नठाब'अना मल मंजकी र'ओ दने।</verse>
				<verse number="22">अन्नु हूँ नीम डिढ गने र'आ गे ऎन ब'अदन। निम्‍है नॆख'आ हूँ जिया ही नठारना मल मनो, कोहाँ डोंगा ही लेका मनो।</verse>
				<verse number="23">एन्‍देरगेका नॆख'आ ऎन र'अदन अरा नॆख'आ सुसर नन्‍दन, आ धर्मेसी पैकस चेरो माख़ा बरचस ती एंगन बाचस,</verse>
				<verse number="24">‘अना पौलुस अमा एल्‍चा, निंगा कैसरसी मुन्‍दहारे फरियारना गे इजना दिम र'ई, ऎरा, धर्मेस निंग्‍है संगे कालू ओर्मर ही उज्जनन निंग्है गने बछाबाचकादस।’</verse>
				<verse number="25">औंगे आलारो, डिढ नना, एन्‍देरगेका ऎन धर्मेस म‍इय्याँ पत्त'अदन का एकासे एंग्‍है ती बारकी र'ई अन्नेम मनो।</verse>
				<verse number="26">लिकिन नम्है डोंगा एक‍अम टापू नू चलकूर नू गड़रना ही चाड़ मनो।”</verse>
				<verse number="27">च‍उदा उल्‍ला ता माख़ा अद्रिया समुदर नू ठुडुर'आ चोबर'आ लिक्‍कम ख़ने, अधरात माख़ा डोंगा चलाब'उर अगमाचर का ऎम एक‍अम देस ही हेद्दे अंड़सा लगदम।</verse>
				<verse number="28">आर ‍थाहचर ख़ने बीस पुरसा गड्डी ख़क्‍खियर, जोक्क गेच्‍छा कालरकी फिनिम थाहचर ख़ने पन्‍द्रा पुरसा गड्डी ख़क्‍खियर।</verse>
				<verse number="29">आ बारी चचड़ी नू ढोंसारना ही इल्‍चिक'आ ती आर कोहाँ डोंगा ही ख़ॊख़ा तरा चार गोटंग थेमहा नंजर, अरा बिज्‍जना ही पाब ऎरा लगियर।</verse>
				<verse number="30">तहाँ डोंगा चलाब'उर कोहाँ डोंगा ती बोंग्‍गा बिद्दियर ती थेमहा लगाब'अना ही नंगु ननरकी जिया बछरना ही डोंगन समुदर नू एत्ताचर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="31">आ बारी पौलुस सौ सैनर ही मुद्धस अरा सैनारिन बाचस, “ईर कोहाँ डोंगा नू मल र'ओर होले, नीम हूँ मल बछर'ओर।”</verse>
				<verse number="32">ख़ने सैनर दौड़न ख़ंडियर ती जिया बछरना ही डोंगन समुदर नू टिड्डर चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="33">बिज बेड़ा नू पौलुस ओर्मारिन इन्द्रिइम ओना मॊख़ा गे आनियस। अरा आस बाचस, “इन्ना च‍उदा उल्‍ला मंजा, अरा नीम इन्द्रिइम मल ओंडका मोक्‍का ती पाब ईरनुम ईरनुम कीड़ा कीड़ा र'अदर।</verse>
				<verse number="34">औंगे निमन आनदन कट‍इम केम ओना मॊख़ा, होले नीम उज्‍जा गे सवंग ख़क्‍खोर। निम्‍है मदहे ता नॆख'आ दिम कुक्‍क ता ओन्‍टा चुट्टी हूँ मल खत्र'ओ।”</verse>
				<verse number="35">आस एन्ने बाचस ती असमन होच्‍चस अरा ओर्मर ही मुन्‍दहारे धर्मेसी धन्‍यवाद नंजस ती किच्‍चियस ती मॊख़ा हेलरस।</verse>
				<verse number="36">ख़ने आर ओर्मर हूँ डिढ नंजर ती मॊख़ा हेलरर।</verse>
				<verse number="37">ऎम ओर्मर कोहाँ डोंगा नू दुई सौ छिहत्तर आल रहचकम।</verse>
				<verse number="38">आर मोक्‍कर ती उड़चर ती कोहाँ डोंगा आबोन नेब्‍बा नना गे गहूँन समुदर नू हेबड़ा हेलरर।</verse>
				<verse number="39">बिज्‍जिया ख़ने, आर आ देस आबोन पोल्‍लर चिन्‍ह'आ, लिकिन ओन्टा धाँसड़े ईरियर अदही गंडा चकड़ रहचा। अरा आर सोच्‍चर का ओंगोत होले कोहाँ डोंगन इय्यम टिका ब'ओत।</verse>
				<verse number="40">तहाँ आर थेमहा आबोन कुल्‍लियर ती समुदर नू अम्‍बियर, अरा आ बारी अबड़ा नोल्‍लनन कुल्‍लियर चिच्‍चर। अरा डोंगा ही मुन्‍द ता ताका ती तुक्र'आ गे तिरपाल हॆंचका खूटन ताका तरा तनाबाचर का ताका डोंगन पिंडी तरा हो'ओ।</verse>
				<verse number="41">लिकिन डोंगा चलकूर ही आड़ी नू ठुडरा ती इज्‍जा केरा। ख़ने डोंगा ही मुन्‍द फड़ा गड्डरा ती मल टसकारा, लिकिन ख़ॊख़ा फड़ा लहरा ही तुक्‍कना ती एस्रा केरा।</verse>
				<verse number="42">आ बारी सैनर हॆंरका आलारिन पिटा गे मने नंजर का नीक‍ईम ऒगनुम बोंगोर।</verse>
				<verse number="43">लिकिन सौ सैनर ही मुद्धस पौलुसिन बछाब'अना ही मने ती आर अन्ने मल नना गे आरिन छेकचस। अरा आस आनियस, “नॆ नॆ ऒगा ओंग्‍दर आर झपार'आ ती आ पक्‍खे ऊगनुम कट्टा कला।</verse>
				<verse number="44">अरा बछ्रका आलर नॆ पटरा ती अरा नॆ कोहाँ डोंगा ही नन्ना आलॊ ही सहाड़ा ती उरखा कला।” ई लेक्‍खा ओर्मर कोड़ेम पिंडी टोंका नू उरखर केरर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="28">
				<verse number="1">ऎम असले बछरकम उरखकम तहाँ अक्‍कम का ईदिम मेलिता टापू हवे।</verse>
				<verse number="2">अइय्या ता र'ऊ आलर एमन नगदे सोग्‍गे ईरियर। चॆप पुंइना अरा प‍इय्याँ ही चड्डे आर चिच्‍ची ओद्दर ‍ती एमन परघाचर।</verse>
				<verse number="3">पौलुस कंक ही बिंड़न ख़ूजियस ती चिच्‍ची नू किट्टचस ख़ने, ओन्‍टा करैत नेर्रे सेकचा ख़ने, उरखा ती आसी ख़ेक्खा नू पोज्‍जरा केरा।</verse>
				<verse number="4">असला आलर आसी ख़ेक्खा नू पोजोरका नेर्रेन ईरियर ख़ने, ताम ताम बाच नखरर, “मानिम ई आलस आल पिटुस हिकदस, समुदर ती बछरस, अन्नु हूँ नेंव‍ई ईसिन उज्‍जा मल चिच्‍चा।”</verse>
				<verse number="5">पौलुस गा नेर्रेन चिच्‍ची नू हिछड़ाचस चिच्‍चस, अरा आस गे एन्‍देर हूँ मल मंजा।</verse>
				<verse number="6">आर गा ऎरा लगियर का ई आलस पूख़र'ओस क'ओस मलता आचका खत्र'ओस ती खे'ओस क'ओस। आर नगदे घड़ी गूटी ऎरा लगियर, लिकिन आस गे एन्‍देर हूँ मल मंजा ख़ने, आर तम्‍है मनेन बदलाचर ती बाचर, “ईस गा एक‍अम देंवता हिकदस।”</verse>
				<verse number="7">अइय्या अड्डे-बेड्डे ता गोड्डा आ टापू ता मुन्‍दस पोपलियोसी गोड्डा रहचा, आस तंग्‍‍है गुसन एमन परघाचस ती तीन उल्‍ला गूटी पाही ईरियस।</verse>
				<verse number="8">पोपलियोसी तम्‍बस नाड़ी अरा कूल ही रोगे ती बिड़िरका रहचस। पौलुस भितरी कोरचस ती आसिन ईरियस, अरा आस गे गोहरारस ती आसी म‍इय्याँ ख़ेक्खा गुट्ठिन उइय्यस ती आसिन कोड़े नंजस।</verse>
				<verse number="9">एन्ने मंजा ख़ने आ टापू ता अउर बछ्रका रोगे आलर बरचर, अरा आस आरिन कोड़े नंजस।</verse>
				<verse number="10">अबड़र एमन नगदे म‍ईन नंजर। अरा ऎम काला उरखकम ख़ने, एम्‍है डहरे ऎकना ही उर्मी चाड़ ही आलॊन एमा गे चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="11">तीन चन्‍दो ख़ॊख़ा अलेक्‍सन्‍द्रिया नगरे ता ओन्‍टा कोहाँ डोंगा नू केरकम। आ कोहाँ डोंगा प‍इय्याँ गूटी आ टापू नू रहचा, अरा अदही चिन्‍हा “जोड़ा देंवता” रहचा।</verse>
				<verse number="12">सूरकुसा नगरे नू अंड़सकम ती ऎम तीन उल्‍ला गूटी असन रहचकम।</verse>
				<verse number="13">असलेक ती ऎम किन्‍दरारकम ती रॆगियोन बरचकम। अरा उन्‍दुल ही ख़ॊख़ा दखिन ताका तागरा, अरा दोसर उल्‍ला ऎम पोतियोली बरचकम।</verse>
				<verse number="14">असन एमा जोक्‍क पत्त'ऊ भ‍ईर ख़क्‍खरर। आर एंगन तम्‍है गुसन सात उल्‍ला र'आ गे एड्डर। अदही ख़ॊख़ा ऎम रोम बरचकम।</verse>
				<verse number="15">अइय्या ता पत्त'ऊ भ‍इय्योर एम्‍है बरना ही हाल मेंजर ती जोक्‍कोर “अप्‍पियुस बजार” अरा जोक्‍कोर “तीन डेरा एड़पा” गूटी एमन भेंट मना बरचर। पौलुस आरिन ईरियस ती धर्मेसिन धन्‍यवाद नंजस अरा डिढ नंजस।</verse>
				<verse number="16">ऎम रोम अंड़सकम ख़ने, पौलुस गे ओन्‍टा सैनस ही पहरा नू ओर्त लेका र'आ गे पॆसका ख़क्‍खरा।</verse>
				<verse number="17">तीन उल्‍ला ख़ॊख़ा पौलुस यहूदीर ही मुद्ध आलारिन मीख़ियस। आर जुम्मरर ख़ने आरिन बाचस, “अना भ‍ईरो, ऎन नम्‍है आलर ही बिड़दो महले नम्‍है पूरखर ही चाल ही बिड़दो नू एन्‍देर हूँ मल नंजकन। अन्नु हूँ ऎन येरुसलॆम नू हॆंरकन ती रोमीर ही ख़ेक्खा नू सोंपतारकन।</verse>
				<verse number="18">रोमी आलर एंगन जाँच नंजर ती एंगा नू पिटना दंडे जोक्‍खा दोस मल ख़क्‍खियर ती एंगन अम्‍बा बिद्दियर।</verse>
				<verse number="19">लिकिन यहूदीर एंग्‍है अम्‍बना ही बिड़दो नू ब'आ हेलरर ख़ने, एंगा कैसरसिन गोहार नन्ना मंजा। अन्नु हूँ ऎन एंग्‍है आलर ही बिड़दो नू एन्‍द्रा हूँ बदी नना गे मने मल नंजकन।</verse>
				<verse number="20">इदही चड्डे ऎन निमन ओर्मारिन मीख़कन का निम्‍है गने भेंट मनोन अरा कछनख्र'ओन। इस्राऎल आलर बर'ओस एन्ने पाब ईरका मसीसी म‍इय्याँ ता एंग्है पत्त'अना ही चड्डे तिम ऎन सिकड़ी ती हॆंरकादन।”</verse>
				<verse number="21">ख़ने अबड़र पौलुसिन बाचर “ऎम निम्‍है पत्त नू यूदेया ती चिठी मल ख़क्‍खका र'अदम मलता असन ती बरचका भइय्योर निंग्‍है पत्त नू एमन इन्द्रिइम मल तिंगियर अरा इन्द्रिइम मलदौ बाचकानर।</verse>
				<verse number="22">लिकिन निंग्‍है ब'अना एन्‍देर र'ई अदिनिम ऎम मेना बेद्ददम। एन्‍देरगेका ऎम अख़दम का उर्मी अड्डा ता आलर ई धरम खोंड़हा ही बिड़दो नू कछनख्रनर।”</verse>
				<verse number="23">ख़ने आर पौलुस गे ओन्‍टा उल्‍ला ओकताचर। अउला नगदे आलर पौलुस डेरा नंजका अड्डा नू जुम्मरर। आस पैरी ती पुतबीरी गूटी धर्मेसी राजी ही पत्त नू फरीफरी आर गे तिंगियस। अरा आस मूसासी नॆग ती अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही पुथी ती येसु मसीसी पत्त नू तेंगना ती आर येसुसिन पत्त'आ गे चिहुट नंजस।</verse>
				<verse number="24">ख़ने पौलुस बाचका कत्‍थन जोक्‍क आलर गा पत्ताचर, लिकिन नन्नर मल पत्ताचर।</verse>
				<verse number="25">आर तम्‍है मझी नू ओन गुट मंजर ती असन ती केरर ख़ने, छेद्दे नू पौलुस आरिन बाचस, “नेम्‍हा बॊलतस धर्मेसी कत्‍था तिंगुस यसायास ती निम्‍है पूरखर गने ठौकम बाचकादस।</verse>
				<verse number="26">‘ई आलर गुसन कला ती ब'आ, नीम मेनते र'ओर, लिकिन मल बुझुर'ओर। नीम ऎरते र'ओर, लिकिन मल ओरख़'ओर।</verse>
				<verse number="27">एन्‍देरगेका इबड़ा आलर ही जिया करचकी र'ई, अरा ईर ही ख़ेबदा दड़िया मंजकी किरकी र'ई, अरा ईर तम्‍है ख़न्नन मिंक्‍खका र'अनर। मला होले ईर तम्‍है ख़न्न ती ऎरा ओंगोर, अरा तम्‍है ख़ेबदा ती मेना ओंगोर, अरा तम्‍है जिया ती बुझुर'आ ओंगोर, अरा एंग्‍है तरा किर्रा ओंगोर, अरा ऎन आरिन कोड़े ननोन।’</verse>
				<verse number="28">औंगे नीम अख़'आ गे ऎन बेद्ददन का धर्मेसी ई नाड़रना नन-यहूदीर गुसन त‍इरकी र'ई, अरा आर इदिन इंझर'ओर।”</verse>
				<verse number="29">[पौलुस एन्ने बाचस, अदही ख़ॊख़ा यहूदीर ताम तम्‍है नू नगदे हबड़ा हबड़ी मना हेलरर अरा असलेक किर्रिम बिच्‍चियर।]</verse>
				<verse number="30">पौलुस गोट्टा दुई बछर गूटी तानिम भड़ा चि'अरकी भड़ा एड़पा नू असन रहचस। आलर आसी गुसन बर'आ लगियर अरा आर ओर्मर गने भेंट मना लगियस।</verse>
				<verse number="31">अरा आस बिगर छेके-रुके ती डिढ गने धर्मेसी राजी ही पत्त नू तेंगा कुद्दा लगियस अरा उर्बस येसु मसीसी पत्त नू सिखाब'आ लगियस।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="45">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">ऎन म‍सी येसुसी जॊंख़न पौलुस धर्मेसी त‍इरका मना गे मॆख़रका र'अदन। अरा आसी दौ कत्‍थन तेंगा कुद्दा गे चजरका र'अदन।</verse>
				<verse number="2">धर्मेस ई दौ कत्‍थन मुन्‍द तिम नेम्‍हा पुथी नू तंग्‍है कत्‍था तिंगुर ती गच्‍छरका रहचस।</verse>
				<verse number="3">ई दौ कत्‍था तंग्‍है ख़द्दासी पत्त नू र'ई। आस आल कया ती गा दाऊद बॆलासी बनस नू कुन्‍द्रस।</verse>
				<verse number="4">आस नेम्‍हा बॊलतासी सवंग ती केचका ती उज्‍जा चो'अना ती धर्मेसी ख़द्दस नंज ऎदस। आसिम नम्‍है उर्बस येसु मसीस हवे।</verse>
				<verse number="5">धर्मेस येसुस ती एमा मया अरा त‍इरका मन्ना ही हदा चिच्‍चस का आसी नामे ही चड्डे उर्मी जातियर पत्त'ओर ती आसी पॆसकन ननोर।</verse>
				<verse number="6">अबड़र ती नीम हूँ येसु मसीसी आल मना गे मॆख़रकादर।</verse>
				<verse number="7">ऎन रोम नगरे नू र'ऊ निमा ओर्मर गे ई चिठिन लिखदन। धर्मेस निमन चोन्‍हा नन्‍दस अरा आसी आलर मना गे चज्जिका र'अदस। नम्‍है धर्मे बंगस अरा उर्बस येसु मसीस ती निमा मया अरा कोड़े ख़क्ख्रअन नेकअन।</verse>
				<verse number="8">मुन्‍द ऎन निमा ओर्मर गे येसु मसीस ती नम्‍है धर्मेसी धन्‍यवाद नन्‍दन का निम्‍है पत्त'अना ही हुही गोट्टा सौंसार नू मना लगी।</verse>
				<verse number="9">एका धर्मेसी ऎन आसी ख़द्दासी पत्त ता दौ कत्‍था तेंगना ती सौंसे जिया ती तेतर-सुसर नन्‍दन, आस अख़दस का ऎन सगरो एंग्‍है बिन्‍ती नू निमन सुरत'अदन।</verse>
				<verse number="10">ऎन एंग्‍है गोहरारना नू सगरो धर्मेस गुसन ने'अदन का आसी मने ती निमन ऎरा बर'आ गे बेड़ा ख़क्ख्र'ओ।</verse>
				<verse number="11">एन्‍देरगेका एंगा निम्‍है गने भेंटार'आ तुक्‍काली का ऎन निमन धर्मेसी बॊलता ती ख़क्ख्रका आसीस आबोन ख़ट्टा बेद्ददन का नीम निम्है पत्त'अना नू बड़ियर मना ओंगोर।</verse>
				<verse number="12">ऎन एन्‍देर ब'आलदन का नम्‍है नू र'ई आ पत्त'अना ती नाम नन्नारिन सहाड़ा नना ओंगोत।</verse>
				<verse number="13">अना भ‍ईरो! ऎन निमन अख़त'आ बेद्ददन का ऎन घड़ी घड़ी निम्‍है गुसन बर'आ गे चिता बुता नंजकन का निमन बॊलता ही उज्‍जना नू परदा गे सहाड़ा नना ओंगोन एकासे ऎन नन्ना नन-यहूदी आलर गे सहाड़ा नंजकन, लिकिन ऎन बर'आ पोलकन।</verse>
				<verse number="14">उज्‍जना बिज्‍जनन बड़ियर अख़'उर अरा बल्‍लुर अरा पढ़चकर अरा बिगर पढ़चका ओर्मर ही ऎन नहड़ा र'अदन।</verse>
				<verse number="15">औंगे ऎन नीम रोम नगरे ता आलारिन हूँ दौ कत्‍थन तेंगा गे सपड़ारकादन।</verse>
				<verse number="16">ऎन गा दौ कत्‍थन मेन्‍त'आ गे मल लज्‍जरदन। ईदिम पत्त'ऊ आलर ओर्मर गे मुन्‍द यहूदीर गे अरा ख़ॊख़ा नन-यहूदी आलर गे नाड़रना ही धर्मेसी सवंग ही डहरे हिके।</verse>
				<verse number="17">नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “उजगो आलर धर्मेस नू असरा नन्ना ती उज्‍जोर।” एन्ने ई दौ कत्‍था नमन ब'ई का एकासे धर्मेस नमन उजगो कमदस। ईद पत्त'अना ती दिम हुल्‍लो अरा हुल्‍लो गूटी मनी।</verse>
				<verse number="18">नॆ मलदौ ती मानिम आबोन अर्बनर उइय्‍नर आर ही मलदौ अरा धर्मेसिन महबा मल नना ही बिड़दो नू धर्मेसी खींस मेर्ख़ा ती दहदर म‍नी।</verse>
				<verse number="19">ईगेका धर्मेसी पत्त नू इन्द्रिइम लो अख़ना र'ई आद आर ही म‍इय्याँ दहदर र'ई। धर्मेस तानिम अदिन आर ही म‍इय्याँ दहदर नंजकादस।</verse>
				<verse number="20">इकला ती धर्मेस ख़ॆख़ेलन गढ़चस आसी मल ऎथ्रना गुन्न गुट्ठी, आसी जनमजुग ता सवंग अरा आसी धर्मे लेक्‍खा गुन्न ऎथ्रना नू बर'आ लगी। अबड़ा धर्मेसी कमचका ती अख़तार'ई। औंगे आलर धर्मेसिन बलदम ब'आ पोलनर।</verse>
				<verse number="21">आलर धर्मेसिन अक्‍खर, लिकिन आर आसिन धर्मे लेक्‍खा म‍ईन मल नन्नर महले धन्‍यवाद हूँ मल नन्नर। आर ही सोच अनभनियाँ मंजा केरा अरा आर ही मल लखरना ही जिया ऊख़ा मंजा केरा।</verse>
				<verse number="22">आर तमन लूरगर ब'अनर लिकिन आर बोया हिकनर।</verse>
				<verse number="23">आर सदौ उज्‍जना धर्मेसिन महबा मल नन्नर। ऊजी नू नठार'ऊ आल, ऒड़ा, मेक्‍खो अरा नेर्रे गुट्ठी लेक्‍खा मूर्ती गुट्ठी ही महबा नन्नर।</verse>
				<verse number="24">औंगे धर्मेस आरिन पाप नन्ना ही मने, जिया ही चिबाख़ारना गुट्ठी ती सोतबोड़'आ मना गे अम्‍बियस चिच्‍चस। ख़ने आर तम्है कयन ओरोत ईरीब नू लज्‍जे मलका सोतबोड़'आ नंजर।</verse>
				<verse number="25">आर धर्मेसी पत्त ता मानिमन अम्‍बियर ती ठकनन इंझ्रर। अरा आर सदौ सदौ ओहमा नन्ना जॊगे धर्मेसी ऊजी नू धर्मेस ती गढ़चका आलॊन महबा नंजर। आमेन!</verse>
				<verse number="26">ई चड्डेम धर्मेस आरिन आर ही मने ही घिनघिना लज्‍जे मलका नलख नना गे अम्‍बियस चिच्‍चस। आर ही मुक्‍कर हूँ मॆत उज्‍जनन अम्‍बियर ती अदही बिड़दो नू मुक्‍कर ताम ताम नू सोतबोड़'आ मना हेलरर।</verse>
				<verse number="27">अन्नेम मॆतर हूँ मुक्‍का उज्‍जनन अम्‍बियर ती ताम ताम सोतबोड़'आ मना गे कोड़हे बेद्दालियर। मॆत मॆतर लज्‍जे मलका नलख नंजर ती तम्‍है इबड़ा बोया नलख गुट्ठी ती तम्‍है मॆद नू दंडे भोघालनर।</verse>
				<verse number="28">आर धर्मेसिन चिन्‍ह'आ मल बिद्दयर। ख़ने धर्मेस हूँ आर ही बैड़ो बुधिन आर ही म‍इय्याँ राजी नना गे अम्‍बियस चिच्‍चस। औंगे आर इबड़ा उर्मी मलदौ नलखन नन्नर।</verse>
				<verse number="29">आर उर्मी बेसे कुचरहा नलख, मलदौ, चिबाख़ारना, ख़ाँड़ना ती निन्‍दयर केरर। अरा आर इस्‍गहा, पिटना, नग्‍गानख्रना, उत्तुरमाड़ना, चिड़गना पड़गना ती निन्‍दका र'अनर। अरा आर जलिय'अना</verse>
				<verse number="30">अरा निंदा नन्नर। अरा आर धर्मेसिन ख़ाँड़नर। अरा आर नन्नारिन कोड़े मल ब'उर र'अनर। अरा आर इतरार'ऊ अरा कोहाँ कोहाँ फुल‍ई मनू आलर र'अनर। अरा आर मलदौ मलदौ कत्‍था कम'ऊ र'अनर। अरा आर तंग्यो तम्‍बा ही पॆसकन मल मेन्नर।</verse>
				<verse number="31">अरा आर लखना मलका दरा गच्‍छरका मल उइय्युर र'अनर। अरा आर चोन्‍हा दरा सोग्‍गे ननू मलनर।</verse>
				<verse number="32">आर गा धर्मेसी ई नॆगन अख़नर का एन्ने एन्ने नलख ननुर खे'अना दंडे ही जॊगे र'अनर। अन्नु हूँ आर ताम लेका एन्ने मल नन्नर, लिकिन एन्ने नलख ननू आलर ती हूँ रिझ्रनर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">औंगे अना नन्नर म‍इय्याँ नेंवई ननू आलारो, नीम नीक‍ईम हूँ र'ओर, नीम बछर'आ पोलदर। एका कत्‍था ही नीम आरिन बदी नन्‍दर, अत्रुम नीम हूँ बदी खत्तरदर। एन्‍देरगेका नीम एका बदी नन्नर म‍इय्याँ नन्‍दर आ मलदौ नलखन नीमिम नन्‍दर।</verse>
				<verse number="2">नाम अख़दत का एन्ने मलदौ नलख ननुर म‍इय्याँ धर्मेस ठौका दंडे चि'ओस।</verse>
				<verse number="3">अना आलारो, नीम मलदौ नलख ननुर ही नेंवई नन्‍दर, लिकिन नीमिम एन्ने नलख नन्‍दर। धर्मेस निमन कोड़हे चोन्‍हा नन्‍दस अरा सह‍दस अरा निमन सोग्‍गे ऎरदस। ई चड्डे नीम एन्ने सोचदर का धर्मेसी नेंवई नन्ना ती बछर'ओर? नीम गा आसी चोन्‍हा ही पत्त नू मल सोचदर अरा आसी चोन्‍हन मल बुझ्रदर का नीम जियन किर्त'आ गे धर्मेस मोका गुट्ठी चि'आलदस।</verse>
				<verse number="4"></verse>
				<verse number="5">लिकिन नीम निम्‍है ढ़िट्ठी अरा पाप नन्नन मल अम्‍बना चड्डे धर्मेसी ख़ीस ऎदना ही उल्‍ला नू अउर हूँ कोड़हे दंडे बेंददर। आ उल्‍ला नू ओर्मर धर्मेसी ठौका नेंवई नन्नन ऎरोर।</verse>
				<verse number="6">धर्मेस ओर्मर गे तम्है तम्‍है नलख लेक्‍खा भूती चि'ओस।</verse>
				<verse number="7">एका ओर्तर सहेलहे दौ नलख नन्नुम महबा अरा म‍ईन अरा मल नठारनन धर्मेस ती बेद्दना नू र'अनर, धर्मेस आर गे जनमजुग ही उज्‍जना चि'ओस।</verse>
				<verse number="8">एका ओर्तर लोभिया र'अनर अरा ठौका कत्‍थन ताड़नर ती मलदौ नू ऎकनर आर गे धर्मेसी खींस दरा कयरारना मनो।</verse>
				<verse number="9">मलदौ ननू उर्मी आलर गे सस्ती अरा कल‍पारना मनो। मुन्‍द यहूदीर गे ख़ॊख़ा नन-यहूदीर गे मनो।</verse>
				<verse number="10">लिकिन दौ नलख ननुर गे महबा अरा म‍ईन अरा कोड़े मनो। मुन्‍द यहूदीर गे ख़ॊख़ा नन-यहूदीर गे मनो।</verse>
				<verse number="11">एन्‍देरगेका धर्मेस नॆख'आ तरा हूँ मल मन्‍दस।</verse>
				<verse number="12">एका ओर्तर धर्मेसी पॆसकन बलनर ती पाप नन्नर, होले हूँ आर नठार'ओर। अरा एका ओर्तर धर्मेसी पॆसकन अख़नर ती पाप ननतेम र'अनर, आर धर्मेसी पॆसका ती नेंव‍ई नन्तार'ओर।</verse>
				<verse number="13">एन्‍देरगेका धर्मेसी पॆसकन मिनू आलर उजगो मल मनोर, लिकिन धर्मेसी पॆसकन पॆस्र'ऊ आलर उजगो मनोर।</verse>
				<verse number="14">एका ओर्तर यहूदी मलनर आर गे धर्मेसी पॆसका मल ख़क्‍खरा। अन्नु हूँ आर आ पॆसकन पॆस्रनर होले, आर पॆसका मलका नू हूँ ताम तम्‍है नू पॆसका हिकनर।</verse>
				<verse number="15">ईर ऎदनर का एकासे धर्मेसी पॆसका र'ई अन्ने तम्‍है जिया नू अख़नर, एन्‍द्रा ठौका र'ई अरा बिड़दो र'ई। अरा आर इदन तम्‍है लखना ती ऎदनर, एका एका बारी आर ही सोच तिंगी का आर ठौका नंजर अरा बिड़दो नंजर।</verse>
				<verse number="16">ऎन निम्‍है नू तिंका दौ कत्‍था ही लेक्‍खा धर्मेस म‍सी येसुस ती आ उल्‍ला नू उर्मी आलर ही नूख़ुरका कत्‍था गुट्ठी ही नेंव‍ई ननोस।</verse>
				<verse number="17">अक्‍कुन नीन निंगन यहूदी ब'अदय अरा धर्मेसी पॆसका ही म‍इय्याँ भरसा उइय्‍दय अरा धर्मेसी अरा निंग्‍है मझी ता नता ही पत्त नू फुल‍ई मन्‍दय।</verse>
				<verse number="18">अरा नीन पॆसकन सिख्रकय ती नीन एन्‍देर नना गे धर्मेस बेद्ददस अदिन अख़दय। अरा एन्‍द्रा दौ अरा मलदौ र'ई अदिन हूँ नीन अख़दय।</verse>
				<verse number="19">नीन सोचदय का नीन अन्धहा आलर ही कड़हाब'उर अरा ऊख़ा नू र'उर ही बिल्‍ली।</verse>
				<verse number="20">अरा नीन सोचदय का नीन बोया आलर गे दौ आबोन ब'आ ओंग्दय, अरा लूर मलकर गे सिखाब'ऊ हिकदय। औंगे नीन सोचदय का धर्मेसी पॆसका निंगा उर्मी लूर अरा मानिम कत्‍थन चि'ई।</verse>
				<verse number="21">नीन नन्नारिन सिखाब'अदय लिकिन निंगन मल सिखाब'अदय। अरा नीन नन्नारिन अमके ख़ड़'आ ब'अदय लिकिन नीनिम ख़ड़दय।</verse>
				<verse number="22">नीन गा आनदय नन्ना आली गुसन अमके काला, लिकिन नीनिम नन्ना आली गुसन कादय। नीन मूर्ती गुट्ठिन ख़ाँड़दय, लिकिन नीन गा मन्दिर गुट्ठिन बच्‍दय।</verse>
				<verse number="23">नीन धर्मेसी पॆसकन अख़दन ब'अदय ती फुल‍ई मन्‍दय, लिकिन नीन पॆसकन टाड़दय ती धर्मेसी म‍ईन मल नन्‍दय।</verse>
				<verse number="24">एकासे का नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “निम्‍है चड्डे नन-यहूदीर नू धर्मेसी नामे ही निंदा मनी।”</verse>
				<verse number="25">नीम खतना मंजका चड्डे नीम पत्त'अदर का नीम धर्मेस ती चजरकादर। नीन धर्मेसी पॆसकन पॆस्रदय होले गा खतना ही नफा र'ई। लिकिन नीन पॆसकन मल पॆस्रदय होले, निंग्‍है खतना बिगर खतना ही लेक्‍खा मनी।</verse>
				<verse number="26">एन्नेम नन-यहूदीर खतना मल मंजका र'अनर। लिकिन आर पॆसका एन्‍देर ब'ई अदिन पॆस्रनर होले, ईद आर ही खतना मंजका बेसे र'ई।</verse>
				<verse number="27">निमा यहूदीर गे लिख्रका पॆसका र'ई अरा निम्‍है खतना मंजकी र'ई, लिकिन नीम पॆसकन टाड़दर। औंगे एका ओर्तर तम्‍है कया नू खतना मल्‍ला मंजका, लिकिन आर पॆसकन पॆस्रनर, आर निमन बदी ननोर।</verse>
				<verse number="28">एन्‍देरगेका यहूदी अयंग बंग ती कुन्‍द्रकादस महले कया ही मानिम खतना मंजका ती लेका आस मानिम यहूदी मलदस।</verse>
				<verse number="29">लिकिन एकास धर्मेसी पॆसकन पॆस्रदस आस मानिम यहूदी हिकदस। लिख्रका नॆग ती मला लिकिन नेम्‍हा बॊलतस जियन बदलदस आद दिम मानिम खतना हिके। एन्ने आलासी आलर तर‍ती मला धर्मेस तरती म‍ईन मनी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">यहूदी र'अना ती बग्‍गे एन्‍देर ख़क्‍खरा? अरा खतना ती एन्‍देर फैदा?</verse>
				<verse number="2">उर्मी तरती ढ़ॆर बग्‍गे ख़क्‍खरा। उर्मी ती मुन्‍द धर्मेसी कत्‍था गुट्ठी यहूदीर गे थोपरा।</verse>
				<verse number="3">जोक्‍क यहूदीर धर्मेसिन मल पत्ताचकर। होले ईर ही मल पत्त'अना ती धर्मेस तंग्‍है गच्छरका आबोन अम्‍बोस चि'ओस का?</verse>
				<verse number="4">कहियों मला! ओर्मा आलर ठकवा मनोर क'ओर होले हूँ धर्मेस मानिम ब'अतेम र'ओस। एकासे का नेम्‍हा पुथी नू धर्मेसी पत्त नू लिख्रकी र'ई, “नीन निंग्‍है कत्‍था गुट्ठी ती उजगो बार'ओय, अरा निंग्‍है नेंवई बारी नीन जित'ओय।”</verse>
				<verse number="5">एकाबारी नाम बिड़दो नन्‍दत, आद फरीफरी ईद'ई का धर्मेस उजगो र'अदस। औंगे जोक्‍कोर ब'आ ओंग्दर का धर्मेसी नमा गे दंडे चि'अना ठौका मलकी। ईद आलर ही सोचना लेक्‍खा र'ई।</verse>
				<verse number="6">ईद एन्ने मला का, धर्मेस ईर गे दंडे चि'अना नू मानिम मल र'अदस होले आस ई ख़ॆख़ेल ही नेंवई नना पोलदस।</verse>
				<verse number="7">ओर्तोस ब'आ ओंग्दस, “एकाबारी ऎन ठक‍दन, ईद मानिम नू धर्मेसी महबा चि'ई, एकासे का एंग्‍है ठकवा धर्मेसी मानिम आबोन ईद'ई। होले एन्‍देरगे ऎन नेंवई नू पपहा टूड़र‍तारदन?”</verse>
				<verse number="8">एन्ने होले “दौ ख़क्‍खा गे मलदौ ननोम” एन्ने एन्‍देरगे मल ब'ओम? जोक्‍क आलर ऎम हूँ एन्ने ब'अदम ब'अनर ती निं‍दा नन्नर। औंगे एन्ने आलारिन पपहा ठेकाब'अना बॆस र'ई।</verse>
				<verse number="9">होले नाम एन्‍देर ब'ओत? नाम यहूदीयत नन्ना आलर ती बॆस र'अदत का? कहियों मला। ऎम मुन्‍द दिम बाचकादत का यहूदीर अरा नन-यहूदीर ओर्मर पाप ही तबे नू र'अनर।</verse>
				<verse number="10">एकासे नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “नॆ हूँ धर्मेसी ऎरना नू उजगो मल्‍ला, ओर्त हूँ मला।</verse>
				<verse number="11">नॆ हूँ धर्मेसी पत्त नू बुझ्र'ऊ मल्‍ला, नॆ हूँ धर्मेसिन बिद्दू मलनर।</verse>
				<verse number="12">ओर्मर बेहड़ारका केरका र'अनर, ओर्मर अनलोगा मंजका केरका र'अनर, नॆ हूँ दौ मल ननू र'अनर, ओर्त हूँ मला।”</verse>
				<verse number="13">“आर ही ब'अना गुट्ठी चलख़रका मसड़ा लेक्‍खा र'ई, आर ही ततख़ा गुट्ठी लबरा हिके। आर ही लेवटो गुट्ठी नू नेर्रे ही बिक्‍ख र'ई।”</verse>
				<verse number="14">“आर ही ब‍ईय्यद सर्प'अना दरा ख़ड़ख़ा ती निन्‍दकी र'ई।”</verse>
				<verse number="15">“आर पिटा गे बोंग्‍गनर।</verse>
				<verse number="16">आर ही डहरे नू नठारना दरा कलपारना र'ई।</verse>
				<verse number="17">आर एकासे कोड़े उज्‍जना र'ई अदिन बलनर।</verse>
				<verse number="18">आर गे धर्मेसी इल्चका दिम मलकी।”</verse>
				<verse number="19">नाम अख़दत का धर्मेसी पॆसका एन्‍देर ब'ई, इबड़ा पॆसका ही तबे नू र'ऊ आलर गे तिंगी। औंगे नाम उर्मी यहूदीर गे एन्‍द्रा हूँ ब'अना ही ओदहा मलकी। एन्ने गोट्टा ख़ॆख़ेल ता आलर गे धर्मेसी रायबड़ी नू तम्‍है लेखा चि'अना र'ई।</verse>
				<verse number="20">औंगे नॆ हूँ पॆसकन पॆस्रना ती धर्मेसी ऎरना नू उजगो मना पोलनर। पॆसका नमन नम्‍है पापन लेका अख़त'ई।</verse>
				<verse number="21">अक्‍कु बिगर पॆसका ती नमन धर्मेसी ऎरना नू उजगो मना गे धर्मेस डहरे ऎद्ददस। इदगे मूसासी पॆसका अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही कत्‍था हूँ गोवाह र'ई।</verse>
				<verse number="22">धर्मेस ती बर'ऊ ई उजगो पत्त'ऊ ओर्मर गे येसु मसीस नू ता पत्त'अना ती बर'ई। ईद यहूदीर अरा नन-यहूदीर ओर्मर गे ओन्‍टा दिम र'ई।</verse>
				<verse number="23">एन्‍देरगेका ओर्मर पाप नंजका र'अनर अरा धर्मेसी महबा ही जॊगे मल र'अनर।</verse>
				<verse number="24">लिकिन अक्‍कु मसी येसुस ती बरचका नाड़रना ती धर्मेसी मया ती सिथियम आर उजगो मन्नर कानर।</verse>
				<verse number="25">धर्मेस येसुसिन ई ख़ॆख़ेल नू नम्‍है पाप गे पाप ही दाँड़े गे त‍इय्यस। येसुस तंग्‍है जियन दाँड़े चिच्‍चस अरा तंग्‍है ख़ॆंसन तरपाचस, इदिन इकला नाम पत्त'अदत अउला उजगो मन्‍तारदत। ई दाँड़े ऎद्ददस का येसुस तंग्‍है जियन दाँड़े चि'अना ही मुन्‍द ता आलर ही पाप गुट्ठिन धर्मेस सहचस ती बिगर दंडे चि'अम छमा नंजस ती तंग्‍है उजगो आबोन ऎदस।</verse>
				<verse number="26">ई परिया नू तंग्‍है उजगो आबोन ऎद'आ गे धर्मेस येसुसिन चिच्‍चस। धर्मेस इदिन एन्ने ऎद'आ गे नंजस का आस ठौका ती नेंव‍ई नना ओंग्दस, अउर हूँ आस येसुस म‍इय्याँ पत्त'उरिन उजगो कमदस।</verse>
				<verse number="27">औंगे नॆका हूँ फुल‍ई नना गे अड्डा र'ई का? अदगे अड्डा मल‍की। एन्‍देरगे एन्‍ने मलकी? उजगो मनरकी धर्मेस ती इंझ्रतारना पॆसका आबोन पॆस्रना ती मला लिकिन पत्त'अना ती मनी।</verse>
				<verse number="28">एन्‍देरगेका नाम मनदत का आलर पॆसकन पॆस्रना ती मला पत्त'अना ती उजगो मन्नर।</verse>
				<verse number="29">ईद मानिम का धर्मेस यहूदीर ही लेका धर्मेस हिकदस का? आस नन-यहूदीर ही धर्मेस मल्‍दस का? आस मानिम नन-यहूदीर ही हूँ धर्मेस हिकदस।</verse>
				<verse number="30">एन्‍देरगेका ओर्त लेका धर्मेस र'अदस। आसिन इंझ्रना ही ओन्‍टे लेका डहरे र'ई। आस खतना नंजका आलारिन पत्त'अना ती आरिन उजगो मन्‍दस। अरा बिगर खतना नंजका आलारिन हूँ पत्त'अना ती लेका उजगो मन्‍दस।</verse>
				<verse number="31">होले नाम ई पत्त'अना ती पॆसकन मेटदत का? कहियों मला। नाम पॆसकन कोड़हे बड़ियर नन्‍दत।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">नाम एन्‍देर ब'ओत, नम्‍है यहूदीर ही पुरखा बंगस अब्राहमस पत्त'अना ही पत्त नू एन्‍द्रा सिख्रस?</verse>
				<verse number="2">अब्राहमस तंग्‍है नलख गुट्ठी ती उजगो मंजका होले, आस गे फुल‍ई नना गे अड्डा र'ई। लिकिन आस धर्मेस गुसन फुल‍ई नना गे अड्डा मलकी।</verse>
				<verse number="3">एन्‍देरगेका नेम्‍हा पुथी ब'ई, “अब्राहमस धर्मेसिन पत्ताचस, अरा धर्मेस ई पत्त'अना ती आसिन उजगो मनचस।”</verse>
				<verse number="4">बनी नलख ननुर गे आर ही बनी चि'अना दान मल्ली, लिकिन आसी बनी चि'अना दिम मनी।</verse>
				<verse number="5">लिकिन एका ओर्तस मलदौ आलारिन छमा ननू धर्मेसिन पत्त'ऊ र'अदस आस गे तंग्‍है नलख नू मला आसी पत्त'अना दिम उजगो गनतार'ई।</verse>
				<verse number="6">एन्नेम दाऊद बॆलस नेम्‍हा पुथी नू बाचस का नॆकन धर्मेस आर ही दौ नलख ती मला तंग्‍है मया ती उजगो कमदस, आर आसीस ख़क्ख'ऊ हिकनर। दाऊदस ब'अदस,</verse>
				<verse number="7">“नॆखा पाप छमा मंजा अरा नॆखा मलदौ नलख मॊद्रतारा, आर आसीस ख़क्ख'ऊ हिकनर।</verse>
				<verse number="8">नॆखा पापन तंग्‍है पुथी ती मेटदस, आर आसीस ख़क्ख'ऊ हिकनर।”</verse>
				<verse number="9">ई आसीस खतना मंजका आलर ही लेका का, महले बेगर खतना मंजका आलर गे हूँ र'ई का? नाम एन्ने ब'अदत का अब्राहमसिन धर्मेस आसी पत्त'अना ती उजगो मनचस।</verse>
				<verse number="10">होले आस इकला उजगो मनचस? आस खतना मंजका ती मुन्‍द का, खतना मंजका ती ख़ॊख़ा का? आस खतना मंजका ती ख़ॊख़ा मला खतना मंजका ती मुन्‍द उजगो मनचस।</verse>
				<verse number="11">अब्राहमस खतना मंजका ही मुन्‍द दिम तंग्‍है पत्त'अना ती ख़क्ख्रका उजगो आबोन ऎद'आ गे ख़ॊख़ा आस खतना आबोन ओन्‍टा चिन्‍हा लेक्‍खा ख़क्‍खियस। औंगे बिगर खतना ती हूँ ओर्मा पत्त'उर गे अब्राहमस बंग मनदस। ईर तम्‍है पत्त'अना ती उजगो आल मन्नर।</verse>
				<verse number="12">अरा अब्राहमस खतना मंजका आलर ही हूँ बंग र'अदस, एका ओर्तर खतना लेका मल मंजका र'अनर, लिकिन अब्राहमसी पत्त'अना लेक्‍खा ऎकनर एकासे आस खतना मंजका ती मुन्द पत्ताचस।</verse>
				<verse number="13">अब्राहमस अरा आसी बनस गोट्टा ख़ॆख़ेलन ख़क्‍ख'ओर एन्ने धर्मेस ती गच्‍छरका ख़क्‍खियर। ई गच्‍छरका पॆसकन पॆस्रना ती मला लिकिन पत्त'अना ती धर्मेसी ऎरना नू उजगो आल मन्ना ती ख़क्‍ख्रकी रहचा।</verse>
				<verse number="14">आलर पॆसकन पॆस्रना ती लेका धर्मेसी गच्‍छरकन ख़क्‍खा ओंगोर होले, पत्त'अना अनभनियाँ र'ई। अरा अब्राहमस नू धर्मेसी गच्‍छरका अनभनियाँ र'ई,</verse>
				<verse number="15">एन्‍देरगेका पॆसका धर्मेसी ख़ीसन लेका ओन्‍द्र'आ ऊंगी। एक्सन पॆसका मल्‍ला असन अदिन टांड़ना ही कत्‍था मल मनी।</verse>
				<verse number="16">औंगे धर्मेसी गच्‍छरना पत्त'अना ती ख़क्ख्र'ई। ई गच्‍छरका सिथिया ही मया ती अब्राहमसी जंईपुंई ओर्मर गे चितार'ई। ईद मूसासी पॆसका ही तबे नू र'उर गे लेका मला नाम ओर्मर ही बंग अब्राहमस एकासे पत्ताचस, अन्ने पत्त'ऊ आलर गे हूँ चितार'ई।</verse>
				<verse number="17">एकासे नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “ऎन निंगन अजम बग्‍गे जातियर ही बंग कमचकादन।” ई गच्‍छरका अब्राहमस गे आस धर्मेसी म‍इय्याँ नंजका पत्त'अना ती ख़क्‍खरा। धर्मेस दिम केचकारिन उज्‍जत'अदस अरा एन्‍द्रा हूँ मलकी अइय्या तिम पुना जिनिसन गढ़दस।</verse>
				<verse number="18">अब्राहमस हदियारना नू हूँ असरा उइय्यस ती पत्ताचस, अरा आस अजम बग्‍गे जातियर ही बंग मंजस केरस। एकासे का आसी गच्‍छरका रहचा, “निंग्‍है जंईपुंई गन'आ पोलना मनो क'ओ।”</verse>
				<verse number="19">अब्राहमस मलागूटी सौ बछर ही रहचस। अन्नु हूँ तंग्‍है पया मलका बेसे मॆद अरा सारा ही गरब ओत्‍थाऎख़ मना गे केचका बेसे रहचा अदिन अक्‍खस ती हूँ पत्त'अना नू पयहा मल मंजस।</verse>
				<verse number="20">अब्राहमस मल पत्त'ऊ मंजस ती धर्मेसी गच्‍छरकन मल दोखचस। लिकिन आस पत्त'अना नू पोकता मंजस ती धर्मेसी ओहमा नंजस।</verse>
				<verse number="21">अब्राहमस निचट अक्‍खस का एका कत्‍थन धर्मेस गच्‍छरकादस, आस अदिन पूरा नना गे सवंगिय र'अदस।</verse>
				<verse number="22">ई चड्डे तंग्‍है पत्त'अना ती अब्राहमस उजगो लेखरस।</verse>
				<verse number="23">“अब्राहमस उजगो लेखरस” इबड़ा कत्‍था अब्राहमसी फैदा गे लेका मला</verse>
				<verse number="24">नम्है फैदा गे हूँ लिख्रकी र'ई। नाम हूँ उजगो लेखर'ओत, एन्‍देरगेका नॆ नम्‍है उर्बस येसु मसीसिन केच्‍कर ती उज्‍जताचस आसिन असरा नन्‍दत।</verse>
				<verse number="25">येसुस नम्‍है अक्‍का-बलका गुट्ठी गे खे'आ गे चितारस, अरा नमन उजगो आल कम'आ गे केचका ती उज्‍जा चॊच्‍चस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">औंगे नाम पत्त'अना ती उजगो आल मन्‍तारदत, होले नम्‍है उर्बस येसु मसीस ती धर्मेस गने ओक्‍कना इजना र'ई।</verse>
				<verse number="2">येसुस नमन नम्‍है पत्त'अना चड्डे ई पुना नता नू ओन्‍द्रकादस एका इय्या नाम धर्मेसी मया आबोन लखदत। धर्मेस आसी महबा आबोन नमा गे ख़ट्टोस, ई असरा ती नाम रिझ्रदत।</verse>
				<verse number="3">अरा ईद ती लेका मला नाम नम्‍है खिलपत नू हूँ रिझ्रदत। एन्‍देरगेका नाम अख़दत का खिलपत ती सहना,</verse>
				<verse number="4">सहना ती चोखा उरखना, अरा चोखा उरखना ती असरा मनी।</verse>
				<verse number="5">असरा ती लज्‍जे मॊख़रना मल मनी, एन्‍देरगेका धर्मेस नमा गे चिच्का नेम्‍हा बॊलतस ती तंग्‍है चोन्‍हा आबोन नम्‍है जिया नू चाचकादस।</verse>
				<verse number="6">एकाबारी नाम नमन नाड़ा पोल्‍ला लिक्‍कत, ख़नेम मसीस ठौका बेड़ा नू नम्‍है पाप गे केच्‍चस।</verse>
				<verse number="7">उजगो आलस गे बग्‍गे आलर तंग्‍है जियन चि'आ मल बेद्दनर। अन्नु हों मना उंगी का दौ आलस गे नीक‍ईम खे'आ गे डिढ ननोस।</verse>
				<verse number="8">लिकिन नाम पपहा र'अना बेड़ा नू मसीस नमा गे केच्‍चस। इत्रु ती धर्मेस नम्‍है म‍इय्याँ ता तंग्‍है चोन्‍हन दहदर नन्‍दस।</verse>
				<verse number="9">अक्‍कु गा नाम मसीसी ख़ॆंस ती उजगो मंजका र'अदत होले आस नमन धर्मेसी ख़ीस ती नाड़ोस दिम।</verse>
				<verse number="10">एन्‍देरगेका नाम धर्मेसी बैरी र'ओ बारी नाम धर्मेस गने आसी ख़द्दासी खे'अना ती निभ्रदत। अक्‍कुन नाम धर्मेस गने निभ्रकत ख़ने आस नमन तंग्‍दासी उज्‍जना ती दंडे ती नाड़ोस दिम।</verse>
				<verse number="11">ईद लेका मला अक्‍कुन धर्मेस गने निभ्रनन चिच्का नम्‍है उर्बस येसु मसीस ती नाम धर्मेस नू कोड़हे रिझ्रदत।</verse>
				<verse number="12">औंगे एकासे का ओन्टा आलस ती पाप ख़ॆख़ेल नू कोरचा, अरा पाप ती खे'अना मंजा। उर्मी आलर पाप नंजर ख़ने ई लेक्‍खा ओर्मर म‍इय्याँ खे'अना मंजा।</verse>
				<verse number="13">मूसासी पॆसका चि'अना ही मुन्‍द दिम पाप ख़ॆख़ेल नू रहचा। लिकिन पॆसका मल र'अना ती पाप ही लेखरना मल मना लिया।</verse>
				<verse number="14">आदमसी परिया ती मूसासी परिया गूटी आलर आदमस धर्मेसी पॆसकन चाड़ियस आ लेक्‍खा आर हूँ पॆसकन चाड़ियर ती पाप मल नंजर। अन्नु हूँ आर खे'अना बारिम रहचर। ई आदमस ख़ॊख़ा बरचस आ मसीसी कट‍इसकेम चिन्‍हा र'अदस।</verse>
				<verse number="15">लिकिन आदमसी अक्‍का-बलका गने धर्मेसी मया ही इनाम जोक्‍खा मल्ला। ओर्त आलासी अक्‍का-बलका ही चड्डे कोड़हे आलर केच्‍चर। लिकिन धर्मेसी मया कोड़हे कोहाँ र'ई, धर्मेसी मया ही इनाम उज्‍जना आबोन ओर्त आलस येसु मसीसी मया ती कोड़हे आलर ख़क्‍खियर।</verse>
				<verse number="16">ओर्त आलासी पाप अरा धर्मेसी मया ही इनाम नू एन्‍द्रा हूँ जोक्‍खा मलकी। ओर्तोसी पाप चड्डे दंडे गा चितारा। लिकिन नाम अजम अक्‍का-बलका गुट्ठी नंजका ती हूँ धर्मेसी मया इनाम नमा गे चितारा, अत्रु ती नाम धर्मेसी ऎरना नू उजगो मन्‍दत।</verse>
				<verse number="17">ओर्त आलस पाप नंजस, ई ओर्त आलस चड्डे खे'अना ओर्मा आलर म‍इय्याँ राजी नंजा। लिकिन एका ओर्तर एका बग्‍गे धर्मेसी भरपूर मया अरा आसी इनाम ही उजगो आबोन ख़क्‍खनर, आर मानिम नू मानी उज्जनन ख़क्‍ख्रकी ओर्त आलस येसु मसीस ती राजी ननोर।</verse>
				<verse number="18">औंगे आदमसी ओन्‍टे लेका अक्‍का-बलका ओर्मा आलर गे खे'अना ही दंडे आबोन ओन्‍दरा। ओन्‍टा दौ नलख एकदा मसीस नंजस, ईद ओर्मा आलारिन धर्मस गने उजगो कम'आ ऊंगी। अरा ईद जनमजुग उज्‍जनन ओन्‍द्र'ई।</verse>
				<verse number="19">एकासे का ओर्त आलस धर्मेसिन मल मन्नना ती कोड़हे आलर पपहा मंजर केरर। अन्नेम ओर्त आलस धर्मेसिन मन्नना ती कोड़हे आलर उजगो मन्र'ओर क'ओर।</verse>
				<verse number="20">आलर तमन एवंदा पपहा र'अनर अदिन अख़'आ गे आर गे धर्मेसी पॆसका चितारा। लिकिन आलर अउरिम कोड़हे पाप नंजर अरा धर्मेसी मया हूँ कोड़हे मंजा।</verse>
				<verse number="21">पाप खे'अना ती राजी नंजा। ई लेक्‍खा धर्मेसी चोन्‍हा हूँ उजगो ती नम्‍है उर्बस येसु मसीस ती जनमजुग ही उज्‍जनन ओन्‍द्र'आ गे राजी ननी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">औंगे नाम एन्‍देर सोच'ओत? नाम पाप नन्ते बारिम र'ओत का, होले धर्मेसी मया अउरिम कोड़हे मनो का?</verse>
				<verse number="2">कहियों मला! मानिम नू अन्ने नन्ना मल्ला। नाम गा पाप नन्नन अम्‍बकत ती पाप नना गे केच्‍कत केरकत, ख़ने नाम अउरिम पाप नन्‍ते उज्‍जा पोलदत।</verse>
				<verse number="3">नीम इदिन बलदर का एकाबारी नाम नॊड़रकत नाम ओर्मर मसी येसुस नू मेसरकत अरा नम्‍है नॊड़रना नू आसी खे'अना नू मेसरकत?</verse>
				<verse number="4">इकला नाम नॊड़रकत नाम मसीस गने माड़रकत अरा आसी खे'अना नू मेसरकत। होले एकासे मसीस बंगासी महबा ती निन्‍द्रका कोड़हे सवंग ती केचका ती उज्‍जा चॊचस, अन्नेम नाम हूँ ओन्टा पुना उज्‍जना उज्‍जा ओंग्‍दत।</verse>
				<verse number="5">ई बेसे नाम मसीसी खे'अना नू मेसरकत होले दिम आसी गने उज्‍जा चो'ओत।</verse>
				<verse number="6">नाम अख़दत का नम्‍है पच्चा आल सुबहा मसीस गने क्रुस नू केच्‍चा। ख़ने नम्‍है पाप सुबहा नम्‍है म‍इय्याँ राजी पुल्‍ली नना अरा नाम इकला हूँ पाप ही जॊंख़ मल मनोत।</verse>
				<verse number="7">एन्‍देरगेका एकास केच्‍चस आस पाप ही तबे ती अम्‍बरदस।</verse>
				<verse number="8">नाम मसीस गने केच्‍कत केरकत होले नम्‍है पत्त'अना ईद र'ई का आसी गने उज्‍जोत हूँ।</verse>
				<verse number="9">नाम गा अख़दत का मसीस केचका ती उज्‍जा चॊचकादस। आस अउर कहियों मल खे'ओस। खे'अना आसी म‍इय्याँ सवंग नना पुल्‍ली।</verse>
				<verse number="10">इकला आस केच्‍चस, आस पाप ही सवंग आबोन पिटा गे ओंग्‍होल लेका केच्‍च ख़च्‍चियस। लिकिन अक्‍कु आस उज्‍जदस आस धर्मेस गे उज्‍जदस।</verse>
				<verse number="11">नीम हूँ निमन पाप ही सवंग गे केच्‍च ख़च्चिका अरा मसी येसुस नू धर्मेस गे उज्‍जना अख़के।</verse>
				<verse number="12">औंगे नीम निम्‍है नठारना मॆद नू पापन राजी नना अमके चि'आ अरा अदही चिबाख़ारना ही तबे नू अमके मना।</verse>
				<verse number="13">नीम निम्‍है मॆद ही अंग गुट्ठिन मलदौ ही कमहड़ मना गे पाप गे अमा थोप'आ। ऊजी नू निमन धर्मेस गे थोप'आ। एन्‍देरगेका नीम केच्चकर केरकर, लिकिन अक्‍कु निमा पुना उज्‍जना र'ई। औंगे निमा मॆद ही अंग गुट्ठिन दौ नन्ना कमहड़ बेसे धर्मेस गे बउर'आ।</verse>
				<verse number="14">पाप निमा उर्ब मल र'ओ, एन्‍देरगेका नीम अक्‍कु पॆसका ही तबे नू मल र'अदर, लिकिन धर्मेसी मया ही तबे नू र'अदर।</verse>
				<verse number="15">होले नाम एन्‍देर ननोत? नाम पॆसका ही तबे नू मल र'अदत अरा धर्मेस नमन आसी मया आबोन ऎद्ददस, ख़ने नाम पाप नन्‍ते र'ओत का? कहियों मला।</verse>
				<verse number="16">नीम मानिम अख़दर का नीम निमन एका ओर्तस गे मन'आ गे बिट्ठी ननू जॊंख़स बेसे चि'अदर होले मानिम नीम आ आलासी बिट्ठी ननू जॊंख़ र'अदर। अन्ने नीम पाप गे बिट्ठी ननू जॊंख़ र'अदर होले, अदही बनी खे'अना र'ई मलता नीम धर्मेसिन मनदर होले आद निमन उजगो कम'ई।</verse>
				<verse number="17">धर्मेसी धन्‍यवाद नन्‍दन का नीम गा मुन्‍द पाप ही बिट्ठी ननू जॊंख़ रहचकर, लिकिन अक्‍कु नीम मानिम नू आ सिखाब'अना ही डहरे नू ऎका हेलरकर, एकदन ऎम निमा सिखाबाचकम।</verse>
				<verse number="18">अक्‍कु नीम पाप ही जॊंख़ ती अम्‍बरकर ती उजगो उज्‍जना ही जॊंख़ मंजका केरका र'अदर।</verse>
				<verse number="19">ऎन निम्‍है मॆद सुबहा पयहा चड्डे निमन सेब्‍बा ती बुझ्र'आ गे ई कत्‍थन ब'अदन। नीम मुन्‍द निम्‍है मॆद ही अंग गुट्ठिन पाप अरा मलदौ गे जॊंख़ मना चिच्‍चकर, अरा नीम मलदौ गे लेका उज्‍जकर। अन्नेम नीम निमन उजगो उज्‍जना ही जॊंख़ मना गे चि'अना मनो। एकत्रु नीम नेम्‍हा मनोर क'ओर।</verse>
				<verse number="20">इकला नीम पाप ही जॊंख़ रहचकर, उजगो मन्ना ही तबे नू मल रहचकर।</verse>
				<verse number="21">नीम मलदौ नलख गुट्ठी नंजकर अरा अक्‍कु अदही चड्डे निमा लज्‍जे मनी। अबड़ा कत्‍था खे'अना लेका ओन्‍द्र'ई।</verse>
				<verse number="22">लिकिन अक्‍कु नीम पाप ही सवंग ती अम्‍बरकर ती धर्मेसी बिट्ठी ननू जॊंख़र मंजका र'अदर। ईद निमन नेम्‍हा उज्‍जा गे कड़हाब'ई। एकदा ही ख़ंजपा र'ई जनमजुग ही उज्‍जना।</verse>
				<verse number="23">एन्‍देरगेका पाप ही बनी गा खे'अना र'ई, लिकिन धर्मेसी मया ही इनाम उर्बा मसी येसुस नू जनमजुग उज्‍जना र'ई।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">अना भ‍ईरो, मूसासी पॆसका ही पत्त नू अख़'ऊ आलर निमा गे ऎन ब'अदन। नीम अख़दर का पॆसका आलारिन आर ही उज्‍जना गूटी दिम आकुस ननी।</verse>
				<verse number="2">एकासे का ओन्‍टा आली तंग्‍आलस गने आसी उज्‍जना गूटी हींरकी र'ई। लिकिन तंग्‍आलस खे'अदस कादस होले आद बेंज्रका नॆग ती अमब्र'ई क'ई।</verse>
				<verse number="3">लिकिन आद तंग्‍आलासी उज्‍जनुम उज्‍जनुम नन्नर ही मुक्‍का मनो होले आद नन्ना आलस गुसन कालू आली बार'ओ। लिकिन तंग्‍आलस खे'अदस कादस होले आद बेंज्रका नॆग ती अमब्र'ई क'ई। अरा आद नन्ना आलासी मुक्‍का मनी होले आद नन्ना आलस गुसन कालू आली मल्‍ली।</verse>
				<verse number="4">ई लेक्‍खम अना एंग्‍है भ‍ईरो, निमा पच्चा आल सुबहा मसीस गने पॆसका ही सवंग गे केच्‍चा केरा। अरा अक्‍कु नीम एका ओर्तस केचका ती उज्‍जा चॊच्‍चस आसी गने मेसरकत। ई चड्डे नाम दौ नलख ही दौ ख़ंजपा धर्मेस गे चि'आ ओंग्‍दत।</verse>
				<verse number="5">इकला नाम नम्‍है पाप सुबहा ही तबे नू रहचकत ख़ने पाप ही चिबाख़ारना नम्‍है नू नलख नंजा। अरा एमा ई पाप ही चिबाख़ारना पॆसका ही सवंग ती एमा गे खे'अना ही ख़ंजपा ओन्‍द्र'आ लगिया।</verse>
				<verse number="6">लिकिन अक्‍कु नम्‍है म‍इय्याँ पॆसका राजी मल ननी। नाम अदगे केचका आलर बेसे र'अदत अरा ईद नम्‍है म‍इय्याँ सवंग नना पुल्‍ली। अक्‍कु नाम पच्चा नॆगन पॆस्रना ती मला नेम्‍हा बॊलतासिन पॆस्रना ती धर्मेसिन पुना घत ती तेतर-सुसर नना ओंग्‍दत।</verse>
				<verse number="7">होले एन्‍देर नाम ब'आ ओंग्‍दत? पॆसका मलदौ हवे का? कहियों मला! एकासे का नॆग मल रहचा होले ऎन पापन बल्‍लोन दने। नॆग नन्नर ही आलॊन चिबा अमके ख़ार'आ मल बाचका होले चिबाख़ारना पाप हवे अदिन ऎन बलका र'ओन दने।</verse>
				<verse number="8">लिकिन पॆसका र'अना ही चड्डे अदिन चाड़ा गे पाप उर्मी रकम ही चिबाख़ार'आ गे एंगन इज'ई। नॆग मलका नू पाप ही आ सवंग मल र'ई।</verse>
				<verse number="9">मुन्‍द ऎन नॆग आबोन बलना ती उज्‍जा लिक्‍कन। लिकिन इकला नॆग ही पॆसका एंग्है नू बरचा ख़ने पाप सवंग गने चॊच उज्‍जा हेलरा।</verse>
				<verse number="10">अरा ऎन केचका बेसे मंजकन। औंगे एंग्हा ऎरना नू एन्ने लग्‍गिया का पॆसका उज्‍जनन ओन्‍द्रना रहचा, लिकिन एंगा गे खे'अनन ओन्‍द्रा।</verse>
				<verse number="11">पाप गा अबड़ा पॆसका र'अना ही चड्डे अदिन चाड़ा गे मोका बिद्दया ती एंगन ठकचा अरा पॆसका ती एंगन पिटिया चिच्‍चा।</verse>
				<verse number="12">नॆग नेम्‍हा र'ई अरा अदही पॆसका नेम्‍हा अरा ठौका अरा दौ र'ई।</verse>
				<verse number="13">एन्ने होले एका कत्‍था दौ रहचा, आदिम एंगा गे खे'अनन ओन्‍द्रा का? कहियों मला! ईद पाप ही नलख हिके। पापन पाप एन्ने ऎद'आ गे एका नॆग दौ रहचा, अत्रु तिम पाप एंगा खे'अना ही ओदहा मंजा। ख़ने पॆसका इदिन दहदर ननी का पाप एका कोड़हे मलदौ र'ई।</verse>
				<verse number="14">नाम अख़दत का नॆग धर्मेसी बॊलता ती बर'ई। लिकिन ऎन गा मॆद सुबहा आल हिकदन, पाप गे बिट्ठी ननू जॊंख़ बेसे बीसरका र'अदन।</verse>
				<verse number="15">ऎन एकदन नन्‍दन अदिन ऎन बुझुर'आ पोलदन। एन्‍देरगेका ऎन नना बेद्ददन अदिन मला, एकत्रु ऎन ख़ाँड़दन अदिनिम नन्‍दन।</verse>
				<verse number="16">ऎन मल नना बेद्ददन अदिन नन्‍दन होले, ऎन हुकमारदन का नॆग दौ हिके।</verse>
				<verse number="17">लिकिन मानिम नू इबड़ा मलदौ नलखन ननू ऎन मलदन, एंग्है नू मड़चका पाप इबड़न ननी।</verse>
				<verse number="18">ऎन अख़दन का एंग्है नू एन्‍द्रा हूँ बॆस मल मड़'ई। मड़'ऊ गा एंग्‍है पाप मॆद सुबहा। एंगा बॆस नलख नन्ना ही मने गा र'ई। लिकिन अबड़न ऎन नन्‍त'आ पोलदन।</verse>
				<verse number="19">ऎन एका दौ आबोन नना बेद्ददन अदिन मल नन्‍दन, लिकिन एका मलदौ आबोन नना मल बेद्ददन अदिनिम नन्‍दन चि'अदन।</verse>
				<verse number="20">औंगे ऎन मल नना बेद्ददन अदिनिम नन्‍दन होले, अबड़न ननू ऎन मलदन एंग्‍हा नू मड़'ई पाप अबड़न ननी।</verse>
				<verse number="21">औंगे एंग्‍है अख़ना ईद र'ई, एकाबारी ऎन दौ नना बेद्ददन होले एंग्‍है नू र'ई आ मलदौ एंगन दौ नना मल चि'ई।</verse>
				<verse number="22">एंग्‍है जिया नू ऎन धर्मेसी नॆग आबोन पत्तारदन।</verse>
				<verse number="23">लिकिन ऎन एंग्‍है मॆद ही अंग गुट्ठी नू मॆद सुबहा नलख ननी अदिन अगम'अदन। ईद एकदन ऎन जिया नू पत्तारदन आ धर्मेसी नॆग गने बिच्‍छानख्र‍'ई। मॆद सुबहा एंग्‍है मॆद नू नलख ननी आद पाप ही नॆग हिके। अरा आद एंगन अदही गुड़रका कम'ई।</verse>
				<verse number="24">ऎन करम फटरका आलन हिकदन। खे'अना नू हो'ऊ ई कया ती एंगन नॆ नाड़ोर?</verse>
				<verse number="25">धर्मेस दिम नम्‍है उर्बस येसु मसीस ती नाड़ोस। ऎन धर्मेस गे धन्‍यवाद चि'अदन। ख़ने एंग्‍हा जिया नू ऎन धर्मेसी नॆग ही जॊख़ र'अदन, लिकिन एंग्है मॆद सुबहा ती ऎन पाप ही नॆग ही जॊंख़ हिकदन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">औंगे अक्‍कु नॆ मसी येसुस नू र'अनर आर गे एन्‍द्रा हूँ दंडे पॆस्रका मल्‍ला।</verse>
				<verse number="2">एन्‍देरगेका नेम्‍हा बॊलतासी नॆग एकदा मसी येसुस नू उज्‍जना चि'ई, आद निंगन पाप दरा खे'अना ही नॆग ती नाड़की र'ई।</verse>
				<verse number="3">नमा पाप मॆद सुबहा ही चड्डे मूसासी नॆग लेड़पोंयहा मंजा, ख़ने आद तंग्‍है नलखन मुंज ख़च्‍चा गे पोल्‍ला। लिकिन धर्मेस गा अदिन नंजस एकदा मूसासी नॆग नना पोल्‍ला। आस तंग्‍है ख़द्दासिन नाम पपहर ही कया बेसे ता कया नू पाप दाँड़े चि'आ गे त‍इय्यस। ई बेसे धर्मेस ओन्‍टा आल कया नू पाप आबोन दंडे चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="4">धर्मेस इदिन इदगे नंजस का पॆसका नम्‍है एकासे उज्‍जनन बिद्दी अन्ने नाम उज्‍जा ओंग्‍दत। अक्‍कु नाम मॆद ही सुबहा लेक्‍खा मलकी लिकिन बॊलतासी मने लेक्‍खा उज्‍जदत।</verse>
				<verse number="5">एन्‍देरगेका एका ओर्तर पाप मॆद सुबहा लेक्‍खा उज्‍जनर, आर पाप मॆद सुबहा ही चिबाख़ारना नू तम्‍है मने नन्‍‍नर। लिकिन एका ओर्तर बॊलतासी सुबहा लेक्‍खा उज्‍जनर, आर बॊलतस पत्तारदस अइय्या तम्‍है मने नन्नर।</verse>
				<verse number="6">आलर ही मने पाप सुबहा ही तबे नू र'ई होले आर खे'अना तरा कानर। आलर ही मने बॊलतस ही तबे नू र'ई होले आर उज्‍जना अरा कोड़े तरा कानर।</verse>
				<verse number="7">एन्‍देरगेका इकला आलर ही मने पाप मॆद सुबहा ही तबे नू र'ई, आर धर्मेसी बिड़दो नू र'अनर। आर धर्मेसी नॆग आबोन मल पॆस्रनर, अरा पॆस्र'आ हूँ पोलनर।</verse>
				<verse number="8">एकार पाप मॆद सुबहा ही तबे नू र'अनर आर धर्मेसिन रिझाब'आ पोलनर।</verse>
				<verse number="9">लिकिन नीम पाप मॆद सुबहा ही तबे नू मल र'अदर। अरा धर्मेसी बॊलता निम्‍है नू मड़'ई होले, नीम बॊलतस ही तबे नू र'अदर। एका ओर्तस नू मसीसी बॊलता मलकी होले आस मसीसी मलदस।</verse>
				<verse number="10">लिकिन निम्‍है नू मसीस र'अदस होले ओन तरती निम्‍है कया गा पाप ही चड्डे किच्‍चकी र'ई, लिकिन नन्ना तरती निम्‍है बॊलता गा उजगो मन्ना चड्डे उज्‍जी।</verse>
				<verse number="11">एकास येसुसिन केचका ती उज्‍जताचस, आसी बॊलता निम्‍है नू मड़'ई होले, एकास मसी येसुसिन केचका ती उज्‍जताचस आस एकदा निम्‍है नू मड़चकी र'ई आ तंग्‍है बॊलता ती निम्‍है नठारना कयन उज्‍जत'ओस।</verse>
				<verse number="12">औंगे अना भ‍ईरो! नाम पाप मॆद सुबहा लेक्‍खा उज्‍जा गे नहड़ा मल्ला मोक्‍का।</verse>
				<verse number="13">नीम गा पाप मॆद सुबहा ही लेक्‍खा उज्‍जोर होले केच्‍च ख़च्‍चोर। लिकिन नीम नेम्‍हा बॊलतासी सवंग ती पाप मॆद सुबहा ही नलखन मल ननोर होले नीम मानिम उज्‍जनन ख़क्‍ख'ओर।</verse>
				<verse number="14">नॆ धर्मेसी बॊलता ही कड़हाब'अना नू ऎकनर आर ओर्मर धर्मेसी ख़द्द-ख़र्रा हिकनर।</verse>
				<verse number="15">निमा जॊंख़ मंज ख़च्‍चना ही बॊलता मल्‍ला ख़क्ख्रका का अन्‍ति नीम अत्रु मुन्‍द लेक्‍खा एल्‍चोर। लिकिन नीम धर्मेसी बॊलतन ख़क्‍खकर इकला आस निमन तंग्‍है ख़द्द-ख़र्रा बेसे गढ़चस। अक्‍कु नाम आसिन “अना बबा, अना बंग” ब'अदत।</verse>
				<verse number="16">नाम धर्मेसी ख़द्द-ख़र्रा एन्ने नेम्‍हा बॊलतस नम्‍है बॊलता गने मेसर'अरकी तेंगदस।</verse>
				<verse number="17">अरा नाम धर्मेसी ख़द्द-ख़र्रा होले नाम आसी पुंजी हूँ हिकदत। अरा मसीस गने धर्मेसी ख़क्ख्र'ऊ म‍ईन आबोन ख़क्ख'ऊ पुंजी हिकदत। नाम गा मसीस गने दुक्‍खे चॊददत होले मसीस गे ख़क्ख्रना आ म‍ईन नू हूँ आसी गने र'ओत।</verse>
				<verse number="18">ऎन बुझ्रदन का नाम एका महबा हुल्‍लो नू ख़क्‍ख'ओत, अदही जोक्‍खा नू ई परिया ता नमा दुक्‍खे र'अम मलकी बेसे र'ई।</verse>
				<verse number="19">एन्‍देरगेका गोट्टा ख़ॆख़ेल ता गढ़र्रका आलॊ कोहाँ असरा ती धर्मेस नॆ नॆ तंग्‍है ख़द्दस एन्ने दहदर ननोस अदिन ऎरा गे पाब ऎरा लगी।</verse>
				<verse number="20">ई गढ़र्रका ओर्मा तंग्‍है जॊगे नू ती पयहा मंजा केरा। इबड़ा तम्‍है मने ती मला, लिकिन धर्मेसी चिताबुता ती एन्ने पयहा मंजा। लिकिन ई असरा हूँ र'ई का,</verse>
				<verse number="21">इबड़ा गढ़र्रका ओर्मा एकदा नठारनन ओन्‍द्र'ई अदही तबे ती नाड़र'ओ ती धर्मेसी ख़द्दर ही ख़क्ख्र'ऊ म‍ईन नू मेस्र'ओ।</verse>
				<verse number="22">एन्‍देरगेका नाम अख़दत का गोट्‍टा गढ़र्रका अक्‍कु गूटी ख़द्द नेब्‍बना ही बेड़ा नू मन्ना नुंजना लेक्‍खा नुंजना ती रेक'आ लगी।</verse>
				<verse number="23">ई ख़ॆख़ेल लेका मला, लिकिन नाम हूँ पाब ऎरना ती भितरी भितरी रेक'आ लगदत। नाम गा नेम्‍हा बॊलतासिन ख़क्‍खकादत एकदा धर्मेसी गच्छरका ही पहिल ख़ंजपा हिके। औंगे नाम धर्मेसी गोद होच्चका ख़द्द मंज ख़च्‍चना ही पाब ऎरा लगदत। इदही माने का नम्‍है कया पाप अरा खिलपत ती नाड़रना।</verse>
				<verse number="24">ई असरा ती दिम नम्‍है नाड़रना मंजकी र'ई। एकदन नाम पाब ऎरा लगदत अदिन नाम ऎरदत होले आद मानिम नू असरा मल्‍ली। नॆ हूँ तंग्‍है गुसन एका जिनस र'ई अदही असरा मल ननी।</verse>
				<verse number="25">लिकिन अक्‍कुन गूटी नमा एकदा मल्‍ला अदही असरा नन्‍दत होले नाम कयास गने अदही पाब ऎरा लगदत।</verse>
				<verse number="26">ई लेक्‍खा नेम्‍हा बॊलतस हूँ नम्‍है लेड़पोयहा नू संगरा नन्‍दस। एन्‍देरगेका नाम बलदत का नमा बिन्‍ती एकासे नन्ना र'ई। लिकिन नेम्‍हा बॊलतस तानिम नीख़चारना ती एकदन कत्‍था ती ब'आ पोल्लर'ई, आस नमा गे धर्मेसिन गोहरारदस।</verse>
				<verse number="27">धर्मेस आलर ही जिया ही सोच आबोन अख़दस। अरा आस नेम्‍हा बॊलतासी मने एन्‍देर र'ई अदिन अख़दस। एन्‍देरगेका नेम्‍हा बॊलतस नेम्‍हा आलर गे धर्मेसी मने लेक्‍खा धर्मेसिन गोहरारदस।</verse>
				<verse number="28">नाम अख़दत का एकार धर्मेसी चिताबुता ती मॆख़रका र'अनर अरा आसिन चोन्‍हा नन्नर, आर गे धर्मेस आर ही दौ गे दिम उर्मीन नन्‍दस।</verse>
				<verse number="29">धर्मेस आरिन हुल्‍लु तिम अक्‍खस, अरा आस आरिन तंग्‍है ख़द्द बेसे मना गे ओट्‍‍टा ओकताचस। होले येसुस बग्‍गे भ‍ई बहिनर नू जेट्ठा मना ओंगोस।</verse>
				<verse number="30">आस नॆकन मुन्‍द तिम ओट्टा हॆंचस आरिन मीख़का हूँ रहचस। अरा नॆकन मीख़ियस आरिन उजगो आल हूँ कमचस। अरा नॆकन उजगो आल कमचस आरिन तंग्‍है महबा नू भागी मना गे हूँ चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="31">तहाँ नाम इबड़ा कत्‍था ही पत्त नू एन्‍देर ब'ओत? धर्मेस नम्‍है तरा र'अस होले, नम्‍है बिड़दो नॆ मना ओं‍गोर?</verse>
				<verse number="32">धर्मेस तंग्‍है ख़द्दासिन हूँ मल अम्‍बियस, आसिन नमा ओर्मर गे थोपचस चिच्‍चस। होले इवंदा चिच्का ख़ॊख़ा हूँ आस एकासे नमा गे तंग्‍है ख़द्दासिन चिच्‍चस अन्नेम नम्‍है उर्मी चाड़न सिथियम चि'ओस।</verse>
				<verse number="33">नॆकन धर्मेस चज्जिकादस, आरिन नॆ दोस ठेकाब'आ ओंगोर? नॆ हूँ पोल्‍लोर, एन्‍देरगेका धर्मेस दिम आरिन उजगो आल नंजका‍दस।</verse>
				<verse number="34">आरिन नॆ नेंव‍ई ननरकी दंडे चि'आ उंगी? नॆ हूँ पुल्‍ली, एन्‍देरगेका मसी येसुस दंडे ख़क्‍खियस ती केच्‍चस। लिकिन आस गा केचका ती उज्‍जा चॊचस, अरा आस अक्‍कु धर्मेसी तीना पक्‍खा उक्‍कियस ती नमा गे गोहरारते र'अदस।</verse>
				<verse number="35">एन्‍देर लॊ नमन मसीसी चोन्‍हा ती छिंडा उंगी? सस्‍ती महले कलपारना महले दुक्‍खे मॊख़रना महले कीड़ा महले अत्तना कुन्द्रना मलका नू र'अना महले अपलोक महले खे'अना एन्‍देर नमन छिंडा उंगी?</verse>
				<verse number="36">एकासे का नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “निंगा चड्डे गा ऎम गोट्टा उल्‍ला नू खे'अना ही अपलोक नू र'अदम, अरा आलर ती ऎम पिटरना भेंडो लेक्‍खा बुझुरदम।”</verse>
				<verse number="37">लिकिन इबड़ा उर्मी कत्‍था गुट्ठी नू नाम धर्मेस ती एकास नमन चोन्‍हा नंजकादस जितनन ख़क्‍खका ती हूँ कट्टिका र'अदत।</verse>
				<verse number="38">एन्‍देरगेका ऎन निचट अख़दन का खे'अना मलता उज्‍जना अरा मेर्ख़ा पैकर मलता उर्ब ननू नाद गुट्ठी अरा अक्‍कु ता मलता बरना उल्‍ला ता मन्ना कत्‍था मलता एकअम सवंग,</verse>
				<verse number="39">मेर्ख़ा म‍इय्याँ ता आलॊ मलता ख़ॆख़ेल खोंड़ख़ा ता आलॊ ही सवंग, अरा एकअम इन्द्रिइम नन्ना गढ़्रका आलॊ नमन धर्मेसी चोन्‍हा ती एकदा नम्‍है उर्बस मसी येसुस नू र'ई छिंडा पुल्‍ली।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">ऎन मसी नू मानिम ब'आलदन, ऎन ठकना कत्‍था मल ब'अदन, एंग्‍है लखना हूँ नेम्‍हा बॊलतस नू एंगा इदिन बड़ियर ननी,</verse>
				<verse number="2">का एंग्‍है जिया कोड़हे दुक्‍खे र'ई अरा सगर घड़ी ऊली।</verse>
				<verse number="3">ऎन एंग्‍है भ‍ईर बहिनर एंग्‍है जातियर गे संगरा नना गे बेद्ददन। आरिन नाड़ा गे ऎन तानिम सरपारना अरा मसीस ती ओथ्रतारना काना मनो होले हूँ अदिन सह'आ गे सपड़ारकादन।</verse>
				<verse number="4">आर इस्राऎल आलर हिकनर, अरा धर्मेसी गोद उइय्‍का ख़द्दर हिकनर। अरा आर धर्मेसी महबा आबोन ईरका र'अनर। अरा आर गे धर्मेसी अरा तम्‍है गने ता धर्मेसी गच्‍छरना र'ई। अरा धर्मेस आर गे चिच्का मूसासी पॆसका अरा महबा नन्ना ही नॆग अरा गच्‍छरना गुट्ठी र'ई।</verse>
				<verse number="5">आर अब्राहमस, इसाक, याकॊबसी जंईपुंई हिकनर, अरा आर ही बनस ती दिम कया नू मसीस हूँ कुन्‍द्रस। ईस दिम उर्मी ती कोहाँ धर्मेस, ईसी दिम हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी ओहमा मनन। आमेन।</verse>
				<verse number="6">इदही मने ईद मल्‍ली का धर्मेस तंग्‍है गच्‍छरनन पूरा मल नंजस। इदगेका इस्राऎल ही बनस ती बरचका ओर्मर मानिम इस्राऎल आलर मलनर।</verse>
				<verse number="7">अन्नेम अब्राहमसी बनस नू कुन्‍द्रना ती आर जम्मर आसी मानिम ख़द्दर मल मन्नर। एन्‍देरगेका धर्मेस अब्राहमसिन तिंगयस, “इसाक ती कुन्‍द्रकर दिम निंग्‍है जंईपुंई लेखर'ओर।”</verse>
				<verse number="8">इदही माने ईद हवे का अब्राहमस गे मॆद सुबहा ती कुन्‍द्रका ख़द्दर धर्मेसी ख़द्दर मलनर, लिकिन धर्मेसी गच्‍छरका ती कुन्‍द्रनर आर लेका अब्राहमसी जंईपुंई लेखरनर।</verse>
				<verse number="9">एन्‍देरगेका अब्राहमस गे गच्‍छरका ईद रहचा, “ठौका बेड़ा नू ऎन किर्रोन अरा सारा ही ओन्टा ख़द्दस र'ओ।”</verse>
				<verse number="10">अरा ईद लेका मला, रेबेक्‍का ही ओदर नू ओर्त आलस नम्‍है पुरखस इसाक ती जवा ख़द्दर मंजर।</verse>
				<verse number="11">दुयो ख़द्दर अक्‍कु गूटी कुन्‍द्र'आ हूँ मल कुन्‍द्रका रहचर। धर्मेस रेबेक्‍का ती बाचस, “जेट्ठा ख़द्दस सन्नी ख़द्दासी जॊंख़ मनोस।” ईद गा ख़द्दर इन्द्रिइम दौ महले मलदौ मल नंजका रहचर अदही मुन्‍द बातारा। धर्मेस इदिन इदगे बाचस का एकास चज्‍जरदस आस धर्मेसी चितापूता गे चज्‍जरदस। एकदा आलर ही दौ नलख ती मला लिकिन मीख़ुसी मने ती मनी।</verse>
				<verse number="12"></verse>
				<verse number="13">औंगे नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “ऎन याकॊबसिन चोन्‍हा नंजकन लिकिन एसावसिन दुस्‍सकन।”</verse>
				<verse number="14">तहाँ नाम एन्‍देर ब'ओत? एन्‍देर धर्मेस भितरी बहरी मनदस का? कहियों मला।</verse>
				<verse number="15">एन्‍देरगेका आस मूसासिन ब'अदस, “ऎन नॆख'आ म‍इय्याँ चोन्‍हा नना बेद्ददन आसिन चोन्‍हा ननोन। अरा नॆख'आ म‍इय्याँ सोग्‍गे ऎरा बेद्ददन आरिन सोग्‍गे ऎरोन।”</verse>
				<verse number="16">औंगे ईद आलर ही मने ती मला महले आलर ही तिहा ती मला। धर्मेस नॆख'आ म‍इय्याँ सोग्‍गे ऎरा गे मने नन्‍दस आरिन आस चाज्‍जदस।</verse>
				<verse number="17">एन्‍देरगेका नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई का धर्मेस मिसर राजी ही बॆलस फारऒसिन ब'अदस, “ऎन निंगन इदगे बॆल कमचकन का निंग्‍है म‍इय्याँ एंग्‍है सवंगन ऎद'ओन ती एंग्‍है नामेन गोट्टा ख़ॆख़ेल नू बीड़'ओन।”</verse>
				<verse number="18">औंगे धर्मेस नॆकन सोग्‍गे ऎरा गे मने नन्‍दस आसिन सोग्‍गे ऎर‍दस, अरा नॆकन बेड़हा नना ही मने नन्‍दस आसिन बेड़हा नन्दस।</verse>
				<verse number="19">औंगे निम्‍है ती ओर्तोस एंगन ब'ओर, “तहाँ धर्मेस एन्‍देरगे एमन गुन्‍हा ठेका ब'अदस? नॆ आसी मने ही बिड़दो नना उंगी?”</verse>
				<verse number="20">अना आलायो! नीन एका ओर्तय? नीन आल लेका र'अदय, नीन धर्मेसिन आनाकिर्त'ओय का? ओन्‍टा गढ़चका आलॊ गढ़'उसिन ब'आ उंगी का नीन एंगन एन्ने एन्‍देरगे गढ़चकय?</verse>
				<verse number="21">एन्‍देर कुंमहरस गे अपन आकुस मल्‍ला का आस उनिम लोन्‍दा ख़ज्‍जो ती ओन्‍टा संजगी म‍ईन गे अरा ओन्टा बिगर महबा गे कम'ओस?</verse>
				<verse number="22">ई लेक्‍खम धर्मेस हूँ तंग्‍है ख़ीस ऎद'आ गे अरा तंग्‍है सवंगन दहदर नन्‍ना ही मने र'ई। लिकिन आस आलर ही म‍इय्याँ तंग्‍है कोड़हे कयास नंजस एकार आसी ख़ीस ही संजगी रहचर एकाबड़ा नठाब'आ गे सपड़ाचका रहचा।</verse>
				<verse number="23">आस एन्ने कोड़हे कयास नंजस का नॆ आसी सोग्‍गेन इंझ्रकर आर आसी कोड़हे महबा आबोन ऎरा ओंगोर। आस आरिन मुन्‍द तिम आ महबा गे सपड़ाचस।</verse>
				<verse number="24">ऎम हूँ एन्ने मॆख़रका आलम र'अदम। यहूदीर ती लेका मला नन-यहूदीर गुट्ठी ती हूँ एमन आस मीख़का र'अदस।</verse>
				<verse number="25">अन्नेम धर्मेसी कत्‍था तिंगू हॊसॆसी पुथी नू धर्मेस ब'अदस, “एका ओर्तर एंग्‍है आल मल रहचर आरिन एंग्‍है आल ब'ओन, अरा एका ओर्तारिन ऎन चोन्‍हा मल नना लिक्‍कन आरिन ऎन चोन्‍हा ननोन।”</verse>
				<verse number="26">“नीम एका अड्डा नू एंग्‍है आल मलनर बातारकर, आ अड्डा नुम नीम उज्‍जना धर्मेसी ख़द्दर बातार'ओर।”</verse>
				<verse number="27">धर्मेसी कत्‍था तिंगू यसायास इस्राऎल आलर ही पत्त नू चिच्चियारनुम आनदस, “इस्राऎल आलर समुदर ता चलकुर लेक्‍खा बग्‍गे र'अनर, अन्नु हूँ अइय्या ती जुक्‍किम आलर नाड़र'ओर।</verse>
				<verse number="28">एन्‍देरगेका धर्मेस बड़ियर लगे अरा लॆम ख़ॆख़ेल नू तंग्‍है नेंव‍ई ननोस।”</verse>
				<verse number="29">धर्मेसी कत्‍था तिंगू यसायास अउरिम बाचस, “फउदर ही उर्बस नमा गे जोक्‍क बनसन उज्‍जना मल अम्‍बका होले, नाम सोदोम अरा गोमोरा नगरे बेसे नठार ख़च्चिका र'ओत दने।”</verse>
				<verse number="30">होले नाम एन्‍देर ब'ओत? नन-यहूदीर उजगो मन्नन मल बेद्दा कुद्दालियर, लिकिन आर तम्‍है पत्त'अना ही चड्डे उजगो मंजर।</verse>
				<verse number="31">इस्राऎल आलर गा उजगो मना गे नॆगन पॆस्रर ती पूरा नना गे बेद्दा कुद्दालियर, लिकिन अदिन आर मल ख़क्‍खियर।</verse>
				<verse number="32">एन्‍देरगे मल ख़क्‍खियर? एन्‍देरगेका आर पत्त'अना ती मला लिकिन तम्‍है नलख गुट्ठी ती अदिन ख़क्‍खा बेद्दालियर। अरा आलारिन मूड़ना ही पखना नू मुड्डियर।</verse>
				<verse number="33">एकासे नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “ऎरा, ऎन येरुसलॆम नू ओन्‍टा पखना उइय्‍कन आद आलारिन मूड़त'ओ, ईद आरिन टिड़ना ही चचड़ी हवे। लिकिन नॆ आसी म‍इय्याँ पत्त'ओर आर लज्‍जे मल मॊख़र'ओर।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">अना भ‍ईरो! एंग्‍है जिया ही चिबाख़ारना अरा धर्मेसिन एंग्‍है गोहरारना ईद र'ई का इस्राऎल आलर नाड़रना ख़क्ख्रना र'ई।</verse>
				<verse number="2">ऎन आर ही पत्त नू ई गोवाह चि'आ ओंग्दन का आर ही म‍इय्याँ धर्मेस गे इन्द्रिइम नन्‍ना ही मने गा र'ई। लिकिन आर ठौका डहरेन बलनर।</verse>
				<verse number="3">एन्‍देरगेका धर्मेस आलारिन एकन्ने उजगो कमदस अदिन आर बल्‍लर, अरा आर तमन तम्‍है मने ती उजगो नना गे चिहुट नंजर। ख़ने आर धर्मेस तमन उजगो नना गे मल चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="4">एन्‍देरगेका धर्मेस एन्‍देर गे नॆग चिच्‍चस अदही मनेन मसीस पूरा नंजस, औंगे एका ओर्तर मसीसिन पत्त'ओर आर उजगो मनतार'ओर।</verse>
				<verse number="5">मूसस नॆग लेक्‍खा उजगो मन्ना ही पत्त नू लिखदस, “एका ओर्तस इबड़ा नॆग नू बाचका उर्मी कत्‍थन पॆस्र'ओस आस गे इत्रु ती उज्‍जना ख़क्ख्र'ओ।”</verse>
				<verse number="6">लिकिन पत्त'अना ती उजगो मन्ना इदिन ब'ई, “नीम निम्‍है जिया नू एन्ने अमा सोच'आ का ‘नॆ मेर्ख़ा क'ओ?’ अन्‍ति मसीसिन किय्या ओन्‍द्र'आ गे।</verse>
				<verse number="7">महले ‘नॆ ख़ोड़ख़ा गड्डी नू एत्तो?’ अन्‍ति मसीसिन केचका ती म‍इय्याँ ओन्‍द्र'आ बर'आ गे।”</verse>
				<verse number="8">लिकिन नेम्‍हा पुथी एन्ने ब'ई, “क‍त्‍था निम्‍है हेद्दे र'ई, ब‍ई नू अरा जिया नू र'ई।” ईद पत्त'अना ही कत्‍था हवे, एकदन ऎम तेंगा कुद्दम।</verse>
				<verse number="9">एन्‍देरगेका नीम निम्‍है बई ती “येसुस दिम उर्बस” ब'अना ती धर्मेस आसिन केचका ती उज्‍जताचस एन्ने निम्‍है जिया नू पत्त'अदर होले, नीम नाड़र'ओर।</verse>
				<verse number="10">एन्‍देरगेका जिया ती पत्त'अना चड्डे आलस उजगो मन्‍दस अरा ब‍ई ती तंग्‍है पत्त'अनन तेंगरना चड्डे नाड़रदस।</verse>
				<verse number="11">नेम्‍हा पुथी एन्ने ब'ई, “नॆ तंग्‍है आसी म‍इय्याँ पत्त'ई आस गे लज्‍जे मॊख़रना मल मनो।”</verse>
				<verse number="12">यहूदीर अरा नन-यहूदीर नू एन्‍देर हूँ भोड़ मलकी, ओर्मर ही ओन्‍टे लेका उर्बस र'अदस। आसिम सहाड़ा गे आसिन गोहरारनर अबड़ा ओर्मारिन बरकत नन्‍दस।</verse>
				<verse number="13">एन्‍देरगेका नेम्‍हा पुथी ब'ई, “नीकईम उर्बासी नामे नू गोहरारनर आर नाड़र'ओर।”</verse>
				<verse number="14">लिकिन आलर आसिन मल पत्ताचका होले आर नाड़र'आ गे एकासे आसिन गोहरार'ओर? अबड़र आसी पत्त नू मेना हूँ मल्‍ला मेंजका होले आसिन एकासे पत्त'ओर? ओर्त हूँ आसी पत्त नू तेंगा कुद्दु मल र'ओर होले आर एकासे मेनोर?</verse>
				<verse number="15">अरा आस मल त‍इर'ओस होले आस एकासे तेंगा कुद्दू मनोस? नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “दौ कत्‍था तिंगू आलर ही ख़ेड्डे ऎ कोड़हे सुभ'ई।”</verse>
				<verse number="16">अन्नु हूँ ओर्मा इस्राऎलर दौ कत्‍थन मल इंझ्रर। होले धर्मेसी कत्‍था तिंगू यसायास एन्ने बाचस, “उर्बायो! नॆ एम्‍है कत्‍थन पत्ताचर?”</verse>
				<verse number="17">दौ कत्‍था मेन्ना ती पत्त'अना मनी, अरा मेन्‍तार'ई आद मसीसी कत्‍था हवे।</verse>
				<verse number="18">लिकिन ऎन मेन्‍दन, एन्‍देर इस्राऎलर दौ कत्‍थन मल्‍ला मेंजका का? आर मेंजकम र'अनर। एन्‍देरगेका नेम्‍हा पुथी ब'ई, “आर ही सड़ा सौंसे ख़ॆख़ेल नू बींड़्रकी किरकी र'ई, अरा आर ही कत्‍था गुट्ठी ख़ॆख़ेल ठुट्ठु गुट्ठी गूटी अंड़सिया।”</verse>
				<verse number="19">ऎन अउरिम मेन्‍दन, इस्राऎलर अबड़ा कत्‍थन मल बुझ्रर का? आर बुझ्रर। मुन्‍द गा, मूसस धर्मेसी ई कत्थन ब'अदस, “निमन ऎन एकार एंग्‍है चज्जिका जातियर मलनर आर ही ती इस्‍गा नन्‍त'ओन, अरा निमन ऎन एन्‍द्रा हूँ मल बुझ्र'ऊ जातियर ती ख़ीस नन्‍त'ओन।”</verse>
				<verse number="20">धर्मेसी कत्‍था तिंगू यसायास हूँ डिढ नंजस ती धर्मेसी ई कत्‍थन ब'अदस, “नॆ एंगन मल बेद्दा लगियर अबड़र एंगन ख़क्‍खियर अरा नॆ एंग्‍है पत्त नू मल मेनालियर आर गे ऎन एंगन दहदर नंजकन।”</verse>
				<verse number="21">लिकिन इस्राऎलर ही पत्त नू धर्मेस ब'अदस, “गोट्टा उल्‍ला ऎन मल पॆस्र'ऊ अरा हुलहुली ननू आलर तरा इंझ्र'आ गे ख़ेक्खन पस्‍ती नंजकाचकन।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">तहाँ ऎन मेन्‍दन का धर्मेस तंग्‍है आलारिन अम्‍बियस चिच्चस का? कहियों मला! ऎन हूँ गा इस्राऎल आलन हिकदन, अब्राहमसी बनस तन अरा बेनियमिनसी गोतर तन।</verse>
				<verse number="2">धर्मेस तंग्‍‍है आलारिन एकदन आस मुन्द दिम चज्जिकाचस आरिन मल अम्‍बा ख़च्‍चियस। एन्‍देर नीम बलदर का? नेम्‍हा पुथी धर्मेसी कत्‍था तिंगू एलियसी पत्त नू एन्‍देर ब'ई, एकासे आस धर्मेसिन इस्राऎलर ही बिड़दो नू गोहरारस।</verse>
				<verse number="3">“उर्बायो! आर निंग्‍है कत्‍था तिंगुरिन पिटकानर आर निंग्‍है गोड़हा गुट्ठिन धंस्‍सकानर। ऎन ओर्त लेका बच्‍छ्रकादन अरा आर एंगन हूँ पिटा बेद्दा लगनर।”</verse>
				<verse number="4">लिकिन धर्मेस आसिन किर्त'अर बाचस, “ऎन सात हजार आलारिन एंगा गे बछाबाचका उइय्‍का र'अदन, एकार बाल नामे मूर्ती ही मुन्‍दहारे मूकलिद्रकर मलनर।”</verse>
				<verse number="5">ई लेक्‍खम ई परिया नू हूँ धर्मेसी मया ती चज्‍जरका जोक्‍क आलर बछरकर।</verse>
				<verse number="6">अन्‍ति आस आरिन तंग्‍है मया ती चा‍जदस होले ईद आर ही दौ नलख गुट्ठी ती मलकी। मला होले धर्मेसी मया मानिम मया मल र'ओ।</verse>
				<verse number="7">ईद एन्ने र'ई का, इस्राऎल आलर एका कत्‍थन बेद्दना नू रहचर अदिन उर्मीर गा पोल्‍लर ख़क्‍खा। लिकिन धर्मेसी ती चज्जिका जोक्‍क आलर अदिन ख़क्‍खियर। अरा बछ्रका आलर ही जिया बेड़हा मंजा केरा।</verse>
				<verse number="8">एकासे का नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “धर्मेस आर गे पयहा लूर आबोन चिच्‍चस। ख़ने आर इन्ना गूटी तम्‍है ख़न्न ती ऎरा पोल्‍लर अरा ख़ेबदा ती मेना पोल्‍लर।”</verse>
				<verse number="9">अरा दाऊद बॆलस एन्ने ब'अदस, “आर ही मदी आर गे फन्‍दा अरा जल्‍ली अरा मुड़ना पखना अरा दंडे ही जॊगे मनन।</verse>
				<verse number="10">आर ही ख़न्न धुधरा मनन एकत्रु आर ऎरा पोल्‍लोर। अरा आर ही कड़मा सदौ ख़ोलख़रका र'अन।”</verse>
				<verse number="11">औंगे ऎन मेन्‍दन, “एन्‍देर यहूदीर मूड़ना चड्डे सदौ गे नठार ख़च्चिकानर का?” कहियों मला! आर ही अक्‍का-बलका गुट्ठी ही चड्डे नन-यहूदीर गे नाड़रना ख़क्‍ख्रकी र'ई, एकत्रु यहूदीर नाड़रना ख़क्‍खा गे हराजीता मनोर।</verse>
				<verse number="12">अक्‍कुन यहूदीर ही अक्‍का-बलका सौंसे ख़ॆख़ेल ता आलर गे कोड़हे बरकत ओन्‍द्रा, आर ही फोकरना नन-यहूदीर गे अजगुत मनी। होले सौंसे यहूदीर दौ कत्‍थन इंझ्रका ती एवंदा अजगुत बरकत ओन्‍द्र'ई।</verse>
				<verse number="13">अक्‍कु ऎन नन-यहूदीर निमन ती ब'आलदन। ऎन गा नीम नन-यहूदीर ही त‍इरकन र'अना ती ऎन एंग्‍है ई नलख ती फुल‍ई नन्‍दन।</verse>
				<verse number="14">एकअम ‍अन्ने ऎन एंग्‍है जातियारिन हराजीता मन्ना ती अरा ई लेक्‍खा आर ती जोक्‍कोर ही नाड़रना ही हूँ असरा नन्‍दन।</verse>
				<verse number="15">एन्‍देरगेका आर ही अम्‍बरना ही चड्डे धर्मेसी ख़ॆख़ेल गने मेस्रना मंजकी किरकी र'ई, होले इकला आर ही इंझ्रना मनो, आद केच्‍कारिन उज्‍जना ओन्‍द्रना बेसे र'ओ दने।</verse>
				<verse number="16">लिंडका गुंडा ती पहिल दाँड़े चिच्का असमा नेम्‍हा र'ई होले गोट्टा लिंडका गुंडा नेम्‍हा र'ई। अरा पादा नेम्‍हा र'ई होले डाड़ा हूँ नेम्‍हा र'ई।</verse>
				<verse number="17">दौ जैतून मन्न ती जोक्‍क डाड़न एस'अरकी तरकूटी नन्‍तारकी किरकी र'ई। अरा नीम नन-यहूदीरो! जंगली जैतून ही डाड़ा हिकदर, अदही अड्डा नू कलम नंजका हिकदर। अरा दौ जैतून ही पादा ती बर'ऊ अदही उज्‍जना ही रासी ही हिसा मंजकर।</verse>
				<verse number="18">औंगे नीम खंड्रका आ डाड़ा गुट्ठिन ख़ाँड़ना ती नीम अमा फुल‍ई नना। एन्ने नीम सोचदर होले नीम सुरता उइय्या का नीम पादन मल सम्ड़'अदर, लिकिन पादा निमन सम्ड़'ई।</verse>
				<verse number="19">नीम ब'आ ओंगोर डाड़न खंडरकी इदगे तरकूटी नंजका र'ई का एंगन कलम लगा बातार'ओ।</verse>
				<verse number="20">मानिम दिम हिके। अबड़र मल पत्त‍'अना चड्डे खंडरकी तरकूटी नन्तारकी र'ई, अरा नीम पत्त'अना ही जोर ती दिम अक्‍कु गूटी बड़ियर र'अदर। औंगे ई चड्डे अमा फुल‍ई नना लिकिन चिहुंक र'आ।</verse>
				<verse number="21">एन्‍देरगेका धर्मेस दौ जैतून मन्न ही मूर डाड़न हूँ मल अम्‍बियस होले नीम कलम नंजका डाड़न सेब्‍बा ती अम्‍बोस।</verse>
				<verse number="22">औंगे धर्मेसी सोग्‍गे ऎदरना अरा बेड़हा सुबहन नीम सोच'आ। मल मनना ती खत्रका आलर म‍इय्याँ आसी सुबहा बेड़हा मनी, अरा नीम आसी सोग्‍गे म‍इय्याँ असरा नन्‍तेम ‍र'अदर होले आस निमन सोग्‍गे ऎरदस। मला होले नीम हूँ खंडत'अरकी तरकूटी नन्‍तार'ओर क'ओर।</verse>
				<verse number="23">अरा यहूदीर हूँ तम्‍है मल पत्त'अना नू मल बन्चका र'ओर होले, आर हूँ कलम लगा बातार'ओर। एन्‍देरगेका धर्मेस अबड़ारिन हूँ कलम नन्ना नू हूँ सवंगिय र'अदस।</verse>
				<verse number="24">नीम प्रकृति ती जंगली जैतून ही डाड़ा हिकनर अरा अत्रु खंडर'अरकी निम्‍है प्रकृति ही बिड़दो नू दौ जैतून ही कलम नन्‍तारका र'अदर। होले प्रकृति ती दौ जैतून ही डाड़ा बेसे यहूदीर तम्‍है अपन जैतून नू एवंदा सेब्‍बा ती असगतारोर।</verse>
				<verse number="25">अना भ‍ईरो! ऎन निमन ई भेद ही मनेन बुझुरत'आ गे बेद्ददन, होले नीम निमन कोड़हे लूरगर अम्‍बोर बुझ्र'ओर। इस्राऎल ता कुदहा आलर अक्‍कुन बेड़हा मंजका र'अनर। लिकिन गोट्टा नन-यहूदीर हूँ आसिन पत्त'अना गूटी लेका आर एन्ने र'ओर।</verse>
				<verse number="26">एन्ने मन्ना ती ख़ॊख़ा उर्मी इस्राऎलर नाड़र'ओर। एकासे का नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “नाड़ुस येरुसलॆम ती बर'ओस। अरा आस इस्राऎल ती महबा मलकन तरकूटी नंज ख़च्‍चोस।</verse>
				<verse number="27">ऎन आर ही पाप गुट्ठिन ख़ड'ओन। आद आर ही एंग्‍है गच्‍छरना हवे।”</verse>
				<verse number="28">यहूदीर दौ कत्‍थन इंझ्र'आ गे मने मल नन्नर, औंगे आर धर्मेसी बैरी हिकनर। इदही चड्डे नन-यहूदीर दौ ख़क्‍खियर। लिकिन चाजरना ही चड्डे अरा आर ही पूरखर अब्राहम, इसाक, अरा याकॊबस गे चिच्का गच्‍छरना ही चड्डे धर्मेस आर म‍इय्याँ अक्‍कु गूटी चोन्‍हा नन्‍दस।</verse>
				<verse number="29">धर्मेस गा तंग्‍है बरदान आबोन अरा तंग्‍है मॆख़नन कहियों मल किर्त'अर हो'अदस।</verse>
				<verse number="30">एकासे का नीम मुन्‍द धर्मेसी कत्थन मल पॆस्र'आ लिक्‍कर, अक्‍कु यहूदीर ही मल पॆस्रना ही चड्डे धर्मेसी सोग्‍गे ख़क्‍खकादर।</verse>
				<verse number="31">आ बेसेम यहूदीर अक्‍कु धर्मेसी कत्‍थन मल पॆस्रर। धर्मेस निम्‍है म‍इय्याँ ऎदका सोग्‍गे लेक्‍खा आर हूँ ख़ॊख़ा सोग्‍गे ख़क्‍खोर।</verse>
				<verse number="32">धर्मेस ओर्मारिन मल पॆस्रना नू बझर'आ चिच्‍चस, होले आस ओर्मर म‍इय्याँ सोग्‍गे ऎद'आ ओंग्दस।</verse>
				<verse number="33">बोह! धर्मेसी खुरजी अरा लूर अरा अकिल एवंदा गड्डी र'ई। आसी नेंव‍ई आबोन बेद्दरकी अख़'आ पोल्‍लना र'ई अरा आसी नन्ना ही घत आबोन बुझुर'आ पोल्‍लना र'ई।</verse>
				<verse number="34">नेम्‍हा पुथी एन्ने ब'ई, “उर्बासी जियन नॆ अक्‍की र'ई? आसी सलहा चि'ऊ नॆ मंजकी र'ई?</verse>
				<verse number="35">तंगा गे ऊजी नू फेन ख़क्‍खा गे नॆ आस गे मुन्‍द इन्द्रिइम चिच्‍की र'ई?”</verse>
				<verse number="36">एन्‍देरगेका उर्मी दिम धर्मेस तरती दिम बरचा। अरा उर्मी आसी तिम अरा आस गेम र'ई। आस गे महबा जनमजुग मनत र'अन नेकअन। आमेन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">अना भ‍ईरो! ऎन निमन बिन्‍ती नन्‍दन का धर्मेस निमा गे नंजकादस आ नलखन सुरता उइय्यरकी नीम निमन धर्मेस गे उज्‍जना दाँड़े बेसे चि'आ, अरा नेम्‍हा उज्‍जना ती आसिन रिझ्रत'आ, इदिम आसी महबा नन्ना ही मानिम डहरे हिके।</verse>
				<verse number="2">ई ख़ॆख़ेल ता आलर ही लेक्‍खा अमा मना, लिकिन धर्मेस ती निम्‍है जिया सुबहन बदल'आ। होले नीम अख़'ओर का निमा एन्‍देर नन्‍ना र'ई एकन्ने धर्मेस बेद्ददस, अरा एन्‍देर दौ र'ई अरा एन्‍द्रा धर्मेसिन रिझतार'ई अरा एन्‍द्रा कोड़हे बॆस र'ई।</verse>
				<verse number="3">एन्‍देरगेका धर्मेस एंगा त‍इरका मन्ना ही मया चिच्‍चस, आ आकुस ती ऎन निमन ओर्मारिन आनदन, एकासे नीम निमन बुझ्रना र'ई अत्रु ती कोड़हे अमा सोच'आ। एकासे का धर्मेस निमा ओर्मर गे ऎ बग्‍गे पत्त'अना ही ख़ंजपा ख़ट्टिका चिच्का र'अदस अदही लेक्‍खा निमन लूरगर गने जोक्ख'आ।</verse>
				<verse number="4">एन्‍देरगेका एकासे नम्‍है ओन्‍टा कया नू बग्‍गे अंग र'ई, अरा उर्मी अंग ही उनिम लेक्‍खा नलख मलकी,</verse>
				<verse number="5">अन्ने नाम हूँ ओन कुदहा र'अदत, मसी नू ओन्टा कया मनरकी नम्‍है मझी नू ओरोत ओरोत ही अंग हिकदत।</verse>
				<verse number="6">नमा ख़क्ख्रका मया ही लेक्‍खा नमा गे नन्ना नन्ना ख़ंजपा ख़क्‍ख्रकी र'ई। नॆका धर्मेसी कत्‍था तेंगना ही ख़ंजपा ख़क्‍ख्रकी र'ई होले, आस आस गे ख़क्ख्रका प‍त्त'अना ही जोखना लेक्‍खा अदिन नन्‍दस नेकअन।</verse>
				<verse number="7">अन्नेम नॆका तेतर-सुसर नन्ना ही ख़ंजपा ख़क्ख्रकी र'ई होले, आस तेतर-सुसर नन्‍ना नू बोथ्रका र'अना र'ई। अरा नॆका सिखाब'अना ही ख़ंजपा ख़क्ख्रकी र'ई होले, आस सिखाब'अना नू बोथ्रका र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="8">एकास गे रिझाब'अना ही ख़ंजपा र'ई, आस नन्नारिन रिझाब'अना नू बोथ्रका र'अना र'ई। अरा एकास गे दान चि'अना ही ख़ंजपा र'ई आस चि'अना नू हरकट मन्ना र'ई। एकास गे कड़हाब'अना ही ख़ंजपा र'ई आस गे अदिन मानिम गने नन्ना र'ई। एकास गे सोग्‍गे ऎदना ही ख़ंजपा र'ई, आस गे अदिन रिझ ती नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="9">निम्‍है चोन्हा मानिम चोन्‍हा मन्ना र'ई। मलदौ आबोन ख़ाँड़'आ अरा दौ नना गे मने नना।</verse>
				<verse number="10">अपन ती नन्नर गने भ‍ई बहिन बेसे चोन्‍हा नना। निम्‍है ती बग्‍गे नन्नारिन म‍ईन ननके।</verse>
				<verse number="11">लंडी अमके मना, कोड़हे नलख ननके, निम्‍है सौंसे जिया ती उर्बासी तेतर-सुसर ननके।</verse>
				<verse number="12">असरा नू खुसमार'आ, खिलपत नू सहनुम र'आ, गोहरारना नू बोथ्रका र'आ।</verse>
				<verse number="13">चाड़ नू र'ऊ धर्मेसी आलर गे निम्‍है गुसन एन्‍द्रा र'ई अदिन ख़ट्टा, पाही ऎरना नू बोथ्रका र'आ।</verse>
				<verse number="14">निम्‍है डाह'उरिन बरकत नना। आरिन अमा सरप'आ लिकिन बरकत नना।</verse>
				<verse number="15">खुसमार'ऊ आलर गने खुसमार'आ अरा चींख़ू आलर गने चींख़ा।</verse>
				<verse number="16">अपन ती नन्नर नू कोड़े गने उज्‍जा। अमा फुल‍ई नना, लिकिन टूटपुंजिया आलर गने मेस्र'आ ती र'आ। निमन लूरगर अमा सोच'आ।</verse>
				<verse number="17">मलदौ ही ऊजी नू मलदौ अमा नना। ओर्मा आलर ही ऎरना नू दौ नना गे चिहुट नना।</verse>
				<verse number="18">ऎ बग्‍गे मना ऊंगी आ गूटी ओर्मा आलर गने कोड़े गने र'आ।</verse>
				<verse number="19">दुलारो! अमके किर्त'अर बिड़द'आ, लिकिन धर्मेस तंग्‍है ख़ीस ती दंडे चि'आ गे आसी ख़ेक्खा नू अम्‍बा चि'आ, एन्‍देरगेका नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “उर्बस ब'अदस, ‘किर्त'अर बिड़द'अना एंग्‍है नलख हवे, ऎनिम किर्त'अर बिड़द'ओन।’”</verse>
				<verse number="20">ऊजी नू नेम्‍हा पुथी ब'अना लेक्‍खा, “निंग्‍है बैरीस कीड़ा सार'आ लगदस होले, आसिन मंडी ओन्‍त'आ, अरा ओन्‍क'आ र'अदस होले, आसिन ओन्‍त'आ। एन्‍देरगेका नीम एन्ने नन्ना ती आसिन लज्‍जे मॊख़त'ओय। ”</verse>
				<verse number="21">मलदौ ती अमा हार'आ, लिकिन दौ ती मलदौ आबोन जित'आ।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">उर्मी आलर अक्‍स'ऊ आलर ही तबे नू र'आ नेकअन। एन्‍देरगेका उर्मी आकुस धर्मेस तर‍ती बर'ई। एका ओर्तर आकुस नू र'अनर आरिन धर्मेस दिम असन ओक्‍ताचका र'अदस।</verse>
				<verse number="2">औंगे एका ओर्तर आकुस ही बिड़दो नू हुलहुली नन्नर होले आर धर्मेसी आनका ही बिड़दो नू हुलहुली नन्नर, आर दंडे ख़क्‍ख'ओर।</verse>
				<verse number="3">एका ओर्तर दौ नन्नर आर गे अक्‍स'ऊ आलर ती एल्‍चना मलकी, लिकिन मलदौ ननू आलर गे लेका आरिन एल्‍चना र'ई। नीम अक्‍स'ऊ आलर ती मल एल्‍चा बेद्ददर होले, नीम दौ नलख नना, होले आस निंगन सहरार'ओस।</verse>
				<verse number="4">एन्‍देरगेका अक्‍स'ऊ आलस निम्‍है दौ नना गे धर्मेसी जॊंख़स हिकदस। लिकिन नीम मलदौ नन्‍दर होले एल्चा। एन्‍देरगेका आस गे दंडे चि'आ गे आकुस र'ई। मलदौ ननुरिन दंडे चि'आ गे आस धर्मेसी जॊंख़स र'अदस।</verse>
				<verse number="5">औंगे अक्‍स'ऊ आलर ही तबे नू र'अना चाड़ र'ई। दंडे ही इल्चका ती लेका मला नम्‍है लखना ती हूँ नमा एन्ने नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="6">ई चड्डे दिम नीम मालगुजारी हूँ चि'अदर, एन्‍देरगेका अक्‍स'ऊ आलर धर्मेसी जॊंख़र हिकनर अरा आर अक्‍स'आ लगनर।</verse>
				<verse number="7">निमा ओर्मर गे एन्‍देर एन्‍देर चि'अना र'ई अदिन चि'आ। नॆका मालगुजारी चि'अना र'ई आर गे मालगुजारी चि'आ, नॆका ख़ल्ल गोड्डा ही मालगुजारी चि'अना र'ई आर गे ख़ल्ल गोड्डा ही मालगुजारी चि'आ, नॆकन एल्‍चना र'ई आरिन एल्चा, नॆका म‍ईन नन्ना र'ई आरिन म‍ईन नना।</verse>
				<verse number="8">अपन ती नन्नर नू चोन्‍हा नन्नन अम्‍बरकी एकअम हूँ कत्‍था नू नॆखा हूँ नहड़ा अमा मना। एन्‍देरगेका नॆ तंग्‍है अरबर-परबर गने चोन्‍हा नन्दस आसिम नॆगन पूरा नंजका र'अदस।</verse>
				<verse number="9">एन्‍देरगेका नॆग ब'ई, “नन्ना आली गुसन अमके काला, अमके पिटा, अमके ख़ड़'आ, नन्नर ही जिनिसन अमके चिबाख़ार'आ।” अरा इबड़ा गने अउरिम पॆसका जुमर'अरकी ई नॆग र'ई का, “निंग्‍है अरबर-परबर गने निंग्‍है लेक्‍खा चोन्‍हा नना।”</verse>
				<verse number="10">चोन्‍हा अरबर-परबर ही एन्‍देर हूँ मलदौ मल ननी, औंगे नॆ चोन्‍हा नन्दस आस उर्मी नॆगन पॆस्रदस।</verse>
				<verse number="11">अक्‍कुन ता बेड़ा एकासे र'ई एन्ने अख़'अरकी इदिन नना। निमा अक्‍कु ख़न्‍द्रना ती एजरना ही बेड़ा अंड़सकी र'ई। एन्‍देरगेका एका लेक्‍खा नाम पत्ताचका रहचकत आ बेड़ा ती अक्‍कु नम्‍है नाड़रना हेद्दे र'ई।</verse>
				<verse number="12">माख़ा नगदे किर्रिम बिच्‍चकी र'ई अरा बिज्‍जना ही बेड़ा र'ई। औंगे नाम ऊख़ा ही नलख गुट्ठी अम्‍बरकी उजगो उज्‍जना गे बिल्‍ली ही कमहड़ आबोन भिड़'आ।</verse>
				<verse number="13">उल्‍ला ता आलर लेक्‍खा नाम उजगो डहरे नू ऎकदत नेकअन। नाम रिझ रंग अरा ऊंक्‍खना अरा पेहरन ही सोतरा नलख अरा लम्‍पट नलख अरा अरबानखरना अरा डाहना आबो ती तरकूटी र'अदत नेक‍अन।</verse>
				<verse number="14">लिकिन उर्बस येसु मसीसिन अत्ता हो'आ, अरा पाप मॆद सुबहा गुट्ठी ही चिबाख़ारनन पूरा नन्ना ही सोच आबोन अम्‍बा चि'आ।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="14">
				<verse number="1">एकास पत्त'अना नू पयहा र'अदस आसिन इंझ्र'आ, लिकिन आसी जिया ही ठुकठुकरना म‍इय्याँ अमा नग्‍गानखर'आ।</verse>
				<verse number="2">ओर्तोस पत्त'अदस का उर्मी ओन्ना-मॊख़नन ओन्ना दौ र'ई, लिकिन नन्नस एकास पयहा र'अदस आस पत्त'अदस का अड़ख़ा-चॆख़ेल लेका ओन्ना दौ र'ई।</verse>
				<verse number="3">उर्मी ओन्ना-मॊख़नन उनू मूख़ू आलर मल मूख़ू आलारिन अम्‍बोर ख़ाँड़'आ। अन्नेम उर्मी ओन्ना-मॊख़नन मल उनू मूख़ू आलर मूख़ू आलर म‍इय्याँ बदी अम्‍बोर नना। एन्‍देरगेका धर्मेस आरिन इंझ्रका र'अदस।</verse>
				<verse number="4">नन्नर ही जॊंख़स म‍इय्याँ बदी नना गे नीन एका ओर्तय हिकदय? उर्बस आर ही नेंव‍ई ननोस का आर दौ नन्नर महले मलदौ नन्नर। आस दौ ननोस दिम एन्‍देरगेका उर्बस आसिन दौ नना गे सहाड़ा ननोस।</verse>
				<verse number="5">ओर्तस एका उल्‍लन नन्ना उल्‍ला ती बॆस मनदस। अरा नन्नस उर्मी उल्‍लन ओन्‍टम मनदस। ओर्मर ई पत्त नू तम्‍है तम्‍है जिया नू पोकता र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="6">एका ओर्तस एका उल्‍लन नन्ना उल्‍ला ती बॆस मनदस आस उर्बस गे मनदस। अरा एका ओर्तस उर्मी ओन्ना-मॊख़नन ओन्दस मॊख़दस आस उर्बस गे इदिन नन्‍दस, एन्‍देरगेका आस धर्मेसी धन्‍यवाद नन्दस। अरा एकास मल ओन्दस मॊख़दस आस उर्बस गे इदिन नन्‍दस। अरा आस धर्मेसी धन्‍यवाद नन्‍दस।</verse>
				<verse number="7">एन्‍देरगेका नम्‍है ती नीक‍ईम तंगा गे लेका मल उज्‍जदस अरा तंगा गे लेका मल खे'अदस।</verse>
				<verse number="8">नाम उज्‍जा लगदत होले उर्बस गे उज्‍जा लगदत, अरा नाम खे'अदत होले उर्बस गे खे'अदत। औंगे नाम उज्‍जदत मलता खे'अदत नाम उर्बासी दिम हिकदत।</verse>
				<verse number="9">एन्‍देरगेका ई चड्डेम मसीस केच्‍चस अरा उज्‍जा हूँ चॊचस का केचका आलर अरा उज्‍जना आलर इरबर ही दिम उर्बस मनोस।</verse>
				<verse number="10">एन्‍देरगे नीन निंग्‍है भ‍ईस म‍इय्याँ बदी ठेकाब'अदय? मलता एन्‍देरगे नीन निंग्‍है भ‍ईसिन लेड़पोयहा ब'अदय? नाम ओर्मत गा धर्मेसी नेंव‍ई नन्ना अड्डा नू इज'ओत।</verse>
				<verse number="11">एन्‍देरगेका नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “उर्बस ब'अदस, ‘ईद मानिम का ऎन उज्‍जदन, अन्ने ईद हूँ मानिम का ओर्मर एंग्‍है मुन्‍दहारे मूकलिदर'ओर अरा ओर्मर ब'ओर का ऎन धर्मे हिकदन।’”</verse>
				<verse number="12">औंगे नाम ओर्मत धर्मेस गे तम्‍है तम्‍है लेखा चि'ओत।</verse>
				<verse number="13">औंगे नाम अपन ती नन्नर नू बदी मल ठेकाब'अना र'ई। ऊजी नू नीम फरिय'आ का निम्‍है भ‍ईसिन आसी डहरे नू मूड़ना पखना अम्‍बोर मना महले आसिन मूड़ना ही चड्डे अम्‍बोर मना।</verse>
				<verse number="14">ऎन उर्बस मसीस नू र'अना चड्डे, ऎन मानिम अख़दन का उर्मी ओन्ना-मॊख़ना तमा नू सोतबोड़'आ मलकी। लिकिन एकास एकअम ओन्ना-मॊख़नन सोतबोड़'आ पत्त'अदस होले आद आस गे सोतबोड़'आ दिम र'ई।</verse>
				<verse number="15">नीन निंग्‍है भ‍ई महले बहिन आबोन निंग्‍है ओन्ना-मॊख़ना ती हेन्‍दवारदय होले नीन चोन्‍हा ही डहरे नू मानिम गने मल ऎकदय। नीन निंग्‍है ओन्ना-मॊख़ना चड्डे आसी पत्त'अनन अमा नठाब'आ एकदन आस मलदौ सोचदस। एन्‍देरगेका मसीस आस गे हूँ केच्‍चस।</verse>
				<verse number="16">औंगे नीम एकदन बॆस ब'अदर, अदिन नीम नन्ना ती नन्नर निमन हींड़'ओर होले, अदिन अमा नना।</verse>
				<verse number="17">एन्‍देरगेका धर्मेसी राजी ओन्ना-मॊख़ना ही पत्त ता मला, लिकिन ईद नेम्‍हा बॊलतस नू उजगो मन्ना अरा कोड़े अरा रिझ्रना ही पत्त नू र'ई।</verse>
				<verse number="18">एका ओर्तस ई लेक्‍खा मसीसी तेतर-सुसर नन्‍दस, आस धर्मेसिन रिझाब'अदस अरा आलर आसिन सहरारनर।</verse>
				<verse number="19">औंगे नाम एकदा कोड़े आबोन उन्‍द्र'ई अरा अपन ती नन्नर नू मेसरनन बड़ियर ननी अदिन नना गे चिहुट नन्‍दत नेकअन।</verse>
				<verse number="20">ओन्ना-मॊख़ना धर्मेस म‍इय्याँ नाम नंजका पत्त'अना आबोन अम्‍बन बगड़'आ नेकअन। उर्मी ओन्ना-मॊख़ना बॆस गा र'ई, लिकिन एका ओर्तस ओन्ना-मॊख़ना चड्डे नन्नारिन पाप नू मूड़त'अदस होले आद आस गे मलदौ र'ई।</verse>
				<verse number="21">अहड़ा मॊख़ना महले अरखी झरा ओन्ना महले नन्ना इन्द्रिइम नन्ना निंग्‍है भ‍ई महले बहिन आबोन पाप नू मूड़त'ई होले अदिन अमके नना।</verse>
				<verse number="22">इबड़ा ही पत्त नू नीन एन्‍देर पत्त'अदय अदिन धर्मेसी अरा निंग्‍है मझी नू उइय्या। एकदन एकास बॆस बुझ्रदस अदही पत्त नू तान तंगानिम बदी मल ठेकाब'अदस होले आस बरकत ख़क्‍खू र'अदस।</verse>
				<verse number="23">लिकिन एकास एका ओन्ना-मॊख़नन ठुकठुकी मनदस ती ओन्दस मॊख़दस होले आस तान तंग्‍गानिम बदी ठेकाब'अदस। एन्‍देरगेका आस अदिन बॆस मल पत्ताचस। अरा इन्द्रिइम ईद दौ एन्ने मल पत्त'अना ती नन्नर होले आद पाप हवे।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="15">
				<verse number="1">औंगे पत्त'अना नू बड़ियर र'अदत नाम नम्‍है नू लेका रिझ्ररना मलकी। लिकिन एका ओर्तर ई लेक्‍खा पयहा र'अनर आर ही पयहा नू नमा सहना र'ई।</verse>
				<verse number="2">नमा ओर्मत गे तम्‍‍है अरबर-परबारिन दौ गे आरिन पत्त'अना नू बड़ियर मना ओंगोर अदगे सहाड़ा नन्‍ना र'ई।</verse>
				<verse number="3">मसीस हूँ तान तंगानिम रिझ्रनुम मल उज्‍जियस, एकासे का नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “निंग्‍है निंदा ननुर ही निंदा एंग्‍है म‍इय्याँ बरचिम बिच्‍चिया।”</verse>
				<verse number="4">ऎ बग्‍गे कत्‍था मुन्‍द लिख्रकी र'ई अबड़ा नमा सिख्र'आ गेम लिख्रकी र'ई। नेम्‍हा पुथी नमा गे कयास दरा रिझ्रनन चि'ई। होले नाम असरा नना ओंग्दत।</verse>
				<verse number="5">कयास दरा रिझ्रनन चि'ऊ धर्मेस, मसी येसुस एकन्ने बेद्ददस अन्ने निमा अपन ती नन्नर नू मेसर'आ ती उज्‍जा गे सहाड़ा नन्‍दस नेकअन।</verse>
				<verse number="6">तहाँ नीम ओन जिया अरा ओन सड़ा ती नम्‍है उर्बस येसु मसीसी बंगस धर्मेसी ओहमा ननोर।</verse>
				<verse number="7">औंगे एकासे मसीस निमन इंझ्रकादस अन्नेम नीम अपन ती नन्नारिन इंझ्र'आ। इत्रु ती धर्मेसी म‍ईन मनो।</verse>
				<verse number="8">ऎन ब'अदन का एका गच्‍छरका गुट्ठिन धर्मेस यहूदी पूरखर गे चिच्का रहचस अबड़न पूरा नना ती मसीस धर्मेसी पत्त'अना जोगेन ऎद'आ गे यहूदीर ही जॊंख़ मंजस।</verse>
				<verse number="9">अरा आस इदगे हूँ इदिन नंजस का नन-यहूदीर तम्‍है ख़क्ख्रका सोग्‍गे ही चड्डे धर्मेसी ओहमा नना ओंगोर। एकासे नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “औंगे ऎन नन-यहूदीर नू निंग्‍है ओहमा ननोन। अरा निंग्‍है नामे ही ओहमा पाड़ोन।”</verse>
				<verse number="10">अरा ईद बारकी र'ई, “अना नन-यहूदी आलारो, आसी आलर गने रिझ्र'आ।”</verse>
				<verse number="11">अउरिम ब'ई, “उर्मी नन-यहूदी आलारो, उर्बासिन ओहमा नना। अना ख़ॆख़ेल ता उर्मी आलारो, आसिन ओहमा नना।”</verse>
				<verse number="12">अरा फिन धर्मेसी कत्‍था तिंगू यसायास ब'अदस, “येसैसी बनस ती ओन्‍टा पुना बॆलस बर'ओस। आस नन-यहूदीर नू राजी ननोस, अरा नन-यहूदीर आसी चड्डे असरा ननोर।”</verse>
				<verse number="13">धर्मेस नॆ असरा चि'ऊ र'अदस आस निमन उर्मी बेसे रिझ्रना अरा कोड़े ती नीन्‍द'ओस, एन्‍देरगेका नीम आसिन पत्त'अदर। होले नेम्‍हा बॊलतासी सवंग ती निम्‍है असरा नीन्‍दनुम क'ओ।</verse>
				<verse number="14">अना भ‍ईरो! ऎन एंग्‍है तिम निम्‍है पत्त नू दौ अख़दन का नीम दौ ती निन्‍ददर अरा उर्मी रकम ही लूर ती बड़ियर मनरकी अपन ती नन्नारिन चेता ब'आ ओंग्दर।</verse>
				<verse number="15">अन्नु हूँ ऎन एसन एसन सुरता नन्‍त'आ गे निमा एकदन डिढ नंजकन ती लिखचकन, एन्‍देरगेका धर्मेस एंगा चिच्का ई मया ती</verse>
				<verse number="16">नन-यहूदीर गे मसी येसुसी जॊंख़ मंजकन। ऎन आसी दौ कत्‍थन सिखाब'अना ती नैगस लेक्‍खा धर्मेसी तेतर-सुसर नंजकन। होले नन-यहूदीर नेम्‍हा बॊलतस ती नेम्‍हा मंजका ती धर्मेस गे इंझ्रना दाँड़े बेसे मना ओंगोर।</verse>
				<verse number="17">औंगे मसी येसुस नू धर्मेस गे ऎन एन्‍देर नलख नंजकन अदगे फुल‍ई नन्‍दन।</verse>
				<verse number="18">एन्‍देर ऎन बाचकन अरा एन्‍देर ऎन नंजकन, इत्रु ती नन-यहूदीर धर्मेसिन मन'आ गे मसीस एंग्‍है ती नंजका कत्‍थन अम्‍बरकी एंगा एकअम कत्‍था ही पत्त नू ब'अना ही डिढ मल मनो।</verse>
				<verse number="19">अबड़ा चिन्‍हा अरा अजगुत नलख गुट्ठी ही सवंग धर्मेसी बॊलता ही सवंग ती मंजा। ई लेक्‍खा ऎन येरुसलॆम ती इल्‍लुरिकोन ही ओनबेंड़र'आ मसीसी दौ कत्‍थन तेंगा कुद्दकन।</verse>
				<verse number="20">एसन एसन मसीसी पत्त नू मल्ला मेन्‍तारका असानिम ऎन दौ कत्‍थन मेन्‍त'आ बेद्ददन। नन्नर कलीसिया ऒर नंजका अड्डा नू ऎन दौ कत्‍था मेन्‍त'आ मल बेद्ददन।</verse>
				<verse number="21">लिकिन एकन्ने नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई अन्नेम मनन, “नॆका आसी पत्त नू मल्ला तेंगरका आर ऎरोर, अरा नॆ आसी पत्त नू मल्‍ला मेंजका आर बुझ्र'ओर।”</verse>
				<verse number="22">ई चड्डे घड़ी घड़ी ऎन निम्‍है गुसन बर'आ गे छेकरका रहचकन।</verse>
				<verse number="23">लिकिन अक्‍कु ई राजी नू एंग्‍है नलख गे अड्डा मल्‍ला बछ्रका। अरा नगदे चाँन ती निम्‍है गुसन बर'आ गे बेद्दा लिक्‍कन।</verse>
				<verse number="24">औंगे ऎन स्‍पानिया गे कालो बारी निम्‍है गुसन कुरनुम काला गे असरा र'ई। अरा निम्‍है गने भेंट मनोन ती जोक्‍क बेड़ा र'अना ती रिझ्र'ओन। फिन एंगा असरा र'ई का एंग्है डहरे ऎकना नू नीम सहाड़ा ननोर।</verse>
				<verse number="25">लिकिन अक्‍कुन गा ऎन धर्मेसी आलर ही तेतर-सुसर नना गे येरुसलॆम कालदन।</verse>
				<verse number="26">एन्‍देरगेका मकेदोनिया अरा अख़ाया जिला गुट्ठी ता आलर येरुसलॆम ता धर्मेसी आलर ती कीड़र गे सहाड़ा नना गे रिझ ती तम्‍है बरार चिच्का र'अनर।</verse>
				<verse number="27">आर इदिन नना गे रिझ्रर, अरा आर इदिन नना गे मानिम नू आर ही नहड़ा हूँ र'अनर। एन्‍देरगेका नन-यहूदीर यहूदीर ही बॊलता बरकत गुट्ठिन खटरर, होले आर गे तम्‍है ढिबा खुरजी गुट्ठी ती यहूदीर गे सहाड़ा नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="28">औंगे ऎन ई नलखन नंज ख़च्‍चोन ती आर गे इबड़ा बरार आबोन सोंप'ओन ती निम्‍है गुसन कुरनुम स्‍पानिया क'ओन।</verse>
				<verse number="29">अरा ऎन अख़दन का इकला ऎन निम्‍है गुसन बर'ओन, आ बारी मसीसी अजगुत बरकत गने बर'ओन।</verse>
				<verse number="30">अना एंग्‍है भ‍ईरो! नम्‍है उर्बस येसु मसीस ती अरा नेम्‍हा बॊलतासी चोन्‍हा ती ऎन निम्‍है गुसले ने'अदन का, एंगा गे एंग्‍है गने धर्मेसिन गोहरारना नू बोथ्रका र'आ,</verse>
				<verse number="31">ख़ने ऎन यूदेया ता मल पत्त'उर ती बछ्रका र'ओन, अरा एकदन ऎन येरुसलॆम ता पत्त'ऊ आलर गे बरार आबोन ओन्‍द्रदन अदिन आर रिझ गने इंझर'ओर।</verse>
				<verse number="32">होले ऎन धर्मेसी मने ती निम्‍है हेद्दे रिझ ती बर'ओन। अरा निम्‍है गने भेंट मनोन ती ख़न्न ऎख़ोन।</verse>
				<verse number="33">कोड़े ही धर्मेस निम्‍है ओर्मर गने र'अदस नेकअन। आमेन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="16">
				<verse number="1">ऎन नम्‍है बहिन फीबॆ ही पत्त नू निमन आन्‍दन, एकाद केंख़्रेया कलीसिया ता ईरू-ख़ूजू र'ई।</verse>
				<verse number="2">नीन अदिन उर्बस नू इंझ्र'आ एकासे नेम्‍हा आलर गे म‍ईन नन्ना मनी। अरा एकअम कत्‍था नू अदगे निम्‍है चाड़ मनो, अदही सहाड़ा नना। एन्‍देरगेका आद कुदहा आलर ही अन्नेम एंग्‍है हूँ सहाड़ा नंजकी र'ई।</verse>
				<verse number="3">प्रिसका अरा अकुलास गे एंग्‍है मोंजरा चि'आ। ईर म‍सी येसुस नू एंग्‍है गने तेतर-सुसर ननू रहचर।</verse>
				<verse number="4">आर एंग्‍है जिया गे तम्‍है जियन अपलोक नू नंजका चिच्का रहचर। ऎन लेका मला अन्नेम नन-यहूदीर ही गोट्टा कलीसिया हूँ आर ही धन्‍यवाद ननी।</verse>
				<verse number="5">आर ही एड़पा ता कलीसिया गे हूँ एंग्‍है मोंजरा। एंग्‍है बॆस संगेस एपैनेतोस गे मोंजरा एकास आसिया राजी नू मसीस गे पहिल पत्त'ऊ आलस रहचस।</verse>
				<verse number="6">मरियम गे मोंजरा, आद निमा गे कोड़हे चिहुट नलख नंजकी रहचा।</verse>
				<verse number="7">अन्‍द्रोनिकोस अरा यूनिया नॆ एंग्‍है जातियर हिकनर अरा एंग्‍है गने गुड़ुरका रहचर अरा त‍इरक‍र ती नामे ख़क्ख्रका र'अनर। अरा एंग्है ती मुन्‍द मसीसिन इंझ्रका रहचर, आर गे मोंजरा।</verse>
				<verse number="8">अम्‍पलियातोस गे मोंजरा एकास उर्बस नू एंग्‍है बॆस संगेस र'अदस।</verse>
				<verse number="9">उरबानोस गे एकास मसी नू नम्‍है गने तेतर-सुसर ननू र'अदस। अरा एंग्‍है बॆस संगेस स्‍ताख़ुस गे मोंजरा।</verse>
				<verse number="10">अपेल्‍लॆस गे मोंजरा एकास मसी नू पोकता उरखस। अरिस्‍तोबुलोसी एड़पातर गे मोंजरा।</verse>
				<verse number="11">एंग्‍है जातियस हॆरॊदियॊन गे मोंजरा। नरकिस्‍सोसी एड़पाता आलर नू नॆ उर्बस नू र'अनर आर गे मोंजरा।</verse>
				<verse number="12">त्रूफैना अरा त्रूफॊसा गे मोंजरा, इबड़ा मुक्कर उर्बस नू बग्‍गे नलख नंजका र'अनर। एंग्‍है बॆस संगेस पेरसिया गे मोंजरा, ईद उर्बस नू कोड़हे चिहुट नंजकी र'ई।</verse>
				<verse number="13">रूफोस गे एकास उर्बस नू चज्‍जरका र'अस अरा आसी अयंग गे नॆ एंग्‍है हूँ अयंग हवे इरबर गे मोंजरा।</verse>
				<verse number="14">असुंक्रितोस अरा फिलेगॊन अरा हेरमॆस अरा पत्रोबास अरा हेरमास अरा आर ही गने र'ऊ ओर्मा भइय्योर गे मोंजरा।</verse>
				<verse number="15">फिलोलोगोस अरा यूलिया अरा नॆरेयुस अरा आसी बहिन अरा ओलुम्‍पास अरा आर ही गने उर्मी नेम्‍हा आलर गे मोंजरा।</verse>
				<verse number="16">अपन ती नन्नर नू नेम्‍हा चोंखना ती मोंजरा नना। निमा मसीसी उर्मी कलीसिया तरती मोंजरा।</verse>
				<verse number="17">अना भ‍ईरो! निमन ऎन गोहरारदन का नीम एन्‍देर सिखाब'अना ख़क्‍खकर अदही बिड़दो नू निमन ख़ाँड़नर‍ अरा निम्‍है डहरे ती मूड़त'अनर आर ही ती चिहुंक अरा तरकूटी र'आ।</verse>
				<verse number="18">एन्‍देरगेका का एन्ने आलर नम्‍है उर्बस मसीसी मला तम्‍है कूल ब'ई ही तेतर-सुसर नन्नर। अरा एम्‍बा एम्‍बा अरा भुरिय'अना कत्‍था ती बोको जिया आलारिन बेड़ाब'अनर चि'अनर।</verse>
				<verse number="19">निम्‍है मनना ही पत्त ओर्मा आलर नू बीड़रकी किरकी र'ई, औंगे ऎम निम्‍है पत्त नू रिझ्रदन। लिकिन ऎन बेद्ददन का नीम दौ गे लूरगर अरा मलदौ गे भ‍कुवा मना।</verse>
				<verse number="20">कोड़े ही धर्मेस लॆम सैतान आबोन निम्‍है ख़ेड्डे किइय्या गेंजत'ओस चि'ओस। नम्‍है उर्बस येसु मसीसी मया निम्‍है म‍इय्याँ मन्‍तेम र'ओ।</verse>
				<verse number="21">एंग्‍है गने तेतर-सुसर ननू तीमोथियुस अरा एंग्‍है जातियर लूकियोस अरा यासॊन अरा सॊसीपत्रोस निमन मोंजरा नन्नर। (</verse>
				<verse number="22">ऎन तेरतियोस ई चिठी ही लिख'ऊ उर्बस नू निमन मोंजरा नन्‍दन।)</verse>
				<verse number="23">गायोस एकास एंग्‍है अरा गोट्टा कलीसिया ही पाही ईरू र'अदस, आस निमन मोंजरा नन्‍दस। एरस्‍‍तोस नॆ नगरे ता भंडारी र'अदस अरा एम्‍है भ‍ई क्वार्तोस निमन मोंजरा नन्‍दर।</verse>
				<verse number="24">[नम्‍है उर्बस येसु मसीसी मया नीम ओर्मर गने र'आ नेकअन। आमेन।]</verse>
				<verse number="25">धर्मेस गे ओहमा मनन नेकअन। आस दौ कत्‍था ती निमन पत्त'अना नू बड़ियर नना ओंग्दस, एका कत्‍थन ऎन येसु मसीसी पत्त नू निमन तिंकन। ई कत्‍था ही गम हुल्‍लो ती नूख़्रकी रहचा।</verse>
				<verse number="26">ईद गा अक्‍कुन जनमजुग धर्मेसी पॆसका ती धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही पुथी गुट्ठी ती ईद उर्मी जातियर नू चलख़रा अरा अख़तारा, औंगे उर्मी जातियर इदिन पत्त'अना ती आस गे मन'आ ओंगनर।</verse>
				<verse number="27">ओर्त लेका लूरगर धर्मेस गे येसु मसीस ती जनमजुग गूटी ओहमा मनन नेकअन। आमेन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="46">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">धर्मेसी मने ती मसी येसुसी त‍इरका मना गे मॆख़्रका पौलुस एंग्है तरती अरा नम्है भ‍ईस सॊस्‍थेनॆसी तरती ई चिठी र'ई।</verse>
				<verse number="2">कोरिन्‍थ नगरे नू मसी येसुस नू नेम्‍हा मन्तारका अरा नेम्‍हा मना गे मॆख़्रका धर्मेसी कलीसिया गे अरा नमा अरा आर ही उर्बस नम्‍है येसु मसीसी नामेन उर्मी अड्डा नू ऒड़ ननू ओर्मर गे ऎम लिखदम।</verse>
				<verse number="3">नम्‍है धर्मे बबस अरा उर्बस येसु मसीस ती निमा गे मया अरा कोड़े ख़क्ख्र'अन नेकअन।</verse>
				<verse number="4">नीम मसी येसुसी र'अना ती धर्मेसी मया निमा गे चितारा, अदगे ऎन निमा चड्डे उर्मी बारी धर्मेस गे धन्‍यवाद नन्‍दन।</verse>
				<verse number="5">नीम मसीसी र'अना ती नीम निम्‍है उर्मी ब'अना नू अरा निम्‍है उर्मी लूर नू उर्मी मदहे नू उरुब मन्तारका र'अनर,</verse>
				<verse number="6">एन्‍देरगेका मसीसी पत्त ता एम्‍है गोवाह निमा नू पखड़ ईथरकीचा।</verse>
				<verse number="7">औंगे नम्‍है उर्बस येसु मसीसी किर्रना ही पाब ईरु आलर नीम एकअम बॊलता ही इनाम नू खंगती मल मन्‍दर।</verse>
				<verse number="8">धर्मेस निमन मुंजा गूटी पत्त'अना नू बड़ियर उइय्योस। औंगे नीम नम्‍है उर्बस येसु मसीसी किर्रना उल्‍ला नू बिगर बदी ही र'ओर।</verse>
				<verse number="9">धर्मेस पत्त'अना जॊगे र'अदस, आस निमन तंग्‍है ख़द्दस नम्‍है उर्बस येसु मसीस गने मेस्रना नू र'आ गे मीख़कादस।</verse>
				<verse number="10">अना भईरो! ऎन नम्‍है उर्बस येसु मसीसी आकुस ती निमन ने'अदन का नीम ओर्त ओर्त गने मेस्र'आ ती उज्‍जा, होले निम्‍है मझी नू ख़ाड़रना मल मनो। अरा नीम ओन जिया अरा ओन मने ती मेस्र'आ ती र'आ।</verse>
				<verse number="11">अना एंग्है भईरो, निम्‍है मझी नू नग्‍गानख्रना गुट्ठी र'ई एन्ने ऎन ख़लोऎ ही एड़पातर ती मेंजकन।</verse>
				<verse number="12">एंग्‍है ब'अना ईद र'ई का, निम्‍है ती जोक्‍कोर ब'अनर, “ऎन पौलुसी चोख़र'ऊ हिकदन” नन्नर ब'अनर, “ऎन अप्‍पोल्लॊसी चोख़र'ऊ हिकदन” नन्‍नर ब'अनर, “ऎन पतरसी चोख़र'ऊ हिकदन” अरा नन्नर ब'अनर, “ऎन मसीसी चोख़र'ऊ हिकदन।”</verse>
				<verse number="13">एन्‍देर मसीस भगीयरका केरका र'अदस का? एन्‍देर ऎन पौलुस निमा गे क्रुस नू पिटतारका रहचकन का? एन्‍देर नीम पौलुसी नामे नू नॊड़रका रहचकर का? अन्ने मल्‍ला।</verse>
				<verse number="14">ऎन क्रिसपोस अरा गायोसिन अम्‍बरकी निम्है ती नॆकन हूँ मल्‍ला नॊड़रताचका, इदगे ऎन धर्मेस गे धन्‍यवाद नन्‍दन।</verse>
				<verse number="15">औंगे नॆ हूँ ब'आ पोल्‍लदर का नीम एंग्‍है नामे ती नॊड़रकर।</verse>
				<verse number="16">(हाँ, ऎन स्‍तेफनासी एड़पातारिन हूँ नॊड़रताचकन। एंगा सुरता मला का ईरिन अम्‍बरकी अउर नॆकन हूँ ऎन नॊड़रकन।)</verse>
				<verse number="17">मसीस एंगन नॊड़रता गे मला, दौ कत्‍थन तेंगा गे तइय्का र'अदस। अरा मसीसी क्रूस अनभनियाँ मल मना गे एंगन ख़ॆख़ेल ता बिगर लूर ती दौ कत्‍थन मेन्‍त'आ गे त‍इय्यस।</verse>
				<verse number="18">क्रूस ही पत्त ता सिखाब'अनन खे'अना ही डहरे नू कालू आलर खईता बुझुरनर। लिकिन नाड़रनन ख़क्‍खू आलर नमा गे आद धर्मेसी सवंग हवे।</verse>
				<verse number="19">नेम्हा पुथी नू एन्ने लिख्रकी र'ई का “लूरगर ही लूरन नठाब'ओन चि'ओन अरा अख़'उर ही अख़नन अनभनियाँ ननोन चि'ओन।”</verse>
				<verse number="20">एसन र'अनर लूरगर? एसन र'अनर बग्गे पढ़चका आलर? एसन र'अनर ई ख़ॆख़ेल ता कोड़हे लूर उइय्यू आनानखर'उर? एन्‍देर धर्मेस ई ख़ॆख़ेल ता लूरन खईता मल कमचका र'अदस का?</verse>
				<verse number="21">एकासे का ख़ॆख़ेल तंग्‍है लूर ती धर्मेसिन मल अख़ना लेक्‍खा, तंग्‍है लूर ती धर्मेस इदन नंजकादस। औंगे खईता लेक्‍खा ईथर'ऊ एम्‍‍है दौ कत्‍था तेंगना ती पत्त'उरिन नाड़ा गे धर्मेस मने नंजस।</verse>
				<verse number="22">यहूदीर गा चिन्‍हा गुट्ठिन बेद्दनर अरा नन-यहूदीर लूरन बेद्दनर।</verse>
				<verse number="23">लिकिन ऎम गा क्रुस नू ठोकचका मसीसी पत्त नू तेंगा कुद्दम। ईद यहूदीर गे मूड़ना ही चड्डे र'ई, अरा नन-यहूदीर गे ख‍ईता र'ई।</verse>
				<verse number="24">लिकिन यहूदीर ती अरा नन-यहूदीर ती धर्मेस नॆकन मॆख़्रकादस, आर गे मसीस दिम धर्मेसी सवंग अरा धर्मेसी लूर हिकदस।</verse>
				<verse number="25">एन्‍देरगेका धर्मेसी बोका मन्ना गा आलर ही लूर ती कोड़हे लूर र'ई, अरा धर्मेसी पयहा मन्‍ना गा आलर ही सवंग ती कोड़हे सवंगिय र'ई।</verse>
				<verse number="26">अना भईरो, नीम मॆख़्रका बारी एकासे रहचकर अदिन सोच'आ। आलर ही ऎरना नू निम्‍है ती बग्‍गेर लुरगर मलकर अरा सवंगिय मलकर अरा कोहाँ एड़पा नू कुन्‍द्रका मलकर।</verse>
				<verse number="27">लिकिन धर्मेस गा लूरगर आलारिन लज्‍जे मॊख़त'आ गे ख़ॆख़ेल ही ऎरना नू बोयारिन चज्‍जिकादस, अरा सवंगिय आलारिन लज्‍जे मॊख़त'आ गे ख़ॆख़ेल ही ऎरना नू पयहा आलारिन चज्‍जियस।</verse>
				<verse number="28">ख़ॆख़ेल कोहाँ ब'ई अदन एन्‍द्रा हूँ मलका लेक्‍खा नना गे धर्मेस ख़ॆख़ेल ही ऎरना नू सन्नीरिन अरा आलर ही ऎरना नू हींड़रका बुझुरकारिन अरा ख़ॆख़ेल ही ऎरना नू एन्‍द्रा हूँ मलकर एन्ने बुझुरका आलारिन चज्जिकादस।</verse>
				<verse number="29">औंगे एकअम आलर हूँ धर्मेसी मुन्‍दहारे फुल‍ई नना पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="30">आसी तिम नीम मसी येसुस नू र'अदर। मसीस दिम नमा गे धर्मेस तरती बरचका लूर। आस दिम नमन धर्मेस गने उजगो कमदस, अरा आस नमन नेम्‍हा कमदस, अरा आस नमन पाप ती अम्‍बत'अदस।</verse>
				<verse number="31">औंगे नेम्हा पुथी नू लिख्रका लेक्‍खा, “एकास फुलई मन्‍दस आस उर्बासी पत्त नू लेका फुल‍ई मन्‍दस नेकअन।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">अना भईरो, इकला ऎन धर्मेसी गम आबोन निम्‍है गुसन तेंगा बरचकन ख़ने, ऎन ब'अना नू दौ गने महले कोड़हे लूर गने मल बरचकन।</verse>
				<verse number="2">एन्‍देरगेका ऎन निम्‍है नू येसु मसी अरा क्रुस नू आसी खे'अनन अम्‍बरकी नन्‍ना इन्द्रिइम ही पत्त नू मल तेंगा गे तिगचका रहचकन।</verse>
				<verse number="3">अरा ऎन लेड़पोंयहा अरा इलिच्‍क'आ अरा बग्‍गे अस्रनुम तिम निम्‍है गने रहचकन।</verse>
				<verse number="4">अरा एंग्‍है ब'अना अरा एंग्‍है तेंगा कुद्दना नू लूर ही लोभाब'अना कत्‍था मल्‍ला, लिकिन‍ नेम्‍हा बॊलतासी सवंग ही ऎदना चि'अना रहचा।</verse>
				<verse number="5">होले निम्‍है पत्त'अना आलर ही लूर नू मला, लिकिन धर्मेसी सवंग ही मइय्याँ मनो।</verse>
				<verse number="6">अन्नु हूँ पत्त'ऊ आलर नॆ पखड़ मंज ख़च्‍चिकानर आर ही नू ऎम लूर ही पत्त ता कत्‍थन तेंगदम। लिकिन ई लूर ख़ॆख़ेल ता महले नठार'ऊ ई ख़ॆख़ेल ता राजी ननुर ही लूर मल्‍ली।</verse>
				<verse number="7">ऎम गा धर्मेसी लूरन, नूख़्रका गम आबोन लेका तेंगदम। इदन धर्मेस ख़ॆख़ेल ही ऒरे ती मुन्‍द तिम नाम मसीसी महबा नू हिसा मना गे ठनचस।</verse>
				<verse number="8">लिकिन इदन ई ख़ॆख़ेल ता राजी ननुर नॆ हूँ बल्‍लर। आर अक्‍का होले महबा ती निन्‍द्रका उर्बासिन क्रुस नू मल ठोक'ओर दने।</verse>
				<verse number="9">लिकिन नेम्‍हा पुथी नू एन्ने लिख्रकी र'ई का, “धर्मेस तंग्‍है नू चोन्‍हा ननुर गे सपड़ाचका जिनिसन एका ख़न्न हूँ मल ईरकी र'ई, महले एका ख़ेबदा हूँ मल मेंजकी र'ई महले एका मन हूँ मल सोचकी र'ई।”</verse>
				<verse number="10">लिकिन धर्मेस तंग्‍है नेम्‍हा बॊलतस ती अबड़न नमा गे दहदर नंजस, एन्‍देरगेका नेम्‍हा बॊलतस उर्मी कत्‍थन अरा धर्मेसी ख़ोड़ख़ा गम कत्‍थन हूँ अगम'ई।</verse>
				<verse number="11">ओर्त आलासी सोच आबोन आ आलासी बॊलतन अम्‍बरकी नॆ हूँ अख़'आ पोलनर। ई लेक्‍खम धर्मेसी बॊलतासिन अम्‍बरकी नन्‍नर नॆ हूँ धर्मेसी सोच आबोन अख़'आ पोलनर।</verse>
				<verse number="12">अक्‍कुन नाम ई ख़ॆख़ेल ता बॊलतन मला, लिकिन धर्मेस ती बरचका बॊलतन ख़क्‍खकादत, इत्रु ती नाम धर्मेस नमा गे सिथिया नू चिच्का दौ जिनिस गुट्ठिन अख़'आ ओंग्दत।</verse>
				<verse number="13">इबड़ा कत्‍थन ऎम आलर ही लूर सिखाबाचका कत्‍था गुट्ठी ती मला, बॊलतासी सिखाबाचका कत्‍था ती तेंगदम। एन्नेम बॊलता ही मानिम कत्‍था गुट्ठिन बॊलतासी कत्‍था गुट्ठी ती बुझाब'अदम।</verse>
				<verse number="14">नेम्‍हा बॊलतासिन मल ख़क्‍खका आलस धर्मेसी बॊलतस ती बरना मानिम कत्‍था गुट्ठिन मल इंझ्र'ओस, एन्‍देरगेका अबड़ा आसी ऎरना नू बयला कत्‍था हवे। अरा आस अबड़न मल बुझ्रदस, एन्‍देरगेका नेम्‍हा बॊलतस लेका आलर गे धर्मेसी कत्‍था गुट्ठिन बुझ्र'आ गे संगरा नना ओंग्दस।</verse>
				<verse number="15">लिकिन नेम्‍हा बॊलतस तंग्‍है नू र'ऊ आलस उर्मिन दिम बिढ़दस ती बुझ्रदस, लिकिन तान गा नॆख'आ ती हूँ बिढ़्रदस ती बुझ्र'आ पोलदस।</verse>
				<verse number="16">एन्‍देरगेका नेम्‍हा पुथी नू बाचका लेक्‍खा, “उर्बस गे सिखाब'अना लेक्‍खा आसी जियन नॆ अक्‍की र'ई?” लिकिन नाम गा मसीस नन्ना लेक्‍खा सोच'ऊ आलत हिकदत।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">अना भईरो, ऎन एकाबारी कोरिन्‍थ नू रहचकन आ बारी निम्‍है गने नेम्‍हा बॊलतस नू र'ऊ आलर गने ब'अना लेक्‍खा ब'आ पोलकन, लिकिन ख़ॆख़ेल ता आलर अरा मसी नू बॊलोर लेक्‍खा सोच'अरकी दिम ब'आ ऊंग‍कन।</verse>
				<verse number="2">ऎन निमन दुदही लेक्‍खा ऒर ही कत्‍थन लेका सिखाबाचकन, बेड़हा ओन्ना-मॊख़नन मल चिच्‍चकन, एन्‍देरगेका नीम अदन इंझ्र'आ पोलकर दने। अक्‍कुन गूटी हूँ नीम अदन इंझ्र'आ पोलदर दने।</verse>
				<verse number="3">एन्‍देरगेका नीम अक्‍कु गूटी निम्‍है कया सुबहा ही तबे नू र'अदर। अरा अक्‍कु गूटी निम्‍है नू इस्‍गहा अरा नग्‍गानख्रना मनी, ख़ने नीम कया सुबहा ही आलर दिम हिकदर। नीम ख़ॆख़ेल ता आलर लेक्‍खा दिम उज्‍जदर।</verse>
				<verse number="4">निम्‍है ती ओर्तोस “ऎन पौलुसी चोख़र'ऊ हिकदन” ब'अदस ख़ने, नन्नस ब'अदस, “ऎन अप्‍पोल्लॊसी चोख़र'ऊ हिकदन।” अन्ने होले नीम ख़ॆख़ेल ही आलर लेक्‍खा दिम उज्‍जदर।</verse>
				<verse number="5">होले अप्‍पोल्लॊस मुध हिकदस का? अरा ऎन पौलुस मुध हिकदन का? ऎम गा निमन पत्त'अना नू ओन्‍द्रका उर्बासी सुसर ननू लेका हिकदम। ऎम ओर्त ओर्त उर्बस एमा गे सोंपचका नल‍खन नंजकम।</verse>
				<verse number="6">ऎन इदकन, अप्‍पोल्लॊस अम्म टेड़चस, लिकिन धर्मेस गा अदन परदाचस।</verse>
				<verse number="7">औंगे इद'उसी एन्द्रा हूँ मलकी, अरा अम्म टेड़'उसी हूँ एन्‍द्रा हूँ मलकी, लिकिन अदन परद'ऊ धर्मेस दिम मुध हिकदस।</verse>
				<verse number="8">इद'उस अरा अम्म टेड़'उस इरबर ही मूल्‍ली ओन्‍टा दिम र'ई। आर ओर्त ओर्त तंग्‍‍हा तंग्‍हा अर्ज'अना लेक्‍खा बनी ख़क्‍खोर।</verse>
				<verse number="9">ऎम गा धर्मेस गने नलख ननू हिकदम, अरा नीम धर्मेसी ख़ल्ल अरा एड़पा लेक्खा हिकदर।</verse>
				<verse number="10">धर्मेस एंगा गे चिच्का औसान लेक्‍खा, ओन्‍टा बॆस मिस्‍त्रीर लेक्‍खा ऎन नेव उइय्कन। अरा नन्ना ओर्तोस अदही म‍इय्याँ कमदस। लिकिन ओर्त ओर्त गे चिहुंक र'अना र'ई का आस एकासे कमदस।</verse>
				<verse number="11">मुन्‍द तिम कम्रका आ नेव आबोन अम्‍बरकी नन्‍ना नेव आबोन नॆ हूँ नना पोल्‍नर। आ नेव येसु मसीस दिम हिकदस।</verse>
				<verse number="12">लिकिन ई नेव नू नीकईम सोना, चाँदी, कोड़हे दाम ही पखना गुट्ठी, कंक, ख़मी, मलता लट्टी ती कम'आ ओंग्‍दस।</verse>
				<verse number="13">लिकिन रायबड़ी उल्‍ला नू उर्मी कम'उर ही नलख दहदर मनो क'ओ, एन्‍देरगेका ईद चिच्‍ची ती दहदर नन्‍तार'ओ क'ओ। ओर्त ओर्त नंजका नलख एकासे र'ई एन्ने चिच्‍ची बिढ़'ओ चि'ओ।</verse>
				<verse number="14">आसी नंजका नलख ठिमठिम ने इज्‍जकी र'ओ होले, आ कम'उस इनाम ख़क्‍खोस।</verse>
				<verse number="15">आसी नंजका नलख ऒलो क'ओ होले, आ कम'उस नुकसान ख़क्‍खोस, लिकिन आस गा बछ्र'ओस। अन्नु हूँ आसी दसा ओर्तस हदकारना चिच्‍ची ती भागिन बछ्रका लेक्‍खा मनो।</verse>
				<verse number="16">नीम धर्मेसी मन्‍दिर हिकदर, अरा धर्मेसी बॊलता निम्‍है नू मड़'ई, इदिन नीम बलदर का?</verse>
				<verse number="17">नीकईम धर्मेसी मन्‍दिरन नठाब'ओस होले, धर्मेस आसिन नठाब'ओस। एन्‍देरगेका धर्मेसी मन्‍दिर नेम्‍हा र'ई। नीम दिम आ मन्‍दिर हिकदर।</verse>
				<verse number="18">नीकईम तमन अम्‍बोर ठक'आ। निम्‍है मदहेर ती नीकईम तंगन ख़ॆख़ेल ही ऎरना नू लूरगर सोचदस होले, आस बोया मन्ना र'ई। होले दिम आस धर्मेसी ऎरना नू लूरगर मना ओंग्‍दस।</verse>
				<verse number="19">एन्‍देरगेका ई ख़ॆख़ेल ता लूर धर्मेसी ऎरना नू बोया र'ई। नेम्‍हा पुथी नू एन्ने लिख्रकी र'ई का, “आस लूरगर आलारिन आर ही चतरा लूर ती दिम बझाब'अदस।”</verse>
				<verse number="20">नेम्‍हा पुथी नू एन्ने हूँ लिख्रकी र'ई का, “उर्बस अख़दस का लुरगर आलर ही सोचना गुट्ठी अनभनियाँ र'ई।”</verse>
				<verse number="21">औंगे नॆ हूँ एकअम मुद्धर ही पत्त नू अम्‍बोर फुल‍ई मना, एन्‍देरगेका उर्मी दिम निम्‍है हवे।</verse>
				<verse number="22">एकासे का, ऎन पौलुस महले अप्‍पोल्लॊस महले पतरस ऎम ओर्मम निम्‍है दौ गे दिम हिकदम। ई सौंसार महले उज्‍जना महले खे'अना महले ई उल्‍ला महले बरना उल्‍ला अबड़ा उर्मी निम्‍है दौ गे दिम हवे।</verse>
				<verse number="23">अरा नीम मसीसी हिकदर अरा मसीस धर्मेसी हिकदस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">आलर एमन मसीसी जॊंख़ अरा धर्मेसी गम ही कत्‍था गुट्ठिन बुझ्रत'अना ही नलखन ख़क्ख्रका आलर अख़नर नेकअन।</verse>
				<verse number="2">अरा एन्ने नलख ख़क्ख्रका ओर्तस मुन्‍द तंगन पत्त'अना जॊगे आलस एन्ने ऎदना मनी।</verse>
				<verse number="3">लिकिन एंग्‍है ऎरना नू ईद सन्नी कत्‍था हवे का ऎन नीम मलता आलर ही एकअम नेंवई ननुस ती नेंवई नन्तार'ओन। ऎन हूँ गा एंगन नेंव‍ई मल नन्‍‍दन।</verse>
				<verse number="4">एन्‍देरगेका एंग्‍है जिया एंगन एकअम कत्‍था गुट्ठी नू बदी मल ठेकाब'ई, अन्नु हूँ इत्रु ऎन उजगो मल मन्‍दन। एंगन नेंव‍ई ननुस उर्बस दिम हिकदस।</verse>
				<verse number="5">औंगे ठंचका बेड़ा ही मुन्‍द नीम नॆख'आदिम नेंवई अमा नना, उर्बासी बरना गूटी पाब ऎरा। आस ऊख़ा नू नूख़्रका कत्‍था गुट्ठिन बिल्‍ली नू ऎद'ओस, अरा आलर ही जिया गुट्ठी ही सोच गुट्ठिन दहदर ननोस। आ बारी धर्मेस तरती ओर्त ओर्त तंग्‍है ओहमन ख़क्‍खोर।</verse>
				<verse number="6">अक्कु अना भईरो, ऎन इबड़ा कत्‍थन निमा गे एंग्‍है अरा अप्‍पोल्लॊसी पत्त नू जोक्‍खा लेक्‍खा तिंकन, इदगेका नीम एम्‍है ती सिख्र'आ ओंग्‍दर का नेम्‍हा पुथी नू लिखचका ही पत्त ती बग्‍गे अमा ऎका। तहाँ नीम निम्‍है ओर्तो मुद्धासी पत्त नू फुल‍ई मनरकी नन्नासिन मल हींड़'ओर।</verse>
				<verse number="7">एन्‍देरगेका नॆ हूँ निंगन नन्ना पत्त'उर ती कोड़हे मुध आलस एन्ने मल्‍ला कमचका। धर्मेसी नलख नना गे इन्द्रिइम निंग्‍है गुसन र'ई, आद धर्मेस ती बर'ई। औंगे अबड़ा आकुस धर्मेस निंगा गे चिच्‍चस एन्ने नीन मन्‍दय होले, अबड़न ओन्‍टा इनाम रूपे नू ख़क्‍खकय एन्ने मल सोच'अरकी एन्‍देरगे फुलई मन्‍दय?</verse>
				<verse number="8">नीम सोचदर का नीम उड़च ख़च्चिकादर, अरा नीम उर्ब मंज ख़च्चिकादर, अरा नीम एम्‍है बिगर राजी ननू हूँ मंजकादर। अन्नेम नीम मानिम नू राजी ननू र'आ गे दिम ऎन बेद्ददन। औंगे ऎम हूँ निम्‍है गने राजी ननोम दने।</verse>
				<verse number="9">लिकिन एंगा एन्ने लग्‍गी का, आलर नॆ खे'अना ही पेसेर ख़च्चिकानर आर लेक्‍खा धर्मेस ऎम तइरकारिन ओर्मर ती ख़ॊख़ा र'आ गे नंजकादस। ऎम ख़ॆख़ेल राजी गे अरा मेर्ख़ा पैकर गे अरा आलर गे बॆचना लेक्‍खा मंजकादम।</verse>
				<verse number="10">ऎम मसीसी चड्डे बोया हिकदम, लिकिन नीम गा मसीस नू लुरगर सोचदर। ऎम लेड़पोंयहा हिकदम, लिकिन नीम गा सवंगिय सोचदर। नीम मईन ख़क्‍खू सोचदर, लिकिन ऎम गा हींड़तारदम।</verse>
				<verse number="11">ऎम अक्‍कुन गूटी हूँ कीड़ा अरा ओनक'आ नू र'अदम, अरा ठेठंगे र'अदम, अरा कुंहड़ारदम, अरा असन इसन ठुडुरदम जोबोरदम।</verse>
				<verse number="12">अरा एम्‍है ख़ेक्खा ती कोड़हे नलख नन्‍दम। आलर एमन हींड़नर ख़ने, ऎम आर गे आसीस चि'अदम। आर एमन सताब'अनर ख़ने, ऎम सहदम।</verse>
				<verse number="13">आर एमन निंदा नन्नर ख़ने, ऎम बॆस कत्‍था ती किर्त'अर ब'अदम। ऎम इन्ना गूटी हूँ ख़ॆख़ेल ता चिंदी अरा कस्‍सा लेक्‍खा मंजकादम।</verse>
				<verse number="14">ऎन निमन लज्‍जे मॊख़त'आ गे इदन मल लिखदन। लिकिन निमन एंग्‍है चोन्‍हा ख़द्द ब'अरकी निमन तिगाब'अदन।</verse>
				<verse number="15">एन्‍देरगेका मसी नू निमा गे दस हजार सिखाब'ऊ र'ओर, लिकिन निमा गे कैनो गोटंग बंगर मला। ऎन मसी येसुस नू दौ कत्‍था ती निम्है बंग मंजकन।</verse>
				<verse number="16">औंगे ऎन निमन आनदन का एंग्‍है बेसे उज्‍जा ऎका।</verse>
				<verse number="17">ई चड्डे दिम ऎन उर्बस नू पत्त'अना जॊगे एंग्‍है चोन्‍हा ख़द्दस तीमोथियुसिन निम्‍है गुसन तइय्कादन। ऎन उर्मी अड्डा नू उर्मी कलीसिया नू सिखाब'अना लेक्‍खा आस मसी येसुस नू एंग्‍है उज्‍जना ओक्‍कनन निमा गे सुरता ननोस।</verse>
				<verse number="18">ऎन निम्‍है गुसन अउर मल बर'ओन एन्ने सोच'अरकी निमा नू जोक्‍कोर इतरारर केरर।</verse>
				<verse number="19">लिकिन उर्बासी मने र'ओ होले, ऎन चाँड़हेम निम्‍है गुसन बर'ओन। अरा ऎन आ इतरार'उर ही कत्‍था गुट्ठिन लेका मला, आर ही नलख गुट्ठिन हूँ बिढ़'ओन।</verse>
				<verse number="20">एन्‍देरगेका धर्मेसी रा‍जी कत्‍था गुट्ठी नू मला, लिकिन धर्मेसी सवंग ती उज्‍जना नू र'ई।</verse>
				<verse number="21">नीम एन्‍देर बेद्ददर? ऎन टेम्पा धर'ओन ती बर'ओन का, महले चोन्‍हा अरा लुदऊ जिया ही बॊलता गने बर'ओन का?</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">निम्‍है नू पेहरन ही सोतरा नलख र'ई एन्ने ऎन मानिम नू मेंजकन। ओन्‍टा आलस तंबासी मुक्‍कन उइय्दस, एन्ने पेहरन ही सोतरा नलख गा धर्मेसिन बल्लुर नू हूँ मल मनी।</verse>
				<verse number="2">अन्नु हूँ नीम गा फुल‍ई ननुर हिकदर। इदगे नीम जिया दोलख़्रना ती एन्ने नलख नंजका आलासिन निम्‍है मझी ती ओथ्रना रहचा।</verse>
				<verse number="3">ऎन गा मॆद नू निम्‍है मझी नू मलदन, लिकिन बॊलता नू निम्‍है मझी नू र'अदन। ऎन असन र'अदन एन्ने सोच'अरकी ई नलख नंजका आलासिन नेंव‍ई नंज ख़च्चिकादन।</verse>
				<verse number="4">नीम नम्‍है उर्बा येसुसी नामे ती ख़ॊंड़रना बारी, बॊलता नू ऎन हूँ निम्‍है गने र'अदन अरा नम्‍है उर्बा येसुसी आकुस हूँ निम्‍है गने र'ई।</verse>
				<verse number="5">आ बारी आ आलासिन आसी मॆद ही नठाब'आ गे सैतान गे सोंप'आ का ख़ॊख़ा आस पाप नन्नन अम्बरकी धर्मेस तरा किर्रोस होले आसी बॊलता गा उर्बासी किर्रना उल्‍ला नू नाड़रा ओंगो।</verse>
				<verse number="6">निम्‍है फुल‍ई मन्ना दौ मल्‍ला हिके। नीम एन्‍देर बलदर का कटी गुना तिस्‍सा ओर्मा लिंडका गुंडन तिस्‍सा ननी चि'ई?</verse>
				<verse number="7">पच्चा तिस्‍सन अम्‍बरकी पुना लिंडका गुंडा लेक्‍खा निमन नेम्‍हा कम'आ। मानिम नू नीम एन्ने बिगर तिस्‍सा ही आलर हिकदर, एन्‍देरगेका नम्‍है कट्टना ही भेंडो ख़द्द मसीस नमा गे दाँड़े मन्रकादस।</verse>
				<verse number="8">औंगे बरा नाम पच्चा तिस्‍सा ती मला अरा मलदौ नलख अरा कुचुरहा ही तिस्‍सा ती मला, लिकिन उजगो अरा मानी ही बिगर तिस्‍सा असमा ती परब मनोत।</verse>
				<verse number="9">पेहरन ही सोतरा नलख ननुर गने अमके मेस्र'आ एन्ने ऎन एंग्‍है चिठी नू निमन लिखचकादन।</verse>
				<verse number="10">लिकिन ई ख़ॆख़ेल ता पेहरन ही सोतरा नलख ननुर महले लोभिया महले ठक'उर महले मूर्तिन ऒड़ लग्‍गू आलर गने अमके मेस्र‍'आ एन्ने ऎन मल लिखचकन। अन्ने होले निमा ई ख़ॆख़ेल ती उरुखना काना मनो दने।</verse>
				<verse number="11">लिकिन अक्‍कुन ऎन निमा गे लिखदन का नीकईम तंगन पत्त'ऊ ब'अरकी आस पेहरन ही सोतरा नलख ननू महले लोभिया महले मूर्तिन ऒड़ लग्‍गू महले केबर'ऊ महले उंखू महले ठक'ऊ र'अदस होले, आस गने अमके मेस्र'आ, अरा एन्ने बेसे आलर गने ओन्‍ना मॊख़ना नू हूँ अमके मना।</verse>
				<verse number="12">कलीसिया ही बहरी ता आलारिन नेंवई नन्ना एंग्‍है नलख मल्‍ला। लिकिन कलीसिया नू र'उर नॆ पाप नन्नर आरिन नेंव‍ई नन्ना मानिम नू निम्‍है नलख दिम र'ई।</verse>
				<verse number="13">धर्मेस गा बहरी ता आलारिन नेंवई ननोस। लिकिन नेम्‍हा पुथी नू लिख्रका लेक्‍खा, “नीम मलदौ आलारिन निम्‍है मझी ती ओथ्रना र'ई।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">निम्‍है मदहे नू ओर्तोस गे नन्‍नस गने नग्‍गानख्रना मनी होले, आस नेम्‍हा आलारिन अम्‍बदस ती फरिय'आ गे मल पत्त'ऊ नेंव‍ई ननू आलर गुसन एकासे काला ओंग्‍दस?</verse>
				<verse number="2">एन्‍देर नीम इदिन बलदर का नेम्‍हा आलर सौंसार ही नेंवई ननोर? नीमिम सौंसार ही नेंवई ननू र'अदर होले, नीम सन्नी ती सन्नी कत्‍था ही नेंवई नना गे पोलदर का?</verse>
				<verse number="3">एन्‍देर नीम बलदर का नाम मेर्ख़ा पैकारिन हूँ नेंवई ननोत? अन्ने होले नीम ई उज्‍जना ही कत्‍था गुट्ठिन मानिम नू फरिय'आ ओंग्‍दर।</verse>
				<verse number="4">औंगे ई उज्‍जना ही एन्ने लेक्‍खा कत्‍था गुट्ठी ही फरिय'अना मनो होले, कलीसिया ही सन्नी ती सन्नी आलारिन नेंव‍ई ननू ओक्‍त'ओय का?</verse>
				<verse number="5">ऎन निमन लज्‍जे मॊख़त'आ गेम इदन ब'अदन। भई भईसी मझी ता नग्‍गानख्रनन नेंवई नना गे निम्‍है मदहे नू ओर्त लूरगर आल हूँ मलकर का?</verse>
				<verse number="6">एन्ने मल ननरकी भई भईसी बिड़दो नू नेंव‍ई एड़पा कादस, आद हूँ मल पत्त'ऊ आलर ही मुन्‍दहारे एन्ने नन्‍दस।</verse>
				<verse number="7">मानिम नू निम्‍है नू कोहाँ बदी गा ईद र'ई का नीम नीम नू नालिस मंज नख्रदर। एन्ने मल नन्ना ती एन्‍देरगे नीम मलदौ आबोन मल सहदर, एन्‍देरगे घटा आबोन मल मॊख़दर?</verse>
				<verse number="8">लिकिन नीमिम गा मलदौ नन्‍दर अरा ठगदर, आद हूँ निम्‍है भइय्योरिन एन्ने नन्‍दर।</verse>
				<verse number="9">एन्‍देर नीम बलदर का मलदौ ननू आलर धर्मेसी राजी नू मल कोर'ओर? अमके ठकर'आ! पेहरन ही सोतरा नलख ननुर, महले मूर्तिन ऒड़ ननुर, महले नन्ना आली गुसन कालुर, महले लम्‍पट, महले मॆतर मॆतर गुसन अरा आलीर आलीर गुसन सोतरा ननुर,</verse>
				<verse number="10">महले ख़लबर महले लोभिया महले उंखुर महले केबर'उर महले ठक'उर धर्मेसी राजी नू हिसा मल मनोर।</verse>
				<verse number="11">निम्‍है नू जोक्‍कोर एन्नेम रहचर, लिकिन नीम उर्बस येसु मसीसी नामे ती अरा नम्‍है धर्मेसी बॊलतस ती नॊड़रकर अरा नेम्‍हा मंजकर अरा उजगो मंजकर।</verse>
				<verse number="12">“जम्मन नना गे एंगा बधा मलकी” एन्ने नीम ब'आ ओंग्दर। लिकिन उर्मी गा दौ मलकी। जम्मन नना गे एंगा बधा मलकी, लिकिन ऎन एकअम जिनिस ही जॊंख़ मल मंज ख़च्‍चोन।</verse>
				<verse number="13">“ओन्ना-मॊख़ना कूल गे, अरा कूल ओन्ना-मॊख़ना गे हवे” एन्ने हूँ नीम ब'आ ओंग्दर। लिकिन धर्मेस एंड़ानिम उन्‍दुल नाठाब'ओस। लिकिन मॆद गा पेहरन ही सोतरा नलख गे मला, आद उर्बस गे दिम हवे। अरा उर्बस हूँ नम्‍है मॆद म‍इय्याँ तिहा ननू र'अदस।</verse>
				<verse number="14">अरा धर्मेस तंग्‍है सवंग ती उर्बासिन केच्‍कन ती उज्‍जताचस, अन्नेम आस नमन हूँ उज्‍जत'ओस।</verse>
				<verse number="15">एन्‍देर नीम बलदर का निम्‍है मॆद मसीसी अंग हवे? अन्ने होले ऎन मसीसी अंगन हो'ओन ती नन्ना आलस गुसन कालू आली ही अंग कम'ओन चि'ओन का? कहियों मला।</verse>
				<verse number="16">अरा नीम इदिन बलदर का नॆ नन्ना आलस गुसन कालू आली गने तंगन मेसदस, आस अदही गने ओन्‍टा मॆद मन्‍दस कादस? एन्‍देरगेका नेम्‍हा पुथी एन्ने ब'ई का, “आर इरबर ओन्‍टा मॆद मनोर।”</verse>
				<verse number="17">लिकिन नॆ उर्बस गने तंगन मेसदस, आस उर्बस गने ओन्‍टा बॊलता मन्‍दस कादस।</verse>
				<verse number="18">औंगे पेहरन ही सोतरा नलख ती बोंगा। अउर नन्ना पाप एकदा आलस नन्दस, अबड़ा जम्मा पाप गुट्ठी मॆद ती बहरी मनी। लिकिन पेहरन ही सोतरा नलखन ननू आलस तंग्‍है मॆद ही बिड़दो दिम पाप नन्‍दस।</verse>
				<verse number="19">नीम इदन बलदर का निम्‍है मॆद नेम्‍हा बॊलतासी मन्‍दिर हवे? अरा धर्मेस ती नीम ख़क्‍ख्रका नेम्‍हा बॊलतस निम्‍है नू ओक्रदस। नीम निम्‍है मलदर।</verse>
				<verse number="20">एन्‍देरगेका नीम कोड़हे दाम चि'अरकी ख़ॆन्‍द्रकादर। औंगे नीम निम्‍है मॆद ती धर्मेसी महबा नना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">“ओर्तोस गे दौ र'ई का आस अम्‍बोस बेंज्रा” एन्ने मुन्द नीम लिख्रका कत्‍था ही पत्त नू अक्कु ऎन लिखदन।</verse>
				<verse number="2">पेहरन ही सोतरा नलख बग्‍गे मन्ना ही चड्डे, उर्मी आलस गे तंग्‍है तंग्है मुक्‍का र'अना र'ई, अरा उर्मी आली गे तंग्‍है तंग्है मॆतस र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="3">अरा मॆतस तंग्‍है मुक्‍का ही पेहरन ही चाड़ गुट्ठिन पूरा नन्ना र'ई। अन्नेम मुक्‍का हूँ तंग्‍है मॆतासी पेहरन ही चाड़ गुट्ठिन पूरा नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="4">मुक्‍का गे तंग्‍है मॆद ही अदिया मलकी, मॆतस गा अदही अदिया र'अदस। अन्नेम मॆतस गे तंग्‍है मॆद ही अदिया मलकी, मुक्‍का गा अदही अदिया र'ई।</verse>
				<verse number="5">नीम ओर्त इरिब नू अमके छिंड्रा। बिन्‍ती नना गे लेका नीम इरबर ही मने ती जोक्‍क बेड़ा गे छिंड्रा ओंग्‍दर। अदही ख़ॊख़ा नीम मेस्रका र'आ, ख़ने सैतान निमा सह'आ पोलना चड्डे निमन चिबाख़ारना नू अम्‍बो टिड़'आ।</verse>
				<verse number="6">लिकिन ऎन इबड़न पॆसका बेसे मला सलहा बेसे ब'अदन।</verse>
				<verse number="7">ओर्मा आलर हूँ गा एंग्‍है लेक्‍खा डिंडा र'आ गे ऎन बेद्ददन। लिकिन धर्मेस तरती ओर्मर गे मुध इनाम ख़क्‍ख्रकी र'ई। ईद ओर्तोस ओन बेसे नन्‍नस गे नन्‍ना बेसे र'ई।</verse>
				<verse number="8">बिगर बेंज्रकर अरा रड़ियाहिर ही पत्त नू एंग्‍है ब'अना ईद र'ई का आर गे एंग्‍है लेक्‍खा बिगर बेंज्रका र'अना दौ र'ई।</verse>
				<verse number="9">लिकिन आर तंगन सह'आ पोल्‍लोर होले बेंज्रनर नेकअन, एन्‍देरगेका पेहरन ही चिबाख़ारना ती ऒलना ती बेंज्रना दौ हवे।</verse>
				<verse number="10">नॆ बेंज्रका र'अनर, आरिन ऎन पॆसदन। ईद एंग्‍है ती मला लिकिन धर्मेस तरती र'ई का मुक्‍का तंग्‍है मॆतस ती अम्‍बो अम्‍बर'आ।</verse>
				<verse number="11">(लिकिन आद अन्ने ननो होले, आद बिगर बेंज्रकम र'अना र'ई महले तंग्‍है मॆतस गने फेन मेसर नखरना र'ई।) अरा मॆतस तंग्‍है मुक्‍कन अम्‍बोस अम्‍बा।</verse>
				<verse number="12">नन्‍नर ही पत्त नू उर्बस मला ऎनिम एन्ने ब'अदन का, ओर्त पत्त'ऊ आलासी मुक्‍का मल पत्त'ऊ आली र'ई, अरा आद आस गने र'आ गे पत्तार'ई होले, आस अदिन अम्‍बोस अम्‍बा।</verse>
				<verse number="13">अन्नेम ओर्त पत्त'ऊ आली ही मॆतस मल पत्त'ऊ आलस र'अदस, अरा आस अदही गने र'आ गे पत्तारदस होले, आद आसिन अम्‍बो अम्‍बा।</verse>
				<verse number="14">एन्‍देरगेका मल पत्त'ऊ मॆतस तंग्‍है मुक्‍का चड्डे धर्मेसी मया ही तबे नू बरदस, अरा एन्ने मल पत्त'ऊ मुक्‍का तंग्‍है मॆतस चड्डे धर्मेसी मया ही तबे नू बर'ई। मला होले निम्‍है ख़द्द-ख़र्रर धर्मेसी मया ही गेच्छा र'ओर दने, लिकिन अक्‍कु गा आर नेम्‍हा र'अनर।</verse>
				<verse number="15">लिकिन मल पत्त'ऊ मॆतस महले मुक्‍का अम्‍बर नख्रनर बेद्दनर होले, अम्‍बरनर नेकअन। एन्ने दसा नू पत्त'ऊ मॆतस महले मुक्‍का बेंज्रका ही हॆंरका नू र'आ गे चाड़ मलकी, एन्‍देरगेका धर्मेस नमन सान्‍ति ती उज्‍जा गे मीख़कादस।</verse>
				<verse number="16">अना मुक्‍कायो, नीन सुरता नन्ना र'ई का नीन निंग्‍है मॆतासी नाड़रना ही चड्डे मना उंगदी। अना मॆतायो, नीन सुरता नन्‍ना र'ई का नीन निंग्‍है मुक्‍का ही नाड़रना ही चड्डे मना ओंग्‍दय।</verse>
				<verse number="17">औंगे ओर्त ओर्त गे उर्बस तंग्‍है उज्‍जना नू ओकताचका लेक्‍खा, अरा धर्मेस तंगन मॆख़्रका मॆख़ना लेक्‍खा दिम तंग्‍है उज्‍जनन चलाब'अना र'ई। ऎन उर्मी कलीसिया गे एन्नेम नॆग चि'अदन।</verse>
				<verse number="18">नीकईम तान पत्त'ऊ मंजका ही मुन्‍द खतना मंजका आलस रहचस होले, आस खतना मल मंजका लेक्‍खा मना गे चिहुट मल नन्ना र'ई। अरा नेक‍ईम पत्त'ऊ मंजका ही मुन्‍द खतना मल मंजका आलस रहचस होले, आस खतना मन्ना ही चाड़ मल्‍ला।</verse>
				<verse number="19">खतना मंजका ही हूँ, अरा खतना मल मंजका ही हूँ एन्‍देर हूँ मॊल मल्‍ला। धर्मेसी पॆसकन पॆस्रना दिम मॊल र'ई।</verse>
				<verse number="20">ओर्त ओर्त आलस एका लेक्‍खा धर्मेस ती मॆख़्रकादस आ लेक्‍खम ठिमठिम ने र'अदस नेकअन।</verse>
				<verse number="21">नीन बिट्ठी ननू जॊंख़ लेक्‍खा मॆख़्रकादय होले, अदही पत्त नू अमा घोख'आ, लिकिन निंगा अम्‍ब्र'आ गे बेड़ा ख़क्‍ख्र'ओ होले, अम्‍ब्रनन इंझ्र'आ हो'आ।</verse>
				<verse number="22">एन्‍देरगेका ओर्तस उर्बासी मॆख़ना बेड़ा नू बिट्ठी ननू जॊंख़ रहचस होले, आस उर्बस नू छछिन्‍द आल मन्‍दस। अन्नेम ओर्तस उर्बासी मॆख़ना बेड़ा नू छछिन्‍द रहचस होले, आस मसीसी बिट्ठी ननू जॊंख़ मन्‍दस।</verse>
				<verse number="23">नीम कोड़हे दाम चि'अरकी ख़ॆन्‍द्रकादर, औंगे आलर ही बिट्ठी ननू जॊंख़ अमा मना।</verse>
				<verse number="24">अना भईरो, ओर्त ओर्त नीम एका दसा नू धर्मेस ती मॆख़्रकाचकर, आ दसा नुम धर्मेस गने ठिमठिम ने र'अन नेकअन।</verse>
				<verse number="25">अक्‍कु डिंडा कुक्‍केर ही पत्त नू एंगा उर्बस ती एन्‍देर पॆसका हूँ मल्‍ला ख़क्‍ख्रका। लिकिन ऎन पत्त'अना जॊगे मना गे उर्बासी सोग्‍गे ती एंग्‍है सलहा चि'अदन।</verse>
				<verse number="26">ऎन एन्ने सोचदन का इन्नेला ता कलपारना ही चड्डे आलस एकन्ने र'अदस अन्नेम र'अना दौ र'ई।</verse>
				<verse number="27">नीन बेंज्रकादय होले, निंग्‍है मुक्‍कन अम्‍बा गे चिहुट अमके नना। अरा नीन मल्‍ला बेंज्रका होले, मुक्‍का बेद्दना ही चिहुट नू अमके र'आ।</verse>
				<verse number="28">लिकिन नीन बेंज्रदय होले, नीन पाप मल नन्‍दय, अरा डिंडा कुक्‍के बिंज्र'ई होले, आद पाप मल ननी। लिकिन एकार बेंज्रनर आर ई उज्‍जना नू बग्‍गे सस्‍ती मनोर। इबड़ा ती ऎन निमन ख़ापा बेद्ददन।</verse>
				<verse number="29">लिकिन भईरो! ऎन निमन एन्‍देर ब'अदन का बेड़ा गा जुक्‍की र'ई। औंगे अक्‍कु ती नॆ बेंज्रकानर, आर मल्‍ला बेंज्रका लेक्‍खा उज्‍जनर नेकअन।</verse>
				<verse number="30">अरा नॆ चींख़नर, आर मल चींख़ना लेक्‍खा र'अन नेकअन। अरा नॆ रिरयरनर, आर मल रिरयारना लेक्‍खा र'अन नेकअन। अरा नॆ एन्‍दरन ख़ीन्‍दू आलर र'अनर, आर आद तमा मल्‍ला बेसे र'अन नेकअन।</verse>
				<verse number="31">अरा नॆ ई ख़ॆख़ेलन ता जिनिसन ब‍उरारनर, आर अबड़ा ही गने बग्‍गे पत्तार'ऊ मल मन्ना र'ई। एन्‍देरगेका ई ख़ॆख़ेल बग्गे उल्ला गूटी मल र'ओ।</verse>
				<verse number="32">ऎन बेद्ददन का निमा इन्द्रिइम फिकिर अम्‍बो मना। नॆ मल्‍ला बेंज्रका, आस उर्बासिन एकासे रिझाब'ओन ब'अरकी उर्बासी पत्त नू लेका फिकिर नन्दस।</verse>
				<verse number="33">लिकिन बेंज्रका आलस तंग्‍है मुक्‍कन एकासे रिझाब'ओन ब'अरकी आस ई ख़ॆख़ेल ता कत्‍था नू फिकिर नन्‍दस।</verse>
				<verse number="34">अरा आसी मने ऎंड़ भाग मनी। अन्नेम मल बेंज्रका आली महले डिंडा कुक्‍के तंग्‍है मॆद‍ अरा बॊलता दुयो नू नेम्‍हा मना गे उर्बासी पत्त ता कत्था नू लेका फिकिर ननी। लिकिन बेंज्रका आली तंग्‍है मॆतासिन एकासे रिझाब'ओन ब'अरकी आद ई ख़ॆख़ेल ता कत्‍था नू फिकिर ननी।</verse>
				<verse number="35">ऎन इदन निमन अड़झ'आ गे मल ब'अ‍दन, लिकिन नीम ओन्टा मन मंजका ती उर्बासी सुसर नू बोथ्रका र'आ गे निमा दौ गे दिम इदन ब'अदन।</verse>
				<verse number="36">अरा नेकईम तंगा गे ठनचका डिंडा पेल्‍लो गने तान मलदौ नना ओंग्‍दन एन्ने एल्‍चदस, अरा अदही उम्मर खसलार'आ लगी एन्ने सोचदस होले, आस तंग्‍है मने लेक्‍खा अदिन बेंज्रा ओंग्‍दस। आद पाप मल्‍ली। आर बेंज्रनर नेकअन।</verse>
				<verse number="37">अन्नु हूँ नेक‍ईम बेंजा ही चाड़ मल्‍ला एन्ने तंग्‍है जिया नू पखड़ र'अस ती तंग्‍है मॆद ही चिबाख़ारना आबोन तंग्‍है आकुस नू उइय्यू र'अस ती डिंडा पेल्‍लोन मल बेंज्रोन ब'अरकी ठनचका र'अदस होले, आस हूँ ठौकम नन्‍दस।</verse>
				<verse number="38">औंगे एकास डिंडा पेल्‍लोन बेंज्रदस, आस दौ नन्‍दस। लिकिन एकास अदिन मल बेंज्रदस, आस बॆस दौ नन्‍दस।</verse>
				<verse number="39">मुक्‍का एका गूटी तंग मॆतस उज्‍जालदस आ गूटी आद आस ती हींरकी र'ई। लिकिन अदही मॆतस खे'अदस होले, आद उर्बस नू र'ऊ नॆकानिम तंग्‍है मने लेक्‍खा बेंज्र'आ उंगी।</verse>
				<verse number="40">अन्नु हूँ एंग्‍है सलहा ईद र'ई का, आद बिगर बेंज्रका ती अन्नेम रही क'ओ होले, आद कोड़हे बरकत ख़क्‍खू आली र'ई। ऎन पत्त'अदन का धर्मेसी बॊलता एंग्‍है मइय्याँ र'ई।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">अक्‍कु मूर्ती गुट्ठी गे दाँड़े अरगका ओन्ना-मॊख़ना ही पत्त नू एंग्‍है ब'अना ईद र'ई का‍ नाम ओर्मत गे इदही पत्त ता लूर र'ई का मूर्ती गुट्ठी गे दाँड़े अरगका ओन्ना-मॊख़नन मॊख़ना पाप मलकी। लूर आलारिन फुल‍ई मन्‍त'ई, लिकिन चोन्‍हा आलारिन कम'ई।</verse>
				<verse number="2">एकास ऎन उर्मिन अख़दन एन्ने सोचदस होले, मानिम नू आस एकन्ने अख़ना चाड़ र'ई अन्ने अक्‍कु गूटी बलदस।</verse>
				<verse number="3">लिकिन ओर्तोस धर्मेसिन चोन्‍हा नन्‍दस होले, आस धर्मेस ती अख़तारदस।</verse>
				<verse number="4">मूर्ती गुट्ठी गे दाँड़े अरगका ओन्ना-मॊख़नन मॊख़ना ही पत्त नू नाम अख़दत का मूर्ती ख़ॆख़ेल नू एन्‍देर आलॊ हूँ मल्‍ली अरा धर्मेस ओर्तोसिन अम्‍बरकी नन्‍ना नॆ हूँ धर्मे मल्‍दस।</verse>
				<verse number="5">मेर्ख़ा नू अरा ख़ॆख़ेल नू देंवता गुट्ठी बारना गा र'ई। (एकासे का अजम बग्‍गे देंवता गुट्ठी अरा अजम बग्‍गे उर्बर र'अनर।)</verse>
				<verse number="6">अन्नु हूँ नमा गे ओन्‍टे लेका धर्मे बंगस र'अस, आस तिम उर्मी गढ़रा, अरा आस गेम नाम उज्‍जा लगदत। अरा नमा गे ओन्‍टे लेका उर्बस र'अस, आस दिम येसु मसीस, आस तरतिम उर्मी गढ़रा, अरा आस तरतिम नाम उज्‍जा लगदत।</verse>
				<verse number="7">लिकिन उर्मी पत्त'ऊ आलर ई लूरन मल ख़क्‍खियर। जोक्‍क आलर अक्‍कु गूटी मूर्ती गुट्ठिन मानिम आलॊ एन्ने सोचनर। औंगे मूर्ती गुट्ठी गे दाँड़े अरगका ओन्ना-मॊख़नन मॊख़ना बारी, आद मूर्ती गुट्ठी गे दाँड़े अरगका ओन्ना-मॊख़ना एन्ने दिम सोचनर। अरा आर ही लखना इदही पत्त नू फरी मल र'अना चड्डे आद मड़ख़ी क'ई।</verse>
				<verse number="8">ओन्ना-मॊख़ना नमन धर्मेस गुसन मल अड़सत'ई। नाम इदन मल ओनोत होले हूँ, नमा गे एन्‍द्रा हूँ जुक्‍की मल मनो, अरा अदन ओनोत होले हूँ, नमा गे कोड़हे बॆस मल मनी।</verse>
				<verse number="9">लिकिन नीम चिहुंक र'आ का, निम्‍है छछिन्‍द पत्त'अना नू पयहा आलारिन पाप नू अम्‍बोर खत्रत'आ।</verse>
				<verse number="10">एकासे का एन्ने लूर र'ऊ आलर नीम मूर्ती ही मन्‍दिर नू ओना गे ओक्‍कनन लखना नू पयहा र'ऊ आलस ऎरदस होले, आस हूँ मूर्ती गुट्ठी गे दाँड़े अरगका ओन्ना-मॊख़नन मॊख़ा गे डिढ मनोस।</verse>
				<verse number="11">निम्‍है लूर ही चड्डे जुक्की पत्त'अना र'ऊ भईस मल नठारना र'ई। मसीस आस गे हूँ केच्‍चस।</verse>
				<verse number="12">ई लेक्‍खा निम्‍है भईसी बिड़दो नू पाप नन्‍ना ती इदही पत्त नू फरी मलका आसी लखनन नुंजत'अना ती नीम मसीसी बिड़दो पाप नन्‍दर।</verse>
				<verse number="13">औंगे ऎन एन्‍द्रन ओन्‍दन-मॊख़दन, आद एंग्‍है पत्त'ऊ भ‍ईसिन पाप नन्‍त'आ गे ननी होले, ऎन एंग्‍है पत्त'ऊ भ‍ईसिन पाप नू मल खत्रत'आ गे अहड़ा कभो मल मॊख़ोन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">ऎन छछिन्‍द आलन र'अदन। ऎन तइरकन हिकदन। ऎन नम्‍है उर्बा येसुसिन ईरकादन। उर्बस नू नीम एंग्‍है अर्जाचका हिकदर।</verse>
				<verse number="2">नन्‍नर एंगन तइरकन मल बुझ्रना ती हूँ, ऎन मानिम नू निमा गा त‍इरकन हिकदन। एन्‍देरगेका उर्बस नू नीम एंग्‍है तइरका नलख ही पुरुब र'अदर।</verse>
				<verse number="3">एका ओर्तर एंग्‍है म‍इय्याँ नेंव‍ई नन्नर, आर गे ईद एंग्‍है आनाकिर्त'अना हवे।</verse>
				<verse number="4">एमा गे निम्‍है ओन्ना-मॊख़ना नू बटा मन्‍ना ही अदिया मल्‍ला का?</verse>
				<verse number="5">नन्‍ना तइरकर अरा उर्बासी तंग्ड़िबगर अरा पतरस नन्ना लेक्‍खा एम्‍है गने पत्त'ऊ आलिन बेंज्रका ती हो'अना काना गे एमा गे अदिया मल्‍ला का?</verse>
				<verse number="6">महले बरनबास अरा ऎन लेका नलख नन्ना ती उज्‍जना बिज्‍जना र'ई का?</verse>
				<verse number="7">नॆ तंग्‍है ओन्ना-मॊख़ना गे ढिबा चि'अरकी सैना नू नलख नन्‍दस? नॆ अंगुर ही बटकी लगाब'अरकी अदही ख़ंजपन मल मॊख़दस? नॆ अड्डो ऎड़ा पॊसदस ती अदही दुदहिन मल ओन्दस?</verse>
				<verse number="8">ऎन इबड़ा कत्‍थन आलर ही ब'अना लेक्‍खा मल ब'अदन। धर्मेसी नॆग हूँ ई बेसेम ब'ई।</verse>
				<verse number="9">ईद मूसासी नॆग नू लिख्रकी र'ई, “दंउरी नाबना अड्डो ही बइय्यन अमके मुढ़'आ।” धर्मेस इसन अड्डो ही पत्त नू लेका घोख नन्‍दस का? मला।</verse>
				<verse number="10">मानिम नू आस इदन नमा गेम बाचकादस। हाँ, ईद नमा गेम लिख्रकी र'ई। एन्‍देरगेका ख़ल्ल नू गोहला उइय्युस अरा नाबू आलस ख़ोयना नू तंग्‍है हिसन ख़क्‍खोस एन्ने असरा ती नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="11">ऎम निम्‍है मझी नू बॊलता ही बिहनी लेक्खा दौ कत्थन चाँख़कम, अन्ने होले एमा गे अदिया र'ई का ऎम निमा ती एमा उज्‍जा बिज्‍जा गे जोक्‍क जिनसन ख़ोयोम।</verse>
				<verse number="12">निम्है नू दौ कत्‍था तिंका नन्‍नर गे निम्‍है नू ती जोक्‍क ख़क्‍खा गे अदिया र'ई होले, एमा गे हूँ अदही ती बग्‍गे अदिया र'ई। लिकिन ई अदियन ऎम आलर नू मल लच्‍चकम। ऊजी नू मसीसी दौ कत्‍था गे बधा मल मना गे ऎम उर्मी खिलपत आबोन सारदम।</verse>
				<verse number="13">नीम मानिम नू अख़दर का एकार धर्मेसी मन्दिर नू नलख नन्नर, आर तम्‍है ओन्ना-मॊख़नन अइय्य‍म बरचका दान तिम ख़क्‍खनर। अरा एकार गोड़हा नू नलख नन्नर, आर गोड़हा ता दाँड़े ती ओन हिसन ख़क्‍खनर।</verse>
				<verse number="14">ई लेक्‍खम उर्बस आनकादस का, दौ कत्‍था तेंगा कुद्दुर आर ही उज्‍जना बिज्‍जना ही चाड़न अत्रुतिम ख़क्‍खना र'ई।</verse>
				<verse number="15">अन्नु हूँ ऎन इबड़ा अदिया आबोन कहियों मल ब‍उराचकन। अउर हूँ एन्ने लेक्‍खा कत्‍थन नीम एंगा गे ननोर एन्ने असरा ती इदन मल लिखदन। सिथियम दौ कत्‍था तेंगना ही एंगा ई फुल‍ई नन्नन नीकईम अम्‍बत'अना ती एंगा खे'अना दौ र'ई।</verse>
				<verse number="16">अन्नु हूँ ऎन दौ कत्‍था तेंगदन होले, इदगे एंगा फुलई मना गे अड्डा मल्‍ली, एन्‍देरगेका ऎन इदन नना गे धर्मेस एंगन बड़पेलहा नंजस। ऎन दौ कत्‍था मल तेंगोन होले एंगा गे ओहरे।</verse>
				<verse number="17">ऎन इदन एंग्‍है मने ती नन्‍दन होले, एंगा गे इनाम ख़क्‍ख्र'ओ। लिकिन ऎन एंग्‍है मने ती मल नन्‍दन होले हूँ, एंगा चीरकी र'ई आ नलखन दिम ऎन नन्‍दन।</verse>
				<verse number="18">अन्ने होले एंगा एन्‍देर इनाम ख़क्‍ख्र'ओ? ऎन एंगा अदिया आबोन मल ख़क्‍खरकी नॆखा ती हूँ एन्‍द्रन हूँ मल ख़क्‍खना ही असरा ती दौ कत्‍थन सिथियम तेंगना ती ख़क्‍ख्रना जिया सान्ति दिम एंगा इनाम हिके।</verse>
				<verse number="19">ऎन छछिन्‍द र'अदन, नॆखा हूँ एंग्हा म‍इय्याँ अदिया मलकी। अन्नु हूँ ऎन ओर्मर ही बिट्ठी ननू जॊंख़ मंजकन का बग्‍गे आलारिन मसीस नू ओन्‍द्र'ओन।</verse>
				<verse number="20">ऎन यहूदीर गे यहूदी लेक्‍खा मंजकन, का यहूदीरिन मसीस गुसन ओन्‍द्र'ओन। एकार यहूदी नॆग ही तबे नू र'अनर आर गे ऎन हूँ यहूदी नॆग ही तबे नू मंजकन। एंगा गा यहूदी नॆग ही तबे नू र'आ गे चाड़ मलकी। अन्नु हूँ नॆ यहूदी नॆग ही तबे नू र'अनर आरिन मसीस गुसन ओन्‍द्र'आ गे ऎन अन्ने मंजकन।</verse>
				<verse number="21">नॆ यहूदी नॆग नू मलनर आरिन मसीस गुसन ओन्‍द्र'आ गे ऎन हूँ यहूदी नॆग मलका बेसे मंजकन। अन्नु हूँ ऎन धर्मेसी नॆगन मल अम्‍बकन, अरा मसीसी नॆगन ऎन पॆस्रकन।</verse>
				<verse number="22">पयहर गे ऎन पयहा मंजकन का पयहारिन मसीस गुसन ओन्‍द्र'ओन। एकअम अन्ने ती जोक्‍क आलारिन नाड़रा गे ऎन ओर्मर गे ओर्मर लेक्‍खा मंजकन।</verse>
				<verse number="23">ऎन दौ कत्‍था ही आसीस नू बटा मना गेम दौ कत्‍था ही चड्डे ऎन इबड़ा उर्मिन नन्‍दन।</verse>
				<verse number="24">एन्‍देर नीम इदिन बलदर का बोंगना नू बुंगुर ओर्मर गा बोंगनर, लिकिन ओर्तोस लेका इनाम ख़क्‍खदस? औंगे नीम जितना बेसे बोंगा।</verse>
				<verse number="25">ओर्मा बीचुर गा उर्मी मदहे कत्‍था नू तमन सम्ड़'अनर। ईर नठारना इनामन ख़क्‍खा गे एन्ने नन्नर। लिकिन नाम गा मल नठारना इनामन ख़क्‍खा गे एन्ने नन्‍दत।</verse>
				<verse number="26">औंगे ऎन अयंध'आ बेसे मल बोंगदन। नॆ ताका ती अरबानख्रनर आर बेसे ऎन मल कुंहड़ाचनख्रदन।</verse>
				<verse number="27">लिकिन ऎन एंग्‍है मॆदन सम्ड़'अदन ती एंग्‍है तबे नू नन्‍दन का नन्नारिन तेंगर मेन्‍त'अरकी ख़ॊख़ा ऎनिम इनाम ख़क्‍खना ही बिगर जॊगे मल मनोन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">अना भईरो! नीम इबड़ा कत्था ही पत्त नू बल्‍लुर लेक्‍खा र'आ गे ऎन मल बेद्ददन का, नम्‍है पूरखर ओर्मारिन धर्मेस टुंगरी नू बदाली ऎख़ नू कड़हाबाचस ती होच्‍चस, अरा आर ओर्मर ख़ॆंसो समुदरन कट्टियर।</verse>
				<verse number="2">अरा आर ओर्मर बदाली ही ऎख़ नू काना अरा समुदरन कट्टरकी काना मूसासी चॊख़र'उर मना गे नॊड़रत'अना लेक्खा रहचा।</verse>
				<verse number="3">अरा आर ओर्मर धर्मेस ती चिच्का ओन्‍टम ओन्ना-मॊख़नन मोक्‍खर।</verse>
				<verse number="4">अरा आर ओर्मर धर्मेस ती चिच्का ओन्‍टम अम्मानिम ओं‍डर। एकासे का आर तम्‍है गने इक्‍किया आ बॊलता ही चचड़ी ती ओं‍डर, आ चचड़ी मसीस रहचस।</verse>
				<verse number="5">अन्नु हूँ अबड़र ती बग्‍गे आलर गने धर्मेस मल रिझ्रस। औंगे आर टुंगरी नू नठारर केरर।</verse>
				<verse number="6">आर मलदौ म‍इय्याँ चिबाख़ारियर, अन्ने नाम हूँ अम्‍बोत नना, इदगे इबड़ा कत्‍था नमा गे चेताब'अना लेक्‍खा र'ई।</verse>
				<verse number="7">“आलर ओना मॊख़ा गे उक्‍कियर अरा लला तॊका गे चॊचर” एन्ने नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी रई। ई लेक्‍खा अबड़र ती जोक्‍कोर मूर्ती गुट्ठी गे ऒड़ नंजकाचर। आर ही लेक्‍खा नीम अमके मना नेकअन।</verse>
				<verse number="8">अरा अबड़र ती जोक्‍कोर पेहरन ही सोतरा नलख नंजर ती उन्‍दुल लेका तेइस हजार आलर केच्‍चर केरर। आर ही लेक्खा नाम हूँ पेहरन ही सोतरा नलख अम्‍बोत नना नेकअन।</verse>
				<verse number="9">अरा अबड़र ती जोक्‍कोर उर्बासिन बिढ़चर ती नेर्रे गुट्ठी ती पिटतारर। आर ही लेक्खा नाम हूँ मसीसिन अम्‍बोत बिढ़'आ नेकअन।</verse>
				<verse number="10">अरा अबड़र ती जोक्‍कोर कुनमुनरर ती पिटना मेर्ख़ा पैकस ती नठाबारर। अन्ने नीम हूँ अमा कुनमुनर'आ।</verse>
				<verse number="11">नमा गे चेताब'अना लेक्‍खा इबड़ा उर्मी कत्‍था गुट्ठी आर गे मंजा। अरा ख़ॆख़ेल ही मुंज्रना बेड़ा नू र'अदत, नमा गे इबड़ा कत्‍था तिगाब'आ गे लिख्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="12">औंगे एका ओर्तस सोचदस का आस बड़ियर इज्‍जकादस, आस चिहुंक र'अन नेकअन का अम्‍बोस खत्र'आ।</verse>
				<verse number="13">आलर गे बर'ई आ बिढ़्रना ती नन्‍ना बिढ़्रना निमा गे मल बर'ई। धर्मेस पत्त'अना जॊगे र'अस। आस निमन चॊद'आ पोलना बिढ़्रना नू मल मना चि'ओस, अरा बिढ़्रना ही गने अइय्या ती उरखना ही डहरे हूँ ऎद'ओस, एकत्रु नीम अदिन सह'आ ओंगोर।</verse>
				<verse number="14">औंगे एंग्‍है चोन्‍हा आलारो! मूर्ती गुट्ठिन ऒड़ लग्‍गना ती तरकूटी र'आ।</verse>
				<verse number="15">ऎन निमन लूरगर सोच'अरकी ब'अदन। ऎन एन्‍देर ब'अदन, अदिन नीमिम पारिख नना।</verse>
				<verse number="16">आ आसीस ही डुभा, एकाद गे नाम धर्मेसिन धन्‍यवाद नन्‍दत, आद ती नाम मसीसी ख़ॆंसन ख़ट्टर'आलदत। अरा आ असमा, एकदन नाम किच्‍चदत, आद ती मसीसी मॆदन नाम ख़ट्टर'आलदत।</verse>
				<verse number="17">नाम ओर्मत आ ओन्‍टे असमन ख़ट्टरदत, ई चड्डे नाम बग्‍गेम र'अदत, अन्नु हूँ ओन्‍टे असमा ओन्‍टे मॆद हिकदत।</verse>
				<verse number="18">इस्राऎल आलर ही पत्त नू सोच'आ। एकार दाँड़े नंजका आबोन मॊख़नर, आर गोड़हा नू धर्मेसी सुसर नन्ना नू मेस्रनर।</verse>
				<verse number="19">अन्ने होले, मूर्ती एन्‍द्रिइम हिके, महले मूर्ती गे अरगका दाँड़े एन्‍द्रिइम हिके, एन्ने ऎन ब'अदन का?</verse>
				<verse number="20">मला। लिकिन एकाबड़न आर दाँड़े अरगनर, अबड़न धर्मेस गे मला नाद गुट्ठी गे दाँड़े अरगनर। अरा नीम नाद गुट्ठी गने मेस्र'आ गे ऎन मल बेद्ददन।</verse>
				<verse number="21">नीम उर्बासी डुभा अरा नाद ही डुभा दुनू ती ओना पोलदर। अरा नीम उर्बासी खुड़ती अरा नाद गुट्ठी ही खुड़ती दुनू नू मेस्र'आ पोलदर।</verse>
				<verse number="22">एन्ने नाम उर्बासिन कैर'अदत का? नाम आसी ती कोड़हे सवंगिय र'अदत का?</verse>
				<verse number="23">निम्है ती जोक्कोर ब'अनर, “उर्मिन एंगा नना गे अदिया र'ई।” लिकिन उर्मिन नन्‍ना नू फैदा मलकी, उर्मिन एंगा नना गे अदिया र'ई, लिकिन उर्मी गा परदा गे सहाड़ा मल चि'ई।</verse>
				<verse number="24">ओर्तोस तंग्‍है दौ आबोन लेका अमा ऎरा, नन्‍नर ही दौ आबोन हूँ ऎरा।</verse>
				<verse number="25">अहड़ा बजार नू बीस्रना एकअम अहड़न निम्है लखना अदही पत्त नू बिड़दो इन्द्रिइम मल ब'अना चड्डे इन्द्रिइम बिगर मेंजकम नीम ख़ेन्‍दा ती मॊख़ा ओंग्‍दर।</verse>
				<verse number="26">एन्‍देरगेका नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “ख़ॆख़ेल अरा अइय्या र'अना उर्मीदिम उर्बासी हवे।”</verse>
				<verse number="27">मल पत्त'ऊ आलर ती ओर्तोस निमन मदी गे ऎड़दस अरा नीम असन काला बेद्ददर होले, असन एन्‍द्रा ओना मॊख़ा गे चीर'ई, निम्है लखना अदही पत्त नू बिड़दो इन्द्रिइम मल ब'अना चड्डे इन्द्रिइम बिगर मेंजकम अदिन ओना मॊख़ा ओंग्‍दर।</verse>
				<verse number="28">लिकिन नीकईम निमन ईद मूर्ती गुट्ठी गे दाँड़े अरगका एन्ने तेंगदस होले, नीम अदिन अमके मॊख़ा। इदिन तिंका आलस चड्डे अरा आसी लखना अदही पत्त नू बिड़दो इन्द्रिइम ब'अना ही चड्डे अदिन अमके मॊख़ा।</verse>
				<verse number="29">एंग्‍है ब'अना निम्‍है लखना ही पत्त नू मला, लिकिन नन्‍नासी लखना ही पत्त नू र'ई। एन्‍देरगेका एंग्‍है छछिन्‍द नन्‍नासी लखना ती एन्‍देरगे पारिख नन्‍तार'ओ?</verse>
				<verse number="30">ऎन धर्मेसिन धन्‍यवाद नन्‍दन ती ओन्‍दन मॊख़दन होले, ऎन धन्‍यवाद नंजका ओन्ना-मॊख़ना ही पत्त नू एन्‍देरगे एंग्‍है बदी मनी?</verse>
				<verse number="31">औंगे नीम ओनोर महले मॊख़ोर महले इन्द्रिइम ननोर, उर्मिन धर्मेसी महबा गे नना।</verse>
				<verse number="32">नीम यहूदीर गे महले नन-यहूदीर गे महले धर्मेसी कलीसिया गे नेख'अम हूँ पाप नू खत्रना ही चड्डे अमा मना।</verse>
				<verse number="33">अन्ने ऎन हूँ ऎन नन्‍दन अबड़ा उर्मी ती ओर्मारिन रिझ्रत'आ गे चिहुट नन्‍दन। अरा ऎन एंग्‍है दौन मल बेद्ददन, लिकिन बग्‍गेर ही दौन बेद्ददन, होले आर नाड़र'आ ओंग्‍नर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">नीम एंग्‍है ऎकना लेक्‍खा ऎका, एकासे ऎन मसीस लेक्‍खा ऎकदन।</verse>
				<verse number="2">ऎन निमन सवंर'अदन का नीम एंगन उर्मी कत्‍था नू सुरता नन्‍दर अरा ऎन एन्‍द्रा निमा गे सिखाबाचकन, अबड़न नीम नन्‍दर।</verse>
				<verse number="3">लिकिन नीम इदन अख़'आ ऎन बेद्ददन का, मसीस उर्मी आलर ही कुक्‍कु हिकदस, अरा मॆतस मुक्‍का ही कुक्‍कु हिकदस, अरा धर्मेस मसीसी कुक्‍कु हिकदस।</verse>
				<verse number="4">औंगे एका ओर्तस तंग्‍है कुक्‍कन कुलकुटुरदस ती गोहरारदस महले धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तेंगदस, आस तंग्‍है कुक्‍कु मसीसिन हींड़दस।</verse>
				<verse number="5">अरा एका मुक्‍का तंग्‍है कुक्‍कन बिगर कुलकुटुरका गोहरार'ई महले धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तिंगी, आद तंग्‍है कुक्‍कु मॆतासिन हींड़'ई। ईद तंग्‍है कुक्‍कन मुंडुरका लेक्‍खा र'ई।</verse>
				<verse number="6">एन्ने ओन्‍टा मुक्‍का तंग्‍है कुक्‍कन मल कुलकुटुर'ई होले, आद तंग्‍है कुक्‍कु ता चुट्टिन खंडना र'ई। लिकिन चुट्टी खंडरना महले मुंडुरना मुक्‍का गे लज्‍जे लग्‍गी होले, आद तंग्‍है कुक्‍कन कुलकुटुरना र'ई।</verse>
				<verse number="7">मॆतस गे कुलकुटुरना चाड़ मलकी, एन्‍देरगेका आस धर्मेसी रूपे अरा महबा हिकदस। लिकिन मुक्‍का मॆतासी महबा र'ई।</verse>
				<verse number="8">एन्‍देरगेका मॆतस मुक्‍का ती मल्‍ला गढ़्रका, लिकिन मुक्‍का मॆतस ती गढ़्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="9">अरा मॆतस मुक्‍का गे मल्‍ला गढ़्रका, लिकिन मुक्‍का मॆतस गे गढ़्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="10">ई चड्डे, अरा मेर्ख़ा पैकर अदही मइय्याँ ऎरना ही चड्डे, मुक्‍का गे तंग्है मॆतासी अदिया ही किय्या र'अना ही ओन्टा चिन्‍हा आबोन तंग्‍है कुक्‍कु नू उइय्ना र'ई।</verse>
				<verse number="11">अन्नु हूँ उर्बस नू मुक्‍का बिगर मॆतस मलकस, अरा बिगर मॆतस ती मुक्‍का मलकी।</verse>
				<verse number="12">एन्‍देरगेका एकासे मॆतस ती मुक्‍का गढ़्रकी र'ई, अन्नेम मॆतासी कुन्‍द्रना मुक्‍का ती र'ई। लिकिन उर्मी ही बरना धर्मेस ती मनी।</verse>
				<verse number="13">मुक्‍का बिगर कुलकुटर'अम धर्मेसिन गोहरारना बॆस ईथ्र'ई का? नीम अपन तिम सोच'आ।</verse>
				<verse number="14">आल सुबहा दिम निमन सिखाब'ई का मॆतस दिगहा चुट्टी उइय्दस होले, आद आस गे लज्‍जे मॊख़्रना कत्‍था हवे।</verse>
				<verse number="15">लिकिन मुक्‍का दिगहा चुट्टी उइय्यी होले, आद अदगे महबा हवे, एन्‍देरगेका चुट्टी अदगे कुलकुटर'आ गेम चीरकी र'ई।</verse>
				<verse number="16">लिकिन नेकइम ई पत्त नू आनानख्र'आ बेद्ददस होले, इदन अख़'आ हो'आ का एमा गे महले धर्मेसी कलीसिया गुट्ठी गे अउर नन्ना नेगचार मल्‍ला।</verse>
				<verse number="17">ऎन ख़ॊख़ा ता तिगाब'अना गुट्ठी नू निमन मल सवंर'अदन, एन्‍देरगेका निम्‍है ख़ॊंड़रना दौ ती कोड़हे मलदौ आबोन ओन्‍द्र'ई।</verse>
				<verse number="18">मुन्‍द गा ऎन एन्ने मेन्‍दन का नीम कलीसिया बेसे ख़ॊंड़रदर ख़ने, निम्‍है नू ख़ाड़रना गुट्ठी र'ई। अदन ऎन कटिक कटिक पत्त'अदन।</verse>
				<verse number="19">नॆ निम्‍है नू बड़ियर उरखकानर आरिन अख़तार'आ गे, ख़ाड़रना निम्‍है मझी नू मन्ना ही चाड़ र'ई दिम हिके।</verse>
				<verse number="20">नीम ओन अड्डा ख़ॊंड़रदर ख़ने, नीम मानिम नू उर्बासी खुड़तिन मल ओन्‍दर।</verse>
				<verse number="21">एन्‍देरगेका ओनो बारी ओर्त ओर्तस तंग्‍है खुड़तिन नन्‍नारिन बिगर ख़ोख'अम ओन्‍दस। औंगे ओर्तस कीड़म र'अदस, अरा नन्नस उंखदस कादस।</verse>
				<verse number="22">ओना मॊख़ा गे निम्‍है एड़पा मलकी का? नीम धर्मेसी कलीसियन हींड़दर ती कीड़ारिन लज्‍जे मॊख़त'अदर का? ऎन निम्‍है ती एन्‍देर ब'ओन? इदही पत्त नू ऎन निमन सवंर'ओन का? ऎन मानिम नू मल सवंर'ओन।</verse>
				<verse number="23">एन्‍देरगेका ऎन ई कत्‍थन उर्बस ती ख़क्‍खन, अरा ऎन इदन निमा गे हूँ अंड़सताचकन। उर्बा येसुस एका माख़ा पिटर'आ गे धरतारस, आस असमन होच्‍चस,</verse>
				<verse number="24">अरा धन्‍यवाद नंजस ती अदिन किच्‍चियस अरा बाचस, “ईद एंग्‍है मॆद हवे, ईद निमा गे हवे, एंगन सुरता नना गे इदन ननके।”</verse>
				<verse number="25">ई लेक्‍खम खुड़तिन ओंडका ख़ॊख़ा, आस डुभा नू अंगुर रासिन होच्‍चस ती बाचस, “ई डुभा एंग्‍है ख़ॆंस ती मंजका पुना गच्‍छरना हवे। नीम एका एका बारी इदन ओन्‍दर, आ बारी एंगन सुरता नना गे इदन ननके।”</verse>
				<verse number="26">एन्‍देरगेका एका एका बारी नीम ई असमन मॊख़दर अरा ई डुभा ती ओन्‍दर, आ बारी उर्बासी बरना गूटी आसी खे'अनन मेन्‍त'अदर।</verse>
				<verse number="27">औंगे नॆकइम उर्बासिन मईन मल नन्ना ही तरीका ती उर्बासी ई असमन मॊख़दस महले उर्बासी ई डुभा ती ओन्दस होले, आस उर्बासी मॆद अरा ख़ॆंस ही बिड़दो नू पाप नन्ना ही बदी नू र'ओस।</verse>
				<verse number="28">औंगे ओर्तस तंग्‍है जिया ही अन्‍थन बिढ़चका ही ख़ॊख़ा ई असमन मॊख़दस अरा ई डुभा ती ओन्‍दस नेक'आ।</verse>
				<verse number="29">एन्‍देरगेका एका ओर्तस उर्बासी मॆद एन्ने बिगर चिन्हचका इदन ओन्‍दस अरा मॊख़दस होले, आस तंग्‍है दिम दंडे गे ओन्‍दस अरा मॊख़दस।</verse>
				<verse number="30">ई चड्डेम निम्‍है ती कोड़हे आलर पयहा अरा रोगे र'अनर, अरा जोक्‍कोर केच्‍चर हूँ केरर।</verse>
				<verse number="31">लिकिन नाम नम्‍है जिया ही अन्‍थन ठौका ठौका बिढ़चकत होले, नाम धर्मेस ती एन्ने नेंव‍ई मल नन्‍तार'ओत।</verse>
				<verse number="32">अन्नु हूँ नाम नेंव‍ई मन्‍तारना बारी सौंसार गने दंडे अम्‍बोत मना गे उर्बस नमन कॊड़दस।</verse>
				<verse number="33">औंगे अना भईरो, नीम ओना मॊख़ा गे ख़ॊंड़रदर होले, ओर्त इरिबारिन ख़ोखोच नख्र'आ।</verse>
				<verse number="34">नॆका कीड़ा लग्‍गी होले, आस तंग्‍है एड़पा नू ओन्दस नेकअन। औंगे नीम ख़ॊंड़रना बारी दंडे ही जॊगे अम्‍बोर मनोर। अरा नन्ना कत्‍था ही पत्त ता तिगाब'अनन ऎन बरना बारी चि'ओन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">अक्‍कुन अना भईरो! नीम नेम्‍हा बॊलतासी इनाम ही पत्त नू बल्‍ला गे ऎन मल बेद्ददन।</verse>
				<verse number="2">नीम अख़दर का नीम धर्मेसिन बलना नू रहचकर ख़ने, नीम कोन्‍दा मूर्ती गुट्ठिन ऒड़ लग्‍गा गे बिड़दो डहरे गुट्ठी नू एकतार'आ लिक्‍कर।</verse>
				<verse number="3">औंगे ऎन निमन तेंगदन का, एका आलस हूँ धर्मेसी बॊलतस ती ब'अदस, आस एन्ने मल ब'अदस का, “येसुस सर्पारदस।” अरा एका आलस हूँ नेम्‍हा बॊलतस ती बिगर तेंगना ही एन्ने ब'आ पोलदस का, “येसुस दिम उर्बस हिकदस।”</verse>
				<verse number="4">नेम्हा बॊलतासी इनाम गुट्ठी गा कैनो मदहे र'ई, लिकिन नेम्हा बॊलतस ओन्‍टा दिम र'अस।</verse>
				<verse number="5">अरा सुसर'अना गुट्ठी गा कैनो मदहे र'ई, लिकिन उर्बस ओन्‍टा दिम र'अस।</verse>
				<verse number="6">अरा धर्मेसी नलख गुट्ठी गा कैनो मदहे र'ई, लिकिन ओन्‍टेम धर्मेस उर्मी आलर नू उर्मी नलखन नन्‍दस।</verse>
				<verse number="7">ओर्मा आलर गे ओर्मर ही दौ नना गे नेम्‍हा बॊलतासी इनाम ख़क्‍ख्र'ई।</verse>
				<verse number="8">एकासे का ओर्तस गे नेम्‍हा बॊलतस ती हया ही कत्‍था, अरा नन्‍नस गे आ बॊलतस तिम लूर ही कत्‍था चीरकी र'ई।</verse>
				<verse number="9">अरा नन्‍नस गे आ बॊलतस तिम पत्त'अना चीरकी र'ई। अरा नन्नस गे आ बॊलतस तिम कोड़े नन्‍ना ही इनाम गुट्ठी चीरकी र'ई।</verse>
				<verse number="10">अरा नन्नस गे हैकट नलख गुट्ठी नन्ना ही सवंग, अरा नन्नस गे धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तेंगना, अरा नन्नस गे बॊलता गुट्ठिन लखना, अरा नन्नस गे कैनो मदहे बलना भखा गुट्ठिन कछनख्रना, अरा नन्नस गे आ कैनो मदहे बलना भखा गुट्ठी ही मने तेंगना ही सवंग चीरकी र'ई।</verse>
				<verse number="11">इबड़ा जम्मा आ ओन्‍टे बॊलतस दिम नन्‍त'अदस, अरा आस तंग्‍है मने लेक्‍खा ओर्त ओर्तोस गे ख़ट्टदस चि'अदस।</verse>
				<verse number="12">एकासे का आलर ही मॆद ओन्‍टा र'ई, अन्नु हूँ अदही कैनो गोटंग अंग मनी। अरा उर्मी अंग कैनो गोटंग र'ई, अन्नु हूँ ओन्‍टा मॆद मनी काली। एन्ने लेक्‍खम मसीस हूँ र'अस।</verse>
				<verse number="13">एन्‍देरगेका नाम यहूदीर मलता नन-यहूदीर मलता बिट्ठी ननू जॊंख़ मलता छछिन्‍द र'अदत। अन्नु हूँ नाम ओर्मत ओन्‍टे नेम्हा बॊलतस ती ओन्‍टे मॆद नू नॊड़रकत। अरा नाम ओर्मत ओन्‍टे नेम्हा बॊलतासिन ख़क्‍खकत।</verse>
				<verse number="14">मॆद गा ओन्‍टा मला कैनो गोटंग अंग ती मनी।</verse>
				<verse number="15">ख़ेड्डे ब'ई का, “ऎन ख़ेक्खा मलदन, औंगे ऎन मॆद ही मलदन” एन्ने होले, ई चड्डे आद मॆद ही अंग मल्‍ली का?</verse>
				<verse number="16">अरा ख़ेबदा ब'ई का, “ऎन ख़न्न मलदन, औंगे ऎन मॆद ही मलदन” एन्ने होले, ई चड्डे आद मॆद ही अंग मल्‍ली का?</verse>
				<verse number="17">गोट्टा मॆद ओन ख़न्न दिम र'अना होले, आद एकासे मेनो दने? अरा गोट्टा मॆद ओन ख़ेबदा दिम र'अना होले, आद एकासे नुसुंगा ओंगो दने?</verse>
				<verse number="18">लिकिन धर्मेस ओन्‍टा ओन्‍टा अंग गुट्ठिन तंग्‍है मने लेक्‍खा मॆद नू उइय्कादस।</verse>
				<verse number="19">अबड़ा उर्मी दिम ओन्‍टम अंग रहचा होले, मॆद एसन र'ओ दने?</verse>
				<verse number="20">अक्‍कु अंग गुट्ठी गा कैनो गोटंग र'ई, लिकिन ओन्‍टम मॆद मनी।</verse>
				<verse number="21">औंगे ख़न्न ख़ेक्खा ती ब'आ पुल्‍ली का, “एंगा निंग्‍है चाड़ मलकी।” अरा कुक्‍कु ख़ेड्डे ती ब'आ पुल्‍ली का, “एंगा निंग्‍हा चाड़ मलकी।”</verse>
				<verse number="22">मानिम नू मॆद ही अंग गुट्ठी नू एकाद पयहा ईथ्र'ई, अबड़ा अंग गुट्ठी दिम कोड़हे चाड़ र'ई।</verse>
				<verse number="23">अरा मॆद ही एका अंग गुट्ठिन नाम मईन जॊगे मल सोचदत, अबड़ानिम नाम कोड़हे म‍ईन चि'अदत। अरा नम्‍है नू मल सोभना अंग गुट्ठी दिम कोड़हे फबना ख़क्‍खी।</verse>
				<verse number="24">अरा नम्है नू सोभ'ई अबड़ा अंग गुट्ठी गे फबना ही चाड़ मलकी। लिकिन धर्मेस गा एका अंग गुट्ठी गे जुक्‍की मईन जॊगे र'ई, अबड़ा गे बग्‍गे मईन चि'अना लेक्‍खा मॆद ही अंग गुट्ठिन संटचकादस।</verse>
				<verse number="25">ईद इदगे मंजा का मॆद नू ख़ाड़रना अम्‍बो मना, अरा अदही उर्मी अंग गुट्ठी ओन्‍टा ओन्टा गे संगरा ननो।</verse>
				<verse number="26">अरा मॆद नू ओन्‍टा अंग गे दुक्‍खे मनी होले, अदही संगे उर्मी अंग गे दुक्‍खे मनी। अरा ओन्‍टा अंग गे मईन मनी होले, अदही गने उर्मी अंग खुसमार'ई।</verse>
				<verse number="27">अक्‍कुन नीम ओर्मर मेस्र'अरकी मसीसी मॆद हिकदर, अरा निम्‍है ती ओर्त ओर्त आसी मॆद ही ओन्‍टा ओन्‍टा अंग हिकदर।</verse>
				<verse number="28">अरा धर्मेस कलीसिया नू जोक्‍क आलारिन ओकताचकादस। पहिल गा तइरकारिन, दोसर धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तिंगुरिन, तिसर धर्मेसी कत्‍था सिखाब'उरिन ओकताचकादस। अदही ख़ॊख़ा हैकट नलख गुट्ठी ननुरिन, अदही ख़ॊख़ा कोड़े नना गे सवंग ख़क्‍खका आलारिन ओकताचकादस। अदही गने नन्नर गे संगरा ननुरिन, अरा कड़हाब'उरिन, अरा कैनो मदहे बलना भखा गुट्ठिन कछनख्र'उरिन ओकताचकादस।</verse>
				<verse number="29">ओर्मारिम तइरकर का? अरा ओर्मारिम धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तिंगुर का? अरा ओर्मारिम धर्मेसी कत्‍था सिखाब'उर का? अरा ओर्मारिम हैकट नलख ननुर का?</verse>
				<verse number="30">अरा ओर्मारिम कोड़े नना गे सवंग ख़क्‍खका आलर का? अरा ओर्मारिम कैनो मदहे बलना भखा गुट्ठिन कछनख्र'उर का? अरा ओर्मारिम आ कैनो मदहे बलना भखा गुट्ठी ही मने तिंगुर का? मला।</verse>
				<verse number="31">अन्नु हूँ नीम बॆस ती बॆस बॊलतासी इनाम गुट्ठिन ख़क्‍खा गे कोड़हे चिहुट नना। अक्‍कु गा ऎन निमन उर्मिन ती कोड़हे बॆस डहरे चोन्हा आबोन ऎद'ओन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">ऎन आलर ही भखा गुट्ठिन अरा मेर्ख़ा पैकर ही भखा गुट्ठिन कछनख्रदन, लिकिन एंग्‍है नू चोन्‍हा मलकी होले, ऎन ठिंन ठिंनरना पितल अरा झनझनरना झाँझ लेका हिकदन।</verse>
				<verse number="2">ऎन धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तिंगू आलन, अरा उर्मी नूख़्रका ही गम्मन अरा उर्मी लूरन अख़ना ही सवंग र'ऊ आलन, अरा परता गुट्ठिन हूँ गुछाब'अना ही कोड़हे बड़ियर पत्त'अना र'ऊ आलन, अन्नु हूँ एंग्‍है नू चोन्‍हा मलकी होले, ऎन एन्‍देर हूँ मलकन।</verse>
				<verse number="3">अरा ऎन एंग्‍है उर्मी खुर्जिन कीड़र गे चि'अदन, अरा एंग्‍है मॆदन बस्‍सा गे चि'अदन, लिकिन एंग्‍है नू चोन्‍हा मलकी होले, इत्रु एंगा एन्‍द्रा हूँ नफा मल्‍ला।</verse>
				<verse number="4">चोन्‍हा सह'ऊ अरा सोग्‍गे ईरू र'ई। चोन्‍हा इस्‍गहा मल ननी, चोन्‍हा फुल‍ई मल ननी, अरा मल इतरार'ई।</verse>
				<verse number="5">चोन्‍हा मल सोभना कत्‍था मल ननी, अरा आद तंगा दौ गे मल बिद्दी, अरा आद मल बरमार'ई, अरा आद नन्नर तंगा गे नंजका मलदौ ही लेखा मल उइय्यी।</verse>
				<verse number="6">चोन्‍हा उजगो मलका नू मल रिझ्र'ई, लिकिन मानी नू रिझ्र'ई।</verse>
				<verse number="7">चोन्‍हा उर्मी कत्‍थन सह'ई, अरा उर्मी कत्‍थन पत्त'ई, अरा उर्मी कत्‍था नू असरा उइय्यी, अरा उर्मी कत्‍था नू सहनुम चिहुट ननी।</verse>
				<verse number="8">चोन्‍हा इकला हूँ मल मुंजुर'ओ। लिकिन धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तेंगना मुंज्र'ओ कालो, अरा कैनो मदहे बलना भखा गुट्ठिन कछनख्रना मॊखोर'ओ क'ओ, अरा लूर मुंज्र'ओ।</verse>
				<verse number="9">एन्‍देरगेका नम्‍है लूर दरबंड़या र'ई, अरा नम्‍है धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तेंगना दरबंड़या र'ई।</verse>
				<verse number="10">लिकिन एकाबारी पूरचख़च्‍च'ऊ अंड़सो ख़ने, दरबंड़या मुंज्र'ओ।</verse>
				<verse number="11">ऎन ख़द्द रहचकन ख़ने, ओन्‍टा ख़द्द लेक्‍खा कछनख्रकन, अरा ओन्‍टा ख़द्द लेक्‍खा सोचकन, अरा ओन्‍टा ख़द्द लेक्‍खा बुझ्रकन। लिकिन ऎन परदकन ती आल मंजकन ख़ने, ऎन ख़द्दबुधिया कत्‍थन अम्‍बकन चिच्‍कन।</verse>
				<verse number="12">अक्‍कु गा नाम मड़ख़का ऐना नू धुमलहा ऎरना बेसे धर्मेसिन बड़ियर मल ऎरदत, लिकिन ख़ॊख़ा नाम उर्मी कत्‍थन बड़ियर फरीफरी ऎरोत। अक्‍कुन ऎन जुक्‍किम दिम अख़दन, लिकिन ख़ॊख़ा धर्मेस एंगन एकासे बनेम अख़दस अन्नेम ऎन उर्मिन बनेम अख़'ओन।</verse>
				<verse number="13">अक्‍कु गा पत्त'अना, असरा, अरा चोन्‍हा इबड़ा तीनो उर्मी उल्ला बन्चकी र'ओ, लिकिन इबड़ा ती चोन्‍हा दिम कोहाँ र'ई।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="14">
				<verse number="1">चोन्‍हा ही डहरे नू गुड़ियार'आ, नेम्‍हा बॊलतासी इनाम गुट्ठिन ख़क्‍खना ही कोड़हे पत्तारना नू र'आ, कोड़हे गा धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तेंगना ही इनाम गे पत्तार'आ।</verse>
				<verse number="2">एन्‍देरगेका एकास कैनो मदहे बलना भखा गुट्ठिन कछनख्रदस, आस आलर ती मला लिकिन धर्मेस ती कछनख्रदस। नॆ हूँ अदिन मल बुझ्रनर, लिकिन आस बॊलतस ती नुंख़्रका मानिमन तेंगदस। लिकिन आद ओर्मर गे गम र'ई।</verse>
				<verse number="3">लिकिन धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तेंगुस आलारिन बड़ियर नन्त'आ गे अरा रिझ्रत'आ गे अरा जिया सालनन चि'आ गे तेंगदस।</verse>
				<verse number="4">कैनो मदहे बलना भखा गुट्ठिन कछनख्र'उस तंगन बड़ियर नन्त'आ गे कछनख्रदस, लिकिन धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तिंगुस कलीसियन बड़ियर नन्त'आ गे तेंग‍दस।</verse>
				<verse number="5">नीम ओर्मर कैनो मदहे बलना भखा गुट्ठिन कछनख्र'आ गे ऎन पत्तारदन। अन्नु हूँ कैनो मदहे बलना भखा गुट्ठिन कछनख्र'उस कलीसियन बड़ियर मन्‍त'आ गे अदही मनेन मल तेंगदस होले, धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तिंगुस आस ती कोहँस र'अदस। औंगे नीम धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तिंगुर मना गे ऎन कोड़हे पत्तारदन।</verse>
				<verse number="6">अना भईरो! ऎन निम्‍है गुसन बरदन ती कैनो मदहे बकना भखा गुट्ठिन कछनख्रदन होले, आद ती निमा गे इन्द्रिइम फैदा मनो का? लिकिन ऎन धर्मेस ती दहदर मन्‍ना कत्‍थन मलता लूरन मलता धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तेंगनन मलता सिखाब'अनन निमा गे ओन्‍द्रदन होले, आद ती फैदा मनो।</verse>
				<verse number="7">अन्नेम ख़रख़ना बसरी अरा तमुर्रा लेक्‍खा बजा गुट्ठिन ऎरा। अत्रु ख़रख़ना राग ती अदही बक्‍क मल फुटुर'ई होले, बसरी ती महले तमुर्रा ती एन्‍देर अस्‍सतार'आली एन्ने नेक‍ईम अख़'आ ओंग्‍दर का?</verse>
				<verse number="8">अरा पेंड़हे ही ख़रख़ना फरी मल मेन्‍दर'ओ होले, नॆ लड़ई गे सपड़ार'ओर?</verse>
				<verse number="9">ई लेक्‍खम नीम हूँ आलर मल बुझुरनर, आ कत्‍थन आर गने कछनख़्रदर होले, नीम एन्‍देर ब'आलदर अदिन आर एकासे अख़'ओर? नीम गा ताका नू कछनख्र'उर लेक्खा मनोर।</verse>
				<verse number="10">मानिम नू सौंसार नू कैनो रकम ही भखा गुट्ठी र'ई, अबड़ा नू ओन्‍टा हूँ बिगर मने ही मल्‍ला।</verse>
				<verse number="11">लिकिन ओर्तस कछनख्रना भखा ही मनेन ऎन बल्‍दन होले, ऎन कछनख्र'उस गे नन्ना आलस र'ओन, अरा कछनख्र'उस हूँ एंगा गे नन्ना आलस र'ओस।</verse>
				<verse number="12">निमा गे हूँ अन्नेम हिके। नीम बॊलतासी इनाम गुट्ठिन ख़क्‍खा गे मने नन्‍दर ख़ने, अबड़ा ती कलीसियन बड़ियर नन्‍त'आ गे बेद्दा।</verse>
				<verse number="13">ई चड्डेम एकास कैनो मदहे बलना भखा गुट्ठिन कछनख्रदस, आस अदही मनेन तेंगना ही सवंग ख़क्‍खा गे गोहरारदस नेकअन।</verse>
				<verse number="14">एन्‍देरगेका ऎन कैनो मदहे बलना भखा गुट्ठिन कछनख्रना ती गोहरारदन होले, एंग्‍है बॊलता गा गोहरार'ई, लिकिन एंग्‍है मन अदही गने नलख मल ननी।</verse>
				<verse number="15">औंगे ऎन एन्‍देर नन्‍ना चाड़ र'ई? ऎन बॊलता ती गोहरार'ओन, अरा मन ती हूँ गोहरार'ओन। ऎन बॊलता ती पाड़ोन, अरा मन ती हूँ पाड़ोन।</verse>
				<verse number="16">मला होले नीम निम्‍है बॊलता ती धर्मेसिन ओहमा ननो बारी, नेम्‍हा बॊलतासी इनाम गुट्ठी ही पत्त नू बल्‍लू आलस निम्‍है मझी र'अदस होले, निम्‍है ओहमा नन्‍नन मेनोस ती आस एकासे “आमेन” ब'ओस। एन्‍देरगेका नीम एन्‍देर बाचकर अदिन आस गा बलदस।</verse>
				<verse number="17">नीम गा नगदे बॆस गने ओहमा नन्‍दर, लिकिन नॆ निम्‍हैन मेन्‍दस आसिन आद बड़ियर मल ननी।</verse>
				<verse number="18">नीम ओर्मर ती बग्‍गे ऎन बलना भखा गुट्ठिन कछनख्रदन, इदगे ऎन धर्मेस गे धन्‍यवाद चि'अदन।</verse>
				<verse number="19">अन्नु हूँ कलीसिया नू बलना भखा नू दस हजार कत्‍था कछनख्रना ती नन्‍नारिन सिखाब'आ गे बुझुरना बेसे पाँच गोटंग कत्‍था तेंगनन दिम ऎन कोड़हे पत्तार'ओन।</verse>
				<verse number="20">अना भईरो! नीम बुझुरना नू ख़द्दर लेक्‍खा अमा मना, मलदौ ही पत्त नू बॊलॊ ख़द्दर बेसेम र'आ, लिकिन बुझुरना नू पखड़ मन्‍नुम कला।</verse>
				<verse number="21">नेम्‍हा पुथी नू एन्ने लिख्रकी र'ई, “उर्बस ब'अदस का, ‘ऎन नन्‍ना भखा कछनख्र'उर ती नन-राजी ता आलर ही लेवटो ती एंग्‍है आलारिन ब'ओन, अन्नु हूँ आर एंगन मल मेनोर।’”</verse>
				<verse number="22">औंगे बलना भखा नू कछनख्रना पत्त'उर गे मला मल पत्त'उर गे धर्मेसी रायबड़ी ही चेताब'अना ही चिन्‍हा हवे। अरा धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तेंगना मल पत्त'उर गे मला पत्त'उर गे र'ई।</verse>
				<verse number="23">औंगे सौंसे कलीसिया ता आलर ख़ॊंड़रर ती ओर्मर बलना भखा नू कछनख्रना बारी बहरी ता आलर मलता मल पत्त'उर भितरी कोर'ओर होले, आर निमन पूरू मल ब'ओर का?</verse>
				<verse number="24">लिकिन ओर्मर धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तेंगनर, अरा मल पत्त'उस मलता बहरी ता आलस भितरी कोर'ओस होले, आस आर ही कत्‍था ती मोंहर'ओस ती तंगन पापी ब'ओस अरा तंग्‍है जियन जँच'ओस।</verse>
				<verse number="25">अरा आसी जिया ता नूख़्रका कत्‍था दहदर मनो क'ओ, अरा आस ख़ेडमूली खत्र'ओस ती धर्मेसिन ऒड़ लग्‍गोस, अरा ब'ओस का, “धर्मेस मानिम निम्‍है मझी नू र'अदस।”</verse>
				<verse number="26">तहाँ अना भ‍ईरो, नीम एन्‍देर नन्ना र'ई? नीम महबा नना गे ख़ॊंड़रदर ख़ने, ओर्तोस अस्सना-पाड़ना पाड़ोस, ओर्तोस सिखाब'ओस, ओर्तोस तंग्‍है नू दहदर मंजका कत्‍थन तेंगोस, ओर्तोस बलना भखा नू कछनख्र'ओस, ओर्तोस अदही मने तेंगोस। लिकिन इबड़ा ओर्मा कलीसियन बड़ियर मन्‍त'आ गे नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="27">नेक‍ईम बलना भखा नू कछनख्रदस होले, ऎंड़ झन मलता बग्‍गे ती बग्‍गे तीन झन ओर्तोसी ख़ॊख़ा ओर्तस कछनख्रदस नेकअन, अरा एकअम ओर्तस अदही मने तेंगना र'ई।</verse>
				<verse number="28">लिकिन कलीसिया नू नीकईम अदही मने तिंगू मल र'ओस होले, आस कलीसिया नू कलेकसे र'अना र'ई, अरा आस तंग्‍है जिया नू धर्मेसिन कछनख्रदस नेकअन।</verse>
				<verse number="29">धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तिंगुर ऎंड़ झन मलता तीन झन तेंगनर नेकअन, अरा नन्‍नर गा बाचका कत्‍थन चिहुंक ती बिढ़नर नेकअन।</verse>
				<verse number="30">लिकिन ओर्तस धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तेंगालदस ख़ने, नन्ना ओर्तस गे उर्बस ती इन्द्रिइम कत्‍था दहदर मनी होले, एका ओर्तस तेंगालदस आस कलेकसे मन्‍दस कादस नेकअन।</verse>
				<verse number="31">ई लेक्‍खम नीम ओर्मर ओर्तोसी ख़ॊख़ा ओर्तस धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तेंगा ओंग्दर, औंगे ओर्मर सिख्र'आ अरा बड़ियर मना ओंगनर।</verse>
				<verse number="32">अरा धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तिंगुर ही बॊलता धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तिंगुर ही तबे नू र'ई, अरा आर तम्‍है बारी गे ख़ोख'आ ओंगनर।</verse>
				<verse number="33">एन्‍देरगेका धर्मेस बिगड़'अना ही मला लिकिन सान्‍ति ही धर्मेस हिकदस। नेम्‍हा आलर ही उर्मी कलीसिया गुट्ठी नू र'अना लेक्‍खा,</verse>
				<verse number="34">कलीसिया गुट्ठी नू मुक्‍कर कलेकसे र'अना र'ई। एन्‍देरगेका आर गे कछनख्र'आ गे मल चिरकी र'ई, लिकिन आर तबे नू र'अना र'ई। मूसासी नॆग हूँ एन्नेम ब'ई।</verse>
				<verse number="35">अरा आर इन्द्रिइम कत्‍था ही पत्त नू सिख्र'आ बेद्दनर होले, एड़पा नू तम्‍है मॆतर ती मेन्नर नेकअन। एन्‍देरगेका मुक्‍कर कलीसिया नू कछनख्रना लज्जे ही कत्था हवे।</verse>
				<verse number="36">धर्मेसी कत्‍था निम्‍है गुसते ऒर मल मंजका, महले निम्‍है गुसन लेका मल अंड़सकी र'ई।</verse>
				<verse number="37">औंगे एकअम आलस तंगन धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तिंगुस मलता बॊलतासी इनाम ख़क्‍खका आलस एन्ने सोचदस होले, आस इदन इंझ्रना र'ई का एका कत्‍थन ऎन निमा लिखदन आद उर्बासी पॆसका गुट्ठी हवे।</verse>
				<verse number="38">लिकिन आस मल इंझ्रदस होले, आसिन नीम मल इंझ्रना र'ई।</verse>
				<verse number="39">औंगे अना भईरो! नीम धर्मेसी कत्‍थन मुन्‍द तेंगना ही पत्तारना नू र'आ, लिकिन बलना भखा गुट्ठिन ब'अनन अमा छेक'आ।</verse>
				<verse number="40">लिकिन उर्मी कत्‍था गुट्ठी दौले अरा बॆस लगे मनन नेक'आ।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="15">
				<verse number="1">अना भईरो! अक्‍कुन ऎन निमन तिंका दौ कत्‍थन अउर हूँ सुरत'आ गे बेद्ददन। अदिन नीम इंझ्रकर हूँ अरा अइय्या नीम बड़ियर मंजकर ती र'अदर।</verse>
				<verse number="2">ऎन निमन तिंका कत्‍था नू नीम बड़ियर र'अदर होले, आ दौ कत्‍था ती नीम नाड़रदर, मला होले निम्‍है पत्त'अना अनभनियाँ मनो।</verse>
				<verse number="3">ऎन ख़क्‍खका कत्‍था अरा कोड़हे मुध एन्ने बाचर ती निमा गे अंड़सताचका कत्‍था ईद हवे का, नेम्‍हा पुथी नू एकासे लिख्रकी र'ई, अन्नेम मसीस नम्‍है पाप गुट्ठी गे केच्‍चस।</verse>
				<verse number="4">अरा आस मसड़ा नू उइतारस। अरा नेम्‍हा पुथी नू लिख्रका लेक्‍खा तिसर उल्‍ला उज्‍जा चॊचस।</verse>
				<verse number="5">अरा आस पतरस गे अरा ख़ॊख़ा बारो चेलर गे ऎथ्रस।</verse>
				<verse number="6">अदही ख़ॊख़ा आस ओन्‍टम बेड़ा नू पाँच सौ ती हूँ बग्‍गे भईर गे ऎथ्रस। अबड़र ती बग्‍गे आलर इन्ना हूँ उज्‍जनर, लिकिन जोक्‍कोर केच्‍चर हूँ केरर।</verse>
				<verse number="7">अदही ख़ॊख़ा आस याकॊबस गे फेन ओर्मा तइरकर गे ऎथ्रस।</verse>
				<verse number="8">ओर्मर ही ख़ॊख़ा उल्‍ला मल पूरचका कुन्‍द्रका आलन लेक्‍खा र'अदन एंगा गे हूँ आस ऎथ्रस।</verse>
				<verse number="9">ऎन गा तइरकर ओर्मर ती सन्नी हिकदन। ऎन तइरकन बारना ही जॊगे हूँ मलदन, एन्‍देरगेका ऎन धर्मेसी कलीसियन खिलपत नंजकादन।</verse>
				<verse number="10">अन्नु हूँ ऎन तइरकन र'अदन होले, आद धर्मेसी मया ती र'अदन। अरा आसी मया एकदा एंग्हा म‍इय्याँ र'ई, आद एन्‍द्रा हूँ अयंध'आ मल मंजा। अबड़ा ओर्मा त‍इरकर ती ऎन कोड़हे तिहा नंजकन। लिकिन ऎन एंग्है ती मला, एंग्‍है नू नलख ननी आ धर्मेसी मया तिम ऎन अदन नन्दन।</verse>
				<verse number="11">औंगे ऎन मलता आर, ऎम ई दौ कत्‍थन तेंगा कुद्दम अरा अइय्यम नीम पत्ताचकादर हूँ।</verse>
				<verse number="12">अन्नु हूँ मसीस केचका ती उज्‍जा चॊचस एन्ने तेंगतार'ई होले, निम्‍है मधेर ती जोक्‍कोर केच्‍चकर ही उज्‍जा चो'अना मलकी एन्ने एकासे ब'आ ओंग्दर?</verse>
				<verse number="13">लिकिन केच्‍चकर ही उज्‍जा चो'अना मलकी होले, मसीस हूँ उज्‍जा मल चॊच्‍कादस।</verse>
				<verse number="14">अरा मसीस उज्‍जा मल चॊच्‍कादस होले, एम्‍है दौ कत्‍था तेंगा कुद्दना अनभनियाँ र'ई, अरा निम्‍है पत्त'अना हूँ अनभनियाँ र'ई।</verse>
				<verse number="15">अउर हूँ केच्‍चकर उज्‍जा मल चो'अनर एन्ने ईद मानिम होले, इदही मने ईद का धर्मेस मसीसिन उज्‍जा मल चॊदस। औंगे धर्मेस मसीसिन उज्‍जा चॊदस एन्ने ऎम गोवाह चि'अना ही चड्डे, ऎम धर्मेसी पत्त नू ठकवा गोवाह चि'ऊ आलम र'ओम दने।</verse>
				<verse number="16">एन्‍देरगेका केच्‍चकर उज्‍जा मल चो'अनर होले, मसीस हूँ उज्‍जा मल्‍ला चॊचका।</verse>
				<verse number="17">अरा मसीस मल्‍ला उज्‍जा चॊचका होले, निम्‍है पत्त'अना अनभनियाँ र'ई, अरा नीम अक्‍कु गूटी निम्‍है पाप नू बझ्रकादर।</verse>
				<verse number="18">अन्ने होले एकार मसीस नू पत्ताचर ती केचकानर, आर हूँ नठारकानर।</verse>
				<verse number="19">नाम ई ख़ॆख़ेल ही उज्‍जना गूटी गे लेका मसीस नू असरा उइय्यू र'अदत होले, नाम उर्मी आलर ती कोड़हे खत्रका दसा नू र'अदत।</verse>
				<verse number="20">लिकिन मानिम नू मसीस केचका ती उज्‍जा चॊचकादस, अरा केच्‍चकर मधेर ती उज्‍जा चो'अना नू पहिल आल मंजस।</verse>
				<verse number="21">एन्‍देरगेका खे'अना ओर्त आलस तिम बरचा, अन्नेम ओर्त आलस तिम केच्‍चकर ही ती उज्‍जा चो'अना हूँ मंजकी र'ई।</verse>
				<verse number="22">एकासे उर्मी आलर आदमस नू खे'अनर, अन्नेम ओर्मर मसीस नू उज्‍जा चॊदतार'ओर।</verse>
				<verse number="23">लिकिन ओर्मर तम्‍है तम्‍है बारी नू उज्‍जा चॊदतार'ओर, मसीस गा पहिल उज्‍जा चॊचस, अदही ख़ॊख़ा मसीस बरना बेड़ा नू मसीसी आलर उज्‍जा चॊदतार'ओर।</verse>
				<verse number="24">इदही ख़ॊख़ा ख़ॆख़ेल ही मुंज्रना मनो। आ बारी मसीस उर्मी उर्ब ननुरिन अरा उर्मी अदिया गुट्ठिन अरा उर्मी सवंग गुट्ठिन नठाब'अरकी राजिन धर्मे बंगासी ख़ेक्खा नू सोंप'ओस चि'ओस।</verse>
				<verse number="25">एन्‍देरगेका मसीस तंग्‍है ओर्मा बैरीरिन तंग्‍है ख़ेड्डे किय्या नन्ना गूटी आस दिम राजी नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="26">उर्मी ती छेद्दे नठाबतारना बैरी खे'अना हवे।</verse>
				<verse number="27">एन्‍देरगेका नेम्‍हा पुथी नू एन्ने लिख्रकी र'ई का, “धर्मेस ‘उर्मिन’ आसी ख़ेड्डे किय्या नंजका चिच्‍चकादस।” “उर्मिन” आसी तबे नू नंजकादस एन्ने ब'अना बारी, ईद फरीफरी ईथर'ई का इय्या नू धर्मेस मल बरदस। एन्‍देरगेका धर्मेस दिम उर्मिन मसीसी तबे नू नंजकादस।</verse>
				<verse number="28">अरा उर्मीदिम आसी तबे नू मनी काली ख़ने, ख़द्दस हूँ उर्मिन तंग्‍है तबे नू चिच्का धर्मेसी तबे नू तंगन ननोस। औंगे धर्मेस दिम उर्मी नू उर्मी मनोस।</verse>
				<verse number="29">केचका ती उज्‍जा चो'अना मल्ला होले, केच्‍चकर गे नॊड़रनर आर एन्‍देर ननोर? केच्‍चकर उज्‍जा मल चॊदतार'ओर होले, केच्‍चकर गे एन्‍देरगे आर नॊड़रनर?</verse>
				<verse number="30">अरा ऎम हूँ एन्‍देरगे उर्मी बारी अपलोक नू र'अदम?</verse>
				<verse number="31">अना भईरो! नम्‍है उर्बा मसी येसुस नू निम्‍है पत्त नू र'ई आ एंग्‍है फुलई ती ऎन किरया मॊख़दन ती ब'अदन का ऎन उर्मी उल्‍ला खे'अदन।</verse>
				<verse number="32">ऎन इफेसुस नगरे नू ख़ॆख़ेल ता उज्‍जना गे लेका जंगल-मेक्‍खो लेक्खा अइय्या ता आलर गने अरबानख्रकन होले, एंगा एन्‍देर फैदा मनो? लिकिन केच्‍चकर उज्‍जा मल चो'ओर होले, “नाम ओनोत अरा मॊख़ोत, एन्देरगेका नॆला गा नाम खे'ओत” एन्ने ब'आ ओंगोत दने।</verse>
				<verse number="33">अमके ठगर'आ, मलदौ आलर गने भिंडरना दौ ऎकनन बगड़'ई चि'ई।</verse>
				<verse number="34">उजगो गे एज्र'आ चो'आ, पाप अमा नना। एन्‍देरगेका ऎन निमन लज्‍जे मॊख़त'आ गे इदन ब'अदन का निम्‍है नू जोक्‍कोर धर्मेसिन बलनर।</verse>
				<verse number="35">लिकिन जोक्‍कोर एन्ने मेनोर का, “केच्‍चकर एकासे उज्‍जा चो'ओर? एका लेक्‍खा मॆद गने बर'ओर?”</verse>
				<verse number="36">अना बोया आलायो, इन्द्रिइम लॊ नीन चाँख़दय एका गूटी आद मल खि'ई आद मल कुन्‍दी।</verse>
				<verse number="37">अरा नीम एकदन चाँख़दर आद मॆद मल्‍ली एकदा कुन्‍दना र'ई, लिकिन बिहनिन लेका चाँख़दर। आद गहूँ महले इन्द्रिइम नन्‍ना बिहनी र'ओ।</verse>
				<verse number="38">लिकिन धर्मेस तंग्‍है मने लेक्‍खा मॆद चि'अदस। उर्मी दना गे अदही तंग्‍है मॆद मनी।</verse>
				<verse number="39">उर्मी अहड़ा ओन बेसे मल्‍ला, लिकिन आलर ही अहड़ा ओन बेसे र'ई, अरा मेक्‍खो गुट्ठी ही अहड़ा नन्ना बेसे र'ई, अरा ऒड़ा गुट्ठी ही अहड़ा नन्ना बेसे र'ई, इंजो गुट्ठी ही अहड़ा नन्‍ना बेसे र'ई।</verse>
				<verse number="40">अरा मेर्ख़ा ता मॆद गुट्ठी हूँ र'ई, अरा ख़ॆख़ेल ता मॆद गुट्ठी हूँ र'ई। लिकिन मेर्ख़ा ता मॆद गुट्ठी ही महबा नन्‍नम र'ई, अरा ख़ॆख़ेल ता मॆद गुट्ठी ही महबा नन्‍नम र'ई।</verse>
				<verse number="41">अरा बीड़ी ही महबा नन्‍नम र'ई, अरा चन्‍दो ही महबा नन्‍नम र'ई, अरा बीनको गुट्ठी ही महबा नन्‍नम र'ई। अरा बीनको गुट्ठी हूँ तंग्‍है महबा नू ओन्‍टा ओन्‍टा नन्नम र'ई।</verse>
				<verse number="42">केच्‍चकर ही उज्‍जा चो'अना हूँ एन्नेम र'ई, माड़रना मॆद नठार'ई अरा आद मल नठारना गे उज्‍जा चॊदतार'ई।</verse>
				<verse number="43">आद बिगर म‍ईन ती माड़तार'ई, लिकिन आद महबा गने उज्‍जा चु'ई। अरा आद पयहा ती माड़तार'ई, लिकिन आद सवंग गने उज्‍जा चु'ई।</verse>
				<verse number="44">प्रकृति मॆद माड़तार'ई अरा बॊलता ही मॆद उज्‍जा चु'ई। प्रकृति मॆद र'ई होले, बॊलता ही मॆद हूँ र'ई।</verse>
				<verse number="45">औंगे नेम्‍हा पुथी नू एकासे लिख्रकी र'ई अन्ने, “पहिल आलस आदमस उज्‍जना आल मंजस।” लिकिन छेद्द ता आदमस गा उज्‍जना चि'ऊ बॊलता मंजस।</verse>
				<verse number="46">लिकिन बॊलता ही मॆद मुन्‍द ता मल्‍ला, प्रकृति मॆद गा मुन्‍द ता र'ई, बॊलता ही मॆद ख़ॊख़ा ता र'ई।</verse>
				<verse number="47">पहिल आलस ख़ॆख़ेल ता हिकदस ख़ज्‍जो ती कम्रकादस। दोसर आलस मसीस मेर्ख़ा ता हिकदस।</verse>
				<verse number="48">ख़ज्‍जो ती कम्रका आलस एकासे रहचस, अन्नेम ख़ज्‍जो ती कम्रका आलर हूँ र'अनर। अरा मेर्ख़ा ती बरचका आलस एकासे र'अस, अन्नेम मेर्ख़ा ही आलर हूँ र'अनर।</verse>
				<verse number="49">एकासे नाम ख़ज्‍जो ती कम्रका आलासी रूप नू र'अदत, अन्नेम नाम मेर्ख़ा आलासी रूपे नू मनोत।</verse>
				<verse number="50">अना भईरो! एंग्‍है ब'अना एन्ने र'ई का, अहड़ा अरा ख़ॆंस मेर्ख़ा राजी काना ही अदियन ख़क्‍खा पुल्‍ली। अरा एकदा नठार'ई आद मल नठारनन ख़क्‍खना ही अदियन ख़क्‍खा पोल्‍लो।</verse>
				<verse number="51">ऎरा! ऎन निमन ओन्‍टा नूख़्रका भेद ही कत्‍थन तेंगदन। नाम ओर्मत मल खे'ओत, लिकिन छेद्द पेंड़हे ख़रख़ना बारी, ओन घड़ी नू, ख़न्न मिटक'अना गनेम लेक्खा चाड़हेम नाम ओर्मत बदलार'ओत क'ओत। एन्‍देरगेका पेंड़हे ख़रख़ो ख़ने, केच्‍चकर जनमजुग उज्जा गे उज्‍जा चो'ओर, अरा नाम हूँ बदलार'ओत क'ओत।</verse>
				<verse number="52"></verse>
				<verse number="53">एन्‍देरगेका ईद चाड़ र'ई का, ई नठारना मॆद मल नठारनन अत्तो अरा ई खे'अना मॆद मल खे'अनन अत्तो।</verse>
				<verse number="54">औंगे एकाबारी ई नठारना मॆद मल नठारनन अत्तो अरा ई खे'अना मॆद मल खे'अनन अत्तो ख़ने, नेम्‍हा पुथी ही ई कत्‍था मनो का “जीत आबो खे'अनन नुलख़िया चिच्‍चा।”</verse>
				<verse number="55">“अनय खे'अना! निंग्‍है जीत एखो? अनय खे'अना! निंग्‍है चार एखो?”</verse>
				<verse number="56">खे'अना ही चार पाप हवे, एन्देरगेका पाप खे'अना ही तरा कड़हाब'ई। अरा पाप ही सवंग पॆसका हवे, एन्देरगेका पॆसका ती नाम अख़दत का एन्देर एन्देर पाप हवे।</verse>
				<verse number="57">लिकिन नम्‍है उर्बस येसु मसीस ती नमा गे जीत चि'ऊ धर्मेस गे धन्‍यवाद मनन नेकअन।</verse>
				<verse number="58">औंगे एंग्‍है चोन्‍हा भईरो! बड़ियर अरा ठिमठिम ने र'आ, अरा उर्बासी नलख नू सगरोम पर्दनुम कला, एन्‍देरगेका नीम इदन अख़दर का उर्बस नू निम्‍‍है नलख अनभनियाँ मल मनो।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="16">
				<verse number="1">अक्‍कु येरुसलॆम ता नेम्‍हा आलर गे ख़ॊजना बरार ही पत्त नू एंग्‍है ब'अना ईद र'ई का, गलातिया जिला ता कलीसिया गुट्ठी गे नना गे ऎन एन्‍देर पॆसकादन, अदन नीम हूँ नना।</verse>
				<verse number="2">उर्मी हप्‍ता ही पहिल उल्‍ला नीम ओर्त ओर्त तंग्‍है अर्जाचका ती जोक्को भिने उइय्‍के, अरा अदन सैत'आ। औंगे ऎन बरना बेड़ा नू दान ख़ॊजना ही चाड़ मल मनो।</verse>
				<verse number="3">एकाबारी ऎन अइय्या बर'ओन ख़ने, नीम नॆकन बेद्ददर आर गे चिठी चि'ओन ती तइय्‍योन का आर निम्‍है बरार आबोन येरुसलॆम अंड़सत'ओर।</verse>
				<verse number="4">अरा एंगा काना चाड़ मनो होले हूँ, आर एंग्‍है गने क'ओर।</verse>
				<verse number="5">ऎन मकेदोनिया जिला मन्नुम निम्‍है गुसन बर'ओन, एन्‍देरगेका एंगा गे मकेदोनिया मन्नुम ती कानम र'ई।</verse>
				<verse number="6">अरा मना ओंगाली का ऎन जोक्‍क उल्‍ला निम्‍है गुसन र'ओन महले पइय्याँ उल्‍लन हूँ पहाब'ओन। औंगे इदही ख़ॊख़ा एंगा एस'आनिम काना मनो होले हूँ, नीम एंग्‍है डहरे ऎकना गे संगरा नना ओंग्दर।</verse>
				<verse number="7">अक्‍कु डहरे ऎकनुम ऎन निमन भेंटार'आ मल बेद्ददन, अन्नु हूँ ऎन असरा नन्‍दन का, उर्बासी मने मनो होले, ऎन जोक्‍क उल्‍ला निम्‍है गुसन पहाब'ओन।</verse>
				<verse number="8">लिकिन ऎन पेन्‍तॆकोस्‍तॆ उल्‍ला गूटी इफेसुस नगरे नू र'ओन।</verse>
				<verse number="9">एन्‍देरगेका एंगा गे इसन ओन्‍टा कोड़हे नलख गे ओन्‍टा कोहाँ बली तिसगिरकी र'ई, लिकिन अइय्या छेंका ओरदू आलर हूँ बग्‍गेर र'अनर।</verse>
				<verse number="10">तीमोथियुस निम्‍है गुसन बर'ओस होले, आस निम्‍है मझी नू र'ओ बारी बिगर एल्‍चका ती र'आ गे तिहा ननके। एन्‍देरगेका आस एंग्‍है लेक्‍खम उर्बासी नलख नन्‍दस।</verse>
				<verse number="11">औंगे नॆ हूँ आसिन सन्नी अमके अख़'आ। लिकिन आस एंग्‍है गुसन किर्रा गे आसिन कोड़े गने इसन त‍इय्‍के चि'अके। एन्‍देरगेका आस भइय्योर गने बर'आ गे ऎन आसिन पाब ऎरदन।</verse>
				<verse number="12">अक्‍कुन नम्‍है भइय्योस अप्‍पोल्लॊसी पत्त नू, ऎन आसिन निम्‍है गुसन भइय्योर गने काला गे नगदे रिझाबाचकन। अक्‍कु आस काला गे मल बिद्दियस, लिकिन मोका ख़क्‍खोस ख़ने आस बर'ओस।</verse>
				<verse number="13">नीम एज्रका र'आ, अरा पत्त'अना नू ठिमठिम ने र'आ, अरा डिढ नना, अरा बड़ियर मना।</verse>
				<verse number="14">नीम एन्‍देर एन्‍देर नन्‍दर उर्मिन चोन्‍हा ती नना।</verse>
				<verse number="15">अना भईरो! नीम स्‍तेफनासी एड़पातारिन अख़दर, आर अख़ाया चक नू मसीसिन इंझ्रका पहिल आलर हिकनर। अरा आर नेम्‍हा आलर ही तेतर सुसर गे तमन चिच्का र'अनर। औंगे ऎन निमन ने'अदन का,</verse>
				<verse number="16">एन्ने आलर ही तबे नू र'आ, अरा ई नलख नू संगे मनरकी उर्बस येसुस गे नलख नन्नर आर ओर्मर ही तबे नू र'आ।</verse>
				<verse number="17">अरा ऎन स्‍तेफनास अरा फोरतुनातुस अरा अख़य्‍कोसी बरना ती खुसमारदन, एन्‍देरगेका आर निम्‍है मल रहचका ही खंगतिन पूरा नंजर।</verse>
				<verse number="18">अरा आर निम्‍है बॊलतन एकासे रिझाबाचर अन्नेम एंग्‍है बॊलतन रिझाबाचर। ई बेसे आलारिन मान चि'आ।</verse>
				<verse number="19">आसिया जिला ता कलीसिया गुट्ठी निमन मोंजरा नन्नर। अकुलास अरा प्रिसका अरा आर ही एड़पा नू ओक्‍कना कलीसिया निमन उर्बस नू कोड़हे मोंजरा नन्नर।</verse>
				<verse number="20">इय्या ता ओर्मा पत्त'ऊ आलर निमन मोंजरा नन्‍नर। ओर्त ओर्तोरिन नेम्‍हा चोंखना ती मोंजरा नना।</verse>
				<verse number="21">ऎन पौलुस ई मोंजरन एंग्‍है ख़ेक्खा ती लिखदन।</verse>
				<verse number="22">नेक‍ईम उर्बासिन चोन्‍हा मल नन्‍दस होले, धर्मेस आस गे दंडे चि'अदस नेकअन। एम्‍है उर्बायो बरा।</verse>
				<verse number="23">उर्बा येसुसी मया निम्‍है गने र'अन नेकअन।</verse>
				<verse number="24">मसी येसुस नू र'अनर नीम ओर्मर गने एंग्‍है चोन्‍हा र'अन नेकअन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="47">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">धर्मेसी मने ती मसी येसुसी त‍इरकन पौलुस, अरा नम्‍है भइय्योस तीमोथियुस, कोरिन्‍थ नगरे ता धर्मेसी कलीसिया गे अरा सौंसे अख़ाया चक नू र'ऊ ओर्मा नेम्‍हा आलर गे लिखना चिठी ईद हवे।</verse>
				<verse number="2">नम्‍है बंगस धर्मेस अरा उर्बस येसु मसीस तरती निमा मया दरा कोड़े मनन नेकअन।</verse>
				<verse number="3">नम्‍है उर्बस येसु मसीसी धर्मे अरा बंगस गे ओहमा मनन नेकअन। आस सोग्‍गे ही बंगस अरा उर्मी रकम ही जिया सालना चि'ऊ धर्मेस हिकदस।</verse>
				<verse number="4">आस दिम उर्मी कलपारना ती नमन जिया सालत'अदस। औंगे ऎम धर्मेस तरती ख़क्ख्रका जिया सालना ती, एकअम कलपारना नू र'उरिन जिया सालत'आ ओंग्‍दम।</verse>
				<verse number="5">एन्‍देरगेका एकासे ऎम मसीस गे बग्‍गे सस्‍ती गुट्ठिन सारदम, अन्नेम धर्मेस मसीस तरती आसी जिया सालनन बग्‍गेम एमा गे ऎद्ददस।</verse>
				<verse number="6">ऎम कलपारनन ख़क्‍खदम होले, आद निम्‍है जिया सालना गे अरा नाड़रना गे र'ई। अरा एमा गे जिया सालना मनी होले, आद हूँ निमा जिया सालना गे दिम र'ई। आ जिया सालना, नीम हूँ एम्‍है लेक्‍खा सस्‍ती सारना बेड़ा नू निम्‍है नू खतिर नन्नन बड़ियर ननी।</verse>
				<verse number="7">अरा निम्‍है पत्त ता एम्‍है असरा बड़ियर र'ई। ऎम अख़दम का एकासे नीम एम्‍है कलपारना नू मेस्रदर अन्नेम नीम एम्‍है जिया सालना नू हूँ मेस्र'ओर।</verse>
				<verse number="8">अना भईरो, ऎम आसिया चक नू एका दुक्‍खेन भोगचकम, अदन नीम बल्‍लुर लेक्‍खा र'आ गे ऎम मल बेद्ददम। ऎम एन्ने कोड़हे बोझा ती कजरकचकम, अरा आद एम्‍है सहना ती कोहाँ रहचा का एम्‍है उज्‍जना ही असरा हूँ मल रहचा।</verse>
				<verse number="9">ऎम एम्‍‍है जिया नू बुझुरकम का ऎम अक्‍कु खे'आ कालदम। लिकिन ऎम एम्‍है नू मल केचकारिन उज्‍जा चॊद'ऊ धर्मेस म‍इय्याँ असरा उइय्या गे दिम ईद मंजा।</verse>
				<verse number="10">आस एमन आ कोड़हे खे'अना अपलोक ती नाड़ियस, अरा आस अउरिम नाड़ोस। अरा आस म‍इय्याँ एमा असरा र'ई का, बरना उल्‍ला नू हूँ अउरिम नाड़ोस।</verse>
				<verse number="11">नीम हूँ निम्‍है गोहरारना ती एम्‍है सहाड़ा नना। औंगे ई लेक्‍खा बग्‍गे गोहरारना चड्डे एमा आसीस मनो, अरा अदगे नगदे आलर धर्मेसिन धन्‍यावाद ननोर।</verse>
				<verse number="12">अक्‍कुन ऎम ख़ॆख़ेल नू अरा कोड़हे गा निम्‍है गने ता नता नू, धर्मेस चिच्का नेम्‍हा अरा मानिम गने ईक्‍कम, इदगे दिम ऎम फुल‍ई मन्‍दम। इदगे एम्‍है लखना गोवाह चि'ई। ऎम अदन ख़ॆख़ेल ता लूर ती मला, धर्मेसी मया तिम नंजकम।</verse>
				<verse number="13">ऎम एम्‍है चिठी नू नीम मल पढ़ना लेक्‍खा महले मल बुझ्रना लेक्‍खा एकअम कत्‍थन मल लिखचकम। एंग्‍है असरा ईद र'ई का, अक्‍कुन नीम एमन बुझ्र'आ पोल्‍दर होले हूँ, उन्‍दुल नीम एमन बॆस गने बुझ्र'ओर। ख़ने उर्बा येसुस अउरिम बरना उल्‍ला नू नीम एम्‍है पत्त नू फुल‍ई मनोर, अन्नेम ऎम हूँ निम्‍है पत्त नू फुल‍ई मनोम।</verse>
				<verse number="14"></verse>
				<verse number="15">अरा ऎन ई असरा तिम नीम दुई गुना आसीस ख़क्‍खा गे बरना बारी ऎन निम्‍है गुसन मुन्‍द बर'आ गे चिताबुता नंजकन।</verse>
				<verse number="16">अरा ऎन मकेदोनिया जिला कालो बारी निम्‍है गुसन बर'आ गे, अरा मकेदोनिया ती किर्रना बारी हूँ निम्‍है गुसन बर'आ गे सोच'आ लिक्‍कन। फेन नीम एंगन यूदेया जिला त‍इय्या ओंगोर।</verse>
				<verse number="17">ऎन मल बरचका ती नीम एन्देर सोचदर? एन्देर ऎन इदन चिताबुता नन्ना बारी सेब्‍बा ती नंजकन का? महले ओन घड़ी नू “हाँ हाँ” एन्ने, अरा “मला मला” एन्ने ब'अना लेक्‍खा ऎन सौंसार आलर लेक्‍खा चिताबुता नन्‍दन का?</verse>
				<verse number="18">लिकिन धर्मेस पत्त'अना जॊगे र'अदस, अन्नेम एम्‍है कत्‍था निमा गे “हाँ” एन्ने बाचका ख़ॊख़ा “मला” एन्ने ब'अना लेक्‍खा मल्‍ला।</verse>
				<verse number="19">सीलास अरा तीमोथियुस अरा ऎन निम्‍है मझी नू तिंका धर्मेसी ख़द्दस येसु मसीस, “हाँ” एन्ने बाचका ख़ॊख़ा “मला” एन्ने ब'ऊ मलदस। लिकिन “हाँ” एन्ने ब'अदस होले, आस नू आद सगरो “हाँ” र'ई।</verse>
				<verse number="20">येसु मसीस धर्मेसी उर्मी गच्‍छरना गे “हाँ” ब'अदस। औंगेम धर्मेसी महबा गे ऎम आस ती “आमेन” ब'अदम।</verse>
				<verse number="21">अक्‍कुन धर्मेस निम्‍है गने एमन हूँ मसीस नू बॆस बड़ियर नन्‍दस, अरा आस नमन खस्‍सकादस।</verse>
				<verse number="22">आस नम्‍है उर्बस एन्ने ऎद'आ गे आस नम्‍है मइय्याँ छाप चिच्कादस, अरा बयाना नू नम्‍है जिया नू आसी नेम्‍हा बॊलतासिन चिच्कादस।</verse>
				<verse number="23">अक्‍कुन ऎन निमन चेताबचकन ती दुक्‍खे मल चि'आ गे दिम कोरिन्‍थ नगरे गे मल बरचकन। इदगे धर्मेस दिम एंगा गोवाह र'अदस।</verse>
				<verse number="24">ऎम निम्‍है पत्त'अना म‍इय्याँ आकुस नना गे मल बिद्दकम। ऎम निम्है गने निम्‍है रिझ गे नलख ननू र'अदम, एन्‍देरगेका नीम पत्त'अना नू पखड़ र'अदर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">औंगे ऎन जिया नू घतचकन का ऎन निमन दुक्‍खे चि'आ गे निम्‍हा गुसन भेंट मना गे अउर मल बर'ओन।</verse>
				<verse number="2">एन्‍देरगेका ऎन निमन दुक्‍खे चि'अदन होले, नॆ एंगन रिझाब'ओ? एका आलस गे ऎन दुक्‍खे चिच्‍चकन आसिम एंगन रिझाब'आ ओंग्दस का?</verse>
				<verse number="3">औंगे ऎन निमा गे एन्ने चिठी लिखचकन का, एंग्‍हा बरना ती नॆखा ती एंगा रिझ मन्‍ना रहचा, आर ती ऎन दुक्‍खे मना मल बेद्ददन। नीम ओर्मर एंग्‍है रिझ्रना नू मेस्रोर, एन्ने निम्‍है ओर्मर ही पत्त नू एंगा असरा र'ई।</verse>
				<verse number="4">ऎन कोड़हे कल्‍पारना ती अरा जिया ही दोलख़ना ती अरा ख़ंजलख़ो चुरूख़नुम चुरूख़नुम ई चिठिन निमा गे लिखचकन। ऎन निमा दुक्‍खे चि'आ गे मला, लिकिन ऎन निमन एका कोड़हे चोन्‍हा नन्‍दन, अदिन नीम अख़'आ गे दिम ऎन अन्ने लिखचकन।</verse>
				<verse number="5">अक्‍कुन एकअम ओर्तस दुक्‍खे चिच्‍चस होले, आस एंगन लेका मला, ओन तरती नीम ओर्मारिन हूँ दुक्‍खे चिच्‍चकादस। ऎन इदिन कोड़हे जॊर नना मल बेद्ददन।</verse>
				<verse number="6">एन्ने आलस गे निम्‍है ती बग्‍गेर दंडे चिच्‍चकानर, आद जुक्‍की मल्‍ला।</verse>
				<verse number="7">औंगे अक्‍कु नीम आसिन छमा नन्‍ना ती जिया सालत'अना र'ई। मला होले आस कोड़हे दुक्‍ख नू मुलख़ोस क'ओस।</verse>
				<verse number="8">औंगे नीम निम्‍है चोन्‍हन आस गे ऎद'आ गे ऎन निमन ने'अदन।</verse>
				<verse number="9">नीम उर्मी कत्‍थन पॆस्रदर का मला एन्ने निमन बिढ़'आ गे ऎन एंग्‍है चिठी नू एन्ने लिखचकन।</verse>
				<verse number="10">अक्‍कुन नीम नॆकन इन्द्रिइम छमा नन्‍दर, आसिन ऎन हूँ छमा नन्‍दन। ऎन छमा नना गे इन्द्रिइम र'ई होले, अदिन ऎन निम्‍है चड्डे मसीसी मुन्‍दहारे छमा नंजकादन।</verse>
				<verse number="11">सैतान नमन अम्‍बो बगड़'आ गे अन्ने नंजकन। एन्‍देरगेका नाम आसी चाल गुट्ठिन बलना लेक्‍खा मल्‍ला।</verse>
				<verse number="12">एकाबारी ऎन मसीसी दौ कत्‍था मेन्‍त'आ गे त्रोआस नगरे नू बरचकन ख़ने, असन उर्बस एंगा गे ओन्‍टा बली तिसगस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="13">अन्नु हूँ असन एंग्‍है जिया गे कोड़े मल ख़क्‍खरा, एन्‍देरगेका एंग्‍है भइय्योस तीतुसिन असन मल ख़क्‍खन। औंगे ऎन असता आलर ती बिदा मंजकन ती मकेदोनिया काला गे मुंहरारकन।</verse>
				<verse number="14">लिकिन धर्मेसी धन्‍यावाद मनन, आस सगरो जित'आ गे मसीस नू नमन कड़हाब'अदस, अरा आसी पत्त ता लूरन एम्‍है ती गोट्टा अड्डा नू महकारना लेक्खा बींड़दस।</verse>
				<verse number="15">एन्‍देरगेका ऎम नाड़रना आलर ही मझी नू अरा नठारना आलर ही मझी नू दौ कत्था तेंगना ती धर्मेसी ऎरना नू मसीसी एम्‍बा महक हिकदम।</verse>
				<verse number="16">जोक्‍क आलर गे खे'आ गे खे'अना ही महक अरा जोक्‍क आलर गे उज्‍जा गे उज्‍जना ही महक र'अदम। इबड़ा कत्‍था गुट्ठिन नना गे नॆखा जॊगे र'ई?</verse>
				<verse number="17">बग्‍गेर तम्‍है नफा गे धर्मेसी कत्‍था नू मेसाब'अनर, लिकिन ऎम अबड़ा आलर लेक्‍खा मलकम। ऎम गा धर्मेस ती तइरका आलर लेक्‍खा धर्मेसी मुन्‍दहारे मसीसी सवंग गने मानिम गने कत्‍थन तेंगा कुद्दम।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">ऎम एमन अउर हूँ फुलई मना हेलरदम का? महले जोक्क आलर गे नालिस चिठी चाड़ र'ई, अन्ने ऎम निमा गे नालिस चिठी ऎद'आ गे चाड़ र'ई का? महले निम्‍है गुसते एमा गे नालिस चिठी चाड़ र'ई का? कहियों मला।</verse>
				<verse number="2">नीम दिम एम्‍है जिया गुट्ठी नू लिख्रका अरा उर्मी आलर ती अख़तारका अरा पढ़तारका एम्‍है नालिस चिठी र'अदर।</verse>
				<verse number="3">ईद दहदर र'ई का नीम एम्है सुसर ती मंजका मसीसी चिठी लेक्खा हिकदर। आद सियाही ती मला, लिकिन उज्‍जना धर्मेसी बॊलतस ती लिख्रकी र'ई, पखना ही पट्टी नू मला, लिकिन आल जिया गुट्ठी ही पट्टी नू लिख्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="4">एन्ने लेक्खा पखड़ असरा एमा गे मसीस ती धर्मेस मइय्याँ र'ई।</verse>
				<verse number="5">एम्है ती इन्द्रिइम मना ओंगो एन्ने ऎम इन्द्रिइम सोच'आ गे ऎम एम्है ती जॊगे मलदम। लिकिन एम्है जॊगे धर्मेस तरती बर'ई।</verse>
				<verse number="6">आस एमन तंग्है पुना गच्छरना ही सुसर'ऊ मना गे जॊगे मंजकादस। आ गच्छरना लिख्रका नॆग ती मल्‍ली, लिकिन बॊलतस ती मन्रकी र'ई। एन्‍देरगेका लिख्रका नॆग गा पिटी, लिकिन बॊलतस गा उज्‍जना चि'अदस।</verse>
				<verse number="7">मूसासी नॆग पखना मइय्याँ अक्छरन पत्तका ती अरा महबा गने बरचका ती हूँ, आद खे'अनन ओन्द्रना गच्छरनन लेका ओन्द्रका। मूसासी मुही बिल्चना बिल्ली र'अना ती इस्राऎल आलर आसी मुहिन ऎरा पोल्ला लगियर। अन्नु हूँ आद मड़ख़ना ही बिल्ली दिम रहचा।</verse>
				<verse number="8">आद अन्ने रहचा होले, नेम्‍हा बॊलतस ओन्द्रना गच्छरना एका कोड़हे महबा ही मल र'ओ का?</verse>
				<verse number="9">आलर गे दंडे ही नेंवईन चि'ऊ सुसर'अना कोड़हे महबा ही र'ई होले, उजगोन चि'ऊ सुसर'अना एका कोड़हे महबा ही र'ओ दने!</verse>
				<verse number="10">मुन्द ता महबा गने अक्कु ता महबन जोख'ओम होले, अक्कु ता महबा कोड़हे बॆस र'ई।</verse>
				<verse number="11">ख़ने एकदा मड़ख़ना रहचा आद महबा गने बरचा होले, एकदा उर्मी उल्ला र'ओ अदही महबा एका कोड़हे र'ओ दने!</verse>
				<verse number="12">औंगे एन्ने लेक्खा असरा एमा गे र'अना चड्डे ऎम कोड़हे डिढ गने र'अदम।</verse>
				<verse number="13">ऎम मूसस बेसे मलकम। आस मड़ख़ा लगिया आ महबन इस्राऎलर मल ऎरा गे तंग्है मुहिन कुलकुटरका र'आलियस।</verse>
				<verse number="14">लिकिन आर ही जिया गुट्ठी बेड़हा मंजकी किरकी रहचा। इन्ना गूटी हूँ गा पच्चा गच्छरनन पढ़ना बारी आ कुलकुटरना मल ओथ्रना बारिम र'ई। एन्देरगेका मसीस दिम अदिन चलख़'आ ओंग्दस।</verse>
				<verse number="15">अरा इन्ना हूँ मूसासी नॆग पढ़ना बारी आर ही जिया गुट्ठी नू ओन्टा कुलकुटरना र'ई दिम।</verse>
				<verse number="16">लिकिन निकईम उर्बस तरा किर्रनर ख़ने, आ कुलकुटरना ताड़तार'ई काली।</verse>
				<verse number="17">उर्बस दिम बॊलतस र'अस, अरा एक्‍सन उर्बासी बॊलतस र'अस, असन छछिन्द र'ई।</verse>
				<verse number="18">अरा नाम ओर्मत बिगर कुलकुटरका मुही तिम अयना लेक्‍खा उर्बासी महबन बिल्चदत। एन्नेम नाम महबा नू अउर महबा मनरकी आसी ऎथ्रना लेक्खा बदलतारदम। ईद उर्बस तिम बर'ई। आसिम बॊलतस हिकदस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">धर्मेसी सोग्‍गे एम्‍है मइय्याँ मंजा ती एमा ई सुसर'अना ही नलख चीतारा, औंगे ऎम कहियों मल हदियारदम।</verse>
				<verse number="2">अरा ऎम लज्‍जे ही नुड़ना लेक्खा नलख गुट्ठी मल नन्दम, अरा ऎम कसरहा मल नन्दम, अरा ऎम धर्मेसी कत्‍थन मल बदल'अदम। अन्‍ति मानिमन दहदहर'आ तेंगा कुद्दम ती धर्मेसी मुन्दहारे ओर्त ओर्त आलासी लखना नू ऎम उजगो आलम एन्ने ऎद्ददम चि'अदम।</verse>
				<verse number="3">अन्‍ति एम्‍है दौ कत्‍था नू इन्द्रिइम ओदहा र'ई होले, आद नॆ नठारनर कानर आर गे अन्ने र'ई।</verse>
				<verse number="4">ई सौंसार ही देंवता मल पत्त'ऊ आलर ही जियन अन्धहा नंजकी चिच्‍चकी र'ई। औंगेम आर मसीस नॆ धर्मेसी रूप हिकदस आसी महबा ही दौ कत्‍था ही बिल्‍चिनन ऎरा गे पोलनर।</verse>
				<verse number="5">एन्‍देरगेका ऎम एमानिम तेंगा मल कुद्दम, लिकिन येसु मसीसिन उर्बस अरा एमन गा येसुस चड्डे निम्‍है जॊंख़ एन्ने तेंगा कुद्दम।</verse>
				<verse number="6">“ऊख़ा ती बिल्‍ली बिल्चन नेकअन” एन्ने बाचका धर्मेस तंग्है बिल्लिन एम्‍है जिया नू बिल्‍चताचस चिच्चस। येसु मसीस नू र'ई आ धर्मेसी महबा ही लूर ही बिल्लिन एमा चि'आ गे धर्मेस इदन नंजस।</verse>
				<verse number="7">लिकिन ई खुर्जिन ख़ज्‍ज ही संजगी लेक्खा र'उर ऎम ख़क्खकादम। इत्रु अख़तार'ओ का ई कोहाँ सवंग एम्‍है ती मला धर्मेस ती हवे।</verse>
				<verse number="8">ऎम ओनबेंड़र'आ ती ख़ॊसरदम, लिकिन हार मल मन्दम। अकबक गा मन्दम, लिकिन मल हेन्‍दो मन्दम।</verse>
				<verse number="9">पेदख़तारदम, लिकिन धर्मेस ती मल मॊधतारदम, लौतारदम, लिकिन मल नठारदम।</verse>
				<verse number="10">ऎम उर्मी बेड़ा दुक्‍खे सारना ती येसुसी खे'अनन एम्‍है मॆद नू चॊददम, ईगेका येसुसी उज्‍जना एम्‍है मॆद नू दहदर मंज ख़च्‍ची नेक'आ।</verse>
				<verse number="11">एन्‍देरगेका ऎम नॆ उज्जालदम येसुस चड्डे सगर घड़ी खे'अना ही अपलोक नू र'अदम, ईगेका येसुसी उज्‍जना एम्‍है खि'ऊ कालू मॆद नू दहदर मनी क'ई नेकअन।</verse>
				<verse number="12">ई खोदहा एम्‍है नू खे'अना नलख ननाली, लिकिन उज्‍जना निमा गे ख़क्ख्र'ई।</verse>
				<verse number="13">नेम्‍हा पुथी नू एन्ने लिख्रकी र'ई का, “ऎन पत्ताचकन, औंगे बाचकन।” आ पत्त'अना ही ओन्टे बॊलता तिम ऎम पत्त'अदम, औंगे ब'अदम।</verse>
				<verse number="14">ऎम अख़दम का धर्मेस नॆ उर्बा येसुसिन केचका ती उज्‍जा चॊदस, आस एमन हूँ येसुस लेक्खा उज्‍जत'ओस, अरा निम्‍है गने एमन हो'ओस ती तंग्‍है मुन्दहारे इजत'ओस।</verse>
				<verse number="15">इबड़ा उर्मी निमा दौ गे दिम र'ई। अरा एकासे धर्मेसी मया बग्गे ती बग्गे आलर नू अंड़सत'ई, अन्नेम धर्मेसी महबा गे धन्‍यवाद ही गोहरारना हूँ बग्‍गे मन्नुम क'ओ।</verse>
				<verse number="16">औंगे ऎम पछली मल किर्दम। बहरी ता एम्‍है मॆद गा खे'आली, लिकिन भितरी ता एम्है बॊलता उल्‍लन ती पत्ती पुना मन्नुम क'ई।</verse>
				<verse number="17">बग्गे उल्ला मल र'अना अक्‍कु ता एम्‍है कट्टी गुसर खिलपत गा एमा गे अकय कोहाँ अरा कोड़हे जनमजुग महबन कुन्द्रत'ई।</verse>
				<verse number="18">औंगे ऎम ऎथ्रना आलॊ गुट्ठी नू मला, लिकिन मल ऎथ्रना आलॊ गुट्ठिन ऎरते र'अदम। एन्देरगेका ऎथ्रना आलॊ गुट्ठी जुक्‍की उल्ला गे र'ई, लिकिन मल ऎरना आलॊ गुट्ठी जनमजुग गे र'ई।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">नाम अख़दत का नम्है मॆद एकदा इसन ई ख़ॆख़ेल नू नाम उज्जना एड़पा धस्‍तार'ओ कालो, लिकिन नमा गे धर्मेस तरती मेर्ख़ा नू आलर ती मल कम्रका ओन्टा एड़पा र'ई, आद जनमजुग र'ओ।</verse>
				<verse number="2">नाम अक्कु ता ई मॆद नू रेकदत, अरा नाम पुना किचरी लेक्खा ता नम्है मेर्ख़ा मॆदन अत्ता गे चीबाख़ारदत।</verse>
				<verse number="3">एन्देरगेका नाम अन्ने मेर्ख़ा मॆदन अत्तदत ख़ने, नाम लंगड़ा अम्‍बोत ख़क्ख्र'ओत।</verse>
				<verse number="4">नाम मॆद ही ई कुम्‍बा नू र'अना बेड़ा गूटी ओत्‍था ती कज्रका रेक'अत र'अदत। ईद एन्ने मल्ला का नाम केचकत ती ई ख़ॆख़ेल ता मॆदन अम्बना कानन पत्तारदत। लिकिन नाम गा मेर्ख़ा मॆदन अत्ता गे दिम पत्तारदत। ख़ने ई खि'ऊ मॆद जनमजुग उज्जना ती नुलख़र'ओ क'ओ।</verse>
				<verse number="5">इदगे नमन सपड़'उस धर्मेस दिम हिकदस, अरा बयाना लेक्खा आस तंग्है नेम्‍हा बॊलतासिन नमा गे चिच्कादस।</verse>
				<verse number="6">औंगे नाम सगर घड़ी डिढ गने र'अदत, अन्नु हूँ नाम अख़दम का एका गूटी ई मॆद नू र'अदत आ गूटी उर्बस ती गेच्‍छा र'अदत।</verse>
				<verse number="7">एन्‍देरगेका नाम ईरका कत्‍था ती मला पत्त'अना ती ऎकदत।</verse>
				<verse number="8">नाम गा डिढ गने र'अदत, अरा ई ख़ॆख़ेल ता मॆदन अम्‍बोत ती उर्बस गने उज्जा गे दिम कोड़हे पत्तारदत।</verse>
				<verse number="9">औंगे नाम ई मॆद नू र'अदत मलता ई मॆद ती अम्बदत कालदत, उर्बासिन रिझ्रत'अना दिम नम्है मने र'ई।</verse>
				<verse number="10">एन्‍देरगेका नाम ओर्मत मसीसी नेंवई बॆल-गद्दी ही मुन्दहारे इज्जना मनो। ख़ने नाम ओर्त ओर्त कया नू र'अना बेड़ा नंजका दौ मलता मलदौ ही ऊजिन ख़क्‍खोत।</verse>
				<verse number="11">औंगे उर्बासिन एल्चना ही मनेन अख़ना ती ऎम आलारिन धर्मेस तरा किर्रा गे रिझ्रत'अदम। ऎम एका लेक्खा आलम एन्ने धर्मेस दौलेम अख़दस। ऎन असरा नन्दन का अन्नेम नीम हूँ इदन अख़दर।</verse>
				<verse number="12">ऎम गा निम्‍है मुन्दहारे एम्‍हा ओहमा अउरिम मल नन्दम, लिकिन नीम एम्है पत्त नू फुलई नना गे मोका चि'अदम। औंगे नीम आर गे किर्त'अर ब'आ ओंग्दर का एकार जिया ही कत्‍था नू मला बहरी ऎदना ही कत्‍था नू फुलई नन्नर।</verse>
				<verse number="13">ऎम पूरू र'अदम होले आद धर्मेस गे अन्ने र'अदम, अरा ऎम बॆस लूर नू र'अदम होले आद निम्‍हा दौ गे अन्ने र'अदम।</verse>
				<verse number="14">मसीसी चोन्‍हा गा एमन तंग्है तबे ननी, एन्देरगेका ऎम इदन बुझुरकम का ओर्तोस ओर्मर गे केचकादस, ख़ने ईद एन्ने लेक्खा ईद'ई का, ओर्मर केचकानर।</verse>
				<verse number="15">मसीस नाम ओर्मर ही बदली नू केच्चस, ई चड्डे अक्‍कु उज्‍जालनर आर तमा गे मल उज्जना र'ई। नॆ तमा बदली नू केच्चस ती फिन उज्जा चॊचस आस गे दिम आर उज्जना र'ई।</verse>
				<verse number="16">औंगे ऎम अक्कु ती नॆकन हूँ कया ही सुबहा ती मल लेखदम जोक्खदम, ऎम मुन्द मसीसिन एन्ने कया सुबहा ती लेखकम जोक्खकम, लिकिन अक्‍कु ती इकला हूँ आसिन अन्नेम मल नन्दम।</verse>
				<verse number="17">औंगे नीकईम मसी नू र'अदस होले, आस पुना गढ़्रना हिकदस। पच्चा कत्‍था गुट्ठी किर्रिम बिच्चिया, पुना उज्जना ऒर मंजकी र'ई।</verse>
				<verse number="18">अरा इबड़ा उर्मी धर्मेस ती मंजकी र'ई। आस दिम मसीस ती नमन तंग्है गने मेसाबाचस, अरा ई मेसेर नख्रत'अना ही नलखन एमा सोंपचकादस।</verse>
				<verse number="19">ईद एन्ने हिके का धर्मेस ख़ॆख़ेल ता ओर्मा आल जातियर ही अक्‍का-बलका गुट्ठिन मल गन'अरकी आरिन मसीस नू तंग्‍है गने मेसाबाचस ती ई मेसाब'अना ही कत्थन एमा सोंपचकादस।</verse>
				<verse number="20">औंगे धर्मेस एम्है तरती दिम तंग्है ने'अनन नन्ना लेक्खा ऎम मसीसी पैकम हिकदम। ई चड्डे नीम धर्मेस गने मेसाब'आ ब'अरकी मसीसी ऊजी नू ऎम निमन ने'अदम।</verse>
				<verse number="21">धर्मेस नमा गे इकला हूँ पाप मल नंजका येसुसिन पाप ही दाँड़े कमचस। नाम मसीस नू धर्मेसी उजगो मना गे दिम आस एन्ने नंजस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">धर्मेस गने नलख ननू आलम ऎम निमन ने'अदम का धर्मेस ती नीम ख़क्ख्रका मया आबोन अनभनियाँ मना अमा चि'आ।</verse>
				<verse number="2">एन्‍देरगेका धर्मेस बाचकादस का, “एंग्है सोग्गे ऎरना ही बेड़ा नू ऎन निमन मेंजकन, नाड़रना ही उल्ला नू ऎन निमन सहाड़ा नंजकन।” ऎन निमन ब'अदन का, “ऎरा, अक्‍कुन दिम धर्मेसी सोग्गे ऎरना ही बेड़ा, अरा अक्‍कुन दिम नाड़रना ही उल्‍ला र'ई।”</verse>
				<verse number="3">ऎम नॆख'आ डहरे नू हूँ छेंका मना मल बेद्ददम का, एम्‍हा सुसर'अना नलख नू बदी अम्बो मना।</verse>
				<verse number="4">लिकिन ऎम धर्मेसी मानिम जॊंख़म एन्ने उर्मी मदहे नू एम्है उज्‍जना ओक्‍कना ती ऎद्ददम। कोड़हे खतीर नन्ना नू, कलपारना नू, कीड़ा नू, सस्ती नू,</verse>
				<verse number="5">कोर्रा लौरना नू, जेहेल काना नू, हुलहुली गुट्ठी नू बझ्रना नू, कोड़हे अर्जाना नू, बिगर ख़न्द्रका नू, उबसना नू,</verse>
				<verse number="6">नेम्हा र'अना नू, लूर नू, सहना नू, सोग्गे ऎरना नू, नेम्‍हा बॊलतस एम्है नू र'अना नू, मानी चोन्‍हा नू,</verse>
				<verse number="7">मानी कत्थन तेंगा कुद्दना नू, धर्मेसी सवंग नू, अरा उजगो ही कमहड़न तीना अरा डेब्‍बा ख़ेक्खा नू धरना नू ऎम एम्है गोवाह आबोन ऎद्ददम।</verse>
				<verse number="8">मईन ख़क्‍ख्रकी अरा लज्‍जे मॊख़रकी, ओहमा ख़क्‍ख्रकी अरा हींड़रकी, बहक'ऊ एन्ने सोचना ती हूँ ऎम मानिम जॊगे जॊंख़म र'अदम।</verse>
				<verse number="9">ऎम चिन्‍हार मल्‍कम एन्ने सोचना ती हूँ बॆस चिन्हार आलम र'अदम। ऎम खे'आ बेद्दालदम एन्ने सोचना ती हूँ उज्‍जू आलम र'अदम। ऎम पस्‍का कोड़रका र'अदम, लिकिन मल पिटरदम।</verse>
				<verse number="10">ऎम दुक्खे सार'ऊ एन्ने सोचना ती हूँ उर्मी बेड़ा रिझ्र'ऊ आलम हिकदम। ऎम कीड़र लेख्रदम अन्नु हूँ बग्‍गेरिन उर्ब कमदम। एम्‍है गुसन एन्दरा हूँ मलकी अन्नु हूँ उर्मी जिनिसन अर्ज'अदम।</verse>
				<verse number="11">कोरिन्‍थ नगरे ता आलारो! निम्‍है गुसन ऎम फरीफरी कछनख्रकम, एम्‍है जिया निम्है गुसन चोन्हा गने चल्‍ख़िरकी र'ई।</verse>
				<verse number="12">ऎम निम्‍है मइय्‍याँ गोट्टा जिया ती चोन्हा नन्दम, लिकिन नीम गा एम्है मइय्याँ गोट्टा जिया ती चोन्हा मल नन्दर।</verse>
				<verse number="13">इदही ऊजी नू नीम हूँ एमा गे निम्‍हा जियन चल्‍ख़'आ ती चोन्हा नना एन्ने ऎन निमन एंग्है ख़द्द-ख़र्रा अक्‍कन ती ब'अदन।</verse>
				<verse number="14">मल पत्त'उर गने अमा पुन्दर'आ। उजगो अरा नॆग मलका ही एन्‍देर मेसर-नखरना? बिल्‍ली ही ऊख़ा गने एन्‍देर संगे-लोंगे?</verse>
				<verse number="15">मसीस अरा सैतान ही संगेर ही गने एन्‍देर मॆल? पत्त'उर अरा मल पत्त'उर ही एन्‍देर मेस्रना?</verse>
				<verse number="16">धर्मेसी मन्दिर गे मूर्ति गुट्ठी गने एन्‍देर नता? नाम गा उज्‍जना धर्मेसी मन्दिर हिकदत। एकासे का, धर्मेस बाचकादस, “ऎन आर नू ओक्र'ओन, अरा आर ही मझी नू कुद्दोन नुंगोन, अरा ऎन आर ही धर्मे र'ओन, अरा आर एंग्है आलर र'ओर।”</verse>
				<verse number="17">औंगे उर्बस एन्ने ब'अदस, “मलदौ आलर ही मझी ती उरखा ती तरकूटी र'आ, अरा सोतबोड़'आ आलॊन अमा एवंसड़'आ, ख़ने ऎन निमन इंझ्र'ओन।</verse>
				<verse number="18">ऎन निमा बंग र'ओन, अरा नीम एंगा ख़द्दर अरा ख़द्दो र'ओर, उर्मी ती सवंगिय उर्बन ब'अदन।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">अना एंगा चोन्हा भईरो! नमा एन्ने गच्छरना गुट्ठी ख़क्ख्रकी र'ई, औंगे नाम नम्है कया अरा जियन सोतबोड़'आ ननू उर्मी जिनिस ती नमन सुध मंज ख़च्चदत नेकअन। अरा धर्मेसी इल्चक'आ गने नमा नेम्हन पूरा मन्ना ही तरा नलख नन्दत नेकअन।</verse>
				<verse number="2">ऎम मुन्द तिंका लेक्खा नीम निम्है जिया नू एमा गे अड्डा चि'आ। ऎम नॆख'अन हूँ मलदौ मल नंजकम। ऎम नॆख'अन हूँ मल बगड़ाचकम। ऎम नॆख'अन हूँ मल ठकचकम।</verse>
				<verse number="3">ऎन निमन बदी टिड़'आ गे इदन मल ब'अदन। अन्‍ति ऎन गा मुन्देम बाच ख़च्‍चकन का ऎम निम्है गने उज्जा गे अरा खे'आ गे हूँ सपड़ारका र'अदम, ई लेक्खा नीम एम्है जिया नू अड्डा ख़क्खका र'अदर।</verse>
				<verse number="4">ऎन निम्है पत्त नू कोड़हे डिढ गने र'अदन। ऎन निम्‍है पत्त नू कोड़हे फुलई मन्दन। ऎन जिया सालना ती नीन्द्रका र'अदन। ऎन एंग्‍है उर्मी खिलपत ही मझी नू हूँ रिझ ती नीन्द्रका र'अदन।</verse>
				<verse number="5">एन्‍देरगेका ऎम मकेदोनिया बरचकम ख़ने हूँ, एमा गे सल्‍ल मल ख़क्ख्रा। लिकिन ऎम उर्मी तरती खिलपत ख़क्खकम, बहरी नग्गानख्रना अरा भितरी इल्चका रहचा।</verse>
				<verse number="6">अन्नु हूँ लुदऊ आलर गे जिया सालना चि'ऊ धर्मेस, तीतुसी बरना ती एमा सल चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="7">आसी बरना ती लेका मला, लिकिन नीम एका लेक्खा आसिन रिझाबाचर एन्ने मेंजकम ती हूँ ऎम जिया सालना ख़क्खम। नीम एंगन ऎरा गे ऎ बग्गे पत्तारदर, अरा नीम ऎ बग्गे दुक्खे सारदर, अरा नीम एंग्है मइय्याँ ऎ बग्गे तिहा उइय्दर, अबड़ा पत्त नू आस एमन तिंगियस, ख़ने ऎन अउरिम कोड़हे रिझ्र'आ हेलरकन।</verse>
				<verse number="8">ऎन निमा लिखचका चिठी निमा गे दुक्खे चिच्चा होले हूँ, ऎन अदिन लिखचका ती मल पस्तारदन। एंग्है चिठी निमन दुक्खे चिच्चा एन्ने ऎन अक्कन ख़ने, ऎन मुन्द पस्तारकन। नीम जुक्‍किम घड़ही लेका दुक्खे सारचकर।</verse>
				<verse number="9">लिकिन अक्‍कु ऎन रिझ्रदन। नीम दुक्खे सारचकर इदगे मला, निम्है दुक्खे निम्है नू जिया किर्त'अनन ओन्द्रा, इदगे ऎन रिझ्रदन। नीम आ दुक्‍खेन धर्मेसी मने लेक्‍खा इंझ्रकर, ख़ने एम्है तरती निमा गे एन्देर हूँ मल बगड़ारा।</verse>
				<verse number="10">एन्देरगेका एका दुक्‍खे धर्मेसी मने ती नमा इंझ्रना मनी अदही ऊजी जिया किर्त'अना मनी, अरा जिया किर्त'अना नाड़रना तरा कड़हाब'ई, अरा अत्रु खोबरारना मल मनी। लिकिन ख़ॆख़ेल ता दुक्‍खे ही ऊजी खे'अना मनी।</verse>
				<verse number="11">नीम ऎरा का, नीम एका दुक्खेन धर्मेसी मने ही लेक्खा इंझ्रकर, अत्रु ती निमा एवंदा भगती आबोन कुन्द्रा। नीम बिगर बदी आलर एन्ने ऎद'आ गे एवंदा अंगियारदर, अरा एवंदा कैर नन्दर, अरा एवंदा इल्‍चदर, अरा एवंदा चीबाख़ारदर, अरा एवंदा रिझ, अरा नेंवई मन्नन ऎरा गे एवंदा मने नन्दर। ई लेक्‍खा नीम ई पत्त नू उर्मी तरती बिगर बदी मना गे पुरुब नंजकादर।</verse>
				<verse number="12">मानिम नू ऎन आ चिठिन इदगे मल लिखचकन का मलदौ ननू आलर अरा मलदौ सह'ऊ आलर ही एंगा सोच रहचा। लिकिन धर्मेसी ऎरना नू नीम निमन एमा गे ऎ कोड़हे चिच्कादर एन्ने नीम अख़'आ गे दिम ऎन आ चिठिन लिखचकन।</verse>
				<verse number="13">इबड़ा ही चड्डे एमा जिया सालना ख़क्ख्रा। इदिन ती कोड़हे ऎम तीतुसी रिझ आबोन ईरकम ती अउरिम कोड़हे रिझ्रकम, एन्देरगेका आसी जियन नीम ओर्मर हरियर नंजकर चिच्‍कर।</verse>
				<verse number="14">ऎन आसी मुन्दहारे निम्‍है पत्त नू फुलई मंजका ती बाचकन। इबड़ा कत्था नू ऎन लज्‍जे मॊख़ा गे नीम हूँ मल चिच्कर। ऎम उर्मी बेड़ा निम्है गने मानिमन दिम बाचकम। अन्नेम तीतुस गने ऎम निम्है पत्त नू फुलई मंजका ती बाचका कत्था मानिम मंजा।</verse>
				<verse number="15">अरा नीम ओर्मर आसी कत्‍थन एकासे पॆस्रकर अरा इल्‍चुनुम अरा असरनुम आसिन परघाचकर, इदन आस सुरता नन्दस ख़ने, निम्‍है नू आसी चोन्‍हा कोड़हे मनी क'ई।</verse>
				<verse number="16">उर्मी कत्था नू एंगा निम्है मइय्याँ असरा र'ई, इत्रु ऎन रिझ्रदन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">अक्‍कु अना भईरो! मकेदोनिया ता कलीसिया गुट्ठी गे धर्मेस ऎदका मया ती आर नंजका ही पत्त नू ऎम निमन अख़त'आ बेद्ददम।</verse>
				<verse number="2">आर कोड़हे खिलपत ही बिढ़्रना बेड़ा नू हूँ कोड़हे रिझ्रर। अरा आर कोड़हे कूल कीड़ा नू हूँ, गोट्टा जिया ती चि'अना ख़ट्टना नू बग्गे ती बग्गे चिच्चर।</verse>
				<verse number="3">आर ही पत्त नू एंगा गोवाह ईद का आर तम्है औसान ती हूँ, अरा तम्है औसान ती चाड़ियर ती हूँ दान चिच्चर। अरा तम्है गोट्टा जिया ती दान चिच्चर।</verse>
				<verse number="4">आर एमन कोड़हे अरजी गने नॆचर का येरुसलॆम ता नेम्‍हा आलर ही संगरा नना गे सुसर नलख नू भागी मना गे तमा गे हूँ मोका ख़क्ख्र'ओ।</verse>
				<verse number="5">आर एकासे ऎम असरा नंजकम अदिन ती कोड़हे नंजर का, आर मुन्द तमन उर्बस गे सोंपचर अरा ख़ॊख़ा धर्मेसी मने लेक्खा एमा गे तमन सोंपचर।</verse>
				<verse number="6">औंगे ऎम तीतुसिन नॆचकन का आस एका दौ नलखन निम्‍है मझी नू ऒड़ नंजकाचस, अदिन मुंजा गे आस बर'अरकी निमन रिझ्रत'ओस।</verse>
				<verse number="7">अक्कु गा नीम उर्मी कत्‍था नू पर्दका ऊसुका र'अदर, पत्त'अना नू, कत्था नू, लूर नू, उर्मी रकम ही चिहुंक नू, एम्है मइय्याँ ता निम्है चोन्हा नू पर्दका ऊसुका र'अदर। अन्नेम नीम ई बरारन चि'अना नू हूँ पर्दना ऊसकना र'ई।</verse>
				<verse number="8">ऎन इदन ओन्टा पॆसका लेक्खा मल ब'अदन। लिकिन नन्नर संगरा नन्ना नू एका लेक्खा अंगियारनर, इदन निमा गे ऎदना ती निम्है चोन्हा एका लेक्खा मानिम र'ई एन्ने अख़'आ गेम ऎन बेद्ददन।</verse>
				<verse number="9">नीम गा नम्है उर्बस येसु मसीसी मया आबोन अख़दर का, आस उरुब रहचका ती हूँ निम्‍है चड्डे कीड़ा मंजस, ईगेका नीम आसी कीड़ा मन्ना ती उरुब मना ओंगोर।</verse>
				<verse number="10">ई पत्त नू ऎन निमन ओन्टा सलहा चि'अदन का, इतिंगाली एका दौ नलखन नीम ऒड़ नंजकर, अदिन अक्‍कु नन्ना मुंजना दिम निम्‍है दौ र'ई। अदिन नन्ना नू लेका मला अदिन नना गे मने नन्ना नू हूँ नीमिम मुध रहचकर।</verse>
				<verse number="11">औंगे आ नलखन ऒड़ नना गे निमा एवंदा अंगिय'अना रहचा, आद अदन नन्ना मुंजा गे हूँ र'अना र'ई। अक्कु निमा गुसन ऎ बग्गे र'ई अत्रु ती अदिन नंज मुंजके।</verse>
				<verse number="12">अन्ति ओर्तस गे दान चि'आ गे अंगिय'अना र'ई होले, तंग्है औसान लेक्‍खा इन्‍द्रिइमन हूँ चीतारदस, धर्मेस अदिन इंझ्रदस। नॆख'आ तिम हूँ एन्ने असरा मल नन्तार'ई का आस अपन औसान ती बग्‍गे चि'ओस।</verse>
				<verse number="13">एंगा एन्ने मने मल्ला का, नन्नर रिझाब'ओर अरा नीम दुक्खे मनोर। ओर्मर ओन्टा लेक्खा र'आ गे दिम ऎन बेद्ददन।</verse>
				<verse number="14">ई बेड़ा नू निम्है निन्द्रका र'अना नन्नर ही चाड़न पुराब'ओ। अन्नेम नन्ना बेड़ा नू नन्नर ही निन्द्रका र'अना निम्है चाड़न पुराब'ओ। ई लेक्खम नीम इरबर हूँ ओन्टम मनोर क'ओर।</verse>
				<verse number="15">नेम्‍हा पुथी नू इदही पत्त नू एन्ने लिख्रकी र'ई का, “नॆ बग्‍गेम खु़जकाचस, आस गुसन कोड़हे बग्‍गे मल मंजा, अरा नॆ जुक्‍किम खु़जकाचस आस गुसन कोड़हे जुक्की मल मंजा।”</verse>
				<verse number="16">ऎन निम्है मइय्याँ एका लेक्खा अंगिय'अना ती रहचकन, अन्नेम धर्मेस तीतुस गे आ अंगिय'अना आबोन चिच्का ती ऎन धर्मेसिन धन्‍यवाद नन्दन।</verse>
				<verse number="17">एन्देरगेका तीतुस एमा ने'अना आबोन इंझ्रना ती लेका मला, आस कोड़हे अंगिय'अना गने तंग्है मने ती निम्‍है गुसन बरदस।</verse>
				<verse number="18">ऎम आसी गने ओर्त भईसिन हूँ तइय्यालदम, नॆ दौ कत्‍था तेंगा कुद्दना चड्डे उर्मी कलीसिया नू कोड़हे नामे ख़क्खका र'अस।</verse>
				<verse number="19">ईद लेका मला, अरा उर्बासी महबा गे अरा संगरा नना गे एमा गे र'अना अंगिय'अना आबोन ऎद'आ गे ऎम दान आबोन येरुसलॆम हो'ओम ख़ने, एम्है डहरे ऎकना नू एम्है गने संगे चि'आ गे कलीसिया आसिन चज्जकी र'ई।</verse>
				<verse number="20">ई बरार आबोन ऎम ख़ट्टरकी चि'अना बारी, नॆ हूँ एमन अदही पत्त नू बदी अम्बोर नना बेद्ददम।</verse>
				<verse number="21">एन्देरगेका धर्मेसी ऎरना नू लेका मला आलर ही ऎरना नू हूँ उजगो आबोन नना गेम कोड़हे चिहुट नन्दम।</verse>
				<verse number="22">इबड़ा इरबर गने ऎम अउर ओन्टा एम्है भईसिन हूँ तइय्यालदम। ऎम घड़ीम घड़ी बिढ़चकम ती अक्कम का आस कयनो पत्त नू संगरा नना गे अंगिय'अना गने र'अस। अक्कु आस गे निम्है मइय्याँ कोड़हे असरा र'अना ती आस संगरा नना गे मुन्द तिम कोड़हे अंगिय'अना गने र'अस।</verse>
				<verse number="23">तीतुसी पत्त नू गा आस एंग्है सझा र'अस अरा निमा गे सुसर नन्ना नू एंग्है संगे नलख ननू र'अस। अरा एम्‍है भइय्योर ही पत्त नू गा आर कलीसिया ती तइरका पैकर अरा मसीस गे महबा आबोन ओन्द्र'ऊ र'अनर।</verse>
				<verse number="24">औंगे निम्है चोन्हन अरा ऎम निम्है पत्त नू फुलई मन्ना ती बाचका कत्था गुट्ठिन कलीसिया ही मुन्दहारे आर गे पुरुब ऎद'आ।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">येरुसलॆम ता नेम्‍हा आलर ही सहाड़ा गे नन्ना ई सुसर ही पत्त नू ऎन अउरिम निमा लिखना ही चाड़ मलकी।</verse>
				<verse number="2">एन्‍देरगेका संगरा नन्ना ही निमा अंगिय'अना आबोन ऎन अक्कन। मकेदोनिया नू र'उर ती एन्ने बाचकन ती फुलई मंजकन का, अख़ाया चक नू र'ऊ नीम पत्त'उर इतिंगाली ही दिम संगरा नना गे सपड़ारका र'अदर। निम्‍है ई अंगिय'अना आर ही ती कोड़हे आलारिन संगरा नना गे रिझाबाचा।</verse>
				<verse number="3">ऎम ई पत्त नू निम्‍है मइय्याँ फुलई मंजकम ती बाचका कत्था सिथिया अम्‍बो मना का, ऎन इबड़ा भइय्योरिन निम्है गुसन तइय्यालदन। नीम सपड़ारका र'ओर एन्ने आरिन बाचकन, अन्नेम नीम हूँ सपड़ारका र'आ।</verse>
				<verse number="4">मकेदोनिया ता आलर ती नीकईम एंग्‍है गने बर'ओर ती नीम चि'आ गे मल्‍ला सपड़ारका ऎरोर होले, ऎम निम्है मइय्याँ उइय्का असरा ही चड्डे एमा लज्‍जे मॊख़ना मनो (एन्ने ऎम निमन ब'अना ही चाड़ मल्ला), नीम हूँ लज्जे मॊख़'ओर दने।</verse>
				<verse number="5">औंगे ऎन सोचकन का, ऎन इबड़ा भईरिन एंग्है ती मुन्द निम्‍है गुसन तइय्या गे चाड़ र'ई। आर क'ओर ती नीम चि'आ गे गच्छरकादर आ बरारन ख़ॊजरकी सराजमा ननोर। होले ईद ढेवाँ ढेवाँ ती मला लिकिन उर्मी जिया ती रिझ गने चि'अना बरार मनो।</verse>
				<verse number="6">सुरता उइय्या का, नॆ जुक्‍की चाँख़दस आस जुक्‍की ख़ॊयोस, अरा नॆ बग्‍गे चाँख़दस आस बग्‍गे ख़ॊयोस।</verse>
				<verse number="7">औंगे ओर्मर तान तंग्है जिया नू चि'आ गे एकासे तिगचकानर अन्नेम दान चि'अना र'ई, कुटमुटर'आ ती मला अरा बड़पेलहा ती मला, एन्‍देरगेका रिझ ती चि'उरिन धर्मेस चोन्‍हा नन्दस।</verse>
				<verse number="8">धर्मेस उर्मी बरकतन निन्दका ती निमा चि'आ गे उंगू र'अस। औंगे निमा चाड़ र'ई अबड़ा उर्मिन उर्मी उल्ला ख़क्खोर, अरा उर्मी दौ नलख नू नीन्द्र'ओर क'ओर।</verse>
				<verse number="9">इदही पत्त नू नेम्हा पुथी नू लिख्रकी र'ई का, “आस हरग जिया ती कीड़र गे दान नंजस, आसी उजगो जनमजुग कम्रकी र'ओ।”</verse>
				<verse number="10">धर्मेस दिम चाँख़'उर गे बिहनी अरा ओना-मॊख़ा गे ओन्ना-मॊख़नन चि'अदस। अन्नेम आस निमा चाड़ ही बिहनी चि'ओस ती अदिन पर्द'आ गे ननोस, अरा निम्है नू हरग जिया ती दान चि'अना ही कोड़हे ख़ंजपन कुन्द्रत'ओस।</verse>
				<verse number="11">ई लेक्‍खा नीम उर्मी रकम ही खुर्जी ती उरुब मनोर ती हरग जिया ती चि'आ गे उंगू मनोर। ईद ती निम्है दान एम्है सिरे ख़ट्टररकी दानन ख़क्ख'उर धर्मेस गे धन्यवाद चि'आ गे चड्डे मनो।</verse>
				<verse number="12">औंगे नीम नन्ना ई सुसर नलख नेम्‍हा आलर ही चाड़न लेका मल पुराब'ई, लिकिन धर्मेसिन धन्‍यवाद नना गे बग्‍गे आलारिन रिझ्रत'ई।</verse>
				<verse number="13">निमा ई सुसर'अना नलख ती नीम निमन पुरुब मंजका र'अदर। आर धर्मेसी ओहमा ननोर, ईगेका नीम उर्मी पॆस्रना गने मसीसी दौ कत्‍थन इंझ्रकर, अरा आर ही गने अरा ओर्मर ही गने हरग जिया ती दानन ख़ट्टकर चिच्कर।</verse>
				<verse number="14">आर कोड़हे चोन्हा गने धर्मेस गुसन निमा गे गोहरार'ओर, एन्‍देरगेका आर अख़नर का धर्मेस निमन एका कोड़हे मया चिच्कादस।</verse>
				<verse number="15">धर्मेस चिच्कादस आ थाह'आ पोलना बरदान गे धन्‍यवाद।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">अक्कु ऎन पौलुस मसीसी लुदऊ अरा सोग्‍गे ती निमन ने'आ लगदन। निम्है ती जोक्‍क आलर ब'अनर का, “ऎन निम्‍है मझी नू र'अना बारी सन्नी अरा पयहा र'अदन लिकिन गेच्‍छा नू र'अना बारी निम्है मइय्याँ डिढगर गने र'अदन।”</verse>
				<verse number="2">ऎन निमन ने'अदन का, नीम एन्ने नना का ऎन निम्‍है गने र'अना बारी एंगा बेड़हा मन्ना अम्‍बो मना, एन्देरगेका एकार अगम'अनर का ऎम सौंसार आलर लेक्‍खा नन्दन। आर ही गने ऎन मानिम नू बेड़हा आलन लेक्खा नना गे तिगचकन।</verse>
				<verse number="3">ऎम ई सौंसार नू उज्जदम, लिकिन सौंसार ता आलर लेक्‍खा चॆत मल नन्दम।</verse>
				<verse number="4">एम्है चॆत ही कमहड़ गुट्ठी सौंसार ता आलर बउर'अना कमहड़ गुट्ठी मल्‍ली, लिकिन गढ़ें गुट्ठिन धंस'ऊ धर्मेसी सवंगिय कमहड़ आबोन बउर'अदम।</verse>
				<verse number="5">अत्रु ती ऎम आनानख्रना गुट्ठी अरा धर्मेसी पत्त ता लूर ही बिड़दो नू चॊचकी र'ऊ उर्मी फुलई मन्नन खंडदम। अरा ओर्मा सोचनन मसीसिन पॆस्र'आ गे हॆंरदम।</verse>
				<verse number="6">अरा नीम पूरी तरा पॆस्र'उर मंजका ती ख़ॊख़ा, एंगरका मल पॆस्र'उर गे दंडे चि'आ गे ऎम सपड़ारकादम।</verse>
				<verse number="7">नीम बहरी ही ऎथ्रनन लेका ऎरदर। नीकईम तंगन मसीसी एन्ने असरा नन्दस होले, आस इदन बुझ्रना र'ई का, एकासे आस मसीसी र'अस अन्ने ऎम हूँ मसीसी र'अदम।</verse>
				<verse number="8">उर्बस एमा गे चिच्का अदिया ही पत्त नू ऎन कोड़हे फुलई मन्दन होले हूँ, आ फुलई मन्ना ही पत्त नू ऎन मल लज्रदन, एन्देरगेका निमन नठार'आ गे मला, निमन परद'आ गेम आस आ अदियन चिच्का र'अस।</verse>
				<verse number="9">नीम एन्ने अमके सोच'आ का, ऎन एंग्‍है चिठी ती निमन एल्‍कत'आ बेद्ददन।</verse>
				<verse number="10">एन्देरगेका एंग्है पत्त नू जोक्‍क आलर एन्ने ब'अनर का, “आसी चिठी गुट्ठी बोझा अरा अरबना र'ई। लिकिन आस एम्है गने र'अदस ख़ने, आस पयहा र'अस अरा कछनख्रना नू सवंगिय मलका बेसे र'अस।”</verse>
				<verse number="11">नॆ इदन ब'अनर आर अख़'आ हो'आ का, ऎम गेच्‍छा र'अरकी एका कत्‍थन चिठी ती लिखदम, अबड़न दिम ऎम निम्है गने र'अना बारी नलख नन्ना ती ऎद'ओम।</verse>
				<verse number="12">निम्है मझी नू नॆ तमानिम कोहाँ ऎदनर, आर ही गने ऎम एमन बरुबर मन्ना महले जोक्‍खना गे डिढ मल नन्दम। लिकिन आर गा अपन ही जोक्खना ती अपन ख़ोयनर, अरा तमन ओर्त ओर्त गने जोक्खनर ख़ने, आर तम्‍है बोया मन्नन ऎदनर।</verse>
				<verse number="13">ऎम गा एम्‍है सिवान आबोन चाड़ोम ती फुलई मल मनोम। धर्मेस एमा नलख नना गे सिवान ठंचकादस, अइय्यम दिम ऎम फुलई मनोम। अइय्या दिम निम्है मझी ता एम्है नलख हूँ मेस्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="14">ऎम एम्‍है सिवान ती मल चाड़दम, अन्नु हूँ ऎम निम्है गुसन बरचकम रहचकम। नीम एम्‍है सिवान ही भितरी र'अदर, एन्‍देरगेका ऎम मुन्द तिम निम्‍है गुसन मसीसी दौ कत्‍थन ओन्द्रकम बरचकम।</verse>
				<verse number="15">ऎम नन्नर ननू नलखन एमा ब'अरकी फुलई मल नन्दम, आद हूँ सिवान ती चाड़ना नलख दिम हिके। अन्नु हूँ एम्है असरा ईद र'ई का, निम्है पत्त'अना पर्दनुम क'ओ अरा एम्है सुसर नलख निम्है मझी नू कोड़हे बींड़रनुम क'ओ।</verse>
				<verse number="16">अदही ख़ॊख़ा ऎम निम्है सिवानन कट्टरकी मुन्द कालरकी अउर नन्ना चकभार नू दौ कत्थन तेंगा कुद्दोम। तहाँ नन्नर ही सिवान नू मंज ख़च्चका नलख ही मइय्याँ फुलई मना गे एमा मोका मल ख़क्ख्र'ओ।</verse>
				<verse number="17">नेम्हा पुथी ब'अना लेक्खा, “नॆ फुलई मना गे पत्तारदस, आस उर्बस नू दिम फुलई मन्दस नेकअन।”</verse>
				<verse number="18">एन्देरगेका नॆ तान तंगन ओहमा नन्दस आस मला, उर्बस ती ओहमा ख़क्खोस आस दिम इंझ्रतारदस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">एंगा असरा का नीम एंग्‍है बयहन जोक्‍क सह'ओर दने। लिकिन मानिम नू नीम एंग्‍हैन सहदर दिम।</verse>
				<verse number="2">ऎन निमन ओर्त लेका मॆतस मसीस गे गच्छरकन का ऎन निमन नेम्‍हा डिंडा पेल्‍लो लेक्‍खा मसीस गे सोंप'ओन। इदिन ती दिम धर्मेस गे तंग्है आलर मइय्याँ र'अना क्याल एंगा गे हूँ निम्है मइय्याँ र'ई।</verse>
				<verse number="3">लिकिन ऎन एल्‍चदन का एकासे नेर्रद तंग्‍है चतरा ती हवा आबोन भुरियाचा, अन्नेम निम्‍है जिया नू मसीस गे र'अना मानिमन ती अरा मानिम भगती ती नीम बेहड़ार'ओर दने।</verse>
				<verse number="4">एन्देरगेका नीकईम निम्है गुसन बर'अरकी ऎम मल्‍ला तिंका एकअम नन्ना येसुसी पत्त नू तेंगदस, मलता नीम ख़क्ख्रका नेम्हा बॊलतासिन अम्बरकी एकअम नन्ना बॊलता ही पत्त नू ब'अदस, मलता नीम इंझ्रका दौ कत्था ती एकअम नन्ना दौ कत्‍थन ओन्द्रदस होले, नीम सेब्‍बा तिम अबड़न इंझ्रदर।</verse>
				<verse number="5">अबड़ा “कोहाँ तइरकर” ती ऎन एन्‍देर कत्‍था नू हूँ ती सन्नी मलदन एन्ने सोचदन।</verse>
				<verse number="6">ऎन भासन चि'अना नू सवंगिय मलदन, अन्नु हूँ लूर नू अन्ने मला। ऎम गा इदन उर्मी तरती उर्मी कत्‍था नू दहदर नंजकादम।</verse>
				<verse number="7">ऎन निमन कोहाँ कम'आ गे एंगन सन्नी नंजकन ती ऎन निमन धर्मेसी दौ कत्‍थन सिथियम तिंकन। ऎन एन्ने नंजकन ख़ने एन्‍देर इन्द्रिइम पाप नंजकन का?</verse>
				<verse number="8">ऎन निमा गे सुसर नना गे नन्ना कलीसिया गुट्ठी ती संगरा ख़क्खकादन। एन्ने ऎन निमा गे आरिन बच्चकन।</verse>
				<verse number="9">अरा ऎन निम्है गने र'अना बारी एंगा गे चाड़ मंजा ख़ने, ऎन अदगे नॆकन हूँ दुक्खे मल चिच्‍कन। एन्देरगेका एंगा एन्देर चाड़ रहचा, अबड़ा उर्मी गे मकेदोनिया ती बरचका भइय्योर दिम चि'अरकी संगरा नंजर। ऎन मुन्द एकासे रहचकन अन्ने बरना उल्ला नू हूँ एंग्है चाड़ गे एका तरती हूँ ऎन निमा गे ओत्था मल मनोन।</verse>
				<verse number="10">मसीसी मानिम एंग्है नू र'ई, ईद मानिम दिम हिके। अन्नेम अख़या चक नू र'ऊ नॆ हूँ एंगन ई फुलई मन्ना ती छेक'आ पोल्लोर, ईद हूँ मानिम हिके।</verse>
				<verse number="11">एन्‍देरगे ऎन इदन एन्ने ब'अदन? ऎन निमन चोन्‍हा मल नन्ना ती का? धर्मेस अख़दस ऎन निमन एका कोड़हे चोन्‍हा नन्दन।</verse>
				<verse number="12">ऎम एकासे सुसर नलख नन्दम, अन्नेम आर हूँ सुसर नलख नन्नर एन्ने आर फुलाई मन्नर। अन्ने आर नना पोल्ला गे ऎन ई लेक्खम नन्तेम र'ओन।</verse>
				<verse number="13">एन्‍देरगेका एन्ने आलर ठकवा तइरकर र'अनर, अरा मसीसी तइरकर लेक्खा भॆंस ऎदना ती फसवार नलख ओथ्र'ऊ आलर हिकनर।</verse>
				<verse number="14">लिकिन ईद हैकट मन्ना ही कत्‍था मल्‍ली, एन्‍देरगेका सैतान हूँ गा बिल्‍चिना मेर्ख़ा पैकस लेक्खा भॆंस ननी।</verse>
				<verse number="15">औंगे अदही जॊंख़र हूँ उजगो ही जॊंख़र लेक्‍खा भॆंस नन्ना कोहाँ कत्था मल्ला। लिकिन एकासे आर ही नलख र'ई अन्नेम आर ही मुंज्रना र'ओ।</verse>
				<verse number="16">ऎन अउरिम ब'अदन नॆ हूँ एंगन बोया अमके सोच'आ। लिकिन अन्ने नीम सोचदर होले, एंगन बोया बेसेम इंझ्र'आ, ख़ने ऎन हूँ अउर कटिक फुलई मना ओंग्दन।</verse>
				<verse number="17">एन्ने फुलई मन्ना डिढ ती ब'अना ही पत्त नू गा ऎन उर्बासी मने लेक्खा मल ब'अदन। लिकिन ऎन ओन्टा बोया बेसेम ब'अदन।</verse>
				<verse number="18">बग्गे आलर सौंसार ही लेक्खा फुलई मन्नर, ऎन हूँ अन्नेम फुलई मनोन।</verse>
				<verse number="19">नीम गा एका कोड़हे लूरगर आलर र'अदर, बोयारिन रिझ गने सहदर।</verse>
				<verse number="20">एन्‍देरगेका नीकईम निमन बिट्ठी ननू जॊंख़ कम'आ बेद्ददस, अरा नीकईम निमन नुलख़दस, अरा नीकईम निम्है ओदहा ती अपन नफा हो'अदस, अरा नीकईम तंगन कोहाँ नन्दस, अरा नीकईम निमन चटक'अदस, होले हूँ नीम अबड़ारिन रिझ गने सहदर।</verse>
				<verse number="21">ऎन लज्‍जे मॊख़्रदन ती इदन ब'अदन का ऎम गा इबड़न नना गे सवंग मलका नू रहचकम। अन्नु हूँ नीकईम एका पत्त नू फुलई मना गे डिढ नन्नर होले, अन्नेम ऎन हूँ फुलई मना गे डिढ मनोन। ऎन ओन्टा बोया बेसे इदिन हूँ ब'अदन।</verse>
				<verse number="22">आर लेका इब्रानी आलर का? ऎन हूँ इब्रानी आलन हिकदन। आर लेका इस्राऎल आलर का? ऎन हूँ इस्राऎल आलन हिकदन। आर लेका अब्राहमसी बनस ता आलर हिकनर का? ऎन हूँ अब्राहमसी बनस ता हिकदन।</verse>
				<verse number="23">आर लेका मसीसी जॊंख़र का? (ऎन लूर मलका बेसे एन्ने ब'अदन।) ऎन आरहिन ती हूँ बड़ियर जॊंख़न हिकदन। ऎन ई सुसर नलख नू कोड़हे अर्जाचकन, अरा बग्गे हॆल जेहेल नू पहाबाचकन‍, अरा कोर्रा ती बग्‍गे लौर मोक्‍कन, ऎन बग्गे हॆल खे'अना ती बछ्रकन।</verse>
				<verse number="24">यहूदीर ती ऎन पाँच खेप ओन कोर्रा जुक्की चालीस कोर्रा लौर ख़क्खकन।</verse>
				<verse number="25">रोमीर ती ऎन तीन खेप बॆंत ती लौर ख़क्खकन। ओंग्‍होल पखना ती लोड़गतारकन। तीन खेप एंग्‍हा काना कोहाँ डोंगा एसरा ती धसरा केरा। ओंग्‍होल गोट्टा उल्‍ला माख़ा ऎन मझी समुदर ता अम्मु नू अत्रा इत्रा बोहार'आ लिक्कन।</verse>
				<verse number="26">खनिम खनिम ऎन डहरे इक्‍कन। ऎन ख़ाड़ गुट्ठी ही अपलोक नू रहचकन। एंगा गे बच्चुर ती हूँ अपलोक बरचा, अरा यहूदीर ती हूँ अपलोक बरचा, अरा नन-यहूदीर ती हूँ अपलोक बरचा, अरा नगरे नू हूँ अपलोक बरचा, अरा टोड़ंग नू हूँ अपलोक बरचा, अरा समुदर नू हूँ अपलोक बरचा, अरा कसरहा भईर ती हूँ अपलोक बरचा।</verse>
				<verse number="27">ऎन कोड़हे अर्जाचकन अरा तिहा नंजकन, अरा कैनो माख़ा मल ख़न्‍द्रकन, अरा कीड़ा नू अरा ओनक'आ नू रहचकन, अरा खनिम खनिम बिगर ओन्ना-मॊख़ना नू रहचकन, अरा पइय्याँ नू अरा किचरी मलका नू रहचकन।</verse>
				<verse number="28">अरा इबड़ा उर्मी ती कोड़हे गा, उर्मी कलीसिया ही पत्त ता एंगा घोख एंगन उर्मी बेड़ा बयाबाचकी र'ई।</verse>
				<verse number="29">नन्नर पयहा र'अनर ख़ने, ऎन हूँ पयहा र'अदन। नन्नर पाप नू मूड़नर ख़ने, एंग्‍हा जिया कैर ती ऊली।</verse>
				<verse number="30">एंगा एकअम कत्‍था नू फुलई मन्ना र'ई होले, एंग्‍है पयहा आबोन ईद'ऊ आलॊ मइय्याँ ऎन फुलई मनोन।</verse>
				<verse number="31">हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी ओहमा ख़क्ख'ऊ धर्मेस अरा उर्बा येसुसी बंगस अख़दस का ऎन मल ठकदन।</verse>
				<verse number="32">ऎन दमसकोस नगरे नू रहचकन ख़ने, हरेतास बॆलासी राजीख़ापुस एंगन हॆंर'आ गे नगरे नू पहरा ओकताचस।</verse>
				<verse number="33">लिकिन जोक्क आलर एंगन ओन्टा ढक्‍की नू उइय्यर ती नगरे ही भीत ही भंवारी ती एंगन किय्या एत्ताचर। ई लेक्‍खा ऎन बुचड़ारकन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">एंगा अउर हूँ फुलई मना गे चाड़ र'ई होले, ऎन फुलई मनोन, लिकिन अत्रु ती एन्द्रा हूँ दौ मल्‍ली। अन्नु हूँ उर्बस ती एंगा ख़क्ख्रका देखार अरा दहदर गुट्ठिन ऎन तेंगोन।</verse>
				<verse number="2">मसी नू ऎन ओर्त आलासिन अख़दन, चौदा चान ही मुन्द आस तिसर मेर्ख़ा गूटी चॊदतारस। आस मॆद नू रहचस मलता मॆद ही बहरी रहचस ऎन बलदन। अदिन धर्मेस दिम अख़दस।</verse>
				<verse number="3">ऎन आ आलासिन अख़दन, आस परदे‍सोस गूटी चॊदतारस। आस असन एन्ने कत्‍था गुट्ठिन मेंजस, एकदा तेंगर'आ पुल्‍ली अरा अबड़न तेंगा गे एकअम आलस गे मल्‍ला चीरका। आस मॆद नू रहचस मलता मॆद ही बहरी रहचस ऎन बलदन। अदिन धर्मेस दिम अख़दस।</verse>
				<verse number="4"></verse>
				<verse number="5">एन्ने आलासी पत्त तिम ऎन फुलई ननोन। लिकिन एंग्‍है पत्त नू एंग्‍है पयहा आबोन ईद'ऊ आलॊन अम्बरकी अउर नन्ना इन्द्रिइम नू हूँ फुलई मल मनोन।</verse>
				<verse number="6">एन्ने ऎन फुलई मना बेद्ददन होले हूँ, ऎन बोया मल मनोन, एन्देरगेका ऎन मानिमन दिम तेंगदन। अन्नु हूँ ऎन एन्ने मल ननोन, एन्देरगेका नॆ हूँ एंग्है नू एन्द्रन ऎरदस अरा एंग्है ती एन्द्रन मेन्दस, अदिन ती कोड़हे एंग्है पत्त नू अम्‍बोर सोच'आ।</verse>
				<verse number="7">अन्नु हूँ एंगा नू धर्मेसी कोड़हे देखार दहदर नन्तारकी र'ई। ऎन इबड़ा नू फुलई अम्‍बोन मना। औंगे एंग्‍है कया नू ओन्टा अच्‍च कुड़चका र'ई। ईद एंगा गे सस्ती चि'ऊ सैतान ही ओन्टा पैकस हवे, औंगे ऎन फुलई मल मनोन दने।</verse>
				<verse number="8">इदन एंग्‍है ती तरकूटी मना गे ऎन उर्बस ती तीन खेप नॆचकन।</verse>
				<verse number="9">लिकिन उर्बस बाचस, “एंग्‍है मया निंगा गे नीन्द्रकी र'ई, ईगेका निंग्है पयहा नू एंग्‍है सवंग दौलेम नलख ननी।” औंगे अक्कु ऎन एंग्है पयहा गुट्ठी ही पत्त नू कोड़हे रिझ ती फुलई मनोन। ख़ने मसीसी सवंग एंग्हा नू नलख नना ऊंगी।</verse>
				<verse number="10">औंगेम ऎन मसीसी चड्डे एंगा मंजका पयहा ही पत्त नू, अरा लज्जे ही पत्त नू, अरा खिलपत ही पत्त नू, अरा खैतारना ही पत्त नू, सस्ती ही पत्त नू ऎन रिझ गने र'अदन। एन्देरगेका ऎन एकाबारी पयहा र'अदन, आ बारी ऎन सवंगिय र'अदन।</verse>
				<verse number="11">ऎन गा बैहा आलर लेक्‍खा कछनख्रदन, लिकिन नीमिम एंगन एन्ने मना गे मंजकादर। नीम एंगन सुमर'अना र'ई। ऎन एन्‍द्रा हूँ मलदन, अन्नु हूँ निम्है ई “कोहाँ तइरकर” ती ऎन एन्‍देर कत्‍था नू हूँ ती सन्नी मलदन।</verse>
				<verse number="12">ऎन निम्‍है गने रहचकन ख़ने, ऎन मानिम नू एंगन पुरुब नंजकन का ऎन ओन्टा तइरकन। एकासे का ऎन कोड़हे कयास गने दुक्खे सारना ती निम्है मझी नू बग्गे चिन्‍हा अरा अजगुत नलख अरा हैकट नलख गुट्ठी ऎदकन।</verse>
				<verse number="13">नीम नन्ना कलीसियन जोक्‍खना ती नीम एका रकम नू किय्या मंजकानर? हाँ, ऎन निमा गे बॊझा मल मंजकन, ई कत्‍था गे एंगन छमा नना।</verse>
				<verse number="14">अक्‍कु ऎन तिसर खेप निम्‍हा गुसन बर'आ गे सपड़ारकादन, अरा निमा गे ऎन बॊझा मल मनोन, एन्‍देरगेका ऎन निम्‍है खुर्जिन मला निमन बेद्ददन। ख़द्द-ख़र्रर तम्है अयंग-बंगर गे खुर्जी ख़ॊंड़ना ही चाड़ मलकी, लिकिन अयंग-बंगर दिम तम्‍है ख़द्द-ख़र्रर गे बेंदना र'ई।</verse>
				<verse number="15">औंगे ऎन निमा गे कोड़हे रिझ ती एंग्हा उर्मिनिम खेजाब'ओन, अरा एंगन हूँ खेजार'आ गे सपड़ारकादन। ऎन एवंदा कोड़हे निम्‍है ती चोन्‍हा नन्दन होले, नीम एंग्‍है ती जुक्‍की चोन्‍हा ननोर का?</verse>
				<verse number="16">निम्है ती जोक्कोर मन्नर का ऎन निमा गे बॊझा मल मंजकन, लिकिन नन्नर सोचनर का ऎन चतरा आलन अरा ठगचका ती निमन बझाबाचकन।</verse>
				<verse number="17">एका एका ओर्तारिन ऎन निम्‍है गुसन तइय्कन, एन्‍देर ऎन आर ही नॆखअय तिम इन्द्रिइम निम्है ती होच्‍चकन का? मानिम नू मल होच्चकन।</verse>
				<verse number="18">ऎन तीतुसिन निम्है गुसन बर'आ गे आनकन अरा आस गने एम्है नन्ना ओर्त भईसिन हूँ तइय्कन। एन्देर नीम ब'आ ओंग्दर का तीतुस निम्है ती इन्द्रिइम नफा होच्चस? ऎम इरबारिम ओन्टेम बॊलता नू मल उज्जकम उक्कम का? अरा ओन्टे डहरे नू मल ईक्‍कम का?</verse>
				<verse number="19">ऎम निम्है मुन्दहारे एमन बिगर बदी ही बॆस आलम ऎद'आ गे अक्कु गूटी चिहुट नन्दम एन्ने नीम सोचदर का? मला, ऎम धर्मेसी मुन्दहारे मसीस नू ब'आलदम। अना चोन्हा आलारो! नीम बॊलता नू परदा गेम ऎम उर्मिन नन्दम।</verse>
				<verse number="20">एन्‍देरगेका एन्ने अम्बो मना गे ऎन एल्‍चदन का ऎन निम्है गुसन बरना बारी, एकासे ऎन बेद्ददन अन्ने निमन मल ख़क्‍खोन, अरा नीम एंगन एकासे मल बेद्ददर अन्नेम ख़क्‍खोर। अरा एन्ने अम्‍बो मना का ऎन निम्‍है नू नग्‍गानख्रना, इस्‍गहा, कदरारना, लोभिया, नीन्दा, जलिय'अना, मोठ'ई, अरा बिगर दाब ख़क्‍खोन।</verse>
				<verse number="21">अरा एन्ने अम्बो मना का ऎन निम्है गुसन अउर बरना बारी, एंग्‍है धर्मेस निम्‍है मुन्दहारे एंगन किय्या नन्त'ओस, अरा एंगा अबड़ा बग्‍गे आलर गे कलपारना मनो का नॆ मुन्द नंजका पाप ती सोतरा मन्ना, पेहरन ही सोतरा नलख, पसड़ा गुट्ठी ती जिया मल किरताचर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">अक्‍कु ऎन तिसर खेप निम्‍है गुसन बर'ऊ र'अदन। नेम्‍हा पुथी ब'ई का, “दुई मलता तीन आलर ही गोवाह ती ओर्मा दिम फरियारना र'ई।”</verse>
				<verse number="2">ऎन दोसर खेप निम्है गुसन बरचकन ख़ने, मुन्द दिम ऎन निमन चेताबाचकन। ऎन अक्‍कु निम्है गुसन मल र'अदन, अन्नु हूँ ऎन अउरिम निमन चेताब'अदन। ऎन अउर निम्है गुसन बर'ओन होले, नॆ मुन्द पाप नंजकानर अरा नॆ अक्कु पाप नन्नर, नॆकन हूँ सोग्‍गे मल ऎरोन।</verse>
				<verse number="3">नीम गा इदही सबुती बेद्ददर का मसीस एंग्है त्रु ब'आलदस। अरा मसीस निम्है तरती पयहा मल्‍दस, लिकिन आस निम्है नू सवंगिय र'अस।</verse>
				<verse number="4">मानिम नू आस पयहा आल कया नू क्रुस नू टोकतारस, अन्नु हूँ धर्मेसी सवंग ती उज्‍जालदस। अन्नेम ऎम हूँ गा आस नू पयहा र'अदम, लिकिन धर्मेसी सवंग ती निमा गे सुसर नना गे आस गने उज्‍जोम।</verse>
				<verse number="5">नीम निमन बिढ़'आ ती ऎरा का नीम पत्त'अना नू उज्‍जालदर का मला, नीम निमानिम जँच'आ। एन्‍देर नीम मल चिन्हदर का येसु मसीस निम्‍है नू र'अस? अन्ने नीम मल चिन्हदर होले, नीम जंचना नू हार मंजकर केरकर।</verse>
				<verse number="6">एंगा असरा र'ई का नीम अख़'ओर का ऎम तइरका अदिया ही जंचना नू हार मल मंजकादम।</verse>
				<verse number="7">अक्कु ऎम धर्मेसिन गोहरारदम का नीम एकअम मलदौ मल ननोर। इदगे मला का ऎम जंचना नू जितचका ऎथ्र'ओम, लिकिन इदगे गोहरारदम का ऎम जंचना नू हार मंजकम एन्ने ऎथ्रना ती हूँ, नीम दौ ननोर।</verse>
				<verse number="8">एन्देरगेका ऎम मानी ही बिड़दो एन्‍देर हूँ नना पोल्‍लोम, लिकिन मानी गेम उर्मिन नना ओंगोम।</verse>
				<verse number="9">ऎम पयहा र'अना ती हूँ नीम सवंगिय र'अदर, इदगे ऎम रिझ्रदम। अरा ऎम गोहरारदम हूँ का नीम बड़ियर मनोर क'ओर।</verse>
				<verse number="10">ऎन निम्है ती गेच्छा नू र'अना बारी इबड़ा कत्थन इदगे लिखदन का, ऎन निम्है गुसन बर'ओन ख़ने, उर्बस एंगा चिच्का अदिया ती निम्है गने सकत गने इन्द्रिइम नन्ना मल मनो। एन्‍देरगेका एंगा ई अदिया निमन बगड़'आ गे मला कम'आ गे चीतारकी र'ई।</verse>
				<verse number="11">छेद्दे नू अना भईरो, रिझ्र'आ, बड़ियर मना, डिढ मना, ओन जिया ती र'आ, निभर'आ ती र'आ। ख़ने चोन्‍हा अरा सान्ति ही धर्मेस निम्‍है गने र'ओस।</verse>
				<verse number="12">ओर्तोस नन्नासिन नेम्‍हा चोंखना गने मोंजरा नना।</verse>
				<verse number="13">ओर्मा नेम्‍हा आलर निमन मोंजरा नन्नर।</verse>
				<verse number="14">उर्बस येसु मसीसी मया अरा धर्मेसी चोन्हा अरा नेम्‍हा बॊलतासी मेस्रका नीम ओर्मर गने र'अन नेकअन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="48">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">ई चिठी त‍इरकन पौलुस एंग्हा तरती र'ई। ऎन एक‍अम आलर ही खोंड़हा तरती मला महले एकअम अक्स'ऊ आलर ती तइरका मल्‍ला मंजका। लिकिन येसु मसीस ती अरा धर्मे बंगस ती तइरका मंजकादन, एकास येसुसिन केचका ती उज्‍जा चॊदस।</verse>
				<verse number="2">अरा तइरका पौलुस एंग्‍है तरती अरा एंग्‍है संगे र'अनर अबड़ा भईर तरती हूँ गलातिया चकभार नू र'ई अबड़ा कलीसिया गुट्ठी गे ई चिठिन त‍इय्‍दम।</verse>
				<verse number="3">नम्‍है धर्मे बंगस अरा उर्बस येसु मसीस निमा मया अरा कोड़े चि'अदस नेकअन।</verse>
				<verse number="4">येसुस दिम धर्मेसी अरा बंगासी मने ती ई मलदौ ख़ॆख़ेल ती नमन नाड़ा गे नम्‍है पाप गुट्ठी गे केच्‍चस।</verse>
				<verse number="5">धर्मे बंगस गे हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी महबा मनन नेकअन। आमेन।</verse>
				<verse number="6">धर्मेस मसीसी मया ती निमन मीख़ियस। एंगा हैकट मंजा का एन्ने चाँड़हे नीम आसिन अम्‍बकर ती नीम नन्‍ना रकम ही दौ कत्‍थन मेंजकर ती किर्रा लगदर।</verse>
				<verse number="7">नन्ना दौ कत्‍था गा र'अम मलकी। लिकिन कैनो आलर एन्ने र'अनर का आर निमन अकबकाब'अनर ती मसीसी दौ कत्‍थन बगड़'आ बेद्दालनर।</verse>
				<verse number="8">लिकिन ऎन निमन एका दौ कत्‍थन तिंकन अदिन अम्‍बरकी नन्‍ना दौ कत्‍था नीकईम तेंगनर होले, ऎम ऎमिम हूँ र'ओम महले मेर्ख़ा ता पैकस हूँ र'ओस, ऎम जनमजुग गे सर्पार'ओम।</verse>
				<verse number="9">मुन्‍द एका दौ कत्‍था ऎन निमा तिंकादन, अक्‍कुन फिनिम तेंगदन, एका दौ कत्‍थन नीम इंझ्रकर अत्रु ती नन्‍ना दौ कत्‍थन एकअम ओर्तस तेंगदस होले, आस मइय्याँ सरपारना मनी।</verse>
				<verse number="10">अक्‍कु ऎन नॆख'आ सोग्‍गे ख़क्‍खा बेद्ददन आलर ही मलता धर्मेसी? महले ऎन आलारिन रिझाब'आ बेद्ददन का? ऎन आलारिन रिझाब'आ बेद्दना होले, मसीसी जॊंख़ मल र'ओन दने।</verse>
				<verse number="11">अना भ‍ईरो! ऎन निमन अख़त'आ बेद्ददन का एका दौ कत्‍था ऎन निमन तिंकादन, आद आलर ही चिताबुता ती गढ़चका मल्‍ली।</verse>
				<verse number="12">ऎन अदिन एकअम आलस ती मल्‍ला इंझ्रका, अरा एकअम आलस ती हूँ मल्‍ला सिख्रका, आद एंगा येसु मसीस दहदर नंजस ख़ने ख़क्‍ख्रा।</verse>
				<verse number="13">ऎन मुन्‍द यहूदी धरम नू रहचकन ख़ने एकासे उज्‍जा ओक्‍का लिक्‍कन अदिन नीम अख़दर। ऎन कैयो खेप धर्मेसी कलीसिया आबोन बुड़ाब'आ गे चिताबुता नंजकन।</verse>
				<verse number="14">एंग्‍है बग्‍गे जातियर गुट्ठी ती नॆ एंग्‍है गने ता रहचर, आर ती यहूदी खोंड़हा नू परदनुम मुन्‍द काला लिक्‍कन। अरा एम्‍है पूरखर ही चाल गुट्ठी गे नगदे रिझ्र'आ लिक्‍कन।</verse>
				<verse number="15">लिकिन धर्मेस एंगन अयंग ही ओदर तिम चज्‍जिकाचस अरा तंग्‍है मया नू मीख़काचस।</verse>
				<verse number="16">अरा आस एग्‍है नू अरा एंग्‍है ती तंग्दासिन दहदर नना गे हुकमारस। एकत्रु ऎन नन-यहूदीर नू तंग्‍दासी दौ कत्‍थन तेंगा कुद्दोन। इदही ख़ॊख़ा ऎन एक‍अम आलर ती सलहा मल्‍ला मंजका।</verse>
				<verse number="17">अरा एंग्‍है ती मुन्‍द त‍इरकर रहचकर आरिन ऎरा गे ऎन येरुसलॆम मल केरकन। लिकिन लॆम अरबिया देस किर्रीम बिच्‍चकन फिन असले दमसकोस नगरे किर्कन बर्चकन।</verse>
				<verse number="18">अरा ऎन तीन बछर ख़ॊख़ा पतरस गने भेंट मना गे येरुसलॆम केरकन अरा आसी गने पन्‍द्रा उल्‍ला रहचकन।</verse>
				<verse number="19">उर्बासी तंग्ड़िस याकॊबसिन अम्‍बर नन्‍ना तइरकर गने नॆख'आ संगे हूँ एंग्‍है भेंट मल मंजा।</verse>
				<verse number="20">धर्मेस अख़दस ऎन निमा लिखचका र'अदन आद जम्मा मानिम रई।</verse>
				<verse number="21">इदही ख़ॊख़ा ऎन सीरिया अरा किलिकिया ही चकभार गुट्ठी नू केरकन।</verse>
				<verse number="22">आ बेड़ा नू यूदेया ता कलीसिया गुट्ठी ता मसी आलर एंगन बल्‍ला लगियर।</verse>
				<verse number="23">आर इवंदम अख़'आ लगियर का एकास नम्‍है मइय्याँ सताब'आ लगियस, आस अक्‍कु ई पत्त'अना ही कत्‍था तेंगा कुद्दा लगदस। एकदन आस नठाब'आ बेद्दा कुद्दा लगियस।</verse>
				<verse number="24">अरा अबड़ा कलीसिया एंग्‍है पत्त नू धर्मेसी ओहमा नना लगिया।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">इदही चौदा बछर ख़ॊख़ा अउरिम ऎन बरनबास गने येरुसलॆम केरकन, अरा तीतुसिन हूँ संगे होच्‍चकन।</verse>
				<verse number="2">धर्मेस दहदर नंजकाचस का एंगा असन काना चाड़ र'ई, औंगे ऎन केरकन। ऎन कलीसिया ही मुध आलर गने सुनसान नू भेंटारकन अरा बाचकन का एका दौ कत्‍थन ऎन नन-यहूदीर मझी नू तेंगा लिक्‍कन। एन्‍देरगेका एंगा एल्‍चना रहचा का एंग्‍है दौ कत्‍था तेंगना नलख एकदन ऎन नंजकादन अरा ऎन अक्कुन ननालदन आद अनभनियाँ अम्‍बो मना।</verse>
				<verse number="3">तीतुस एंग्‍है गने येरुसलॆम केरकाचस, आस नन-यहूदी आलस रहचस। अन्नु हूँ आर आसिन खतना नना गे बड़पेलहा मल नंजर।</verse>
				<verse number="4">ऎम इबड़ा कत्‍थन इदगे तिंकम का जोक्को ठकवा पत्त'ऊ भईर कलेकसे नम्है मझी नू कोरचकाचर अरा आर मसी येसुस नू नमा ख़क्‍ख्रकी र'ई आ छछिन्‍द आबोन हो'आ गे अरा अत्रु ती नमन मूसासी नॆग ही जॊंख़ कम'आ गे अन्‍थन जॊहना लेक्‍खा बरचका रहचर।</verse>
				<verse number="5">लिकिन ऎम गा दौ कत्‍था ही मानी आबो निम्‍है गने कम्रकी र'आ गे बिद्दकम। औंगे अबड़र ही मुन्‍दहारे ऎम एमन ओन घड़ी गे हूँ आर ही किइय्या मना मल चिच्‍कम।</verse>
				<verse number="6">अरा कलीसिया ता मुद्धर एकार एका कोहाँ मुध होले हूँ आर एंग्हा तिंका दौ कत्‍था गने इन्द्रिइम मल जोड़चकर। आर कोहाँ मुध र'ओर महले सन्नी र'ओर, एंगा गे अदही नू एन्‍द्रा हूँ सोच मलकी। धर्मेस नॆख'आ हूँ मुहिन ऎररकी नेंव‍ई मल नन्‍दस।</verse>
				<verse number="7">आर मनचर एकासे का धर्मेस यहूदीर ही मझी नू दौ कत्‍थन तेंगा गे पतरसिन तइय्काचस। अन्नेम एंगन हूँ नन-यहूदीर मझी नू दौ कत्‍थन तेंगा गे धर्मेस तइय्‍कादस।</verse>
				<verse number="8">एन्‍देरगेका एका धर्मेस यहूदीर गे दौ कत्‍था मेन्‍त'आ गे पतरस गे त‍इरका नलख नना गे पैया चिच्‍चस। आ धर्मेसिम एंगा गे हूँ नन-यहूदीर गे दौ कत्‍था मेन्‍त'अना ही त‍इरका नलख नना गे पैया चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="9">आलर याकॊब अरा पतरस अरा यॊहनसिन कलीसिया ही कोहाँ मुद्धर लेक्‍खा सोचर। आर धर्मेस ती एंगा ख़क्‍ख्रका मया आबोन अक्‍खर। आर एंगन अरा बरनबासिन संगे नलख ननू लेक्‍खा इंझ्रर अरा रिझाबाचर का ऎम नन-यहूदीर गुसन क'ओम, अरा ताम यहूदीर गुसन क'ओर।</verse>
				<verse number="10">आर ही ब'अना रहचा कीड़ा आलारिन सहाड़ा नना गे अमके मॊधर'आ ऎन हूँ एन्नेम नना बेद्दालिक्‍कन।</verse>
				<verse number="11">पतरस अन्‍तियोख़ेया बरचस ख़ने ऎन आसी छम्‍हा छम्‍हें आस गने आनानख्रकन। एन्‍देरगेका आस नू गुन्‍हा रहचा।</verse>
				<verse number="12">याकॊबस तरती जोक्‍क आलर बरचर, अदही ती मुन्‍द पतरस नन-यहूदीर गने ओक्‍करकी ओना मॊख़ा लगियस। लिकिन आर बरचर ख़ने आस खतना मंजका आलर ही इल्‍चिक'आ ती पछली मंजस केरस अरा तरकूटी मना हेलरस।</verse>
				<verse number="13">नन्‍ना यहूदी भईर हूँ पतरस गने उतुरमाड़ना नलख नंजर। अन्‍ति बरनबास हूँ उतुरमाड़ना चड्डे बेहड़ारस केरस।</verse>
				<verse number="14">ऎन ईरकन का आर ही उज्‍जना ओक्‍कना दौ कत्‍था ही मानिम ती बिड़दो र'ई। ख़ने ऎन ओर्मर ही मुन्‍दहारे पतरसिन बाचकन, “नीन यहूदीर नू कुन्‍द्रकादय, यहूदीर ही लेक्‍खा मला, लिकिन नन-यहूदीर ही लेक्‍खा उज्‍जदय। होले नीन नन-यहूदीरिन यहूदीर ही नॆग आबोन धर'आ गे एकासे ब'आ ओंग्दय?</verse>
				<verse number="15">नाम गा कुन्‍द्रका यहूदी हिकदत, अरा पपहर नन-यहूदीर ती मलदत।</verse>
				<verse number="16">अन्नु हूँ नाम अख़दत, आलर नॆग ही नलख ती मला, लिकिन येसु मसीसिन पत्त'ओर ती उजगो आल मनोर। इदगे नाम मसी येसुस नू पत्ताचकादत, एकत्रु नाम नॆग ही नलख ती मला, लिकिन येसु मसीस नू पत्त'अना ती उजगो आल मनोत, एन्‍देरगेका नॆग ही नलख ती नॆ हूँ उजगो मना पोल्‍लोर।”</verse>
				<verse number="17">नाम मसीस नू असरा नन्ना ती उजगो आल मना गे बेद्ददत, जोक्को यहूदीर नमन पपहा ब'अनर, एन्‍देरगेका नाम ओर्मा यहूदी नॆगन मल पॆस्रदत। होले इदही मने एन्ने का येसुस नमन पाप नना गे चि'अदस? कहियों मला!</verse>
				<verse number="18">ओर्तोस यहूदीर ही ओर्मा नॆग आबोन नन्ना ती उजगो मना ओंग्‍दस, ऎन इदन अम्‍बकन चिच्‍चकन। लिकिन अउरिम अदिन नना गे पॆस्रदन होले ऎन ऎनिम एंगन बदी टिड़दन।</verse>
				<verse number="19">ऎन गा नॆग ती अरा नॆग ही ऎरना नू केच्‍च ख़च्‍चिकादन, एकन्ने का ऎन धर्मेस गे उज्‍जोन।</verse>
				<verse number="20">ऎन मसीस गने क्रुस नू ठोकरकादन, अक्‍कु ऎन मल्‍ला उज्‍जना, लिकिन मसीस एंग्‍है नू उज्‍जा लगदस। अक्‍कु ऎन एंग्‍है कया नू उज्‍जा लगदन होले धर्मेसी तंग्‍दस येसु मसीस नू पत्त'अना ती उज्‍जा लगदन, एकास एंगन चोन्‍हा नंजस अरा एंगा गे तंग्‍है उज्‍जनन चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="21">ऎन धर्मेसी मया आबोन अयंध'आ ठेकाब'आ पोलदन। नॆग ती उजगो मन्‍ना मनी होले मसीसी खे'अना सिथिया मंजा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">अना बोया गलातिया ता आलारो! नॆ निमन नस्‍सा? येसु मसीसिन क्रुस नू ठोकचर अदिन निम्‍है ख़न्न ही मुन्‍दहारे ऎदका रहचा।</verse>
				<verse number="2">ऎन निम्‍है ती ओन्‍टा कत्‍था ही पत्त नू अख़'आ बेद्ददन का एकासे नेम्‍हा बॊलतासिन नीम इंझ्रकर? मूसासी नॆगन नन्ना ती निमा गे बॊलतस ख़क्‍ख्रस का महले नीम मेंजका येसु मसीसी दौ कत्‍थन पत्त'अना ती ख़क्‍खरस का?</verse>
				<verse number="3">अना लूर मलका आलारो! एन्‍देर नीम नेम्‍हा बॊलतस ती ऒड़ नंजकर आ नलखन अक्‍कु नीम कया ही मने लेक्‍खा नना बेद्दा लगदर?</verse>
				<verse number="4">नीम ई कोड़हे सस्‍तिन सिथियम चॊदकर, अरा दौ कत्‍थन ख़क्‍खकर। अबड़ा उर्मी सस्ती अनभनियाँ अम्‍बो मना।</verse>
				<verse number="5">धर्मेस निमा गे तंग्‍है बॊलतासिन चि'अदस ती निम्‍है नू अजगुत नलख नन्‍त'अदस, आद नॆग ही नलख गुट्ठी ती का महले दौ कत्‍थन पत्त'अना ती एन्ने नन्‍दस का?</verse>
				<verse number="6">अब्राहमस धर्मेसिन पत्ताचस, ख़ने आस धर्मी लेक्‍ख्रस।</verse>
				<verse number="7">औंगे नीम अख़'आ हो'आ का नॆ पत्त'अनर आरिम अब्राहमसी ख़द्दर।</verse>
				<verse number="8">नेम्‍हा पुथी नू मुन्‍द तिम लिख्रकी र'ई, “धर्मेस पत्त'अना ती नन-यहूदीरिन उजगो आल कम'ओस। औंगे आस अब्राहमस गे ई दौ कत्‍थन मेन्ताचस, ‘उर्मी आलर निंग्‍है ती आसीस ख़क्‍खोर।’”</verse>
				<verse number="9">औंगे नॆ पत्त'अना नू र'अनर, आर पत्त'ऊ अब्राहमस संगे आसीस ख़क्‍खनर।</verse>
				<verse number="10">औंगे एवंदा आलर नाड़र'आ गे नॆग नू असरा नन्नर, आर ओर्मर सर्पारनर। एन्‍देरगेका नेम्हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “नॆ नॆग ता लिख्रका उर्मी कत्‍था ही बेसे मल मन्‍नर, आस ओर्त ओर्त सर्पारदस।”</verse>
				<verse number="11">अक्‍कुन ईद गा दहदर र'ई का नॆ हूँ नॆग ही चड्डे धर्मेसी ऎरना नू उजगो मलकर, एन्‍देरगेका नेम्हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “उजगो आलस पत्त'अना चड्डे उज्‍जोस।”</verse>
				<verse number="12">लिकिन नॆग ही पत्त'अना गने एन्‍देर नता हूँ मलकी, एन्‍देरगेका नॆ उर्मी नॆग आबोन मन'ओस, आस गे इत्रुम उज्‍जना ख़क्‍ख्र'ओ।</verse>
				<verse number="13">मसीस नमा गे सर्पारस अरा ई लेक्‍खा नॆग ही सर्पारना ती नाड़ियस। एन्‍देरगेका नेम्हा पुथी नू लिख्रकी र'ई अन्ने मंजा, “नॆकन कंक नू ठोकतार'ई, आस सर्पारकादस।”</verse>
				<verse number="14">ईद इदगे मंजा का मसी येसुस ती अब्राहमसी आसीस नन-यहूदीर गे हूँ ख़क्‍ख्र'आ गे आस नमन नाड़ियस। अरा नम्‍है पत्त'अना ती ई बॊलतस नमा ख़क्‍‍ख्र'आ ओंग्‍दस एकासी पत्त नू गच्‍छरकी रहचा।</verse>
				<verse number="15">अना भईरो! उर्मी उल्‍ला ता उज्‍जनन जोखदन ती तेंगदन। आलर नू गच्‍छरना बड़ियर कम्रकी र'ई होले अत्रु नॆ हूँ जोड़'आ पोलनर महले अइय्या एन्‍देर हूँ घटाबआ पोलनर।</verse>
				<verse number="16">गच्‍छरना गुट्ठी अब्राहमस गे अरा आसी जंईपुंई गे चीरकी र'ई। धर्मेस एन्ने मल बाचस का “निंग्‍है जंईपुंईर गे” इदही मने बग्‍गेर गे एन्ने र'ई। लिकिन धर्मेस बाचस, “निंग्‍है जंईपुंई गे” इदही मने ओर्तोस गे एन्ने र'ई। आ आलस येसुस हिकदस।</verse>
				<verse number="17">ऎन आनदन, एका गच्‍छरकन धर्मेस अब्राहमस गने पोकता नंजकाचस। अदिन नॆग चार सौ तीस बछर ख़ॊख़ा बर'अरकी तरकूटी नना पुल्‍ली का गच्‍छरना अनभनियाँ मनो।</verse>
				<verse number="18">एन्‍देरगेका अब्राहमसी आसीस नॆग आबोन नन्ना ती ख़क्‍ख्रकी र'ई होले गच्‍छरना ती मल्‍ला ख़क्‍ख्रा। लिकिन धर्मेस अदिन मया ती अब्राहमस गे गच्‍छरका ती चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="19">ईगे नॆग ही चाड़ एन्‍द्रा रहचा? ख़ॆख़ेल ता आलर गे अक्‍का-बलकन अख़त'आ गे का? ईद अब्राहमसी पिड़ही ही बरना गूटी र'ओ, अदगे गच्‍छरका रहचा, अरा धर्मेस तंग्‍है नॆगन मेर्ख़ा पैकर ती मूसासिन चिच्‍चस। एकास धर्मेस अरा आलर ही चिलकठवा रहचस।</verse>
				<verse number="20">चिलकठवा ओर्तो तरती मल मनी, लिकिन धर्मेस ओर्त लेका र'अस, आस अब्राहमस गने गच्‍छरका बेड़ा नू एक‍अम चिलकठवासिन मल ब‍उराचस।</verse>
				<verse number="21">होले नॆग धर्मेसी गच्‍छरना गुट्ठी ही बिड़दो नू र'ई का? कईहो मला! एन्ने नॆग चीरकी रहचा एकदा उज्‍जना चि'आ ऊंगी होले, नाम नॆगन पॆस्रना ती धर्मेसी मुन्‍दहारे उजगो आल मनोस दने।</verse>
				<verse number="22">लिकिन नेम्हा पुथी ब'ई का नाम ओर्मत पाप ही आकुस नू र'अदत। एकत्रु येसु मसीस नू पत्त'अना ती पत्त'उर धर्मेसी गच्‍छरना आबोन ख़क्‍खनर नेकअन।</verse>
				<verse number="23">लिकिन पत्त'अना ही बरना ही मुन्‍द अदही दहदर मन्‍ना बेड़ा गूटी नाम नॆग ही ऎरना ख़ॊजना नू खुटरका उइरका रहचकत।</verse>
				<verse number="24">औंगे नॆग नमन मसीस हेद्दे ओन्‍द्र'आ गे नम्‍है ईरू-ख़ूजू मंजा का नाम पत्त'अना ती उजगो आल मनोत।</verse>
				<verse number="25">लिकिन अक्‍कु पत्त'अना बरचा, ख़ने नाम नॆग ही आकुस नू मलकत।</verse>
				<verse number="26">अरा नीम ओर्मर गा मसी येसुस म‍इय्याँ ता पत्त'अना ती धर्मेसी ख़द्दर मंजकादर।</verse>
				<verse number="27">निम्‍है ती नॆ नॆ मसी नू नॊड़रकानर, अबड़र तम्‍है उज्‍जना नू मसीसिन ऎदनर।</verse>
				<verse number="28">अक्‍कु नॆ हूँ यहूदी मला महले नन-यहूदी मला, बिट्ठी ननू जॊंख़ मला महले छछेम मला, नॆ हूँ मॆत मला महले मुक्‍का मला। अक्‍कु नीम ओर्मर मसी येसुस नू ओन्‍टा मंजकर केरकर।</verse>
				<verse number="29">नीम मसीसी हिकदर होले अब्राहमसी बनस हिकदर। अरा धर्मेस अब्राहमस गने नंजका गच्‍छरना चड्डे नीम धर्मेसी आसीस ख़क्खोर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">अक्‍कु ऎन निमन ब'अदन का, तम्‍बासी खुर्जिन ख़क्‍खू ख़द्दस तंग्‍है उर्मी ख़ल्‍ल ही उरुब मन्‍दस, होले हूँ आस सन्नी ख़द्दस र'अना ती आस बिट्ठी ननू जॊंख़स ती भिन्‍गे मलदस।</verse>
				<verse number="2">लिकिन बंगासी ओक्‍ताचका बेड़ा अंड़सना गूटी ख़ापुर अरा ईरू-ख़ूजू आलर ही तबे नू र'अदस।</verse>
				<verse number="3">अन्नेम नाम ख़द्दत रहचकत आ गूटी ख़ॆख़ेल ता उर्मी बॊलता गुट्ठी ही तबे नू रहचकत।</verse>
				<verse number="4">लिकिन ठौका बेड़ा बरचा ख़ने, धर्मेस तंग्‍दासिन तइय्यस। आस ओन्‍टा आली ती कुन्‍द्रस ती यहूदीर ही उर्मी नॆग आबोन पॆस्रस।</verse>
				<verse number="5">अरा मूसासी नॆग ही तबे नू र'अना आलारिन अम्‍बत'ओस ती नाड़ोस। अरा नमा गे गॊद होच्‍का लेक्‍खा ख़द्द मना गे आकुस चि'ओस।</verse>
				<verse number="6">अरा नीम गा धर्मेसी ख़द्दर हिकदर। धर्मेस तंग्‍दासी बॊलतन नम्‍है जिया नू त‍इय्‍कादस। औंगे आस चिच्चियारदस ती मॆख़दस “अना बबा, अना बंगायो।”</verse>
				<verse number="7">ईगे अक्‍कु नीन बिट्ठी ननू जॊंख़ मलदय। नीन धर्मेसी ख़द्दय हिकदय। नीन आसी ख़द्द र'अना ती नीन धर्मेसी गच्‍छरका आसीस आबोन ख़क्‍खोय।</verse>
				<verse number="8">नीम गा धर्मेसिन बल्‍ला लिक्‍कर ख़ने, एन्ने देंवता गुट्ठी ही तबे नू रहचकर एकाबड़ा मानी नू धर्मे मल्‍ली।</verse>
				<verse number="9">लिकिन अक्‍कु नीम धर्मेसिन अक्‍ख ख़च्‍चिकर। मानिम नू धर्मेस ती नीम अक्कर। होले नीम एकन्ने पयहा अरा लंडी सिखाब'अना तरा किर्रदर? अउरिम अबड़ा ही जॊंख़ मना बेद्ददर।</verse>
				<verse number="10">नीम अक्‍कुन गूटी उल्‍ला गुट्ठी, महिना गुट्ठी, ओट्टा हॆंचका उल्‍ला अरा बछर गुट्ठिन मनदर।</verse>
				<verse number="11">एंगा निम्‍है पत्त नू इल्‍चिक'आ मनी। एन्ने अम्‍बो मना का निम्‍है मझी नू एंग्‍है अर्जाचका सिथिया मनो।</verse>
				<verse number="12">अना भईरो, निम्‍है ती एंग्‍है ब'अना ईदिम र'ई का ऎन एकासे यहूदी नॆग ती अम्‍बरकन अन्नेम नीम हूँ यहूदी नॆग ती अम्‍बर'आ, एन्‍देरगेका ऎन अबड़ा नॆगन अम्‍बकन ती निम्‍है लेक्‍खा मंजकादन। नीम एंग्‍है लेक्‍खा मना, एकासे ऎन निम्‍है लेक्‍खा मंजका केरकादन। नीम एंग्‍है गने एन्‍देर हूँ मलदौ मल्‍ला नंजका।</verse>
				<verse number="13">नीम अख़दर का ऎन निम्‍है मझी नू पहिल खेप दौ कत्‍था तेंगा गे बरचकन, आ बारी ऎन कोड़े मल रहचकन।</verse>
				<verse number="14">अरा ऎन कया ही पयहा चड्डे निमा बोझा मंजकन। अन्नु हूँ नीम एंगन हींड़चकर मला अरा एंगन ख़ाँड़चकर मला। लिकिन नीम एंग्‍है एन्ने मईन नंजकर का ऎन धर्मेसी पैकस मलता मसी येसुस लेक्‍खा रहचकन।</verse>
				<verse number="15">ख़ने नीम बग्‍गे रिझ गने रहचकर। लिकिन अक्‍कु निम्‍है अबड़ा रिझ एसन केरा? ऎन निम्‍है पत्त नू ब'आ ओंग्दन का मने मन्‍ना होले नीम निम्‍है ख़न्‍नन ओथ्र'ओर ती एंगा चि'ओर दने।</verse>
				<verse number="16">अक्‍कुन एन्‍देर मानिम ब'अना चड्डे ऎन निम्‍है बैरी मंजकन का?</verse>
				<verse number="17">अबड़ा आलर निमन संगी गा कम'आ बेद्दनर। लिकिन दौ चिताबुता ती मला, आर निमन एम्‍है ती छिंडा बेद्दनर का नीम आर गे संगी कम'ओर।</verse>
				<verse number="18">लिकिन ईद हूँ दौ हवे का बॆस कत्‍था नू उर्मी बेड़ा संगी कम'आ गे चिहुट नन्‍तार'ई नेकअन, आ बारी लेका मला एकाबारी ऎन निम्‍है गने र'अदन।</verse>
				<verse number="19">अना एंग्‍है ख़द्दारो! एका गूटी नीम मसीस लेक्‍खा मल मनोर आ गूटी ऎन फेन ख़द्द नेब्‍बना बेसे नुंजना सहदन।</verse>
				<verse number="20">मने गा लग्‍गी का अक्‍कु ऎन निम्‍है गुसन बर'ओन ती नन्‍ना घत ती ब'ओन, एन्‍देरगेका एंगा निम्‍है पत्त नू दोभिदिया मनी।</verse>
				<verse number="21">नीम नॆग ही तबे नू र'आ बेद्ददर, नॆग एन्‍देर ब'ई अदिन नीम बलदर का? अदिन एंगन तेंगा।</verse>
				<verse number="22">नेम्हा पुथी नू लिख्रकी र'ई का अब्राहमस गे ऎंड़ ख़द्दर मंजर अरा ओर्त बिट्ठी ननू जॊंख़ पेल्‍लो ती अरा ओर्त तंग्‍आली ती मंजर।</verse>
				<verse number="23">एकास बिट्ठी ननू जॊंख़ पेल्‍लो ती कुन्‍द्रस आसी कुन्‍द्रना कया ती मंजा। लिकिन तंग्‍आली ती कुन्‍द्रस आसी कुन्‍द्रना धर्मेसी गच्‍छरका ती मंजा।</verse>
				<verse number="24">इबड़ा ऎंड़ मुक्‍कर जोक्‍खा ख़ीरी हिकनर। ईर धर्मेसी ऎंड़ गच्‍छरका हिकनर। ओन्‍टा मुक्‍का गा सीनाय परता हवे, अत्रु आलर नॆगन ख़क्‍खियर ती अदही जॊंख़ ‍मंजकर। अरा आद हागार हवे।</verse>
				<verse number="25">हागार अरबिया देस ता सीनाय परता हवे, आद अक्‍कु येरुसलॆम नगरे बेसे र'ई। एन्‍देरगेका आद तंग्‍है ख़द्दर गने नॆग ही जॊंख़ नू र'ई।</verse>
				<verse number="26">लिकिन सारा मेर्ख़ा येरुसलॆम, छछिन्‍द आली हवे। अरा आदिम नम्‍है अयंग।</verse>
				<verse number="27">एन्‍देरगेका ईद नेम्हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “अनय बंझली, नीन ख़द्द मल पाकदी, रिझ्र'अय, निंगा नेबना नुंजना मल मना लगिया, ख़ने खुसमार'अय, अम्‍बका मुक्‍का ही ख़द्दर ती बिहई मुक्‍का ही ख़द्दर बग्‍गे र'अनर।”</verse>
				<verse number="28">औंगे भईरो! नीम इसाकस बेसे गच्‍छरका ख़द्दर मंजकादर।</verse>
				<verse number="29">अउला कया ती कुन्‍द्रका ख़द्दस बॊलतस ती कुन्‍द्रकासिन दिकदिका ब'आ लगियस, अन्नेम अक्‍कु हूँ मना लगी।</verse>
				<verse number="30">लिकिन नेम्हा पुथी एन्‍देर ब'ई? “बिट्ठी ननू जॊंख़ पेल्‍लो अरा आसी ख़द्दासिन एड़पा ती खेद'आ चि'आ। बिट्ठी ननू जॊंख़ पेल्‍लो ही ख़द्दस बिहई ही ख़द्दस गने तम्‍बासी खुर्जिन मल ख़क्‍खोस।”</verse>
				<verse number="31">औंगे भईरो, नाम बिट्ठी ननू जॊंख़ पेल्‍लो हागार ही ख़द्दत मलदत, लिकिन गच्छरका बिहई सारा ही ख़द्दत।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">नाम छछिन्‍द र'अदत अदगे मसीस नमन छछिन्‍द नंजस। औंगे नमा बड़ियर मनरकी र'अना र'ई। फेन नॆग नू जॊंख़ मना गे अमा पुन्‍द्र'आ।</verse>
				<verse number="2">ऎन पौलुस निमन आनदन, चिहुंक लगे मेना, नीम निमन खतना मन्‍तार'आ गे चि'अदर होले, निमा मसीस ती एन्‍देरा हूँ फैदा मल मनी।</verse>
				<verse number="3">अन्नु हूँ नॆ तमन खतना मना गे चि'अदर आरिन ऎन ब'अदन, अत्रु उर्मी यहूदी नॆगन पॆस्रना र'ई।</verse>
				<verse number="4">नीम नॆग ती उजगो मना गे चिहुट मन्‍दर होले, मसीस ती तरकूटी मन्‍दर अरा धर्मेसी मया आबोन एब्‍सका चिच्‍चकादर।</verse>
				<verse number="5">एन्‍देरगेका ऎम गा नेम्‍हा बॊलता ती पत्त'अना गने धर्मेस नमा गच्छरका उजगो ख़क्‍खा गे पाब ऎरदम।</verse>
				<verse number="6">एन्‍देरगेका मसी येसुस नू खतना मन्‍ना का मल मन्‍ना एन्‍देर नलख ही हूँ मलकी। लिकिन पत्त'अना लेका चाड़ र'ई, एकदा चोन्‍हा चड्डे नलख ननी।</verse>
				<verse number="7">नीम गा एका नगदे दौ बोंगनन बोंगा लिक्‍कर। अक्‍कु निमन नॆ छेंकचा का नीम मानिमन अमा पॆस्र'आ?</verse>
				<verse number="8">एन्ने सिखाब'अना निमन मॆख़दस आसी मल्‍ली।</verse>
				<verse number="9">“कटी गुना तिस्‍सा उर्मी लिंडका गुंडन तिस्‍सा कम'ई चि'ई।”</verse>
				<verse number="10">ऎन धर्मेस मइय्याँ निम्‍है पत्त नू असरा उइय्दन का नीम एकअम नन्‍ना सिखाब'अनन अम्‍बोर पत्त'आ। लिकिन नॆ निमन अकबकाब'अदस चि'अदस आस एकअम ओर्तस हूँ र'ओस दंडे ख़क्‍खोस।</verse>
				<verse number="11">लिकिन भईरो, अक्‍कु गूटी ऎन खतना ही पत्त नू तेंगालदन होले, ऎन मल सतार'ओन दने। अन्ने ऎन मानिम नू तेंगदन होले, येसु मसीसी क्रुस ही चड्डे बर'ई आ सतारना मल मनो दने।</verse>
				<verse number="12">ऎन मने नन्‍दन का नॆ निमन भेंवाँब'अनर आर तम्‍है तम्‍है लज्‍जेन खंडोर चि'ओर दने।</verse>
				<verse number="13">भईरो, नीम नाड़र'आ गे मॆख़्रकादर एन्ने अम्‍बो मना का ईद मॆद ही नलख गे मोका मनो। लिकिन चोन्‍हा ती ओर्त ओर्त गे सुसर नन्नर नेकअन।</verse>
				<verse number="14">एन्‍देरगेका सौंसे नॆग ई ओन्‍टे पॆसका नू मंज ख़च्‍चिया, “नीन निंग्‍है अरबर-परबर गने निंग्‍है बेसे चोन्‍हा नना।”</verse>
				<verse number="15">नीम निम्‍है ती ओर्त ओर्तारिन पल्‍ल ती चब'अर, गिर्रो गोत्तो नना गे तिहा नन्‍दर, होले चिहुंक र'आ, मला होले नीम निम्‍है ओर्त ओर्तारिन नठाब'ओर।</verse>
				<verse number="16">औंगे ऎन ब'अदन नेम्‍हा बॊलतासी तिंका नू ऎका, होले नीम कया ही चिबाख़ार'आ गे नलख मल ननोर।</verse>
				<verse number="17">एन्‍देरगेका नम्‍है कया बॊलता ही बिड़दो नू चिबाख़ार'ई। अरा बॊलता नम्‍है कया ही बिड़दो नू चिबाख़ार'ई। इबड़ा ऎंड़ तम्है तम्है नू बैरी र'ई। औंगे नीम एन्‍देर दौ नना बेद्ददर अदिन नना पोलदर।</verse>
				<verse number="18">लिकिन नीम नेम्‍हा बॊलतासी कड़हाब'अना नू ऎकदर होले, नॆग ही तबे नू मल र'अदर।</verse>
				<verse number="19">कया ही नलख गुट्ठी गा दहदर र'ई, पेहरन ही सोतरा नलख, सोतबोड़'आ, पेहरन ही मलदौ ख़न्न,</verse>
				<verse number="20">मूर्तिन ओहमा नन्‍ना, नस'ऊ, कसरहा, नग्‍गानख्रना, इस्‍गहा, कैर, लोभिया, छिंडना, धरम नू छिंडना,</verse>
				<verse number="21">डाहना, उंखना, धधारना इबड़ा ही अउर हूँ नलख र'ई। इबड़ा ही पत्त नू ऎन निमन तिगा ब'अदन, एकासे ऎन मुन्‍द तिंका चिच्‍चकादन का इबड़ा नलख ननुर धर्मेसी राजी ही आसीस आबोन मल ख़क्‍खोर।</verse>
				<verse number="22">लिकिन बॊलतासी ख़ंजपा चोन्‍हा, रिझ, कोड़े, सहना, सोग्‍गे ऎरना, दौ नन्ना, पत्त'अना,</verse>
				<verse number="23">निभ्रना, अरा खतिर नन्‍ना रई। एन्ने एन्ने नलख ही बिड़दो नू एन्‍देर हूँ नॆग मल्‍ला।</verse>
				<verse number="24">अरा नॆ मसी येसुसी हिकनर, आर तम्है कया ही चिबाख़ारनन अरा जिया ही मने गुट्ठी गने क्रुस नू अरग'आ ख़च्‍चि‍कानर।</verse>
				<verse number="25">नाम नेम्‍हा बॊलतस नू उज्‍जा लगदत होले आसी कड़हाब'अना नू उज्‍जोत हूँ।</verse>
				<verse number="26">नाम फुल‍ई अम्‍बोत मना, अरा ओर्त ओर्त नू अम्‍बोत अम्‍बर नख्र'आ, अरा ओर्त ओर्त नू कैर कुचर अम्‍बोत मंज नख्र'आ।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">अना भईरो! नीक‍ईम पाप नन्नुम धर'ओर क'ओर होले, नीम आसिन सोग्‍गे ऎरा ती दौ डहरे नू हो'आ, नीम गा नेम्‍हा बॊलतासी पखड़ मंजका आलर हिकदर। अरा निमन हूँ चिहुंक उइय्या का नीम हूँ बिढ़्रना नू अम्‍बोर खत्र'आ।</verse>
				<verse number="2">एन्ने ओत्‍था चिरखीन चेड़'आ गे ओर्त ओर्त ही सहाड़ा नना। अरा एन्ने नन्‍दर होले, मसीसी पॆसका आबोन नन्‍दर।</verse>
				<verse number="3">एन्‍देरगेका एकअम ओर्तस तंग्‍है नलख नू मानिम बुझ्रदस होले, आस तंगन ठकदस।</verse>
				<verse number="4">लिकिन ओर्मर तंग्‍है तंग्‍‍है नलखन बिढ़'आ। होले नन्‍नर ही पत्त नू मला तंग्‍है पत्त नू आस गे फुल‍ई नन्ना ही मोका मनो।</verse>
				<verse number="5">आलस तंग्है चिरखिन हूँ तंगा गे चेड़ना र'ई।</verse>
				<verse number="6">अरा नॆ धर्मेसी कत्‍थन सिख्रदस आस तंग्‍है खुर्जी ही जोक्‍क हींस गुरुर गे चि'अदस नेकअन।</verse>
				<verse number="7">अरा अमके ठकर'आ। धर्मेस अलख्र'आ काला पोलदस। आलस एन्‍दरन चाँख़दस अदिनिम ख़ोयदस।</verse>
				<verse number="8">एन्‍देरगेका एकास तंग्‍है कया आबोन रिझ्रत'आ गे उज्‍जोस आस मुंजा मलका नठारनन ख़क्‍खोस। अरा एकास बॊलतन रिझ्रत'आ गे उज्‍जोस आस मुंजा मलका उज्‍जनन ख़क्‍खोस।</verse>
				<verse number="9">नाम दौ नलख नना गे अम्‍बोत ख़ड़दन नेकअन। अरा नाम अन्नेम नना गे बड़ियर मन्नुम क'ओत होले, नाम ठौका बेड़ा नू ख़ोयोत।</verse>
				<verse number="10">औंगे एका गूटी नमा मोका ख़क्‍ख्र'आ लगी, नाम ओर्मर ही दौ ननत र'ओत, कोड़हे गा पत्त'अना नू र'अनर नम्‍है भइय्योर गे दौ नना।</verse>
				<verse number="11">इबड़ा कोहाँ कोहाँ लिखा आबोन ऎरा, निमा गे एंग्‍है ख़ेक्खा ती लिखदन।</verse>
				<verse number="12">नॆ बहरी तरा तमन दौ आलर ऎद'आ बेद्दनर, आरिम निमन खतना नना गे अरबनर। आर इदगे लेका एन्ने नन्नर का आर मसीसी क्रुस ही पत्त नू तेंगना चड्डे अम्‍बोर सतार'आ।</verse>
				<verse number="13">खतना नंजका आलर हूँ गा ओर्मा नॆग नू मल ऎकनर। अन्नु हूँ आर निम्‍है कया ही पत्त ती फुल‍ई नना गे निमन खतना नन्‍त'आ बेद्दनर।</verse>
				<verse number="14">ऎन गा नम्‍है येसु मसीसी क्रुस आबोन अम्‍बरकी नन्‍ना एकअम कत्‍था नू फुल‍ई मल मन्दन नेक‍अन। मसीसी ई क्रुस ही चड्डे एंगा ख़ॆख़ेल ता मया मॊख़ क्रुस नू ठोकरकी र'ई, अरा ऎन हूँ ई ख़ॆख़ेल ता मया मॊख़ा गे क्रुस नू ठोकरकन।</verse>
				<verse number="15">नाम खतना मंजकत महले मल मंजकत, ईद मुध मला। लिकिन नमा पुना आल मन्ना ईद मुध र'ई।</verse>
				<verse number="16">ई कत्‍था ही लेक्‍खा ईकू आलर नू अरा धर्मेसी आलर नू कोड़े अरा सोग्‍गे मनन नेक‍अन।</verse>
				<verse number="17">अक्‍कुन ती नॆ हूँ एंगन दुक्‍खे अमके चि'आ, एन्‍देरगेका ऎन येसुसी खादी गुट्ठिन एंग्‍है मॆद नू सहदन।</verse>
				<verse number="18">भईरो! नम्‍है उर्बस येसु मसीसी मया निम्‍है बॊलता गने र'अन नेक‍अन। आमेन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="49">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">धर्मेसी मने ती मसी येसुसी तइरकन पौलुस [इफेसुस नगरे ता] मसी येसुसिन पत्त'ऊ नेम्‍हा आलर गे ई चिठिन लिखदन।</verse>
				<verse number="2">नम्‍है धर्मे बबस अरा उर्बस येसु मसीस ती निमा मया अरा कोड़े ख़क्‍ख्रन नेकअन।</verse>
				<verse number="3">धर्मेस गे अरा नम्‍है उर्बस येसु मसीसी बंगस गे ओहमा मनन नेकअन। आस नमन मेर्ख़ा अड्डा गुट्ठी ती बरना बॊलता ही उर्मी आसीस गुट्ठी ती मसीस नू आसीस नंजकादस।</verse>
				<verse number="4">नाम आसी ऎरना नू नेम्हा अरा बिगर बदी र'आ गे ख़ॆख़ेल ही गढ़्रना ती मुन्द दिम आस नमन मसीस नू चज्जियस। आस तंग्है चोन्‍हा ही चड्डे</verse>
				<verse number="5">नमन येसु मसीस ती आसी गोद उइय्का ख़द्द मना गे मुन्द दिम ओकताचस। आस इदन तंग्‍है चिताबुता ती अरा तंग्है मने ती नंजस।</verse>
				<verse number="6">अदगे नाम आसी महबा ही मया गे ओहमा नन्दत नेकअन, एकदा आसी चोन्हा ख़द्दस येसुस नू नमा गे सिथियम चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="7">मसीस नू आस बाहताचका ख़ॆंस ती नमा गे नाड़रना र'ई। ईद नम्है अक्‍का-बलका गुट्ठी गे धर्मेसी मया ही निंदका ती ख़क्ख्रना पाप छमा हवे।</verse>
				<verse number="8">आ मया आबोन आस नमा गे उर्मी लूर अरा बुझ्रना ही सवंग गने बग्गे ती बग्गे चिच्कादस।</verse>
				<verse number="9">आस तंग्‍है चिताबुता ही गम आबोन नमा गे चलख़स। आद आस तंग्है दौ मने ही लेक्खा तान मसीस नू नन्ना चिताबुता रहचा।</verse>
				<verse number="10">मेर्ख़ा अरा ख़ॆख़ेल नू र'ऊ उर्मिन मसीसी अदिया ही किय्या ख़ॊंड़रना दिम आ गम हिके। बेड़ा गुट्ठी अदही पूरा मन्ना बारी आस अदिन पूरा ननोस।</verse>
				<verse number="11">तंग्है उर्मी चिताबुतन तंग्है मने ही लेक्खा पूरा ननू धर्मेसी चिताबुता ही लेक्खम नाम मुन्द दिम ठंचका ती मसीस नू चजका र'अदत।</verse>
				<verse number="12">होले नाम नॆ मसीस नू मुन्द तिम असरा उइय्का रहचकत आसी महबा ही ओहमा ही चड्डे मना गे आस इदन नंजस।</verse>
				<verse number="13">अन्नेम नीम हूँ गा मानिम कत्‍थन एन्ने हवे का निमा गे नाड़रनन चि'ऊ दौ कत्‍थन मेंजकर ख़ने, मसीस नू मंजकर केरकर। अरा नीम मसीसिन पत्ताचकर ख़ने, धर्मेस चि'आ गे गच्छरका नेम्‍हा बॊलतस ती आस निम्‍है मइय्याँ मरका नंजस।</verse>
				<verse number="14">नाम नॆ धर्मेसी अर्ज'अना हिकदत, नाड़रनन ख़क्खना गूटी धर्मेस तंग्है आलर तंग्है गच्छरकन ख़क्ख्रना गे नेम्हा बॊलतस दिम बयाना र'अस, का आसी महबा गे ओहमा मनन।</verse>
				<verse number="15">ई चड्डेम उर्बा येसुस नू निम्‍है पत्त'अना अरा उर्मी नेम्हा आलर मइय्याँ ता निम्है चोन्‍हा ही पत्त नू ऎन मेंजकन ती</verse>
				<verse number="16">एंग्‍है गोहरारना गुट्ठी नू निमन सगर घडी सुरता नन्दन ती निमा गे सगर घड़ी धर्मेसी धन्‍यवाद नन्दन।</verse>
				<verse number="17">अरा नीम धर्मेसिन अउरिम कोड़हे अख़'आ गे, आस निमन लूर अरा चलख़रनन चि'ऊ नेम्हा बॊलतस ती नीदा गे गोहरारदन। इदगे नम्है उर्बस येसु मसीसी धर्मेस महबा ही बंगस गुसन गोहरारते र'अदन।</verse>
				<verse number="18">ऎन गोहरारदन का आस निमा जिया गे बिल्‍ली चि'अदस नेकअन। अत्रु तिम आस निम्है मॆख़ना ही असरा आबोन नीम अख़'आ ओंगोर, अरा तंग्है नेम्हा आलर गे मंजका आसीस ही महबा ही खुर्जी आबोन नीम अख़'ओर चि'ओर।</verse>
				<verse number="19">अरा पत्त'ऊ आलर नमा गे आसी चि'अना मल जोक्खना तंग्है कोड़हे सवंग आबोन नीम अख़'ओर चि'ओर। ई सवंग आसी कोड़हे पया लेक्खम र'ई का धर्मेस मसीस नू ऎदस, एका बेड़ा आस मसीसिन केचका ती उज्‍जताचस चॊदस ती मेर्ख़ा नू तंग्‍है तीना चोक्‍ख ओक्‍ताचस।</verse>
				<verse number="20"></verse>
				<verse number="21">इत्रु ती आस मसीसिन उर्मी राजी ननुर अरा अदिया अरा सवंग अरा उर्बस मन्ना ही मइय्याँ कोहाँ नंजस। अरा ई पूर नू लेका मला अउर बरना पूर नू हूँ नामे ख़क्ख्रका उर्मी नामे ही मइय्याँ आसिन कोहाँ नंजस।</verse>
				<verse number="22">अरा धर्मेस उर्मी जिनिसन मसीसी अदिया किय्या नंजस चिच्‍चस, अरा आसिन उर्मी जिनिस नू अदिया ननू मुद्धस कमचस ती कलीसिया ही दौ गे चिच्चस।</verse>
				<verse number="23">आ कलीसिया दिम मसीसी मॆद लेक्खा र'ई। ईद उर्मी अड्डा नू उर्मी नू तंग्है र'अना ती निंद'ऊ मसीस ती निंदका र'ई।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">नीम गा मुन्द निम्‍है अक्‍का-बलका गुट्ठी नू अरा पाप गुट्ठी नू केचका रहचकर।</verse>
				<verse number="2">आ बेड़ा नू नीम ई ख़ॆख़ेल ता मलदौ डहरे नू ईक्कर। अरा नीम ताका राजी ता बॊलता ही सवंग गुट्ठी मइय्याँ राजी ननुस गेम पॆस्रकर। अरा आ बॊलता दिम धर्मेसिन मल पॆस्र'उर मइय्याँ अक्कु नलख ननी।</verse>
				<verse number="3">अबड़र ही मझी नू नाम ओर्मत हूँ मुन्द ओंग्होल नम्है कया ही चिबाख़ारना ही लेक्‍खा उज्जा लिक्‍कत, कया अरा जिया ही मने गुट्ठी लेक्‍खा नना लिक्‍कत। अरा बछ्रका उर्मी आलर लेक्‍खा धर्मेसी कैर ही तबे नू रहचकत।</verse>
				<verse number="4">लिकिन धर्मेस गा सोग्‍गे ऎरना नू उरुब र'अदस, अरा आस तंग्‍है कोड़हे चोन्‍हा चड्डे नमन चोन्‍हा नंजस।</verse>
				<verse number="5">नाम नम्है अक्का-बलका गुट्ठी ही चड्डे केचका रहचकत ख़ने हूँ, आस नमन मसीस गने उज्‍जताचस। अरा आसी मया ती नीम नाड़रका र'अदर।</verse>
				<verse number="6">धर्मेस मसीस गने नमन उज्‍जताचस चॊदस ती मसी येसुस गने नमा मेस्रना चड्डे मेर्ख़ा ही कोहाँ अड्डा नू तंग्है गने ओक्‍ताचस।</verse>
				<verse number="7">आस मसी येसुस नू नम्है मइय्याँ ऎदका सोग्गे ती तंग्‍है मया ही कोहाँ खुर्जिन बरना परिया गुट्ठी नू ऎद'आ गेम इदन नंजस।</verse>
				<verse number="8">मसीस मइय्याँ ता पत्त'अना ती धर्मेसी सोग्‍गे ती नीम नाड़रदर। ईद निम्‍है चिहुट ती मल्‍ला मंजका, लिकिन ईद धर्मेसी इनाम हवे।</verse>
				<verse number="9">ईद नम्हा नंजका दौ नलख गुट्ठी ही चड्डे मल्‍ला ख़क्ख्रका। औंगे नॆ हूँ इदही पत्त नू फुलई अम्बोर मना।</verse>
				<verse number="10">एन्‍देरगेका नाम दौ नलख गुट्ठिन नना गे मसी येसुस नू पुना गढ़्रका धर्मेसी करिगरी र'अदत। अबड़न नमा नना गे धर्मेस मुन्द तिम अबड़न सपड़ाचकादस।</verse>
				<verse number="11">औंगे सुरता नना का मुन्द नीम नन-यहूदीर रहचकर, अरा कया नू आलर ही ख़ेक्खा ती खतना मंजका अबड़ा आलर ती नीम खतना मल्‍ला मंजका बारतारकर।</verse>
				<verse number="12">आ बारी नीम एकासे रहचकर अदिन सुरता नना। आ बारी नीम मसीस ती गेच्‍छा रहचकर, अरा धर्मेस ती चजरका इस्राऎल आलर ता मल रहचकर, अरा धर्मेस आर ही गने नंजका गच्‍छरना गुट्ठिन बल्‍ला लिक्‍कर। अरा नीम असरा मलका आलर, अरा धर्मेस मलका आलर लेक्‍खा ख़ॆख़ेल नू उज्‍जकर।</verse>
				<verse number="13">ओन बेड़ा नू नीम धर्मेस ती गेच्‍छा रहचकर, अक्‍कु गा मसी येसुस गने मेस्रना ती र'अना ती मसीसी ख़ॆंस ती धर्मेसी हेद्दे बरचकर केरकर।</verse>
				<verse number="14">एकासे का मसीस दिम नम्है मइय्याँ कोड़े ओन्द्रस, आसिम यहूदीरिन अरा नन-यहूदीरिन मेसाबाचस ती इरबर ही मझी नू रहचका बैरी ही भीत आबोन तंग्है मॆदन दाँड़े चिच्का ती धंस्‍सस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="15">अरा यहूदी नॆगन अदही पॆसका अरा नेगचार गुट्ठी गने मेटचस चिच्‍चस। ई लेक्खम आस यहूदीरिन अरा नन-यहूदीरिन तंग्‍है नू मेसाबाचस ती ओन्टा पुना आल खोंड़हा गढ़चस ती कोड़े ओन्द्रस।</verse>
				<verse number="16">आस तान क्रुस नू केचका ती यहूदीरिन अरा नन-यहूदीरिन ओन्टे गुना कया लेक्खा धर्मेस गने मेसाबाचस। ई लेक्‍खा आर ही बैरी आबोन नठाबाचस।</verse>
				<verse number="17">अरा आस बरचस ती धर्मेस ती गेच्‍छा रहचका नीम नन-यहूदीर गे हूँ अरा धर्मेसी हेद्दे रहचका ऎम यहूदीर गे हूँ कोड़े ही दौ कत्‍थन मेन्ताचस।</verse>
				<verse number="18">औंगे आसी चड्डे नाम इरबत ओन्टा बॊलतस ती धर्मे बंगस मुन्दहारे बर'आ ओंग्दत।</verse>
				<verse number="19">औंगे अक्‍कु नीम नन-राजीतर अरा सुगबासुर मलदर। लिकिन नीम नेम्‍हा आलर गने ओन्टे राजी नू ओक्करना ही अदिया ख़क्ख्रका अरा धर्मेसी एड़पा ता आलर मंजकादर।</verse>
				<verse number="20">अरा तइरकर अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुर नेव हिकनर, आ नेव ही मइय्याँ नीम कम्रकादर। इय्या कोंड़ा ता पखना मसी येसुस दिम हिकदस।</verse>
				<verse number="21">आसी नू गोट्टा एड़पा ओन संगे मेस्र'अरकी उर्बस गे ओन्टा नेम्‍हा मन्दिर कम्रनुम क'ई।</verse>
				<verse number="22">अरा आसी नू नीम हूँ नेम्हा बॊलतस ती धर्मेसी ओक्करना अड्डा मना गे ओन संगे मेस्र'अरकी कम्रनुम कादर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">ई चड्डे ऎन पौलुस निमा नन-यहूदीर गे दौ कत्था तेंगना ही चड्डे मसी येसुसी हॆंरका मंजकादन।</verse>
				<verse number="2">मानिम नू नीम मेंजका र'अदर का धर्मेस तंग्है मया ती ई नलखन निमा गे संगरा नना गे एमा चिच्का र'अदस।</verse>
				<verse number="3">धर्मेस तान तंग्है गम चिताबुतन एंगा दहदर नंजस। ऎन इदही पत्त नू मुन्द दिम अंछर ती लिखचका र'अदन।</verse>
				<verse number="4">ऎन निमा एन्देर लिखचका र'अदन, अदिन नीम पढ़'ओर होले, मसीसी गम चिताबुता ही पत्त ता एंग्है बुझुरकन नीम अख़'आ ओंगोर।</verse>
				<verse number="5">धर्मेस ई गम आबोन मुन्द ता परिया गुट्ठी ता आलर गे दहदर मल नंजका रहचस। लिकिन अक्कु गा धर्मेस तंग्है नेम्हा तइरकर गे अरा धर्मेसी कत्था तिंगुर गे इदन नेम्हा बॊलतस ती दहदर नंजका र'अदस।</verse>
				<verse number="6">ई गम ईद र'ई का दौ कत्‍था ती नन-यहूदीर हूँ यहूदीर गने धर्मेसी आसीस नू बटा मन्नर, अरा आर आर गने मसी येसुसी ओन्टे मॆद ही अंग मन्नर, अरा आर आर ही गने धर्मेस मसी येसुस ती नंजका गच्छरना नू बटा मन्नर।</verse>
				<verse number="7">धर्मेसी सवंग एंग्हा नू नलख नन्ना ती एंगा चिच्का आसी मया ही इनाम ती ऎन ई दौ कत्‍था तेंगा गे सुसर'ऊ मंजकन।</verse>
				<verse number="8">ऎन उर्मी नेम्हा आलर ती सन्नी र'अदन, अन्नु हूँ एंगा गे ई मया चितारा का ऎन नन-यहूदीर गे मसीसी मल मुंज्रना कोहाँ खुर्जी ही पत्त ता दौ कत्‍थन तेंगोन।</verse>
				<verse number="9">आ गम चिताबुतन ओर्मा आलर गे बुझुरत'आ गे ऎन चज्रकादन, एकदा उर्मिन गढ़'ऊ धर्मेस ती मुन्द ता परिया गुट्ठी नू नुड्डका उइय्का रहचा।</verse>
				<verse number="10">धर्मेसी उर्मी रकम ही लूर मेर्ख़ा अड्डा गुट्ठी नू राजी ननू बॊलता गुट्ठी गे अरा अदिया ननू आलॊ गुट्ठी गे अक्‍कु कलीसिया ती दहदर नन्तारना र'ई। ईद दिम धर्मेसी चिताबुता हवे।</verse>
				<verse number="11">ई लेक्खम धर्मेस तंग्है जनमजुग चिताबुतन नम्है उर्बस मसी येसुस ती पूरा नंजस।</verse>
				<verse number="12">नाम मसीस नू र'अना ती अरा आसी मइय्याँ ता पत्त'अना ही चड्डे, नाम डिढ अरा बड़ियर असरा गने धर्मेसी छमहे नू बर'आ ओंग्दत।</verse>
				<verse number="13">औंगे ऎन निमन ने'अदन का ऎन सस्ती सारना ती नीम पैहा अम्के मना, अबड़ा निमा दौ गे मनी।</verse>
				<verse number="14">ऎन धर्मेसी लूरन अरा चिताबुतन सोचदन ख़ने, मेर्ख़ा अरा ख़ॆख़ेल नू र'ऊ उर्मी एड़पातारिन गढ़चका बंगासी मुन्दहारे मूकलिदिरदन।</verse>
				<verse number="15"></verse>
				<verse number="16">अरा ऎन गोहरारदन का, आस तंग्‍है महबा ही खुर्जी ही लेक्खा नीम निम्है भितरी ता आल नू बड़ियर मना गे तंग्है बॊलतस ती सवंग चि'अदस नेकअन।</verse>
				<verse number="17">अरा मसीस मइय्याँ ता निम्है पत्त'अना ही चड्डे मसीस निम्‍है जिया नू ओक्करदस नेकअन, अरा नीम चोन्‍हा नू मन्न ही पादा ख़ोड़ख़ा एत्तना लेक्खा मनरकी बन्चका र'अन नेकअन।</verse>
				<verse number="18">अरा नीम ओर्मा नेम्‍हा आलर गने मसीसी चोन्हा एवंदा चकड़ अरा दिगहा अरा मेच्‍छा अरा गड्डी र'ई, अदिन बुझ्र'आ गे सवंग ख़क्खदर नेकअन।</verse>
				<verse number="19">अरा नीम मसीसी चोन्‍हन अख़दर नेकअन, एकदा अख़ना लूर ती गेच्‍छा र'ई। ई लेक्‍खा नीम धर्मेसी उर्मी लेक्खा निंदका ती निंद्रदर नेकअन।</verse>
				<verse number="20">अक्कु नाम ने'अना ती महले सोचना ती कोड़हे बग्गे, नम्है नू नलख ननू आसी सवंग ही लेक्खा नमा गे नना गे सवंगिय र'अस, आस गे</verse>
				<verse number="21">कलीसिया नू अरा मसी येसुस नू पिड़ही ती पिड़ही अरा हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी महबा मनन नेकअन। आमेन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">औंगे उर्बासिन ऎन सुसर'अना ही चड्डे हॆंरका र'अदन, ऎन निमा गे तिगा ब'अदन का, नीम धर्मेस ती ख़क्ख्रका निम्है मॆख़ना ही जोक्‍खा जॊगे उज्‍जना उज्जा चि'आ।</verse>
				<verse number="2">नीम सगरो निमन सन्नी नना ती लुदऊ गने अरा खतिर मन्ना ती र'आ, अरा ओर्त ओर्तोरिन सहना ती चोन्‍हा गने ऎका।</verse>
				<verse number="3">अरा सान्‍ति नू मेस्र'अरकी, नेम्हा बॊलतस चिच्का ओन संगे र'अनन ख़ापा गे नीम एन्देर एन्देर नना ओंग्दर उर्मिन नना।</verse>
				<verse number="4">नीम मॆख़्रकर ख़ने ओन्टे असरा गे मॆख़्रकर। अन्नेम ओन्टे गुना मॆद र'ई, अरा ओन्टे गुना नेम्हा बॊलतस र'अस।</verse>
				<verse number="5">अरा ओन्टे गुना उर्बस र'अस। अरा ओन्टे गुना पत्त'अना, अरा ओन्टे गुना नॊड़्रना र'ई।</verse>
				<verse number="6">अरा ओर्मर गे ओन्टेम गुना धर्मेस अरा बंगस र'अस। आसिम नाम ओर्मर मइय्याँ राजी नन्दस, अरा नाम ओर्मर ती नलख नन्दस, अरा नाम ओर्मर नू र'अदस।</verse>
				<verse number="7">लिकिन मसीस एका बग्गे मया चि'आ बिद्दियस आ बग्‍गेम नाम ओर्त ओर्त गे बॊलता ही इनाम आबोन ख़क्‍खका र'अदत।</verse>
				<verse number="8">औंगेम नेम्हा पुथी नू एन्ने लिख्रकी र'ई का, “आस मेच्‍छा नू मइय्याँ अरगियस ख़ने, आस तंग्है गने बग्गे हॆंरकारिन होच्चस केरस, अरा आलर गे इनाम गुट्ठिन हूँ चिच्‍चस।”</verse>
				<verse number="9">अक्कु “आस मेच्‍छा नू मइय्याँ अरगियस” इदही एन्देर मने? इदही मने ईद र'ई का आस इदही मुन्द ख़ॆख़ेल ही किय्या अड्डा गुट्ठी नू हूँ इत्तियस।</verse>
				<verse number="10">नॆ किय्या इत्तियस, आसिम उर्मी मेर्ख़ा गुट्ठी ही मइय्याँ हूँ अरगियस, होले आस गोट्टा सौंसेन तंग्है ती नींद'आ ओंग्दस।</verse>
				<verse number="11">आसिम जोक्कोरिन तइरकर, अरा जोक्कोरिन धर्मेसी कत्था तिंगुर, अरा जोक्कोरिन दौ कत्‍थन तेंगा कुद्दुर, अरा जोक्कोरिन नैगर अरा धर्मेसी कत्थन सिखाब'उर मन्ना ही इनाम चिच्चस।</verse>
				<verse number="12">सुसर नलखन नना गे नेम्हा आलारिन सपड़'आ गेम आस ई इनाम गुट्ठिन चिच्चस, होले मसीसी मॆद कलीसिया बड़ियर मन्नुम क'ओ।</verse>
				<verse number="13">एका गूटी नाम पत्त'अना नू अरा धर्मेसी ख़द्दासी लूर नू ओन्टे मंज ख़च्‍चोत आ गूटी ईद मन्तेम र'ओ का, नाम मसीस नू पखड़ आल मनोत, अरा उर्मी रकम नू मसीस लेक्खा मनोत क'ओत।</verse>
				<verse number="14">होले नाम अक्कु ती खद्दत लेक्खा मल र'ओत, अरा ताका अरा लहरा ती अत्र इत्र मन्ना बेसे नाम आलर ही कसरहा अरा लबरा ती चत्रा चाल ही पुना पुना सिखाब'अना ती अत्र इत्र मल मनोत।</verse>
				<verse number="15">ऊजी नू चोन्‍हा गने मानी ब'अना ती उर्मी कत्था गुट्ठी नू आसी मॆद कलीसिया ही कुक्कु मसीस नू पर्दनुम क'ओम।</verse>
				<verse number="16">आसी तबे नू सौंसे मॆद ओन संगे पखड़ जोड़र'ई। अरा उर्मी अंग तंग्है तंग्है मुध नलखन ननी, इत्रु ती नन्ना अंग गुट्ठी हूँ पर्दी क'ई। होले सौंसे मॆद कोड़ेम पर्दी अरा चोन्हा नू निन्दनुम क'ई।</verse>
				<verse number="17">औंगे ऎन निमन इदन ब'अदन ती उर्बासी नामे नू निमन चेताब'अदन, नीम अक्‍कु ती नन-यहूदीर ही नन्ना लेक्खा आर ही अनभनियाँ सोच नू अमके उज्जा।</verse>
				<verse number="18">आर मानिम कत्थन बुझुरना नू पैहा र'अनर, अरा आर धर्मेसी चि'अना उज्‍जना ती छिन्‍डरका केरका ती उज्जनर। ईद तम्है जिया बेड़हा चड्डे मंजका आर ही लूर मलका ती मंजा।</verse>
				<verse number="19">अरा आर सुन्न मंजर ती उर्मी रकम ही घिनघिना नलखन चिबाख़ारना गने नना गे तमन पेहरन ही सोतरा नलख गे चिच्का र'अनर।</verse>
				<verse number="20">लिकिन नीम गा मसीसी पत्त नू ई लेक्खम मल सिख्रकर।</verse>
				<verse number="21">नीम मानिम नुम आसी पत्त नू मेंजकर। अरा येसुस नू र'ऊ मानी ही लेक्खा आसी पत्त नू नीम सिखाबाचका केरका रहचकर।</verse>
				<verse number="22">औंगे नीम निम्है पच्चा उज्‍जना ओक्‍कनन अरा पच्चा आल सुबहन एकदा घुरिय'अना सुख-सौंरत चड्डे बगड़ारनुम काला लगी, अदन अम्बा चि'आ।</verse>
				<verse number="23">अरा निम्‍है जिया अरा बॊलता नू पुना मन्नुम कला।</verse>
				<verse number="24">अरा धर्मेसी सुबहा लेक्‍खा मना गे मानी उजगो अरा नेम्हा नू कम्रका पुना आल सुबहन नीम अत्ता।</verse>
				<verse number="25">ई चड्डे नीम ठकनन अम्‍बा चि'आ, अरा तंग्‍है तंग्‍है अरबर-परबर गने मानी कत्‍थन कछनख्र'आ, एन्‍देरगेका नाम ओर्मत ओन्टे मॆद ही अंग गुट्ठी हिकदत।</verse>
				<verse number="26">अरा नीम निम्है कैरारना नू पाप अमा नना। बीड़ी पुत्तना ही मुन्द निम्है कैरन एत्त'आ चि'आ।</verse>
				<verse number="27">अरा इत्रु ती नाद गे ठग'आ गे मोका अमा चि'आ।</verse>
				<verse number="28">अरा एकास ख़ड़दस, आस अक्कु ती अम्बोस ख़ड़'आ नेकअन। लिकिन आस तंग्है ख़ेक्खा ती दौ नलख नन्ना नू अर्ज'आ गे चिहुट नन्दस नेकअन। होले मलकर गे सहाड़ा नना गे आसी गुसन इन्द्रिइम र'ओ।</verse>
				<verse number="29">एकअम मलदौ कत्‍था निम्है बई ती मल उरखना र'ई। लिकिन मिनुर गे दौ ख़क्खा गे, आर ही चाड़ ही लेक्‍खा आरिन परदना ही संगरा ननू कत्था गुट्ठिन लेका ब'आ।</verse>
				<verse number="30">अरा धर्मेसी नेम्हा बॊलतासिन अमा दुक्‍खे चि'आ। आसी तिम निम्‍है मइय्याँ नाड़रना उल्ला गे धर्मेसी आलर एन्ने मरका लक्‍की र'ई।</verse>
				<verse number="31">निम उर्मी रकम ही करतअंग, अरा खींसारना, अरा कैरारना, अरा नग्गानख्रना, अरा हींड़ना अरा उर्मी रकम ही मलदौ ननू सोच गुट्ठिन अम्बा चि'आ।</verse>
				<verse number="32">अरा ओर्त ओर्तारिन मया नना अरा सोग्गे ऎरा। अरा एकासे धर्मेस मसीसी चड्डे निम्‍है अक्‍का-बलकन छमा नंजस, अन्नेम नीम हूँ ओर्त ओर्तारिन छमा नना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">नीम धर्मेसी चोन्हा ख़द्दर र'अना ती आसी लेक्‍खा नना अरा ऎका।</verse>
				<verse number="2">एकासे मसीस तंगन धर्मेस गे पत्तारना महकारना दान अरा दाँड़े बेसे नम्है चड्डे चिच्चस ती नम्‍है गने चोन्‍हा नंजस, अन्नेम नीम हूँ चोन्हा ही उज्जना उज्जा।</verse>
				<verse number="3">अरा निम्‍है मझी नू पेहरन ही सोतरा नलख अरा एकअम रकम ही सोतरा नलख महले लोभिया मल र'अना र'ई। धर्मेसी नेम्हा आलर गे इबड़ा जॊगे मल र'अना ती इबड़ा ही पत्त नू कछनख्रना हूँ मल मन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="4">अन्नेम लज्‍जे मलका कछनख्रना, अरा बोका कत्‍था कछनख्रना, महले भेंसड़'अना हूँ निम्है मझी नू मल र'अना र'ई, इबड़ा निमा गे जॊगे मल्ली। लिकिन नीम धर्मेसिन धन्‍यवाद नना, ईदिम निमा गे जॊगे र'ई।</verse>
				<verse number="5">नीम इदिन अख़ना दिम र'ई का पेहरन ही सोतरा नलख ननुस महले एकअम रकम ही सोतरा नलख ननुस महले मूर्तिन ऒड़ लग्गुसी जोक्खा लोभिया मसीसी अरा धर्मेसी राजी नू काना ही आसीस आबोन मल ख़क्खोस।</verse>
				<verse number="6">नॆ हूँ निमन अयंध'आ कत्था गुट्ठी ती ठग'आ गे अड्डा अमा चि'आ। एन्‍देरगेका इबड़ा नलख चड्डेम धर्मेसी कैर आसिन मल पॆस्र'उर मइय्याँ बर'ई।</verse>
				<verse number="7">औंगे नीम आर ही गने अमके मेस्र'आ।</verse>
				<verse number="8">एन्देरगेका मुन्द नीम ऊख़ा रहचकर, लिकिन अक्‍कु नीम उर्बासी र'अना ती बिल्‍ली र'अदर। औंगे बिल्‍लिन ता ख़द्दर लेक्‍खा ऎका।</verse>
				<verse number="9">एन्‍देरगेका बिल्‍ली ही ख़ंजपा नू उर्मी दौ अरा उजगो अरा मानिम र'ई।</verse>
				<verse number="10">औंगे उर्बासिन एन्देर रिझ्रत'ई अदिन नीम अख़'आ हो'आ।</verse>
				<verse number="11">अरा ऊख़ा ही ख़ंजपा मलका नलख गुट्ठी नू अमा मेस्र'आ, लिकिन आलर गे ऎद'आ का अबड़ा नलख गुट्ठी मलदौ हवे।</verse>
				<verse number="12">एन्‍देरगेका आर नूख़्रका नू ननू नलख गुट्ठिन तेंगना हूँ लज्‍जे ही कत्‍था हवे।</verse>
				<verse number="13">लिकिन बिल्‍ली आर ही मइय्याँ बिलची ख़ने, आर ही उर्मी मलदौ नलख गुट्ठी दहदर मनी।</verse>
				<verse number="14">एन्देरगेका बिल्ली दिम उर्मिन ईद'ई चि'ई। ई चड्डेम एन्ने लिख्रकी र'ई का, “अना ख़न्‍द्र'ऊ, एज्र'आ, केचकार ती उज्‍जा चो'आ, होले मसीस निंग्‍है मइय्याँ बिल्‍चोस।”</verse>
				<verse number="15">औंगे नीम एकासे उज्जदर अदही पत्त नू चिहुंक र'आ। लूर मलका आलर बेसे अमा उज्जा, लिकिन लूरगर बेसे उज्जा।</verse>
				<verse number="16">उल्‍ला गुट्ठी डउल मल्का ती उर्मी मोका आबोन दौ नना गे बउर'आ।</verse>
				<verse number="17">औंगे नीम बोया अमा मना, लिकिन बुझुर'आ का नीम नना गे उर्बासी मने एन्‍देर र'ई।</verse>
				<verse number="18">अरा उंखू अमा मना, एन्‍देरगेका इत्रु भड़ुवा नलख मनी। लिकिन नेम्हा बॊलतस ती नींदनुम कला।</verse>
				<verse number="19">नीम ख़ॊंड़रना बारी अस्‍सना-पाड़ना डंडी गुट्ठिन अरा ओहमा डंडी गुट्ठिन अरा बॊलता ही डंडी गुट्ठिन पाड़ा। अरा नीम तम्है तम्है जिया नू उर्बासिन डंडी पाड़रकी ओहमा नना।</verse>
				<verse number="20">अरा सगर घड़ी उर्मी कत्‍था गे नम्‍है उर्बस येसु मसीसी नामे ती धर्मे बंगासिन धन्यवाद नना।</verse>
				<verse number="21">अरा मसीसी मइय्याँ ता निम्है मईन ती नीम ओर्त ओर्तोसी तबे नू र'आ।</verse>
				<verse number="22">अना मुक्‍कारो, नीम एकासे निमन उर्बासी तबे नू चिच्का र'अदर, अन्नेम नीम निमन तम्है तम्है मॆतासी तबे नू चि'आ।</verse>
				<verse number="23">एन्‍देरगरका एकासे मसीस तंग्है मॆद कलीसिया ही कुक्‍कु हिकदस, अन्नेम मॆतस तंग्है मुक्‍का ही कुक्‍कु हिकदस। अरा मसीस तानिम तंग्है मॆद कलीसिया ही नाड़ुस हिकदस।</verse>
				<verse number="24">अरा कलीसिया एकासे तंगन मसीसी तबे नू चिच्की र'ई, अन्नेम मुक्‍कर हूँ उर्मी कत्‍था नू तमन तम्है तम्है मॆतासी तबे नू चि'अना र'ई।</verse>
				<verse number="25">अना मॆतारो, एकासे मसीस कलीसियन चोन्‍हा नंजस ती तंग्है जियन अदगे चिच्चस, अन्नेम नीम हूँ तम्है तम्है मुक्‍कन चोन्‍हा नना।</verse>
				<verse number="26">मसीस इदन कलीसिया गे इदगे नंजस का आस कलीसियन धर्मेसी कत्था ती अरा अम्मु ती नॊड़रकी अदन सुध ननरकी नेम्हा कम'ओस,</verse>
				<verse number="27">अरा कलीसियन एकअम कस्सा महले दगहा महले ई लेक्खा अउर इन्द्रिइम जिनिस मल र'अरकी अदिन नेम्हा अरा बिगर बदी ती महबा गने तंग्है मुन्दहारे इजत'ओस।</verse>
				<verse number="28">ई लेक्खम मॆतर हूँ तम्है तम्है मुक्‍कन तम्है मॆद लेक्‍खा चोन्‍हा नन्ना र'ई। नॆ तंग्‍है मुक्‍कन चोन्‍हा नन्दस आस तंगानिम चोन्‍हा नन्दस।</verse>
				<verse number="29">एन्‍देरगेका नॆ हूँ तंग्है मॆदन मल हींड़दस, लिकिन अदिन पलदस पॊसदस एकासे मसीस कलीसियन ख़ापदस,</verse>
				<verse number="30">इदगेका नाम आसी मॆद ही अंग गुट्ठी हिकदत।</verse>
				<verse number="31">नेम्हा पुथी ब'अना लेक्खा, “ई चड्डे आलस तंग्‍है अयंग बंगन अम्‍बदस ती तंग आली गने मेस्र'ओस ती र'ओस अरा आर इरबारिम ओन्टे मॆद मनोर।”</verse>
				<verse number="32">ईद ओन्टा कोहाँ गम हवे। लिकिन ऎन गा मसीस अरा कलीसिया ही पत्त नू ब'आलदन।</verse>
				<verse number="33">अन्नु हूँ नीम ओर्त ओर्त तंग्है तंग्है नू चोन्हा नन्ना बेसे तंग्है तंग्है मुक्कन चोन्हा नन्ना र'ई। अरा मुक्का तंग्है मॆतासिन मईन नन्ना र'ई।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">अना ख़द्दरो, नीम उर्बासी र'अना ती तम्है अयंग बंगर गे पॆस्र'आ, एन्‍देरगेका ईद ठौका कत्‍था हवे।</verse>
				<verse number="2">निंगा दौ मना गे अरा नीन ख़ॆख़ेल नू बग्‍गे उल्ला गूटी उज्‍जा गे तंग्है अयंग अरा बंगन मईन ननके। ईदिम गच्छरना ही गने ता पहिल पॆसका हवे, एकदा दस पॆसका ती ओन्टा र'ई।</verse>
				<verse number="3"></verse>
				<verse number="4">अना बंगारो, निम्‍है ख़द्द-ख़र्रन अमा कैर'आ, लिकिन उर्बासी कॊड़ना अरा तिगाब'अना नू आरिन पर्द'आ।</verse>
				<verse number="5">अना बिट्ठी ननू जॊंख़ारो, नीम मसीसिन पॆस्रना बेसे, ई ख़ॆख़ेल ता निम्‍है उर्बारिन मईन अरा इल्‍चनुम ती अरा मानी जिया गने पॆस्र'आ।</verse>
				<verse number="6">आरिन पत्तारत'आ गे लेका आर ही ऎरना नू लेका अन्ने मल पॆस्र'अरकी, निम्है उर्मी जिया गने धर्मेसी चिताबुतन ननू मसीसी जॊंख़र लेक्‍खा पॆस्र'आ।</verse>
				<verse number="7">नीम आलर गे सुसर'अना बेसे मला, उर्बा येसुस गे सुसर'अना बेसे उर्मी जिया ती सुसर'आ।</verse>
				<verse number="8">एन्‍देरगेका नीम अख़दर का नेकईम बिट्ठी ननू जॊंख़ महले छछिन्द र'अस, तंग्है तंग्है नन्ना दौ नलख ही लेक्खा उर्बस ती इनामन ख़क्खोस।</verse>
				<verse number="9">अना उर्बारो, नीम हूँ घुड़कानन अम्‍बरकी आर ही गने अन्नेम नना, एन्‍देरगेका नीम अख़दर का आर अरा नीम इरबर ही उर्बस मेर्ख़ा नू र'अदस, अरा आस नॆकन हूँ तीना मल ख़ाँड़दस।</verse>
				<verse number="10">छेद्द नू ऎन एन्देर ब'अदन का उर्बस नू अरा आसी कोड़हे पया नू सवंगिय मना।</verse>
				<verse number="11">नीम नाद ही फंदा गुट्ठी ही हुरभेटा नना गे धर्मेसी उर्मी कमहड़ आबोन अत्ता।</verse>
				<verse number="12">एन्‍देरगेका नम्‍है ई अरबानख्रना ख़ॆंस अरा अहड़ा ती लेका मला। ईद मलदौ राजी ननुर गे, अरा मल ऎथरना सौंसे ही अदिया गुट्ठी गे, अरा ई ख़ॆख़ेल ही ऊख़ा ही कोड़हे सवंग गुट्ठी गे, अरा ताका ही राजी ता मलदौ बॊलता गुट्ठी गे बिड़दो नू र'ई।</verse>
				<verse number="13">औंगे नीम मलदौ उल्ला नू इबड़ा ही बिड़दो नू हुरभेटा नना गे, अरा उर्मिन मुंजा ख़च्‍चना ती बड़ियर इज्‍ज'आ गे धर्मेसी उर्मी कमहड़ आबोन धर'आ।</verse>
				<verse number="14">औंगे मानी ही कमरपटी ती कड़मन भिड़'आ ती, अरा उजगो ही झिलम आबोन अत्ता ती बड़ियर इज्जका र'आ।</verse>
				<verse number="15">अरा सान्ति ही दौ कत्‍थन तेंगा गे सपड़ारका र'अना ही जुतन निम्है ख़ेड्डे नू अत्ता चि'आ।</verse>
				<verse number="16">अरा अबड़ा गने पत्त'अना ही ढाल आबोन धर'आ, एकत्रु नीम नाद ही उर्मी लघरना चार गुट्ठिन तेभ'आ ओंगोर।</verse>
				<verse number="17">अरा नाड़रना ही पन्ना ही टोपिन अत्तर की नेम्हा बॊलतासी तलवारन धर'आ, एकदा धर्मेसी कत्‍था हवे।</verse>
				<verse number="18">उर्मी बारी उर्मी रकम ही गोहरारना अरा ने'अना ती नेम्हा बॊलतस नू गोहरार'आ। अरा इदन जिया नू उइय्यरकी एज्रका र'आ। अरा सगरो उर्मी नेम्‍हा आलर गे गोहरारनुम र'आ।</verse>
				<verse number="19">अरा एंगा गे हूँ गोहरार'आ का ऎन एका एका बारी धर्मेसी कत्थन तेंगोन, आ बारी डिढ ती दौ कत्‍था ही गम आबोन तेंगा गे धर्मेस कत्था गुट्ठिन चि'अदस नेकअन।</verse>
				<verse number="20">ई दौ कत्था ही चड्डेम ऎन धर्मेसी ओन्टा पैकन हिकदन अरा अक्कु जेहेल नू हॆंरका र'अदन। एंगा एकासे तेंगना र'ई अन्ने डिढ ती तेंगा गे गोहरार'आ।</verse>
				<verse number="21">अक्कु एम्है चोन्हा भईस उर्बस नू पत्त'अना जॊगे जॊंख़स तुख़िखोस एंग्है पत्त नू उर्मिन निमा गे तेंगोस। होले नीम हूँ ऎन एकासे र'अदन अरा एन्देर ननालदन उर्मिन अख़'आ ओंगोर।</verse>
				<verse number="22">आसिन ऎन निम्‍है गुसन इदगेम तइय्यालदन का नीम एम्‍है पत्त नू अख़'आ ओंगोर, अरा आस निमन जिया सालत'आ ओंगोस।</verse>
				<verse number="23">धर्मे बंगस अरा उर्बस येसु मसीस तरती नीम उर्मी भइय्योर गे सान्‍ति अरा पत्त'अना गने ता चोन्‍हा ख़खख्र'अन नेकअन।</verse>
				<verse number="24">नॆ नम्‍है उर्बस येसु मसीसिन मल मुंज्रना चोन्‍हा ती चोन्हा नन्नर, आर ओर्मर मइय्याँ धर्मेसी मया मनन नेकअन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="50">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">मसी येसुसी जॊंख़म पौलुस अरा तीमोथियुस फिलिप्‍पी नगरे नू मसी येसुसी र'अना उर्मी नेम्‍हा आलर‍ गे अरा आर ही गने कलीसिया ही ईरु-ख़ूजू मुद्धर गे अरा कलीसिया ही ईरू-ख़ूजुर गे ई चिठिन लिखदम।</verse>
				<verse number="2">नम्‍है धर्मे बबस अरा उर्बस येसु मसीस ती निमा गे मया अरा सान्ति ख़क्‍ख्र'अन नेकअन।</verse>
				<verse number="3">ऎन एका एका बारी निमन सुरता नन्दन, आ बारी ऎन एंग्है धर्मेसिन धन्‍यवाद नन्दन।</verse>
				<verse number="4">ऎन ननू उर्मी गोहरारना नू सगरो नीम ओर्मर गे रिझ ती गोहरारदन।</verse>
				<verse number="5">एन्‍देरगेका ऎन निम्‍है गुसन बरचका उल्ला ती अक्‍कु गूटी दौ कत्‍था नलख नू नीम एंग्‍है गने संगे चिच्कर।</verse>
				<verse number="6">अरा एंगा असरा र'ई का ई लेक्खा दौ नलखन धर्मेस निम्‍है नू ऒड़ नंजस, आस मसी येसुसी बरना उल्ला गूटी अदिन मुंजत'ओस चि'ओस।</verse>
				<verse number="7">नीम ओर्मर ही पत्त नू एंगा एन्ने सोचना ठौका दिम हवे। एन्‍देरगेका निमा गे एंग्है जिया नू ओन्टा मुध अड्डा र'ई। अरा ऎन जेहेल नू र'अना बारी, अरा दौ कत्‍था ही ओदहा नू तेंगरकी अदिन बड़ियर ननो बारी नुम नीम ओर्मर धर्मेस एंगा चिच्का नलख नू मेस्रकर।</verse>
				<verse number="8">मसी येसुसी लेक्‍खा ऎन चोन्‍हा नन्‍दन ती नीम ओर्मारिन ऎरा गे कोड़हे चिबाख़ारदन, अदगे धर्मेस गोवाह र'अदस।</verse>
				<verse number="9">एंग्हा गोहरारना ईद र'ई का निम्‍है चोन्‍हा अरा लूर अरा उर्मी रकम ही लखना अउरिम पर्दी नेकअन।</verse>
				<verse number="10">होले कोड़हे बॆस एन्देर एन्ने नीम अख़'आ ओंगोर। अरा मसीसी अउरिम बरना उल्ला गूटी नेम्‍हा अरा बिगर बदी ती उज्जा ओंगोर।</verse>
				<verse number="11">अरा येसु मसीस ती बरना उजगो ही ख़ंजपा ती नीदोर ती र'ओर, आद धर्मेस गे ओहमा अरा महबन ओन्द्र'ओ।</verse>
				<verse number="12">अना भईरो! ऎन इदन नीम अख़'आ बेद्ददन का इय्या एंग्‍है नू मंजा अबड़ा उर्मी दौ कत्‍थन बींड़'आ गेम संगरा नंजा।</verse>
				<verse number="13">मसीसी जॊंख़ र'अना ही चड्डेम ऎन जेहेल नू हॆंरका र'अदन एन्ने कोहाँ बॆलासी गढ़िया ता उर्मी सैनर अरा इय्या ता ओर्मर सुपट अख़नर।</verse>
				<verse number="14">अरा बग्गे पत्त'ऊ आलर एंग्है हॆंरका ती उर्बस संगरा ननोस ब'अरकी आस नू असरा नंजर ती मुन्द ती कोड़हे डिढ गने बिगर इल्चिक'आ धर्मेसी कत्‍थन मेन्त'आ लगनर।</verse>
				<verse number="15">जोक्कोर इस्गहा अरा नग्‍गानख्रना ती मसीसी दौ कत्‍थन तेंगा कुद्दनर, ईद मानिम दिम हिके। लिकिन जोक्क अउर आलर दौ जिया ती हूँ मसीसी दौ कत्‍थन तेंगा कुद्दनर।</verse>
				<verse number="16">इबड़र चोन्‍हा ती दौ कत्‍था तेंगनर। ईर अख़नर का ऎन दौ कत्‍था ही ओदहा नू तेंगना ती हॆंरका र'अदन।</verse>
				<verse number="17">लिकिन नन्ना आलर लोभिया मने ती अरा बिगर मानी जिया ती मसीसी दौ कत्थन तेंगनर। आर एन्ने सोचनर का आर एन्ने नन्ना ती एंग्‍है हॆंरका नू एंगा कोड़हे सस्‍ती मनो।</verse>
				<verse number="18">लिकिन ईद कत्था मल्ली। ओड़हर ती मलता मानी ती, एकअम अन्ने, मसीसी दौ कत्‍था गा तेंग्रा। इदगेम ऎन कोड़हे रिझ्र'आ लगदन। हाँ ऎन अउरिम रिझ्रना बारी र'ओन।</verse>
				<verse number="19">एन्‍देरगेका ऎन अख़दन का निम्‍है गोहरारना गुट्ठी ती अरा येसु मसीसी बॊलतस चि'अना संगरा ती एंगा नाड़रना मनो।</verse>
				<verse number="20">एंगा कोड़हे पत्तारना अरा असरा ईद र'ई का, एंगा इन्द्रिइम नू हूँ लज्‍जे मॊख़्रना अम्‍बो मनो, लिकिन ऎन उज्‍जोन महले खे'ओन एंगा बड़ियर डिढ ती अक्कु अरा सगरो मसीस एंग्‍है मॆद ती महबा ख़क्‍खोस।</verse>
				<verse number="21">एंगा गे गा, उज्‍जना मने मसीस गे उज्जना। अरा खे'अदन ख़ने, आद ख़ॆख़ेल नू उज्जना ती अउरिम दौ हवे।</verse>
				<verse number="22">लिकिन ऎन ई मॆद नू उज्‍जना बारी र'ओन होले, मसीस गे बॆस अर्ज'अना नलख नना ओंगोन। औंगे ऎन बुझ्र'आ पोल्‍दन का ऎन एन्‍द्रन चाजोन, उज्जना बारी र'अना महले खे'अना।</verse>
				<verse number="23">अक्कु गा ऎन इबड़ा दुयो पत्तारना ही मझी नू छेक्रकादन। ऎन ई उज्जनन अम्बरकी मसीस गने मेर्ख़ा नू र'आ गे बेद्ददन, एकदा एंगा कोड़हे बॆस र'ओ दने।</verse>
				<verse number="24">लिकिन अत्रु ती ऎन ई मॆद नू र'अना निमा गे कोड़हे फैदा र'ई।</verse>
				<verse number="25">ऎन इदिन बड़ियर असरा नन्ना ती निम्‍है गने ऎन र'ओन‍। अरा निमन निम्‍है पत्त‍'अना नू परदा गे रिझ्र'आ गे सहाड़ा ननोन, अदिन अख़दन।</verse>
				<verse number="26">औंगे ऎन निम्‍है गुसन अउरिम बरना ती एंग्‍है चड्डे नीम मसी येसुस नू उइय्का रिझ अउरिम कोड़हे मनो।</verse>
				<verse number="27">ऎन निम्है गुसन बर'ओन ती ऎरोन मलता मल हूँ बर'ओन, नीम ओन्टे गुना बॊलता नू ओन्टा जिया मनरकी दौ कत्‍था ही पत्त'अना गे अर्जाना नुम र'अदर एन्ने ऎन मेना गे, नीम इवंदम नना का, निम्‍है उज्‍जना ओक्‍कना येसु मसीसी दौ कत्‍था गे जॊगे मनन।</verse>
				<verse number="28">अरा ऎन अख़दन का, एकअम कत्‍था नू हूँ निम्है बिड़दो र'उर ती नीम मल एल्‍चदर। ईद आर गे नठारना ही चिन्‍हा हवे, लिकिन निमा गे गा नाड़रनन ख़क्खा गे चिन्हा हवे। अरा ईद धर्मेस तरती मनो।</verse>
				<verse number="29">एन्‍देरगेका मसीस नू पत्त'आ गे लेका मला, लिकिन आसी चड्डे सस्ती अरा खिलपत हूँ सह'आ गे हूँ ईद निमा गे चीरकी र'ई।</verse>
				<verse number="30">अरा नीम एंग नू ईरकर, अरा एंगा गे अउर हूँ र'ई एन्ने अक्‍कु नीम मेन्दर, आ तिहा दिम निमा गे हूँ र'ई।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">औंगे नीम मसीसी र'अना ती जिया सालना, अरा चोन्‍हा ती डिढ, अरा नेम्हा बॊलतासी गने मेस्रका अरा दया अरा सोग्‍गे ऎरना र'अना ती,</verse>
				<verse number="2">नीम ओन्टा सोच अरा ओन्टे लेक्खा चोन्हा र'अरकी मेस्रका जिया ती ओन्टम सोचना ती एंग्है रिझ आबोन पूरा ब'आ।</verse>
				<verse number="3">लोभिया ही चड्डे महले ठकवा फुलई मन्ना चड्डे एन्‍देर हूँ अमा नना। लिकिन लुदऊ जिया ती ओर्त ओर्तारिन तंग्है ती कोड़हे बॆस अख़ना र'ई।</verse>
				<verse number="4">नीम ओर्मर तम्है तम्है दौ गे लेका मला, लिकिन नन्नर ही दौ गे हूँ घोख नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="5">मसी येसुस नू रहचका सोचना लेक्खा दिम निम्है नू हूँ र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="6">आस धर्मेसी रूपे नू रहचस, अन्नु हूँ धर्मेसी जोक्खा र'अनन धर'अर उइय्का र'आ गे मल सोच्चस।</verse>
				<verse number="7">लिकिन आस तंगा उर्मिन अम्बियस चिच्चस अरा तंगन बिट्ठी ननू जॊंख़ बेसे सन्नी मंजस ती ओन्टा आल मंजस केरस। अरा आस आल रूप नू उज्जियस ख़ने,</verse>
				<verse number="8">तान तंगन एन्ने कोड़हे लुदऊ कमचस अरा खे'अना गूटी धर्मेसिन पॆस्रस का तंगन क्रुस नू खे'आ गे हूँ चिच्चस।</verse>
				<verse number="9">ई चड्डे धर्मेस आसिन उर्मी ती मेच्छा मईन ही अड्डा नू चॊदस अरा आस गे उर्मी नामे ती कोड़हे बॆस नामे चिच्चस।</verse>
				<verse number="10">औंगे मेर्ख़ा नू अरा ख़ॆख़ेल नू अरा ख़ॆख़ेल किय्या ता उर्मी येसुसी नामे गे मूकलिदर'ओ।</verse>
				<verse number="11">अरा धर्मे बंगसी महबा गे उर्मी ततख़ा तेंग्र'ओ का येसु मसीस दिम उर्बस।</verse>
				<verse number="12">औंगे अना एंग्है चोन्हा आलारो, नीम सगरो एंग्‍है पॆसका गुट्ठिन पॆस्रनुम बर'आ लगदर, अन्नेम एंग्‍है र'अना बेड़ा नू लेका मला, अक्‍कु ऎन निंग्‍है ती गेच्‍छा र'अना नू हूँ अउर कोड़हे पॆस्र'आ। अरा निम्है नाड़रना पूरा मना गे इल्‍चनुम अरा असरनुम नलखन नन्नुम कला।</verse>
				<verse number="13">एन्देरगेका धर्मेस निम्है नू नलख नन्दस, अरा तंग्‍है दौ चिताबुता ही लेक्खा नीम निम्है बॆस मने ती पॆस्र'आ गे अरा नना गे आस दिम सवंग चि'अदस।</verse>
				<verse number="14">उर्मिन बिगर कुटमुटर'आ ती अरा बिगर नग्‍गानख्रकम ती नना।</verse>
				<verse number="15">होले नीम ई कुचुरहा अरा करतअंग आलर ही मझी नू गुन्‍हा मलका बिगर बदी ही अरा निमन ही धर्मेसी ख़द्द-ख़र्रा मना ओंगोर। अरा आर ही मझी नू नीम मेर्ख़ा ता बीन्को गुट्ठी लेक्खा बिल्‍चना र'ई।</verse>
				<verse number="16">नीम उज्‍जना ही कत्‍थन धर'आ ती मेन्त'अना बारी नीम एन्नेम बिल्चोर। होले निम्है नू ता एंग्है कोड़हे चिहुट नन्ना महले अर्ज'अना अनभनियाँ मल मंजा एन्ने ऎन निम्है चड्डे मसीस ख़ॆख़ेल नू किर्रना उल्‍ला नू फुलई मनोन।</verse>
				<verse number="17">लिकिन निम्‍है पत्त'अना धर्मेस गे अरगतारना दाँड़े बेसे र'ई। ई लेक्खम ऎन एंग्है ख़ॆंसन बाहतारना बेसे धर्मेस गे एंगन दाँड़े अरग'ओन होले हूँ, ऎन निम्‍है ओर्मर गने रिझ्र'ओन अरा रिरयार'ओन।</verse>
				<verse number="18">अन्नेम नीम हूँ एंग्‍है संगे रिझ्रना अरा रिरयारना र'ई।</verse>
				<verse number="19">चाँड़हेम ऎन निम्‍है गुसन तीमोथियुसिन तइय्योन एन्ने उर्बा येसुस नू असरा नन्दन। होले ऎन आस ती निम्‍है हलन मेनोन ती रिझ्र'ओन।</verse>
				<verse number="20">एन्‍देरगेका आसी लेक्‍खा नॆ हूँ एंग्‍है गुसन मलकस का नॆ मानिम जिया ती निम्‍है दौ ही पत्त नू घोख ननोस।</verse>
				<verse number="21">अउर नन्ना ओर्मर तम्है तम्है पत्त ता कत्था गुट्ठी गे लेका घोख नन्नर, येसु मसीसी कत्था गुट्ठी गे घोख मल नन्नर।</verse>
				<verse number="22">लिकिन तीमोथियुस गा ओन्टा ख़द्दस तम्बस गने नलख नू र'अना बेसे, आस एंग्है गने दौ कत्था तेंगना ही नलख नू सुसराचकादस। इत्रु ती आस तंगन पुरुब नंजकादस, अदन नीम अक्कर।</verse>
				<verse number="23">इसन एंगा गे एन्‍देर मनो एन्ने ऎन अख़'ओन ख़ने, चाँड़हेम आसिन निम्है गुसन तइय्या गे असरा नंजकादन।</verse>
				<verse number="24">अन्नु हूँ उर्बस नू एंगा असरा र'ई का ऎनिम चाँड़हेम निम्है गुसन बर'ओन।</verse>
				<verse number="25">लिकिन एंग्है चाड़ नू एंगा गे संगरा नना गे नीम तइय्का निम्है पैकस एपाफ्रोदितोसिन निम्है गुसन किर्तर तइय्या गे चाड़ र'ई एन्ने ऎन सोचदन। आस एंग्है भईस, अरा एंग्‍हा गने सुसर नलख ननुस, अरा एंग्है गने ओन्टा सैनस लेक्खा दौ कत्था तेंगना नू संगरा ननुस र'अदस।</verse>
				<verse number="26">आस नीम ओर्मारिन ऎरा गे कोड़हे पत्तारदस। अरा आस बेमार खत्रकाचस एन्ने नीम अक्का ती आस अउरिम दुक्खे सारचस।</verse>
				<verse number="27">आस मानिम नू ई बेमार ती खे'आ बेद्दालियस। लिकिन धर्मेसी सोग्गे आसी मइय्याँ मंजा। आस नू लेका मला एंग्है नू हूँ मंजा, एकत्रु एंगा दुक्‍खे नू अउर हूँ दुक्‍खे चॊदना मल मनो।</verse>
				<verse number="28">कोड़हे गा ऎन आसिन इदगे तइय्या गे पत्तारदन का, नीम आसिन ऎरोर ती रिझ्रर'ओर अरा एंग्है घोख हूँ जुक्‍की मनो।</verse>
				<verse number="29">औंगे उर्बस नू कोड़हे रि‍झ ती आसिन परिघ'आ, अरा ईसी लेक्खा आलारिन मईन नना।</verse>
				<verse number="30">एन्देरगेका निम्है ती एंगा गे नना पोलना सहाड़ा आबोन आस एंगा गे नना गे आस तंग्‍है जियन हूँ अपलोक नू नंजस। एन्नेम मसीसिन सुसर'अना नलख गे खे'आ गे हूँ मल इल्चियस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">छेद्दे नू, अना एंग्‍है भईरो, उर्बस नू रिझ्र'आ। ऎन मुन्द बाचका कत्था गुट्ठिन अउर हूँ लिखना ती एंगा एन्‍द्रा हूँ ओत्‍था मल लग्‍गी, अरा ईद निमा दौ गेम र'ई।</verse>
				<verse number="2">अल्‍ला गुट्ठी लेक्खा ठकवा सिखाब'उर ती चिहुंक र'आ, आर मलदौ ननुर अरा नाड़रना गे खतना मन्ना र'ई एन्ने ब'ऊ आलर हिकनर।</verse>
				<verse number="3">एन्‍देरगेका मॆद ही पत्त ता कत्था गुट्ठी नू असरा मल उइय्यदत ती, अरा धर्मेसी बॊलतासी संगरा ती महबा नन्दत ती, अरा मसी येसुस नू फुलई मनू नाम दिम मानिम नू खतना मंजका आलर हिकदत।</verse>
				<verse number="4">ऎन एंग्है अपन चिहुट ही मइय्याँ असरा गा नना ओंग्दन। अरा एकअम नन्नस गे तंग्है चिहुट ही मइय्याँ असरा नना गे आस गे इन्द्रिइम कत्था र'ई होले, एंगा अदिन ती बग्गे र'ई।</verse>
				<verse number="5">एंग्हा कुन्द्रका ती आठ उल्ला नू एंग्है खतना मंजा, अरा ऎन इस्राऎल आलर ता हिकदन, अरा ऎन बेनियमिन गोतोर ता हिकदन, अरा एंग्है अयंग बंगर निमन इब्रानी आलर हिकनर ती ऎन हूँ निमन इब्रानी आलन हिकदन, अरा मूसासी नॆग उर्मिन पॆस्रना ही पत्त नू गा ऎन फरिसी हिकदन।</verse>
				<verse number="6">अरा धर्मेस मइय्याँ ता एंग्है सकत ओत्था ती ऎन कलीसिया गुट्ठिन सताबाचका आलन रहचकन। अरा यहूदी नॆगन पॆस्रना ही पत्त नू ऎन उर्मी नॆगन पॆस्रका ती बिगर बदी ही रहचकन।</verse>
				<verse number="7">लिकिन एका एका कत्‍था एंग्‍है फैदा गे रहचा, अबड़न अक्कु ऎन मसीसी र'अना चड्डे फैदा मल चि'ऊ अक्‍कन।</verse>
				<verse number="8">ईद लेका मला, ऎन एंग्‍है उर्बस मसी येसुसिन अख़ना लूर ही कोड़हे बॆस गने अबड़न जोक्ख'ओन ख़ने, उर्मी कत्‍था गुट्ठिन अनभनियाँ अक्‍कन। अरा आसी चड्डे अबड़ा उर्मी आलॊ गुट्ठिन फोकोरकन, अरा ऎन मसीसी मना गे अबड़न खतू सोचदन।</verse>
				<verse number="9">होले ऎन आसी गने ओन्टा मना गे ओंग्दन। अरा यहूदी नॆगन पॆस्रना ती बरना उजगो ती मला, लिकिन मसीसिन पत्त'अना ती बरना उजगो गने र'आ गेम ऎन बेद्ददन। ई उजगो धर्मेस तरती मसीसी मइय्याँ ता एंग्है पत्त'अना चड्डे बर'ई।</verse>
				<verse number="10">अरा ऎन मसीसिन अख़'आ गे, अरा आसी उज्‍जा चो'अना ही सवंगन अख़'आ गे बॆद्दन। अरा आस गने दुक्‍खे गुट्ठिन चॊदना नू बटा मना गे, अरा आसी लेक्खा खे'आ गे बेद्ददन।</verse>
				<verse number="11">ई लेक्खम ऎन एकअम रकम ती हूँ केच्‍कर ही उज्‍जा चो'अनन ऎन हूँ ख़क्खा गे बेद्ददन।</verse>
				<verse number="12">इबड़ा उर्मिन ऎन ख़क्‍खा ख़च्चकादन, महले पखड़ मंज ख़च्चकादन एन्ने मल सोचरकी, मसी येसुस ती ऎन एन्देरगे चजरकादन अदिन पूरा नना गेम ऎन कोड़हे चिहुट नन्तेम र'अदन।</verse>
				<verse number="13">अना भईरो, ऎन अख़दन का ऎन इदन पूरा मल नंज ख़च्चकादन। लिकिन ओन्टा नलख लेका नन्दन का एका कत्‍था ख़ॊख़ा अम्‍ब्रकी र'ई अदिन मॊध्रदन ती, मुन्दहारे ‍ता कत्‍था गुट्ठी तरा अबड़न ख़क्खा गे कोड़हे चिहुट नन्दन।</verse>
				<verse number="14">ऎन धर्मेस चि'अना इनामन ख़क्खा गे एंग्है लच्छय तरा अंड़सा गे कोड़हे चिहुट नन्दन। आ इनाम मेर्ख़ा उज्जनन ख़क्खा गेम धर्मेस एंगन मसी येसुस ती मीख़कादस।</verse>
				<verse number="15">औंगे नम्‍है नू एवंदा आलर बड़ियर मंज ख़च्चकानर, आर ओर्मर एन्नेम सोचनर नेकअन। अरा एकअम कत्‍था नू नीम नन्नम सोच नू र'अदर होले, अदिन हूँ धर्मेस दिम फरी ननोस।</verse>
				<verse number="16">अन्नु हूँ नाम एका गूटी पखड़ मंज ख़च्चकादत अदही लेक्‍खम उज्जा गे चिहुट नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="17">अना भईरो, नीम ओर्मर ओन संगे एंग्‍है लेक्‍खा उज्जा ऎका, अरा नॆ एम्है उज्जना ओक्कना बेसे उज्जा ओक्कनर आरिन हूँ चॊख़्र'आ।</verse>
				<verse number="18">एन्‍देरगेका अजम बग्‍गे आलर नन्ना लेक्खम उज्जनर ओक्कनर। आर मसीसी क्रुस ही बैरिर एन्ने ऎन निमा गे घड़ी घड़ी तिंकन। अक्‍कु अउर हूँ इदन चींख़ा चींख़ा ब'अदन।</verse>
				<verse number="19">आर ही छेद्द नठारना हवे। आर ही धर्मेस कूल हवे। आर तम्है लजरना ही कत्था गुट्ठी नू फुलई मन्नर। अरा आर ई ख़ॆख़ेल ता आलॊ गुट्ठी नू लेका सोच नू र'अनर।</verse>
				<verse number="20">लिकिन नम्‍है र'अना अड्डा मेर्ख़ा नू र'ई, अरा असन तिम नाड़ुस उर्बस येसु मसीस बर'ओस एन्ने नाम रिझ ती पाब ऎरदत।</verse>
				<verse number="21">आस नम्है पैहा नठारना ही मॆदन तंग्है महबा ही मॆद लेक्‍खम कम'ओस चि'ओस। उर्मी आलॊ गुट्ठिन तंग्है तबे नू ओन्द्रना गे पया चि'ऊ सवंग ती आस इदन ननोस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">औंगे अना एंग्‍है चोन्हा भईरो, एंग्है संगेरो, नीम उर्बस नू बन्चका र'आ। ऎन निमन चोन्हा नन्दन अरा ऎरा गे पत्तारदन। नीमिम एंग्है रिझ अरा एंग्है नलख गे ख़क्ख्रका इनाम हिकदर।</verse>
				<verse number="2">उर्बस नू ओर्त ओर्त गने ओन्टे जिया ती र'आ गे ऎन बहिनर युओदिया अरा सुन्तुख़े गुसन गोहरारदन।</verse>
				<verse number="3">हाँ, सुसर नन्ना नू एंग्है संगे मंजका एंग्है मानी संगी निंग ती हूँ ऎन गोहरारदन का अबड़ा मुक्‍कर गे संगरा नना, एन्‍देरगेका आर क्‍लॆमॆस अरा एंग्‍है गने सुसर ननू नन्ना ओर्मर गने मेस्ररकी दौ कत्‍था तेंगा कुद्दना नू एंग्‍है गने अजम अरजाचर। इबड़ा ओर्मर ही नामे उज्‍जना ही पुथी नू लिख्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="4">उर्बस नू सगरो रिझ्र'आ, ऎन अउरिम ब'अदन रिझ्र'आ!</verse>
				<verse number="5">निम्‍है कयास मन्नन ओर्मा आलर अख़नर नेक'आ। उर्बस चाँड़हेम बरदस।</verse>
				<verse number="6">एन्‍देर कत्‍था गे हूँ अमा घोख'आ। लिकिन उर्मी कत्‍था नू निम्‍है ने'अना, गोहरारना अरा जलिय'अना ती धन्‍यवाद गने धर्मेसी मुन्दहारे अंड़सी नेक'आ।</verse>
				<verse number="7">होले उर्मी बुझुरना ती गेच्‍छा र'अना धर्मेसी सान्‍ति, निम्‍है जिया गुट्ठिन अरा निम्‍है सोचना गुट्ठिन नीम मसी येसुसी र'अना ती ख़ापो।</verse>
				<verse number="8">छेद्दे नू अना भईरो, एका एका कत्‍था मानिम र'ई, अरा एका एका कत्‍था मईन जॊगे र'ई, एका एका कत्‍था उजगो र'ई, अरा एका एका कत्‍था निमन र'ई, अरा एका एका कत्‍था चोन्हा र'ई, अरा एका एका कत्‍था दौ नामे ख़क्ख्र'ऊ र'ई, अरा एका एका कत्था कोड़हे बॆस अरा ओहमा जॊगे र'ई, अबड़ा ही पत्त नू लेका सोचते र'आ।</verse>
				<verse number="9">एका कत्‍थन नीम एंग्‍है ती सिख्रकर, अरा इंझ्रकर, अरा मेंजकर, अरा एंग्‍है नू ईरकर, अबड़न दिम पॆस्र'आ। होले सान्ति ही धर्मेस निम्‍है गने र'ओस।</verse>
				<verse number="10">ऎन उर्बस नू अकय रिरयारकन का, अक्‍कु ढ़ॆर उल्ला ही ख़ॊख़ा एंगा गा संगरा नना गे निमा गे घोख अउरिम बरचा। ऎन अख़दन का नीम सगरो एंग्है पत्त नू घोख नू गा र'अदर, लिकिन निमा एंगा गे संगरा नना गे मोका गा मल ख़क्ख्रा।</verse>
				<verse number="11">एन्ने मला का ऎन एंग्‍है मलका चड्डे एन्ने ब'अदन। एन्देरगेका ऎन एकअम दसा नू हूँ रिझी ती र'आ गे सिख्रकादन।</verse>
				<verse number="12">ऎन अख़दन का मलका नू एकासे उज्जना र'ई, अरा निंद्रका नू एकासे उज्जना र'ई। उड़चका र'आ गे अरा कीड़ा ती र'आ गे, अरा बिगर चाड़ ती उज्जा गे अरा चाड़ गने उज्जा गे, उर्मी बेड़ा नू उर्मी दसा नू रिझी ती र'अना ही गम आबोन सिख्रकादन।</verse>
				<verse number="13">एंगा पया चि'ऊ मसीस ती ऎन उर्मिन नना ओंग्दन।</verse>
				<verse number="14">अन्नु हूँ नीम दौ नंजकर का एंग्‍है कलपारना नू संगरा नंजकर।</verse>
				<verse number="15">अना फिलिप्‍पी नगरे ता पत्त'ऊ आलारो, नीम इदिन हूँ अख़दर का नीम मसीसी दौ कत्‍थन सिख्रका ऒर ता बारी नू, ऎन निम्है मकेदोनिया जिला ती उरखकन ख़ने, निमन अम्‍बरकी नन्ना एकअम कलीसिया हूँ एंगा गे इनाम गुट्ठी चि'अना पत्त नू एंग्‍है गने संगे मल चिच्चा।</verse>
				<verse number="16">अन्नेम ऎन थेस्‍सलोनिकॆ नगरे नू रहचकन ख़ने हूँ नीम एंग्‍है चाड़ गे ओंग्‍होल मला बग्गे हॆल तइय्कर।</verse>
				<verse number="17">ईद एन्ने मला का ऎन निम्है ती इनाम बेद्ददन, लिकिन ऎन इदन बेद्ददन का निम्है खता नू निम्है दौ नलख ही ख़ंजपा बग्गे बॆन्दनुम क'ओ।</verse>
				<verse number="18">ऎन नीम तइय्का उर्मिन ख़क्खकन, ईद एंग्है चाड़ ती बग्गे र'ई। नीम एपाफ्रोदितोस ती तइय्का इनाम गुट्ठिन ख़क्‍खकन ती ऎन उड़चकन केरकादन। आद गा महकारना दान अरा इंझ्रना जॊगे दाँड़े बेसे हवे, एकदा धर्मेस गे दौ लग्‍गी।</verse>
				<verse number="19">अरा एंग्‍है धर्मेस तंग्‍है महबा ही खुर्जी ही लेक्‍खा निम्है उर्मी चाड़न मसी येसुस ती पूरा ननोस।</verse>
				<verse number="20">अक्कु नम्‍है धर्मे बंगस गे हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी महबा मनन नेकअन। आमेन।</verse>
				<verse number="21">मसी येसुस नू र'ऊ उर्मी नेम्‍हा आलर गे एंग्है मोंजरन ब'अके। अरा एंग्है गने र'ऊ भईर निमा गे मोंजरा ब'अनर।</verse>
				<verse number="22">उर्मी नेम्‍हा आलर निमा गे मोंजरा ब'अनर, कोड़हे गा कैसरसी गढ़िया नू नलख ननुर निमा गे मोंजरा ब'अनर।</verse>
				<verse number="23">उर्बस येसु मसीसी मया निम्‍है गने र'अन नेकअन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="51">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">धर्मेसी मने ती मसी येसुसी तइरकन पौलुस अरा नम्है भईस तीमोथियुस</verse>
				<verse number="2">कोलोस्से नगरे नू मसीसी चड्डे नेम्‍हा अरा पत्त'अना जॊगे र'अना धर्मेसी आलर गे ई चिठिन लिखदम। नम्‍है धर्मे बंगस ती निमा गे मया अरा सान्‍ति मनन नेकअन।</verse>
				<verse number="3">ऎम सगर घड़ी निमा गे गोहरारनुम नम्है उर्बस येसु मसीसी बंगस धर्मेस गे धन्यवाद नन्दम।</verse>
				<verse number="4">एन्‍देरगेका मसी येसुस नू निम्है पत्त'अना ही पत्त नू अरा ओर्मा धर्मेसी आलर ही मइय्याँ ता निम्है चोन्हा आबोन ऎम मेंजकादम।</verse>
				<verse number="5">धर्मेस निमा गे मेर्ख़ा नू उइय्का रहचका ही मइय्याँ ता असरा तिम ई पत्त'अना अरा चोन्हा बर'ई। ई असरा ही पत्त नू मानी ही कत्था दौ कत्‍थन पत्ताचका बारी नू नीम मेंज ख़च्चकादर।</verse>
				<verse number="6">निम्है नू अंड़सका ई दौ कत्था दिम ख़ॆख़ेल नू उर्मी अड्डा नू बींड़रनुम काला लगी। अरा धर्मेसी कोड़हे मया ही मानिम ही पत्त नू नीम मेंजर ती बुझुरका आ पहिल उल्ला ती एकासे ई दौ कत्था निम्है उज्जनन बदल'अरकी निम्है नू ख़ंजपा ची'ई, अन्नेम ई दौ कत्था उर्मी ख़ॆख़ेल नू आलर ही उज्जनन बदल'अरकी ख़ंजपा चि'ई।</verse>
				<verse number="7">ई दौ कत्थन नीम एम्है गने सुसर ननू एम्है चोन्हा भई एपाफ्रास ती सिख्रकर। आस एम्है ऊजी नू निम्है मझी नू मसीसी पत्त'अना जॊगे सुसर ननुस हिकदस।</verse>
				<verse number="8">आसिम नेम्हा बॊलतस ती निमा ख़क्ख्रका चोन्‍हा ही पत्त नू एमन तिंगियस।</verse>
				<verse number="9">औंगे ऎम निम्है पत्त नू मेंजका उल्ला ती ऎम निमा गे गोहरारनन मल अम्‍बदम। अरा नीम नेम्हा बॊलतासी उर्मी लूर अरा ओर्खना गने धर्मेसी मने अबोन अ‍ख़ना ही लूर ती नीदा गे ऎम धर्मेस ती ने'अदम।</verse>
				<verse number="10">होले नीम एन्ने रकम ही उज्जना उज्जोर का आद उर्बासिन उर्मी रकम नू मईन नन्त'ओ अरा रिझ्रत'ओ। अरा नीम उर्मी रकम ही दौ नलख ही ख़ंजपन चि'ओर, अरा नीम धर्मेसी लूर नू परदनुम क'ओर।</verse>
				<verse number="11">अरा धर्मेस तंग्है कोड़हे सवंग ही लेक्खा उर्मी सवंग गने निमन बड़ियर कम'ओस, होले नीम उर्मी रकम ही सहना अरा खतिर नन्नन ख़क्खोर,</verse>
				<verse number="12">अरा सगरो रिझ गने धर्मे बंगासी धन्‍यवाद ननोर। आसिम बिल्ली ही राजी नू धर्मेसी आलर ही आसीस नू नीम हूँ बटा मना गे निमन जॊगे कमचस।</verse>
				<verse number="13">आसिम नमन ऊख़ा ही आकुस ती नाड़ियस ती तंग्‍हा चोन्‍हा ख़द्दासी राजी नू मंखियस।</verse>
				<verse number="14">आसी ख़द्दस ती धर्मेस नमन सैतान ही आकुस ती अम्बत'अदस, अरा नाम नंजका उर्मी पाप अरा अक्का-बलकन छमा नन्दस।</verse>
				<verse number="15">मसीस गा मल ईथ्र'ऊ धर्मेसी रूपे नू र'अदस, अरा सौंसे गढ़्रका ही कोहाँ हिकदस, अरा धर्मेसी जेट्ठा ख़द्द हिकदस।</verse>
				<verse number="16">एन्‍देरगेका आस तिम उर्मी आलॊ गढ़रा। मेर्ख़ा ता अरा ख़ॆख़ेल ता उर्मी, ऎथ्रना अरा मल ऎथ्रना उर्मी, बॆल-गदिया गुट्ठी मलता सवंग गुट्ठी, अक्स'उर मलता अदिया गुट्ठी उर्मी आस तिम अरा आस गेम गढ्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="17">अरा उर्मी आलॊ गुट्ठी गढ़्रका ही मुन्द आस र'अदस, अरा उर्मी आलॊ गुट्ठी आस नुम तम्है तम्है अड्डा नू बन्चकी र'ई।</verse>
				<verse number="18">अरा आसिम तंग्है मॆद कलीसिया ही कुक्‍कु अरा अदही ऒर हिकदस। अरा आसिम केचका मधेर ती उज्‍जा चो'उर नू मुन्दतस हिकदस। औंगे आसिम उर्मी नू मुन्द मनोस।</verse>
				<verse number="19">एन्‍देरगेका धर्मेस तंग्है उर्मी निंद्रका आस नू ओक्कर'आ गे बिद्दियस।</verse>
				<verse number="20">अरा मसीस क्रुस नू बाहचका ख़ॆंस ती उर्मी आलॊ तंग्है गने सान्ति मना गे डहरे कमचस ती, ख़ॆख़ेल ता अरा मेर्ख़ा ता उर्मी आलॊन मसीस तिम तंग्‍है गने मेसाब'आ गे धर्मेस बिद्दियस।</verse>
				<verse number="21">अरा ओंग्होल नीम आसी गेच्‍छा भिन्गे रहचकर, अरा नीम निम्है मलदौ सोच अरा नलख गुट्ठी ती आसी बैरिर रहचकर।</verse>
				<verse number="22">अन्नु हूँ अक्‍कु आस तंग्‍है ख़द्दासी आल कयन खे'आ गे चिच्का ती धर्मेस निमन तंग्है गने मेसाबाचस होच्‍चस। आसी ऎरना नू निमन बिगर दगहा अरा बिगर बदी अरा नेम्हा कम'अरकी तंग्है मुन्दहारे इज्जत'आ गे दिम धर्मेस इदन नंजस।</verse>
				<verse number="23">नीम दौ कत्थन मेंजकर ख़ने, निमा ख़क्ख्रका असरा आबोन मल अम्बर ती पत्त'अना नू बड़ियर अरा बन्चका र'आ। ई दौ कत्था दिम मेर्ख़ा किय्या ता ओर्मा आलर गे तेंगरा केरा। ऎन पौलुस ई दौ कत्था गेम सुसर ननू मंजकन।</verse>
				<verse number="24">अक्‍कु ऎन निम्है चड्डे सारचका एंग्है सस्‍ती गुट्ठी ही पत्त नू ऎन रिझ्रदन। औंगे मसीसी मॆद कलीसिया गे मसीसी कलपारना गुट्ठी नू ऎन हूँ मेस्र'आ गे एंग्‍है मॆद नू सस्ती सारदन।</verse>
				<verse number="25">निमा गे धर्मेसी कत्थन उर्मी तरा तेंगा गे धर्मेसी चिताबुता ही लेक्‍खा ऎन सुसर ननू मंजकन।</verse>
				<verse number="26">ई दौ कत्था दिम गम हिके, एकदा ऒर ती अरा परिया परिया ती नूख़ुरकी गा रहचा, लिकिन अक्‍कु आद आसी नेम्‍हा आलर गे दहदर मन्तारा।</verse>
				<verse number="27">धर्मेस ई गम ही महबा ही मॊल आबोन नन-यहूदीर गे हूँ अख़त'आ गे बिद्दियस। इदिम आ गम का मसीस निम्है नू उज्जदस। ईद निमन आसी महबा नू मेस्रना ही असरा चि'ई।</verse>
				<verse number="28">औंगे ओर्मा आलारिन मसीस नू बड़ियर ननरकी इजत'आ गे ऎम ओर्मा आलर गे मसीसी पत्त नू तेंगरकी धर्मेसी चिच्का उर्मी लूर ती ओर्त ओर्त आलारिन तिगाब'अदम अरा सिखाब'अदम।</verse>
				<verse number="29">अदगेम ऎन एंग्है नू सवंग गने नलख ननू आसी पया लेक्‍खा जिया कया ती अर्ज'अदन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">निमा गे अरा लवोदिकेया नगरे ता कलीसिया गे अरा एंगन मल ईरका अउर नन्ना ओर्मा पत्त'ऊ आलर गे ऎन एका कोड़हे चिहुट नन्दन एन्ने नीम अख़'आ गे ऎन बेद्ददन।</verse>
				<verse number="2">नीम हूँ अरा आर हूँ रिझ्रारकी चोन्‍हा ती मेस्रका र'अना र'ई, ईद दिम एंग्है मने हवे। होले नीम उर्मी बुझुरना गने अजगुत आसीसन ख़क्‍खोर ती धर्मेसी गम आबोन अख़'ओर चि'ओर। आ गम मसीस दिम हवे।</verse>
				<verse number="3">उर्मी लूर अरा अक्किल मसीस नू नूख़्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="4">इदन ऎन निमन इदगे तेंगदन का नीकईम निमन लहर'अना कत्‍था गुट्ठी ती अम्‍बोर ठग'आ।</verse>
				<verse number="5">एन्‍देरगेका ऎन गा कया नू निमन ती गेच्‍छा र'अदन, लिकिन बॊलता नू निम्‍है गनेम र'अदन। निम्‍है दौ उज्जा ओक्कनन अरा मसीस नू निमा उइय्का पत्त'अना नू नीम एंवदा बड़ियर र'अदर, अदिन ऎरदन ती रिझ्रदन।</verse>
				<verse number="6">औंगे नीम एकासे मसी येसुसिन निम्है उर्बस एन्ने इंझ्रकादर, अन्नेम आसी गने मेस्रका ती उज्जते र'आ।</verse>
				<verse number="7">अरा नीम आस नुम पादा हॆंरनुम अरा परदनुम कला, अरा एकासे निमन सिखाबाचका र'ई अन्नेम पत्त'अना नू बड़ियर मन्नुम कला, अरा धर्मेस गे बग्‍गे ती बग्‍गे धन्‍यवाद नन्नुम कला।</verse>
				<verse number="8">चिहुंक र'आ का नीकईम निमन अनभनियाँ अरा ठगना तत्व लूर ती अम्‍बोर फफड़'आ हो'आ, एकदा पुरखौती अरा ख़ॆख़ेल ता बॊलता गुट्ठी ही सवंग ता सिखाब'अना लेक्‍खा गा र'ई, लिकिन मसीसी लेक्‍खा मलकी।</verse>
				<verse number="9">एन्‍देरगेका मसीस नू धर्मे बारना ही उर्मी आलॊ आल रूपे नू मड़चकी र'ई।</verse>
				<verse number="10">अरा आस नू नीम निंद्रकादर, एकास उर्मी अक्स'उर अरा अदिया गुट्ठी ही अक्स'ऊ हिकदस।</verse>
				<verse number="11">नीम निम्है पाप ही सुबहा आबोन अम्बका ती नीम हूँ मसीस नू खतना ख़क्खकादर। ई खतना आलर ही ख़ेक्खा ती मल मंजकी र'ई, लिकिन मसीस ती मंजकी र'ई।</verse>
				<verse number="12">अरा नॊड़रना नू नीम मसीस गने माड़रदर कादर ती आसिन केचका मद्धेर ती उज्‍जा चॊचका धर्मेसी सवंग मइय्याँ ता निम्है पत्त'अना ती नीम हूँ मसीस गने पुना उज्जना गे उज्‍जा चॊचकादर।</verse>
				<verse number="13">नीम निम्है अक्‍का-बलका गुट्ठी ती अरा खतना मल मंजका निम्है पाप ही सुबहा ती केचका रहचकर ख़ने, धर्मेस निमन मसीस गने उज्‍जताचस ती नम्‍है उर्मी अक्‍का-बलका गुट्ठिन छमा नंजस।</verse>
				<verse number="14">अरा मूसासी पॆसका ही लेक्खा नम्‍है बिड़दो नू लिखचका पाप ही लिखन धर्मेस मेटचस चिच्‍चस। अरा धर्मेस आ लिखन जम्मन मसीसिन क्रुस नू ठोकचस ती नटचस।</verse>
				<verse number="15">ई लेक्खम धर्मेस अक्स'ऊ अरा अदिया उइय्यू मलदौ बॊलता गुट्ठी ही सवंगन ओथ्रस चिच्चस। अरा मसीस क्रुस नू केच्चस ती धर्मेस अबड़न जितचस ती अबड़ा सवंग मलका एन्ने ख़ॆख़ेल गे ऎदस।</verse>
				<verse number="16">औंगे नीम एन्द्रन ओन्दर मॊख़दर, अरा नीम मल मन्ना परब मलता पुना चन्दो मलता ख़न्न ऎख़ना उल्‍ला गुट्ठी ही पत्त नू नॆ हूँ निमन बदी नना गे मोका अमा चि'आ।</verse>
				<verse number="17">इबड़ा उर्मी नॆग गुट्ठी गा बर'ऊ र'ई आ आलॊ ही ऎख़ लेका हवे, लिकिन अबड़ा ही मानी मने गा मसीसी पत्त नू र'ई।</verse>
				<verse number="18">नॆ हूँ निमन ठकना लुदऊ नू अरा मेर्ख़ा पैकारिन ओहमा मन्ना नू मन्दस ती नीम निम्है इनाम आबोन मल ख़क्खना ही जॊगे मना गे अड्डा अमा चि'आ। ई लेक्खा आलस तंग्है ईरका देखार ही पत्त नू बग्गे बुझुरत'अदस। बॊलता ही सुबहा मलका आसी जिया अनभनियाँ सोच ती फुलई मनी।</verse>
				<verse number="19">अरा आस सौंसे मॆद ही कुक्कु मसीस नू जोड़रका मल र'अदस। मसीस तिम सौंसे मॆद ओट्टा ओट्टा अरा अंग अंग जोड़र'ई ती पॊसर'ई ती ओन संगे गुंथर'ई ती धर्मेसी चि'ऊ पर्दना ती पर्दनुम क'ई।</verse>
				<verse number="20">नीम मसीस गने केचकादर, ख़ने आस निमन ख़ॆख़ेल ता बॊलता गुट्ठी ही सवंग ती अम्तारका केरकादस। औंगे नीम एन्देरगे अक्कु गूटी ख़ॆख़ेल ता आलर लेक्खा अदही नॆग गुट्ठी नू एन्ने ऎकालदर का,</verse>
				<verse number="21">“इदिन अमा एंवसड़'आ, अमा टट्टे ऎरा, अरा अमके टुडर'आ?”</verse>
				<verse number="22">इबड़ा उर्मी आलॊ बउरारनुम बउरारनुम नठार'ओ, एन्‍देरगेका इबड़ा आलर ही पॆसका अरा सिखाबाचका गुट्ठी हवे।</verse>
				<verse number="23">इबड़ा नॆग गुट्ठी महबा नन्ना ही चाल, अरा लुदऊ मन्ना, अरा मॆदन सिझा ब'अना लूर लेक्‍खा गा ईथ्र'ई, लिकिन मॆद ही चिबाख़ारना गुट्ठिन छेंक'आ गे इबड़ा ती एन्‍देर हूँ संगरा मल मनी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">औंगे नीम मसीस गने उज्‍जतारकादर होले, मेर्ख़ा आलॊ गुट्ठिन बेद्दना नू र'आ, एक्‍सन मसीस धर्मेसी तीना चोक्‍ख उक्‍कादस।</verse>
				<verse number="2">ख़ॆख़ेल ता आलॊ गुट्ठी नू मला, लिकिन मेर्ख़ा ता आलॊ गुट्ठी नू जिया ओड़'आ।</verse>
				<verse number="3">एन्‍देरगेका नीम गा केचकादर, अरा निम्‍है उज्‍जना मसीस गने धर्मेस नू नूख़ूरकी र'ई।</verse>
				<verse number="4">मसीस निम्है उज्‍जना हिकदस। एकाबारी मसीस सौंसे ख़ॆख़ेल गे तंगन दहदर ननोस, नीम हूँ आस गने दहदर मनतार'ओर ती आसी महबा नू मेस्र'ओर।</verse>
				<verse number="5">औंगे पेहरन ही सोतरा नलख, अरा पाप ती सोतरा मन्ना, अरा चिबाख़ारना, मलदौ मइय्याँ ता मने, अरा मूर्तिन ऒड़ लग्‍गना ही जोक्खा लोभिया, इबड़ा जम्मा पाप ही सुबहा हवे। इबड़ा मलदौ आबोन नन्नन अम्बा चि'आ।</verse>
				<verse number="6">इबड़ा ही चड्डेम धर्मेसी कैर मल पॆस्र'उर मइय्याँ बर'ई।</verse>
				<verse number="7">अरा नीम हूँ मुन्द इबड़ा मलदौ ननुर ही मझी नू उज्जा लिक्‍कर ख़ने, इबड़ा कत्था गुट्ठी ही लेक्‍खम ऎका लिक्‍कर।</verse>
				<verse number="8">लिकिन अक्कु गा नीम खींस, अरा कयरारनन, अरा कुचुरहन, अरा हींड़नन, अरा निम्है बई ती बरना मलदौ कछनख्रना इबड़ा उर्मिन अम्‍बा चि'आ।</verse>
				<verse number="9">अरा नीम निम्है पच्चा आल सुबहा अरा अदही नलख गुट्ठिन अम्बका ती ओर्त नन्नस गने अम्‍बोस ठक'आ।</verse>
				<verse number="10">अरा निमन गढ़'उसी रूपे लेक्‍खा आसी पत्त नू ठौका गने अख़'आ गे नीम पुना मंजका पुना आल सुबहन अत्तकादर।</verse>
				<verse number="11">ई पुना उज्जना नू नन-यहूदी अरा यहूदी एन्ने, खतना मंजका अरा खतना मल मंजका एन्ने, नन-राजियर अरा जंगलीर एन्ने, बिट्ठी ननू जॊंख़ अरा छछिन्द एन्ने इन्द्रिइम फरक मल्ला। लिकिन मसीस दिम उर्मी र'अदस, अरा आस इबड़ा ओर्मर नू र'अदस।</verse>
				<verse number="12">औंगे नीम धर्मेसी चाजरका आलर लेक्‍खा, नेम्‍हा अरा दुलार र'अना ती, नीम कोड़हे सोग्गेन अरा दया आबोन अरा लुदऊ मन्नन अरा नर्मियाँ आबोन अरा खतिर मन्नन अत्ता।</verse>
				<verse number="13">अरा नीम ओर्त ओर्तोरिन सह'आ। अरा ओर्तोसी बिड़दो नू निमा गे इन्द्रिइम नालिस र'ई होले, अदिन आस गे छमा नना। उर्बस निमा गे छमा नंजका लेक्खा नीम हूँ ओर्त ओर्तारिन छमा नना।</verse>
				<verse number="14">अरा इबड़ा उर्मी दौ गुन्न ती कोड़हे, चोन्‍हा आबोन अत्ता। आदिम अबड़ा उर्मिन बड़ियर ओन्टेम मन्ना नू हें'अरकी उइय्की र'ई।</verse>
				<verse number="15">मसीसी सान्‍ति निम्‍है जिया नू राजी ननी नेकअन। एन्देरगेका ई सान्ति गेम नीम ओन्‍टा मॆद ही बग्गे अंग लेक्खा मॆख़्रकादर। अरा नीम धन्‍यवाद चि'ऊ मना।</verse>
				<verse number="16">मसीसी कत्‍था निम्है नू सोच नलख उर्मी नू बग्‍गे ती बग्‍गे मड़'अन नेकअन। आ कत्था ही उर्मी लूर गने ओर्त ओर्त गे सिखाब'आ ती तिगाब'आ। अरा तम्है तम्है जिया नू धन्यवाद गने धर्मेस गे अस्‍सना-पाड़ना डंडी गुट्ठिन अरा ओहमा डंडी गुट्ठिन अरा बॊलता ही डंडी गुट्ठिन पाड़ा।</verse>
				<verse number="17">अरा कत्‍था ती मलता नलख ती इन्द्रिइम ननोर, उर्मिन उर्बा येसुसी नामे ती नना, अरा आसी तरतिम धर्मे बंगासी धन्‍यवाद नन्नुम अबड़न नना।</verse>
				<verse number="18">अना मुक्‍कारो, नीम तम्है तम्है मॆतासी तबे नू र'आ, नीम उर्बासी र'अना ती ईदिम निमा गे बॆस उज्जना ऎकना हवे।</verse>
				<verse number="19">अना मॆतारो, नीम तम्है तम्है मुक्‍कन चोन्‍हा नना, अरा आर नू करतअंग अमा नना।</verse>
				<verse number="20">अना ख़द्दारो, उर्मी कत्‍था नू तम्है तम्है अयंग बंगर ही पॆसकन मेना, एन्‍देरगेका ईद उर्बस गे दौ लग्‍गी।</verse>
				<verse number="21">अना बंगारो, निम्‍है ख़द्द-ख़र्रन अमा कैर'आ, एन्ने अम्‍बो मना का आर ही डिढ एस्र'ओ क'ओ।</verse>
				<verse number="22">अना बिट्ठी ननू जॊंख़ारो, निम्है ई ख़ॆख़ेल ता उर्बर गे उर्मी कत्था नू पॆस्र'आ। आरिन पत्तारत'आ गे लेका आर ही ऎरना नू लेका मला, लिकिन उजगो जिया ती उर्बा येसुसिन मईन नन्ना ती आरहिन पॆस्र'आ।</verse>
				<verse number="23">इन्द्रिइम हूँ नीम नन्दर, अदन आलर गे नन्ना बेसे मला उर्बा येसुस गे नन्ना बेसे सौंसे जिया कया ती नना।</verse>
				<verse number="24">एन्‍देरगेका नीम उर्बा मसीस गे सुसर नन्दर, नीम अख़दर का इदही इनाम बेसे नीम उर्बस ती आसीस आबोन ख़क्खोर।</verse>
				<verse number="25">एकास मलदौ नन्दस, आस तंग्है नंजका मलदौ ही लेक्खा ऊजिन ख़क्‍खोस। अरा नॆख'आ हूँ तीना माल ख़ड़ना मल मनी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">अना उर्बारो, निमा गे हूँ मेर्ख़ा नू ओन्टा उर्बस र'अदस एन्ने अख़'अरकी नीम निम्है बिट्ठी ननू जॊंख़र गे एन्देर एन्देर ठौका अरा बॆस र'ई अदिन चि'आ हो'आ।</verse>
				<verse number="2">गोहरारतेम र'आ, अरा धर्मेस गे धन्‍यवाद नना ती गोहरारना नू एज्रका र'आ।</verse>
				<verse number="3">अरा इदही गने एमा गे हूँ गोहरार'आ का धर्मेस एमा गे दौ कत्‍था तेंगा गे बलिन तिसगदस नेकअन। होले ऎम मसीसी पत्त ता गम ही कत्‍थन तेंगा ओंगोम। ई नलख ही चड्डेम ऎन जेहेल नू हॆंरकादन।</verse>
				<verse number="4">अरा एकासे एंगा तेंगना चाड़ र'ई, अन्नेम ई कत्थन फरीफरी तेंगा गे एंगा गे गोहरार'आ।</verse>
				<verse number="5">नॆ पत्त'ऊ मलनर आर गने लुरगर गने ओक्‍का इज'आ, अरा उर्मी मोका आबोन दौ गने बउर'आ।</verse>
				<verse number="6">अरा निम्‍है कछनख्रना सगर घड़ी मया गने अरा सोभना र'अन नेकअन। औंगेम एकासे निम्है गने मिनुर गे अदही आनाकिर्त'अना र'ई अदिन अख़'आ ओंगोर।</verse>
				<verse number="7">दुलारु भई अरा पत्त'अना जॊगे सुसर'उस अरा उर्बासी नलख नू एंग्है गने सुसर ननू तुख़िखोस, एंग्‍है पत्त ता उर्मी हलन निमन तेंगोस।</verse>
				<verse number="8">नीम एम्है दसा गुट्ठिन अख़'आ गे अरा आस निम्‍है जिया गे सान्‍ति चि'आ गेम, आसिन ऎन निम्‍है गुसन तइय्कादन।</verse>
				<verse number="9">अरा आसी गने ऎन पत्त'अना जॊगे अरा दुलारु भई ओनॆसिमोसिन हूँ तइय्कादन। आस निम्‍है आलस दिम हिकदस। आर निमन इसता उर्मी कत्‍थन तेंगोर।</verse>
				<verse number="10">अरिस्‍तरख़ोस नॆ एंग्‍है गने जेहेल नू हॆंरकादस, आस निमा गे मोंजरा नन्दस। अरा मरकुस नॆ बरनबासी अंड़सका भई मन्दस, आस निमा गे मोंजरा नन्दस। मरकुसी पत्त नू नीम मुन्द दिम पॆसका ख़क्‍खका रहचकर, आस निम्है गुसन बर'ओस होले, नीम आसिन परघ'अके।</verse>
				<verse number="11">अरा यूसतोस बारना येसुस हूँ निमा गे मोंजरा नन्दस। धर्मेसी राजी ही नलख नू एंग्‍है गने सुसर ननुर मझी नू ईर लेका यहूदीर हिकनर। ईर एंगा गे जिया सालना चि'अनर।</verse>
				<verse number="12">अरा मसी येसुसी जॊंख़स एपाफ्रास हूँ निमा गे मोंजरा नन्दस, आस हूँ निम्है आलस हिकदस। आस सगर घड़ी निमा गे गोहरारना गुट्ठी नन्तेम र'अदस का नीम पखड़ मनोर ती ओर्मा असरा गने धर्मेसी उर्मी मने नू बड़ियर इज्‍जका र'ओर।</verse>
				<verse number="13">आस निमा गे अरा लवोदिकेया अरा हिएरापोलिस नगरे गुट्ठी नू र'ऊ पत्त'उर गे कोड़हे नलख नंजस, इदही ऎन गोवाह हिकदन।</verse>
				<verse number="14">एम्है दुलारु बइधस लूकस अरा दॆमस निमा गे मोंजरा नन्नर।</verse>
				<verse number="15">लवोदिकेया नगरे ता पत्त'ऊ भईर गे अरा नुम्‍फा अरा अदही एड़पा नू ख़ॊंड़रना कलीसिया गे एंग्है मोंजरा।</verse>
				<verse number="16">अरा ई चिठिन निम्‍है गुसन पढ़के, अरा अदही ख़ॊख़ा इदिन लवोदिकेया ता कलीसिया नू हूँ पढ़त'अके। अन्नेम लवोदिकेया ता कलीसिया गे एंग्हा लिखचका चिठिन हूँ नीम पढ़के।</verse>
				<verse number="17">अरा नीम अर्ख़िप्पोसिन आनके का, “एका सुसर'अना उर्बस निंगा चिच्कादस, अदिन चिहुंक लगे पूरा ननके।”</verse>
				<verse number="18">ऎन पौलुस एंग्है ख़ेक्खा ती ई मोंजरन लिखदन। सुरता नना का ऎन जेहेल नू हॆंरकादन। धर्मेसी मया निम्है नू र'अन नेकअन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="52">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">ई चिठी ऎन पौलुस अरा सीलास अरा तीमोथियुस तरती थेस्‍सलोनिकॆ नगरे ता कलीसिया गे र'ई। धर्मे बंगस अरा उर्बस येसु मसीस नू निमा मया अरा कोड़े मनन नेक‍अन।</verse>
				<verse number="2">ऎम एम्‍है उर्मी गोहरारना बेड़ा नू निमन सुरता नन्‍तेम र'अदम अरा सगर घड़ी निम्‍है ओर्मर ही पत्त नू धर्मेसिन धन्‍यवाद नन्‍दम।</verse>
				<verse number="3">अरा एम्‍है धर्मे अरा बबासी मुन्‍दहारे निम्‍है पत्त'अना जॊगे नलख, अरा चोन्‍हा ती नन्ना नलख, अरा नम्‍है उर्बस येसु मसीस नू असरा ख़क्‍खा गे कयास नन्‍दर अदिन सुरता नन्दम।</verse>
				<verse number="4">अना भईरो, धर्मेसी चोन्‍हा आलारो, ऎम अख़दम का नीम चज्जरका आलर।</verse>
				<verse number="5">एम्‍है दौ कत्‍था निम्‍है गुसन कत्‍था लेका नू मल्‍ला अंड़सका, लिकिन नेम्हा बॊलतासी सवंग अरा कोड़हे पोकता गने हूँ अंड़सिया। एकासे का नीम अख़दर ऎम निमा गे निम्‍है मझी नू एकासे नंजकम ती रहचकम।</verse>
				<verse number="6">अक्‍कु नीम गा कोहाँ सस्ती नू हूँ नेम्‍हा बॊलतासी रिझ गने कत्‍थन इं‍झ्रकर ती एम्‍है अरा उर्बस लेक्‍खा ऎका हेलरकर।</verse>
				<verse number="7">औंगे मकेदोनिया अरा अख़ाया चकभार गूटी उर्मी पत्त'ऊ आलर गे नीम गोवाह मं‍जकर।</verse>
				<verse number="8">एन्‍देरगेका निम्‍है गुसले मकेदोनिया अरा अख़ाया नू लेका उर्बासी दौ कत्‍था मल तेंग्रा। लिकिन धर्मेस नू निम्‍है पत्त'अना र'ई आद उर्मी अड्डा बींड़रकी किरकी र'ई का एमा ब'अना ही चाड़ मलकी।</verse>
				<verse number="9">एन्‍देरगेका आर तामिम तेंगनर ऎम निम्‍है गुसन बरचकम ख़ने एकासे नीम एमन परघाचकर, अरा उज्‍जना अरा मानिम धर्मेसी तेतर-सुसर नना गे नीम एकासे मूर्ती गुट्ठी ती धर्मेस तरा किर्रकर।</verse>
				<verse number="10">अरा नीम आसी तंग्‍दासी मेर्ख़ा ती बरना ही पाब ऎरालदर, नॆकन धर्मेस केचका ती उज्‍जताचस। आसिम येसुस हिकदस नॆ नमन बरना नेंवई ही खींस ती बछाब'अदस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">अना भईरो, नीम निम्‍है तिम अख़दर का एम्‍है इसन थेस्सलोनिकॆ नगरे बरना अनभनियाँ मल मं‍जा।</verse>
				<verse number="2">लिकिन नीम अख़दर का मुन्‍द फिलिप्‍पी नगरे नू सस्‍ती सारना पीख़्रना नू हूँ एम्‍है धर्मेस एमा गे एन्ने डिढ चिच्‍चस का ऎम बिगर अटकरका धर्मेसी दौ कत्‍थन तिंकम।</verse>
				<verse number="3">एन्‍देरगेका एम्‍है सिखाब'अना लहर'अना ती मला, महले मलदौ मने गुट्ठी मला, महले ठकना मला।</verse>
				<verse number="4">लिकिन एकासे धर्मेस एमन दौ कत्‍था तेंगना जॊगे कमचस, ऎम अन्नेम तेंगदम। अरा इत्रु आलारिन मला एम्‍है जियन बिढ़दस आ धर्मसिन पत्तारदम।</verse>
				<verse number="5">एन्‍देरगेका नीम अख़दर ऎम नॆक‍न हूँ मल फसकटचकम महले नॆकन हूँ चिबाख़ार'आ गे लहर'आ लिक्‍कम। धर्मेस गोवाह र'अदस।</verse>
				<verse number="6">अरा ऎम आलर ती म‍ईन मल बेद्दा लिक्‍कम, निम्‍है ती मला महले नेख'अम नन्नर ती हूँ मला।</verse>
				<verse number="7">ऎम मसीसी तइरका मन्‍ना चड्डे निम्‍है मइय्या ओत्‍था लद'आ ओंगा लिक्‍कम। लिकिन एकासे अयंग तंग्‍है ख़द्द-ख़र्रन उन्‍त'ई तिंद'ई, अन्नेम ऎम हूँ निम्‍है गने रहचकम।</verse>
				<verse number="8">औंगे ऎम एन्ने निम्‍है म‍इय्याँ चोन्‍हा नन्नुम धर्मेसी दौ कत्‍था नू लेका मला, लिकिन अपन अपन उज्‍जनन हूँ चि'आ गे सपड़ारका रहचकम, एन्‍देरगेका नीम एम्‍है ती चोन्‍हा मंज ख़च्‍चिका रहचकर।</verse>
				<verse number="9">अना भईरो, नीम एम्‍है अर्जाचका अरा सस्‍तिन सुरत'अदर। ऎम नॆखा नू हूँ ओत्‍था अम्‍बोम मना, अदगेम ऎम उल्‍ला माख़ा नलख नंजकम ती निम्‍है नू धर्मेसी दौ कत्‍थन तिंकम।</verse>
				<verse number="10">नीम पत्त'ऊ आलर ही मझी नू एम्‍है उज्‍जना ओक्‍कना एकासे नेम्‍हा अरा उजगो अरा बिगर बदी ही रहचा। नीमिम गोवाह र'अदर अरा धर्मेस हूँ गोवाह र'अदस।</verse>
				<verse number="11">नीम अख़दर का एकासे ओर्त बंगस तंग्‍है ख़द्द-ख़र्रन नन्‍दस। अन्नेम निमा ओर्त ओर्त गे नंजकम।</verse>
				<verse number="12">ऎम निमन सिखाबाच‍कम अरा रिझ्रताचकम अरा घड़ी घड़ी बुझाब'आ लिक्‍कम का निम्‍है उज्‍जना ओक्‍कना धर्मेसी जॊगे मन्ना र'ई, एकास निमन तंग्‍है राजी अरा महबा नू मॆख़दस।</verse>
				<verse number="13">ई चड्डे निमा गे ऎम धर्मेसी दौ कत्‍थन तिंकम, ख़ने नीम अदिन आलर ही मला धर्मेसी कत्‍था अक्‍कर ती इं‍झरकर। अरा ईद मानिम नू धर्मेसी कत्‍था हवे, एकदा नीम पत्त'ऊ आलर ही जिया नू उज्‍जाली। औंगे ऎम सगर घड़ी धर्मेसी धन्‍यवाद नन्‍दम।</verse>
				<verse number="14">भईरो, यूदेया जिला नू मसी येसुस नू र'ऊ अबड़ा धर्मेसी कलीसिया गुट्ठी लेक्‍खा नीम हूँ उज्‍जालिक्‍कर। एकासे आर यहूदीर ती खिलपत मंजर अन्ने नीम हूँ निम्‍है राजी ता आलर ती खिलपत मंजकर।</verse>
				<verse number="15">आरिम उर्बा येसुसिन अरा धर्मेसी कत्‍था तिंगुरिन पिटियर। अरा एमन हूँ खिलपत नंजर। अरा आर धर्मेसिन मल रिझाब'अनर अरा ओर्मारिन हींड़नर।</verse>
				<verse number="16">अरा अबड़र नन-यहूदीरिन नाड़र'आ गे सिखाब'अना ती एमन छेकनर का सगरो आर ही पाप ही कट्टु नींदी। छेद्द नू आर ही मइय्याँ धर्मेसी कोड़हे खींस अंड़सकी र'ई।</verse>
				<verse number="17">अना भईरो, ऎम एगघड़ी गे निम्‍है ती छिंड्रका रहचकम अन्नु हूँ एम्‍है सोचना गुट्ठी गा निम्‍है गने रहचा। ख़ने ऎम बग्‍गे चिहुट नंजकम अरा निमन कोड़हे ऎरा बेद्दा लिक्‍कम।</verse>
				<verse number="18">औंगे ऎम निम्‍है गुसन बर'आ गे बिद्दकम। ऎन पौलुस ओंग्‍होन मला घड़ी घड़ी निम्‍है गुसन बर'आ बिद्दकन। लिकिन सैतान एमन छेंकचा उइय्या।</verse>
				<verse number="19">एन्‍देर एमा असरा अरा रिझ चि'ई अरा नम्‍है उर्बा येसुसी बरना बेड़ा नू आसी मुन्‍दहारे एम्‍है महबा ही मुकुट एन्‍देर र'ओ? नीम मलदर का?</verse>
				<verse number="20">एम्‍है महबा अरा रीझ नीमिम हिकदर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">औंगे ऎम अउरिम कयास नना पोलकम ख़ने, ऎम अथॆने नगरे नू दिम र'आ गे तिगच‍कम।</verse>
				<verse number="2">अरा ऎम तीमोथियुसिन निम्‍है हेद्दे तइय्कम। आस एम्‍है भईस अरा मसीसी दौ कत्‍था तेंगना नू धर्मेसी जॊंख़स हिकदस। अरा आस निम्‍है पत्त'अना नू निमन बड़ियर ननोस अरा रिझ्रत'ओस, इदगे ऎम आसिन तइय्कम।</verse>
				<verse number="3">औंगे नॆ हूँ इबड़ा खिलपत चड्डे अम्‍बोर नुक्र'आ। लिकिन नीम गा अख़दर दिम ऎम ई खिलपत गेम उइरकादम।</verse>
				<verse number="4">अन्‍ति निम्‍है गुसन रहचकम ख़ने, निमन घड़ी घड़ी ब'आ लिक्‍कम, का नमा गे खिलपत मन्ना दिम र'ई। अरा एन्ने मंजकी र'ई अदिन नीम अख़दर।</verse>
				<verse number="5">औंगे एंग्‍है नू कयास मल मंजा ख़ने, निम्‍है पत्त'अना ही पत्त नू अख़'आ गे तीमोथियुसिन तइय्कन। इदगेका बिढ़'उस इन्द्रिइम कत्‍था नू बिढ़'ओस अइय्या खत्र'ओर होले, एम्‍है अर्ज'अना अनभनियाँ मनो ई चड्डे ऎन इल्‍चिकन।</verse>
				<verse number="6">लिकिन अक्‍कु तीमोथियुस निम्‍है गुसते एम्‍है गुसन बरचकादस, अरा निम्‍है पत्त'अना अरा चोन्‍हा ही पत्त ता दौ कत्‍थन ओन्‍द्रकादस। अरा आस बाचस का नीम सगरो चोन्‍हा गने एमन सुरत'अदर, अरा एकासे ऎम निमन ऎरा गे खसतारदम अन्ने नीम हूँ एमन खसतारदर।</verse>
				<verse number="7">औंगे भईरो, ऎम एमा गे मंजका उर्मी खिलपत अरा कलपारना नू हूँ निम्‍है पत्त'अना ती निम्‍है पत्त नू कोड़े ख़क्‍खकम ती रिझ्रकम।</verse>
				<verse number="8">नीम धर्मेस नू पत्त'अना नू बड़ियर मन्नुम कादर, ईद एमा गे पुना उज्‍जनन चि'ई।</verse>
				<verse number="9">निम्‍है चड्डे ऎम धर्मेसी मुन्‍दहारे ख़कख्रका उर्मी रिझ गे ऎ बग्‍गे धन्‍यवाद धर्मेसिन चि'ओम अन्नु हूँ जुक्‍की मनो।</verse>
				<verse number="10">ऎम फेन निम्‍है गने भेंट मनोम ती निम्‍है पत्त'अना नू र'ई आ पयहा आबोन बड़ियर नना गे उल्‍ला दरा माख़ा नगदे गोहरारदम।</verse>
				<verse number="11">अक्‍कु नम्‍है धर्मेस‍ बंगस अरा उर्बा येसुस दिम निम्‍है गुसन बर'आ गे एमन डहरे ऎद्ददस नेक‍अन।</verse>
				<verse number="12">एम्‍है चोन्‍हा एकासे निम्है नू परदिया निन्‍दिया अन्नेम निम्‍है चोन्‍हा ओर्त ओर्त नू नन्‍नर नू परदा ती नीदा गे उर्बस निमन सहाड़ा नन्‍दस नेक‍अन।</verse>
				<verse number="13">इकला नम्‍है उर्बा येसुस तंग्‍है उर्मी नेम्‍हा आलर गने बर'ओस, आस नम्‍है धर्मेस अरा बंगस ही मुन्‍दहारे नीम बिगर बदी ही आलर अरा नेम्‍हा आलर र'आ गे निम्‍है जियन बड़ियर नन्‍दस नेक‍अन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">अक्‍कु अना भईरो, ऎम गोहरारदम अरा उर्बा येसुस नू आनदम, एकासे उज्‍जना ओक्‍कना र'ई अरा धर्मेसिन पत्तारना र'ई अदिन नीम एम्‍है तिगाब'‍अना ती अक्‍कादर। अरा अन्नेम उज्‍जा ओक्‍का लगदर, अइय्या अउरिम परदा।</verse>
				<verse number="2">ऎम निमा उर्बा येसुसी आकुस ती एन्‍देर एन्‍देर पॆसका ती रिझाबाचकादम अदिन नीम अख़दर।</verse>
				<verse number="3">धर्मेस बेद्ददस का नीम नेम्‍हा मना अरा पेहरन ही सोतरा नलख ती बछर'आ।</verse>
				<verse number="4">अरा नीम ओर्मर नेम्‍हा अरा मईन गने निम्‍है मॆदन सम्ड़ह'आ गे सिख्र'आ,</verse>
				<verse number="5">अरा धर्मेसिन बल्‍ली आ जाती लेक्‍खा निम्‍है मॆदन एन्ने पाप नन्‍ना ही चिबाख़ारना गे अमा चि'आ।</verse>
				<verse number="6">इबड़ा कत्‍था गुट्ठी ती नॆ हूँ तंग्‍है भईरिन अरा ताक अम्‍बोर ऎरा अरा अम्‍बोर ठक'आ। एन्‍देरगेका उर्बस इबड़ा उर्मी कत्‍थन ननुर गे दंडे चि'ऊ र'अदस। ई पत्त नू ऎम मुन्‍द तिम आनका अरा तिगाबाचका चिच्का रहचकम।</verse>
				<verse number="7">एन्‍देरगेका धर्मेस नमन नेम्‍हा उज्‍जना उज्‍जा गे मीख़कादस, सोतबोड़'आ उज्‍जना उज्‍जा गे मल्‍ला मीख़का।</verse>
				<verse number="8">ई चड्डे एकास तिगाब'अनन हींड़दस आस आलारिन मला धर्मेसिन हींड़दस नॆ निमा गे तंग्‍है नेम्‍हा बॊलतासिन चि'अदस।</verse>
				<verse number="9">अउर हूँ ऎम निमा गे भईरिन चोन्‍हा नन्ना ही पत्त नू लिखना ही चाड़ मलकी, एन्‍देरगेका तम्है ती नन्नर संगे चोन्‍हा ती र'आ गे धर्मेस निमन मुन्‍द तिम सिखाबाचका चिच्कादस।</verse>
				<verse number="10">मानिम नू गोट्टा मकेदोनिया नू र'अनर अबड़ा उर्मी भईर गने नीम चोन्‍हा नन्‍दर दिम। लिकिन भईरो निमा आर गने अउरिम कोड़हे चोन्‍हा नन्‍ना र'ई, अदगे निमन तिगाब'अदम।</verse>
				<verse number="11">अरा ऎम निमन पॆसकम अन्नेम कोड़े गने उज्‍जा, अरा तंग्‍है तंग्‍है नलखन नना, नन्नर ही नलख नू अमा नूता, अरा तंग्है ती अर्ज'आ गे चिहुट नना। ईदिम निमा चाड़ र'ई।</verse>
				<verse number="12">तहाँ निम्‍है उज्‍जना ती सौंसार ता आलर ती मईन ख़क्‍ख्र'ओ, लिकिन निमा निम्‍है चाड़ गे आरिन असरा नन्‍ना ती उज्‍जना मल्‍ला।</verse>
				<verse number="13">अक्‍कु भईरो, केचका आलर ही पत्त नू नीम बल्‍लुर लेक्‍खा र'आ गे, अरा अदही पत्त नू असरा मल्‍ला आर ही लेक्‍खा नीम दुक्‍ख नू र'आ गे ऎम मल बेद्ददम।</verse>
				<verse number="14">ऎम पत्त'अदम का येसुस केच्‍चस ती उज्‍जा चॊचस। औंगे ऎम पत्त'अदम का नॆ मसीसिन इंझ्रनर ती खे'अनर आरिन येसुस अउरिम बरना बेड़ा नू धर्मेस आसी गने उज्त'ओस।</verse>
				<verse number="15">ऎम उर्बासी कत्‍था लेक्‍खा ब'अदम। ऎम नॆ उर्बासी बरना बेड़ा गूटी उज्‍जालदम। ऎम एम्है ती मुन्‍द केचका र'अनर आर ही ती मुन्‍द चो'आ गे पोल्‍लोम।</verse>
				<verse number="16">एन्‍देरगेका उर्बस तानिम चिच्‍चियारना आन्ना गने अरा मुध मेर्ख़ा पैकासी सड़ा गने अरा धर्मेसी पेंड़हे ख़रख़ना गने मेर्ख़ा ती एत्तोस बर'ओस। अरा मसीसिन इंझ्रर ती केचका र'अनर आर मुन्‍द उज्‍जा चो'ओर।</verse>
				<verse number="17">फेन नाम नॆ येसु मसीसी बरना बेड़ा नू उज्‍जदत अरा ख़ॆख़ेल नू अम्‍बरका र'अदत आर गने ख़ॊंड़र'अरकी नाम बदाली नू मेर्ख़ा नू उर्बस गने भेंटार'आ गे चॊदर'ओत। अरा नाम उर्मी उल्‍ला उर्बस गने र'ओत।</verse>
				<verse number="18">औंगे इबड़ा कत्‍था गुट्ठी ती ओर्त ओर्तोरिन रिझ्रत'आ।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">अना भईरो, अक्‍कु इबड़ा मन्ना ही बेड़ा गुट्ठी अरा परिया गुट्ठी ही पत्त नू लिखना ही चाड़ मलकी।</verse>
				<verse number="2">एन्‍देरगेका उर्बासी बरना उल्‍ला माख़ा ख़लबर ही बरना लेक्‍खा मनो, अदिन नीम बॆस लगे अख़दर।</verse>
				<verse number="3">आलर कछनख्र'ओर, “ऎम कोड़े र'अदम अरा अपलोक नू मलकम।” आ बेड़ा नू ओन्‍टा ओत्‍था ऎख़ आली गे एकासे नुंजना बर'ई अन्नेम आचका ही आर ही मइय्याँ कोहाँ सस्ती बर'ओ। आ बारी अबड़ा आलर मल बछ्र'ओर।</verse>
				<verse number="4">लिकिन अना भईरो, नीम ओर्मर बिल्‍ली ही आलर अरा उल्‍ला ही आलर हिकदर। नाम माख़ा अरा ऊख़ा ही मलदत। नीम गा धर्मेसिन बल्‍लू आलर लेक्‍खा ऊख़ा नू मलकर का आ उल्‍ला ख़लबस लेक्‍खा बर'ओ ती निमन कुल्‍लो।</verse>
				<verse number="5"></verse>
				<verse number="6">औंगे नाम नन्‍नर ख़न्‍द्रनर अन्ने अम्‍बोत ख़न्‍द्र'आ। लिकिन नाम एज्रका अरा जगचका र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="7">एन्‍देरगेका निन्‍द्रहर माख़म ख़न्‍द्रनर, अरा उंखू आलर माख़म उंखनर।</verse>
				<verse number="8">लिकिन नाम गा उल्‍ला ही मंजकत ती जगचका र'अरकी पत्त'अना अरा चोन्‍हा ही कवच अत्तोत, अरा नाड़रना ही असरा आबोन पन्ना ही टोपी बेसे अत्तोत।</verse>
				<verse number="9">एन्‍देरगेका धर्मेस नमन तंग्‍है खींस ती दंडे ख़क्‍खा गे मल्‍ला चज्जिका। लिकिन आस नमन नम्‍है उर्बस येसु मसीस ती नाड़र'आ गे चज्जिकादस।</verse>
				<verse number="10">मसीस नमा गे केच्‍चस। औंगे नाम उज्‍जत र'ओत महले केचका र'ओत, आस किर्रो बारी आसी गने नाम सगरो उज्‍‍जोत।</verse>
				<verse number="11">औंगे नीम अक्‍कुन नना लगदर अन्नेम ओर्त ओर्तोरिन रिझाब'आ अरा ओर्त ओर्तोरिन परदा गे संगरा नना।</verse>
				<verse number="12">अना भईरो, अक्‍कुन ऎम निमन गोहरारदम, निम्‍है नू खिलपत चॊदनर ती नलख नन्‍नर अरा निमन उर्बस नू कड़हाब'अनर ती सिखाब'अनर, आरिन नीम मईन नन्‍नुम कला।</verse>
				<verse number="13">आर ही नलख चड्डे आरिन चोन्‍हा नना ती आरिन कोड़हे मईन जॊगे अख़'आ। अरा ओर्त ओर्त गने कोड़े ती मेस्र'आ ती उज्‍जा।</verse>
				<verse number="14">अना भईरो, ऎम निमन गोहरारदम, लंडी र'अनर आरिन चेताब'आ। हेन्‍दवारका आलर गे डिढ चि'आ। पयहारिन सम्ड़ह'आ। ओर्मर गने सह'आ ती र'आ।</verse>
				<verse number="15">अरा मलदौ नन्‍नर आर गे नॆ हूँ मलदौ अमा नना। लिकिन सदौ ओर्त ओर्त गने अरा ओर्मर संगे दौ नना गे तिहा नना।</verse>
				<verse number="16">सदौ रिझ्र'आ।</verse>
				<verse number="17">गोहरारनन अमा अटक'आ।</verse>
				<verse number="18">उर्मी दसा नू धन्‍यवाद नना। एन्‍देरगेका निमा गे मसी येसुस नू धर्मेसी मने इदिम र'ई।</verse>
				<verse number="19">नेम्‍हा बॊलतासी नलखन अमके छेंका मना।</verse>
				<verse number="20">धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही कत्‍थन अयलह'आ अमा अख़'आ।</verse>
				<verse number="21">लिकिन उर्मी कत्‍था गुट्ठिन अरा नलखन बिढ़'आ ती ऎरा। एकदा बॆस लग्‍गो अदिन इंझ्र'आ अरा धर'आ।</verse>
				<verse number="22">उर्मी रकम ही मलदौ ती तरकूटी र'आ।</verse>
				<verse number="23">अक्‍कु कोड़े चि'ऊ धर्मेस दिम निमन उर्मी तरा नेम्‍हा नन्‍दस नेक‍अन। अरा नम्‍है उर्बस येसु मसीसी किर्रना बेड़ा गूटी नम्‍है बॊलता अरा जिया अरा मॆद दौ गने अरा बिगर बदी ही र'अन नेक‍अन।</verse>
				<verse number="24">निमन मीख़ू धर्मेस मानिम हिकदस। आस अन्नेम ननोस।</verse>
				<verse number="25">भईरो, एमा गे गोहरार'आ।</verse>
				<verse number="26">उर्मी भईरिन नेम्हा चोंखना गने मोंजरा नना।</verse>
				<verse number="27">ऎन उर्बासी मुन्‍द निंगन पॆसदन ई चिठिन उर्मी भईरिन पड़के ती मेन्‍त'अके।</verse>
				<verse number="28">नम्‍है उर्बस येसु मसीसी मया निम्‍है गने मनन नेकअन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="53">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">ई चिठी ऎन पौलुस अरा सीलास‍ अरा तीमोथियुस तरती नम्है धर्मे बंगस अरा उर्बस येसु मसीस नू र'ऊ थेस्‍सलोनीकॆ कलीसिया गे र'ई।</verse>
				<verse number="2">नम्है धर्मे बंगस अरा उर्बस येसु मसीस ती निमा मया अरा कोड़े ख़क्‍ख्र'अन नेकअन।</verse>
				<verse number="3">अना भईरो, एमा निमा गे सगरो धर्मेसिन धन्‍यवाद चि'अना र'ई। आदिम दौ र'ई। एन्‍देरगेका निम्‍है पत्त'अना अउरिम परदा लगी, अदही गने निम्‍है चोन्‍हा ओर्त ओर्त नू र'ई आद परदा लगी।</verse>
				<verse number="4">लिकिन निमा बरचकी र'ई आ सस्‍ती अरा खिलपत बेड़ा नू सहना अरा पत्त'अना नू ऎम फुल‍ई मन्‍दम। अरा निम्‍है पत्त नू धर्मेसी नन्ना कलीसिया गुट्ठी संगे कछनख्रदम।</verse>
				<verse number="5">धर्मेस मानिम ती नेंवई नन्ना ही ईद गोवाह हवे। नीम धर्मेसी राजी गे जॊगे मना गे आस बेद्ददस, अदगे नीम सस्‍ती हूँ सारदर।</verse>
				<verse number="6">धर्मेस उजगो र'अदस का आस नॆ निमन सस्‍ती नन्‍नर आर गे सस्‍ती चि'ओस।</verse>
				<verse number="7">अरा सस्‍ती नू र'अदर निमा गे आस ख़न्‍न ऎख़ना ही ख़ंजपा चि'ओस। अन्नेम आस एमा हूँ चि'ओस। उर्बा येसुस तंग्‍है सवंगिय मेर्ख़ा पैकर गने लघ्रना चिच्‍ची गने मेर्ख़ा ती दहदर मन्‍ना बेड़ा नू ईद मनो।</verse>
				<verse number="8">आ बेड़ा नू धर्मेसिन मल चिन्‍हनर आरिन अरा नम्‍है येसु मसीसी दौ कत्‍थन मल पॆस्रनर आरिन दंडे चि'ओस।</verse>
				<verse number="9">आर जनमजुग गे नठारना ही दंडे ख़क्‍खोर। आर उर्बासी मुन्‍दहारे ती अरा आसी सवंग ही महबा ती तरकूटी मनोर।</verse>
				<verse number="10">आसी महबा तंग्‍है नेम्‍हा आलर नू ऎथ्र'ओ अरा तंगन पत्ताचका आलर ती हैकट मनोस, आसी बरना उल्‍ला ईद मनो। नीम हूँ आर ही गने मेस्र'ओर, एन्‍देरगेका ऎम निमन गोवाह चिच्‍कम अदिन पत्ताचकर।</verse>
				<verse number="11">ईदन सुरता ननरकी ऎम निमा गे सगरो गोहरारदम का नम्‍है धर्मेस निमन तंग्‍है मॆख़ना ही जॊगे सोचदस नेक‍अन, अरा निम्‍है उर्मी दौ मने अरा पत्त'अना ती उर्मी नलखन आसी सवंग ती पूरा नन्‍दस नेक‍अन।</verse>
				<verse number="12">ऎम इदन गोहरारदम औंगे नम्‍है उर्बा येसुसी नामे निम्‍है नू महबा मनन नेक‍अन अरा नीम आसी नू महबा मन्‍दर नेक‍अन। ई महबा नम्‍है धर्मेस अरा उर्बस येसु मसीसी मया ती बर'ई।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">अना भईरो, अक्कु ऎम निमन नम्‍है उर्बस येसु मसीसी बरना ही बेड़ा नू एकासे तंग्‍है संगे नमन ख़ॊंड़'ओस, इदही पत्त नू गोहरारदम।</verse>
				<verse number="2">एकअम धर्मेसी कत्था तिंगुर ही कत्‍था महले नन्नर ही कत्‍था महले चिठी एम्‍है तरती बरचा ब'अरकी, अइय्या “येसु मसीसी बरना अंड़सकी र'ई” एन्ने लिख्रकी र'ई ब'अरकी ब'अनर होले हूँ अत्र इत्र अमके मना।</verse>
				<verse number="3">नेकअम गे कटीकुना हूँ ठक'आ गे मोका अमके चि'आ, एन्‍देरगेका धर्मेसी बिड़दो नू कोहाँ हुलहुली मन्‍ना ही मुन्‍द अरा नठारना नू कालू नॆग मलका ही आलस दहदर नन्ना ही मुन्‍द आ उर्बासी उल्‍ला मल बर'ओ।</verse>
				<verse number="4">आस उर्मी देंवता अरा आलर महबा नन्नर अबड़ा ओर्मा ती तंगन कोहाँ मन्‍दस ती अबड़ा ही बिड़दो नू मन्‍दस। आस धर्मेसी मन्‍दिर नू धर्मेस लेक्‍खा ओक्‍कदस ती तंगन धर्मेस ऎद्ददस।</verse>
				<verse number="5">ऎन निम्‍है संगे रहचकन ख़ने, इबड़ा उर्मी कत्‍था ही पत्त नू तिंका रहचकन, आद निमा सुरता मलकी का?</verse>
				<verse number="6">तंग्‍है बेड़ा नू दहदर मना गे आसिन छेंक'ई आद एन्देर र'ई अदिन नीम अख़दर। आस गा तंग्‍है बेड़ा नू तंग्‍है ती दहदर मनोस।</verse>
				<verse number="7">नॆग मलका अक्‍कुन हूँ नूख़्रा ती नलख ननी, अरा अदिन छिक'ऊ र'ई आद तरकूटी मल मन्‍ना गूटी दहदर मल मनो।</verse>
				<verse number="8">होले आ नॆग मलका दहदर मनो। लिकिन उर्बा येसुस तंग्‍है बई ता सांस ती अदिन पिटोस अरा तंग्‍है बरना नू तंग्‍है लौकारना ती अदिन नठाब'ओस।</verse>
				<verse number="9">आ नॆग मलकासी बरना बेड़ा नू सैतान तंग्‍है सवंगन अदगे चि'ओ। अत्रु कयनो रकम ही ठकना सवंग अरा चिन्हा दरा अजगुत नलख गुट्ठी एद'ओ।</verse>
				<verse number="10">अरा आस नठार'उरिन उर्मी रकम ती छलक'ओस ती बोको ननोस। एन्‍देरगेका आर मानिमन चोन्‍हा मल नन्नर एकदा आरिन नाड़ा ऊंगी।</verse>
				<verse number="11">ई चड्डे धर्मेस आरिन फोकर'आ गे अम्‍बियस चिच्‍चस। अदगे आर ठकना मइय्याँ असरा ननोर।</verse>
				<verse number="12">ई लेक्‍खा मानी आबोन मल पत्त'अनर अरा मलदौ नलख नू रिझ्र'ऊ आलर ओर्मर भगती मलका आलर लेक्‍खा दंडे ख़क्‍खोर।</verse>
				<verse number="13">अना उर्बासी चोन्‍हा भईरो, एमा निम्‍है पत्त नू सगरो धर्मेसी धन्‍यवाद चि'अना र'ई। एन्‍देरगेका निमन नाड़र'आ गे हुल्‍लो ती धर्मेस चज्‍जिकादस। नीम निमन नेम्‍हा ननू बॊलता ती अरा मानिमन पत्त'अदर ती नाड़रदर।</verse>
				<verse number="14">धर्मेस एम्‍है दौ कत्‍था ती नम्‍है उर्बस येसु मसीसी महबा नू मेस्र'आ गे निमन मीख़ियस।</verse>
				<verse number="15">औंगे भईरो, नीम बड़ियर मन्नुम कला अरा एम्‍है बई ती मेंजका कत्‍था ती महले एम्‍है चिठी ती नीम सिख्रका र'अदर अदिन धर'आ।</verse>
				<verse number="16">अक्‍कुन नम्‍है उर्बस येसु मसीस अरा नम्‍है धर्मे बंगस नमन चोन्‍हा नंजस ती तंग्‍है मया ती नमा सगरो जिया सालना अरा बॆस असरा चिच्चस।</verse>
				<verse number="17">आस निम्‍है जियन डिढ नन्‍दस अरा निमन उर्मी दौ नलख नू अरा ब'अना नू बड़ियर नन्‍दस नेक‍अन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">अना भईरो! छेद्दे नू उर्बासी कत्‍था निम्‍है गुसन अंड़सिया अन्नेम उर्मी अड्डा चाँड़हे अंड़सो म‍ईन ख़क्‍ख्र'ओ अदगे एमा गे गोहरार'आ।</verse>
				<verse number="2">अरा अउरिम गोहरार'आ का ऎम पपहा आलर अरा मलदौ आलर ती बछरनुम क'ओम, एन्‍देरगेका ओर्मर गा दौ कत्थन पत्त'ऊ मलनर।</verse>
				<verse number="3">लिकिन उर्बस असरा जॊगे र'अदस। आस निमा सवंग चि'ओस ती मलदौ आलॊ ती नाड़ोस।</verse>
				<verse number="4">ऎम पॆसकादम अबड़न नीम नना लगदर फिन ननोर अन्नेम ऎम उर्बस ती असरा ननालदम।</verse>
				<verse number="5">धर्मेसी चोन्‍हा अरा मसीसी कयास ती उर्बस निम्‍है जियन कड़हाब'अदस नेकअन।</verse>
				<verse number="6">अना भईरो! अक्‍कु नम्‍है उर्बस येसु मसीसी आकुस ती ऎम निमन पॆसदम का एका पत्त'ऊ आलर लंडी र'अनर अरा एम्‍है गुस्‍ते सिख्रका चाल लेक्‍खा मल नन्नर अरा मल ऎकनर आर ही ती तरकूटी र'आ।</verse>
				<verse number="7">एन्‍देरगेका नीमिम अख़दर का ऎम एकासे उज्‍जदम ऎकदम अन्ने निमा हूँ उज्‍जना ऎकना र'ई। अरा निम्‍है संगे र'अना बेड़ा नू लंडी मल मंजकम।</verse>
				<verse number="8">नॆख'आ गुसन हूँ ऎम सिथिया मंडी मल ओंडकम, ऎम उल्‍ला माख़ा कोड़हे नलख नंजकम ती ओंडकम ती ऎम निमा नॆका हूँ बोझा मल मंजकम।</verse>
				<verse number="9">एन्ने सहाड़ा एमा निम्‍है ती हो'अना ही अदिया मलकी अन्ने मला। लिकिन ऎम निम्‍है मुन्‍दहारे नीम अन्ने नना गे चिन्‍हा उइय्या बेद्दा लिक्‍कम।</verse>
				<verse number="10">एन्देरगेका ऎम निम्‍है मझी नू रहच‍कम ख़ने, ऎम निमन पॆसका रहच‍कम अन्नेम, “एकअम ओर्तस नलख मल ननोस होले, आस अम्‍बोस ओना।”</verse>
				<verse number="11">निम्‍है मझी नू जोक्‍क आलर लंडी र'अनर‍ अन्ने मेंजकम। आर एकअम बेसे नलख मल नन्‍नर, लिकिन नन्नर ही नलख नू नूतनर अरा अनभनियाँ नलख नू मेस्रकानर।</verse>
				<verse number="12">एन्ने आलर दौ गने उज्जना र'ई अरा तमा ओना गे तमा गेम नलख नन्‍ना र'ई, अन्नेम ऎम उर्बस येसु मसीस ती पॆसदम अरा रिझ्रत'अदम।</verse>
				<verse number="13">लिकिन भईरो, नीम दौ नलख नना गे जियन अमा हदिय'आ।</verse>
				<verse number="14">एकअम ओर्तस ई चिठी नू लिख्रकी र'ई अदिन मल पेस्रदस होले आसिन ऎरनुम र'आ। अरा आसी गने अमा मेस्र'आ का आस ई चड्डे लज्‍जे मोख़्र'ओस।</verse>
				<verse number="15">अन्नू हूँ आसिन बैरी लेक्‍खा अमके सोच'आ। लिकिन भई अख़'आ ती चेताब'आ।</verse>
				<verse number="16">अक्‍कुन कोड़े ही उर्बस तानिम निमा उर्मी बेड़ा उर्मी रकम ही कोड़े चि'अत र'अदस नेक‍अन। उर्बस निम्‍है ओर्मर संगे र'अदस नेकअन।</verse>
				<verse number="17">ऎन पौलुस एंग्‍है ख़ेक्खा ती मोंजरा लिखदन। एंग्‍है उर्मी चिठी नू ईद दिम चिन्‍हा र'ई, ईद एंग्‍है लिखचका हवे।</verse>
				<verse number="18">नम्‍है उर्बस येसु मसीसी मया निम्‍है ओर्मर गने र'अन नेक‍अन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="54">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">नम्‍है बछाब‍'ऊ धर्मेस अरा नम्‍है पाब ऎरना ही मूली मसी येसुसी पॆसका लेक्‍खा मसी येसुसी त‍इरकन ऎन पौलुस हिकदन।</verse>
				<verse number="2">पत्त'अना नू एंग्‍है मानिम ख़द्दस तीमोथियुस गे इदिन लिखदन। धर्मे बंगस, अरा नम्‍है उर्बा मसी येसुस तरती निंगा मया अरा सोग्‍गे अरा कोड़े ख़क्‍खर‍'अन नेक‍अन।</verse>
				<verse number="3">ऎन मकेदोनिया जिला कालो बारी निंगन आनकाचकन, अन्नेम नीन इफेसुस नगरे नू ओकर'आ। अइय्या जोक्‍क आलर बिड़दो सिखाब'आलनर, आरिन अक्‍कु ती एन्ने अमा सिखाब‍आ गे आना।</verse>
				<verse number="4">अरा तेंगना ख़ीरी गुट्ठी नू अरा मल मुंज्रना खुटी गुट्ठी नू तंम्‍‍है बेड़न अनभनियाँ मुंजनन अम्‍बा गे आना। इत्रु ती आनानखरना गुट्ठी लेका मनी, अरा धर्मेस नू आलर गे पत्त'अना ही उज्‍जना उज्‍जा गे संगरा मल मनी।</verse>
				<verse number="5">इबड़ा आनका ही चड्डे चोन्‍हा दिम हवे। ई चोन्‍हा निमन जिया अरा दौ लखना अरा बड़ियर पत्त'अना ती दिम बर'ई।</verse>
				<verse number="6">लिकिन जोक्‍क आलर इदिन अम्‍बियर ती अनभनियाँ कछनख्रना गुट्ठी नू एबस्रकानर।</verse>
				<verse number="7">आर मूसासी नॆग सिखाब‍'ऊ मना बेद्दनर। लिकिन आर एकदा ही पत्त नू ब'अनर अदिन बलनर, अन्नु हूँ बड़ियर लगे ब'अनर।</verse>
				<verse number="8">नाम अख़दत का नेक‍ईम नॆग आबोन मानिम गने सिखाब'ई होले, आद दौ हवे।</verse>
				<verse number="9">नाम अउरिम अख़दत का नॆग उजगो आलर गे मला, नॆग ही बिड़दो ननुर गे दिम नॆग कम्रकी र'ई। ईद मल पॆस्र'ऊर, महबा मलकर, पपहर, नेम्‍हा मलकर, सोतरर, बंग पिटुर, अयंग पिटुर, आल पिटुर,</verse>
				<verse number="10">नन्ना आली गुसन कालुर, पुरुसगामिर, आल बीसुर, ठक‍'उर, ठक‍ना किरया मूख़ुर, अरा दौ सिखाब'अना ही बिड़दो नू एन्‍देर एन्‍देर र'ई अबड़न ऎद'आ गे दिम कम्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="11">ई दौ सिखाब'अना उर्मी ती धन्‍य धर्मेसी महबा ही दौ कत्‍था ती बर'ई, एकदा एंगा सोंपरकी र'ई ।</verse>
				<verse number="12">ऎन नम्‍‍है उर्बा मसी येसुस गे धन्‍यवाद चि'अदन, एन्‍देरगेका आसिम एंगा सवंग चि'अरकी एंगन पत्त‍'अना जॊगे ब'अरकी तंग्‍है नलख नू उइय्यस।</verse>
				<verse number="13">ऎन गा मुन्‍द मसीसिन हींड़'ऊ, अरा आसी आलारिन सताब'ऊ, अरा कड़‍'ऊ रहचकन। अन्नु हों धर्मेस एंग्‍है म‍इय्याँ सोग्‍गे ईरियस, एन्‍देरगेका ऎन मल पत्त'अना अरा बलना ती इबड़ा नलखन नंजकाचकन।</verse>
				<verse number="14">नम्‍है उर्बासी मया गा एंग्‍है म‍इय्याँ कोड़हे ती कोड़हे मंजा अरा अदही संगे मसी येसुस नू र'ई आ पत्त‍'अना अरा चोन्‍हा चीतारा।</verse>
				<verse number="15">ऎन एन्‍देर ब'अदन आद मानी दिम, निमा अदिन मनना र'ई, का मसी येसुस पपहारिन नाड़ा गे ख़ॆख़ेल नू बरचस, अबड़ा उर्मीर ती कोहाँ पपहा आलन ऎन हिकदन।</verse>
				<verse number="16">लिकिन एंग्‍है म‍इय्याँ इदगे सोग्‍गे मंजा का ऎन उर्मी ती कोहाँ पापहा आलन नू येसु मसीस तंग्‍है उर्मी कयास आबोन ऎदस। एन्‍देरगेका एका ओर्तर उर्बा येसुस नू पत्त'अनर ती जनमजुग ही उज्‍जना ख़क्‍खनर आर गे आस कोड़हे कयास ऎद'ओस, आर गे ऎन ओन्‍टा चिन्‍हा मंजकन।</verse>
				<verse number="17">सदौ राजी ननू बॆलस, मल बुड़र‍'ऊ, मल ईथ्र‍'ऊ, ओन्‍टे लेका धर्मेसी म‍ईन अरा महबा सदौ सदौ मनन नेक‍अन। आमेन।</verse>
				<verse number="18">अना तीमोथियुस एंग्‍है ख़द्द, मुन्‍द निंग्‍है पत्त नू तिंका धर्मेसी कत्‍था लेक्‍खा ऎन निंगन तिगाब'अदन। नीन इदिन सुरता नना अरा इदिन पॆस्र'आ ती बॆस लगे नना, एकासे बॆस सैनस तंग्‍है लड़ाइन लड़दस।</verse>
				<verse number="19">अरा नीन उर्मी बेड़ा धर्मेसिन पत्त'आ अरा एकदन सुपट अख़दय अदिन नना। जोक्‍क आलर गा एकदन सुपट अख़नर अदिन ताड़ना ती कोहाँ डोंगा चटड़ी नू ढोस्रना लेक्‍खा धर्मेस ती तम्‍‍है पत्त'अनन नठाबाचर।</verse>
				<verse number="20">अबड़र नू हुमेनयुस अरा अलेक्‍सन्द्रस हूँ र'अनर। आरिन ऎन सैतान ही सवंग नू सोंपचकन चिच्‍चकन का अत्रु ती आर तम्‍है मलदौ नलखन अख़'ओर ती धर्मेसी बिड़दो ब'अनन अम्‍बोर ।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">उर्मिन्‍ती मुन्‍द ऎन निंगन अरा अय्या ता पत्त'ऊ आलारिन आनदन का ओर्मा आलर गे बिन्‍ती नना। अरा आर गे धर्मेस ती संगरा ने'आ अरा गोहरार'आ अरा धन्‍यबाद नना।</verse>
				<verse number="2">बॆलर अरा आकुस नू र'उर गे बिन्‍ती नना, इदगेका नाम महबा अरा म‍ईन ती ख़न्न ऎख़ना अरा सल्‍ल गने उज्‍जोत।</verse>
				<verse number="3">ईद दौ लग्‍गी अरा नम्‍है बछाब‍'ऊ धर्मेसी मने हूँ र'ई।</verse>
				<verse number="4">आस उर्मी आलारिन नाड़ा गे अरा मानिम आबोन बॆस लगे बुझ्र'आ गे बेद्ददस।</verse>
				<verse number="5">एन्‍देरगेका धर्मेस ओन्‍टे लेका र'अदस। धर्मेस अरा आलर ही मझी नू ओन्‍टे कुना मेसाब‍'ऊ र'अदस। आ आलस मसी येसुस दिम हिकदस।</verse>
				<verse number="6">आस तंगन ओर्मा आलारिन नाड़रना ही दामे नू चिच्‍चस, ई कत्‍था दिम धर्मेस ती आलर गे ठौका बेड़ा नू चितारा।</verse>
				<verse number="7">नॆ यहूदी मलनर आरिन ई पत्त'अनन अरा मानिम कत्‍थन सिखाब'आ गे ऎन दौ कत्‍था तिंगू अरा त‍इरका चजरकादन। ऎन जुक्‍की ती बग्‍गे मल ब'अदन, मानिम ब'अदन।</verse>
				<verse number="8">ऎन बेद्ददन का धर्मेसिन ओहमा नन्ना उर्मी अड्डा नू मॆतर गे नेम्‍हा उज्‍जना ती बिगर कैर-कुसर अरा नग्‍गा नखरना ती ख़ेक्खा गुट्ठिन चोदना ती बिन्‍ती नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="9">अन्नेम मुक्‍कर इल्चका लज्‍जे ती दौ गने दौले अत्तरकुन्‍दर‍'अर सिंगरारनर नेक‍अन। चुट्टी बिनयारना अरा सोना मोती गुट्ठी अरा बग्‍गे दामी किचरी गुट्ठी ती सिंगरारना मला।</verse>
				<verse number="10">लिकिन धर्मेसिन मानिम गने ओहमा महबा ननू मुक्‍कर बेसे बॆस नलख गुट्ठी ती तमन सिंगर'अना र'ई।</verse>
				<verse number="11">मुक्‍का गे कलेकसे गोट्टा आकुस ती सिख्रना र'ई।</verse>
				<verse number="12">ऎन आनदन का मुक्‍का अम्‍बो सिखाब'आ अरा मॆतस म‍इय्याँ आकुस अम्‍बो नना, लिकिन कलेकसे ती मिनी नेक‍अन।</verse>
				<verse number="13">एन्‍देरगेका आदमस मुन्‍द अरा हवा ख़ॊख़ा कमतारा।</verse>
				<verse number="14">अरा आदमस सैतान ती मल्‍ला ठकरका, मुक्‍का गा ठकरा ती पपही मंजा।</verse>
				<verse number="15">अन्नु हों मुक्‍कर पत्त‍'अना, चोन्‍हा अरा नेम्‍हा नू बड़ियर मन्नुम र'ओर होले, आर ख़द्द पाकना चड्डे नाड़र'ओर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">ई कत्‍था मानिम र'ई का एका ओर्तस कलीसिया ही ईरु-ख़ूजू मुद्धस मना बेद्ददस, आस दौ नलख गे मने नन्‍दस।</verse>
				<verse number="2">औंगे कलीसिया ही ईरु-ख़ूजू मुद्धासी उज्‍जना बिज्‍जना उजगो मन्‍ना र'ई। अरा आस ओन्‍टे लेका मुक्‍का उइय्युस अरा चिहुंक, अरा म‍ईन जॊगे आल, अरा पाही ईरू अरा सिखाब‍'आ ऊंगू र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="3">आस उंखुस अरा पस'ऊ कूड़ू अम्‍बोस र'आ। लिकिन आस लुद‍ऊ र'अना र'ई। आस नग्‍गानख्र‍'ऊ अरा ढिबा ही चिबाख़ार‍'ऊ अम्‍बोस र'आ।</verse>
				<verse number="4">आस गे तंग्‍है एड़पा पलीन बॆस गने कड़हाब'उस र'अना र'ई। अरा आसी ख़द्द-ख़र्रा आसिन म‍ईन ननू अरा पॆस्र'ऊ र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="5">ओन्‍टा आलस तंग्‍है एड़पा पली ही दिम कड़हाब'आ बलदस होले, आस धर्मेसी खोंड़हन एकासे कड़हाब'आ ओंगोस?</verse>
				<verse number="6">कलीसिया ही ईरु-ख़ूजू मुद्धस पुना पत्त'उस अम्‍बोस र'आ। एन्ने होले आस मोठ‍ई मनोस ती सैतान गे ख़क्ख्रका दंडे बेसे ख़क्‍खोस।</verse>
				<verse number="7">आस सौंसरिहर नू हूँ बॆस नामे ख़क्ख्रका आलस मन्ना र'ई। औंगे आस निन्‍दा ख़क्‍ख्रकी सैतान ही फंदा नू मल खत्र'ओस।</verse>
				<verse number="8">एन्नेम कलीसिया ही ईरू-ख़ूजुर हूँ म‍ईन ही जॊगे र'अना र'ई। अरा आर उंखुर अरा आलारिन ठगना ती अर्ज‍'उर अम्‍बोर र'आ।</verse>
				<verse number="9">अरा आर पत्त‍'अना ही मानिम गड्डी आबोन निमन लखना ती सम्ड़'ऊ उइय्‍युर र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="10">आरिन ईरू-ख़ूजू उइय्ना ती मुन्‍द बिढ़ना मनो। आर ओक्‍कना इजना नू बिगर बदी ही मनोर होले, आर ईरू-ख़ूजू मन्‍नर नेक‍अन।</verse>
				<verse number="11">एन्नेम आर ही मुक्‍कर हूँ म‍ईन ही जॊगे र'अना र'ई। अरा आर दुस‍'ऊ अम्‍बोर र'आ। अरा आर चिहुंक अरा उर्मी कत्‍था नू पत्त‍'ऊ मन्नर नेक‍अन।</verse>
				<verse number="12">कलीसिया ही ईरू-ख़ूजुर ओन्‍टे लेका मुक्‍का उइय्युर मन्नर नेक‍अन। आर तम्‍है ख़द्द-ख़र्रा अरा एड़पा पलीन बॆस लगे ऎरा ख़ॊजा उंगू मन्नर नेक‍अन।</verse>
				<verse number="13">एका ओर्तर ईरू-ख़ूजू नलखन बॆस लगे नन्नर, आर आलर ती म‍ईन गने दौ ख़ंजपा ख़क्‍खोर। अरा आर मसी येसुस नू पत्त'अना नू बग्‍गे डिढ मनोर।</verse>
				<verse number="14">ऎन निंग्‍है गुसन चाँड़हे बरना ही असरा नन्‍दन। अन्नु हों इबड़ा कत्‍थन निंगा लिख'आलदन</verse>
				<verse number="15">एन्‍देरगेका एंग्‍है बरना नू घड़ही मनो होले, नीन अख़'ओय का आलर गे धर्मेसी एड़पातर नू एकासे उज्‍जना र'ई, आ एड़पातर दिम उज्‍जना धर्मेसी कलीसिया हवे। ई कलीसिया दिम मानिम सिखाब'अना ही खुटा अरा नेव हवे।</verse>
				<verse number="16">ओर्मर अख़नर का महबा ही गम नगदे कोहाँ र'ई। धर्मेस आल कया नू तान ऎथरस अरा नेम्‍हा बॊलतस ती आस धर्मेसी ख़द्दस एन्ने इजताचस अरा मेर्ख़ा पैकर हूँ आसिन ईरियर। आस यहूदी मलनर आ जातियर नू मेन्‍तारस। अरा आस सौंसे ख़ॆख़ेल ता आलर ती पत्ततारस अरा आस मेर्ख़ा नू चोतारस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">अक्‍कु नेम्‍हा बॊलतस सुपट तेंगदस का छेद्दे बेड़ा गुट्ठी नू जोक्‍क आलर मानिम पत्त'अना ती बेहड़ार'ओर क'ओर। अरा आर ठक‍'ऊ बॊलता अरा नाद ही सिखाब‍'अना नू ऎकोर।</verse>
				<verse number="2">ईर उतुरमाड़ू अरा ठक‍'ऊ आलर हिकनर। अरा आर ही लखना मल्‍ला उज्‍जना।</verse>
				<verse number="3">आर “अम्‍बोत बेंज्र'आ अरा जोक्‍क जिनिस गुट्ठिन हूँ अम्‍बोत ओना मॊख़ा” एन्ने ब'ओर। धर्मेस गा अबड़ा ओन्ना-मॊख़ना गुट्ठिन इदगे गढ़चस का मानिम आबोन अख़‍'ऊ पत्त‍'ऊ आलर अबड़न धन्‍यवाद गने ओनोर मॊख़ोर।</verse>
				<verse number="4">धर्मेसी गढ़चका उर्मी जिनिस दौ र'ई। एका जिनिस हों दोसना जॊगे मलकी। उर्मी जिनिसन धन्‍यवाद गने इंझ्रना र'ई</verse>
				<verse number="5">एन्‍देरगेका धर्मेसी कत्‍था अरा बिन्‍ती ती आद नेम्‍हा मनी।</verse>
				<verse number="6">नीन भइय्योरिन इबड़ा कत्‍थन सिखाब'ओय होले, नीन पॆस्रका पत्त'अना ही मानिम नू अरा दौ सिखाब'अना नू बड़ियर मंजका मसी येसुसी बॆस जॊंख़य मनोय।</verse>
				<verse number="7">लिकिन नीन महबा मलका ख़ीरी अरा तेंगना ख़ीरी गुट्ठी ती तरकूटी र'आ। अरा निंगन महबा उज्‍जना उज्‍जा गे हेबाब'आ।</verse>
				<verse number="8">कया ही हेबाब'अना ती जुक्‍कि धार'ई, लिकिन महबा उर्मी कत्‍था नू धार'ई। ईद ख़ॆख़ेल ता अरा जनमजुग ता उज्‍जनन गच्‍छर'ई।</verse>
				<verse number="9">एंग्‍है ब'अना ई कत्‍था मानिम जॊगे र'ई, इदिन ओर्मर गे इंझ्रना मनो।</verse>
				<verse number="10">ओर्मर गे कोड़हे गा आसिन पत्त‍'उर गे बछाब‍'ऊ उज्‍जना धर्मेस म‍इय्याँ नम्‍है असरा र'ई । इदगेम नाम चिहुट अरा तिहा नन्‍तेम र'अदत।</verse>
				<verse number="11">इबड़ा कत्‍थन नीन आरिन सिखाब'आ ती पॆस'आ।</verse>
				<verse number="12">नीन जॊंख़य र'अदय, औंगे नॆका हूँ निंगन दुस'आ अमके चि'आ। लिकिन निंग्‍है ब'अना, अरा उज्‍जना ओक्‍कना, अरा चोन्‍हा, अरा पत्त'अना, अरा नेम्‍हा उज्‍जना नू पत्त‍'उर गे नीन चिन्‍हा मना।</verse>
				<verse number="13">एंग्‍है बरना गूटी नीन कलीसिया नू धरम पुथी पढ़ना, कत्‍था तेंगना अरा सिखाब'अना नू ल‍क्‍का र'आ।</verse>
				<verse number="14">कलीसिया ही सेयान आलर निंग्‍है म‍इय्याँ तम्‍है ख़ेक्खन उइय्यो बारी धर्मेस ती निंग्‍है ख़क्ख्रका सवंग आबोन अमा ख़ाँड़'आ।</verse>
				<verse number="15">इबड़ा कत्‍था गुट्ठिन मने नना अरा इय्यम निंगन सोंपचका र'आ, होले ओर्मर निंग्‍है पर्रदनन ऎरोर।</verse>
				<verse number="16">निंग्‍है उज्‍जना अरा सिखाब'अना नू चिहुंक र'आ। एन्ने नीन नन्‍ते र'ओय होले निंगन अरा निंग्‍है कत्‍थन मिनू आलारिन हूँ नाड़ना ही ओदहा मनोय।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">पचगी आलासिन कैर ती अमा आना लिकिन बंगस बेसे म‍ईन नन'अरकी सलहा चि'आ। अरा जॊंख़ारिन निंग्‍है भ‍ई बेसे नना।</verse>
				<verse number="2">अरा पच्‍चो मुक्‍कारिन निंग्‍है अयंग बेसे नना, अरा पेल्‍लो मुक्‍कारिन सौंसे निमन गने निंग्‍है बहिन बेसे नना।</verse>
				<verse number="3">रड़ियाहीर नू नॆखा संगरा ननू नॆ हूँ मलकर आर गे संगरा नना।</verse>
				<verse number="4">लिकिन एका रड़ियाही ही ख़द्द-ख़र्रा महले नती नतकुर र'अनर होले, आर मुन्‍द तम्‍है ख़ोतन ख़ापोर ती महबा नना गे सिख्रनर नेक‍अन। एन्ने आर तम्‍है अयंग बंगर अरा अज्‍जी अज्‍जोर गे एन्देर नन्ना र'ई अदन नन्नर नेक‍अन। एन्‍देरगेका ईदिम धर्मेस गे दौ लग्‍गी।</verse>
				<verse number="5">एका रड़ियाही मानिम नू संगरा ही जॊगे र'ई अरा तान लेका र'ई, होले आद धर्मेस म‍इय्याँ असरा उइय्यी अरा उल्‍ला माख़ा ने'अना अरा गोहरारना नू बुथरकी र'ई।</verse>
				<verse number="6">लिकिन एका रड़ियाही ख़ॆख़ेल ता सुख-सौंरतन पत्तार‍'ई होले, आद उज्‍जनुम उज्‍जनुम किच्‍चकी र'ई।</verse>
				<verse number="7">कलीसिया गे इबड़ा कत्‍था गुट्ठिन हों पॆस'आ का आर बदी मल खत्र'ओर।</verse>
				<verse number="8">लिकिन नॆ तंग्‍है पाहियर ही अरा कोड़हे तंग्‍है एड़पातर गे संगरा मल नन्‍दस होले, आस पत्त'अना ती नटरकादस। अरा आस मल पत्त‍'ऊ आलर ती हों मलदौ र'अस।</verse>
				<verse number="9">एका रड़ियाही ही बछर साठ ती बग्‍गे र'ओ अरा ओन्‍टे लेका मॆतस ही मुक्‍का रहचकी र'ओ, होले दिम आद ही नामेन रड़ियाहीर ही सूची नू अरगके।</verse>
				<verse number="10">अरा आद दौ नलख गुट्ठी ती बॆस नामे ख़क्‍खकी र'ऊ आली मन्ना र'ई। एकाद ख़द्द-ख़र्रन पूसकी र'ओ, अरा पाहियर ही तेतर-सुसर नंजकी र'ओ, अरा नेम्‍हा आलर ही ख़ेड्डेन नूड़‍की र'ओ, अरा दुक्खे सार‍'ऊ आलर ही सहाड़ा नंजकी र'ओ, अरा उर्मी दौ नलख नू मने नंजकी र'ओ अन्ने आली मन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="11">लिकिन ई सूची नू पेल्‍लो रड़ियाहीर ही नामे अमके अरग'आ। एन्‍देरगेका आर ही सौंसार ही सुख-सौंरत मसीसिन मनना ती कोड़हे मनी, ख़ने आर बेंज्र'आ बेद्दनर।</verse>
				<verse number="12">तहाँ आर तम्‍है मुन्‍द ता गच्छरकन ताड़ना ती पपही मन्नर।</verse>
				<verse number="13">इदही गने आर लंडी मना हेभ्रनर। अरा एड़पा एड़पा जलिय'आ कुद्दनर, अरा नन्नर ही नलख नू नूता बेद्दनर, अरा एका कत्‍थन मल कछनख्रना र'ई अदिन कछनख्रनर।</verse>
				<verse number="14">औंगे ऎन बेद्ददन का इबड़ा पेल्‍लो रड़ियाहिर बेंज्र'ओर अरा ख़द्द पाकोर, अरा तम्‍है एड़पा-पलीन सम्‍हड़'ओर। होले बैरिर नम्‍है बिड़दो नू एन्‍देर हूँ ब'आ पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="15">जोक्‍क पेल्‍लो रड़ियाहिर गा बहकारर ती सैतान ही ख़ॊख़ा इक्‍कियर।</verse>
				<verse number="16">एक‍अम पत्त‍'ऊ आली ही एड़पा नू रड़ियाहिर र'अनर होले, आदिम आरिन ऎरो ख़ॊजो। ई बोझा आबोन कलीसिया नू अम्‍बो नना। एन्देरगेका एका रड़ियाहीर मानिम नू संगरा जॊगे र'अनर आर गे कलीसिया संगरा नना ऊंगी।</verse>
				<verse number="17">कलीसियन दौ गने ऎरनर ख़ॊजनर आ सेयान आलर गे दुई गुना म‍ईन नन्ना र'ई। कोड़हे गा कत्थन मेन्‍त'ऊ अरा सिखाब'ऊ सेयान आलारिन अन्ने नन्‍ना र'ई।</verse>
				<verse number="18">एन्‍देरगेका धरम पुथी ब'ई, “दौंरी नाबना अड्डो ही ब‍इय्यन अमके मूढ़'आ, बनी ननुर बनी ख़क्‍खना जॊगे र'अनर।”</verse>
				<verse number="19">एकअम सेयान आलस म‍इय्याँ इन्द्रिइम बदी ठेकाबातार'ई होले, बिगर दुई महले तीन गोवाह ती अदिन अमके पत्त'आ।</verse>
				<verse number="20">लिकिन एकअम सेयान आलर पाप ननतेम र'ओर होले, ओर्मर ही मुन्‍दहारे आरिन बुझाब'अके। होले इत्रु नन्नर हूँ एल्‍चोर ।</verse>
				<verse number="21">धर्मेस अरा मसी येसुस अरा चज्जिका मेर्ख़ा पैकर ही मुन्‍दहारे ऎन निंगन तिगाब'अदन का नीन जियन तिसग‍'अर इबड़ा कत्‍था गुट्ठिन मनके, अरा एक‍अम नलखन भितरी बहरी अमके नना।</verse>
				<verse number="22">तिर्री बिर्री नू नेकअनिम सेयान अमके उइय्या। अरा नन्नर ही पाप गुट्ठी ही बटा अमके मना। नीन निंगन निमन उइय्‍के।</verse>
				<verse number="23">नीन अम्म लेका अमके ओना, लिकिन निंग्‍है कूल कोड़े र'आ गे अरा घड़ी घड़ी बेमार खत्तरना चड्डे कटी कटी अंगुर रासी ओनके।</verse>
				<verse number="24">जोक्‍क जोक्‍क आलर ही पाप बिढ़्रना बेड़ा ही मुन्‍दुम सेब्‍बा ती ईथर'ई। लिकिन जोक्‍क आलर ही पाप बिढ़्रना बेड़ा ही ख़ॊख़ा दिम ईथर'ई।</verse>
				<verse number="25">अन्नेम जोक्‍क जोक्‍क आलर ही बॆस नलख गुट्ठी सेब्‍बा ती ईथर'ई, लिकिन जोक्‍क आलर बॆस नलख गुट्ठिन ऎथ्रना बेसे मल नन्नर, आद हूँ उन्‍दुल ईथर'ई दिम।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">उर्मी बिट्ठी ननू जॊंख़र गे तम्‍है तम्‍है उर्बर ही कोड़हे म‍ईन मरजात नन्ना र'ई। होले नेक‍ईम धर्मेसी नामे अरा नम्‍है सिखाब'अना ही बिड़दो नू मल ब'ओर।</verse>
				<verse number="2">अरा पत्त'ऊ उर्बर ही किइय्या ता बिट्ठी ननू जॊंख़र तम्‍है उर्बर पत्त'ऊ र'अना चड्डे आरिन जुक्‍किम म‍ईन अम्‍बोर नना। आर गे अउर हूँ बग्‍गे म‍ईन मरजात नन्ना र'ई। एन्‍देरगेका आर पत्त'ऊ आलारिन संगरा अरा चोन्‍हा नन्नर। इबड़ा कत्‍थन नीन कलीसियन सिखाब'आ अरा बुझाब'आ।</verse>
				<verse number="3">एक‍अम आलस नन्ना रकम ही सिखाब'अना आबोन सिखाब'अदस अरा येसु मसीसी मानिम सिखाब'अना अरा धर्मेसिन सुसर नना गे मानिम डहरेन ईद‍'ऊ सिख़ाब'अना ही बिड़दो र'अदस होले,</verse>
				<verse number="4">आस इतरारस केरस अरा एन्‍दरन हों बलदस। आस गे लौचनखरना अरा कत्‍थन आनानखरना ही रोगे र'ई। एकत्रु कैर कुचर, लौचनखरना, निंदा बदी कत्‍था, मलदौ दोखना, सटना तुन्ना,</verse>
				<verse number="5">अरा रेन्‍द नग्गानखरना नन्‍तेम र'अना मनी। एन्ने आर ही बुधी बगड़ारकी किरकी र'ई। अरा आर मानी ती खत्रका केरका र'अनर। आर घोकनर का महबा अर्ज'अना ही डहरे।</verse>
				<verse number="6">लिकिन नम्‍है गुसन ऎ बग्‍गे र'ई आरुनुम जिया बुधर'ई, होले महबा नमन उरुब ननी।</verse>
				<verse number="7">नाम ख़ॆख़ेल नू एन्‍द्रा हों मल्‍ला ओन्‍द्रका अरा एन्‍द्रन हों हो'आ ती काला पोलदत।</verse>
				<verse number="8">औंगे नम्‍है गुसन ओन्‍ना-मॊख़ना अरा अत्तना-कुन्‍द्रना र'ई होले, इबड़ा तिम नाम जिया बोधाब'ओत।</verse>
				<verse number="9">लिकिन नॆ उरुब मना बेद्दनर आर एन्ने बिढ़्रना अरा फंदा अनभनियाँ अरा बगड़ारना चिबाख़ारना नू बझरनर। एकदा आलारिन बगड़'ई चि'ई अरा बुडरना ही समुदर नू मूलख़'ई चि'ई।</verse>
				<verse number="10">एन्‍देरगेका ढिबा ही चिबाख़ारना तिम उर्मी मदहे ही मलदौ गुट्ठी उरखी। जोक्‍क आलर बग्‍गे ढिबा ख़क्‍खना ही तिहा-तोरा नन्नुम आर पत्त'अना डहरे ती एबस्रनर ती कैनो मदहे ही दुक्‍खे गुट्ठी ती ताम तमानिम दुक्‍खे सारत'अनर।</verse>
				<verse number="11">लिकिन अना तिमोथियु, धर्मेसी आलायो, नीन इबड़ा उर्मी कत्‍था ती तरकूटी र'आ, अरा मानिम डहरे नू उजगो ऎका, अरा महबा, पत्त'अना, चोन्‍हा, सहेलहे अरा लुदऊ जिया नन्ना नू र'आ।</verse>
				<verse number="12">एकासे बॆस सैनस तंग्‍है लड़ाइन लड़दस अन्ने नीन पत्त'अना ही दौ अरबानखर'आ अरा जनमजुग ही उज्‍जनन धर'आ। इदगेम नीन मॆख़रकादय, अरा बग्‍गे गोवाह आलर ही मुन्‍दहारे निंग्‍है पत्त'अनन बॆस ऎदकादय।</verse>
				<verse number="13">ओर्मर गे उज्‍जना चि'ऊ धर्मेसी अरा पोन्‍तियु पिलातुसी मुन्‍दहारे तंग्‍है बॆस गोवाह चिच्का मसी येसुसी मुन्‍दहारे ऎन निंगा गे जिमा चि'अदन।</verse>
				<verse number="14">नीन नम्‍है उर्बस येसु मसीसी अउर दहदर मन्ना गूटी ई आनन‍न निमन अरा बिगर बदी ही उइय्या।</verse>
				<verse number="15">धर्मेस दिम ठौका बेड़ा नू येसुसिन दहदर ननोस। धर्मेस दिम ओहमा ही जॊगे ओन्‍टे राजी ननू र'अदस। अरा आस बॆलर ही बॆलस अरा उर्बर ही उर्बस हिकदस।</verse>
				<verse number="16">मल खि'ऊ आसिम हिकदस। आसदिम सगरो उज्‍जू र'अदस। आस अकय कोड़हे बिल्‍ली नू र'अदस। आसिन नॆ हूँ मल्‍ला ईरका अरा इकल‍अम हूँ ऎरा पोलनर। आस गेम ओहमा अरा पया हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी र'अन नेक‍अन। आमेन।</verse>
				<verse number="17">ई ख़ॆख़ेल ता उरुब आलारिन पॆस'आ का आर अम्‍बोर इतरार'आ, अरा नठारना खुर्जी म‍इय्याँ असरा अम्‍बोर नना। लिकिन आर गे नम्‍है सुक्‍ख गे उर्मीन बग्‍गे ती बग्‍गे चि'ऊ धर्मेस म‍इय्याँ असरा नन्ना मनो।</verse>
				<verse number="18">अरा आरिन तेंगा का आर गे तंग्‍है खुर्जिन दौ नलख नू ब‍उर'अना र'ई, अरा दौ नलख गुट्ठी नू उरुब मन्ना र'ई। अरा चाड़ र'ऊ आलर गे मुट्ठी बिछर'अरकी चि'आ गे अरा सौंसे जिया ती तम्‍है खुर्जिन ख़ट्टा गे सपड़ारका र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="19">एन्ने नन्ना ती आर तम्‍है खुर्जिन मेर्ख़ा नू बछाब'अनर ती उइय्यनर अरा तम्‍है बरना उल्‍ला गे बड़ियर नेव उइय्यनर । इत्रु आर मानिम उज्‍जनन तम्‍है आकुस नू नन्नर।</verse>
				<verse number="20">अना तीमोथियुस धर्मेस निंगा सोंपचकादस अदन ख़ापा। अरा महबा मलका ब'अनन अरा एकाद लूर मल्‍ला अदिन लूर ब'अरकी मलदौ कछनख्रना ती तरकूटी र'आ।</verse>
				<verse number="21">जोक्‍क आलर इदन पत्त'अरकी मानिम ही पत्त'अना ती बेहड़ारका केरकानर। निंगा गे मया मनन नेक‍अन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="55">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">ऎन पौलुस, धर्मेसी चीता बुता ती मसी येसुसी त‍इरकन। धर्मेस एंगन मसी येसुस नू जनमजुग उज्‍जना ही गच्‍छरका ही पत्त नू तेंगा गे त‍इय्यस।</verse>
				<verse number="2">एंग्‍है चोन्‍हा ख़द्दस तीमोथियुस गे लिखदन। धर्मे बबस अरा नम्‍है उर्बस मसी येसुस ती निंगा मया अरा सोग्‍गे अरा कोड़े ख़क्‍खर‍'ई नेक‍अन।</verse>
				<verse number="3">ऎन निंगा गे धर्मेसिन धन्‍यवाद चि'अदन। ऎन धर्मेसिन निमन लखना गने महबा नन्‍दन, एन्नेम एंग्‍है पूरखर हूँ नंजर। ऎन सगरो उल्‍ला दरा माख़ा बिन्‍ती नू निंगन सोचदन।</verse>
				<verse number="4">अरा ऎन निंग्‍है गने भेंट मनरकी खुसमार'आ गे बेद्ददन। अरा इकला नाम छिन्‍डरकत ख़ने ता निंग्‍है ख़नजलख़ोन सोचदन।</verse>
				<verse number="5">अरा ऎन निंग्‍है मानिम पत्त'अनन सोचदन, एकदा मुन्‍द निंग अज्‍जी लॊइस, अरा निंग्यो युनीके नू रहचा। आ पत्त'अना निंग्‍है नू हों र'ई।</verse>
				<verse number="6">ऎन निंगन सोचत'अदन का ऎन निंग्‍है म‍इय्याँ ख़ेक्खा उइय्यो बारी धर्मेस ती निंगा ख़क्ख्रका सवंग आबोन बॆस बड़ियर लगे ब‍उर'आ।</verse>
				<verse number="7">एन्‍देरगेका धर्मेस एल्‍चना चि'ऊ बॊलतन मला लिकिन सवंग अरा चोन्‍हा अरा कयास चि'ऊ नेम्‍हा बॊलतासिन चिच्कादस।</verse>
				<verse number="8">औंगे नम्‍है उर्बासी पत्त नू आलारिन तेंगा गे अमा एल्‍चा। अरा ऎन आसी दौ कत्‍था तेंगना ती जेहेल नू र'अदन, ई चड्डे नीन अमा एल्‍चा। लिकिन धर्मेसी सवंग ती दौ कत्‍था गे एंग्‍है गने दुक्‍खे चॊद'आ गे सपड़ार'आ।</verse>
				<verse number="9">धर्मेस दिम नमन नाड़ियस ती नेम्‍हा उज्‍जा गे मीख़कादस। आस इदन नम्‍है नलख ती मला लिकिन आसी चीता बूता अरा मया ती चिच्‍चस। ई मया ऒड़ ती मुन्‍द मसी येसुस ती नमा गे मंजकी र'ई।</verse>
				<verse number="10">लिकिन अक्‍कु नम्‍है बछाब‍'ऊ मसी येसुसी दहदर मन्ना ती ई मया आबोन ऎदस, नॆ खे'अना ही सवंग आबोन नठाबाचस, अरा दौ कत्‍था ती उज्‍जना अरा कया मल नठारनन ऎदस।</verse>
				<verse number="11">ई दौ कत्‍था गे ऎन दौ कत्‍था तिंगू, तइरका अरा सिखाब‍'ऊ उइरकन।</verse>
				<verse number="12">औंगेम ऎन ई दुक्‍खेन हों चॊद्दन, लिकिन मल एल्‍चदन। एन्‍देरगेका नॆकन ऎन पत्त'अदन अदन अख़दन। एंगा असरा र'ई का आस एंग्‍है नलखन रायबड़ी उल्‍ला गूटी ख़ापा ओंग्दस।</verse>
				<verse number="13">एका बड़ियर कत्‍था गुट्ठिन नीन एंग्‍है ती मेंजकादय, अदिन मसी येसुस नू र'ई आ पत्त'अना अरा चोन्‍हा गने निंग्‍है चिन्‍हा कम'आ ती उइय्या।</verse>
				<verse number="14">निंगा पत्त'अना ती चिच्का बॆस कत्‍थन नम्‍है म‍इय्याँ मड़चकी र'ऊ नेम्‍हा बॊलतासी सवंग ती बॆस ख़ापा।</verse>
				<verse number="15">नीन अख़दय का आसिया राजी ता पत्त'ऊ आलर ओर्मर एंगन ती किर्रका केरका र'अनर। कोड़हे गा फुगेलोस अरा हेरमोगेनेस हों आर नू र'अनर।</verse>
				<verse number="16">ओनेसिफोरुसी एड़पातर म‍इय्याँ धर्मेसी कोड़हे सोग्‍गे मनन नेक‍अन। एन्‍देरगेका ऎन जेहेल नू रहचकन ख़ने हूँ बिगर इल्चका ती एंगन आस नगदे हॆल बरचस ती ईरयस अरा एंग्‍है जियन बोधा बाचस।</verse>
				<verse number="17">आस रोम नगरे नू बरचस ख़ने, एंगन नगदे तिहा ती बिद्दयस ती एंगन ख़क्‍खियस।</verse>
				<verse number="18">रायबड़ी उल्‍ला नू उर्बस आसी म‍इय्याँ कोड़हे सोग्‍गे नन्‍दस नेक‍अन। आस एंगा गे एका एका दौ नलखन इफेसुस नगरे नू नंजस, अदिन हों नीन बॆस अख़दय।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">औंगे एंग्‍है ख़द्द तिमोथियु, नीन मसी येसुसी चि'अना आ मया नू बड़ियर मना।</verse>
				<verse number="2">एंग्‍है एका सिखाबाचका कत्‍थन नीन नगदे गोवाह आलर ही मुन्‍द मेंजकादय, अदिन असरा जॊगे आलारिन सिखाब'आ। होले आर नन्नारिन हों सिखाब'आ ओंगोर।</verse>
				<verse number="3">मसी येसुसी बॆस लड़ाई ननू सैनस लेक्खा एम्‍है गने दुक्‍खे सार'आ।</verse>
				<verse number="4">एका ओर्तस सैनस र'अदस, आस तंगन ख़ॆख़ेल ता नलख गुट्ठी नू मल बझाब'अदस, लिकिन आस फउद मुद्धासिन खुसमारत'आ गे बेद्ददस।</verse>
				<verse number="5">अन्नेम अखड़ा नू लड़‍'ऊ आलस नॆग ती मल लड़'ओस होले, दौ ख़ंजपा मल ख़क्‍खोस।</verse>
				<verse number="6">अरा एका ख़ल्ल उर्बस कोड़हे अर्ज'अदस होले, ख़ंजका ही बटा आस गे दिम मुन्‍द ख़क्ख्रना र'ई।</verse>
				<verse number="7">ऎन एन्‍देर ब'अदन अदही पत्त नू सोच'आ। एन्‍देरगेका इबड़ा कत्‍थन बुझ्र'आ गे उर्बस लूर चि'ओस।</verse>
				<verse number="8">सगरो सोच नना का येसु मसीस दाऊद बॆलासी बनस नू बरचस। आस केचका ती उज्‍जा चॊचस। ईदिम एंग्‍है मेन्‍त'अना दौ कत्‍था।</verse>
				<verse number="9">ऎन ई दौ कत्‍था मेन्‍त'अना चड्डे गुड़रका लेक्‍खा जेहेल नू हॆंरना गूटी दुक्‍खे सारदन। लिकिन धर्मेसी कत्‍थन नॆ हूँ हें'आ पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="10">ख़ने ऎन चज्जरका आलर गे दौ ही चड्डे उर्मी दुक्‍खेन सारदन। होले अबड़र हों मसी येसुस नू पत्त'ओर ती नाड़नन जनमजुग ही महबा गने ख़क्‍खनर नेक‍अन।</verse>
				<verse number="11">ई ब'अना पत्त'अना जॊगे र'ई। नाम मसीस गने केचका केरकादत होले, नाम हूँ आसी गने उज्‍जोत।</verse>
				<verse number="12">नाम आसी चड्डे दुक्‍खे सारदत होले, आसी गने नाम हूँ बॆलर बेसे राजी ननोत। नाम आसी ख़ॊख़ा चॊंख़्र'उर मलदम ब'ओत होले, आस हों नमन तंग्‍है आलर मलदर ब'ओस।</verse>
				<verse number="13">नाम आस गे मानिम गने मल र'अदत अन्नु हों आस नमा गे मानी गनेम र'ओस। एन्‍देरगेका आस तंग्‍है गच्छरकन अम्‍बा पोलदस।</verse>
				<verse number="14">नीन इबड़ा कत्‍था गुट्ठिन आरिन सिखाब'अते र'आ। अरा धर्मेसी मुन्‍दहारे तिगाब'आ का सिख्रका कत्‍था गुट्ठी ही माने ही पत्त नू अम्‍बोर नग्‍गानखर'आ । अत्रु एन्‍देर हों मल धार'ई, लिकिन मिनू आलर बगड़ारनर कानर।</verse>
				<verse number="15">नीन बिगर लजर'अम धर्मेसी जॊंख़स र'आ ती, मानिम कत्‍थन लहे लहे बॆस लगे सिखाब'ऊ र'आ ती निंगन धर्मेसी मुन्‍दहारे उजगो आल ऎद'आ गे चिहुट र'आ।</verse>
				<verse number="16">लिकिन महबा मलका ब'अना ती बछ्रका र'आ। एन्‍देरगेका ईद आलारिन धर्मेस ती अउर हूँ गेच्‍छा ननी चि'ई।</verse>
				<verse number="17">आर ही सिखाब'अना पोच्‍चना खादी लेक्‍खा बखलारनुम क'ओ। हुमेनयुस अरा फिलॆतोस हूँ आ मदहे दिम हिकनर।</verse>
				<verse number="18">आर मानिम कत्‍था सिखाब'अनन अमबियर चिच्‍चर। आर ब'अनर का केचका ती उज्‍जा चो'अना मंज ख़च्‍चकी र'ई। एन्ने ब'अना ती जोक्‍क आलर ही पत्त'अनन बगड़'अनर।</verse>
				<verse number="19">अन्नु हों धर्मेसिन मानी ती पत्त'ऊ आलर मसीसी पत्त'अना नू पोकता र'ओर। अरा धर्मेस बाचकादस, “तम्‍है आलारिन उर्बस अख़दस” अरा “नॆ ताम उर्बासी ख़ॊख़ा चॊंख़्रदम ब'अनर आर गे मलदौ नलखन मल नन्ना र'ई।”</verse>
				<verse number="20">ओन्‍टा कोहाँ एड़पा नू सोना चाँदी ही लेका मला, लिकिन कंक अरा ख़ज्‍जो ही संजगी गुट्ठी हों मनी। एकदा एकदा महबा गे अरा एकदा एकदा सन्नी नलख गे र'ई।</verse>
				<verse number="21">एक‍अम ओर्तस मलदौ नलखन अम्‍बदस ती तंगन निमन ननोस होले, आस महबा ही संजगी मनोस, अरा आस नेम्‍हा मनोस ती उर्बासी नलख नू ब‍उरार'ओस। अरा एकअम मदहे बॆस नलख गे सपड़ारका र'ओस।</verse>
				<verse number="22">औंगे नीन जॊंख़ परिया ता मलदौ रिझ रंग नलख गुट्ठी ती बोंगा। अरा निमन जिया ती धर्मेसी बिन्‍ती ननुर गने मानी नलख नन्ना ती, अरा पत्त'अना ती, अरा चोन्‍हा ती अरा कोड़े उज्‍जना ती र'आ गे बेद्दा।</verse>
				<verse number="23">अरा मोठ‍ई अरा अनभनियाँ आनानखरना गुट्ठी ती तरकूटी र'आ। एन्‍देरगेका नीन अख़दय का अत्रु अरबानखरना गुट्ठी मनी।</verse>
				<verse number="24">उर्बासी जॊंख़स गे अरबानखर‍ना मलकी। लिकिन ओर्मर गने लुद‍ऊ जिया अरा सिखाब'अना नू बड़ियर अरा कयास ननू मन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="25">अरा आस गे तंगन बिड़दो ननुरिन लुद‍ऊ जिया मनरकी बुझाब'अना र'ई। धर्मेस अबड़ा आलर ही जियन किर्त'आ गे लूर चि'ओस नेकअन, अरा आर हों मानिम आबोन अख़'ओर।</verse>
				<verse number="26">होले आर सैतान ही फंदा ती बछर'अरकी तम्‍है मानी लूर नू किर्रोर, एकदा तंग्‍है मने बेसे नना गे आरिन धरचकी उइय्‍की रहचा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">नीन इदन अख़'आ हो'आ का छेद्दे उल्‍ला गुट्ठी नू कोड़हे सस्‍ती ही बेड़ा गुट्ठी मनो।</verse>
				<verse number="2">एन्‍देरगेका आलर तमानिम चोन्‍हा ननू, ढिबा ही चिबाख़ार‍'ऊ, बग्‍गे तरगर‍'ऊ, इतरार'ऊ, हींड़‍'ऊ, अयंग बंगर ही पॆसकन मल पत्त‍'ऊ, संगरा ननुर गे धन्‍यवाद मल ब'ऊ, सोतबोड़'आ ननू मनोर।</verse>
				<verse number="3">अरा आर चोन्‍हा मल ननू, छमा मल ननू, दुस'ऊ, चिहुंक मल ननू, कुइं'ऊ, दौ मल बिद्दू मनोर।</verse>
				<verse number="4">अरा आर दगा चि'ऊ, हुड्ड ननू, मनचड़हा, अरा धर्मेसिन मला लिकिन सुख-सौंरतन दिम बिद्दू मनोर।</verse>
				<verse number="5">अरा आर महबा ननू बेसे ऎथ्र'ओर, लिकिन अदही सवंगन मल पत्त'ओर। एन्ने आलर ती नीन तरकूटी र'अके।</verse>
				<verse number="6">इबड़र तिम जोक्‍क आलर एड़पा नू कलेकले कोरनर ती छिनैर मुक्‍कारिन तम्‍है आकुस नू नन्नर, एकार उर्मी रकम ही सुख-सौंरत गुट्ठी नू अरा पाप गुट्ठी ती लिन्‍डरकानर।</verse>
				<verse number="7">ईर सगरो गा सिख्रनर लिकिन मसीसी पत्त ता मानिम कत्‍थन इकला हों बुझुर'आ पोलनर।</verse>
				<verse number="8">एकासे यन्नेस अरा यम्‍ब्रेस मूसासी बिड़दो नंजकाचर, अन्नेम इबड़ा आलर हों मसीसी पत्त ता मानिम कत्‍था ही बिड़दो नन्नर। ईर बेड़ारका बुधी ही आलर हिकनर अरा ईर तम्‍है पत्त'अनन नठाब'अनर।</verse>
				<verse number="9">लिकिन आर एन्‍देर नन्नर अइय्या बग्‍गे उल्‍ला गे बड़ियर मना गे पोलनर। एन्‍देरगेका जोक्‍क उल्‍ला नू ईर ही बोया नलखन ओर्मर अख़'ओर, एकासे यन्नेस अरा यम्‍ब्रेसी बोया नलखन अक्‍खर।</verse>
				<verse number="10">लिकिन ऎन आलारिन एन्‍देर सिखाब'अदन, अरा एकासे ऎन उज्‍जदन, अरा एंग्‍है उज्‍जना नू एंग्‍है चिताबुतन, अरा धर्मेस नू एंग्‍है पत्त'अनन, अरा आलर नू एंग्‍है कयास अरा चोन्‍हा नन्नन अरा दुक्‍खे सारनन नीन बॆस अख़दय।</verse>
				<verse number="11">अन्‍तियोख़ेया अरा इकोनियोन अरा लुसत्रा नगरे नू एंग्‍है म‍इय्याँ ऎ बग्‍गे दुक्‍खे अरा सतारना मंजकिचा, अबड़ा उर्मी दुक्‍खेन ऎन एकासे सारचकन अदन नीन अख़दय। लिकिन इबड़ा उर्मी ती उर्बस एंगन बछाबाचस।</verse>
				<verse number="12">मानिम नू नॆ मसी येसुस नू महबा गने उज्‍जा बेद्दनर आर ओर्मर सताबातार'ओर।</verse>
				<verse number="13">लिकिन मलदौ आलर अरा भुरिंयु आलर दगा चि'अनुम अरा दगा मूख़नुम बगड़ारते किर्रिमबि'ओर।</verse>
				<verse number="14">लिकिन निंग्‍है सिख्रका कत्‍थन एकदन नीन मानिम कत्‍था अख़दय अदिन पॆस्रते र'आ। एन्‍देरगेका नीन नॆखा गुसलेक इदन सिख्रकय, आर हूँ पत्त'अना जॊगे र'अनर अदन अख़दय।</verse>
				<verse number="15">नीन ख़द्द परिया तिम धर्मेसी लिख्रका नेम्‍हा कत्‍था गुट्ठिन अक्‍कय। अबड़ा मसी येसुस नू पत्त'अना ती नाड़रनन ख़क्‍खा गे निंगा लूर चीरकी र'ई।</verse>
				<verse number="16">धर्मेसी उर्मी नेम्‍हा कत्‍था धर्मेसी रस्‍सका लिख्रकी र'ई। आद आलारिन मानिम आबोन सिखाब'आ गे, अरा आलारिन तम्‍है उज्‍जना ही मलदौ आबोन बुझाब'आ गे, अरा आलर तम्‍है मलदौ आबोन अम्‍बत'आ गे, अरा एकासे उजगो उज्‍जना र'ई अदन सिखाब'आ गे सहाड़ा ननू र'ई।</verse>
				<verse number="17">इत्रु धर्मेसी आलस बड़ियर मन्दस अरा उर्मी दौ नलख नना गे सपड़ारका र'अदस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">ऎन इदन धर्मेसी अरा मसी येसुसी मुन्‍दहारे पॆसदन। एकास केचका अरा उज्‍जना आलर ही रायबड़ी नना गे तंग्‍है राजी नू बर'ओस।</verse>
				<verse number="2">नीन दौ कत्‍थन तेंगा कुद्दा, अरा बेड़ा कु बेड़ा नू हूँ दौ कत्‍था तेंगा गे सपड़ारका र'आ, आलारिन मलदौ नन्ना ती सुधर'आ अरा अदन अम्‍बा गे आना, अरा आलारिन निंग्‍है दौ सिखाब'अना ती रिझ्रत'आ।</verse>
				<verse number="3">एन्‍देरगेका एन्ने बेड़ा बर'ओ का आलर सुपट सिखाब'अनन मेना गे मने मल ननोर। अरा तम्‍है मने लेक्‍खा तम्‍है ख़ेबदा गुट्ठी गे दौ लगना कत्‍था मेनत'ऊ कैनो गोटंग बिड़दो सिखाब'उरिन ख़ोजोर।</verse>
				<verse number="4">अरा आर मानिम कत्‍थन मेना मल बेद्दनर अरा ख़ीरी धंधा आबोन मेन्नर।</verse>
				<verse number="5">लिकिन नीन इबड़ा उर्मी कत्‍था गुट्ठी नू चिहुंक र'आ, दुक्‍खे सार'आ, दौ कत्‍था मेन्त'आ कुद्दना ही नलख नना, अरा धर्मेसी चिच्का उर्मी नलखन नना।</verse>
				<verse number="6">एन्‍देरगेका अक्‍कु एंग्‍है उज्‍जना नैगासी दाँड़े अरगना नू इसुंग तुन्‍दना बेसे तुन्‍दर'अली। एंग्‍है काना ही बेड़ा अंड़सा ख़च्‍चकी र'ई।</verse>
				<verse number="7">ऎन पत्त'अना ही दौ लड़ाई आबोन लड़चकन। एंग्‍है बोंगनन ऎन बोंगकन मुंजकन। ऎन पत्त'अनन मल अम्‍बकन।</verse>
				<verse number="8">अक्‍कु एंगा उजगो ही मुकुट इनाम उइरकी र'ई। उजगो गने रायबड़ी ननू धर्मेस अदिन रायबड़ी उल्‍ला नू एंगा चि'ओस। एंगा लेका मला आसी बरनन पाब ईरू ओर्मर गे चि'ओस।</verse>
				<verse number="9">एंग्‍है गुसन बर'आ गे नीन लॆम तिहा नना।</verse>
				<verse number="10">एन्‍देरगेका दॆमस ई ख़ॆख़ेल ता उज्‍जना नू मॊंहरस ती एंगन अम्‍बियस चिच्‍चस ती थेस्‍सलोनिकॆ नगरे नू किर्रिमबिच्‍चयस। क्रॆसकॆस गलातिया राजी गे अरा तीतुस दलमतिया राजी गे किर्रिमबिच्‍चयस।</verse>
				<verse number="11">लूकस लेका एंग्‍है गने र'अदस। नीन बर'ओ बारी मरकुसिन निंग्‍है गने ओन्‍द्र‍'आ, एन्‍देरगेका आस एंग्‍है इसला नलख नू संगरा नना ओंगोस।</verse>
				<verse number="12">तुख़िखोसिन ऎन इफेसुस नगरे त‍इय्‍का र'अदन।</verse>
				<verse number="13">एका कोट आबोन ऎन त्रोआस नगरे नू कारपोस गारिया अम्‍बका बरचकादन, बर'ओ बारी अदन ओन्‍द्रके। अरा एंग्‍है पुथी गुट्ठिन कोड़हे गा चपटा पत्रा गुट्ठिन हों ओन्‍द्रके बरके।</verse>
				<verse number="14">अलेक्‍सन्द्रस ठठेरवस एं‍गा गे कोड़हे मलदौ नंजस। उर्बस आसिन एंग्‍है म‍इय्याँ नंजका नलख गे दंडे चि'ओस।</verse>
				<verse number="15">नीन हूँ आसी पत्त नू चिहुंक र'आ, एन्‍देरगेका आस एम्‍है कत्‍था गुट्ठी ही नगदे बिड़दो नंजकादस।</verse>
				<verse number="16">एंगन बदी टिड्‍डर ती पहिल खेप कछारी नू नेंवई ननुसी मुन्‍दहारे इजताचका बेड़ा नू नॆ हों एंग्‍है संगे मल चिच्‍चर। ओर्मर एंगन अम्‍बका चिच्काचर। आर गे छमा ख़क्ख्र'ई नेक‍अन।</verse>
				<verse number="17">लिकिन उर्बस एंग्‍है गने रहचस ती एंगा सवंग चिच्‍चस। होले ऎन दौ कत्‍था बॆस लगे तेंगा ऊंग्‍कन, अरा नॆ यहूदी मलनर आर हूँ एंग्‍है ती अदिन मेना ऊंगियर। आस एंगन पिटरना ती बछाबाचस।</verse>
				<verse number="18">उर्बस एंगन उर्मी रकम ही मलदौ नलख ही बिड़दो ती नाड़ोस अरा तंग्‍है मेर्ख़ा राजी नू कोड़ेम अंड़सत'ओस। आसी दिम महबा हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी मन्‍ते र'ओ। आमेन।</verse>
				<verse number="19">प्रिसका अरा अकुलास गे अरा ओनेसिफोरुसी एड़पातर गे एंग्‍है मोंजरा।</verse>
				<verse number="20">एरस्‍तुस कोरिन्‍थ नगरे नू र'आ ख़च्‍चियस अरा त्रुफिमोसिन ऎन मिलेतोस नगरे नू बेमार अम्‍बका बरचकादन।</verse>
				<verse number="21">कीरना उल्‍ला ती मुन्‍द बरना ही तिहा नना। युबुलोस, पूदॆस, लीनुस, बहिन क्‍लौदिया अरा उर्मी भइय्योर निंगन मोंजरा नन्नर।</verse>
				<verse number="22">उर्बस निंग्‍है गने र'अदस नेक‍अन। निम्‍है ओर्मर म‍इय्याँ आसी मया मनन नेक‍अन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="56">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">ऎन पौलुस धर्मेसी जॊंख़न अरा येसु मसीसी त‍इरकन। ऎन धर्मेसी चज्जिका आलर गे पत्त'अना ही अरा मानिम लूर अरा महबा डहरे नू कड़हाब'अना कत्‍था ही पत्त नू तेंगा गे, ई नलख नू एंगन सोंपचकादन।</verse>
				<verse number="2">ई पत्त'अना अरा लूर जनमजुग उज्‍जना ही असरा नू ती बर'ई एकाद धर्मेस ख़ॆख़ेलन गढ़ना ही मुन्‍द तिम गच्‍छरकादस। अरा धर्मेस मल ठकदस।</verse>
				<verse number="3">अक्‍कु ठौका बेड़ा नू आस ई कत्‍थन दहदर नंजस, एकदन नाम नम्‍है बछाब'ऊ धर्मेसी पॆसका ती ओर्मर गे तेंगदत। इदिन एंगा गे सोंपतारा।</verse>
				<verse number="4">नम्‍है मझी नू र'ऊ पत्त'अना नू एंग्‍है मानिम ख़द्दस तीतुस गे ऎन पौलुस लिखदन। धर्मे बबस अरा नम्‍है बछाब'उस मसी येसुसी मया अरा कोड़े निं‍गा मनन नेक‍अन।</verse>
				<verse number="5">ई चड्‍डे ऎन निंगन क्रॆतॆ व्दीप नू अम्‍बकाचकन का बछ्रका नलख गुट्ठिन नीन सरि'ओय। अरा एंग्‍है आनका लेक्‍खा नगरे नगरे नू सेयान आलारिन उइय्योय।</verse>
				<verse number="6">सेयान आलस गे ओक्‍कना इजना नू बिगर बदी ही अरा ओन्‍टा लेका मुक्‍का ही मॆत र'अना र'ई। आसी ख़द्द-ख़र्रा पत्त'ऊ र'अना र'ई, अरा आर भड़ुवा नलख ननू अरा मल गदन‍'ऊ मल र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="7">कलीसिया ही ईरु-ख़ूजू मुद्धस गा ओक्‍कना इजना नू बिगर बदी ही अरा हुड्ड मला, अरा लॆम गोसा मनू मला, अरा उंखू मला अरा पस‍'ऊ कूड़ू मला अरा मलदौ ती अर्ज‍'ऊ मल र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="8">आस गे पाही ईरू, दौ नलख बिद्दू, खतीर ननू, नियाँव ननू, नेम्‍हा अरा जियन जतन‍'ऊ र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="9">अरा आस गे सिखाबाचका मानिम कत्‍था नू जिट जिट र'अना र'ई। होले आस आसी दौ सिखाब'अना ती नन्ना आलर गे संगरा नना ओंगोस। अरा अदही बिड़दो ब'उर ही ब‍इय्यन उट'आ ओंगोस।</verse>
				<verse number="10">एन्‍देरगेका नगदे आलर मल गदन‍'ऊ अरा अन्‍भनियाँ कछनख्र‍'ऊ अरा ठक‍'ऊ र'अनर। कोड़हे गा नाड़र'आ गे खतना ही चाड़ र'ई ब'ऊ आलर एन्ने र'अनर।</verse>
				<verse number="11">ईरिन एन्ने ब'आ गे अमा चि'आ। ईर तम्‍है मलदौ सिखाब'अना ती एड़पा एड़पन बगड़'अनर चि'अनर। ईर इदन ढिबा गे लेका एन्ने नन्नर।</verse>
				<verse number="12">ईर ही तिम ओर्तो क्रॆस आलस एन्ने बाचस, “ई क्रॆस आलर सगरो ठकवा हिकनर, अरा दनवा मेक्‍खो गुट्ठी लेक्‍‍खा र'अनर अरा लंडी पेटहा र'अनर।” आसिन ईर तम्‍है धर्मेसी कत्‍था तिंगुस ब'आलियर।</verse>
				<verse number="13">ई गोवाह मानी दिम। औंगे आरिन चेताब'आ का आर पत्त'अना नू कोड़े मन्नर नेक‍अन।</verse>
				<verse number="14">आर गे यहूदीर ही ख़ीरी धंधा गुट्ठी अरा मानिम ती बेहड़ारका केरकर ही पॆसका गुट्ठिन मल मेन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="15">अरिगा आलर गे उर्मी जिनिस अरिगा र'ई। लिकिन अरिगा मलका अरा मल पत्त'उर गे एन्‍द्रा हूँ अरिगा मल्‍ला। एन्‍देरगेका आर ही लूर अरा लखना गुट्ठी दुयो बगड़ारकी र'ई।</verse>
				<verse number="16">आर ब'अनर का धर्मेसिन अख़दम। लिकिन आर ही नलख ईद'ई का आर मानिम नू धर्मेसिन बलनर एन्‍देरगेका आर ख़ाँड़'ऊ अरा कत्‍था मल पॆस्र'ऊ हिकनर, अरा एकअम दौ नलख नना गे जॊगे मलनर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">लिकिन नीन एन्ने एन्ने कत्‍था गुट्ठिन तेंगा का एकदा बड़ियर सिखाब'अना जॊगे र'ई।</verse>
				<verse number="2">पचगी आलारिन सिखाब'आ का आर गे चिहुंक अरा म‍ईन जॊगे अरा नॆत नॆग ती उज्‍जू मन्ना र'ई। अरा आर गे बॆस पत्त'अना अरा चोन्‍हा ती अरा सहेलहे ती निन्‍द्रका आलर र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="3">ई बेसेम पच्‍चो मुक्‍कारिन सिखाब'आ का आर ही ओक्‍कना-इजना नेम्‍हा मन्‍ना र'ई। अरा आर गे जलिया अरा उंखू मल मन्ना र'ई। लिकिन दौ आबोन अंगियाबात'ऊ मन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="4">होले पेल्‍लो मुक्‍कारिन आर तम्‍है मॆतर अरा ख़द्दर ती चोन्‍हा नना गे ‍अंगियाब'आ ओंगनर।</verse>
				<verse number="5">अरा नॆत नॆग अरा निमन ती र'आ गे ‍अंगियाब'आ ओंगनर। तम्‍है एड़पा नलख नू कमियाँ मना गे, अरा बॆस नलख नना गे ‍अंगियाब'आ ओंगनर। अरा मॆतारिन गदन‍'ऊ र'आ गे ‍अंगियाब'आ ओंगनर, होले आलर धर्मेसी कत्‍था ही बिड़दो नू मल ब'ओर।</verse>
				<verse number="6">एन्नेम जॊंख़ मॆतारिन हों नॆत नॆग ती उज्‍जा गे रिझाब'आ।</verse>
				<verse number="7">नीन उर्मी रकम ही दौ नलख नना ती नीन नीनिम आर गे चिन्‍हा ऎद'आ। निंग्‍है सिखाब'अना नू फुर्फुर'आ अरा चिहुट र'आ।</verse>
				<verse number="8">मानिम आबोन सिखाब'आ, होले निंग्‍है सिखाब'अनन बोया कत्‍था ब'अरकी मल अलखोर। तहाँ निंग्‍है बिड़दो नू र'उर लजर'ओर, एन्‍देरगेका नमन मलदौ ब'आ गे एन्‍द्रा हूँ मलकी।</verse>
				<verse number="9">बिट्ठी ननू जॊंख़ारिन ब'आ का आर गे सगरो तम्‍है उर्बर ही उर्मी कत्‍था नू गदन'ऊ मन्‍ना र'ई, अरा आरिन खुसमारत'अना र'ई। अरा आरिन अम्‍बोर किर्रा बिड़द'आ।</verse>
				<verse number="10">आर अम्‍बोर ख़ड़'आ नुड़'आ, लिकिन उर्मी कत्‍था नू असरा जॊगे अरा दौ ऎथ्रत'अना मनोर। होले आर नम्‍है बछाब'ऊ धर्मेसी पत्त ता सिखाब'अना बॆस कोड़े र'ई इदिन ऎद'ओर।</verse>
				<verse number="11">एन्‍देरगेका धर्मेसी मया उर्मी अड्डा ता ओर्मा आलर गे नाड़रनन ओन्‍द्रा।</verse>
				<verse number="12">अरा नमन तिगाब'ई का नमा बिगर महबा उज्‍जना अरा पाप नन्ना ही चिबाख़ारना गुट्ठी ती जियन किर्त'अना मनो। अरा नाम बगड़ारका ई परिया नू नॆत नॆग अरा मानिम नन्ना ती महबा नू उज्‍जना र'ई।</verse>
				<verse number="13">नाम ई कोहाँ असरा ती पाब ऎरदत का इकला नमन उबर ननू नम्‍है कोहाँ धर्मेस येसु मसीसी महबा ही बरना र'ई।</verse>
				<verse number="14">आस तान तंगन नमा चिच्‍चस उइय्यस, होले आस नमन उर्मी रकम ही पाप ती नाड़ा गे दाम चि'आ ओंग्दस। अरा नमन नेम्‍हा ननरकी तंगा गे एन्ने जाती कमदस, एकदा दौ नलख गुट्ठिन नना गे सगरो सपड़ारकी र'ई।</verse>
				<verse number="15">नीन इबड़ा कत्‍था गुट्ठिन पत्त'ऊ आलर गे सिखाब'अत र'आ। अरा इबड़न नना गे रिझाब'आ। अरा उर्मी आकुस गने तेंगा का आर ही उज्‍जना नू एन्‍देर मलदौ र'ई। निंग्‍है एन्‍ने ब'अना ती नॆ हूँ निंगन अम्‍बोर ख़ाँड़'आ नेक‍अन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">पत्त'ऊ आलारिन सुरता नन्‍त'आ का आर गे राजी ननुर अरा अक्‍स'उर ही आकुस नू र'अना र'ई। अरा आरहीन पॆस्रना ती उर्मी दौ नलख गे सपड़ारका र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="2">आर नेक'आनिम आर ही बिड़दो नू ब'अनुम अम्‍बोर नठाब'आ, अरा आर अरबानखर'ऊ अम्‍बोर र'आ। अरा आर गे लुदऊ मन्‍ना र'ई, अरा ओर्मर गने तमन कोहाँ लेक्‍खा मला सन्नी लेक्‍खा ईद'उर र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="3">नाम हों मुन्‍द बोया बेसे अरा पॆसकन मल पत्त'ऊ आलत रहचकत। अरा नाम ठगर'अरकी रकम रकम ही चिबाख़ारना अरा सुख-सौंरत ही जॊंख़ रहचकत। नाम खींस-खोप डाहना अरा ख़ाँड़ना नू उज्‍जा लिक्‍कत, अरा नाम नाम नू बैरी रहचकत।</verse>
				<verse number="4">लिकिन नमा गे बछाब'ऊ धर्मेसी सोग्‍गे अरा चोन्‍हा मंजा।</verse>
				<verse number="5">ख़ने आस नमन नाड़ियस। ईद नम्‍है नंजका बॆस नलख चड्डे मल्‍ली, लिकिन आसी सोग्‍गे चड्डे मंजा। अरा आस नम्‍है पाप गुट्ठिन नूड़ियस ती ओथ्रस चिच्‍चस। अरा नमन नेम्‍हा बॊलतस ती दौ उज्‍जा गे पुना कमचस।</verse>
				<verse number="6">धर्मेस नम्‍है बछाब'ऊ येसु मसीस ती नेम्‍हा बोलतन नम्‍है म‍इय्याँ बग्‍गे ती बग्‍गे त‍इय्यस।</verse>
				<verse number="7">आस तंग्‍है मया ती नमन उजगो आल ऎदस, अरा नमा गे जनमजुग ही उज्‍जना ख़क्‍खा गे असरा चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="8">इबड़ा कत्‍था गुट्ठी मानिम हिके। अरा ऎन बेद्ददन का आलर इबड़ा कत्‍था गुट्ठी ही पत्त नू बड़ियर लगे बुझ्रनर। होले एकार धर्मेसिन पत्त'अनर, आर दौ नलख नू ल‍इक्‍का र'आ गे चिहुंक ननोर। इबड़ा कत्‍था गुट्ठी बॆस अरा ओर्मर गे धार'ई।</verse>
				<verse number="9">बोया आनानखरना गुट्ठी, अरा पूरखर ही खुटी गुट्ठी, अरा अरबानखरना गुट्ठी अरा यहूदीर ही नॆग ही पॆस्रना ही पत्त नू नग्‍गानख्रना इबड़ा जम्मा ती तरकूटी र'आ। एन्‍देरगेका इत्रु मल धार'ई, बेड़न लेका नठाब'ई।</verse>
				<verse number="10">आलारिन छिंडुसिन ओंग्‍‍होल, दुई हॆल तिगाब'आ ती तरकूटी र'आ।</verse>
				<verse number="11">इदन नीन अख़'आ ओंग्दय का एन्ने आलस बेड़ारकादस‍ अरा पपहा र'अदस अरा तान तंगानिम बदी नन्‍दस।</verse>
				<verse number="12">ऎन निंग्‍है गुसन अरतेमास महले तुख़िखोसिन त‍इय्योन, एंग्‍है हेद्दे लॆम नीकुपुलिस बरना ही चिहुट ननके। एन्‍देरगेका ऎन असानिम प‍ईय्याँ उल्‍लन पहाब'आ गे तिगचकन।</verse>
				<verse number="13">जेनास वकील अरा अप्‍पोल्लॊसिन तिहा ननरकी मुन्‍द त‍इय्‍के चि'अके। नीन ऎरके ख़ॊजके का आर ही डहरे ऎकना नू आर गे इन्द्रिइम जिनिस अम्‍बो खंग्र'आ।</verse>
				<verse number="14">नम्‍है आलर हों चाड़ गुट्ठिन पुराब'आ गे बॆस नलख नू ल‍इक्‍का र'आ गे सिख्रना र'ई। आर ही उज्‍जना बिगर ख़ंजपा ती अम्‍बो र'आ।</verse>
				<verse number="15">एंग्‍है गने र'ऊ जम्मर निमन मोंजरा नन्नर। एम्‍है गने चोन्‍हा ननू पत्त'ऊ आलर गे मोंजरा नन्‍दन। निम्‍है ओर्मर म‍इय्याँ मया मन्‍ते र'‍आ नेकअन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="57">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">मसी येसुसी पत्त ता दौ कत्था तेंगना ही चड्डे जेहेल नू हॆंरका पौलुस ऎन, अरा नम्है भईस तीमोथियुस ई चिठिन नम्है दुलार अरा नम्है गने सुसर नलख नू र'ऊ फिलॆमॊनस गे लिखदम।</verse>
				<verse number="2">अरा नम्है गने पत्त'ऊ बहिन अपफिया, अरा मसीसी सुसर नलख नू सैनस लेक्खा नम्है संगे भईस अर्ख़िप्पोस गे, अरा निंग्है एड़पा नू ख़ॊंड़र'ऊ कलीसिया गे हूँ ऎम ई चिठिन लिखदम।</verse>
				<verse number="3">निमा गे नम्‍है धर्मे बंगस अरा उर्बस येसु मसीस ती मया अरा सान्ति मनन नेकअन।</verse>
				<verse number="4">अना फिलॆमॊन, नीन उर्बस येसु मसीस नू उइय्का पत्त'अनन अरा उर्मी नेम्‍हा आलर मइय्याँ ता निंग्हा चोन्हा पत्त नू ऎन मेन्दन। औंगे ऎन एंग्है गोहरारना गुट्ठी नू निंगन सुरता नन्दन ख़ने, उर्मी बेड़ा एंग्है धर्मेसिन धन्यवाद नन्दन।</verse>
				<verse number="5"></verse>
				<verse number="6">अरा निंग्है पत्त'अनन नन्नर ही गने ख़ट्टना नू कोड़हे बड़ियर गने र'आ गे ऎन गोहरारदन। इत्रु तिम मसी येसुस नू नम्हा ख़क्खका उर्मी दौ ही पत्त नू नीन उर्मिन बुझुर'ओय।</verse>
				<verse number="7">अना एंग्है भई, नीन नेम्हा आलर ही जियन हरियर नंजका र'अदय। निंग्‍है चोन्‍हा एंगा गे हूँ कोड़हे रिझ अरा जिया सालनन चिच्की र'ई।</verse>
				<verse number="8">औंगे ऎन पौलुस पच्चका केरकादन ती, अरा अक्कु मसी येसुसी पत्त ता दौ कत्थन तेंगना ही चड्डे जेहेल नू हॆंरका ती, निंगा एन्देर नन्ना र'ई अदन निंगा गे आना गे मसीस नू एंगा बग्‍गे डिढ र'ई। अन्नु हूँ अन्ने मल ननरकी चोन्हा ती निंगन ने'अदन।</verse>
				<verse number="9"></verse>
				<verse number="10">मसीस नू एंग्है ख़द्दस ओनॆसिमोस गे ऎन निंग्है गुसन ने'अदन। एन्देरगेका ऎन जेहेल नू हॆंरका बारी आसिन ऎन मसीस नू कड़हाबाचकन ती आस एंग्है ख़द्दस मंजस।</verse>
				<verse number="11">आस मुन्‍द निंगा गे खइता रहचस, लिकिन अक्‍कु गा निंगा अरा एंगा इरबर गेम कोड़हे नलख जॊगे र'अदस।</verse>
				<verse number="12">एंग्है कोड़हे चोन्हा ही ओनॆसिमोसिन ऎन निंग्है गुसन किर्त'अर तइय्दन।</verse>
				<verse number="13">ऎन आसिन एंग्‍है गुसन उइय्या गे बेद्दा लिक्‍कन का दौ कत्था तेंगना ही चड्डे इय्या गुड़रका र'ऊ एंगा गे निंग्है ऊजी नू आस संगरा ननू र'ओस दने।</verse>
				<verse number="14">लिकिन ऎन निंग्‍है बिगर मने एन्‍देर हूँ नना मल बिद्दकन का नीन नन्ना इन्द्रिइम संगरा हूँ निंग्है सौंसे जिया ती रिझ ती नन्ना र'ई, एंगा बड़पेलहा ती अदन मल नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="15">ईद इदगे मंजा नहअन का आस निंग्है गुसन उर्मी उल्ला र'आ गे आस निंग्है ती जोक्‍क उल्‍ला गेच्‍छा मं‍जकाचस।</verse>
				<verse number="16">लिकिन अक्‍कु आस बिट्ठी ननू जॊंख़ लेक्‍खा मला, बिट्ठी ननू जॊंख़ ती हूँ कोहँस, अरा चोन्‍हा भईस बेसे र'अदस। आस एंगा गे कोड़हे चोन्हा ही जॊगे र'अदस। लिकिन कोड़हे गा आस ओन्टा आल नता ती हूँ, अरा उर्बस नू ओन्टा भई नता ती हूँ आस निंगा गे अउर कोड़हे चोन्हा जॊगे र'अदस।</verse>
				<verse number="17">औंगे नीन एंगन मसीसी चड्डे निंग्है सखी एन्ने सोचदय होले, एंगन इंझ्रना बेसे आसिन हूँ इंझ्र'आ।</verse>
				<verse number="18">लिकिन आस निंगा गे इन्द्रिइम मलदौ नंजकादस महले आस निंगा इन्द्रिइम नहड़ा चि'अना र'ई होले, अदिन एंग्‍है नामे नू लिख'आ उइय्या।</verse>
				<verse number="19">“आ नहड़न ऎन निंगा किर्त'ओन चि'ओन” ऎन पौलुस इदन एंग्‍है ख़ेक्खा ती लिखदन। ई बारी नीन निंगानिम एंगा नहड़ा बेसे चि'अना र'ई, एन्ने ऎन निंगा तेंगा गे चाड़ मलकी, एन्देरगेका नीन पत्त'ऊ मना गे ऎन संगरा नंजकन।</verse>
				<verse number="20">औंगे अना भई, नीन एंगा गे ई संगरा आबोन नाम उर्बा मसीस नू भईर र'अना चड्डे नना। नीन मसीस नू एंग्‍है जियन हरियर नना चि'आ।</verse>
				<verse number="21">ऎन निंग्‍है पॆस्रना मइय्याँ असरा नन्दन ती निंगा गे इदन लिखदन। अरा ऎन अख़दन का नीन एन्देर नना गे ऎन निंगन आनदन अदही ती बग्गे नीन ननोय।</verse>
				<verse number="22">अउर ओन्टा कत्था ऎन मेन्दन का एंगा र'आ गे ओन्टा पाही कुठली सपड़'अके उइय्के। एन्देरगेका ऎन असरा नन्दन का धर्मेस निम्है गोहरारना गुट्ठिन मेनोस, अरा ऎन अउरिम निम्है गुसन बर'आ ओंगोन।</verse>
				<verse number="23">मसी येसुसी पत्त ता दौ कत्थन तेंगना ही चड्डे एंग्है गने जेहेल नू गुड़रका र'ऊ एपाफ्रास निंगन मोंजरा नन्दस।</verse>
				<verse number="24">अन्नेम एंग्है गने सुसर नलख ननू मरकुस, अरा अरिस्‍तरख़ोस, अरा दॆमस, अरा लूकस हूँ निंगन मोंजरा नन्नर।</verse>
				<verse number="25">नम्‍है उर्बस येसु मसीसी मया नीम ओर्मर गने र'अन नेकअन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="58">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">चिरान नू धर्मेस गा घड़ी घड़ी अरा नन्ना नन्ना घत ती नम्‍है पुरखारिन धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ती बाचका रहचस।</verse>
				<verse number="2">लिकिन अक्‍कु इबड़ा छेद उल्‍ला नू धर्मेस नम्‍है ती तंग्‍है ख़द्दस ती कछनख्रस। धर्मेस आसिन उर्मी जिनिस ही मइय्याँ जिमा कमचस, अरा आस ती गोट्टा सौंसेन गढ़चस।</verse>
				<verse number="3">आस धर्मेसी महबा ही त्रास ऎथ्रदस अरा आसी सुबहा आबोन अन्नेम ऎद्ददस। आस तंग्‍है सवंगिय कत्‍था ती ओर्मा जिनिसन समड़'अदस। आस नम्‍है पाप गुट्ठिन सुध नंजस ती उर्मी सवंग ती निन्‍द्रका धर्मेसी तीना पक्‍खे उक्‍का र'अदस।</verse>
				<verse number="4">औंगे आस मेर्ख़ा पैकर ती कोड़हे कोहाँ मंजस। अरा धर्मेस आस गे अबड़र ती कोड़हे कोहाँ नामे चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="5">धर्मेस गा एक‍अम मेर्ख़ा पैकर ती इकल‍अम मल बाचस, “नीन एंग्‍है ख़द्दय, इन्ना ऎन निम्‍है बंग मंजकादन।” अरा अउर हूँ मल बाचस, “ऎन आसी बंग मनोन, अरा आस एंग्‍है ख़द्दस मनोस।”</verse>
				<verse number="6">अउरिम इकला धर्मेस तंग्‍है जेट्ठा ख़द्दासिन ई ख़ॆख़ेल नू ओन्‍द्रस, अरा बाचस, “धर्मेसी उर्मी पैकर आसी महबा नन्नर नेक‍अन।”</verse>
				<verse number="7">अरा धर्मेस मेर्ख़ा पैकर ही पत्त नू एन्ने ब'अदस, “आस तंग्‍है पैकारिन ताका लेक्‍खा कमदस अरा तंग्‍है तेतर-सुसर ननुरिन गौंगौंरना चिच्‍ची लेक्‍खा कमदस।”</verse>
				<verse number="8">लिकिन धर्मेस तंग्‍है ख़द्दासी पत्त नू एन्ने ब'अदस, “अना धर्मे, निंग्‍है बॆल-गदिया हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी र'ओ, अरा नीन निंग्‍है राजी आबोन उजगो गने राजी ननोय।</verse>
				<verse number="9">नीन उजगो आबोन चोन्‍हा नन्‍दय अरा मलदौ आबोन ख़ाँड़दय। औंगे धर्मेस, निंग्‍है धर्मेस निंगन निंग्‍है संगेर ही मझी ती चज्‍जियस अरा आस निंगन बग्‍गे रिझ गने भिने नंजस।”</verse>
				<verse number="10">धर्मेस अउरिम ब'अदस, “अना उर्बायो, हुल्‍लो नू नीन ख़ॆख़ेलन कमचकय, अरा मेर्ख़ा निंग्‍है ख़ेक्खा ही नलख हवे।</verse>
				<verse number="11">अबड़ा गा नठार'ओ क'ओ, लिकिन नीन उर्मी उल्‍ला बड़ियर रांगे र'ओय। अरा अबड़ा उर्मी पच्चा किचरी लेक्‍खा ईचतार'ओ क'ओ।</verse>
				<verse number="12">नीन चदर लेक्‍ख‍ अबड़न तेरमोय। अरा नीन अबड़न पच्चा किचरी लेक्‍खा बदलोय। लिकिन नीन इकला हूँ मल बदलारोय अरा निंग्‍है उज्‍जना इकला हूँ मल मुंज्र'ओ।”</verse>
				<verse number="13">धर्मेस मेर्ख़ा पैकारिन नेक‍अनिम इन्द्रिइम इकला हूँ एन्ने मल बाचस, “ऎन निंग्‍है बैरीरिन निंग्‍है ख़ेड्डे ही किय्या ओन्‍द्रना गूटी म‍ईन ही अड्डा एंग्‍है तीना चोक्‍खा उक्‍का र'आ।”</verse>
				<verse number="14">उर्मी मेर्ख़ा पैकर तेतर-सुसर ननू बॊलता हिकनर, नॆ नाड़रनन ख़क्‍खोर आर गे संगरा नना गे अबड़ा त‍इतार'ई।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">औंगे नाम एका मानी कत्‍थन मेंजकादत अबड़न नमा बॆस लगे चिहुंक ती नन्ना र'ई। एन्ने अम्‍बन मना का ना‍म अबड़ा मानी ती बेहड़ार'ओत कालोत।</verse>
				<verse number="2">एन्‍देरगेका एका कत्‍था मेर्ख़ा पैकर ती बातारकी रहचा आद मानिम बन्चकी रहचा, अरा एका ओर्तर अदिन मल नंजर अरा मल पॆस्रर आर गे ठौका दंडे ख़क्‍खरा।</verse>
				<verse number="3">औंगे नाम ई कोड़हे कोहाँ नाड़रनन हींड़'ओत होले, नाम एकासे दंडे ती बछर'ओत? ई नाड़रना गा मुन्‍द उर्बस ती तेंगतारा अरा नॆ नॆ इदन मेंजर आर ती ईद नमा गे मानिम अख़तारा।</verse>
				<verse number="4">धर्मेस हूँ चिन्‍हा अरा अजगुत नलख अरा रकम रकम ही हैकट नलख गुट्ठी ती अरा तंग्‍है मने लेक्‍खा नेम्‍हा बॊलतासी बरदानन ख़ट्टना ती इदही गोवाह चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="5">आ बरना पुना सौंसे ही पत्त नू नाम कछनख्र'आ लगदत, अदिन राजी नना गे मेर्ख़ा पैकारिन धर्मेस मल चज्‍जियस।</verse>
				<verse number="6">एक‍अम ओर्तस नेम्‍हा पुथी नू ओन अड्डा नू एन्‍ने ब'‍‍अदस, “अना धर्मे! आलस नॆ तंग्‍है का नीन आसी फिकिर नन्‍दय अरा मनवा ख़द्दस नॆ तंग्‍है का नीन आसिन ऎरदय ख़ोजदय?</verse>
				<verse number="7">जुक्‍किम गे नीन आसिन मेर्ख़ा पैकर ती सन्नी कमचकय, आसिन महबा दरा म‍ईन आबोन टुपरी अत्ताचकय।</verse>
				<verse number="8">उर्मी जिनिसन आसी आकुस नू चिच्‍कय।” धर्मेस उर्मी जिनिसन आसी आकुस नू नंजस चिच्‍चस ख़ने, एन्‍द्रन हूँ आसी आकुस ती मल अम्‍बियस। लिकिन अक्‍कु गूटी नाम उर्मी जिनिसन आसी आकुस नू मल ऎरदत।</verse>
				<verse number="9">लिकिन नाम येसुसिन ऎरदत का आस जोक्‍क बेड़ा गे मेर्ख़ा पैकर ती कटी गुना सन्नी कम्रकाचस, अरा आस दुक्‍खे चॊदना ती खे'अना ही चड्डे आस गे महबा अरा म‍ईन आबोन टुपरी अत्तारा केरा, अरा नम्‍है म‍इय्याँ ता धर्मेसी मया ती उर्मी आलर गे आस केच्‍च ख़च्‍चियस।</verse>
				<verse number="10">धर्मेस उर्मी जिनिसन कमचस, अरा अबड़ा उर्मी आसी महबा गे र'ई। आस मने नंजस का आसी महबन बग्‍गे ख़द्दर हिसा मनोर। औंगे आस आलर ही नाड़रना ही उर्बस मसीसिन आसी दुक्‍खे चॊदना ती ओन्‍टा पखड़ मुद्धस कमचस।</verse>
				<verse number="11">येसुस एकास आलारिन नेम्‍हा नन्‍दस अरा नॆ नेम्‍हा नन्‍तारनर, अबड़ा ओर्मर ही बंगस ओन्‍टेम र'अदस। औंगे येसुस गे आरिन तंग्‍है भ‍ई ब'आ गे लज्‍जे मल मनी।</verse>
				<verse number="12">आस ब'अदस, “ऎन एंग्‍है भ‍ईर गे निंग्‍है पत्त नू तेंगोन, अरा गोड़हा एड़पा ही मुन्‍दहारे निंग्‍है ओहमन पाड़ोन।”</verse>
				<verse number="13">आस अउरिम ब'अदस, “ऎन धर्मेस म‍इय्याँ असरा ननोन।” अरा आस अउरिम ब'अदस, “ऎन धर्मेस एंगा गे चिच्का ख़द्दर गने इसन र'अदन।”</verse>
				<verse number="14">एन्‍देरगेका धर्मेसी ख़द्दर अहड़ा अरा ख़ॆंस ती कम्रका मनवा आलॊ हिकनर, औंगे येसुस हूँ आर लेक्‍खा अहड़ा अरा ख़ॆंस नू मंजस। तंग्‍है खे'अना ती खे'अना ही अदिया उइय्यू सैतान आबोन नास नना गे आस एन्ने मंजस।</verse>
				<verse number="15">अरा आलर खे'अना ही इल्‍चका ती बिट्ठी ननू जॊंख़ लेक्‍खा तम्‍है गोट्टा उज्‍जना नू र'अनर आरिन अम्‍बत'आ गे आस एन्ने मंजस।</verse>
				<verse number="16">एन्‍देरगेका येसुस मानिम नू मेर्ख़ा पैकर गे मला लिकिन अब्राहमसी जंईपुंईर गे संगरा नना गे बरचस।</verse>
				<verse number="17">ई चड्डे आस गे जम्मा नू तंग्‍है भ‍ईर लेक्‍खा मन्ना चाड़ रहचा। औंगे आस धर्मेसी सुसर नन्ना नू आर ही सोग्‍गे ईरू अरा पत्त'अना जॊगे कोहाँ नैग मना ओंगोस, अरा आस आर ही पाप गुट्ठिन छमा नना गे दाँड़े नना ओंगोस।</verse>
				<verse number="18">आस गे बिढ़्रना मंजा ख़ने, आस तानिम दुक्‍खे सारचस। औंगे आस बिढ़्रना नू दुक्‍खे सार'उर ही सहाड़ा नना ओंग्‍दस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">औंगे मेर्ख़ा नू आसी गने र'आ गे धर्मेसी मॆख़रना नू ख़टर'ऊ नेम्‍हा भ‍ईरो! ‍धर्मेस ती तइरका अरा कोहाँ नैगस येसुसी पत्त नू चिहुंक लगे सोच'आ, आसी पत्त नुम गा ऎम तेंगा लगदम।</verse>
				<verse number="2">एकासे मूसस धर्मेसी उर्मी आलारिन कड़हाब'अना नू पत्त'अना जॊगे आल रहचस, अन्नेम येसुस हूँ तंगन ओक्‍ताचका धर्मेस नू पत्त'अना जॊगे रहचस।</verse>
				<verse number="3">एड़पा ती आ एड़पा आबस कोड़हे म‍ईन जॊगे अख़तारदस। अन्नेम मूसस ती येसुस कोड़हे म‍ईन जॊगे अख़तारदस।</verse>
				<verse number="4">एन्‍देरगेका उर्मी एड़पा एकअम ओर्त ओर्तर ती कमतार'ई। लिकिन उर्मी जिनिसन कम'उस धर्मेस हिकदस।</verse>
				<verse number="5">मूसस धर्मेसी आलर नू ओन्‍टा पत्त'अना जॊगे जॊंख़स रहचस। अन्नेम आस बरना उल्‍ला नू दहदर मन्ना ही पत्त नू गोवाह चि'उस रहचस।</verse>
				<verse number="6">लिकिन मसीस धर्मेसी आलर नू पत्त'अना जॊगे ख़द्दस र'अदस। नाम डिढ नन्ना ती मसीसी मइय्याँ ता नम्‍है असरा नू बड़ियर इज्‍जका र'ओत होले, नाम धर्मेसी आलत हिकदत।</verse>
				<verse number="7">औंगे एकन्ने नेम्‍हा बॊलतस ब'अदस, “इन्ना नीम आसी कत्‍थन मेनोर होले,</verse>
				<verse number="8">निंम्‍है जियन बेड़हा अमा नना, एकासे का निम्‍है पूरखर टुंगरी नू धर्मेसिन बिढ़चर आ बारी आसी बिड़दो नू चॊचर।</verse>
				<verse number="9">असन निम्‍है पूरखर धर्मेसी खतिर नन्नन बिढ़चर, अन्नु हूँ आर चालीस बछर गूटी आसी अजगुत नलख गुट्ठिन ईरकाचर।</verse>
				<verse number="10">औंगे आस आर ही म‍इय्याँ गोसा मंजस ती बाचस, ‘आर ही मने उर्मी बेड़ा एंग्‍है ती गेच्‍छा र'ई। अरा आर एन्‍देर नना गे ऎन बेद्ददन अदिन मल नन्नर।’</verse>
				<verse number="11">औंगे धर्मेस गोसा मंजस ती किरया मोक्‍खस, ‘आर एंग्‍है ख़न्न ऎख़्रना अड्डा नू कहियों मल कोर'ओर।’”</verse>
				<verse number="12">अना भ‍ईरो! नीम चिहुंक र'आ। निम्‍है ती नॆखा हूँ मलदौ अरा मल पत्त'अना ही जिया अम्‍बन मना, एकदा निमन उज्‍जना धर्मेस ती तरकूटी ननो।</verse>
				<verse number="13">लिकिन एका गूटी “इन्ना” ता उल्‍ला र'ई आ गूटी नीम उर्मी उल्‍ला ओर्त ओर्तारिन रिझाब'आ, होले नॆ हूँ पाप ही फन्‍दा नू बझ्र'ओर ती धर्मेसी बिड़दो नू बेड़हा मल मनोर।</verse>
				<verse number="14">नाम नम्‍है मुन्‍द ता पत्त'अना नू मुंज्रना गूटी बड़ियर इज्‍जका र'ओत होले, नाम ओर्मत मसीसी जम्मा नू सजहा मन्‍दत।</verse>
				<verse number="15">एकासे का नेम्‍हा पुथी ब'ई, “इन्ना नीम आसी कत्‍थन मेनोर होले, निम्‍है जियन बेड़हा अमा नना। एकासे निम्‍है पूरखर नंजर इकला आर धर्मेसी बिड़दो नू चॊचकाचर।”</verse>
				<verse number="16">नॆ धर्मेसी ब'अनन मेंजर ती हूँ आसी बिड़दो नू चॊचर? ईर अबड़ा ओर्मर रहचर का नॆकन मूसस मिसर राजी ती कड़हाबाचस ती बहरी ओन्‍द्रकाचस।</verse>
				<verse number="17">अरा आस चालीस बछर गूटी नॆख‍अय म‍इय्याँ खिंसारका रहचस? नॆ पाप नंजकाचर आर ही म‍इय्याँ आस खिंसारका रहचस, अरा आर टुंगरी नू केच्‍चर केरर।</verse>
				<verse number="18">अरा आस नॆख‍अय ती किरया मोक्‍खस का आर तंग्‍‍है ख़न्न ऎख़्रना अड्डा नू इकला हूँ कोर'आ पोल्‍लोर? नॆ आसिन मल पॆस्रनर आर ही पत्त नू आस एन्ने बाचस।</verse>
				<verse number="19">औंगे नाम ऎरदत का आर ही मल पत्त'अना ही चड्डे आर आसी ख़न्न ऎख़्रना अड्डा नू कोर'आ पोल्‍लर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">धर्मेसी ख़न्न ऎख़्रना अड्डा नू कोरना ही पत्त ता गच्‍छरना अक्‍कु गूटी र'ई। औंगे नमा चिहुंक र'अना र'ई का निम्‍है ती नॆ हूँ अइय्या कोरना ती अम्‍बोर अम्‍बर'आ।</verse>
				<verse number="2">एकासे आर गे दौ कत्‍था मेन्‍तारा, अन्नेम नमा गे हूँ दौ कत्‍था मेन्‍तरा। लिकिन आर दौ कत्‍थन पत्त'अना गने मल मेंजर अरा मल पॆस्रर, औंगे आर मेंजकाचर आ कत्‍था आर गे एन्‍द्रा हूँ फैदा मल चिच्‍चा।</verse>
				<verse number="3">लिकिन नाम गा पत्त'ऊ आलत मंजकत ख़ने नाम आ ख़न्न ऎख़्रना अड्डा नू कोरदत। अरा नॆ मल पत्ताचर आर ही पत्त नू धर्मेस एन्ने बाचस, “ऎन गोसा मंजकन ती किरया मोक्‍कन, ‘आर एंग्‍है ख़न्न ऎख़्रना अड्डा नू कहियों मल कोर'ओर।’” अन्नु हूँ धर्मेस सौंसेन गढ़ना ही बेड़ा नुम ई ख़न्न ऎख़्रना अड्डा सपड़ारत'अरकी उइरकी र'ई।</verse>
				<verse number="4">एकासे का हप्‍ता ही सातवां उल्‍ला ही पत्त नू नेम्‍हा पुथी एन्ने ब'ई, “धर्मेस तंग्‍है उर्मी नलखन मुंजियस ती सातवां उल्‍ला ख़न्न ईख़ियस।”</verse>
				<verse number="5">लिकिन धर्मेस नेम्‍हा पुथी नू नन्ना अड्डा नू एन्ने हूँ ब'अदस, “आर एंग्‍है ख़न्न ऎख़्रना अड्डा नू कहियों मल कोर'ओर।”</verse>
				<verse number="6">मुन्‍द ता बेड़ा नू मेन्‍तारका आ दौ कत्‍थन नॆ मेंजर आर तम्‍है मल पॆस्रना ती ख़न्न ऎख़्रना अड्डा नू मल कोरचर। अन्‍नु हूँ जोक्‍क आलर अइय्या कोर'आ गे ईद धर्मेस ती उइर ख़च्चरकी र'ई।</verse>
				<verse number="7">औंगे धर्मेस ईद गे ओन्‍टा नन्ना उल्‍लन ओक्‍ताचस, इदिन दिम “इन्ना” एन्ने ब'अदस। एन्‍देरगेका यहोसुस इस्राऎल आलारिन ख़न्न ऎख़्रना अड्डा नू मं‍खिकाचस होले, धर्मेस बग्‍गे बेड़ा ही ख़ॊख़ा नन्ना उल्‍ला ही पत्त नू मल तिंका र'ओस दने। औंगेम गा आस नगदे चान ख़ॊख़ा दाऊदस ती बाचस, एकासे मुन्‍द बारकी र'ई, “इन्ना नीम आसी कत्‍थन मेनोर होले, निम्‍है जियन बेड़हा अमके नना।”</verse>
				<verse number="8"></verse>
				<verse number="9">औंगे ईद ईद'ई का धर्मेसी आलर गे ओन्‍टा मुद्ध ख़न्न ऎख़्रना बेड़ा धर्मेस ती उइर ख़च्चरकी र'ई।</verse>
				<verse number="10">एकास धर्मेसी ख़न्न ऎख़्रना अड्डा नू कोरदस आस धर्मेस एकासे ख़न्न ईख़ियस अन्ने तान हूँ तंग्‍है नलख ती ख़न्न ऎख़दस।</verse>
				<verse number="11">औंगे नाम आ ख़न्न ऎख़्रना अड्डा नू कोर'आ गे बग्‍गे तिहा नन्‍दत नेक‍अन, लिकिन आर एकासे नंजर अन्ने नाम धर्मेसिन मल पॆस्र'ओत होले, खत्र'ओत क'ओत।</verse>
				<verse number="12">धर्मेसी कत्‍था गा उज्‍जना अरा सवंगिय अरा उर्मी अखी-पखी धारे तलवार ती कोड़हे धारे र'ई, अरा आद जिया अरा बॊलता, अरा टोकना टोकना अरा ख़ॊचॊल ही गुद्दा गुद्दा गूटी अंड़सत'ई ती भगि'ई चि'ई, अरा जिया ही सोच अरा मने गुट्ठिन दहदर ननी।</verse>
				<verse number="13">कम्रका ओर्मा धर्मेस ती एन्‍द्रा हूँ मल्‍ला नूख़्रका। अरा आसी ख़न्न ही मुन्‍दहारे उर्मी जिनिस फरीफरी अरा दहदर र'ई। आस गे नम्‍हा नंजका ओर्मा ही लेखा चि'अना र'ई।</verse>
				<verse number="14">नमा गे ओन्‍टा कोहाँ नैगस र'अस, आस मेर्ख़ा कोरचस। आसिम धर्मेसी ख़द्दस येसुस हिकदस। औंगे नाम आसी म‍इय्याँ ता नम्‍है पत्त'अना नू बड़ियर र'अदत नेक‍अन।</verse>
				<verse number="15">नम्‍है एन्ने कोहाँ नैगस र'अस का नॆ नम्‍है पयहा नू नम्‍है गने दुक्‍खे सार'आ ओंग्दस। आस गा ख़ॆख़ेल नू उज्‍जो बारी उर्मी रकम ती नम्‍है लेक्‍खा बिढ़्रस, लिकिन एन्‍देर हूँ पाप मल नंजस।</verse>
				<verse number="16">औंगे नाम डिढ गने नम्‍है धर्मेसी मया ही बॆल-गदिया गुसन बरदत नेक‍अन का असन आस नम्‍है म‍इय्याँ सोग्‍गे ऎरोस, अरा नम्‍है चाड़ ही बेड़ा नू नम्‍है सहाड़ा ननोस ती मया ननोस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">उर्मी कोहाँ नैगर गा आलर तिम चाजतारका आलर गे आर ही अड्डा नू आस धर्मेसी मुन्‍दहारे तेतर-सुसर ननरकी आर ही कत्‍था गुट्ठिन ननू आलस ओक्‍तारदस। ईसिम आर ही दान गुट्ठिन अरा पाप गुट्ठी गे दाँड़े गुट्ठिन अरगदस।</verse>
				<verse number="2">आस मल बुझ्र'उर ती अरा बेहड़ारका आलर ती लुदऊ जिया ती कछनख्र'ऊ आलस र'अदस, एन्‍देरगेका आस तान हूँ तंग्‍हा नू एन्‍ने पयहा आलस र'अदस।</verse>
				<verse number="3">ई चड्डेम आस तंग्‍हा पाप गुट्ठी गे हूँ अरा आलर ही पाप गुट्ठी गे हूँ दाँड़े गुट्ठिन अरगना र'ई।</verse>
				<verse number="4">नॆ हूँ ई म‍ईन ही कोहाँ नैग नलख आबोन तान तंगानिम चाजा पुल्‍ली। आरॊनस बेसे आस हूँ धर्मेस ती मॆख़्रका र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="5">अन्नेम मसीस हूँ कोहाँ नैग मन्ना ही म‍ईन आबोन तंग्‍है ती मल होच्‍चस। लिकिन धर्मेस आसिन चज्‍जियस। धर्मेस आसिन बाचस, “नीन एंग्‍है ख़द्दय, इन्ना ऎन निंग्‍है बंग मंजकादन।”</verse>
				<verse number="6">अरा धर्मेस नेम्‍हा पुथी नू नन्ना अड्डा नू आसी पत्त नू एन्ने ब'अदस, “नीन मेलख़िसेदेक लेक्‍खा उर्मी उल्‍ला नैग र'अदय।”</verse>
				<verse number="7">येसुस ख़ॆख़ेल नू उज्‍जना बेड़ा, नॆ आसिन खे'अना ती बछाब'आ ओंग्दस आ धर्मेसिन चिच्चि‍यारनुम अरा चींख़नुम गोहरारस ती बिन्‍ती नंजस। आस धर्मेसिन कोहाँ म‍ईन नन्ना ती आसी गोहरारनन धर्मेस मेंजस।</verse>
				<verse number="8">आस धर्मेसी ख़द्दस रहचस, अन्नु हूँ आस दुक्‍खे चॊदस ती पॆस्रनन सिख्रस।</verse>
				<verse number="9">आस बड़ियर मंज ख़च्‍चियस ती अरा धर्मेस ती मेलख़िसेदेक लेक्‍खा कोहाँ नैग ही अड्डा ख़क्‍खियस ती नॆ आसिन पॆस्रनर, आर ओर्मर गे जनमजुग गे नाड़रना ही चड्डे मंजस केरस।</verse>
				<verse number="10"></verse>
				<verse number="11">ऎम इदही पत्त नू नगदे कत्‍था ब'आ बेद्ददम, लिकिन अदिन बुझुरत'अना सेब्‍बा मलकी। इदगेका नीम लॆम मल बुझुरदर।</verse>
				<verse number="12">ई बेड़ा गूटी गा निमा धर्मेसी कत्‍था ही सिखाब'ऊ मन्‍ना रहचा, लिकिन नीम गा एन्ने दसा नू र'अदर का अउर ओर्तस पारेड़ मुन्‍द निमा गे धर्मेसी कत्‍थन ऒर तिम सिखाब'अना ही चाड़ र'ई। नीम गा अक्‍कु गूटी बॊलॊ ख़द्दर लेक्‍खा र'अदर, नॆका मंडी ही मला दुदही ही चाड़ र'ई।</verse>
				<verse number="13">एन्‍देरगेका दुदही ती उज्‍जुस बॊलॊ ख़द्द लेक्‍खा र'अदस, आस एन्‍द्रा उजगो र'ई अरा अदिन एकासे नन्‍ना र'ई अदिन बलदस।</verse>
				<verse number="14">लिकिन बुधियार मंजकर गे मंडी र'ई। आर हेभरना हेभरना ती दौ अरा मलदौ आबोन चिन्‍हना नू बड़ियर मंजका र'अनर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">औंगे बरा, नाम मसीसी पत्त ता ऒर ही सिखाब'अना नू लेका मला इज्‍जका ती बड़ियर मन्ना ही तरा मुन्‍द ऎकोत क'ओत। मसी उज्‍जना ही नेव ही मुध कत्‍था गुट्ठिन घड़ी घड़ी अदिनिम तेंगना ही चाड़ मलकी: मलदौ नलख ती जियन किर्त'अना, अरा धर्मेस म‍इय्याँ पत्त'अना,</verse>
				<verse number="2">अरा नॊड़ना मंजना गुट्ठी ही पत्त ता सिखाब'अना, अरा पत्त'ऊ आलर ही म‍इय्याँ ख़ेक्खा गुट्ठी उइय्ना, अरा केच्‍कर ही उज्‍जा चो'अना, अरा धर्मेसी रायबड़ी ती जनमजुग ख़क्‍ख्रना ही पत्त ता कत्‍था।</verse>
				<verse number="3">नाम एन्ने ऒर ही सिखाब'अनन अम्‍बोत ती धर्मेसी मने र'ई होले, नमन बड़ियर मन्ना ही अउरिम सिखाब'अना ती मुन्‍द ऎकोत क'ओत।</verse>
				<verse number="4">एन्‍देरगेका नॆ ओंग्‍होन धर्मेसी बिल्‍ली नू रहचकर अरा धर्मेसी आसीस आबोन अगमाचकानर अरा तम्‍है बटा ही नेम्‍हा बॊलतासिन ख़क्‍खकानर,</verse>
				<verse number="5">अरा धर्मेसी कत्‍था ही दौ अरा बरना पुना सौंसे ही सवंग आबोन अगमाचकानर,</verse>
				<verse number="6">आर बेहड़ार'ओर क'ओर होले, आरिन अउरिम जिया किर्त'अना नू ओन्‍द्र'आ पोल्‍लो दिम हिके। एन्‍देरगेका आर धर्मेसी ख़द्दासिन तमा गे अउरिम क्रुस नू अरग'अनर अरा आलर ही मुन्‍दहारे आसिन लज्‍जे मॊख़त'अनर।</verse>
				<verse number="7">जोक्‍क आलर एन्ने हिकनर का एका ख़ॆख़ेल तंग्‍है म‍इय्याँ खत्तरना चॆपन सूख'ई अरा नॆ अइय्या चाँख़नर इदनर आर गे दौ ख़ंजपा ख़ंज'ई होले, आद धर्मेसी आसीस आबोन ख़क्खी।</verse>
				<verse number="8">लिकिन एका ख़ॆख़ेल खोप्‍पा अरा अच्‍चो गुट्ठिन कुन्‍दती होले, आद अनभनियाँ र'ई अरा आद धर्मेस ती भखनन ख़क्‍खना नू र'ई अरा मुंज्रना नू आद बस्‍सतार'ओ क'ओ। ईद लेक्‍खा नन्ना आलर हिकनर।</verse>
				<verse number="9">बॆस संगेरो! ऎम ई लेक्‍खा ब'आ लगदम, अन्नु हूँ निम्‍है पत्त नू नीम इदही ती कोड़हे बॆस नलख गुट्ठिन ननोर अरा नाड़रना ही डहरे नू ऎकोर, एन्ने एमा पखड़ असरा र'ई।</verse>
				<verse number="10">धर्मेस गा मलदौ नेंव‍ई ननू मलदस। नीम आस गे एका कोड़हे नलख नंजकर अरा नीम अक्‍कु नन्ना लेक्‍खा एकासे आसिन पत्त'ऊ आलर गे संगरा नन्ना ती निम्‍है आसी म‍इय्याँ ता चोन्‍हा आबोन ऎदकादर, अदिन आस मल मोधर'ओस।</verse>
				<verse number="11">ऎन बेद्ददन का नीम एन्‍देरगे असरा नन्‍दर आद मंज ख़च्‍चना गूटी निम्‍है नू ओर्मर मुंज्रना गूटी एन्नेम नलख नन्नते र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="12">ऎम बेद्ददम का नीम लंडी अमा मना। लिकिन ईर लेक्‍खा र'आ का नॆ पत्त'अना अरा सहना ही चड्डे धर्मेस आर गे गच्‍छरका गच्‍छरकन ख़क्‍खियर।</verse>
				<verse number="13">धर्मेस अब्राहमस गने गच्‍छरकाचस ख़ने, आस तंग्‍है नामे ती किरया मोक्‍खस। एन्‍देरगेका आसी ती कोहाँ नॆ हूँ मल रहचस का आसी नामे ती किरया मॊख़ोस।</verse>
				<verse number="14">धर्मेस आसिन बाचस, “ऎन निंग्‍है म‍इय्याँ बरकत पुईत'अत र'ओन अरा निंगा ढ़ॆर बग्‍गे जंईपुंई गुट्ठिन चि'ओन।”</verse>
				<verse number="15">तहाँ अब्राहमस खतीर नंजका ती पाब ऎरना ही ख़ॊख़ा तंगा गे गच्‍छरका आबोन ख़क्‍खियस।</verse>
				<verse number="16">आलर तम्‍है ती कोहाँसी नामेन हो'अरकी किरया मॊख़नर। आ किरया ती तम्‍है बाचका कत्‍था मानिम मनी अरा उर्मी नग्‍गानख्रना मुंज्र'ई क'ई।</verse>
				<verse number="17">औंगे धर्मेस एन्‍देर गच्‍छरस अदिन ख़क्‍खू नॆ र'अनर आर गे आसी गच्‍छरकन मानिम ऎद'आ बिद्दियस। अरा आस आरिन फरीफरी बुझुरत'आ गे बिद्दियस का आसी चिताबुता कहियों मल बदलार'ओ, औंगे आस किरया मोक्‍खस।</verse>
				<verse number="18">औंगे धर्मेस गच्‍छरस अरा किरया मोक्‍खस। इबड़ा ऎंड़ कत्‍था मल बदलार'ओ, एन्‍देरगेका धर्मेस ती ठकवा ब'अना कहियों मल मनो। औंगे नम्‍है मुन्‍दहारे उइय्का र'ई आ असरा आबोन ख़क्‍खा गे नाम धर्मेस हेद्दे बोंगालदत। नमन बड़ियर गने रिझ्रत'आ गे धर्मेस एन्ने नंजस।</verse>
				<verse number="19">कोहाँ डोंगा आबोन समुदर नू इज्‍जत'आ गे ब‍उरारना कोहाँ झगर बेसे आ असरा नम्‍है जिया गे बड़ियर अरा सम्‍भड़ारना हवे। आ असरा धर्मेसी मन्दिर ही परदा ही भितरी ता कोड़हे नेम्‍हा अड्डा नू कोरचकी र'ई।</verse>
				<verse number="20">एन्‍देरगेका असन येसु मसीस नम्‍है ती मुन्‍द नमा गे केरका र'अदस। आस मेलख़िसेदेक लेक्‍खा उर्मी उल्‍ला गे नम्‍है कोहाँ नैग मंजका र'अदस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">ई मेलख़िसेदेक सालॆम नगरे ता बॆलस अरा उर्मी ती कोहाँ धर्मेसी नैगस हूँ रहचस। अब्राहमस बॆलारिन जितचस ती किर्रा लगियस ख़ने ईसिम आसिन भेंटारस ती आस गे आसीस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="2">तहाँ अब्राहमस तान जितचका ती ओन्‍द्रका उर्मी जिनिस ही दसमांस मेलख़िसेदेकस गे चिच्‍चस। मेलख़िसेदेक नामे ही माने “उजगो ही बॆलस”, अरा सालॆम ही बॆलस ही माने “कोड़े ही बॆलस” हवे।</verse>
				<verse number="3">ईसी बंगस महले ईसी अयंग महले ईसी खूंटी महले ईसी उज्‍जना ही ऒर महले ईसी उज्‍जना ही मुंज्रना ही पत्त नू नॆ हूँ बलनर। ईस धर्मेसी ख़द्दस लेक्‍खा उर्मी उल्‍ला गे नैगस कम्रका र'अदस।</verse>
				<verse number="4">नीम सोच'आ का मेलख़िसेदेकस एका कोड़हे कोहाँ आलस रहचस। नम्‍है कोहाँ पूरखस अब्राहमस हूँ तान बॆलारिन जितचका ती ओन्‍द्रका उर्मी जिनिस ही दसमांस आस गे चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="5">मूसासी नॆग ब'ई का लेवी गोतर ती नॆ नैगर मंजकानर आर गे ईस्राऎल आलर ती दसमांस ख़ॊजना र'ई। इबड़ा नैगर अरा इस्राऎल आलर इबड़ा इरबारिम अब्राहमसी जंईपुंईर दिम हिकनर।</verse>
				<verse number="6">लिकिन मेलख़िसेदेक गा लेवी गोतर ता मल रहचस। अन्नु हूँ अब्राहमस ती आस दसमांस ख़ूजियस। अरा धर्मेस ती गच्‍छरका गुट्ठिन ख़क्‍खका अब्राहमसिन आस आसीस नंजस।</verse>
				<verse number="7">इय्या दोभिदी मल्‍ला का सन्निस कोहँस ती आसीस ख़क्‍खदस।</verse>
				<verse number="8">इसन नैगर गा खे'अना काना आलर हिकनर, आर दसमांस गुट्ठी ख़ॊजनर। लिकिन मेलख़िसेदेकस गा नॆ अब्राहमस ती दसमांस ख़क्‍खियस, आसी पत्त नू नेम्‍हा पुथी ब'ई का आस उज्‍जा लगदस।</verse>
				<verse number="9">नाम एन्ने हूँ ब'आ ओंग्दत का दसमांस ख़ॊजू लेवीस हूँ अब्राहमस ती दसमांस मेलख़िसेदेकस गे चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="10">एन्‍देरगेका इकला मेलख़िसेदेकस अब्राहमस गने भेंट मंजस आ बारी लेवीस तंग्‍है पूरखस अब्राहमसी मॆद नू रहचस।</verse>
				<verse number="11">लेवी गोतर ती बरचका नैगर ही नैग नलख धर्मेस ती इस्राऎल आलर गे ख़क्‍ख्रका नॆग ती र'ई। ई लेवी गोतर ता नैगर ही नलख ती धर्मेसी बेद्दना बड़ियर मन्ना मल मंजा, ख़ने आरॊनसी बनसन अम्‍बियस ती मेलख़िसेदेक नैगासी लेक्‍खा नन्ना नैगस बरना चाड़ रहचा।</verse>
				<verse number="12">अरा नैगासी अड्डा बदलतार'ई ख़ने, नॆग ही हूँ बदलारना चाड़ मनी।</verse>
				<verse number="13">ऎम मसीसी पत्त नू इबड़ा कत्‍थन ब'अदम। आस नन्ना गोतर ता हिकदस अरा आ गोतर ती नॆ हूँ गोड़हा नू नैग लेक्‍खा नलख मल्‍ला नंजका।</verse>
				<verse number="14">ईद फरीफरी र'ई का नम्‍है उर्बस यहूदा गोतोर ती बरचस, अरा ई गोतोर ती नैगर बरना ही पत्त नू मूसस एन्‍देर हूँ मल बाचस।</verse>
				<verse number="15">नैगासी अड्डा बदलारना पत्त ता ई कत्‍था अउरिम कोड़हे फरीफरी मनी का इकला मेलख़िसेदेक लेक्‍खा अउर नन्ना नैगस दहदर मंजकादस।</verse>
				<verse number="16">लेवी गोतर ती बरना एन्ने ब'ऊ आलर ही नॆग चाल ही लेक्‍खा मल्‍ला, लिकिन मल नठारना उज्‍जना ही सवंग ती येसुस नैग मंजस।</verse>
				<verse number="17">एन्‍देरगेका आसी पत्त नू नेम्‍हा पुथी ब'ई, “नीन मेलख़िसेदेक लेक्‍खा उर्मी उल्‍ला नैग र'अदय।”</verse>
				<verse number="18">तहाँ नैग नलख ही पत्त ता पच्चा नॆग तेभरा केरा, एन्‍देरगेका ईद पयहा दरा अनभनियाँ रहचा।</verse>
				<verse number="19">मूसासी नॆग एन्‍द्रन हूँ बड़ियर नना पोल्‍ला। लिकिन अक्‍कुन नमा गे ओन्‍टा कोड़हे असरा चितारकी र'ई, आद ती नाम धर्मेस गुसन अंड़सदत।</verse>
				<verse number="20">ई पुना तरिका धर्मेसी किरया मॊख़ना ती असरा जॊगे मंजा। आरॊनसी बनस ता आलर गा बिगर किरया मोक्‍का ती नैग मंजर,</verse>
				<verse number="21">लिकिन मसीस धर्मेसी किरया मोक्‍का ती नैग मंजस। धर्मेस आसी पत्त नू एन्ने बाचस, “उर्बस किरया मोक्‍का र'अदस अरा आस अत्रु तंग्‍है मनेन मल बदल'ओस का ‘नीन जनमजुग ही नैग हिकदय।’”</verse>
				<verse number="22">ई किरया ती येसुस ओन्‍टा बॆस गच्‍छरना ही जमानत मंजस।</verse>
				<verse number="23">अबड़ा नैगर गा बग्‍गे रहचर, एन्‍देरगेका आर तम्‍है नलखन नन्‍तेम र'आ गे खे'अना आरिन मल चि'आलिया।</verse>
				<verse number="24">लिकिन येसुस गा जनमजुग गूटी उज्‍जदस, ई चड्डे आसी नैग नलख जनमजुग गे मल गुछर'ई।</verse>
				<verse number="25">औंगे नॆ ईसी तरती धर्मेस गुसन बरनर आरिन आस ओर्मा उल्‍ला गे नाड़ा ख़च्‍चा ओंग्दस, एन्‍देरगेका आस आर गे गोहरार'आ गे जनमजुग गूटी उज्‍जा लगदस।</verse>
				<verse number="26">एन्नेम नम्‍है चाड़ ही लेक्‍खा आस नमा कोहाँ नैगस र'अदस। आस नेम्‍हा अरा बिगर बदी मंजका अरा बिगर दगहा हिकदस। अरा आस पपहर ती भिने मंजका आल र'अदस, अरा आस गे मेर्ख़ा नू म‍ईन ही कोड़हे कोहाँ अड्डा चितारकी र'ई।</verse>
				<verse number="27">आस अबड़ा कोहाँ नैगर लेक्‍खा मल्‍दस, एकार उर्मी उल्‍ला मुन्‍द तम्‍है पाप गुट्ठी गे अरा फिन आलर ही पाप गुट्ठी गे दाँड़े गुट्ठी अरगना र'ई। लिकिन आर लेक्‍खा आस गे दाँड़े अरगना ही चाड़ मल्‍ला। एन्‍देरगेका येसुस गा तंगन दिम आलर ही पाप गे दाँड़े अरगस ती अदिन ओंग्‍होन लेका नू पूरा नंज ख़च्‍चियस।</verse>
				<verse number="28">मूसासी नॆग गा पपहर लेक्‍खा पयहा आलारिन कोहाँ नैग उकत'ई। लिकिन ई नॆग ही ख़ॊख़ा बरचका धर्मेसी किरया ही कत्‍था गा जनमजुग गे पखड़ नन्‍तारका धर्मेसी ख़द्दासिन कोहाँ नैग उकत'ई।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">अक्‍कु एका कत्‍थन ऎम ब'आ लगदम, अबड़ा कत्‍था ही मने ईद र'ई का नम्‍है एन्ने कोहाँ नैगस र'अस, आस महबा ती निन्‍द्रका धर्मेसी बॆल-गदिया ही तीना चोक्‍ख उक्‍कादस।</verse>
				<verse number="2">अरा आस असन कोड़हे नेम्‍हा अड्डा नू सुसर नन्‍दस। ईदिम महबा नन्ना ही मानिम अड्डा हवे। इदिन आलर मल्‍ला कमचका लिकिन धर्मेस दिम कमचकादस।</verse>
				<verse number="3">उर्मी कोहाँ नैगर दान गुट्ठिन अरा दाँड़े गुट्ठिन अरग'आ गे ओक्‍तारकानर। ई चड्डे नम्‍है कोहाँ नैगस गे हूँ इन्द्रिइम अरग'आ गे चाड़ र'ई।</verse>
				<verse number="4">आस ख़ॆख़ेल नू रहचका होले, आस नैग मल मनोस दने। एन्‍देरगेका इसन मूसासी नॆग ही लेक्‍खा दान गुट्ठिन अरग'ऊ नैगर मुन्‍द तिम र'अनर।</verse>
				<verse number="5">आर मेर्ख़ा नू र'ऊ नेम्‍हा अड्डा ही रूप नू अरा ऎख़ ही लेक्‍खा इसन र'ऊ नेम्‍हा अड्डा नू सुसर नन्नर। मूसस गा नेम्‍हा कोहाँ कुम्‍बा कम'आ गे सपड़ारना नू रहचस ख़ने, आस गे धर्मेस ती एन्ने चेताब'अना ख़क्‍ख्रा का, “ऎरा, एका नमुना निंगा परता नू ऎदका रहचकन अदही लेक्‍खम उर्मिन कम'आ गे चिहुंक र'आ।”</verse>
				<verse number="6">लिकिन अक्‍कु येसुस गे चितारका नैग नलख अबड़ा नैगर गे चितारका नलख ती कोड़हे कोहाँ नलख र'ई। अन्नेम पच्चा गच्‍छरना ती येसुस मझी आल मनरकी मंजका पुना गच्‍छरना बॆस हवे, एकाद धर्मेसी बॆस गच्‍छरका गुट्ठी ती कम्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="7">एन्‍देरगेका मुन्‍द ता गच्‍छरना नू दगहा मल मंजका होले, नन्ना गच्‍छरना ही चाड़ मल मनो दने।</verse>
				<verse number="8">लिकिन उर्बस आलर नू दगहन ख़क्‍खियस ती बाचस, “ऎरा! आ उल्‍ला अंड़सा लगी का ऎन इस्राऎल अरा यहूदा आलर गने पुना गच्‍छरनन गच्‍छर'ओन।</verse>
				<verse number="9">ई गच्‍छरना एन्ने मल र'ओ का एकदन ऎन आर ही पूरखर गने गच्‍छरका रहचकन, इकला ऎन आर ही ख़ेक्खन धर्चकन ती मिसर राजी ती ओथ्रकन ओन्‍द्रकन, लिकिन आर एंग्‍है गच्‍छरना नू बड़ियर मल रहचर, औंगे ऎन आरिन अम्‍बकन चिच्‍कन।</verse>
				<verse number="10">उर्बस फिन ब'अदस का, ‘अबड़ा उल्‍ला ही ख़ॊख़ा ऎन इस्राऎल आलर गने पुना गच्‍छरनन गच्‍छर'ओन, आद ईद का, ऎन एंग्‍है नॆग गुट्ठिन आर ही जिया नू उइय्योन अरा अबड़न आर ही जिया नू लिख'ओन, अरा ऎन आर ही धर्मे मनोन, अरा आर एंग्‍है आल मनोर।</verse>
				<verse number="11">अरा आर तम्‍है अरबर-परबर अरा पाहियर गे ‘नीन धर्मेसिन चिन्‍ह'आ’ एन्ने सिखाब'आ गे चाड़ मल र'ओ। एन्‍देरगेका सन्‍नीर ती कोहँर गूटी ओर्मर एंगन अख़'ओर हो'ओर।</verse>
				<verse number="12">एन्‍देरगेका ऎन आर ही मलदौ गुट्ठिन अम्‍बोन चि'ओन अरा आर ही पाप गुट्ठिन फेन कहियों मल सुरत'ओन।’”</verse>
				<verse number="13">धर्मेस इदन पुना गच्‍छरना बाचस। ख़ने आस मुन्‍द ता गच्‍छरनन पच्चा नंजकादस। औंगे आद अक्‍कुन मल ब‍उरारना नू अरा पच्चा मन्‍ना नू अरा तेभरना काना नू र'ई।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">मुन्‍द ता आ गच्‍छरना नू धर्मेसिन महबा नन्ना ही चाल गुट्ठी रहचा, अरा ई ख़ॆख़ेल ता महबा नन्ना ही नेम्‍हा अड्डा ही पत्त नू रहचा।</verse>
				<verse number="2">एकासे का ओन्‍टा कोहाँ कुम्‍बा कमतारकी रहचा। अइय्या दुई भाग रहचा। मुन्‍द ता भाग नू टट्ठी ‍अरा टीबुल अरा टीबुल म‍इय्याँ धर्मेस गे दाँड़े अरगका असमा गुट्ठी रहचा। अरा आद नेम्‍हा अड्डा बार'ई।</verse>
				<verse number="3">फिन ओन्‍टा परदा रहचा। अरा आ परदा ही ख़ॊख़ा नन्ना भाग रहचा। आद कोड़हे नेम्‍हा अड्डा बार'ई।</verse>
				<verse number="4">अइय्या सोना ही धूँप कुहड़'अना ही गोड़हा अरा चरियो तरा सोना ती मड़चका गच्‍छरना ही बकसा रहचा। अरा आ बकसा नू मन्ना ती निन्‍दका सोना ही लोटा अरा आरॊनसी ख़ूरका डंडा अरा दस पॆसका लिख्रका गच्‍छरना ही पखना ही सिलोट गुट्ठी रहचा।</verse>
				<verse number="5">आ बकसा ही म‍इय्याँ धर्मेसी महबन ईद'ऊ आलॊ गुट्ठी रहचा, अदही डेना बिथराचका ती बकसा ही डबना म‍इय्याँ ऎख़ नंजकी रहचा, इसानिम पाप अम्‍बर'आ लगिया। इबड़ा ही पत्त नू अउरिम बग्‍गे तेंगा गे अक्‍कुन पोलदम।</verse>
				<verse number="6">ई लेक्‍खा इबड़ा उर्मिन सपड़ाचका र'अना ती आ नैगर उर्मी उल्‍ला आ कोहाँ कुम्‍बा ही मुन्‍द ता भाग नू तम्‍है सुसर आबोन नना गे कालालियर।</verse>
				<verse number="7">लिकिन नन्ना भाग कोड़हे नेम्‍हा अड्डा नू कोहाँ नैगस लेका बछर नू ओंग्‍होन लेका कादस, अरा बिगर ख़ॆंस होच्‍चका मल कादस, अदिन आस तान अरा आलर बलका ती नंजका पाप गुट्ठी गे अरगदस।</verse>
				<verse number="8">इत्रु नेम्‍हा बॊलतस इदन नमा गे ऎद्ददस का एका गूटी मुन्‍द ता नेम्‍हा कोहाँ कुम्‍बा ब‍उर'अना नू र'ई आ गूटी मेर्ख़ा ता कोड़हे नेम्‍हा अड्डा ही डहरे मल तिसग्र'ई।</verse>
				<verse number="9">ई कोहाँ कुम्‍बा अक्‍कु ता बेड़ा ही जोक्‍खा लेक्‍खा र'ई। अइय्या एन्ने दान अरा दाँड़े गुट्ठिन अरगनर, अत्रु अइय्या महबा ननू आलर ही लखनन पखड़ नना पुल्‍ली।</verse>
				<verse number="10">अबड़ा गा ओन्ना-मॊख़ना ही आलॊ गुट्ठी अरा रकम रकम ही नॊड़ना मंजना ही मॆद ही चाल गुट्ठी हवे, एकदा पुना नॆत बरना गूटी गा नलख मनी।</verse>
				<verse number="11">लिकिन मसीस बरना दौ आबोन चि'ऊ कोहाँ नैग मंजस ती बरचस ख़ने, आस इत्रु ती कोहाँ अरा कोड़हे पखड़ मेर्ख़ा ता कोहाँ कुम्‍बा नू कोरचकादस, एकदा आलर ही ख़ेक्खा ता कम्रका मल्‍ली अरा ई गढ़्रका सौंसे ही हूँ मल्‍ली।</verse>
				<verse number="12">मसीस बोकड़ा अरा बछरु गुट्ठी ही ख़ॆंस ती मला, लिकिन तंग्‍है ख़ॆंस ती दिम ओंग्‍होन लेका कोड़हे नेम्‍हा अड्डा नू कोरचस, औंगे आस जनमजुग नाड़रनन नमा गे चि'आ उंगियस।</verse>
				<verse number="13">बोकड़ा गुट्ठी अरा बछा गुट्ठी ही ख़ॆस अरा बछिया ही चिंदी आबोन चाल ही सोतरा आलर गुट्ठी म‍इय्याँ छिंछड़'अना आरिन सुध ननी।</verse>
				<verse number="14">अन्ने होले मसीसी ख़ॆंस नमा लखनन मलदौ नलख गुट्ठी ती एका कोड़हे सुध ननो दने, औंगे नाम उज्‍जना धर्मेसिन सुसर नना ओंग्दत। एन्‍देरगेका मसीस जनमजुग ही बॊलतासी सवंग ती तंगन नम्‍है पाप गुट्ठी गे पखड़ दाँड़े बेसे धर्मेस गे अरगस।</verse>
				<verse number="15">मसीस दिम पुना गच्‍छरना ही धर्मेस अरा आलर ही मझी आलस र'अस, औंगे धर्मेस ती मॆख़्रका आलर ओर्मर आसी गच्‍छरका जनमजुग आसीस आबोन ख़क्‍खा ओंगनर। एन्‍देरगेका आलर मुन्‍द ता गच्‍छरना ही बेड़ा नू नंजका पाप गुट्ठी ती आरिन अम्‍बत'आ गे मसीस केच्‍चस।</verse>
				<verse number="16">वसीयतनामा ही पत्त नू गा नॆ आ वसीयतनामा नंजकादस, आसी खे'अना ही पुरुब र'अना ही चाड़ मनी,</verse>
				<verse number="17">एन्‍देरगेका वसीयतनामा नंजका आलस एका गूटी उज्‍जदस आ गूटी आ वसीयतनामा नलख नू माल बर'ई। आसी केचका ख़ॊख़ा दिम आ वसीयतनामा नलख नू बर'ई।</verse>
				<verse number="18">ई लेक्‍खम मुन्‍द ता गच्‍छरना हूँ ख़ॆंस ती नलख नू बरचा।</verse>
				<verse number="19">मूसस गा नॆग ही उर्मी पॆसकन इस्राऎल आलर गे मेन्‍त'आ ख़च्‍चियस ख़ने, बछवा अरा बोकड़ा गुट्ठी ही ख़ॆंसन होच्‍चस ती अम्मु भिड़ाबाचस ती ख़ॆंसो मॆरन हुस्‍सॊप ख़ोप्पा ही डाड़ा नू हॆंचस ती नॆग ही पुथी अरा उर्मी आलर म‍इय्याँ छिंछड़ाचस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="20">अरा बाचस, “ई ख़ॆंस मन'आ गे धर्मेस निम्‍है गने मंजका गच्‍छरनन बड़ियर ननी।”</verse>
				<verse number="21">ई लेक्‍खम आस नेम्‍हा कोहाँ कुम्‍बा अरा महबा नना गे ब‍उरारना उर्मी जिनिस नू आ ख़ॆंसन छिंछड़ाचस।</verse>
				<verse number="22">मानी गा, मूसासी नॆग ही लेक्‍खा मलागूटी उर्मी जिनिस ख़ॆंस ती सुध मन्तार'ई, अरा बेगर ख़ॆंस चूरख़का पाप ही अम्‍बरना मलकी।</verse>
				<verse number="23">ई चड्डे मेर्ख़ा ता मानिम जिनिस ही रूपे लेक्‍खा नू र'ऊ कोहाँ कुम्‍बा अरा अदही जिनिस जम्मा ई लेक्‍खा दाँड़े गुट्ठी ती सुध मन्‍तारना ही चाड़ र'ई। अन्ने होले मेर्ख़ा ता मानिम जिनिस गा इबड़ा ती कोड़हे बॆस दाँड़े गुट्ठी ती सुध मन्‍तारना र'ई।</verse>
				<verse number="24">मसीस गा आलर ही ख़ेक्खा ती कम्रका कोड़हे नेम्‍हा अड्डा नू मल कोरचस, एकदा मेर्ख़ा नू र'ऊ मानिम कोड़हे नेम्‍हा अड्डा ही रूपे लेक्‍खा नू र'ई। लिकिन आस मेर्ख़ा नुम कोरचस ती नमा संगरा नना गे अक्‍कु धर्मेसी मुन्‍दहारे र'अदस।</verse>
				<verse number="25">एकासे कोहाँ नैगस चानुम ओंग्‍होन ओंग्‍होन मेक्‍खो ही ख़ॆंसन हो'अदस ती कोड़हे नेम्‍हा अड्डा नू कोरदस, लिकिन मसीस तंगन घड़ी घड़ी दाँड़े अरग'आ गे मेर्ख़ा मल कोरचस।</verse>
				<verse number="26">अन्ने चाड़ रहचा होले, ख़ॆख़ेल गढ़्रका ती आस गे घड़ी घड़ी दुक्‍खे चॊदना मनो दने। लिकिन अक्‍कु सौंसे ही छेद बेड़ा नू आस ओंग्‍होन लेका तंगन खे'अना ही दाँड़े ती पाप गुट्ठिन ओथ्र'आ गे दहदर मंजकादस।</verse>
				<verse number="27">एकासे का आलर गे ओंग्‍होन खे'अना अरा अदही ख़ॊख़ा नेंवई मन्ना ओक्‍तारकी र'ई।</verse>
				<verse number="28">अन्नेम मसीस हूँ बग्‍गे आलर ही पाप गुट्ठिन ओथ्र'आ गे ओंग्‍होन दाँड़े मन्‍तारस। अरा आस दुसर खेप बर'ओस। आस पाप गुट्ठिन चॊद'आ गे मला, लिकिन एकार आसी पाब ऎरालनर आर गे नाड़रनन ओन्‍द्र'ओस बर'ओस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">मूसासी नॆग बरना दौ जिनिस ही ऎख़ लेक्‍खा दिम र'ई। अबड़ा नू तम्‍है ती धर्मेस चि'ऊ दौ जिनिस मलकी। ई चड्डे दिम चानुम घड़ी घड़ी नंजका दाँड़े ती नॆग महबा नना गे बर'ऊ आलारिन कहियों पखड़ नना पुल्‍ली।</verse>
				<verse number="2">नॆग आरिन पखड़ नना ऊंगका होले, दाँड़े अरगना मुंजुरकी र'ओ दने। महबा ननू आलर गा ओंग्‍होन लेका सुध मंज ख़च्चिका ती फेन आर ही लखना आरिन बदी मल टेक'आ ब'ओ दने।</verse>
				<verse number="3">लिकिन इबड़ा दाँड़े उर्मी चान पाप गुट्ठिन सुरता ननू र'ई।</verse>
				<verse number="4">एन्‍देरगेका बछा अरा बोकड़ा गुट्ठी ही ख़ॆंस पाप गुट्ठिन कहियों ओथ्र'आ पुल्‍ली।</verse>
				<verse number="5">इदगेम येसुस ख़ॆख़ेल नू बरना बेड़ा नू धर्मेसिन बाचस, “दाँड़े अरा दान गुट्ठिन नीन मल बिद्दकय, लिकिन एंगा गे ओन्‍टा मॆदन दाँड़े अरग'आ गे सपड़ाचकय।</verse>
				<verse number="6">बस्‍सना दाँड़े गुट्ठिन अरा नन्ना दाँड़े गुट्ठिन एकदा पापन ओथ्र'आ गे नन्नर अबड़न नीन मल पत्तारकय।</verse>
				<verse number="7">औंगे ऎन बाचकन, ‘ऎरा! नेम्‍हा पुथी नू लिख्रका लेक्‍खा, अना धर्मे! ऎन निंग्‍है मनेन नना गे बरचकादन।’”</verse>
				<verse number="8">म‍इय्याँ आस बाचस का, “धर्मेस दाँड़े अरा दान अरा बस्‍सना दाँड़े अरा पापन ओथ्र'आ गे नन्ना ही दाँड़े गुट्ठिन मल बिद्दियस अरा अबड़ा ती आस मल पत्तारस।” अन्नु हूँ मूसासी नॆग ती अबड़ा गे चाड़ र'ई।</verse>
				<verse number="9">फिन आस बाचस, “ऎरा, ऎन निंग्‍है मनेन नना गे बरचकादन।” औंगे आस मुन्‍द ता चालन ताड़चस ती नन्ना चालन ओक्‍त'अदस।</verse>
				<verse number="10">ई लेक्‍खम आसी मने ती नाम येसु मसीसी मॆद ही उनीम हॆल दाँड़े मन्ना ती नेम्‍हा मन्‍तारका र'अदत।</verse>
				<verse number="11">उर्मी नैगर गा गोड़हा ही मुन्‍दहारे इजनर ती उर्मी उल्‍ला तम्‍है नैग नलखन नन्नर। अरा घड़ी घड़ी उनुम मदहे दाँड़ेन अरगनर। इबड़ा दाँड़े गा पाप गुट्ठिन ओथ्र'आ गे कहियों पुल्‍ली।</verse>
				<verse number="12">लिकिन नम्‍है कोहाँ नैगस येसुस गा पाप गुट्ठी ही उनिम दाँड़ेन सगर घड़ी गे अरगस ती धर्मेसी तीना चोक्‍ख उक्‍कियस।</verse>
				<verse number="13">अरा आस असन तंग्‍है बैरिर तंग्‍है ख़ेडमूली खत्तर'ओर आ गूटी पाब ऎरा लगदस।</verse>
				<verse number="14">औंगे आस उनिम दाँड़े ती नेम्‍हा मनू आलारिन जनमजुग गे पखड़ नंजस।</verse>
				<verse number="15">अरा नेम्‍हा बॊलतस हूँ नमन इबड़ा ही पत्त नू गोवाह चि'अदस। आस गा ब'अदस,</verse>
				<verse number="16">“अबड़ा उल्‍ला ही ख़ॊख़ा ऎन उर्बस आर गने पुना गच्‍छरनन गच्‍छर'ओन, आद ईद का, ऎन एंग्‍है नॆग गुट्ठिन आर ही जिया नू उइय्योन अरा अबड़न आर ही जिया नू लिख'ओन।”</verse>
				<verse number="17">अउर हूँ आस ब'अदस, “ऎन आर ही पाप अरा मलदौ नलख गुट्ठिन फेन कहियों मल सुरत'ओन।”</verse>
				<verse number="18">औंगे अक्‍कु एसन पाप गुट्ठी अम्‍बतारा केरा असन पाप गुट्ठिन ओथ्र'आ गे एन्‍द्रा हूँ दाँड़े ही चाड़ मलकी।</verse>
				<verse number="19">औंगे अना भ‍ईरो! मेर्ख़ा ता कोड़हे नेम्‍हा अड्डा नू नमा कोर'आ गे येसुस तंग्‍है मॆद लेक्‍खा ता परदा नू मन्नुम ती तंग्‍है खे'अना ती ओन्‍टा पुना अरा उज्‍जना ही डहरेन नमा गे तिसिगका र'अस। आ डहरे ती असन कोर'आ गे आसी ख़ॆंस ती नमा गे डिढ मनी।</verse>
				<verse number="20"></verse>
				<verse number="21">अरा आस नम्‍है कोहाँ नैगस र'अना ती आस धर्मेसी एड़पा ता आकुस ननुस र'अस।</verse>
				<verse number="22">औंगे बरा! नाम बड़ियर पत्त'अना गने मानिम जिया गने धर्मेसी हेद्दे बर'ओत, एन्‍देरगेका नम्‍है लखना ही बदी आबोन तरकूटी नना गे नम्‍है जिया मसीसी ख़ॆंस ती सुध मंजकी र'ई अरा नम्‍है कया निमन अम्मु ती नूड़की र'ई।</verse>
				<verse number="23">अरा नॆ नमा गे गच्‍छरनन चिच्कादस आस पत्त'अना जॊगे र'अदस। औंगे नाम गोवाह चि'ऊ असरा आबोन ठिमठिम गने धरचका र'ओत।</verse>
				<verse number="24">नाम चोन्‍हा नन्ना नू अरा दौ नलख नन्ना नू एकासे तंग्‍है ती नन्नारिन रिझ्रत'आ ओंगोत अदही पत्त नू सोचना र'ई।</verse>
				<verse number="25">अरा एकासे जोक्‍क आलर नन्नर अन्ने नमा ख़ॊंड़रनन मल अम्‍बना र'ई। नाम अख़दत का धर्मेस आलारिन राजी नन्ना ही उल्‍ला हेद्दे अंड़सा लगी। औंगे तंग्‍है ती नन्नारिन रिझ्रत'अनुम र'ओत।</verse>
				<verse number="26">मानिम कत्‍था ही पत्त ता लूरन ख़क्ख्रका ती हूँ नाम अख़नुम अख़नुम बिगर इल्चका ती पाप नन्ना बारी र'ओत होले, पाप गुट्ठिन ओथ्र'आ गे फेन एन्‍द्रा हूँ दाँड़े मल्‍ला।</verse>
				<verse number="27">लिकिन नमा गे भयभयान रायबड़ी अरा धर्मेसी बैरीरिन बस्‍सना चि'अना हदकारना चिच्‍ची आबोन दिम पाब ऎरना र'ई।</verse>
				<verse number="28">मूसासी नॆग आबोन मल मन'ऊ आलासिन दुई महले तीन गोटंग गोवाह ती बिगर सोग्‍गे ऎरना ती पिटतार'आ लगिया।</verse>
				<verse number="29">अन्ने होले सोच'आ का, एकास धर्मेसी ख़द्दासिन म‍ईन मल नंजस, अरा तंगन नेम्‍हा नन्‍ताचका पुना गच्‍छरना ही ख़ॆंसन नेम्‍हा मल मन्‍चस, अरा मया चि'ऊ नेम्‍हा बॊलतन लज्‍जे मॊख़ताचस, आस एका कोड़हे दंडे ही जॊगे मनोस दने।</verse>
				<verse number="30">एन्‍देरगेका नाम अख़दत का धर्मेस एन्‍देर बाचस। आस बाचस, “बदली किर्त'अना एंग्‍है नलख र'ई। ऎनिम बदली किर्त'ओन।” अरा अउरिम ईद एन्ने बारकी र'ई, “उर्बस तंग्‍है आलारिन नेंव‍ई ननोस।”</verse>
				<verse number="31">उज्‍जना धर्मेसी ख़ेक्खा नू खत्रना कोड़हे भयभयान र'ई।</verse>
				<verse number="32">धर्मेसी बिल्‍लिन ख़क्खका मुन्‍द ता उल्‍ला गुट्ठी नू नीम एकासे रहचकर, अदिन सुरता नना। अबड़ा उल्‍ला नू नीम कोड़हे खिलपत अरा सस्‍ती नू हूँ जिटजिट ने इज्‍जका रहचकर।</verse>
				<verse number="33">एका एका बारी गा नीम गोंहड़ा ही मुन्‍दहारे लज्‍जे मॊख़रकर अरा डाहरकर। अरा एका एका बारी नीम एन्ने दसा नू र'उर गने संगे चिच्‍कर।</verse>
				<verse number="34">अरा नीम हॆंरका आलर ही दुक्‍खे नू हूँ दुक्‍खे सारचकर। अरा इकला निम्‍है ओर्मा खुर्जी निम्‍है ती होरा, अदिन नीम रिझ गने इंझ्रकर, एन्‍देरगेका नीम अक्‍कर का इबड़ा ती कोड़हे बॆस अरा उर्मी उल्‍ला मल नठार'ऊ खुर्जी निमा गे ख़क्ख्र'ऊ र'ई।</verse>
				<verse number="35">औंगे नीम उर्बस नू र'ऊ निम्‍है बड़ियर असरा आबोन अमा अम्‍बा, आद निमा गे कोड़हे ख़ंजपन उन्‍द्र'ई।</verse>
				<verse number="36">निमा सहना ती र'अना चाड़ र'ई। होले नीम धर्मेसी मनेन नंज ख़च्चिका ती आसी गच्‍छरका ख़ंजपन ख़क्‍खोर।</verse>
				<verse number="37">एन्‍देरगेका नेम्हा पुथी नू एन्ने लिख्रकी र'ई का, “जुक्‍की बेड़ा नू, बर'उस बर'ओस अरा घड़ही मल ननोस।</verse>
				<verse number="38">एंग्‍है उजगो आलर पत्त'अना ती उज्‍जोर। लिकिन अबड़र नू एक‍अम ओर्तस पछली किरदस होले, ऎन आसिन मल पत्तार'ओन।”</verse>
				<verse number="39">लिकिन नाम गा धर्मेस ती पछली किर्रना ती नठार'ऊ आलर मदहे मलदत। नाम पत्त'अरकी जियन बछाब'ऊ आलत हिकदत।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">पत्त'अना गा नम्‍हा असरा नंजका आलॊ गुट्ठी मानिम नू मनो दिम एन्ने थितगर हवे, अरा मल ऎथ्रना कत्‍था गुट्ठी ही साबूत हवे।</verse>
				<verse number="2">एन्ने लेक्‍खा पत्त'अना ती नम्‍है पूरखर बॆस गोवाह ख़क्‍खियर।</verse>
				<verse number="3">पत्त'अना ती नाम बुझुरदत का गोट्टा सौंसेन धर्मेस तंग्‍है कत्‍था ती पॆस्रका ती गढ़चस। अरा एन्ने मला का ऎथ्रना नू बर'ई इबड़ा उर्मी ईरका आलॊ गुट्ठी ती कम्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="4">पत्त'अना ती हाबेलस कैनस ती बॆस दाँड़े धर्मेस गे अरगाचस। धर्मेस दिम आसी दान गुट्ठी ही पत्त नू दौ बाचस, ख़ने आस पत्त'अना ती आस उजगो आल एन्ने बॆस गोवाह ख़क्‍खियस। पत्त'अना ती हाबेलस केचका ख़ॊख़ा ती हूँ अक्‍कु गूटी आसी पत्त नू कछनख्रदत।</verse>
				<verse number="5">पत्त'अना ती हेनॊख़स अम्‍बोस खे'आ बाचस ती उज्‍जना मेर्ख़ा चॊदस होच्‍चस। धर्मेस आसिन होच्‍चस ख़ने आस मल ख़क्‍खरस। आस धर्मेस ती होच्‍का ती मुन्‍द आस धर्मेस गे पत्तार'ऊ आलस एन्ने बॆस गोवाह ख़क्‍खियस।</verse>
				<verse number="6">बिगर पत्त'अना ती धर्मेसिन नॆ हूँ इकला हूँ रिझ्रत'आ पोल्‍लोर। एन्‍देरगेका धर्मेस गुसन बरना आलर पत्त'अना र'ई का धर्मेस र'अस अरा आस तंगन बिद्दू आलर गे इनाम चि'ओस।</verse>
				<verse number="7">पत्त'अना ती नूहस आ बेड़ा गूटी मल ऎथ्रका कत्‍था गुट्ठी ही चेता ब'अनन ख़क्‍खियस ती धर्मेसिन मन्‍चस। अरा आस तंग्‍है एड़पातारिन बया बड़ही ती बछर'आ गे कोहाँ डोंगा कमचस। अरा आस तंग्‍है पत्त'अना ती आ बेड़ा ता ख़ॆख़ेल ता उर्मी आलारिन बदी ठेकाबाचस, अरा पत्त'अना ती मनी आ उजगो आबोन ख़क्‍खियस।</verse>
				<verse number="8">पत्त'अना ती अब्राहमस, तंगा गे गच्‍छरका अड्डा काला गे धर्मेस ती मॆख़्रस, ख़ने अदिन मन्‍चस ती उरखस केरस। तान एसन काला लगियस अदिन हूँ बल्‍ला लगियस।</verse>
				<verse number="9">पत्त'अना ती आस आ राजी नू गच्‍छरका राजी नू नन-राजियर लेक्‍खा ओकरस। असन आस कुम्‍बा नू रहचस। आसी गच्‍छरकन ख़क्ख्र'ऊ आसी जंईपुंईर इसाक अरा याकॊबस हूँ कुम्‍बा नू ओकरर।</verse>
				<verse number="10">एन्‍देरगेका आस धर्मेसी ती चिताबुता नंजका अरा कमचका जनमजुग ही नगरे ही पाब ऎरा लगियस।</verse>
				<verse number="11">पत्त'अना ती अब्राहमस, तंग्‍है बछर बग्‍गे मंजका ती हूँ, अरा सारा बंझली रहचा होले हूँ, आस बंग मन्ना ही सवंग ख़क्‍खियस। एन्‍देरगेका आस तंगा गे गच्‍छरना चिच्का धर्मेसिन मानिम आ गच्‍छरकन ननोस एन्ने असरा नंजस।</verse>
				<verse number="12">आसी मेद गा सवंग मलका ती केचका बेसे रहचा। अन्‍नु हूँ एन्ने लेक्‍खा ओन्टा आलस ती मेर्ख़ा ता बीनको गुट्ठी अरा समुदर पिंडी ता चलकुर लेक्‍खा गन'आ पोलना जंईपुंईर कुन्‍द्रर।</verse>
				<verse number="13">पत्त'अना ती उज्‍जका इबड़ा ओर्मा आलर खे'अना बेड़ा नू हूँ आ पत्त'अना ती केच्‍चर। एन्‍देरगेका गच्‍छरका आलॊ गुट्ठिन आर आ बेड़ा नू मल ख़क्‍खियर। लिकिन अबड़न गेच्‍छा तिम ईरियर अरा परघाचर ती रिझ्रर। अरा आर इंझ्रर का आर ख़ॆख़ेल नू बहरीतर अरा नन-राजियतर।</verse>
				<verse number="14">एन्ने लेक्‍खा कत्‍थन ब'अनर आर ऎदनर का आर निज राजिन बेद्दना नू र'अनर।</verse>
				<verse number="15">आर एका राजी ती उरखका रहचर अदिन सोचना नू रहचका होले, आर गे किर्रना काना ही मोका रहचा दने।</verse>
				<verse number="16">लिकिन आर अदही ती ओन्टा कोड़हे बॆस देस मेर्ख़ा राजी ही चिबाख़ार'ऊ अरा पाब ईरू रहचर। ईगेम धर्मेस आर ही धर्मे बार'आ गे मल लज्रदस, एन्‍देरगेका आस आर गे ओन्‍टा नगरे सपड़ाचकादस।</verse>
				<verse number="17">पत्त'अना ती अब्राहमस धर्मेस ती बिढ़तारस ख़ने इसाकसिन ओन्‍टा दाँड़े बेसे अरगस। आस धर्मेसी गच्‍छरका गुट्ठिन ख़क्‍खियस। आ गच्‍छरका नू धर्मेस आसिन एन्ने बाचका रहचस, “इसाकस तिम निंग्‍है बनस गुट्ठी मनो।” अन्नु हूँ आस तंग्‍है ओन्‍टे लेका ख़द्दासिन दाँड़े नना गे सपड़ाचस।</verse>
				<verse number="18"></verse>
				<verse number="19">एन्‍देरगेका आस पत्ताचस का धर्मेस गा केचकारिन हूँ उज्‍जता ओंग्दस। ओन मदहे ती एन्ने ब'आ ओंगोत का आस इसाकसिन केचका तिम फिन ख़क्‍खियस।</verse>
				<verse number="20">पत्त'अना ती इसाकस तंग्‍है ख़द्दर याकॊबस अरा एसावस गे बरना उल्‍ला नू मन्ना कत्‍था गुट्ठी ही पत्त नू बरकत चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="21">पत्त'अना ती याकॊबस खे'अना बेड़ा नू तंग्‍है ख़द्दर ती ओर्त यॊसॆफसी दुयो ख़द्दारिन ओर्तोसी ख़ॊख़ा ओर्तोस गे बरकत नंजस। फिन कोंको डंडा नू ऊदरस ती धर्मेसिन ऒड़ लग्‍गियस।</verse>
				<verse number="22">पत्त'अना ती यॊसॆफस तंग्‍है छेद्दे बेड़ा अंड़सिया ख़ने, आस बाचस का इस्राऎल आलर मिसर देसन अम्‍बोर ती उरखोर। अरा आर अइय्या ती उरखो बारी तंग्‍है ख़ॊचॊलन हो'आ कला गे आनियस।</verse>
				<verse number="23">पत्त'अना ती मूसासी तंगियो तम्‍बा आसी कुन्‍द्रका ती तीन महिना गूटी आसिन नुड्डर ती उइय्यर। एन्‍देरगेका आर ईरियर का आ ख़द्दस फब'आ लगियस, अरा मिसर राजी ही बॆलासी पॆसकन मल पॆस्र'आ गे मल इलच्‍चियर।</verse>
				<verse number="24">पत्त'अना ती मूसस परदियस ती कोहाँ मंजस ख़ने आस मिसर राजी ही बॆलस फार‍ऒसी तंग्‍दा ही ख़द्द बार'आ गे मने मल नंजस।</verse>
				<verse number="25">आस पाप नू जुक्‍की उल्‍ला रिझ गने र'अना ती धर्मेसी आलर गने दुक्‍खे सार'आ गे मने नंजस।</verse>
				<verse number="26">आस मसीस गे हींड्रनन मिसर ता खुर्जी ती कोहाँ जॊगे बुझ्रस। आस गा धर्मेसी बरना कोड़हे इनाम गे पाब ऎरा लगियस।</verse>
				<verse number="27">पत्त'अना ती आस बॆलासी खींस ती मल इल्‍चियस ती मिसर राजिन अम्‍बियस ती उरखस केरस। अरा आस मल ऎथ्र'ऊ धर्मेसिन ईरका बेसे ठिमठिम ने रहचस।</verse>
				<verse number="28">पत्त'अना ती आस कट्टना अरा बली ही चौकट नू ख़ॆंस छिंछड़'अना आबोन ऒर नना गे इस्राऎल आलर गे पॆसका चिच्‍चस। औंगे पिटना पैकस इस्राऎल आलर ही जेट्ठा ख़द्दारिन अम्‍बोस पिटा।</verse>
				<verse number="29">पत्त'अना ती इस्राऎल आलर ख़ैका ख़ॆख़ेल नू ऎकना बेसे ख़ॆंसो समुदर आबोन कट्टियर। लिकिन अन्ने मिसर आलर अइय्या आर ही ख़ॊख़ा कालरकी आरिन धर'आ गे चिहुट नंजर ख़ने, समुदर नू मूलख़ियर केच्‍चर।</verse>
				<verse number="30">पत्त'अना ती इस्राऎल आलर येरिहॊ नगरेन सात उल्‍ला अदही ओनभौरी किन्‍द्रार ख़च्‍चियर ख़ने, अदही मेच्‍छा कोहाँ पगड़ गुट्ठी बिड्रिया।</verse>
				<verse number="31">पत्त'अना ती राख़ाब रन्‍डी तंग्‍है नगरे ता मल पॆस्र'ऊ आलर गने मल नठारा। ईगेका आद ईस्राऎल ही गम'उरिन दौ गने परघाचा।</verse>
				<verse number="32">अउर हूँ बग्‍गे ऎन एन्‍द्रा ब'ओन? गिदॊन, बाराक, सिमसॊन, येफथा, दाऊद अरा सामुऎल अरा नन्ना धर्मेसी कत्‍था तिंगुर ही पत्त नू तेंगा गे बेड़ा मलकी।</verse>
				<verse number="33">पत्त'अना ती ईर राजी गुट्ठिन जित्तचर, अरा एन्‍द्रा ठौका रहचा अदिन नंजर, अरा धर्मेस एन्‍द्रा गच्‍छरकाचस अदिन ख़क्खियर, अरा लकड़ा गुट्ठी ही ब‍इय्यन खप्‍पा बाचर।</verse>
				<verse number="34">अरा ईर हदकारना चिच्‍ची आबोन ऎख़ताचर, अरा तलवार ही खे'अना ती बछरर, अरा आर ही पयहा नू बहंगर मंजर, अरा आर लड़ई नू बहंगर उरखर ती नन्ना राजी गुट्ठी ता फउदन हरा बाचर।</verse>
				<verse number="35">जोक्‍क मुक्‍कर तम्‍है केचकारिन उज्‍जना ख़क्‍खियर। अरा नन्नर गा मार मूख़नुम मूख़नुम रहचर ती अम्‍बर'आ गे मल बिद्दियर, एन्‍देरगेका आर धर्मेसिन अम्‍बा मल बिद्दियर। आर ही असरा एन्ने रहचा का केचका ती उज्‍जा चो'अना नू ओन्‍टा बॆस उज्जना ख़क्‍खा ओंगोर।</verse>
				<verse number="36">जोक्‍क आलर लज्‍जे मॊख़रका ती कोर्रा ती मार मॊख़रर। अरा नन्नर हॆंरका ती जेहेल नू सजतारर।</verse>
				<verse number="37">जोक्‍कोर पखना गुट्ठी ती लोड़गतारर। [जोक्‍कोर बिढ़्रतारर।] जोक्‍कोर आरी ती पलकतारर। जोक्‍कोर तलवार ती पिटतारर। जोक्‍कोर मलका नू अरा कलपारना नू अरा खिलपत सहनुम भेंडो गुट्ठी अरा ऎड़ा गुट्ठी ही चपटन कूरियर ती इत्रा अत्रा कुद्दका कुद्दियर।</verse>
				<verse number="38">ख़ॆख़ेल गा आर ही जॊगे मल रहचा। अरा आर टुंगरी अरा परता गुट्ठी कुद्दियर अरा लाता गुट्ठी अरा ख़ॆख़ेल ही अलफोर गुट्ठी नू नूख़्रर।</verse>
				<verse number="39">इबड़ा ओर्मर तम्‍है पत्त'अना ती बॆस नामे ख़क्‍खियर। अन्नु हूँ इबड़र नॆ हूँ धर्मेसी गच्‍छरका जिनिसन मल ख़क्‍खियर।</verse>
				<verse number="40">धर्मेस गा नमा गे ओन्‍टा बॆस जिनिसन चि'आ गे चिताबुता नंजकादस। एन्‍देरगेका आस बेद्ददस का आस तंग्‍है गच्‍छरनन आर गने पूरा ननो बारी नाम आर गने संगे चि'आ ओंगोत।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">औंगे ई लेक्‍खा नगदे बग्‍गे पत्त'अना ती उज्‍जका आलर ही पत्त ता गोवाह गुट्ठी कोहाँ बदाली बेसे नम्‍है ओनबेंड़र'आ र'ई। होले बरा, नाम छिक'ऊ उर्मी आलॊ गुट्ठिन अरा लॆम अड़झ'अना पाप गुट्ठिन अम्‍बोत ती धर्मेस नमा गे उइय्कादस आ बोंगना नू सहना ती चिहुट नन्‍ते बोंगदत नेक‍अन।</verse>
				<verse number="2">नम्‍है पत्त'अनन ऒर ननू अरा पखड़ ननू येसुस तरा मॆन ऎरदत नेक‍अन। आस तंगा गे उइय्का रहचका रिरयारना ही चड्डे क्रुस ही लज्‍जेन मल सोच्‍चस ती क्रुस नू दुक्‍खेन चॊदस ती केच्‍चस। अक्‍कु धर्मेसी बॆल-गदिया ही तीना पक्‍खा उक्‍कदस।</verse>
				<verse number="3">पपहा आलर ती बरचका उर्मी दुक्‍खन सहचका येसुसी पत्त नू सोच'आ, होले नीम ख़ॆना मनोर ती पत्त'अनन मल अम्‍बोर।</verse>
				<verse number="4">नीम निम्है पाप ही बिड़दो ही तिहा नू निम्‍है जियन चि'अना गूटी हुरभेटा मल नंजकर।</verse>
				<verse number="5">अरा धर्मेस निमन तंग्‍है ख़द्दर एन्ने मॆख़रकी निम्‍है गने बाचका रिझ्रत'अना कत्‍था गुट्ठिन नीम मोधरकर केरकर, “अना एंग्‍है ख़द्दायो! उर्बासी कोड़नन नेब्‍बा अमा सोच'आ, अरा आस निमन दन्‍दक'ओ बारी डिढन अमा अम्‍बा।</verse>
				<verse number="6">एन्‍देरगेका उर्बस नॆकन चोन्‍हा नन्‍दस आसिन कोड़दस, अरा नॆकन तंग्‍है ख़द्द लेक्‍खा इंझ्रदस आसिन दन्‍दकादस।”</verse>
				<verse number="7">दुक्‍खे बर'ओ बारी आद निमन कॊड़ा गे बर'ई एन्‍ने अख़'अरकी अदिन सह'आ। धर्मेस निमन तंग्‍है ख़द्दर लेक्‍खा ऎकत'अदस। ख़द्दर ओर्मर गा तम्‍है तम्‍बस ती कोड़ोरनर।</verse>
				<verse number="8">धर्मेस तंग्‍है उर्मी ख़द्दारिन नन्ना लेक्‍खा निमन मल कोड़दस होले, अदही मने एन्ने र'ई का नीम आसी ख़द्दर मलदर, मलदौ मदहे ती कुन्‍द्रका ख़द्दर र'ओर दने।</verse>
				<verse number="9">नाम गा नमन कोड़र'ऊ नम्‍है ई ख़ॆख़ेल ही बंगर गे म‍ईन नन्‍दत। अन्ने होले नम्‍है बॊलता ही बंगासी अउरिम कोड़हे तबे नू र'अना ती उज्‍जा गे चाड़ र'ई।</verse>
				<verse number="10">नम्‍है ई ख़ॆख़ेल ही बंगर तम्‍है अख़ना लेक्‍खा जुक्‍किम उल्‍ला गे नमन कोड़ा लगियर। लिकिन धर्मेस गा नाम आसी नेम्‍हा नू मेस्र'आ गे नम्‍है दौ गे नमन कोड़दस।</verse>
				<verse number="11">एकअम कोड़ना हूँ कोड़र'ऊ बारी रिझ मल मनी, लिकिन सस्‍ती ही कत्‍था दिम मनी। अन्नु हूँ अदही ती सिख्रका आलारिन आद ख़ॊख़ा उजगो कम'ओ अरा आर कोड़े ख़क्‍खोर।</verse>
				<verse number="12">औंगे निम्‍है उलू फूलु ख़ेक्खा अरा पयहा मूका गुट्ठिन बड़ियर नना।</verse>
				<verse number="13">अरा नीम निम्‍है उज्‍जना नू उजगो डहरे नू ऎका। होले निम्‍है उज्‍जनन ऎररकी निम्‍है गने चॊंख़्र'ऊ लेड़ह'ऊ आलर अउर हूँ लेड़हना ती नास मल मनरकी उजगार'ओर।</verse>
				<verse number="14">ओर्मर गने मेस्र'आ ती उज्‍जा गे अरा निम्‍है ऎकना नू नेम्‍हा गने र'आ गे चिहुट नना। बिगर नेम्‍हा ती नॆ हूँ धर्मेसिन ऎरा पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="15">चिहुंक नन्‍ते र'आ का नॆ हूँ धर्मेसी मया आबोन ख़क्‍ख'आ गे अम्‍बोर अम्‍बर'आ, अरा एक‍अम ख़ड़ख़ा निम्‍है मझी नू उरखा गे अमा चि'आ। आद निमा दुक्‍खे चि'अरकी बग्‍गे आलारिन सोतबोड़'आ ननो चि'ओ।</verse>
				<verse number="16">‍अरा नॆ हूँ भड़वा नलख अमा नना, अरा एसावस लेक्‍खा बिगर महबा आल अमा मना, एकास ओंग्‍होन ता मंडी गे तंग्‍है जेट्ठा ही अदिया आबोन बीसियस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="17">नीम अख़दर का ख़ॊख़ा आस तम्‍बस ती जेट्ठा ही आसीस ख़क्‍खा बिद्दियस ख़ने, आस ख़ाँड़रस केरस। आस ई आसीस आबोन चींख़ा चींख़ा बेद्दना नू हूँ आस गे आसी आ दसा बदलार'आ पोल्‍ला।</verse>
				<verse number="18">अक्‍कु नीम बरचकादर आ अड्डा मुन्‍द टुंगरी नू इस्राऎल आलर केरका सीनाय परता मल्‍ली। आ परतन गा आलर एंसड़'आ ओंगनर। अरा आ परता नू चिच्‍ची हदकारा, अरा गर्रा घटा अरा ऊख़ा अरा बरंडो कुलरकीचा।</verse>
				<verse number="19">अरा असन पेंड़हे ही ख़रख़ना मेन्‍तारा। अरा अइय्या इस्राऎल आलर ओन्‍टा सड़ा ब'अनन मेंजर, लिकिन आर आ ब'अनन अउर मल मेना गे गोहरारर।</verse>
				<verse number="20">एन्‍देरगेका, “एक‍अम मेक्‍खो हूँ आ परतन एंसड़'ओ होले, अदिन पखना ती लोड़गना ती पिटना मनो” एन्ने बाचका पॆसकन आर सह'आ पोल्‍लर।</verse>
				<verse number="21">आ देखार कोड़हे भयभयान रहचा। औंगे मूसस हूँ बाचस, “ऎन एल्‍चदन ती अस्रदन।”</verse>
				<verse number="22">लिकिन नीम गा अक्‍कु उज्‍जना धर्मेसी नगरे मेर्ख़ा ता येरुसलॆम सीयॊन परता नू बरचकादर। अइय्या गन'आ पोलना मेर्ख़ा पैकर रिझ गने ख़ॊंड़रनर।</verse>
				<verse number="23">नीम धर्मेसी जेट्ठर ख़ॊंड़रना ही कलीसिया नू बरचकादर। ई जेट्ठर ही नामे मेर्ख़ा नू लिख्रकी र'ई। अरा नीम उर्मी आलारिन नेंवई ननू धर्मेस गुसन बरचकादर। अरा नीम पखड़ मंजका उजगो आलर ही बॊलता गुट्ठी र'ऊ अड्डा गे बरचकादर।</verse>
				<verse number="24">अरा नीम पुना गच्‍छरना नू धर्मेस अरा आलर ही मझी आल येसुस गुसन बरचकादर। अरा नीम हाबेलसी ख़ॆंस ती बॆस कत्‍था तिंगू येसुसी छिंछड़ाचका ख़ॆंस गुसन बरचकादर।</verse>
				<verse number="25">औंगे चिहुंक र'आ का निम्‍है गुसन ब'ऊ धर्मेसिन मेना गे बिड़दो मुंही अमा नना। ख़ॆख़ेल नू मूसासी चेताब'अनन मेना गे इस्राऎल आलर बिड़दो मुंही नंजर ती आर पोल्‍लर बछर'आ। अन्ने होले नाम मेर्ख़ा ती चेताब'उसिन मेना गे बिड़दो मुंही ननोत ती एकासे बछर'ओत?</verse>
				<verse number="26">आ बेड़ा नू गा धर्मेसी सड़ा ख़ॆख़ेलन नुकुचकीचा, लिकिन अक्‍कु आस एन्ने गच्‍छरकादस, “अउर ओंग्होन ऎन नुक'ओन, ख़ॆख़लन लेका मला मेर्ख़न हूँ नुक'ओन।”</verse>
				<verse number="27">“अउर ओंग्‍होन” ई कत्‍था इदन दहदर ननी का उर्मी गढ़चका आलॊ नुकतार'ओ क'ओ अरा गुछर'ओ क'ओ, औंगे नुकतार'आ पोलना आलॊ ठिमठिम ने र'ओ।</verse>
				<verse number="28">औंगे नाम गा नुकतार'आ पोलना राजिन दिम ख़क्‍खालदत। ई चड्डे नाम धन्‍यवाद ननरकी म‍ईन अरा इल्चका गने महबा ननरकी धर्मेसिन रिझ्रत'अदत नेक‍अन।</verse>
				<verse number="29">एन्‍देरगेका नम्‍है धर्मेस गा ओलत'अना चिच्‍ची हिकदस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">तंग्‍है ती नन्नारिन भ‍ई बहिन बेसे चोन्‍हा नन्ना नू बन्चका र'आ।</verse>
				<verse number="2">मल ईरका आलारिन पाही ऎरा गे अमा मोध्र'आ। एन्‍देरगेका एन्ने पाही ऎरना चड्डे जोक्‍क आलर बलना ती मेर्ख़ा पैकारिन हूँ पाही ईरियर।</verse>
				<verse number="3">नीम गुड़रका आलारिन सुरता ननके का नीम हूँ आर ही गने गुड़रका र'अदर एन्ने सोच'आ। अरा नॆ डाहरनर आरिन हूँ सुरता ननके, नीम हूँ डाहरनर एन्ने सोच'अरकी एन्ने नना।</verse>
				<verse number="4">बेंजा ओर्मर ती म‍ईन जॊगे बुझुरना र'ई। मॆतस अरा मुक्‍का ओर्त ओर्त गने पत्त'अना जॊगे र'अना र'ई। एन्‍देरगेका धर्मेस नन्ना आली महले आल गुसन कालुर अरा भड़वा ही सोतरा नलख ननुरिन दंडे चि'ओस।</verse>
				<verse number="5">ढिबा म‍इय्याँ अम‍के चिबाख़ार'आ, निंग्‍है गुसन ऎ बग्‍गे र'ई अत्रुम खतिर ननके। एन्‍देरगेका धर्मेस एन्ने बाचकादस, “ऎन निंगन इकला हूँ मल अम्‍बोन। ऎन निंगन इकला हूँ मल मॊधर'ओन।”</verse>
				<verse number="6">औंगे नाम डिढ ती ब'आ ओंग्दत, “उर्बस एंग्‍है सहाड़ा ननू र'अदस, औंगे ऎन मल एल्‍चोन। आलर एंगन एन्‍देर नना ओंगोर?”</verse>
				<verse number="7">निमन धर्मेसी कत्‍था सिखाबाचका निम्‍है कड़हाब'उरिन सुरता नना। अरा आर तम्‍है उज्‍जना नू एकासे उज्‍जालियर अदन सुरता नना। अरा आर एकासे पत्ताचर ‍अन्ने नीम हूँ पत्त'आ।</verse>
				<verse number="8">येसु मसीस केरका उल्‍ला अरा इन्ना अरा उर्मी उल्‍ला ओन्‍टम र'अस, आस इकला हूँ मल बदलार'ओस।</verse>
				<verse number="9">कैनो रकम ही नन्ना नन्ना सिखाब'अना ती अमा बेहड़ार'आ। अरा चाल ही ओन्ना-मॊख़ना गुट्ठी ती मला धर्मेसी मया ती नम्‍है जिया बड़ियर मन्ना बॆस हवे। ई चाल ही ओन्ना-मॊख़ना गुट्ठिन मूख़ू आलर गे अबड़ा ती एन्‍द्रा हूँ फयदा मल्‍ला।</verse>
				<verse number="10">नमा गे मसीसी ख़ॆंस ही ओन्टा गोड़हा र'ई। अइय्या ती कोहाँ कुम्‍बा नू सुसर ननू नैगर गे ओन्‍ना ही अदिया मलकी।</verse>
				<verse number="11">कोहाँ नैगस मेक्‍खो गुट्ठी ही ख़ॆंसन कोड़हे नेम्‍हा अड्डा नू हो'अदस, आस अदिन असन पाप गे अरगदस, लिकिन मेक्‍खो गुट्ठी ही मॆद गुट्ठिन गा बखड़े ही बहरी बस्‍सतार'ई।</verse>
				<verse number="12">एन्ने लेक्‍खा येसुस हूँ नगरे ही बहरी दुक्‍खे भोगचस ती तंग्‍है ख़ॆंस ती आलारिन नेम्‍हा नंजस।</verse>
				<verse number="13">औंगे आसी चॊदका हींड़रनन नाम हूँ चॊद'अरकी बखड़े ही बहरी आस गुसन क'ओत।</verse>
				<verse number="14">एन्‍देरगेका उर्मी उल्‍ला र'आ गे इसन ख़ॆख़ल नू नमा गे नगरे मल्‍ला। लिकिन नाम बरना ओन्‍टा नगरे ही पाब ऎरालदत।</verse>
				<verse number="15">औंगे नाम येसुस ती धर्मेसी नामेन नम्‍है ब‍ई ती ब'अना ही ओहमा नन्ना ही दाँड़ेन धर्मेस गे सगरो नन्‍ते र'अदत नेक‍अन।</verse>
				<verse number="16">अरा दौ नना गे अरा निम्‍है जिनिसन चाड़ नू र'उर गे ख़ट्टा गे अमा मोध्र'आ, एन्‍देरगेका एन्ने लेक्‍खा दाँड़े गुट्ठी तिम धर्मेस रिझ्रदस।</verse>
				<verse number="17">निम्‍है कड़हाब'उरिन पॆस्र'आ अरा आर ही अदिया ही तबे नू र'आ। आर निम्‍है बॊलता ही लेखा धर्मेस गे चि'अना र'ई, अदगे आर निम्‍है म‍इय्याँ आकुस नन्नर। नीम आर गे पॆस्र'ओर होले, आद आर गे रिझ चि'ओ, ओत्‍था मल मनो। आद आर गे ओत्‍था मनो होले निमा गे एन्‍द्रा हूँ फयदा मल मनो।</verse>
				<verse number="18">एमा गे गोहरार'आ। एन्‍देरगेका एमा थितगर र'ई का एम्‍है लखना सफा र'ई, अरा ऎम नन्‍दम आ उर्मी कत्‍था नू म‍ईन जॊगे ती उज्‍जा गे बेद्ददम।</verse>
				<verse number="19">अरा ऎन निमन ठेठन ब'अदन का ऎन चांड़हेम निम्‍है गुसन किर्रा गे एंगा गे धर्मेसिन गोहरार'आ।</verse>
				<verse number="20">मसीसी ख़ॆंस ती जनमजुग ही गच्‍छरनन कमचका ती भेंडो ही कोहाँ महरस नम्‍है उर्बा येसुसिन केचका ती उज्‍जताचका कोड़े ही धर्मेस,</verse>
				<verse number="21">नीम दौ नलख ननू अरा आसी चिताबुतन ननू आलर र'आ गे, निमा गे उर्मी चाड़न चि'अदस नेक‍अन। आस येसु मसीस ती नम्‍है नू तंग्‍है मनेन नन्‍दस नेक‍अन। आस गे दिम हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी महबा मनन नेक‍अन! आमेन।</verse>
				<verse number="22">अना भ‍ईरो! ऎन जुक्‍की दिम निमा गे लिखचका ई चेताब'अना ही कत्‍थन नीम इंझ्र'आ गे गोहरारदन।</verse>
				<verse number="23">नीम इदन अख़'आ हो'आ का नम्‍है भ‍ई तीमोथियुस जेहेल ती अमब्रकादस। आस चाड़हे अंड़सोस होले, आसी गने निम्‍है गुसन भेंट मना गे बर'ओन।</verse>
				<verse number="24">निम्‍है उर्मी कड़हाब'उर गे अरा उर्मी पत्त'ऊ आलर गे एम्‍है मोंजरा आबोन तेंगा। इताली देस ता भईर निमन मोंजरा नन्नर।</verse>
				<verse number="25">धर्मेसी मया निम्‍है ओर्मर म‍इय्याँ र'अन नेक‍अन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="59">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">धर्मेस अरा उर्बस येसु मसीसी जॊंख़न ऎन याकॊब, तम्है राजी ती बहरी बींड़रका इस्राऎल आलर ही बारा गोतोर ता पत्त'ऊ आलर निमा गे मोंजरा नन्दन ती ई चिठिन लिखदन।</verse>
				<verse number="2">अना एंग्‍है भईरो, एका एका बारी निमा गे कैनो रकम ही सस्ती गुट्ठी मनी, आ बारी निम्है पत्त'अना ही बिढ़्रना निमा गे खतिर म‍न्नन चि'ई एन्ने अक्कर ती अदन रिझ्रना बुझुरके।</verse>
				<verse number="3"></verse>
				<verse number="4">अरा नीम निम्है इन्द्रिइम चाड़ नू मल खंग्ररकी पखड़ अरा निंद्रका ती र'आ गे, निम्‍है खतिर नन्ना उर्मी तरा नलख ननन नेकअन।</verse>
				<verse number="5">निम्‍है ती एकअम ओर्तस लूर नू खंग्रका र'अदस होले, आस धर्मेस गुसले ने'अना र'ई। ख़ने आद आस गे चीतार'ओ। धर्मेस बिगर केबर'अरकी ओर्मर गे हरकट ती बग्गे ती बग्गे चि'ऊ र'अदस।</verse>
				<verse number="6">लिकिन आस दुई भिदी मनके ती मला, पत्त'अना संगे ने'अना र'ई। एन्देरगेका नॆ दुई भिदी मनारकी ने'अदस, आस ताका ती अत्र इत्र मन्ना समुदर ता लहरा लेक्‍खा र'अदस।</verse>
				<verse number="7">एन्ने दुई भिदी मनू आलस तान उर्बस ती इन्द्रिइम ख़क्खोन एन्ने मल सोचना र'ई।</verse>
				<verse number="8">आ आलस दुई मति ही आलस र'अना ती आस तंग्है उर्मी नलख नू धर'ऊ मल्ला।</verse>
				<verse number="9">पत्त'ऊ भईस नॆ कीड़ा र'अस, आस धर्मेस तंगा गे चिच्का बॊलता ही मेच्‍छा ओहदा नू फुलई मन्दस नेकअन।</verse>
				<verse number="10">लिकिन पत्त'ऊ भईस नॆ उरुब र'अदस, आस धर्मेस तंगा गे चिच्का बॊलता ही लुदऊ जिया ही चड्डे फुलई मन्ना र'ई, एन्देरगेका आस लट्टी ही पूंप लेक्खा नठार'ओ क'ओस।</verse>
				<verse number="11">बीड़ी अर्गी ख़ने, बिड़ना झोला ती लट्टी चड़मी अरा अदही पूंप निदगी क'ई अरा अदही फबना उधियार'ई क'ई। अन्नेम उरुब आलस हूँ तंग्‍है उर्मी नलखन नन्नुम बारिम नठार'ओस कालोस।</verse>
				<verse number="12">बिढ़्रनन सह'ऊ आलासिन धर्मेस आसीस नन्दस। एन्देरगेका आस आ बिढ़्रना नू बड़ियर र'अना ती उजगो आलस उरखका ख़ॊख़ा, धर्मेस तंग्हा नू चोन्हा ननुर गे चि'ओन एन्ने गच्छरका जनमजुग उज्जना ही इनामन आस ख़क्खोस।</verse>
				<verse number="13">बिढ़्रना बारी नॆ हूँ “धर्मेस एंगन बिढ़दस” एन्ने मल ब'अना र'ई। एन्देरगेका धर्मेसी बिढ़ना एकअम मलदौ कत्‍था ती मना पुल्ली, मलता आस तानिम नॆक'आनिम बिढ़दस।</verse>
				<verse number="14">लिकिन ओर्मर तम्है तम्है मलदौ चिबाख़ारना ती मॊंहरनर ती बहकारनर ती बिढ़्रनर।</verse>
				<verse number="15">तहाँ ई चिबाख़ारना बग्गे मन्ना ती पापन कुन्द्रत'ई, अरा पाप परदी क'ई ख़ने, आद जनमजुग खे'अना तरा कड़हाब'ई।</verse>
				<verse number="16">अना एंग्‍है चोन्‍हा भईरो, अमके फोक्र'आ।</verse>
				<verse number="17">उर्मी दौ अरा बॆस इनाम धर्मे बंगस ती बर'ई, नॆ मेर्ख़ा ता उर्मी बिल्लिन गढ़चस। आस ऎख़ अड्डा अड्डा बदलारना बेसे बदलार'ऊ मलदस।</verse>
				<verse number="18">आस तान गढ़चका उर्मी नू नाम ओन मदहे ती पहिल ख़ंजपा मना गे तंग्‍है मने ती तंग्है मानी कत्‍था ती नमन पुना गढ़चस।</verse>
				<verse number="19">अना एंग्‍है चोन्हा भईरो, ई कत्‍थन नीम अख़'आ हो'आ का, अक्कु नीम ओर्मर मेन्ना नू लॆम मिनुर मना। अरा ब'अना नू अरा कैर मन्ना नू दीरी नना।</verse>
				<verse number="20">एन्देरगेका आलर ही कैर धर्मेस बेद्दना उजगो उज्जनन मल उन्द्र'ई।</verse>
				<verse number="21">औंगे उर्मी मदहे ही सोतबोड़'आ अरा मलदौ नलखन निम्है उज्जना ती तरकूटी नना ती निम्है जिया नू धर्मेसी चाँख़का कत्‍था आबोन लुदऊ ती इंझ्र'आ। आ कत्था निम्‍है जियन नाड़ा गे सवंगिय र'ई।</verse>
				<verse number="22">अक्कु ती नीम धर्मेसी कत्‍थन मिनुर लेका मला, अदही लेक्खा ईकू मना। मला होले नीम नीमिम फोक्र'ऊ र'अदर।</verse>
				<verse number="23">एका ओर्तस कत्‍थन मेन्दस अरा अदही लेक्‍खा मल नन्दस, आस ऐना नू तंग्‍है मुहिन ईरू आलस लेक्‍खा र'अदस।</verse>
				<verse number="24">आस गा तंगन ऎरदस ती किर्रिम बि'अदस ख़ने, लॆम मॊध्रदस कादस का तान एकासे रहचस।</verse>
				<verse number="25">लिकिन नॆ नमा गे छछिन्‍द चि'ऊ ई निंद्रका नॆग नू चिहुंक ती जिया लगा ब'अते र'अदस, आस तान एन्द्रन मेंजकादस अदिन मल मॊध्रदस ती अदही लेक्खा नलख नन्तेम र'अना र'ई। अन्नेम आस नन्दस होले, आस एन्द्रन नन्दस अइय्या आसीस ख़क्‍खोस।</verse>
				<verse number="26">नीकईम तंगन भगतस एन्ने सोचदस, लिकिन तंग्है बइय्यन मल सम्ड़ह'अदस होले, आस तंगन फोकाब'अदस। आसी भगती अन्‍भनियाँ मनो।</verse>
				<verse number="27">टुरर अरा रड़ियाहीर ही दुक्‍खे नू आरिन ऎरना ख़ॊजना, अरा तान तंगन ख़ॆख़ेल ता सोतबोड़'आ ती तरकूटी उइय्ना दिम नम्‍है धर्मे बंगासी ऎरना नू निमन अरा बिगर दगहा भगती हवे।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">अना एंग्हा भईरो, नम्‍है महबा जोक्खा उर्बस येसु मसीस नू पत्त'अना उइय्यू निमा तीना मल ख़ाँड़ना र'ई।</verse>
				<verse number="2">उदहारन नू एन्ने सोच'आ का, ओन्टा आलस निम्‍है गोड़हा एड़पा नू सोना ही मुद्दी अत्तका ती अरा बॆस किचरी अत्तका कुन्‍द्रका ती बरदस, अरा ओन्टा कीड़ा आलस हूँ मड़िख़का एट्रका किचरी अत्तका ती बरदस।</verse>
				<verse number="3">अरा नीम फबना किचरी अत्तका आलासिन कोड़हे मईन नन्दर ती ब'अदर, “नीन इसन दौ अड्डा नू ओक्‍का,” अरा आ कीड़ा आलासिन ब'अदर, “नीन असन इज्‍जका र'आ” मलता “एंग्‍है ख़ेड्डे गुसन ओक्‍का।”</verse>
				<verse number="4">एन्ने होले, नीम निम्‍है नू तीना ख़ाँड़ना ही अरा मलदौ सोच गुट्ठी ती नेंवई नन्ना ही बदी नन्दर।</verse>
				<verse number="5">अना एंग्‍है चोन्‍हा भईरो, मेना, एन्‍देर धर्मेस ई ख़ॆख़ेल ता कीड़ा आलारिन पत्त'अना नू उरुब मना गे, अरा तंग्है मइय्याँ चोन्हा ननुर गे तान गच्छरका राजी ही अदिया मना गे मल्ला चज्जिका का?</verse>
				<verse number="6">लिकिन नीम गा कीड़ारिन हींड़दर। एन्‍देर उरुबर निम्‍है मइय्याँ आकुस मल नन्नर, अरा आरिम निमन पंचायत नू नतगनर मल हो'अनर का?</verse>
				<verse number="7">नीम नॆख'आ बारदर आ येसु मसीसी बॆस नामे ही आर निंदा मल नन्नर का?</verse>
				<verse number="8">“नीन निंगन एकासे चोन्‍हा नन्‍दय, अन्ने निंग्‍है अरबा-परबारिन चोन्‍हा नना।” एन्ने नेम्‍हा पुथी नू लिख्रका ई कोड़हे मुध पॆसकन नीम मानिम गने नन्दर होले, नीम बॆस आबोन नन्दर।</verse>
				<verse number="9">लिकिन नीम तीना ख़ाँड़दर होले, पाप नन्दर। अरा नीम पॆसकन चाड़ुर एन्ने पॆसका ती गुन्हा ठेकाबातार'ओर।</verse>
				<verse number="10">एकासे का, एका ओर्तस गोट्टा पॆसकन पॆस्रदस, लिकिन ओन्टे कत्था नू झुकरदस होले, आस उर्मी कत्‍था नू बदी खत्रदस।</verse>
				<verse number="11">एन्‍देरगेका एकास “नन्ना आली गुसन अमके काला” बाचका रहचस, आसिम “आल अमके पिटा” एन्ने हूँ बाचस। औंगे नीन नन्ना आली गुसन गा मल काना ती हूँ आल पिटकय होले, पॆसका आबोन चाड़ना आल मंजकय।</verse>
				<verse number="12">औंगे छछिन्‍द चि'ऊ पॆसका तिम नीम नेंवई मन्तार'ऊ आलर र'अना ती, अदही लेक्‍खा कछनख्र'आ अरा अदही लेक्खा नलख नना।</verse>
				<verse number="13">एन्देरगेका नॆ सोग्‍गे मल ईरियस, आसी नेंवई बेगर सोग्‍गे गने मनो। नॆ नन्नर मइय्याँ सोग्‍गे ऎरदस, आस नेंवई उल्ला गे मल एलच्दस।</verse>
				<verse number="14">अना एंग्है भईरो, एकअम ओर्तस एंगा गे पत्त'अना र'ई एन्ने ब'अदस, लिकिन आस अदही लेक्खा मल नन्दस होले, आस गे एन्‍देर नफा? एन्‍देर आ पत्त'अना आसिन नाड़ा ओंगो का?</verse>
				<verse number="15">सैत ओर्त भई महले बहिन बने लगे अत्ता गे किचरी मलका नू, अरा रोज ओना गे ओन्ना-मॊख़ना मलका नू र'अना बेड़ा,</verse>
				<verse number="16">निम्‍है ती एकअम ओर्तस आरिन ब'अदस, “धर्मेस निम्है गने र'अदस, सान्ति गने कला, उदुम उदुम र'अके, अरा छचबच ओनके।” लिकिन आर गे एन्‍देर चाड़ मनी अदिन मल चि'अदस होले, एन्‍देर नफा?</verse>
				<verse number="17">अन्‍नेम पत्त'अना हूँ अदही लेक्खा नलख मल नन्ना ती तान लेका र'ओ होले, आद केच ख़च्चका पत्त'अना हवे।</verse>
				<verse number="18">लिकिन ओर्तस ब'आ ओंग्दस, “निम्है गुसन पत्त'अना र'ई, एंग्है गुसन नलख गुट्ठी र'ई।” लिकिन ऎन ब'अदन, “निंग्‍है पत्त'अनन बिगर दौ नलख गुट्ठी नन्ना ती ऎद'आ, लिकिन ऎन एंग्‍है पत्त'अनन एंग्है नलख गुट्ठी ती ऎद'ओन।”</verse>
				<verse number="19">नीन पत्त'अदय का, ओन्टे लेका धर्मेस र'अदस। आद दौ हिके। नाद गुट्ठी हूँ गा अदिन पत्त'ई, अरा इल्‍ची अरा असरी।</verse>
				<verse number="20">अना बयहा आलयो, एन्‍देर नीन बुझुर'आ पोलदय का, नलख बिगर पत्त'आना अनभनियाँ हवे?</verse>
				<verse number="21">नम्‍है पुर्खस अब्रा‍हमस तंग्दस इसाकसिन गोड़हा नू दाँड़े नना अरगस ख़ने, आस तंग्है नलख गुट्ठी ती धर्मेसी ऎरना नू उजगो मंजकाचस।</verse>
				<verse number="22">नीन ऎरदय का आसी पत्त'अना आसी नलख गुट्ठी ही गने गने नलख नंजा। अरा आसी नंजका नलख गुट्ठी ती आसी पत्त'अना पखड़ मंजा।</verse>
				<verse number="23">अरा ई लेक्खम, “अब्राहमस धर्मेसिन पत्ताचस, अरा धर्मेस ई पत्त'अना ती आसिन उजगो गनचस।” एन्ने नेम्‍हा पुथी नू बाचका कत्था पूरचा। अरा आस धर्मेसी सखी हूँ बारस।</verse>
				<verse number="24">औंगे नीन ऎरदय का ओर्तोस पत्त'अना ती लेका मला, आसी नन्ना नलख गुट्ठी ती हूँ उजगो गनरदस।</verse>
				<verse number="25">ई लेक्खम राख़ाब रन्‍डी इस्राऎलर ही भॆदियर गे तंग्है एड़पा नू र'आ गे अड्डा चिच्चा ती नन्ना डहरे ती आरिन दौ गने तइय्या, ई नलख गुट्ठी तिम धर्मेस अदिन उजगो गनचस।</verse>
				<verse number="26">बिगर बॊलता ही मॆद केचका मॆद हवे, अन्‍नेम बिगर नलख ही पत्त'अना केचका पत्त'अना दिम हवे।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">अना एंग्‍है भईरो, नीम अख़दर का ऎम सिख़ाब'ऊ आलम बग्‍गे सकत ती नेंवई नन्‍तार'ओम, औंगे निम्‍है ती बग्‍गे आलर कलीसिया नू सिखाब'ऊ मना गे अमके बेद्दा।</verse>
				<verse number="2">नाम ओर्मर बग्गे रकम नू झुकुरदत। नॆ तंग्है ब'अना नू इकला हूँ मल झुकुरदस, आसिम पखड़ मंजका आलस हिकदस। ई लेक्खा आलस दिम तंग्है गोट्टा मॆदन सम्ड़'आ उंगू आलस हिकदस।</verse>
				<verse number="3">नाम घोड़ोन नमा गे पॆस्रत'आ गे अदही बई नू लगाम लगाब'अदत, होले नाम अदही गोट्टा मॆद नू आकुस नना ओंग्दत।</verse>
				<verse number="4">ऎरा, कोहाँ डोंगा हूँ ऎरना नू गा कोहाँ र'ई, अरा आद कोहाँ धुका ती तुकुर'ई। अन्नु हूँ चलाब'उस कोहाँ डोंगा एसन काना ही मने नन्दस आ दिसा ही तरा सन्नीम चटुवा ती किन्‍दरारकी कुद्दी।</verse>
				<verse number="5">अन्नेम ततख़ा हूँ मॆद ही सन्नी गुना ओन्टा अंग र'ई, लिकिन कोहाँ कोहाँ फुलई मन्ना ही कत्था गुट्ठिन कछनख्र'ई। ऎरा, सन्नी गुना चिच्‍ची ही फुलंगी एका कोहाँ जंगल आबोन चिच्ची दग'ई चि'ई।</verse>
				<verse number="6">अरा ततख़ा हूँ चिच्‍ची लेक्खा र'ई। ईद नम्‍है मॆद नू मलदौ ही ओन्टा लोक हवे। आद ओर्तोसिन गोट्टा मॆदन दगहा ननी चि'ई, अरा आसी गोट्टा उज्‍जनन ऒलत'ई चि'ई। अरा ई चिच्ची नरक ती बर'ई।</verse>
				<verse number="7">उर्मी रकम ही मेक्‍खो गुट्ठी, अरा ऒड़ा गुट्ठी, अरा ख़ॆख़ेल नू ऎकना आलॊ गुट्ठी, अरा अम्मु नू र'अना आलॊ गुट्ठी गा आलर ही आकुस ही किइय्या मनी काली। अरा अन्नेम किइय्या मंजकी हूँ किरकी र'ई।</verse>
				<verse number="8">लिकिन आलर नॆ हूँ ततख़न तम्‍है आकुस नू पोलनर उइय्या। ईद सगर घड़ी मलदौ ननी। अरा ईद खे'अनन ओन्द्रना महुरा ती निंदकी र'ई।</verse>
				<verse number="9">इत्रुम नाम उर्बस नम्है धर्मे बंगासिन ओहमा नन्दत, अरा इत्रुम नाम धर्मेस तंग्है लेक्खा गढ़चका आलारिन भखदत।</verse>
				<verse number="10">ओहमा अरा भखना ओन्टा बई तिम उरखी। अना एंग्‍हा भईरो, ईद दौ मल्ली।</verse>
				<verse number="11">ओन्टे गुना पझरा ती एम्बा अरा बॆक अम्मु उरखा उंगी का?</verse>
				<verse number="12">अना एंग्है भईरो, एन्‍देर अंजीर ही मन्न नू जैतून खंज'ई का, मलता अंगुर ही नाड़ा नू अंजीर ख़ंज'ई का? अन्नेम बॆक अम्मु पझरा ती एम्‍बा अम्मु मल उरखी।</verse>
				<verse number="13">निम्है मझी नू नॆ लूरगर अरा बुझुर'ऊ र'अदस? आस तंग्है दौ उज्जना ओक्कना ती अदन ऎद्ददस नेकअन। अरा अदन लूर ती बरना लुदऊ मन्ना ती तंग्है दौ नलख गुट्ठिन नन्दस ऎद्ददस नेकअन।</verse>
				<verse number="14">लिकिन नीम निम्‍है जिया नू करतअंग इस्‍गहा, अरा लोभिया उइय्दर होले, नीम अदही पत्त नू फुलई अमा मना, अरा मानिम ही बिड़दो नू अमके ठक'आ।</verse>
				<verse number="15">एन्ने लेक्खा लूर धर्मेस ती मल बर'ई, लिकिन ईद सौंसार ता लूर हवे, अरा ईद मॆद ही सुबहा ता हवे, अरा ईद नाद ती बर'ई।</verse>
				<verse number="16">एन्देरगेका एसन एसन इस्‍गहा अरा लोभिया र'ई, असन असन छितिर-बितिर अरा उर्मी मदहे मलदौ मनी।</verse>
				<verse number="17">लिकिन एका लूर धर्मेस गुस्ते बर'ई, आद मुन्द गा नेम्हा र'ई। फेन आद सान्ति आबोन बेद्दू, अरा लुदऊ मनू, तबे नू र'ऊ, अरा सोग्‍गे अरा दौ ख़ंजपा ती निंदका, अरा तीना मल ख़ाँड़ू, मानिम गने र'ऊ र'ई।</verse>
				<verse number="18">एकार ओर्त ओर्त गने सान्ति गने र'अरकी सान्ति गे नलख नन्नर, आर सान्ति ही बिहनी आबोन चाँख़रकी उजगो ही ख़ंजपन ख़क्खनर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">निम्‍है नू अरबानख्रना गुट्ठी अरा नग्‍गानख्रना गुट्ठी एन्देर चड्डे बर'ई? निम्है जिया नू र'ऊ निम्है नन्ना नन्ना चिबाख़ारना गुट्ठी तिम अरबानख्रना बर'ई।</verse>
				<verse number="2">नीम इन्द्रिइम ओन्टन ख़क्खा बेद्ददर, लिकिन अदन मल ख़क्खदर। नीम पिटा गे सपड़ारका र'अदर, अरा नन्नारिन इस्गहा नन्दर, अन्नु हूँ नीम एन्द्रन बेद्ददर अदिन ख़क्खा पोलदर। औंगे नीम नग्गानख्रदर अरा अरबानख्रदर। नीम धर्मेस ती मल ने'अदर, ई चड्डेम नीम मल ख़क्ख्रदर।</verse>
				<verse number="3">अरा नीम धर्मेसिन ने'अदर ख़ने हूँ मल ख़क्‍खदर, ईगेका नीम मलदौ मने गुट्ठी ती ने'अदर का नीम निम्है सुख-सौंरत आबोन पूरा नना गेम ने'अदर।</verse>
				<verse number="4">अना नन्ना आली गुसन कालू आलारो, एन्देर नीम बलदर का ख़ॆख़ेल ता कत्था गुट्ठी मइय्याँ चोन्हा नन्ना धर्मेस गने बैर नन्ना ही जोक्खा हवे? औंगे एकास ख़ॆख़ेल गने सखी मना बेद्ददस, आस धर्मेसी बैरी मन्दस।</verse>
				<verse number="5">“नम्है नू ओक्कर'आ गे धर्मेस नमा गे चिच्का नेम्हा बॊलतस, नाम आसी आलर र'आ गे दिम कोड़हे पत्तारदस,” एन्ने नेम्हा पुथी नू अनभनियाँ ती लिख्रकी र'ई एन्ने नीम अमा सोच'आ।</verse>
				<verse number="6">लिकिन धर्मेस गा ख़ॆख़ेल ता मलदौ ती नाम तरकूटी र'आ गे कोड़हे मया चि'अदस। औंगेम नेम्हा पुथी एन्ने ब'ई का, “धर्मेस फुलई मनुर मइय्याँ बिड़दो मन्दस, अरा लुद'उर मइय्याँ मया नन्दस।”</verse>
				<verse number="7">औंगे नीम निमन सौंसे जिया ती धर्मेस गे सोंप'आ चि'आ, अरा नाद गने जुझ्र'आ, अरा आद निम्‍है गुसले उरखो बोग्‍गो।</verse>
				<verse number="8">नीम धर्मेस हेद्दे बरा, होले आस हूँ निम्है हेद्दे बर'ओस। अना पपहा आलारो, नीम निम्‍है उज्जना नू मलदौ नलख गुट्ठिन अम्बा चि'आ। दुइभिदया आलारो, निम्है जियन निमन नना।</verse>
				<verse number="9">अरा निम्हा नंजका मलदौ नलख गुट्ठी चड्डे कलपार'आ अरा अउवार'आ अरा चींख़ा। निम्‍है अलखना अउवारना नू अरा निम्‍है रिझ हेन्दवारना नू बदलारअन नेकअन।</verse>
				<verse number="10">नीम उर्बासी मुन्दहारे निमन लुदऊ कम'आ, होले आस निमन कोहाँ नन्त'ओस।</verse>
				<verse number="11">अना एंग्हा भईरो! ओर्त ओर्त ही बिड़दो नू मलदौ कत्था गुट्ठिन अमके कछनख्र'आ। नॆ तंग्‍है संगे पत्त'ऊ भईसी बिड़दो नू कछनख्रदस महले आसिन बदी टिड़दस होले, आस पॆसका ही बिड़दो नू कछनख्र'उस अरा पॆसकन बदी टिड़'उस र'अदस। लिकिन नीन पॆसकन बदी टिड़'ऊ र'अदय होले, नीन अदन पॆस्र'ऊ मला, लिकिन पॆसकन नेंवई ननू र'अदय।</verse>
				<verse number="12">धर्मेस ओर्ते गुना पॆसकन चि'उस अरा नेंवई ननुस र'अदस। आसिम नमन बछाब'आ गे अरा पिटा गे सवंगिय र'अदस। लिकिन निंग्‍है अरबर-परबारिन नेंवई नना गे नीन एका ओर्तय?</verse>
				<verse number="13">“ऎम इन्ना महले नॆला एकअम नगरे नू क'ओम, अरा ओन बछर असन र'ओम ती ख़ॆन्दोम बीसोम ती ढिबा अर्ज'ओम” एन्ने ब'ऊ आलारो, मेना।</verse>
				<verse number="14">नीम इदन हूँ बलदर का नॆला निमा गे एन्‍देर मनो महले निम्है उज्जना नू एन्देर मनो। निम्है उज्जना गा पैरी ता कीबा लेक्खा र'ई, आद एगघड़ी ईथर'ई अरा ख़ॊख़ा आद उधियार'ई।</verse>
				<verse number="15">निमा एन्ने ब'अना र'ई का, “उर्बासी मने र'ई होले, ऎम उज्‍जोम अरा इदन महले अदन ननोम।”</verse>
				<verse number="16">लिकिन अक्‍कु नीम हकना नू फुलई मन्दर, अरा ई लेक्खा उर्मी फुलई मन्ना मलदौ हवे।</verse>
				<verse number="17">औंगे ओर्तस तंगा नन्ना र'ई आ दौ आबोन अख़दस ती हूँ अदन मल नन्‍दस होले, आस पाप नन्दस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">अना उरुब आलारो, मेना। निम्है मइय्याँ बर'ऊ र'ई आ भयभयान खिलपत गुट्ठी ही चड्डे नीम चींख़ा अरा रेक'आ।</verse>
				<verse number="2">निम्‍है खुर्जी गुट्ठी नठारा केरा, अरा निम्‍है किचरी गुट्ठिन पोचगो मोक्खा चिच्चा।</verse>
				<verse number="3">निम्‍है सोना अरा चांदी मुरछारा केरा। अरा इदही मुरछा निम्है बिड़दो नू गोवाह चि'ओ, अरा ई मुरछा चिच्ची लेक्खा निम्है मॆदन मॊख़ो चि'ओ, एन्देरगेका नीम निम्है खुर्जिन दौ गे मल बउराचकर। ईद ई जुग ही मुंजुरना उल्ला एन्ने अख़ना ती हूँ नीम खुर्जी बॆन्दका र'अदर।</verse>
				<verse number="4">ऎरा, बनिहार आलर निम्है ख़ल्लन ख़ोस्सर, नीम आर ही बनिन मल चिच्चकर, अक्कु आर गे मल चिच्का बनी निम्है बिड़दो नू गोहरार'आ लगी। अरा आ बनिहार ही गोहरारना उर्मी ती सवंगिय धर्मे उर्बस गुसन अंड़सकी र'ई।</verse>
				<verse number="5">नीम ख़ॆख़ेल नू सुख-सौंरत भोगचकर अरा निम्है उर्मी मनेन पूरा नन्ना ती सुक्खे उज्जकर। अरा नीम निम्है जियन पलचकादर, लिकिन एन्देर नीम बलदर का नठारना ही उल्ला हेद्देम अंड़सकी र'ई?</verse>
				<verse number="6">निम्है बिड़दो मल मंजका उजगो आलारिन हूँ नीम बदी टिड्डकर ती पिटकादर।</verse>
				<verse number="7">औंगे अना एंग्है भईरो, उर्बासी किर्रना गूटी खतिर नना। ऎरा, एकासे ख़ल्ल उर्बस तंग्‍है कोड़हे दामे ही खिती मना गे पहिल बरखा ती छेद्दे बरखा गूटी खतिर नन्दस।</verse>
				<verse number="8">नीम हूँ ख़तिर नना डिढ अमके अम्बा, एन्‍देरगेका उर्बासी किर्रना उल्ला हेद्दे अंड़सकी र'ई।</verse>
				<verse number="9">अना भईरो, नीम ओर्त ओर्तर ही बिड़दो नू अमा हउडउर'आ, होले नीम नेंवई मल नन्तार'ओर। ऎरा, नेंवई ननुस चाड़हेम बर'ऊ र'अदस।</verse>
				<verse number="10">अना भईरो, उर्बासी नामे नू कछनख्रका धर्मेसी कत्था तिंगुर ही पत्त नू सोच'आ। आर ख़तिर गने सस्‍ती चॊद'आलियर। इदन नीम ओन्टा नमुना अख़'आ।</verse>
				<verse number="11">ऎरा, खतिर ननू आलर आसीस ख़क्खोर। नीम यॊबसी खतिर नन्ना ही पत्त नू गा मेंजकादर। अरा नीम ऎरा ओंग्दर का उर्बस आसी छेद्दे बेड़ा नू एकासे दया नंजकाचस। उर्बस कोड़हे सोग्गे ईरू अरा मया ननू र'अदस।</verse>
				<verse number="12">अना एंग्‍है भईरो, उर्मी ती कोड़हे गा, नीम किरया अमके मॊख़ा। ख़ॆख़ेल ही महले मेर्ख़ा ही महले एकअम नन्ना आलॊ ही मइय्याँ अमके किरया मॊख़ा। लिकिन निम्‍है कत्‍था गा हाँ होले हाँ अरा मला होले मला र'अन नेकअन। होले धर्मेस निमन बदी मल टिड़'ओस।</verse>
				<verse number="13">निम्‍है नू एकअम ओर्तस सस्ती सारदस होले, आस गोहरारदस नेकअन। अरा निम्है नू एकअम ओर्तस रिझ्रदस होले, आस ओहमा पाड़दस नेकअन।</verse>
				<verse number="14">अरा निम्‍है नू एकअम ओर्तस बेमार नू र'अदस होले, आस कलीसिया ही सेयान आलारिन मॆख़दस नेकअन। अरा आर आसी मइय्याँ उर्बासी नामे नू इसुंग टूड़रकी आस गे गोहरारनर नेकअन।</verse>
				<verse number="15">पत्त'अना गने नन्ना गोहरारना बेमरहा आलासिन कोड़े ननी चि'ई। अरा उर्बस आसिन कोड़े ननोस। अरा आस पाप गुट्ठी नंजकादस होले, अबड़ा आस गे अम्बतार'ओ कालो।</verse>
				<verse number="16">औंगे नीम निम्है पाप गुट्ठिन ओर्त ओर्तर नू तेंग्र'आ, अरा ओर्त ओर्तर गे गोहरार'आ, होले नीम उजगार'ओर। उजगो आलासी गोहरारना सवंगिय र'ई, अरा इत्रु ती कोड़हे नलख मना ऊंगी।</verse>
				<verse number="17">धर्मेसी कत्‍था तिंगू एलियस नम्‍है लेक्‍खा आलस रहचस। लिकिन आस सौंसे जिया ती गोहरारस का साढ़े तीन बच्‍छर अम्बो पुंइय्याँ, अरा आ राजी नू साढ़े तीन बच्‍छर चॆप मल पुंइय्याँ।</verse>
				<verse number="18">अरा आस अउरिम गोहरारस ख़ने, चॆप पुंइय्याँ अरा ख़ॆख़ेल नू ख़ंज'आ हेलरा।</verse>
				<verse number="19">अना एंग्है भईरो, निम्है नू एकअम ओर्तस धर्मेसी मानी डहरे ती बिलटारका केरकादस ख़ने, ओर्तस आसिन किर्रत'अदस ओन्‍द्रस होले,</verse>
				<verse number="20">आस इदन अख़'आ हो'आ का, आस ओर्त पपहा आलासिन आसी मलदौ डहरे ती किर्त'अदस, अरा आस आसिन जनमजुग खे'अना ती बछाब'अदस, अरा आस आ पपहा आलासी कैनो गोटंग पाप गुट्ठिन अम्बत'अना गे चड्डे मन्दस।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="60">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">ऎन पतरस येसु मसीसी तइरकन रॊम चक पोन्‍तोस अरा गलातिया अरा कप्‍पदोकिया अरा आसिया अरा बितुनिया नू छितयारर ती जोक्क उल्ला गे र'उर लेक्खा उज्जू धर्मेस ती चजरका आलर गे ई चिठिन लिखदन।</verse>
				<verse number="2">धर्मे बंगस तान हुल्लो तिम ठंचका लेक्खा निमन चजकादस, अरा नीम आसिन पॆस्र'आ गे आसी बॊलतस निमन नेम्हा नंजकादस, अरा येसु मसीसी ख़ॆंस ती नॊड़रकादर। धर्मेसी मया अरा कोड़े कोड़हे ती कोड़हे निमा मनन नेकअन।</verse>
				<verse number="3">नम्है उर्बस येसु मसीसी बंगस धर्मेस गे उर्मी ओहमा मनन नेकअन। आस तंग्‍है कोड़हे सोग्‍गे ही चड्डे येसु मसीसिन केच्‍चकर ती उज्‍जत'अना ती नमा गे ओन्टा पुना कुन्द्रनन चिच्कादस। इदही चड्डे नाम कोड़हे असरा गने उज्‍जदत।</verse>
				<verse number="4">इदही गने धर्मेस निमा गे ओन्टा कोड़हे आसीसन मेर्ख़ा नू उइय्कादस। आद इकला हूँ मल नठार'ई अरा सोतरा मल मनी अरा मल चड़मी।</verse>
				<verse number="5">नीम गा आ नाड़रनन ख़क्खना गूटी निम्‍है पत्त'अना ती धर्मेस तंग्है सवंग ती निमन ख़ापालदस। आ नाड़रना छेद्दे बेड़ा नू दहदर मना गे सपड़ारकी र'ई।</verse>
				<verse number="6">ई नाड़रना ही पत्त नू नीम कोड़हे रिझ्रदर, अन्नु हूँ अक्‍कुन जोक्‍क बेड़ा गे निमा कैनो रकम ही खिलपत सहना ही चाड़ र'ई।</verse>
				<verse number="7">निम्है पत्त'अना मानिम एन्ने पुरुब मना गे इबड़ा खिलपत गुट्ठी निमा गे बर'ई। नठारना सोना चिच्ची ती गलाबातार'ई। औंगे सोना ती कोड़हे मईन ही निम्है पत्त'अना खिलपत गुट्ठी ती बिढ़्रना दिम र'ई। निम्है पत्त'अना बिढ़्र'ई ख़ने, येसु मसीस गोट्टा सौंसार गे तंगन दहदर ननो बारी नू नीम ओहमा अरा महबा अरा मईन आबोन ख़क्खोर।</verse>
				<verse number="8">आसिन नीम मल्‍ला ईरका अन्नु हूँ आसिन चोन्‍हा नन्दर। नीम आसिन मल ईरका ती हूँ अक्कु आसिन पत्त'अदर ती तेंगा पोलना रिझ अरा कोड़हे मईन गने रिरयारदर।</verse>
				<verse number="9">एन्देरगेका नीम निम्है पत्त'अना ही इनाम ख़क्खदर। ईद निम्है जिया गुट्ठी ही नाड़रना हवे।</verse>
				<verse number="10">एका मया निमा गे ख़क्ख्रना रहचा, अदही पत्त नू तिंका धर्मेसी कत्था तिंगुर ई नाड़रना ही पत्त नू दिम कोड़हे बेद्दना ख़ॊजना नू रहचर।</verse>
				<verse number="11">मसीसी बॊलता आर ही नू रहचा, अरा आरिन तिंगिया का एकासे मसीस दुक्‍खे चॊद'ओस अरा अदही ख़ॊख़ा कोड़हे मईन आबोन ख़क्खोस। औंगे आर इदही बेद्दना ख़ॊजना ही चिहुट नंजर का इदही बेड़ा एकाबारी बर'ओ, अरा आद एकासे बर'ओ।</verse>
				<verse number="12">आर गे तेंगतारा केरा का इबड़ा कत्था गुट्ठी तम्है उज्जना बेड़ा नू मल मनो, लिकिन बग्गे चाँन ही ख़ॊख़ा निम्है बेड़ा नू मनो। अरा मेर्ख़ा ती तइरका नेम्हा बॊलतासी सवंग ती निमा गे दौ कत्था तिंगुर ती अक्कुन ई दौ कत्था मेन्तारकी र'ई। ईद कोड़हे बॆस हवे का मेर्ख़ा पैकर हूँ इबड़ा कत्‍था गुट्ठी मन्नन ऎरा गे चिबाख़ारनर।</verse>
				<verse number="13">औंगे नीम अपन अपन जियन नलख नना गे सपड़'आ। अरा खतिर नन्ना ती र'आ। अरा येसु मसीसी दहदर मन्ना ही बेड़ा नू निमा ख़क्ख्रना र'ई आ मया मइय्याँ निम्है उर्मी असरा आबोन उइय्या।</verse>
				<verse number="14">मुन्द नीम मल बुझ्रना नू रहचकर ख़ने, मलदौ चिबाख़ारना गुट्ठी निमा नू रहचा। अदही लेक्खा अक्कुन हूँ मल उज्जरकी पॆसकन पॆस्र'ऊ ख़द्दर लेक्‍खा मना।</verse>
				<verse number="15">निमन चुनचका धर्मेस एकासे नेम्‍हा र'अस, अन्नेम नीम हूँ निम्है सौंसे उज्‍जना ओक्‍कना नू नेम्‍हा र'आ।</verse>
				<verse number="16">एन्‍देरगेका नेम्‍हा पुथी नू लिख्रकी र'ई, “ऎन नेम्‍हा र'अदन, औंगे निमा हूँ नेम्हा र'अना र'ई।”</verse>
				<verse number="17">अरा बिगर तीना ख़ाँड़ना ती उर्मी आलारिन अपन अपन नंजका नलख ही लेक्खा नेंवई ननू मेर्ख़ा बंगासिन नीम गोहरारदर। औंगे इसन ख़ॆख़ेल नू नीम जोक्क उल्ला गे र'उर लेक्खा उज्जना बेड़ा गूटी इल्चका अरा कोड़हे मईन गने उज्जा ऎका।</verse>
				<verse number="18">एन्‍देरगेका नीम अख़दर का निम्‍है पूरखर ती इत्तनुम बर'आ लगी निम्है अयंदहा उज्‍जना ही डहरे ती निम्‍है नाड़रना सोना मलता चाँदी लेक्‍खा नठारना आलॊ ही दाम ती मल मंजकी र'ई।</verse>
				<verse number="19">लिकिन नीम बिगर बदी अरा बिगर पाप ही भेंडो ख़द्द लेक्खा मसीसी कोड़हे दाम ही ख़ॆंस ती नाड़रकादर।</verse>
				<verse number="20">आस ख़ॆख़ेल गढ़्रना ही मुन्द तिम चाजरकाचस। लिकिन इबड़ा मुंजा ता बेड़ा गुट्ठी नू निमा गे दहदर मन्तारकादस।</verse>
				<verse number="21">आस ती दिम नीम अक्‍कु धर्मेसिन पत्त'अदर। धर्मेस दिम आसिन केचका ती उज्जताचस ती आस गे महबा चिच्चस। औंगे निम्‍है पत्त'अना अरा असरा धर्मेस मइय्याँ र'ई।</verse>
				<verse number="22">अक्‍कु गा निम्है जिया गुट्ठी मानिमन पॆस्रका ती सुध मन्रकी र'ई। ख़ने नीम निम्है भई बहिनर ही मइय्याँ मानिम चोन्‍हा उइय्कादर। औंगे नीम ओर्त ओर्त गने मानिम जिया गने कोड़हे चोन्‍हा नना।</verse>
				<verse number="23">एन्‍देरगेका नीम नठारना बिहनी ती मला, उज्जना अरा सदौ बन्चका र'अना धर्मेसी कत्‍था ही मल नठारना बिहनी ती पुना कुन्द्रनन ख़क्‍खका र'अदर।</verse>
				<verse number="24">एन्देरगेका नेम्हा पुथी एन्ने ब'ई का, “उर्मी आलर लट्टी लेक्‍खा र'अनर, अरा आर ही ओर्मा महबा लट्टी ही पूंप लेक्‍खा र'ई। लट्टी ख़ा'ई क'ई अरा पूंप निदगी क'ई।</verse>
				<verse number="25">लिकिन उर्बासी कत्‍था गा सदौ बन्चकी र'ई।” ईदिम दौ कत्था ही कत्था, एकदा निमा तेंगरा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">औंगे नीम उर्मी रकम ही मलदौ अरा उर्मी ठकना अरा उतुरमाड़ना गुट्ठी अरा इस्‍गहा गुट्ठी अरा उर्मी मलदौ कछनख्रना गुट्ठी ती निमन तरकूटी उइय्या।</verse>
				<verse number="2">अरा पुना कुन्‍द्रका ख़द्दर दुदही गे तरसारनर अदही लेक्‍खा नीम हूँ सुध बॊलता ही दुदही गे तरसारना नू र'आ, होले आद ती नीम निम्है नाड़रना नू पूरा परद'ओर।</verse>
				<verse number="3">एन्देरगेका नीम अगमाचका र'अदर का नेम्हा पुथी नू बाचका लेक्खा “उर्बस एवंदा बॆस र'अस”।</verse>
				<verse number="4">नीम गा मसीस गुसन बर'आ, एकास धर्मेसी मन्दिर ही उज्जना पखना हिकदस। आस आलर ती तरकूटी नन्तारकादस, लिकिन धर्मेस ती चाजरका अरा आस ती कोड़हे मईन ख़क्ख्रका र'अस।</verse>
				<verse number="5">नीम हूँ उज्‍जना पखना गुट्ठी लेक्‍खा र'अदर का धर्मेसी बॊलता कमना धर्मेसी एड़पा कम्रनुम कादर। अरा नीम आसी नेम्‍हा नैग खोंड़हा हूँ हिकदर। अरा येसु मसीस एन्देर नंजकादस अदही चड्डे नीम बॊलता दाँड़े गुट्ठिन अरगदर, एकदा धर्मेसिन पत्तार'ई।</verse>
				<verse number="6">एन्देरगेका नेम्‍हा पुथी नू एन्ने लिख्रकी र'ई का, “ऎरा, ऎन येरुसलॆम नू ओन्‍टा चाजरका अरा कोड़हे मईन ही कोंड़ा पखनन उइय्‍दन, नॆ आसी मइय्याँ पत्त'ई आस इकला हूँ मल लजर'ओस।”</verse>
				<verse number="7">आसिन पत्त'ऊ निमा गे आ पखना कोड़हे मईन ही र'ई। लिकिन आसिन मल पत्त'उर गे नेम्‍हा पुथी एन्ने ब'ई का, “एड़पा कम'उर एका पखनन अनभनियाँ बाचर ती ताँड़चका चिच्काचर आदिम कोंड़ा ही कुक्कु पखना मंजा।”</verse>
				<verse number="8">अरा अउरिम नेम्हा पुथी ब'ई का, “आस आलर गे मूड़ना ही पखना अरा आर गे थोथमारना ही चचड़ी र'अदस।” आर धर्मेसी कत्थन मल पॆस्रना ती मूड़नर। ईदिम आर गे धर्मेसी मने रहचा।</verse>
				<verse number="9">लिकिन नीम गा ओन्टा चज्‍जिका जंईपुंई, अरा ओन्टा बॆल नैग ख़ोंड़हा, अरा ओन्टा नेम्‍हा जाती, अरा धर्मेसी तंग्‍है आलर हिकदर। नॆ निमन ऊख़ा ती ओथ्रस ती तंग्है अजगुत लौकारना बिल्‍ली नू मीख़ियस ओन्द्रस, आसी कोहाँ नलख गुट्ठिन आलर गे तेंगा गेम नीम एन्ने मन्रकादर।</verse>
				<verse number="10">मुन्द नीम धर्मेसी आल एन्ने मल अखतारकर, लिकिन अक्‍कु गा नीम धर्मेसी आलर हिकदर। मुन्द नीम धर्मेसी सोग्‍गेन मल ख़क्खकर, लिकिन अक्‍कु गा आसी सोग्गेन ख़क्खकर।</verse>
				<verse number="11">अना चोन्हा आलारो, नीम ख़ॆख़ेल नू जोक्का उल्ला गे र'उर अरा बहरीतर लेक्खा र'अदर। औंगे ऎन निमन आनदन का नीम मॆद ही रिझ रंग गुट्ठी ती तरकूटी र'आ, एकदा निम्है बॊलता ही बिड़दो अरबा-नख्र'ई।</verse>
				<verse number="12">मल पत्त'उर ही मझी नू निम्‍है उज्‍जना ओक्‍कना बॆस र'अना र'ई। औंगे आर निमन मलदौ ननू ब'अनर ती बदी नन्नर ती हूँ, निम्‍है दौ नलख गुट्ठिन ऎरोर ती धर्मेस आलारिन नेंवई नना गे बरना उल्ला नू असिन महबा ननोर।</verse>
				<verse number="13">नीम उर्बासी पॆसकन पॆस्र'उर र'अना ती आलर गे चीरका ओन्टे ओन्टे अदिया ही तबे नू र'आ। उर्मी ती कोड़हे अदिया उइय्यू बॆलस गे,</verse>
				<verse number="14">अरा मलदौ ननुर गे डंडे चि'आ गे अरा दौ ननुर ही ओहमा नना गे बॆलस तरती उइरका राजीख़ापुर ही हूँ तबे नू र'आ।</verse>
				<verse number="15">एन्देरगेका नीम निम्‍है दौ नलख ती लूर मलका आलर ही मलदौ कत्‍था कछनख्रनन मुढ़'आ गे धर्मेस बेद्ददस।</verse>
				<verse number="16">नीम छछिन्‍द आलर लेक्‍खा उज्जा। लिकिन नीम गा धर्मेसी बिट्ठी ननू जॊंख़ र'अदर, औंगे निम्है छछिन्द आबोन मलदौ नना गे अमा बउर'आ।</verse>
				<verse number="17">ओर्मारिन मईन नना। पत्त'ऊ भईर गने चोन्‍हा नना। धर्मेसिन एल्‍चा। बॆलासिन मईन नना।</verse>
				<verse number="18">अना बिट्ठी ननू जॊंख़ारो, नीम निम्है उर्बारिन कोड़हे मईन ननरकी आर ही तबे नू र'आ। दौ अरा लुदऊ उर्बर गे लेका मला लिकिन कुचरहा उर्बर ही तबे नू हूँ र'आ,</verse>
				<verse number="19">एन्‍देरगेका नीकईम तंग्है उज्जना नू धर्मेसी मने ईद एन्ने अख़ना ती बिगर नेंवई ती कोड़हे सस्‍ती चोद्दस ती कलपारदस होले, आस धर्मेसिन खुसमारतादस।</verse>
				<verse number="20">नीम इन्द्रिइम गलती नन्दर ती अदगे ख़क्खना दंडेन सहदर होले, आद ती निमा एन्देर हूँ नफा मल मनो। लिकिन नीम दौ नलख नंजका ही चड्डे सस्ती सारदर, अरा अदिन नीम कयास ती सहदर होले, आद धर्मेसिन खुसमारत'ई।</verse>
				<verse number="21">इदगेम नीम मॆंख्रका हूँ र'अदर। एन्‍देरगेका मसीस हूँ निमा गे सस्‍ती सारचस ती नीम आसी उज्जना ओक्कना लेक्‍खा उज्जा ऎका गे निमा गे ओन्टा चिन्हा आबोन अम्बका केरकादस।</verse>
				<verse number="22">आस पाप मल नंजस अरा आस इकला हूँ मल ठगचस।</verse>
				<verse number="23">आस केबेर मोक्‍खस ती मल केप्‍पस, अरा दुक्‍खे चोद'अरकी नॆकन हूँ मल धिराब'आ लगियस। लिकिन आस गा तंगन मानी गने नेंवई ननू धर्मेसी ख़ेक्खा नू सोंपचस चिच्चस।</verse>
				<verse number="24">आस नम्‍है पाप गुट्ठिन तंग्‍है मॆद नू चेड्डस ती क्रुस नू अरगियस, एकत्रु नाम पाप नन्नन अम्बदत ती उजगो उज्जना उज्जा ओंग्दत। अरा आसी लौर मोक्का ती नीम उजगारका र'अदर।</verse>
				<verse number="25">मानिम नू मुन्द नीम बेहड़ारका भेंडो लेक्‍खा रहचकर, लिकिन अक्‍कु निम्‍‍है जिया गुट्ठी ही ख़ापुस अरा ईरु-ख़ूजुस मसीस गुसन किर्रका बरचका र'अदर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">अन्नेम अना मुक्‍कारो! नीम हूँ तम्है तम्‍है मॆतर ही आकुस नू र'आ। होले आर ती नेकईम धर्मेसी कत्थन मल पत्त'उर र'अना ती हूँ, नीम आर गे धर्मेसी पत्त नू तेंगना ती मला लिकिन नीम निम्है दौ उज्‍जना ओक्‍कना ती आरिन धर्मेस तरा किर्रत'आ ओंगोर दने।</verse>
				<verse number="2">आर निम्है नेम्हा उज्जनन अरा नीम आर गे चि'अना मईन आबोन ऎरोर ख़ने, आर धर्मेस तरा किर्रा ओंगोर दने।</verse>
				<verse number="3">बिनयारना खोपा मुलरना, अरा सोना ही सिंगार, अरा नापे नापे किचरी गुट्ठी ती अत्तना कुन्दरना ही बहरी ता सिंगार ही पत्त नू अमा सोच'आ।</verse>
				<verse number="4">लिकिन निम्है सिंगार गा निम्है भितरी उज्जना ही सिंगार र'अना र'ई। नीम निमन लुदऊ अरा सल जिया ती सिंगार'आ। ईदिम मल नठारना सिंगार हवे, अरा धर्मेसी ऎरना नू कोड़हे मान ही र'ई।</verse>
				<verse number="5">ई लेक्‍खम चिरान नू धर्मेस नू असरा उइय्का नेम्हा मुक्‍कर हूँ तम्‍है मॆतर ही आकुस नू र'आ लगियर ती तमन सिंगर'आ लगियर।</verse>
				<verse number="6">ई लेक्खम सारा तंग्है मॆतस अब्राहमसिन उर्बा ब'आलिया ती आसी पॆसकन पॆस्र'आ लगिया। अरा नीम हूँ एन्‍द्रा मानिम र'ई अदिन बिगर इल्‍चका ननोर होले, नीम अदही ख़द्द मनोर।</verse>
				<verse number="7">अन्नेम अना मॆतारो! नीम निम्है मुक्‍का गने ठौका बुझ्रना अरा अदही मइय्याँ ता सोच गने उज्‍जा। अरा मुक्‍कारिन निम्है ती पयहा आल अख़'आ ती अरा निम्है गने मल मुंज्रना उज्‍जना ही धर्मेसी सोग्‍गेन ख़क्‍खका अख़'आ ती आरिन मईन नना। नीम एन्ने ननोर होले, नीम सान्ति जिया ती र'ओर अरा बड़ियर गोहरार'आ ओंग्दर।</verse>
				<verse number="8">छेद्द नू आन्‍दन, नीम ओर्मर ओन्टे जिया ओर्त ओर्तर ही पत्त नू सोच नू र'आ, ओर्मारिन भईर लेक्‍खा चोन्हा नना, सोग्‍गे ईरू अरा लुदऊ जिया मना।</verse>
				<verse number="9">नीम मलदौ ही ऊजी मलदौ अमा नना, केबना ही ऊजी अमा केबा, लिकिन ऊजी नू बरकत दिम नना। एन्नेम नीम ननोर होले धर्मेस निमन बरकत ननोस, इदगेम नीम मॆख़्रका र'अदर।</verse>
				<verse number="10">एन्‍देरगेका नेम्हा पुथी नू एन्ने लिख्रकी र'ई का, “नॆ खुस ती उज्‍जा गे बेद्ददस अरा दौ उल्‍ला गुट्ठिन ऎरा बेद्ददस, आस मलदौ मल ब'अना र'ई, अरा आस मल ठकना र'ई।</verse>
				<verse number="11">अरा आस मलदौ ती तरकूटी र'अरकी दौ नन्ना र'ई। अरा आस कोड़ेन बेद्ददस ती अइय्यम उज्जना ऎकना र'ई।</verse>
				<verse number="12">एन्‍देरगेका उर्बासी ख़न्न उजगो आलर ही मइय्याँ टक टकने ऎरते र'ई, अरा आसी ख़ेबदा आर ही गोहरारना नू ओड़चकी र'ई। लिकिन उर्बस मलदौ ननुर ती मुहिन बिड़दो नन्दस।”</verse>
				<verse number="13">नीम दौ नन्ना गे कोड़हे पत्तारदर होले, नॆ निमा गे मलदौ ननोस?</verse>
				<verse number="14">लिकिन नीम दौ नन्ना चड्डे दुक्‍खे चॊद्दर होले, नीम धर्मेस ती आसीस ख़क्‍खोर। नेम्हा पुथी नू लिक्खरका लेक्खा नना का, “नीम आर ही इल्चताना गुट्ठी गे अमके एल्‍चा अरा अमके धुकपुकर'आ।”</verse>
				<verse number="15">लिकिन नीम मसीसिन निम्‍है उज्जना नू उर्बस ब'अरकी इंझ्ररकी आसिन मईन नना। अरा नेकईम मसीसी मइय्याँ ता निम्है असरा ही पत्त नू इन्द्रिइम मेन्नर होले, आर गे अदही पत्त नू बुझुरत'आ गे सगरो सपड़ारका र'आ।</verse>
				<verse number="16">लिकिन लुदऊ जिया अरा मईन गने इदन नना। अरा निम्‍है लखनन निमन उइय्या। ख़ने मसीस नू निमा गे र'अना बॆस जज्जना ओक्कना ही बिड़दो नू मलदौ सोच ती कछनख्र'उर तम्है हींड़ना कत्था ही पत्त नू लज्‍जे मॊंख़ोर।</verse>
				<verse number="17">मलदौ ननरकी दुक्खे चॊदना ती, धर्मेसी मने ईदिम होले, दौ नन्ना ती दुक्‍खे चॊदना कोड़हे बॆस र'ई।</verse>
				<verse number="18">इवंगेका मसीस नन्नर ही पाप गुट्ठी गे ओंग्होल लेका केच्चस केरस। आस धर्मेसी ऎरना नू उजगो रहचस, लिकिन आस निमन धर्मेस गुसन अंड़सत'आ गे धर्मेसी ऎरना नू उजगो मलकर गे केच्‍चस। आस कया ती गा पिटतारस, लिकिन बॊलतस नू उज्‍जतारस।</verse>
				<verse number="19">अउर हूँ आस बॊलतस ती केरस ती गुड़रका बॊलता गुट्ठी गे दौ कत्‍था मेन्ताचस।</verse>
				<verse number="20">अबड़ा बॊलता गुट्ठी ईर हिकनर का, एका ओर्तर चिरान नू नूहसी परिया नू आस कोहाँ डोंगा कमना उल्ला गुट्ठी नू धर्मेस कोड़हे कयास गने पाब ऎरा लगियस ख़ने, आसी पॆसकन मल पॆस्रर। आ कोहाँ डोंगा नू जोक्कोर लेका आठ आलर लेका बया बहड़ी ती बछरर।</verse>
				<verse number="21">ई अम्मु अक्कु निमन नाड़र'ऊ नॊड़रना ही चिन्हा हवे। ई नॊड़रना मॆद ही कस्‍सन ओथ्र'आ गे मला, लिकिन आद धर्मेसी मुन्दहारे मानिम लखना गने नन्ना गच्छरना हवे। ई नॊड़रना इदन ईद'ई का, येसु मसीसी उज्‍जा चो'अना ही चड्डे निमा गे नाड़रना ख़क्ख्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="22">मसीस मेर्ख़ा नू केरस ती कोड़हे मईन ही अड्डा धर्मेसी तीना पक्खे ओक्का र'अदस। अरा उर्मी मेर्ख़ा पैकर अरा अदिया गुट्ठी अरा सवंग गुट्ठी आसी आकुस ही किय्या र'ई।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">औंगे मसीस नम्है पाप गुट्ठी गे तंग्है कया नू दुक्खे चॊदना ती नीम हूँ ई लेक्खम तम्है कया नू दुक्खे चॊद्दर एन्ने ई सोच आबोन कमहड़ लेक्खा अत्तका ती र'आ। एन्देरगेका एकास कया ती दुक्खे सारस आस पाप ही सवंग ती बच्छरका र'अदस।</verse>
				<verse number="2">इदही चड्डेम आस ख़ॆख़ेल नू अउर उज्जना तंग्है उज्जना नू आल सुबहा ती बरना मलदौ सुख-सौंरत गुट्ठी गे मल उज्जदस। लिकिन धर्मेसी मने लेक्खा नना गेम आस उज्जदस।</verse>
				<verse number="3">नीम मुन्द धर्मेसिन बल्लुर पत्तारना नलख गुट्ठिन नन्ना ती रिरयारर ती बग्गे बेड़न बहाबाचकर। नीम पेहरन ही सोतरा नलख नू, अरा मलदौ सुख-सौंरत गुट्ठी नू, अरा उंखना नू, अरा रिझ-रंग नू, अरा अरखी ओन्ना मदी गुट्ठी नू, अरा बिगर नॆग ही मूर्ती गुट्ठी गे ऒड़ लग्गना नू उज्जा लिक्कर।</verse>
				<verse number="4">लिकिन निम्है मुन्द ता सखीर अनचकरनर का नीम अक्कु आर ही गने आर नन्ना मलदौ नलख गुट्ठी नू मल जुम्रदर। औंगे आर निमन हींड़नर।</verse>
				<verse number="5">लिकिन सुरता उइय्या का एकास केचका अरा उज्जना आलारिन नेंवई नना गे सपड़ारका र'अदस आस गे आर लेखा चि'अना र'ओ।</verse>
				<verse number="6">इदगेम अक्कुन केचका पत्त'ऊ आलर गे हूँ आर उज्जना बारी नू दौ कत्था तेंगतारा केरा। आर कया ती गा उर्मी आलर गे मन्ना नेंवई ही लेक्खा केचका र'अनर, अन्नु हूँ बॊलता ती गा धर्मेसी चिताबुता ही लेक्खा अउरिम उज्जा ओंगोर।</verse>
				<verse number="7">उर्मी कत्था गुट्ठी ही मुंज्रना हेद्दे अंड़सकी र'ई। औंगे नीम फरी जिया ती गोहरार'आ गे निमन सम्ड़ह'आ।</verse>
				<verse number="8">उर्मी ती कोहाँ गा ओर्त ओर्त गने कोड़हे चोन्हा नना, एन्देरगेका चोन्हा कोड़हे पाप गुट्ठिन भुलाब'अती चि'ई।</verse>
				<verse number="9">बिगर कुनमुनर'आ ती ओर्त ओर्तारिन पाही ऎरा।</verse>
				<verse number="10">नीम ओर्मर धर्मेस ती ख़क्खका इनामन बउरारकी ओर्त ओर्त गे सुसर नना। एन्नेम नन्ना नन्ना रकम ती बरना धर्मेसी मया आबोन मानी गने उय्यू-उस्र'ऊ मना।</verse>
				<verse number="11">ओर्तस गे कत्था मेन्त'अना ही इनाम र'ई होले, आस धर्मेस तान आसी ती ब'अना लेक्खा कत्था मेन्त'अना र'ई। ओर्तस गे सुसर नन्ना ही इनाम र'ई होले, आस धर्मेस चि'अना सवंग ती अदन नन्ना र'ई। ख़ने नीम नन्ना उर्मी कत्था गुट्ठी येसु मसीस संगरा ती धर्मेस गे महबा ओन्द्रना र'ई। आस गेम उर्मी महबा अरा सवंग उर्मी उल्ला मनन नेकअन। आमेन।</verse>
				<verse number="12">अना चोन्हा आलारो, निमन बिढ़'आ गे गौंगौंरना चिच्ची लेक्खा सस्ती निम्है मझी नू मना लगी। इदही पत्त नू एकअम मल मन्ना कत्था निम्है नू मंजकी र'ई एन्ने सोच'अरकी अमा अनचकर'आ।</verse>
				<verse number="13">लिकिन मसीसी सस्ती गुट्ठी नू ऎम हूँ मेस्रदम एन्ने सोच'अरकी रिझ्र'आ। ख़ने आसी महबा दहदर मन्ना ही बेड़ा नू नीम अउर कोड़हे रिरयार'ओर।</verse>
				<verse number="14">नीम मसीसिन पत्त'ऊ र'अना चड्डे निम्है निंदा मनी होले, नीम धर्मेस ती आसिस ख़क्खुर दिम हिकदर। एन्देरगेका महबा ती निंद्रका धर्मेसी बॊलतस निम्है नू मड़दस।</verse>
				<verse number="15">नीम सस्ती सारना बारी आल पिटुस, मलता ख़लबस, मलता मलदौ ननुस, मलता नन्नर ही नलख नू हेड़ेम-जेड़ेम ननुस लेक्खा सस्ती अम्बोस सार'आ।</verse>
				<verse number="16">लिकिन नीम मसी आलर र'अना चड्डे सस्ती सारदर होले, अदही पत्त नू अम्बोस लजर'आ, लिकिन मसी आलर एन्ने नामे निमा गे र'अना चड्डे धर्मेसी महबा नना।</verse>
				<verse number="17">एन्देरगेका धर्मेस आलारिन नेंवई नन्ना ही बेड़ा हेद्दे अंड़सकी र'ई। ईद धर्मेसी आलर ही मझी नू मुन्द ऒरे मनो। नेंवई नन्ना मुन्द नम्है नू ऒरे मनी होले, धर्मेसी दौ कत्थन मल पॆस्र'उर ही मुंज्रना एकासे र'ओ?</verse>
				<verse number="18">अरा नेम्हा पुथी ब'अना लेक्खा, “उजगो आलर दिम सकइत ती नाड़र'ओर होले, धर्मेसिन मल पॆस्र'उर अरा पपहर ही दसा एकासे र'ओ?”</verse>
				<verse number="19">औंगे धर्मेसी मने ही लेक्खा सस्ती सार'उर अउरिम दौ नन्तेम र'अना ती पत्त'अना जॊगे अरा तमन गढ़चका धर्मेस गे तमन सोंपनर नेकअन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">निम्है मझी ता सेयान आलर गे, आर ही लेक्खा संगे सेयान आलन, अरा मसीस सारचका सस्ती गुट्टी ही गोवाह, अरा दहदर मन्ना महबा नू मेस्र'ऊ र'अना एंग्है रिझ्रत'अना ईद र'ई का:</verse>
				<verse number="2">धर्मेसी निम्है ख़ेक्खा नू सोंपचका आसी खोंड़हन ख़ापा, एकदा निम्है मझी नू र'ई। अरा ईरू-ख़ूजुर लेक्खा सुसर नना। ढेवा ढेवा ती मला, लिकिन धर्मेस नीम नना गे बेद्दना लेक्खा सौंसे जीया ती अदन नना। मलदौ अर्ज'आ गे मला, लिकिन कोड़हे रिझ गने आ सुसर आबोन नना।</verse>
				<verse number="3">अरा निम्है ख़ेक्खा नू ऎरा ख़ॊजा गे चीतारका आलर ही मइय्याँ नीम आकुस ननू लेक्खा अमा र'आ, लिकिन बॆस नमुना मनरकी आरिन कड़हाब'आ।</verse>
				<verse number="4">नीम एन्ने ननोर होले, इकला मुध महरस दहदर मनोस, आ बारी नीम तंग्है बिल्चनन मल अम्बना महबा अरा मईन ही मुकुटन ख़क्खोर।</verse>
				<verse number="5">अन्नेम अना जॊंख़ारो! नीम सेयान आलर ही आकुस नू निमन चि'आ। अरा नीम ओर्मर लुदऊ मनरकी ओर्त ओर्त गे सुसर नना। एन्देरगेका नेम्हा पुथी एन्ने ब'ई का, “धर्मेस फुलई मनुर ही बिड़दो मन्दस, लिकिन आस लुदऊ र'उर ही मइय्याँ सोग्गे ऎरदस।”</verse>
				<verse number="6">औंगे नीम निमन धर्मेसी सवंगिय ख़ेक्खा किय्या लुदऊ मना ती र'आ, होले ठौका बेड़ा नू आस निमन मइय्याँ चॊद'ओस।</verse>
				<verse number="7">निम्है उर्मी घोख गुट्ठिन आस गे चिलघ'आ, एन्देगेका आस गे निम्है सोच र'ई।</verse>
				<verse number="8">चिहुंक र'आ, अरा एज्रका र'आ। निम्है कोहाँ बैरी नाद मुर्ना लकड़ा लेक्खा इदिन बेद्दा कुद्दी का नॆकन चर्रोन मॊख़ोन।</verse>
				<verse number="9">निम्है पत्त'अना नू बड़ियर मना ती आसी बिड़दो नू जुझर'आ। एन्देरगेका नीम अक्कर का, सौंसे ख़ॆख़ेल नू ता निम्है मसी भई बहिनर हूँ निम्है लेक्खम सस्ती सार'आ लगनर।</verse>
				<verse number="10">अक्कु उर्मी दसा नू उर्मी रकम ही संगरा ननुस धर्मेस निमन मसी येसुस नू ता निम्है पत्त'अना ही चड्डे तंग्है मल मुंज्रना महबा नू मीख़ियस। नीम जोक्क घड़ी सस्ती सारका ख़ॊख़ा आस तानिम निमन पोकता ननोस, अरा बड़ियर ननोस, अरा सवंग चि'ओस ती बड़ियर इज्जत'ओस।</verse>
				<verse number="11">आस गे सवंग हुल्लो ती हुल्लो गूटी र'अन नेकअन। आमेन।</verse>
				<verse number="12">ऎन निमा गे ई चिठिन सीलासी संगरा ती सन्नी रूपे नू लिखचकन ती तइय्दन। आसिन ऎन ओन्टा पत्त'अना जॊगे भई अख़दन। निमन रिझ्रत'आ गे अरा ईदिम धर्मेसी मानिम मया एन्ने गोवाह तेंगा गे ऎन इदन लिखचका र'अदन। औंगे ई मया नू नीम बड़ियर बन्चका र'आ।</verse>
				<verse number="13">निम्है गने चज्जरका र'अना बाबुलॊन ही कलीसिया हूँ निमन मोंजरा ननी। अन्नेम एंग्है ख़द्द लेक्खा चोन्हा ही मरकुस निमन मोंजरा नन्दस।</verse>
				<verse number="14">कोड़हे चोन्हा ही चोंखा गने ओर्त ओर्तारिन मोंजरा नना। मसीस नू र'ऊ निमा ओर्मर गे कोड़े मनन नेकअन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="61">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">ऎन येसु मसीसी जॊंख़न अरा तइरकन सिमॊन पतरस नम्है धर्मेस अरा नाड़ुस येसु मसीसी सोग्गे अरा नेंवई ती एम्है पत्त'अना ही लेक्खा कोड़हे मूली ही पत्त'अनन ख़क्खका निमा ओर्मर गे ई चिठिन लिखदन।</verse>
				<verse number="2">धर्मेसिन अरा नम्है उर्बा येसुसिन अख़ना लूर ती निमा गे मया अरा कोड़े बग्गे ती बग्गे मन्नुम कालन नेकअन।</verse>
				<verse number="3">भगती उज्जना उज्जा गे चाड़ र'अना उर्मिन आसी धर्मे मन्ना सवंग नमा गे चिच्की र'ई। आसी पत्त नू नमा गे र'अना लूर ती इबड़ा नमा गे चीरकी र'ई। आस दिम नमन तंग्है महबा अरा दौ गुन्न ती मीख़का र'अदस।</verse>
				<verse number="4">आसी महबा अरा दौ गुन्न ती दिम आसी कोड़हे अरा नगदे मईन ही गच्छरना गुट्ठी नमा गे चीरकी र'ई। ई गच्छरना गुट्ठी ती आ धर्मे सुबहा नू नीम हूँ मेस्र'आ ओंग्दर, अरा मलदौ चिबाख़ारना ती ख़ॆख़ेल नू मन्ना खुपाब'अना ती हूँ बछर'आ ओंग्दर।</verse>
				<verse number="5">ई चड्डेम नीम उर्मी रकम ही चिहुट ती निम्है पत्त'अना गने दौ गुन्न आबोन जोड़'आ, अरा दौ गुन्न गने लूरन जोड़'आ।</verse>
				<verse number="6">अरा लूर गने जियन सम्ड़'अना, अरा जियन सम्ड़'अना गने खतिर नन्ना, अरा खतिर गने भगती।</verse>
				<verse number="7">अरा भगती गने भई बहिन चोन्हा, अरा भई बहिन चोन्हा गने चोन्हन जोड़'आ।</verse>
				<verse number="8">एन्देरगेका इबड़ा उर्मी गुन्न गुट्ठी नू नीम बड़ियर मन्नुम परदनुम क'ओर होले, नम्है उर्बस येसु मसीसिन अख़ना लूर नू नीम परदा गे अरा ख़ंजपा ओन्द्र'आ गे इबड़ा सहाड़ा ननो।</verse>
				<verse number="9">लिकिन नॆख'आ नू इबड़ा गुन्न गुट्ठी मलकी आस अन्धहा लेक्खा र'अदस, अरा गेच्छा ऎरा पुल्लू लेक्खा र'अदस। आस मुन्द ता तंग्है पाप गुट्ठी ती तान नॊड़र'अरकी सुध मन्तारकाचस अदिन मॊध्रकादस।</verse>
				<verse number="10">औंगे अना भईरो, धर्मेसी निम्है मॆख़्रकन अरा चजरकन बड़ियर नना गे कोड़हे चिहुंक नना। नीम इबड़न ननोर होले, इकला हूँ मल खत्र'ओर।</verse>
				<verse number="11">अरा नम्है उर्बस अरा नाड़ुस येसु मसीसी मुंजा मलका राजी नू कोड़हे परिघ'अना ती कोर'ओर।</verse>
				<verse number="12">औंगे इबड़ा कत्था गुट्ठिन सगरो सुरता नन्ताते र'ओन। नीम इबड़न मुन्द तिम अक्कादर, अरा अक्कुन इबड़ा कत्था गुट्ठी नू मानिम नू बन्चका र'अदर। अन्नु हूँ अउरिम सुरता नन्त'आ बेद्ददन।</verse>
				<verse number="13">नम्है उर्बस येसु मसीस एंगन दहदर नंजका ती ऎन अख़दन का एंगा चाँड़हेम कुम्‍बा लेक्खा ई मॆदन अम्बना मनो। औंगे एका गूटी ऎन उज्जा लगदन आ गूटी निमन एन्ने सुरता नन्त'ओन। एंग्है अख़ना नू ईद बॆस र'ई।</verse>
				<verse number="14"></verse>
				<verse number="15">औंगे एंगा खे'अना ही ख़ॊख़ा हूँ नीम इबड़ा कत्था गुट्ठिन सुरता नू उइय्या गे ऎन एन्द्रा एन्द्रा नना ओंग्दन, अदन अक्कुन ननोन।</verse>
				<verse number="16">लूरगर ती कमचका ख़ीरी गुट्ठी नू ऎम मल ऎकरकी, लिकिन आसी महबन एम्है ख़न्न ती ईरुर रहचका ती दिम, ऎम नम्है उर्बस येसु मसीसी सवंग अरा आसी बरना ही पत्त नू निमा गे तिंकम।</verse>
				<verse number="17">“ईद एंग्है चोन्हा ख़द्दस, ईस ती ऎन खुसमारदन” एन्ने मसीस गे धर्मेसी कोहाँ बिल्चना महबा ती ओन्टा ब'अना मेन्द्रा ख़ने, आस धर्मे बंगस ती मईन अरा महबन ख़क्खियस।</verse>
				<verse number="18">एकाबारी ऎम आसी गने आ नेम्हा परता नू रहचकम ख़ने, मेर्ख़ा ती मेन्द्रका आ ब'अनन ऎम हूँ मेंजकम।</verse>
				<verse number="19">ई अनुभव ही चड्डे ऎम धर्मेसी कत्था तिंगुर ती तिंका कत्था गुट्ठी नू अउर हूँ कोड़हे असरा उइय्दम। नीम ईर ही कत्था गुट्ठी नू कोड़हे चिहुट नन्ना र'ई। एन्देरगेका आर ही कत्था गुट्ठी, पहपहरना गूटी अरा मसीस बिज-बीनको निम्है जिया नू बिल्चना गूटी ऊख़ा नू बिल्चना बिल्ली लेक्खा र'ई।</verse>
				<verse number="20">उर्मी ती मुन्द नीम इदन अख़ना र'ई का, नेम्हा पुथी ता धर्मेसी कत्था तिंगुर ती बाचका ख़ॊख़ा मन्ना एकअम कत्था हूँ आर ही तम्है सोच ही कत्था मल्ली।</verse>
				<verse number="21">एन्देरगेका धर्मेसी कत्था तिंगुर ती बाचका ख़ॊख़ा मन्ना कत्था इकला हूँ आलर ही मने ती मल्ला मंजका। लिकिन आलर नेम्हा बॊलतासी कड़हाब'अना ती धर्मेसी कत्थन तिंगियर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">इस्राऎल आलर ही मझी नू ठकवा धर्मेसी कत्था तिंगुर रहचर। अन्नेम निम्है मझी नू हूँ ठकवा सिखाब'उर चो'ओर। आर नठारनन ओन्द्रना ठकवा सिखाब'अनन नूख़ुर नूख़ुर ओन्द्र'ओर। अरा आर तमन मूल्ली चि'अरकी ख़ीन्दका कोड़हे सवंगिय उर्बासिन हूँ बलदम ब'ओर। ई लेक्खम आर तमा गे चाँड़हेम नठारनन ओन्द्र'ओर।</verse>
				<verse number="2">अरा कोड़हे आलर आर ही कोड़हे सोतरा उज्जा ओक्कना नू ऎकोर। अरा आर ही चड्डे मानी ही डहरे गे निंदा मनो।</verse>
				<verse number="3">अरा आर तम्है कोड़हे चिबाख़ारना ती ताम कमचका ख़ीरी गुट्ठिन तेंगरकी निम्है गुस्ते फफड़'ओर मॊख़ोर। अरा आर मइय्याँ बरना दंडे पॆसका नगदे उल्ला ही मुन्द तिम धर्मेस ती सपड़ारकी र'ई, अदही बरना ही दिरी मलकी, आर ही नठाब'अना चाड़हेम अंड़सो।</verse>
				<verse number="4">एकाबारी मेर्ख़ा पैकर पाप नंजर ख़ने, धर्मेस आरिन हूँ मल अम्बियस, लिकिन नरक नू हेबड़ियस ती ख़ोड़ख़ा ऊख़ा गड़डी नू रायबड़ी उल्ला गे सिकड़ी ती हॆंचका उइय्कादस।</verse>
				<verse number="5">अरा धर्मेस चिरान ता ख़ॆख़लन हूँ मल अम्बियस, लिकिन आस धर्मेसिन मल इल्च'ऊ आलर ही ख़ॆख़ेल ही मइय्याँ कोहाँ बहड़िन तइय्यस ती आरिन नठाबाचस। अरा धर्मेसी उजगो नेंवई ही पत्त नू मेन्ताचका नूहस अरा आसी एड़पातर सात झनरिन लेका बछाबाचस।</verse>
				<verse number="6">अरा धर्मेस सोदोम अरा गोमोरा नगरे गे एन्ने दंडे चिच्चस का अबड़न ऒलताचस ती चिन्दी नंजस। धर्मेसिन मल इल्चुर गे ईदिम मनो एन्ने ऎद'आ गे आ नगरे गुट्ठी ओन्टा जोक्खा ख़ीरी मना गे एन्ने नंजस।</verse>
				<verse number="7">लिकिन धर्मेस उजगो रहचका लॊथसिन बछाबाचस। आस गा नॆग मलका आलर ही सोतरा उज्जना ओक्कना ती जिया नू दुक्खे मंजस।</verse>
				<verse number="8">आ उजगो आलस लॊथस उजगो मलका आलर ही मझी नू उज्जा लगियस ख़ने, उर्मी उल्ला आर ही नॆग मलका नलख गुट्ठिन ऎरालियस अरा मेनालियस। औंगे आसी जिया ऒलालिया।</verse>
				<verse number="9">औंगे उर्बस अख़दस का धर्मेसिन इल्चू आलारिन आर ही बिढ़्रना ती एकासे बछाब'अना र'ई, अरा उजगो मलका आलारिन दंडे चि'अनुम चि'अनुम नेंवई उल्ला गे उइय्यना र'ई।</verse>
				<verse number="10">मुध गा तम्है पाप सुबहा ती बरना मलदौ चिबाख़ारना अरा सोतरा नलख गुट्ठी ही ख़ॊख़ा ख़ॊख़ा कालरकी धर्मेसी अदिया आबोन हींड़'उर मइय्याँ धर्मेस एन्नेम बेड़हा दिम र'अदस। इबड़ा आलर फुलई मनू अरा हुड्ड र'अनर। ईर मेर्ख़ा ता महबा ही आलॊ गुट्ठिन हूँ निंदा नना गे मल इल्चनर।</verse>
				<verse number="11">लिकिन ठकवा सिखाब'उर ती कोड़हे सवंग अरा पया र'अना मेर्ख़ा पैकर हूँ मेर्ख़ा ता महबा ही आलॊ गुट्ठी ही बिड़दो नू उर्बासी मुन्दहारे बदी मल ठेकाब'अनर।</verse>
				<verse number="12">लिकिन इबड़ा ठकवा सिखाब'उर गा ताम मल बुझुरका कत्था गुट्ठी नू निंदा नन्नर। ईर आलर ही सुबहा मलका मेक्खो गुट्ठी लेक्खा र'अनर। ईर तम्है सुबहा ही लेक्खा ऎकना उज्जना आलॊ गुट्ठी लेक्खा र'अनर। ईर धरतारकी लौर'आ अरा पिटर'आ गेम कुन्द्रका र'अनर। मेक्खो गुट्ठी लेक्खम ईर हूँ नठार'ओर।</verse>
				<verse number="13">आर नंजका उजगो मलका नलख गुट्ठी ही ऊजी नू धर्मेस आर गे दंडे चि'ओस। आर उल्ला बेड़ा नू हूँ मलदौ मदी गुट्ठी ती रिरयार'आ गे कोड़हे बेद्दनर। आर टिकला अरा लज्जे मलका लेक्खा हिकनर का आर निम्है गने मदी गुट्ठी नू ओन्ना उर्मी बेड़ा नू निमन लज्जे मॊख़त'ओर।</verse>
				<verse number="14">आर ताम ईरू उर्मी आलीर गने नन्ना आली गुसन कालू पापन नना बेद्दनर। अरा आर इकला हूँ पाप नना गे मोका बेद्दनन मल अम्बनर। आर ठिमठिमने मल र'ऊ आलारिन तम्है तरा मन्तानर, अरा आर ही जिया मलदौ चिबाख़ारना नू हेबरा केरा, अरा धर्मेस आर गे दंडे चि'ओस।</verse>
				<verse number="15">आर उजगो डहरेन अम्बरकी तम्है डहरेन एब्सका चिच्का र'अनर। आर बोसोरसी तंग्दस धर्मेसी कत्था तिंगू बालामसी डहरे नू ईक्कानर, एकास मलदौ नन्ना ती ढिबा अर्ज'आ बेद्दा लगियस।</verse>
				<verse number="16">अन्नू हूँ आस गा ओन्टा गदही ती तंग्है मलदौ नलख ही पत्त नू केबेर मोक्कस। कछनख्र'आ पोलना आ मेक्खो आलर ही सड़ा ती कछनख्रका ती आ धर्मेसी कत्था तिंगुसी लूर मलका नलखन छेकचा।</verse>
				<verse number="17">इबड़ा ठकवा सिखाब'उर अम्मु मलका पझरा गुट्ठी अरा घटा ती उढियाचका बदाली गुट्ठी लेक्खा अनभनियाँ हिकनर। ईर गे ख़ोड़ख़ा ऊख़ा नू अड्डा उइरकी र'ई।</verse>
				<verse number="18">ईर अनभनियाँ कत्था गुट्ठिन कछनख्रनर ती तम्है पत्त नू फुलई मन्नर। अरा मलदौ डहरे नू उज्जू आलर ती बछर'आ गे चिहुट ननू पुना पत्त'ऊ आलारिन ईर आल सुबहा ती बरना पेहरन ही सोतरा नलख ही चिबाख़ारनन चिबाख़ार'आ गे नन्ना ती आरिन पाप नुम र'आ गे तिहा नन्नर।</verse>
				<verse number="19">ईर आर गे ओन्टा छछिन्द उज्जनन गच्छरनर, लिकिन तामिम सोतबोड़'आ उज्जना गे जॊंख़ र'अनर। एन्देरगेका एकास एका मलदौ ती पोलदस चाड़ा, आस अदही जॊंख मनदस कादस।</verse>
				<verse number="20">ईर नम्है उर्बस अरा नाड़ुस येसु मसीसी पत्त नू अक्खर ती, ई ख़ॆख़ेल ही सोतबोड़'आ नलख गुट्ठी ती बछरना ती हूँ, फेन ईर अबड़ा सोतबोड़'आ नलख गुट्ठी नू बझरका र'अनर। ईर एन्ने बझरका र'अनर होले, ईर ही ख़ॊख़ा ता दसा मुन्द ता दसा ती कोड़हे मलदौ मनी क'ई।</verse>
				<verse number="21">ईर उजगो उज्जना ही डहरेन अक्का ख़ॊख़ा तमा गे चितारका नेम्हा पॆसका गुट्ठी ती पछली किर्रना ती, ईर इकला हूँ उजगो उज्जना ही डहरेन बल्लुर रहचका होले, आद ईर गे कोड़हे बॆस रहचा दने।</verse>
				<verse number="22">ई ब'अना गुट्ठी ईर गे ठौका उक्की का “अल्ला तंग्है पुतुरका तरम पछली किर्री,” अरा “एमताचका किस्सी अउरिम चॊतोर नुम लोटोर'आ किर्रिम ब'ई।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">अना चोन्हा आलारो, ईद ऎन निमा गे लिखना दोसर चिठी हवे। ऎन इबड़ा दुयो चिठिन निम्है सुध सोच गुट्ठिन रिझ्रत'अना गे सुरत'अना लेक्खम लिखचका र'अदन।</verse>
				<verse number="2">ऎन बेद्ददन का, नेम्हा धर्मेसी कत्था तिंगुर ती चिरान नू तिंका कत्था गुट्ठिन, अरा निम्है तइरकर ती चितारका नम्है उर्बस अरा नाड़ुसी पॆसका गुट्ठिन निमा सुरता नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="3">उर्मी ती मुन्द नीम इदन अख़'आ गे बेद्ददन का, छेद्द उल्ला गुट्ठी नू निंदा ननरकी अलखू आलर बर'ओर, आर मानी आबोन निंदा ननरकी अलख़ोर अरा तम्है तम्है मलदौ चिबाख़ारना नू ऎकोर।</verse>
				<verse number="4">अरा आर ब'ओर का, “येसुस अउर बर'ओन एन्ने मल गच्छरका र'अदस का? फेन एसन आस र'अस? एन्देरगेका नम्है पूरखर केचका बेड़ा ती अक्कु गूटी ख़ॆख़ेल गढ़्रना ही ऒरे नू रहचका लेक्खम उर्मी र'ई।”</verse>
				<verse number="5">आर अख़नुम अख़नुम मानिमन मॊध्रनर का हुल्लो नू धर्मेसी कत्था ती मेर्ख़ा गुट्ठी अरा ख़ॆख़ेल गढ़रा, अरा ख़ॆख़ेल अम्मु ती बहरी बरचा अरा अम्मु ती कम्मरा।</verse>
				<verse number="6">फेन ई पच्चा ख़ॆख़ेल अम्मु ती कोहाँ बहड़ी ती मुलख़िया ती नठारा केरा।</verse>
				<verse number="7">लिकिन धर्मेस अक्कु ता मेर्ख़ा गुट्ठिन अरा ख़ॆख़ेलन नेंवई उल्ला गूटी र'आ गे पॆसकन चिच्चस। फेन अबड़ा चिच्ची ती बस्सा गे उइरकी र'ई। अरा धर्मेसिन मल इल्चुर नठार'ओर।</verse>
				<verse number="8">लिकिन अना चोन्हा आलारो, ई मानिमन नीम मॊधर'आ गे ऎन मल बेद्ददन का, उर्बस गे उन्दुल उल्ला हजार चाँन लेक्खा र'ई, अरा हजार चाँन उन्दुल उल्ला लेक्खा र'ई।</verse>
				<verse number="9">जोक्क आलर बुझुरना लेक्खा उर्बस तंग्है गच्छरनन नना गे दिरी मल नन्दस। लिकिन आस निम्है नू कयास गने र'अदस। एन्देरगेका आसी मने ईद र'ई का, ओर्त हूँ अम्बोर नठार'आ, लिकिन ओर्मर जियन किर्त'ओर।</verse>
				<verse number="10">लिकिन उर्बासी बरना उल्ला गा ख़लबस लेक्खा आचका बर'ओ। अउला मेर्ख़ा गुट्ठी गरजारनुम मेटर'ओ कालो, अरा मेर्ख़ा ता आलॊ गुट्ठी गौंगौंर'ओ ती चोदख़ो कालो ती नठार'ओ, अरा ख़ॆख़ेल नू आलर नंजका उर्मिन धर्मेस नेंवई नना गे दहदर नन्त'ओस।</verse>
				<verse number="11">ई लेक्खम इबड़ा उर्मिम नठारना र'अना ती, नीम एका लेक्खा आलर र'अना र'ई? नीम धर्मेस गे इल्चका ती नेम्हा उज्जनन उज्जना र'ई।</verse>
				<verse number="12">धर्मेसी बरना उल्ला बर'आ गे रिझ गने पाब ऎरा, अरा ईद चाँड़हेम बर'आ गे तिहा नन्त'आ। अउला नू मेर्ख़ा गुट्ठी ऒलो ती नठार'ओ क'ओ अरा मेर्ख़ा ता आलॊ गुट्ठी गौंगौंर'ओ ती चोदख़ो कालो।</verse>
				<verse number="13">लिकिन नाम गा आसी गच्छरना ही लेक्खा पुना मेर्ख़ा गुट्ठी गे अरा ओन्टा पुना ख़ॆख़ेल गे पाब ऎरा लगदत, एकइय्या धर्मेसी उजगो ओकर'ओ।</verse>
				<verse number="14">औंगे अना चोन्हा आलारो, नीम इबड़ा कत्था गुट्ठी मन्ना ही पाब ऎरना ही चड्डे, नीम बिगर बदी अरा बिगर दगहा ही उज्जनन उज्जना ती धर्मेस गने कोड़े गने र'आ गे उर्मी तिहन नना।</verse>
				<verse number="15">अरा सुरता नना का, नम्है उर्बासी कयास आलर गे नाड़र'आ गे बेड़न चि'ई। अन्ने दिम नम्है चोन्हा भई पौलुस हूँ धर्मेस तंगा गे चिच्का लूर ती निमा गे लिखचस।</verse>
				<verse number="16">आस तंग्है उर्मी चिठी नू इबड़ा कत्था गुट्ठी ही पत्त नू तेंगना बारी ई लेक्खम लिखचकादस। आस तिंका कत्था गुट्ठी नू जोक्क कत्था गुट्ठी बुझुर'आ गे मसकिल र'ई। बलका आलर अरा तम्है पत्त'अना नू ठिमठिमने मल र'ऊ आलर नेम्हा पुथी ता अउर कत्था गुट्ठिन नन्ना लेक्खा इबड़ा कत्था गुट्ठी गे बिड़दो मने ओथ्रनर ती तमा गे नठारनन ओन्द्रनर।</verse>
				<verse number="17">औंगे अना चोन्हा आलारो, मुन्द तिम नीम इदन अख़ना ती, चिहुंक र'आ। एन्ने अम्बो मना का, अबड़ा नॆग मलका आलर ही मलदौ नू बझ्रर'अरकी निम्है ठिमठिमने दसा ती अम्बोर खतर'आ।</verse>
				<verse number="18">नम्है उर्बस अरा लाड़ुस येसु मसीसी मया नू अरा आसिन अख़ना ही लूर नू पर्दनुम कला। आस गेम अक्कुन हूँ अरा हुल्लो गूटी हूँ महबा मनन नेकअन। आमेन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="62">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">उज्जना चि'ऊ कत्था र'अदस, आसी पत्त नू ऎम निमा गे मेन्त'अदम। आस ऒर तिम रहचस। आसिन दिम ऎम मेंजकादम, अरा एम्है ख़न्न ती ईरकादम, अरा आसिन ऎम मानिम नू ईरकादम, अरा आसिन एम्है ख़ेक्खा गुट्ठी ती एंवसड़कम।</verse>
				<verse number="2">एकास आ मानिम उज्जना र'अदस, आसिन धर्मेस एमा गे दहदर नंजस। अरा ऎम आसिन ईरकादम ती आसी पत्त नू गोवाह चि'अदम। धर्मे बंगस गने रहचका आ जनमजुग उज्जना ही पत्त दिम ऎम निमा गे मेन्त'अदम। अक्कु आस एमा गे दहदर मंजका र'अदस।</verse>
				<verse number="3">नीम हूँ एम्है गने मेस्र'आ गे, एन्द्रन ऎम ईरकादम अरा मेंजकादम अदही पत्त नू ऎम निमा मेन्त'अदम। एमा ई मेस्रना गा धर्मे बंगस गने अरा आसी ख़द्दस येसु मसीस गने र'ई।</verse>
				<verse number="4">ऎम इबड़ा कत्थन इदगे लिखदम का एम्है रिझ पुरा मनन कालन नेकअन।</verse>
				<verse number="5">ई कत्थन ऎम आस ती मेंजकम ती निमा गे मेन्त'अदम। धर्मेस बिल्ली हिकदस, अरा आस नू कटीसकेम हूँ ऊख़ा मलकी।</verse>
				<verse number="6">औंगे नाम धर्मेस गने मेस्रकत ती उज्जदत ब'अदत ती ऊख़ा नू उज्जा लगदत होले, नाम ठकदत अरा मानी लगे उज्जुर मल र'अदत।</verse>
				<verse number="7">लिकिन धर्मेस बिल्ली नू र'अना लेक्खा नाम हूँ बिल्ली नू उज्जोत होले, मेस्रना नाम ओर्त ओर्त गने र'ओ, अरा आसी ख़द्दस येसुसी ख़ॆंस नमन नम्है उर्मी पाप ती नॊड़ो।</verse>
				<verse number="8">नम्है नू पाप मलकी ब'अदत होले, नाम नमानिम ठकदत, अरा नाम मानी लगे मल उज्जालदत।</verse>
				<verse number="9">लिकिन नाम नम्है पाप गुट्ठिन आसिन तेंग्र'ओत होले, आस नम्है पाप गुट्ठिन छमा नना गे, अरा नमन नम्है उर्मी मलदौ ती निमन नना गे पत्त'अना जॊगे अरा पूरेम दौले र'अस।</verse>
				<verse number="10">नाम पाप मल्ला नंजका ब'अदत होले, नाम धर्मेसिन ठकवा ब'अदत, अरा एन्ने ऎद्ददम का आसी कत्था गे नम्है जिया नू अड्डा मलकी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">अना एंग्है ख़द्दारो, ऎन इदगे इदन निमा गे लिखदन का नीम पाप अम्बोर नना। लिकिन नेकईम पाप नन्दस होले, धर्मेस बबस गुसन नमा गे गोहरार'ऊ ओन्टा सहाड़ा ननू र'अस। आसिम येसु मसीस, अरा आस उजगो दिम र'अस।</verse>
				<verse number="2">अरा आसिम नम्है पाप गुट्ठिन ओथ्रना ही दाँड़े हिकदस, नम्है पाप गुट्ठिन लेका मला सौंसे ख़ॆख़ेल ता आलर ही पाप गुट्ठिन ओथ्रना दाँड़े हिकदस।</verse>
				<verse number="3">नाम धर्मेसी पॆसका गुट्ठिन पॆस्र'ओत होले, अत्रु नाम अक्ख ख़च्चोत का नाम आसिन अक्ख ख़च्चिका र'अदत।</verse>
				<verse number="4">एकअम ओर्तस ब'अदस का, “धर्मेसिन ऎन अख़दन,” लिकिन आस धर्मेसी पॆसका गुट्ठिन मल पॆस्रदस होले, आस ठक'उस र'अदस, अरा आस मानी लगे मल उज्जदस।</verse>
				<verse number="5">लिकिन एकास धर्मेसी कत्थन पॆस्रदस ती उज्जदस, आस ऎद्ददस का धर्मेस आसिन मानिम अरा बड़ियर लगे चोन्हा नन्दस। नाम धर्मेस नू र'अदत एन्ने ईद ती अख़दत।</verse>
				<verse number="6">औंगे एकास तान धर्मेस नू बन्चका र'अदन ब'अदस, आस येसुस एकासे नना लगियस अन्नेम तान हूँ उज्जना र'ई।</verse>
				<verse number="7">अना दुलारो, ऎन निमन पुना पॆसकन मल लिखदन, लिकिन ऒड़ तिम निमा ख़क्ख्रका पच्चा पॆसकन दिम लिखदन। आ पच्चा पॆसका गा नीम मुन्द मेंजका कत्था दिम हवे।</verse>
				<verse number="8">अन्नु हूँ एका पॆसकन ऎन अक्कुन लिखदन, आद पुना हवे। ई पॆसका ही मानिम मसीस नू अरा निम्है नू हूँ ईथ्र'ई, एन्देरगेका ऊख़ा तरकूटी मनाली अरा मानी बिल्ली अक्कु बिल्चाली।</verse>
				<verse number="9">एका ओर्तस तान बिल्ली नू र'अदन ब'अदस, लिकिन तंग्है संगे मसी भईसिन हींड़दस, आस अक्कु गूटी ऊख़ा नू र'अस।</verse>
				<verse number="10">एका ओर्तस तंग्है संगे मसी भईसिन चोन्हा नन्दस, आसिम बिल्ली नू र'अदस, अरा नन्नारिन मूड़त'अना एन्देर कत्था हूँ आस नू मलकी।</verse>
				<verse number="11">लिकिन एका ओर्तस तंग्है संगे मसी भईसिन हींड़दस, आस ऊख़ा नू र'अदस अरा ऊख़ा नू ऎकदस, अरा आस एसन कालदस अदिन बलदस, एन्देरगेका ऊख़ा आसिन अन्धहा नंजकी चिच्की र'ई।</verse>
				<verse number="12">अना चोन्हा ख़द्दारो, येसुसी नामे ती निम्है पाप गुट्ठी छमा मन्तारका ती ऎन निमा लिखदन।</verse>
				<verse number="13">अना बंगारो! एकास ऒड़ तिम र'अस, आसिन नीम अक्का र'अना ती ऎन निमा लिखदन। अना जॊंख़ारो, मलदौ आबोन नन्त'उस सैतान मइय्याँ नीम जीत ख़क्खका र'अना ती ऎन निमा लिखदन।</verse>
				<verse number="14">अना चोन्हा ख़द्दारो, नीम धर्मे बंगासिन अक्का र'अना ती ऎन निमा लिखदन। अना बंगारो, एकास ऒड़ तिम र'अस, आसिन नीम अक्का र'अना ती ऎन निमा लिखदन। अना जॊंख़ारो, नीम पत्त'अना नू बड़ियर र'अना ती, अरा धर्मेसी कत्था निम्है जिया नू मड़चकी र'अना ती, अरा मलदौ आबोन नन्त'उस सैतान मइय्याँ नीम जीत ख़क्खका र'अना ती ऎन निमा लिखदन।</verse>
				<verse number="15">नीम ई ख़ॆख़ेल ती मलता ई ख़ॆख़ेल ता आलॊ गुट्ठी ती चोन्हा अमके नना। एकास ख़ॆख़ेल ती चोन्हा नन्दस आस नू धर्मे बंगासी चोन्हा मलकी।</verse>
				<verse number="16">एन्देरगेका ई ख़ॆख़ेल नू र'अना कया ही चिबाख़ारना अरा ख़न्न ही चिबाख़ारना अरा उज्जना ही खुर्जी गुट्ठी ही फुलई मन्ना इबड़ा उर्मी धर्मे बंगस ती मला, लिकिन ख़ॆख़ेल ती बर'ई।</verse>
				<verse number="17">ख़ॆख़ेल अरा अदही चिबाख़ारना आबो मुंजुर'ओ क'ओ। लिकिन धर्मेसी मनेन ननुस गा जनमजुग गे बन्चका र'ओस।</verse>
				<verse number="18">अना ख़द्दारो, ईद छेद्द उल्ला हवे। नीम मेंजकादर का ठकवा मसीस बर'आ लगदस। अक्कु गूटी कैनो ठकवा मसीर चॊचकानर। इत्रु ती नाम अख़दत का छेद्दे बेड़ा अंड़सा ख़च्चकी र'ई।</verse>
				<verse number="19">आर नम्है कलीसिया गुट्ठी तिम उरखर, लिकिन मानी नू आर नम्है खोंड़हा ता मल रहचर। आर नम्है मधे ता आलर होले, नम्है गने बन्चका र'ओर दनेस। लिकिन आर नम्है ती उरखर केरर, इत्रु ती ईद फरी ईथर'ई का अबड़ा ओर्मर ती नॆ हूँ नम्है मधे ता मलनर।</verse>
				<verse number="20">लिकिन नीम गा मसीस तरती नेम्हा बॊलतासी पूरकसन ख़क्खादर, अरा नीम ओर्मर मानी आबोन अख़दर।</verse>
				<verse number="21">नीम मानी आबोन बलना ती मला, नीम मानी आबोन अख़ना ती, अरा एकअम ठकना मानी तरती मल बर'ई इदन नीम अख़ना ती दिम ऎन इदन निमा गे लिखदन।</verse>
				<verse number="22">ठकवा नॆ तंग्है? एकास येसुसिन मसी मलदस ब'अदस आसिम ठकवा हिकदस। अरा आसिम ठकवा मसी हिकदस। अरा आसिम धर्मे बंगासिन अरा ख़द्दासिन ख़ाँड़दस।</verse>
				<verse number="23">नॆ ख़द्दासिन मल हुकमारदस आस गुसन बंगस हूँ मल र'अदस, अरा नॆ ख़द्दासिन मनदस आसी गुसन बंगस हूँ र'अदस।</verse>
				<verse number="24">ऒड़ नू नीम एन्देर कत्था मेंजकर, आद निम्है नू बन्चकी र'अना र'ई। अरा एका कत्थन नीम ऒड़ नू मेंजकादर आद निम्है नू बन्चकी र'ई होले, नीम हूँ ख़द्दस अरा बंगस नू बन्चका र'ओर।</verse>
				<verse number="25">जनमजुग उज्जनन चि'ओन एन्ने आस नम्है गने गच्छरस, ईदिम आसी गच्छरना हवे।</verse>
				<verse number="26">नॆ निमन बेड़ाब'आ बेद्दनर, आर ही पत्त नू ऎन निमन इबड़ा कत्थन लिखचकादन।</verse>
				<verse number="27">लिकिन निमा गे नेम्हा बॊलतस ख़क्ख्रका र'अदस, आस निम्है नू र'अदस। औंगे एकअम आलर ही सिखाब'अना निमा गे चाड़ मलकी। निमा एन्द्रन अख़'आ गे चांड़ र'ई अबड़ा उर्मिन नेम्हा बॊलतस निमा गे सिखाब'अदस। आसी सिखाब'अना मानिम र'ई, ठकवा मल्ली। औंगे आसी सिखाब'अना लेक्खा नीम मसीस नू बन्चका र'आ।</verse>
				<verse number="28">अक्कु अना चोन्हा ख़द्दारो, आस दहदर मन्ना बारी आसी किर्रना नू नाम आसी मुन्दहारे बिगर लज्जे मॊख़रकी डिढ गने र'आ गे आस नू बन्चका र'आ।</verse>
				<verse number="29">धर्मेस उजगो र'अस एन्ने नीम अक्का र'अदर होले, एन्द्रा उजगो र'ई अदन ननू ओर्मर धर्मेसी ख़द्दर र'अनर एन्ने हूँ अक्का र'अदर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">ऎरा, नाम धर्मेसी ख़द्दर एन्ने बारना ती, धर्मे बंगस नम्है मइय्याँ नंजका चोन्हा एका कोहाँ र'ई एन्ने सोच'आ। मानिम नू नाम आसी ख़द्दत हिकदत। सौंसार धर्मेसिन बलना ती नमन हूँ धर्मेसी ख़द्दर एन्ने आद बल्ली।</verse>
				<verse number="2">अना दुलारो, अक्कु नाम धर्मेसी ख़द्दत र'अदत। लिकिन अक्कु गूटी दहदर मल्ला मंजका का बरना बेड़ा नू नाम एका लेक्खा र'ओत। इवंदम अख़दम का इकला मसीस किर्रोस नाम हूँ आसी लेक्खा र'ओत, एन्देरगेका आस एकासे र'अस अन्नेम नाम आसिन ऎरोत।</verse>
				<verse number="3">एका ओर्तस आस मइय्याँ एन्ने लेक्खा असरा उइय्दस, आस मसीस नेम्हा र'अना लेक्खा तंगन नेम्हा उइय्दस।</verse>
				<verse number="4">एका आलस पाप नन्दस, आस धर्मेसी पॆसकन चाड़दस। धर्मेसी पॆसकन चाड़ना दिम पाप हवे।</verse>
				<verse number="5">नीम अख़दर का मसीस नम्है पाप गुट्ठिन हो'आ गे दहदर मंजस, अरा आस नू पाप मलकी।</verse>
				<verse number="6">एका ओर्तस मसीस नू बन्चका र'अदस, आस पाप नन्नुम मल र'अदस। लिकिन एका ओर्तस पाप नन्नुम र'अदस, आस आसिन मल्ला हूँ ईरका, अरा आस आसिन बलदस हूँ।</verse>
				<verse number="7">अना दुलार ख़द्दारो, नॆख'आ ती हूँ अमके बेहड़र'आ। एकास उजगो नलख गुट्ठिन नन्दस, आस मसीस उजगो र'अना लेक्खा तान हूँ उजगो र'अस।</verse>
				<verse number="8">एका ओर्तस पाप नन्तेम र'अदस, आस नाद ही आलस र'अदस, एन्देरगेका नाद गा ऒड़ तिम पाप नन्तेम र'ई। लिकिन धर्मेसी ख़द्दस नाद ही नलख गुट्ठिन नठाब'आ गेम दहदर मंजस।</verse>
				<verse number="9">एका ओर्तस धर्मेसी ख़द्द मंजका र'अदस, आस पाप नन्तेम मल र'अदस, एन्देरगेका धर्मेसी सुबहा आसी नू र'ई। आस धर्मेसी ख़द्द मंजका ती आस पाप नन्नुम र'आ पोलदस।</verse>
				<verse number="10">इत्रु ती नाम ब'आ ओंग्दत का नॆ धर्मेसी ख़द्दर अरा नॆ नाद ही ख़द्दर। एका ओर्तस उजगो नलख गुट्ठिन मल नन्दस, अरा तंग्है संगे मसी भईस गने चोन्हा मल नन्दस, आस धर्मेसी ख़द्द मलदस।</verse>
				<verse number="11">नाम ओर्त ओर्त गने चोन्हा नन्ना र'ई, ईदिम नीम ऒड़ तिम मेंजका रहचका कत्था हवे।</verse>
				<verse number="12">कैनस लेक्खा नाम अम्बोत मना। आस मलदौ आबोन नन्त'उस सैतान ही रहचस, अरा तंग्ड़िस हाबेलसिन पिटियस। अरा आस आसिन एन्देर चड्डे पिटियस? एन्देरगेका आसी नलख गुट्ठी मलदौ रहचा अरा तंग्ड़िसी नलख गुट्ठी गा धर्मेसी ऎरना नू उजगो रहचा।</verse>
				<verse number="13">अना भईरो, सौंसार ता आलर निमन ख़ाँड़नर होले, अमा अकबकरा।</verse>
				<verse number="14">नाम अख़दत का नाम नम्है संगे मसी भईर गने चोन्हा नन्ना ही चड्डे खे'अना ती उरखकत ती उज्जना नू कोरचकत। लिकिन एका ओर्तस तंग्है संगे मसी भईर गने चोन्हा मल नन्दस, आस अक्कु गूटी खे'अना ही तबे नू र'अदस।</verse>
				<verse number="15">एका ओर्तस तंग्है संगे मसी भईसिन ख़ाँड़दस, आस आल पिटुस हिकदस। अरा नीम अख़दर का आल पिटुर नू जनमजुग उज्जना मल र'ई।</verse>
				<verse number="16">मसीस तंग्है जियन नमा गे चिच्का ती नाम इदन अख़दत का चोन्हा एन्द्रा र'ई। औंगे नाम हूँ नम्है संगे मसी भईर गे नम्है जियन चि'अना र'ई।</verse>
				<verse number="17">एकअम आलस ई ख़ॆख़ेल ता धन खुर्जी र'ऊ र'अना ती तंग्है संगे मसी भईस चाड़ नू र'अनन ईरका ती हूँ, आस आसी मइय्याँ सोग्गे मल ऎरदस होले, ईद इदन सेब्बा ईद'ई का आस नू धर्मेसी चोन्हा मलकी।</verse>
				<verse number="18">अना ख़द्दारो, नाम चोन्हा आबोन कत्था ती महले कछनख्रना ती ईद'ऊ मला, लिकिन नलख ती अरा मानी जिया ती चोन्हा आबोन ईद'ऊ र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="19">इत्रुम नाम अख़'ओत का नाम नम्है उज्जनन मानिम कत्था ही लेक्खा उज्जदत। होले धर्मेसी मुन्दहारे नाम डिढ गने इज'आ ओंगोत।</verse>
				<verse number="20">नम्है जिया दिम नमन बदी नन्त'ई होले, धर्मेस नम्है जिया ती कोहँस र'अदस, अरा आस उर्मिन अख़दस।</verse>
				<verse number="21">अना दुलारो, नम्है जिया नमन बदी मल नन्त'ई होले, नाम धर्मेस गुसन डिढ गने बर'आ ओंग्दत।</verse>
				<verse number="22">नाम आसी पॆसका गुट्ठिन पॆस्रना ती, अरा आसिन एन्देर खुसमारती अदिन नन्ना ती, नाम एन्देर एन्देर आसिन ने'अदत अदिन नाम आस ती ख़क्खदत।</verse>
				<verse number="23">अरा नाम आसी ख़द्दस येसु मसीसी नामे नू पत्त'अना र'ई, अरा आस नमन पॆसका रहचका लेक्खा ओर्त ओर्त गने चोन्हा नन्ना र'ई। ईदिम आसी पॆसका हवे।</verse>
				<verse number="24">एकास धर्मेसी पॆसका गुट्ठिन पॆस्रदस, आस धर्मेस गने मेस्रना नू बन्चकादस, अरा धर्मेस हूँ आस गने मेस्रना नू बन्चकादस। धर्मेस नमा गे चिच्का नेम्हा बॊलतस ती नाम इदन अख़दत का धर्मेस नम्है गने मेस्रना नू बन्चकादस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">अना दुलारो, ई सौंसार नू नगदे बग्गे ठकवा धर्मेसी कत्था तिंगुर चॊचका र'अनर। औंगे नेम्हा बॊलतस ती ब'अदन ब'ऊ उर्मी आलारिन अमा पत्त'आ। लिकिन बिढ़'आ ती ऎरा का अबड़ा बॊलता गुट्ठी धर्मेस ती बरचका का मल्ली।</verse>
				<verse number="2">धर्मेसी बॊलतन ख़क्खका धर्मेसी कत्था तिंगुरिन नीम एकासे अख़'आ ओंग्दर का: ओर्त धर्मेसी कत्था तिंगुस येसु मसीस मानिम आल मंजस ती बरचस एन्ने तेंग्रदस होले, आस नू धर्मेसी बॊलतस र'अदस।</verse>
				<verse number="3">लिकिन ओर्तस तंगन धर्मेसी कत्था तिंगुस ब'अदस ती येसु मसीसी पत्त ता मानिमन मल तेंग्रदस होले, आस धर्मेस तरती मल र'अदस। बर'ओ एन्ने नीम मेंजका रहचका ठकवा मसीसी बॊलता ईदिम हिके। अक्कु आद ख़ॆख़ेल नू बरच ख़च्चकी र'ई।</verse>
				<verse number="4">अना ख़द्दारो, नीम धर्मेसी हिकदर, नीम अबड़ा ठकवा धर्मेसी कत्था तिंगुर ती जीत ख़क्खकादर। एन्देरगेका ई सौंसार नू र'ऊ बॊलता गुट्ठी ती निम्है नू र'ऊ नेम्हा बॊलतस कोहँस र'अदस।</verse>
				<verse number="5">आर सौंसार ता हिकनर, औंगे आर सौंसार ही पत्त ता कत्था गुट्ठिन कछनख्रनर, अरा सौंसार ता आलर आर ही कत्थन मेन्नर।</verse>
				<verse number="6">ऎम धर्मेसी हिकदम, अरा नॆ धर्मेसिन अख़दस आस एम्है कत्थन मेन्दस। अरा नॆ धर्मेसी मलदस आस एम्है कत्थन मेना मल बेद्ददस। नाम इत्रु तिम नॆ मानी ही बॊलतन ख़क्खकादर अरा नॆ बेहड़'अना ही बॊलतन ख़क्खकानर एन्ने लखदत हो'अदत।</verse>
				<verse number="7">अना दुलारो, नाम ओर्त ओर्त गने चोन्हा नन्दत नेकअन। एन्देरगेका चोन्हा धर्मेस ती बर'ई। अरा एकास चोन्हा नन्दस आस धर्मेसी ख़द्द र'अदस, अरा धर्मेसिन अख़दस।</verse>
				<verse number="8">लिकिन एकास चोन्हा मल नन्दस, आस धर्मेसिन बलदस, एन्देरगेका धर्मेस चोन्हा हिकदस।</verse>
				<verse number="9">धर्मेस तंग्है ओन्टे लेका ख़द्दासिन ख़ॆख़ेल नू इदगे तइय्यस का नाम आसी ती जमनजुग उज्जनन ख़क्खा ओंग्दत। इत्रु धर्मेस नम्है मइय्याँ मंजका चोन्हन दहदर नंजस।</verse>
				<verse number="10">नाम धर्मेस मइय्याँ चोन्हा नंजका ती मला, आस नम्है मइय्याँ चोन्हा नंजका ती नम्है पाप गुट्ठिन ओथ्रना ही दाँड़े बेसे तंग्है ख़द्दासिन तइय्यस। ईदिम चोन्हा हवे।</verse>
				<verse number="11">अना दुलारो, धर्मेस ई लेक्खम नम्है मइय्याँ एन्ने कोड़हे चोन्हा नंजस होले, नाम हूँ ओर्त ओर्त गने चोन्हा नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="12">धर्मेसिन नॆ हूँ इकला हूँ मल्ला ईरका। लिकिन नाम ओर्त ओर्त गने चोन्हा नन्दत होले, धर्मेस नम्है नू बन्चकादस, अरा आसी चोन्हा नम्है नू बड़ियर मन्र'ई।</verse>
				<verse number="13">धर्मेस तंग्है बॊलतासिन नमा गे चिच्कादस। इत्रुम नाम अख़दत का नाम आस नू बन्चकादत, अरा आस नम्है नू बन्चकादस।</verse>
				<verse number="14">अरा ऎम इदन ईरका रहचकम अरा इदही पत्त नू गोवाह चि'अदम का धर्मे बंगस तंग्दासिन ख़ॆख़ेल ही नाड़ुस बेसे तइय्कादस।</verse>
				<verse number="15">एका ओर्तस येसुस धर्मेसी ख़द्दस एन्ने तेंग्रदस, आस नू धर्मेस बन्चकादस, अरा आस हूँ धर्मेस नू बन्चकादस।</verse>
				<verse number="16">अरा धर्मेस नम्है मइय्याँ नंजका चोन्हन नाम अक्कादत अरा पत्ताचकादत। धर्मेस चोन्हा हिकदस। एकास चोन्हा नू बन्चकादस आस धर्मेस नू बन्चकादस, अरा धर्मेस हूँ आस नू बन्चकादस।</verse>
				<verse number="17">एन्ने नाम धर्मेस नू बन्चका र'अना अरा धर्मेस नम्है नू बन्चका र'अना ती नम्है चोन्हा बड़ियर मन'ओ क'ओ। औंगे नमा नेंवई उल्ला गे एल्चना मल मनो। एन्देरगेका ई ख़ॆख़ेल नू नम्है उज्जना मसीसी उज्जना लेक्खा र'ई।</verse>
				<verse number="18">चोन्हा नू एल्चना मल मनी, एन्देरगेका मानिम चोन्हा एल्चनन तरकूटी ननी चि'ई। दंडे गा ओर्तोसिन इल्चत'ई चि'ई। अरा नॆ तंग्है एल्चनर आर चोन्हा नू बड़ियर मल्ला मंजका।</verse>
				<verse number="19">नाम चोन्हा नन्दत एन्देरगेका मुन्द धर्मेस नमन चोन्हा नंजस।</verse>
				<verse number="20">एकअम ओर्तस “ऎन धर्मेसिन चोन्हा नन्दन” ब'अदस, लिकिन तंग्है संगे मसी भईसिन ख़ाँड़दस होले, आस ठक'उस र'अदस। एन्देरगेका तान ईरका तंग्है संगे मसी भईसिन चोन्हा मल ननुस, तान मल ईरका धर्मेसिन चोन्हा नना पोलदस।</verse>
				<verse number="21">एका ओर्तस धर्मेस गने चोन्हा नन्दस, आस गे तंग्है संगे मसी भईस गने हूँ चोन्हा नन्ना र'ई। ई पॆसकन दिम नाम धर्मेस ती ख़क्खकादत।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">एका ओर्तस येसुस दिम मसीस एन्ने पत्त'अदस, आस धर्मेसी ख़द्द मंजकादस। अरा एका ओर्तस धर्मे बंगासिन चोन्हा नन्दस, आस बंगासी आ ख़द्द गने हूँ चोन्हा नन्दस।</verse>
				<verse number="2">इत्रु नाम अख़दत का, नाम धर्मेसिन चोन्हा नन्दत ती आसी पॆसका गुट्ठिन पॆस्रदत ख़ने, नाम धर्मेसी ख़द्दारिन चोन्हा नन्दत।</verse>
				<verse number="3">धर्मेसी पॆसका गुट्ठिन पॆस्रना दिम धर्मेसिन चोन्हा नन्ना हवे। अरा आसी पॆसका गुट्ठी ओत्था मलकी।</verse>
				<verse number="4">एकास धर्मेसी ख़द्द र'अदस, आस सौंसार ही मलदौ गुट्ठी ही मइय्याँ जीत ख़क्खा ओंग्दस। मसीस मइय्याँ ता नम्है पत्त'अना ती दिम नाम सौंसार ही मलदौ गुट्ठी ही मइय्याँ जीत ख़क्खदत।</verse>
				<verse number="5">सौंसार ही मलदौ गुट्ठी ही मइय्याँ जीत ख़क्ख'ऊ नॆ तंग्है? नॆ येसुसिन धर्मेसी ख़द्दस एन्ने पत्त'अदस, आसिम लेका सौंसार ही मलदौ गुट्ठी ही मइय्याँ जीत ख़क्खदस।</verse>
				<verse number="6">येसु मसीस अम्मु नू नॊड़रस ती अरा क्रुस नू तंग्है ख़ॆंसन बहाबाचका ती धर्मेसी ख़द्दस एन्ने दहदर मन्तारस। अम्मु ती लेका मला लिकिन अम्मु अरा ख़ॆंस ती आस दहदर मन्तारस। ईद मानिम एन्ने नेम्हा बॊलतस हूँ गोवाह चि'अदस, एन्देरगेका बॊलतस सगरो मानिमन ब'अदस।</verse>
				<verse number="7">औंगे नमा गे इबड़ा तिनियों गोवाह चि'ई।</verse>
				<verse number="8">नेम्हा बॊलतस, अरा अम्मु, अरा ख़ॆंस इबड़ा तिनियों ओन्टेम गोवाहन चि'ई।</verse>
				<verse number="9">नाम आलर ही गोवाहन पत्त'अदत। अन्ने होले धर्मेसी गोवाह गा अत्रु ती कोहाँ र'ई। एन्देरगेका धर्मेस तंग्है ख़द्दासी पत्त नू चिच्का गोवाह ईदिम हवे।</verse>
				<verse number="10">एकास धर्मेसी ख़द्दस मइय्याँ पत्त'अदस, आस तंग्है जिया नू अख़दस का धर्मेसी ई गोवाह मानिम र'ई। अरा एकास धर्मेसिन मल पत्त'अदस, आस धर्मेसिन ठकवा कमदस, एन्देरगेका धर्मेस तंग्है ख़द्दासी पत्त नू तिंका गोवाहन आस मल पत्ताचस।</verse>
				<verse number="11">अरा आ गोवाह ईद र'ई का, धर्मेस नमा गे जनमजुग उज्जनन चिच्कादस, अरा ई उज्जनन नाम आसी ख़द्दस तरती ख़क्खदत।</verse>
				<verse number="12">एकास धर्मेसी ख़द्दासिन इंझ्रदस ती आस नू उज्जदस, आस गे ई जनमजुग उज्जना र'ई। अरा एकास धर्मेसी ख़द्दासिन मल इंझ्रदस ती आस नू मल उज्जदस, आस गे ई जनमजुग उज्जना हूँ मलकी।</verse>
				<verse number="13">धर्मेसी ख़द्दासी नामे नू पत्त'ऊ निमा गे ऎन इबड़ा कत्थन लिखचकादन। होले नीम अख़'आ ओंग्दर का निमा गे जनमजुग ही उज्जना र'ई।</verse>
				<verse number="14">अरा धर्मेसी मुन्दहारे बर'आ गे नमा गे र'अना डिढ ईदिम र'ई का, नाम आसी मने लेक्खा इन्द्रिइम ने'अदत ख़ने, आस नम्है गोहरारनन मेन्दस।</verse>
				<verse number="15">अरा नाम इन्द्रिइम ने'अदत अदिन आस मेन्दस एन्ने नाम अख़दत होले, नाम इदन हूँ अख़दत का नाम एन्द्रा ने'अदत आद ख़क्ख्रकी र'ई।</verse>
				<verse number="16">एकअम ओर्तस तंग्है संगे मसी भईस खे'अना नू मल कड़हाब'अना ओन्टा पापन नन्नन ऎरदस होले, आस धर्मेस गुसन आस गे गोहरारना र'ई। होले एकास खे'अना नू मल कड़हाब'अना पापन नन्दस आस गे धर्मेस उज्जनन चि'ओस। लिकिन खे'अना नू कड़हाब'अना पाप हूँ र'ई। ऎन मल ब'अदन का ई लेक्खा पापन ननुर गे नीम गोहरारना र'ई।</verse>
				<verse number="17">उर्मी मलदौ नलख पाप दिम हवे, लिकिन जनमजुग खे'अना नू मल कड़हाब'अना पाप हूँ र'ई।</verse>
				<verse number="18">नाम अख़दत का एका ओर्तस धर्मेसी ख़द्द मंजकादस, आस पाप नन्नुम मल र'अदस। एन्देरगेका धर्मेसी ख़द्दस आसिन ख़ापदस, अरा मलदौ आबोन नन्त'उस सैतान आसिन एंसड़'आ पुल्ली।</verse>
				<verse number="19">नाम अख़दत का, नाम धर्मेसी हिकदत, अरा सौंसार ता उर्मी मलदौ आलर मलदौ आबोन नन्त'ऊ सैतान ही तबे नू र'अनर।</verse>
				<verse number="20">अरा नाम अख़दत का धर्मेसी ख़द्दस बरचकादस अरा आस नमा मानिम धर्मेसिन अख़ना ही लूरन चिच्का र'अदस। अरा अक्कुन नाम आ मानिम धर्मेस गने मेस्रना नू र'अदत, एन्देरगेका नाम आसी ख़द्दस येसु मसीस गने मेस्रना नू उज्जदत। ईस दिम मानिम धर्मेस अरा जनमजुग उज्जनन चि'उस र'अदस।</verse>
				<verse number="21">अना ख़द्दारो, नीम निमन मूर्ती गुट्ठी ती तरकूटी ननके।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="63">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">ई चिठी ऎन यॊहन सेयान आलन तरती र'ई। ऎन इदन धर्मेस ती चज्ज्रका मुध आली अरा अदही ख़द्दर गे लिखदन। मानिम नू ऎन निमन चोन्हा नन्दन। ऎन लेका मला, एकार धर्मेसी मानिमन अख़नर, अबड़ा ओर्मर निमन चोन्हा नन्नर।</verse>
				<verse number="2">नम्है नू र'अना आ मानी ही चड्डेम ऎम ई लेक्खम चोन्हा नन्दम। ई मानी नम्है गने हुल्लो गूटी बन्चका र'ओ।</verse>
				<verse number="3">मानी अरा चोन्हा नू ईकू नमा गे धर्मे बंगस अरा बंगासी ख़द्दस येसु मसीस तरती मया, अरा सोग्गे, अरा कोड़े मनन नेकअन।</verse>
				<verse number="4">धर्मे बंगस ती ख़क्ख्रका पॆसका ही लेक्खा निंग्है ख़द्दर ती जोक्कोर मानी नू ऎकनन ईरकन ती ऎन कोड़हे रिझ मंजकन।</verse>
				<verse number="5">अनय आली, ऎन अक्कु निंगा गे पुना पॆसकन मल लिखदन। नाम ऒड़ तिम ख़क्ख्रका पॆसकन दिम लिखदन ती निंगन गोहरारदन का नाम ओर्त ओर्त गने चोन्हा नन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="6">नाम धर्मेसी पॆसका गुट्ठिन पॆस्रना ती उज्जना र'ई, ईदिम चोन्हा हवे। अरा नीम ऒड़ तिम मेंजका लेक्खा नीम चोन्हा नन्ना ही उज्जनन उज्जना र'ई, ईदिम आसी पॆसका हवे।</verse>
				<verse number="7">ई ख़ॆख़ेल नू बग्गे भुरइ'ऊ आलर चॊचका र'अनर, आर मल पत्त'अनर का येसु मसीस आल कया नू मंजस ती ख़ॆख़ेल नू बरचस। ईरिम भुरइ'ऊ अरा ठकवा मसी हिकनर।</verse>
				<verse number="8">नीम चिहुंक र'आ, होले नीम एन्देरगे कोड़हे नलख नंजकादर अदही ख़ंजपन मल एब्स'ओर, अरा निम्है सुसर गे धर्मेस ती गोट्टा ख़ंजपन ख़क्खा ओंग्दर।</verse>
				<verse number="9">एकास मसीसी सिखाब'अना नू बन्चका मल रहचका ती अइय्या ती चाड़दस, आस गे धर्मेस गने नता मल र'ई। लिकिन एकास मसीसी सिखाब'अना नू बन्चका र'अस, आस गे धर्मे बंगस अरा ख़द्दस इरबर ही गने नता र'ई।</verse>
				<verse number="10">एकअम ओर्तस निम्है गुसन बर'ओस ती मसीसी ई सिखाब'अना ती नन्ना कत्थन सिखाब'अदस होले, आसिन निम्है एड़पा नू अमा परघ'आ अरा आसिन मोंजरा हूँ अमा नना।</verse>
				<verse number="11">एन्देरगेका एका ओर्तस एन्ने आलासिन मोंजरा नन्दस, आस आसी मलदौ नलख गुट्ठी नू मेस्रदस।</verse>
				<verse number="12">निमा गे लिख'आ गे नगदे कत्था र'ई, लिकिन ऎन कागज अरा सियाही ती लिख'आ मल बेद्ददन। ऎन निम्है गने भेंटार'ओन ती छम्‍हा छम्‍हें कछनख्र'ओन। एकत्रु नम्है रिझ्रना अउर कोड़हे मनो क'ओ।</verse>
				<verse number="13">निंग्है बहिन एकाद धर्मेस ती चज्ज्रकी र'ई, अदही ख़द्द-ख़र्रर निंगन मोंजरा नन्नर।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="64">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">ई चिठी ऎन यॊहन सेयान आलन तरती र'ई। ऎन इदन एंग्है दुलारो भईस गायोस गे लिखदन, नॆकन ऎन मानिम नू चोन्हा नन्दन।</verse>
				<verse number="2">अना दुलारो, ऎन निंगा गे गोहरारदन का नीन उर्मी नू बने गने र'अन नेकअन। एकासे नीन बॊलता नू परदा लगदय, अन्नेम नीन कया नू परदा।</verse>
				<verse number="3">जोक्क मसी भईर बरचर ती नीन मानी आबोन पत्त'अना ती उज्जदय एन्ने निंग्है पत्त'अना जॊगे उज्जना ही पत्त नू गोवाह चिच्चर ख़ने, ऎन नगदे खुसमारकन।</verse>
				<verse number="4">एंग्है ख़द्द-ख़र्रर मानी नू उज्जा लगनर एन्ने मेन्ना ती नन्ना कोड़हे रिझ्रना एंगा मलकी।</verse>
				<verse number="5">अना दुलारो, नीन निंग्है गुसन बरना मसी भईर गे नीन बलना आलर रहचका ती हूँ आर गे नीन नन्ना उर्मी नू पत्त'अना जॊगे र'अदय।</verse>
				<verse number="6">आर निंग्है चोन्हा ही पत्त नू इय्या ता कलीसिया ही मुन्दहारे गोवाह चिच्चर। धर्मेसिन खुसमारत'अना ही लेक्खा नीन अउरिम एन्ने आलर गे आर ही डहरे ऎकना नू संगरा नन्नुम र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="7">एन्देरगेका आर मल पत्त'ऊ आलर ती इन्द्रिइम संगरा मल हो'अनर ती उर्बासी चड्डे उरखका र'अनर।</verse>
				<verse number="8">औंगे नाम एन्ने आलर गे संगरा नन्ना ही चाड़ र'ई। एकत्रु नाम मानिमन तेंगा कुद्दना नू आर ही गने संगे नलख ननू मना ओंग्दत।</verse>
				<verse number="9">ऎन कलीसिया गे इदही पत्त नू ओन्टा चिठी लिखचकन। लिकिन दियोत्रेफॆस आर ही मझी नू मुद्ध मना बिद्दियस ती एमन मल इंझ्रस।</verse>
				<verse number="10">औंगे ऎन असन बर'ओन होले, आस एन्देर नंजस अदही पत्त नू ऎन ओर्मर गे तेंगोन। आस मलदौ सोच ती एम्है पत्त नू मलदौ ब'अदस। इत्रु हूँ आसी जिया मल बोधर'ई। अइय्या बरना भईरिन हूँ मल परघ'अदस, अरा आरिन परघ'आ बेद्दुरिन हूँ छेंकदस, अरा एन्ने ननुरिन कलीसिया ती हूँ हिगड़'अदस।</verse>
				<verse number="11">अना दुलारो, नीन मलदौ आबोन मला दौ आबोन धर'आ। सुरता नना का, एका ओर्तस दौ नन्दस, आस तंग्है दौ नलख इदन ऎद्ददस का आस धर्मेसी ख़द्द र'अदस। अरा एका ओर्तस मलदौ नन्दस, आस तंग्है मलदौ नलख इदन ऎद्ददस का आस धर्मेसिन बलदस।</verse>
				<verse number="12">दॆमॆत्रियोसी पत्त नू ओर्मर बॆस गोवाह तेंगनर, अरा मानी हूँ आसी पत्त नू बॆस गोवाह चि'ई। अरा ऎम हूँ आसी पत्त नू बॆस गोवाह चि'अदम। अरा नीन अख़दय का एम्है गोवाह मानिम र'ई।</verse>
				<verse number="13">एंगा निमा लिख'आ गे नगदे कत्था र'ई। लिकिन ऎन सियाही अरा फोलटेन ती निमा गे लिख'आ मल बेद्ददन।</verse>
				<verse number="14">एंगा असरा र'ई का, ऎन लॆम निंग्है गुसन बर'ओन ती ऎरोन। अरा नाम छम्‍हा छम्‍हें कछनख्र'आ ओंगोत।</verse>
				<verse number="15">निंगा गे कोड़े मनन नेकअन। इय्या ता निंग्है संगेर निंगन मोंजरा नन्नर। अरा अइय्या ता नम्है संगेर ओर्मर गे एंग्है मोंजरन नामे नामे ती तेंके।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="65">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">येसु मसीसी जॊंख़ अरा याकॊबसी भईस ऎन यहूदा, धर्मे बंगासी दुलार अरा येसु मसीसी ख़ापना नू र'ऊ धर्मेस ती मॆख़्रका आलर गे ई चिठिन लिखदन।</verse>
				<verse number="2">धर्मेस निमा गे सोग्गे अरा सान्ति अरा चोन्हा कोड़हे ती कोड़हे चि'अदस नेकअन।</verse>
				<verse number="3">अना एंग्है दुलारो, एका नाड़रना नू नाम मेस्रकत, ऎन अदही पत्त नू कोड़हे रिझ गने निमा लिख'आ बेद्दा लिक्कन। लिकिन अक्कु एंगा चाड़ मंजा का ई चिठी ती ऎन निमन आनोन ती रिझ्रत'ओन का नीम आ पत्त'अनन ख़ापा गे चिहुट नना, एकदा धर्मेसी नेम्हा आलर गे ओंग्होल लेका चीरकी र'ई।</verse>
				<verse number="4">ऎन इदगेम एन्ने लिखदन का जोक्क ठकवा सिखाब'उर निम्है मझी नू कलेकसे कोरचका र'अनर। आर धर्मेसिन नटनर। आर नम्है धर्मेसी मया आबोन मलदौ उज्जना ऎकना ही ओदहा नू बदलनर। आर नम्है ओन्टे लेका उर्बस येसु मसीसिन नटनर। आर ही नठारना चिरान नुम नेम्हा पुथी नू लिखिर ख़च्चकी र'ई।</verse>
				<verse number="5">इबड़ा उर्मी कत्थन नीम मुन्द दिम अक्का र'अदर। अन्नु हूँ ऎन निमा गे इदन सुरता नन्त'अदन का उर्बस तंग्हा चज्जिका इस्राऎल आलारिन मिसर राजी नू आर ही जॊंख़ ही दसा ती बहरी ओन्द्रस ती नाड़ियस, लिकिन ख़ॊख़ा नॆ मल पत्ताचर आरिन नठाबाचस।</verse>
				<verse number="6">अउर हूँ धर्मेस तमा गे चिच्का अदिया नू बन्चका मल र'अरकी तम्है अड्डन अम्बका चिच्का मेर्ख़ा पैकारिन सुरता नना। धर्मेस आरिन आ कोड़हे रायबड़ी उल्ला नू नेंवई नना गे ऊख़ा नू नॆ हूँ ख़च्चा पोलना सिकड़ी ती हॆंचका उइय्का र'अदस।</verse>
				<verse number="7">इबड़ा मेर्ख़ा पैकर लेक्खम सोदोम अरा गोमोरा नगरे गुट्ठी ता अरा अबड़ा ही ओनबेंड़र'आ नू रहचका नगरे गुट्ठी ता आलर पेहरन ही सोतरा नलख अरा उर्मी रकम ही पेहरन ही पाप गुट्ठिन नंजर। अरा आर जनमजुग ही चिच्ची ही दंडे ख़क्खियर ती नमा गे ओन्टा चेताब'अना बेसे र'अनर।</verse>
				<verse number="8">आ रकम तिम तम्है देखार गुट्ठी ही मइय्याँ असरा नन्ना ती अदही लेक्खा ईकू इबड़ा आलर तम्है कयन सोतबोड़'आ नन्नर अरा धर्मेसी अदिया आबोन मल गदन'अनर, अरा मेर्ख़ा पैकारिन हींड़नर।</verse>
				<verse number="9">लिकिन मुध मेर्ख़ा पैकस मिख़ाऎल एन्ने मल नंजस। एकाबारी आस मूसासी मरी ही पत्त नू नाद गुसन आनानख्रस ख़ने, आस आद ही बिड़दो नू मलदौ ब'अना ती बदी नना गे डिढ मल नंजस। लिकिन आस नाद गुसन इवंदम बाचस का, “उर्बस निंगन केबोस।”</verse>
				<verse number="10">लिकिन इबड़ा ठकवा सिखाब'उर गा अख़'अम बलनर अबड़ा कत्था ही बिड़दो नू निंदा नन्नर। अरा सोच'आ पोलना मेक्खो लेक्खा तम्है सुबहा ही लेक्खा एन्द्रन अख़'आ ओंगनर, अबड़न दिम नन्नर, अरा अत्रु तिम नठारनर कानर।</verse>
				<verse number="11">आर गे ओहरे। एन्देरगेका आर तंग्है भईसीन पिटका कैनसी डहरे नू ऎकनर। अरा आर ढिबा गे बालामसी मलदौ आबोन ताम हूँ नन्नर। अरा कोरेस लेक्खा हुलहुली नन्ना चड्डे नठारनर कानर।</verse>
				<verse number="12">इबड़ा आलर नीम पत्त'ऊ आलर ख़ॊंड़र'अरकी ओन्ना-मॊख़ना मदी गुट्ठी नू बिगर मईन ती निम्है गने ओन्नर मॊख़नर ती निम्है संगती नू ओक्कनर। ईर समुदर नू मुलख़का चचड़ी लेक्खा नूखरका भयभयान र'अनर। ईर तम्है दौ आबोन लेका बिद्दू हिकनर। ईर बिगर पुंइना बदाली गुट्ठी लेक्खा र'अनर, एकदन ताका उढि'ई हुं'ई। ईर अतख़ा खतरका, बिगर ख़ंजना, केचका, अरा पादा ती चडरका मन्न गुट्ठी लेक्खा र'अनर।</verse>
				<verse number="13">ईर समुदर ता कोहाँ लहरा गुट्ठी लेक्खा र'अनर, अरा लहरा ही बोट्टो लेक्खा तम्है लज्जे ही नलख गुट्ठिन लेछनर। ईर बेहड़ारका बीनको गुट्ठी लेक्खा र'अनर। ईर गे गटगट ऊख़ा जनमजुग गे उइरकी र'ई।</verse>
				<verse number="14">आदमसी सात पिड़ही नू बरचका हेनॊख़स हूँ इबड़ा आलर ही पत्त नू धर्मेसी कत्थन मुन्द तिंगियस, “ऎरा, उर्बस तंग्है गन'आ पोलना तंग्है नेम्हा पैकर गने बर'आ लगदस।</verse>
				<verse number="15">अरा आस ख़ॆख़ेल ता उर्मी आलारिन नेंवई नना गे बर'आ लगदस। धर्मेसिन नट'उर मलदौ डहरे ती नंजका बग्गे नलख गुट्ठी गे, अरा धर्मेसिन नट'ऊ पपहर धर्मेसी बिड़दो नू बाचका उर्मी हींड़ना कत्था गुट्ठी गे आरिन बदी ठेकाब'आ गे बरदस।”</verse>
				<verse number="16">ईर कुटमुटर'ऊ हिकनर, अरा नन्नर ही मइय्याँ गुन्हा बिद्दू हिकनर। अरा आर तम्है मलदौ चिबाख़ारना ही लेक्खम ऎकनर। अरा आर तम्है पत्त नू फुलई ही कत्थन मन्नर। अरा आर तम्है फयदा गे नन्नारिन हक'आ कुद्दनर।</verse>
				<verse number="17">लिकिन अना दुलारो, नीम गा नम्है उर्बस येसु मसीसी तइरकर मुन्द दिम बाच ख़च्चिकानर अबड़ा कत्था गुट्ठिन सुरता नना।</verse>
				<verse number="18">आर निमन बाचकानर का, “छेद्दे ता बेड़ा नू लज्जे मॊख़त'उर बर'ओर ती आर धर्मेसिन नटना तम्है मलदौ चिबाख़ारना गुट्ठी ही लेक्खम ऎकोर।”</verse>
				<verse number="19">इबड़ा आलर निम्है मझी नू छिंडत'ऊ र'अनर। अरा ईर मॆद सुबहा ही लेक्खा ईकुर र'अनर। ईर नू नेम्हा बॊलतस मल र'अदस।</verse>
				<verse number="20">लिकिन अना दुलारो, नीम गा निम्है कोड़हे नेम्हा पत्त'अना नू निम्है उज्जनन परद'आ, अरा नेम्हा बॊलतस नू गोहरारते र'आ।</verse>
				<verse number="21">अरा धर्मेसी चोन्हा नू कमरका र'आ। नम्है उर्बस येसु मसीसी सोग्गे नमा गे जनमजुग उज्जनन ओन्द्र'ओ आ उल्ला ही पाब ऎरा।</verse>
				<verse number="22">अरा एकार तम्है पत्त'अना नू दुइमती र'अनर, आरिन सोग्गे ऎरा।</verse>
				<verse number="23">अरा नन्नर नॆकन नीम अख़दर, आरिन जनमजुग चिच्ची ही दंडे ती बड़पेलहा बछाब'आ। अरा नन्नर मइय्याँ इल्चका गने सोग्गे ऎरा, लिकिन आ बारी नीम चिहुंक र'आ का नीम आर ही पाप नू अमा खत्र'आ, आर ही किचरी हूँ आर ही पाप नलख ती दगहा मंजकी र'ई।</verse>
				<verse number="24">मूड़ना ती निमन ख़ापा उंगू, अरा निमन बिगर बदी ती तंग्है महबा निंदका अड्डा ही मुन्दहारे कोड़हे रिझ गने इजत'आ गे उंगू,</verse>
				<verse number="25">नम्है नाड़ू ओन्टे लेका धर्मेस गे, नम्है उर्बस येसु मसीस ती महबा अरा कोड़हे मईन अरा सवंग अरा अदिया हुल्लो ती मुन्द अरा अक्कु अरा हुल्लो गूटी र'अन नेकअन। आमेन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="66">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">ईद येसु मसीसी चिच्का दहदर हवे। चाँड़हेम मन्ना कत्था गुट्ठिन तंग्है जॊंख़र गे ऎद'आ गे धर्मेस ई दहदर आबोन येसु मसीस गे चिच्चस। येसुस तंग्है पैकासिन तइय्यस ती तंग्है जॊंख़स यॊहनस गे इदन अख़ताचस।</verse>
				<verse number="2">यॊहनस धर्मेसी कत्‍था ही पत्त नू अरा येसु मसीसी गोवाह ही पत्त नू तान ईरका उर्मी ही गोवाह चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="3">एकास धर्मेस ती मुन्द तिंका ई कत्‍था गुट्ठिन पढ़'उस अरा मिनुर अरा इय्या लिखचका लेक्खा ईकुर धर्मेस ती आसीस ख़क्ख'ऊ र'अनर। एन्‍देरगेका इबड़ा कत्था मन्ना ही बेड़ा हेद्दे अंड़सकी र'ई।</verse>
				<verse number="4">ऎन यॊहन आसिया देस ता अबड़ा सतियो कलीसिया गुट्ठी गे एन्देर लिखदन का: नॆ र'अदस, अरा रहचस, अरा बर'ऊ र'अदस आ धर्मेस ती निमा मया अरा कोड़े बर'अन नेकअन। अरा आसी बॆल-गदिया मुन्दहारे र'ऊ सतियो बॊलता गुट्ठी ती,</verse>
				<verse number="5">अरा येसु मसीस ती निमा मया अरा कोड़े बर'अन नेकअन। मसीस दिम पत्त'अना जॊगे गोवाह, अरा केचका ती उज्‍जा चो'अना नू जेट्ठा, अरा ख़ॆख़ेल ता उर्मी बॆलारिन राजी ननू र'अदस। आस दिम नमन चोन्‍हा नंजस ती नमन तंग्‍है ख़ॆंस ती नम्‍है पाप गुट्ठी ती नाड़ियस।</verse>
				<verse number="6">अरा आस तंग्‍है बंगस धर्मेसिन सुसर नना गे नमन ओन्टा राजी अरा नैगर कमचस। आसी महबा अरा सवंग आस गे हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी मनन नेकअन! आमेन!</verse>
				<verse number="7">ऎरा! आस बदाली गुट्ठी गने बर'ऊ र'अदस। ओर्मर आसिन ऎरोर, नॆ आसिन जोबचका रहचर आर हूँ आसिन ऎरोर। ख़ॆख़ेल ता उर्मी जातियर आसी चड्डे चींख़ोर ओलख़ोर। हाँ, ईद मनो दिम। आमेन!</verse>
				<verse number="8">नॆ र'अदस, अरा रहचस, अरा बर'ऊ र'अदस, अरा उर्मी ती सवंगिय र'अस, आ धर्मे उर्बस ब'अदस, “ऎन अल्‍फा अरा ओमेगा हिकदन।”</verse>
				<verse number="9">ऎन यॊहन निम्‍है भई हिकदन, अरा ऎन निम्है लेक्खा येसुस गने चॊख़रना नू अरा खिलपत चॊदना नू अरा धर्मेसी राजी ही आल मन्ना नू अरा खतिर गने दुक्खे सारना नू निम्है गने मेस्र'ऊ हिकदन। धर्मेसी कत्‍था तेंगना ही चड्डे अरा येसुसी गोवाह र'अना ही चड्डे दंडे ही रूपे नू ऎन पतमॊस नामे टापू नू रहचकन।</verse>
				<verse number="10">उर्बासी उल्‍ला नू ऎन नेम्हा बॊलतासी आकुस नू मनरकी महबा नना लिक्कन ख़ने, एंग्है ख़ॊख़ा तरा पेंड़हे ही ख़रख़ना लेक्‍खा जॊरसरिया सड़न मेंजकन।</verse>
				<verse number="11">आ सड़ा एन्ने बाचा का, “एन्‍देर एन्‍देर नीन ऎरदय, अदिन ओन्टा पुथी नू लिख'आ ती, इफेसुस, स्मुरना, पेरगमोन, थुअतीरा, सरदीस, फिलदेलफिया, अरा लवोदिकेया नगरे ही सतियो कलीसिया गे तइय्या चि'आ।”</verse>
				<verse number="12">एंग्‍है गने कछनख्र'आलिया आ सड़न ऎरा गे ऎन किर्रे ईरकन। ऎन किर्रे ईरकन ख़ने, ऎन सात गोटा सोना ही बिल्‍ली पटनी गुट्ठिन ईरकन।</verse>
				<verse number="13">अरा अबड़ा सतियो बिल्‍ली पटनी गुट्ठी ही मझी नू ओन्टा मनवा ख़द्दस लेक्‍खा ओर्तोसिन ईरकन। आसी अत्तका किचरी गुंड़ख़ी गूटी दिगहा रहचा, अरा एंवख़ नू सोना ही गतला नंजका रहचस।</verse>
				<verse number="14">अरा आसी कुक्‍कु अरा चुट्टी पंडरू तूली अरा कीबा लेक्‍खा पंडरू रहचा। अरा आसी ख़न्न गौंगौंरना चिच्‍ची लेक्‍खा रहचा।</verse>
				<verse number="15">अरा आसी ख़ेड्डे पसरा नू पान्ताचका पितल लेक्‍खा बिल्‍चा लगिया, अरा आसी सड़ा बग्गे अम्मु ही हउकारना लेक्‍खा रहचा।</verse>
				<verse number="16">अरा आस तंग्है तीना ख़ेक्खा नू सात गोटा बीनको धरचका रहचस। अरा आसी बई ती ओन्टा अखी-पखी धारे तलवार उरखा लगिया। अरा आसी मुंही लोहाड़ी बेड़ा ता बीड़ी लेक्‍खा बिल्‍चा लगिया।</verse>
				<verse number="17">आसिन ईरकन ख़ने, ऎन आसी ख़ेड्डे नू केचका लेक्‍खा खत्रकन केरकन। ख़ने आस तंग्है तीना ख़ेक्खन एंग्है मइय्याँ नंजस ती बाचस, “अमा एल्‍चा, ऎन मुन्द ता अरा ख़ॊख़ा ता हिकदन।</verse>
				<verse number="18">अरा ऎन उज्‍जू र'अदन। ऎन केचका केरकन, लिकिन ऎरा, ऎन हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी उज्‍जू र'अदन। अरा खे'अना अरा नरक गड्डी ही कुची गुट्ठी एंग्‍है गुसन र'ई।</verse>
				<verse number="19">औंगे एकाबड़ा कत्‍थन नीन ईरकय, अरा एकाबड़ा कत्‍था अक्कु मना लगी अरा इदही ख़ॊख़ा मन्ना र'ई, अबडा उर्मिन लिख'आ।</verse>
				<verse number="20">एका सतियो बीनको गुट्ठिन एंग्‍है तीना ख़ेक्खा नू नीन ईरकय, अरा अबड़ा सतियो सोना ही बिल्‍ली पटनी गुट्ठी ही गम एन्ने र'ई। सात गोट बीनको सात कलीसिया ही पैकर हवे, अरा सात गोट बिल्‍ली पटनी सात कलीसिया हवे।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">इफेसुस नगरे ता कलीसिया ही पैकस गे एन्ने लिख'आ का: नॆ तंग्‍है तीना ख़ेक्खा नू सात गोट बीनकोन धरचका ती सात गोट सोना ही बिल्‍ली पटनी ही मझी नू कुद्ददस, आस इबड़ा कत्थन ब'अदस का:</verse>
				<verse number="2">ऎन निंग्‍है नलख गुट्ठिन अरा कोड़हे अरज'अनन अरा खतिर नन्नन अख़दन। ऎन अख़दन का नीन मलदौ आलारिन मल सहदय, अरा तइरका मलका ती हूँ तमन तइरकर ब'उरिन नीन बिढ़'अरकी आर ठकवा तइरकर एन्ने अक्कय।</verse>
				<verse number="3">नीन खतिर नन्ना ती एंग्‍है नामे चड्डे दुक्‍खे चॊदकय, अन्नु हूँ हार मल मोक्‍कय।</verse>
				<verse number="4">लिकिन एंगा गे निंग्हा बिड़दो नू जोक्क कत्था र'ई, नीन एंग्‍है मइय्याँ मुन्द ता लेक्खा चोन्‍हन अम्‍ब‍का चिच्का र'अदय।</verse>
				<verse number="5">औंगे नीन सुरता नना का नीन एका मेच्छा ती खत्रकय। अरा जियन किर्त'आ अरा मुन्द ता लेक्‍खा नलख नना। लिकिन नीन जियन मल किर्त'ओय होले, ऎन निंग्‍है गुसन बर'ओन ती निंग्है बिल्ली पटनी आबोन अदही अड्डा ती गुछाब'ओन चि'ओन।</verse>
				<verse number="6">लिकिन निंग्‍है नू ओन्टा बॆस कत्‍था र'ई का: नीन एंग्‍है लेक्‍खम निकोलाय धरम ता आलर ही नलख गुट्ठिन ख़ाँड़दय।</verse>
				<verse number="7">नेम्हा बॊलतस कलीसिया गुट्ठी गे एन्देर ब'अदस, अदिन नॆखअय मेना गे ख़ेबदा र'ई आस मेन्दस ती बुझुरदस नेकअन। एकास जित'ओस आस गे ऎन उज्‍जना मन्न ही ख़ंजपन मॊख़ा चि'ओन, एकदा धर्मेसी परदे‍सोस नू र'ई।</verse>
				<verse number="8">स्मुरना नगरे ता कलीसिया ही पैकस गे नीन एन्ने लिख'आ का: नॆ मुन्द ता अरा ख़ॊख़ा ता र'अदस, अरा नॆ केच्‍चस केरस, लिकिन उज्‍जा चॊचस, आस इबड़ा कत्थन ब'अदस का:</verse>
				<verse number="9">ऎन निंग्‍है खिलपत आबोन अरा कीड़न अख़दन, लिकिन मानिम नू नीन उरुब र'अदय। अरा नॆ तमन यहूदी ब'अनर ती निंगन निंदा नन्नर अदिन हूँ ऎन अखदन, लिकिन आर मानिम नू यहूदी मलनर, आर गा सैतान ही गोड़हा एड़पा ता र'अनर।</verse>
				<verse number="10">एका दुक्‍खे निंगा भोगना मनो अत्रु नीन अमकेम एल्‍चा। सैतान निमन बिढ़'आ गे निम्‍है ती जोक्कोरिन जेहेल नू सजत'ओ। अरा नीम दस उल्ला गूटी दुक्‍खे भोग'ओर। जिया क'ओ आ गूटी हूँ पत्त'अना जॊगे र'आ। ख़ने ऎन निंगा उज्‍जना ही मुकुट चि'ओन।</verse>
				<verse number="11">नेम्हा बॊलतस कलीसिया गुट्ठी गे एन्देर ब'अदस, अदिन नॆखअय मेना गे ख़ेबदा र'ई आस मेन्दस ती बुझुरदस नेकअन। एकास जित'ओस आस दुसर खे'अना ती नोकसान मल मनोस।</verse>
				<verse number="12">पेरगमोन नगरे ता कलीसिया ही पैकस गे नीन एन्‍ने लिख'आ का: नॆख'आ गुसन अखी-पखी धारे तलवार र'ई, आस इबड़ा कत्थन ब'अदस।</verse>
				<verse number="13">ऎन अख़दन का नीन एक्‍सन र'अदय, असन दिम सैतान ही बॆल-गदिया र'ई। अन्नु हूँ नीन एंग्है नू मानी गने जिटजिटने र'अदय, अरा नीन एंग्‍है मइय्याँ ता पत्त'अनन मल अम्‍बकय। सैतान ही र'अना अड्डा निम्है नगरे नुम एंग्है पत्त'अना जॊगे गोवाह अन्तिपास पिटतारस, आ बेड़ा नू हूँ नीन पत्त'अनन मल अम्बकय।</verse>
				<verse number="14">अन्नु हूँ एंगा गे निंग्हा बिड़दो नू जोक्क कत्था र'ई। निम्‍है नू बालामसी सिखाब'अनन मन'ऊ जोक्क आलर र'अनर। ई बालामस दिम बालाक बॆलासिन इस्राऎल आलारिन मूड़त'आ गे सलहा चिच्‍चस का, आर मूर्ती गुट्ठी गे दाँड़े अरगका ओन्ना-मॊख़नन मॊख़ोर अरा पेहरन ही सोतरा नलखन ननोर।</verse>
				<verse number="15">अन्नेम निकोलाय धरम ता आलर ही सिखाब'अनन मन'ऊ जोक्क आलर निम्है मझी नू र'अनर।</verse>
				<verse number="16">औंगे नीन जियन किर्त'आ। मला होले लॆम ऎन निंग्है गुसन बर'ओन, अरा एंग्‍है बई ती उरखना तलवार ती आर ही गने लड़'ओन।</verse>
				<verse number="17">नेम्हा बॊलतस कलीसिया गुट्ठी गे एन्देर ब'अदस, अदिन नॆखअय मेना गे ख़ेबदा र'ई आस मेन्दस ती बुझुरदस नेकअन। एकास जित'ओस आस गे ऎन जोक्क नूख़्रका मन्‍ना आबोन चि'ओन, अरा पुना नामे लिक्खरका ओन्टा पंडरू पखना आबोन चि'ओन। एका ओर्तस आ पखनन ख़क्‍खदस आसिन अम्बरकी नॆ हूँ आ नामेन बलदस।</verse>
				<verse number="18">थुअतीरा नगरे ता कलीसिया ही पैकस गे नीन एन्ने लिख'आ का: गौंगौंरना चिच्‍ची लेक्‍खा ख़न्न अरा पान्ताचका पितल लेक्‍खा ख़ेड्डे र'अना धर्मेसी ख़द्दस इबड़ा कत्था गुट्ठिन ब'अदस।</verse>
				<verse number="19">ऎन निंग्है नलख गुट्ठिन अरा निंग्‍है चोन्‍हन अरा निंग्‍है पत्त'अनन अरा नीन एंगा गे नन्ना तेतर-सुसर आबोन, अरा निंग्‍है खतिर नन्नन उर्मिन अख़दन। अरा निंग्‍है अक्कु ता नलख गुट्ठी मुन्द ता नलख गुट्ठी ती कोड़हे बॆस र'ई।</verse>
				<verse number="20">अन्नु हूँ एंगा गे निंगा बिड़दो नू जोक्क कत्था र'ई। नीन आ आली येजबेल आबोन निंग्‍है मझी नू र'आ चि'अदय। आद तंगन धर्मेसी कत्था तिंगू ब'ई, अरा आद तंग्है सिखाब'अना ती एंग्‍है जॊख़ारिन पेहरन ही सोतरा नलख नना गे, अरा मूर्ती गुट्ठी गे दाँड़े अरगका ओन्ना-मॊख़नन मॊख़ा गे भेंवाब'ई।</verse>
				<verse number="21">ऎन अदगे जियन किर्त'आ गे बेड़ा चिच्चकन, लिकिन आद तंग्है पेहरन ही सोतरा नलख ती जियन किर्त'आ गे मल बिद्दी।</verse>
				<verse number="22">ऎरा, अदगे ऎन रोगे चि'ओन। अरा नॆ अदही गने नन्ना आली गुसन काना ही पापन नन्नर, आर अदही डहरे गुट्ठी ती जियन मल किर्त'ओर होले, आरिन हूँ कोड़हे खिलपत सारत'ओन।</verse>
				<verse number="23">अरा ऎन अदही गने चॊंख़्र'उरिन पिटोन। होले उर्मी कलीसिया गुट्ठी अख़'ओ का जिया अरा मन गुट्ठी ही बिढ़'ऊ ऎनिम हिकदन। अरा ऎन नीम ओर्त ओर्त गे नीम नंजका नलख गुट्ठी ही लेक्खम किर्रत'ओन चि'ओन।</verse>
				<verse number="24">थुअतीरा कलीसिया ता बछ्रका आलर निमा गे ऎन एन्देर ब'अदन का: नीम अदही सिखाब'अनन मल मन्चकर, अरा सैतान ही ख़ोड़ख़ा गम ही कत्‍था एन्ने आर ब'अना कत्था गुट्ठिन नीम मल सिख्रकर। औंगे ऎन निम्है मइय्याँ नन्ना एकअम बोझा आबोन मल लद'ओन।</verse>
				<verse number="25">अन्‍ति नीम एंग्‍है बरना गूटी एंग्है नू जिटजिटने पत्त'अते र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="26">अरा एकास जितदस ती मुंज्रना गूटी एंगन मन्दस, आस गे ऎन एकासे एम्‍बस गुस्‍ते अदिया ख़क्‍खकादन अन्नेम जाती जाती ही मइय्याँ अदिया चि'ओन। अरा आस पूरा अदिया ती आरिन राजी ननोस, अरा आस आरिन ख़ज्‍जो ही संजगी गुट्ठी लेक्खा ख़ोट्टोस चि'ओस। अरा ऎन आस गे बिज-बीनकोन चि'ओन।</verse>
				<verse number="27"></verse>
				<verse number="28"></verse>
				<verse number="29">नेम्हा बॊलतस कलीसिया गुट्ठी गे एन्देर ब'अदस, अदिन नॆखअय मेना गे ख़ेबदा र'ई आस मेन्दस ती बुझुरदस नेकअन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">सरदीस नगरे ता कलीसिया ही पैकस गे नीन एन्ने लिख'आ का: नॆ धर्मेसी सतियो बॊलतन अरा सतियो बीनकोन धरचकादस, आस इबड़ा कत्थन ब'अदस। ऎन निंग्‍है नलख गुट्ठिन अख़दन। आलर निंगन उज्‍जालदय ब'अनर, लिकिन नीन गा केचका र'अदय।</verse>
				<verse number="2">अक्‍कु एज्र'अय, अरा खे'आ बेद्दना ती नॆ नॆ बछ्रका र'अनर आरिन बड़ियर नना। एन्‍देरगेका निंग्‍है नलख गुट्ठिन एंग्है धर्मेसी ऎरना नू अदखला ख़क्‍खकन।</verse>
				<verse number="3">औंगे सुरता नना का एका कत्‍थन नीन इंझरकादय अरा मेंजकादय, अरा अदिन पॆस्र'आ, अरा जियन किर्त'आ। नीन एज्रका मल र'अदय होले, ऎन ख़लबस लेक्‍खा बर'ओन। अरा नीन कहियों बल्लोय का ऎन एका बेड़ा नू निंग्है बिड़दो बर'ओन।</verse>
				<verse number="4">अन्नु हूँ तम्‍है किचरिन सोतरा मल्‍ला नंजका जोक्‍क आलर सरदीस कलीसिया नू निंगा गे र'अनर। आर पंडरू किचरी अत्तोर ती एंग्‍है गने ऎकोर, एन्‍देरगेका आर अदगे जॊगे र'अनर।</verse>
				<verse number="5">नॆ जित'ओस आस गे अन्नेम पंडरू किचरी अत्ततार'ओर। अरा ऎन आसी नामेन उज्‍जना ही पुथी ती कहियों मल मेट'ओन। लिकिन आसी नामेन एम्बासी अरा आसी मेर्ख़ा पैकर की मुन्दहारे तेंगर'ओन।</verse>
				<verse number="6">नेम्हा बॊलतस कलीसिया गुट्ठी गे एन्देर ब'अदस, अदिन नॆखअय मेना गे ख़ेबदा र'ई आस मेन्दस ती बुझुरदस नेकअन।</verse>
				<verse number="7">फिलदेलफिया नगरे ता कलीसिया ही पैकस गे नीन एन्ने लिख'आ का: नॆ नेम्‍हा अरा मानिम र'अस, अरा नॆ बॆल दाऊदसी कुची ही अदिया आबोन उइय्दस, अरा नॆ हूँ मुच्‍चा पोलना लेक्खा तिसग'उस, अरा नॆ हूँ तिसगा पोलना लेक्खा मुच्‍च'उस इबड़ा कत्थन ब'अदस का:</verse>
				<verse number="8">ऎन निंग्‍है नलख गुट्ठिन अख़दन। निंगा जुक्‍किम सवंग र'ई, अन्नु हूँ नीन एंग्‍है कत्थन पॆस्रकय अरा एंग्‍है नामेन मल दुस्‍सकय। औंगे ऎरा, ऎन ओन्टा तिसग्का बलिन निंग्है मुन्दहारे उइय्कादन अदिन नॆ हूँ मुच्‍चा पोलनर।</verse>
				<verse number="9">ऎरा, यहूदी मलनर ती तमन यहूदी एन्ने ठक'ऊ सैतान ही गोड़हा एड़पा ता जोक्क आलारिन निंगा गे ऎन चि'ओन। अरा आर बर'ओर ती निंग्है मुन्दहारे ख़ेडमूली खत्र'आ गे नन्त'ओन। अरा आर अख़'ओर चि'ओर का ऎन निंगन चोन्‍हा नंजकादन।</verse>
				<verse number="10">खतिर गने सह'आ गे ऎन निंगा गे चिच्का एंग्‍है पॆसकन नीन पॆस्रकय। औंगे ख़ॆख़ेल नू र'ऊ आलारिन बिढ़'आ गे सौंसे ख़ॆख़ेल मइय्याँ बरना र'ई आ सस्ती ही बेड़ा ती ऎन हूँ निंगन बछाब'ओन।</verse>
				<verse number="11">ऎन चाँड़हे बर'आलदन, एंग्है नू जिटजिटने पत्त'अते र'आ। ख़ने नॆ हूँ निंग्‍है इनामन मल हो'ओर।</verse>
				<verse number="12">नॆ जित'ओस आसिन ऎन एंग्‍है धर्मेसी मन्दिर नू ओन्टा खुटा कम'ओन। अरा आस इकला हूँ अइय्या ती मल गुछर'ओस। अरा ऎन आसी मइय्याँ एंग्है धर्मेसी नामेन अरा एंग्‍है धर्मेसी नगरे ही नामेन लिख'ओन। पुना येरुसलॆम दिम धर्मेसी नगरे हवे। ईद एंग्है धर्मेस ती मेर्ख़ा तरती इत्त'ई। अरा ऎन एंग्‍है पुना नामेन हूँ आसी मइय्याँ लिख'ओन।</verse>
				<verse number="13">नेम्हा बॊलतस कलीसिया गुट्ठी गे एन्देर ब'अदस, अदिन नॆखअय मेना गे ख़ेबदा र'ई आस मेन्दस ती बुझुरदस नेकअन।</verse>
				<verse number="14">लवोदिकेया नगरे ता कलीसिया ही पैकस गे नीन एन्ने लिख'आ का: नॆ आमेन, अरा पत्त'अना जॊगे अरा मानिम गोवाह, अरा धर्मेसी गढ़्रना ही ऒरे हिकदस, आस इबड़ा कत्थन ब'अदस।</verse>
				<verse number="15">ऎन निंग्है नलख गुट्ठिन अख़दन का नीन कीरना हूँ मला, कुड़ना हूँ मला। नीन कीरना महले कुड़ना र'आ गे ऎन बेद्ददन।</verse>
				<verse number="16">एन्ने नीन बिगर कुड़ना अरा बिगर कीरना ती उसुम उसुम र'अदय। औंगे ऎन निंगन एंग्है बई ती पुरच'ओन चि'ओन।</verse>
				<verse number="17">नीन एन्ने ब'अदय का, ‘ऎन उरुब र'अदन, अरा एंग्‍है गुसन उर्मी र'ई, अरा एंगा इन्द्रिइम लॊ ही चाड़ मलकी।’ लिकिन नीन इदन बलदय का, नीन कोहाँ ख़त्तय अरा नॆख'आ ही मया मलका अरा कीड़ा अरा अन्धहा अरा ठेठेंगे र'अदय।</verse>
				<verse number="18">औंगे ऎन निंगा गे सलहा चि'अदन का, नीन चिच्‍ची नू धुकचका सोना एंग्‍है गुस्‍ते ख़ॆन्दा, ख़ने नीन उरुब मनोय कालोय। अरा नीन एंग्हा ती पंडरू किचरी ख़ॆन्दा का, अदिन अत्तोय ती निंग्‍है मॆद ठेठेंगे अम्‍बो र'आ अरा लज्‍जे मल मॊख़ोय। अरा निंग्‍है ख़न्न नू नना गे सुरमा ख़ॆन्दा का, अदिन ननोय होले निंग्‍है ख़न्न रफ'ओ।</verse>
				<verse number="19">ऎन नॆकन चोन्‍हा नन्दन आरिन केबदन अरा कोड़दन। औंगे चॆत लगे र'आ अरा जियन किर्त'आ।</verse>
				<verse number="20">ऎरा, ऎन बली मुन्दहारे इज्‍जकन ती ठोकठोका ब'अदन। नीकईम एंग्है सड़न मेन्दस ती बलिन तिसगदस होले, ऎन आसी गुसन बर'ओन ती आसी गने ओनोन मॊख़'ओन अरा आस एंग्‍है गने ओनोस मॊख़'ओस।</verse>
				<verse number="21">एकासे ऎन जित्तचकन ती एम्बस गने आसी बॆल-गदिया नू उक्‍कन, अन्नेम नॆ जित'ओस आस गे ऎन एंग्‍है गने एंग्है बॆल-गदिया नू ओक्‍का गे अदिया चि'ओन।</verse>
				<verse number="22">नेम्हा बॊलतस कलीसिया गुट्ठी गे एन्देर ब'अदस, अदिन नॆखअय मेना गे ख़ेबदा र'ई आस मेन्दस ती बुझुरदस नेकअन।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">इबड़ा कत्था ही ख़ॊख़ा ऎन मेर्ख़ा नू ओन्टा तिसगरका बलिन ईरकन। अरा ऎन मुन्द एंग्है गने कछनख्रका मेंजका पेंड़हे ही ख़रख़ना लेक्‍खा सड़न मेंजकन। आद बाचा, “मइय्याँ इसन बरा। इबड़ा कत्था ही ख़ॊख़ा एन्‍देर एन्देर मन्ना र'ई, अबड़न ऎन निंगन ऎद'ओन।”</verse>
				<verse number="2">आ बारिम ऎन नेम्‍हा बॊलतासी आकुस नू मंजकन। ऎरा, मेर्ख़ा नू ओन्टा बॆल-गदिया उइरकी रहचा, अरा आ बॆल-गदिया नू ओर्तस उक्‍का रहचस।</verse>
				<verse number="3">अरा अइय्या नॆ उक्‍का रहचस आस यसब अरा मानिक पखना ही बिलचना लेक्‍खा ऎथ्रदस। अरा बॆल-गदिया ही ओनबेंड़र'आ मरकत ती कमचका लेक्‍खा ओन्टा सोखाबोरा रहचा।</verse>
				<verse number="4">आ बॆल-गदिया ही चरियो तरा चौबीस गोट बॆल-गदिया रहचा। अरा इबड़ा बॆल-गदिया नू चौबीस सेयान आलर पंडरू किचरी अत्तका ती उक्‍का रहचर। अरा आर ही कुक्‍कु नू सोना ही मुकुट रहचा।</verse>
				<verse number="5">अरा अबड़ा बॆल-गदिया ती लवका लौकारना गुट्ठी अरा ख़रख़ना गुट्ठी अरा मुर्री चाड़ी गुट्ठी बर'आलिया। अरा बॆल-गदिया ही मुन्दहारे चिच्ची ही सात गोट बिल्‍ली लघ्र'आ लगिया, इबड़ा दिम धर्मेसी सात गोट बॊलता हवे।</verse>
				<verse number="6">अरा बॆल-गदिया ही मुन्दहारे काँच ही समुदर लेक्खा ओन्टा रहचा, एकदा बिल्लौर लेक्खा फटफट ने रहचा। बॆल-गदिया ही मझी अरा चरियो तरा चार गोटा उज्जना आलॊ रहचा। अबड़ा ही ख़ॊख़ा दरा मुन्दहारे ख़न्न ख़न्न ती निंदकी रहचा।</verse>
				<verse number="7">पहिल उज्जना आलॊ ओन्टा लकड़ा लेक्‍खा रहचा, अरा दोसर उज्जना आलॊ ओन्टा साँड़ लेक्‍खा रहचा, अरा तिसर उज्जना आलॊ गे आलासी लेक्खा मुही रहचा, चौथा उज्जना आलॊ ओन्टा उढियारना गरूंड़ लेक्‍खा रहचा।</verse>
				<verse number="8">अरा चरियो उज्जना आलॊ गे ओर्त ओर्त गे छै छै गोट डेना रहचा, अरा भितरी बहरी ख़न्न ख़न्न ती निंदकी रहचा। अरा अबड़ा उल्‍ला अरा माख़ा बिगर ठकरका एन्ने ब'अतेम र'आ लगिया, “उर्मी ती सवंगिय धर्मे उर्बस नेम्‍हा र'अस, नेम्‍हा र'अस, नेम्‍हा र'अस, नॆ रहचस, अरा र'अदस, अरा बर'ऊ र'अदस।”</verse>
				<verse number="9">एका एका बारी अबड़ा उज्‍जना आलॊ बॆल-गदिया नू उक्‍का हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी उज्‍जुसी महबा, अरा मईन, अरा धन्‍यवाद ननी,</verse>
				<verse number="10">आ बारी आ बारी चौबीसो सेयान आलर बॆल-गदिया नू उक्कुसी मुन्दहारे ख़ेडमूली खत्रनर ती, हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी उज्‍जुसी महबा नन्नर। अरा एन्ने ब'अनुम बॆल-गदिया ही मुन्दहारे तम्है मुकुट आबोन ओक्‍त'अनर चि'अनर,</verse>
				<verse number="11">“अना एम्‍है धर्मे उर्बायो! नीन महबा अरा मईन अरा सवंग ख़क्खना ही जॊगे र'अदय, एन्‍देरगेका नीनिम उर्मिन गढ़चकय, अरा निंग्है मने तिम अबड़ा गढ़्रका ती उज्जी।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">इदही ख़ॊख़ा ऎन बॆल-गदिया नू उक्‍काचस आसी तीना ख़ेक्खा नू ओन्टा पुथी ईरकन, अइय्या भितरी बहरी लिख्रकी रहचा, अरा सात गोटा मरका लौचका ती मुच्‍चका रहचा।</verse>
				<verse number="2">अरा ऎन ओन्टा सवंगिय मेर्ख़ा पैकासिन जॊर सड़ा ती चिच्चि‍यारनुम ब'अना ईरकन, “ई पुथिन तिसक'आ गे अरा इदही मरकन ख़च्‍चा गे नॆ जॊगे र'ई?”</verse>
				<verse number="3">लिकिन मेर्ख़ा नू महले ख़ॆख़ेल नू महले ख़ॆख़ेल ही किय्या नॆ हूँ आ पुथिन चलख़'आ गे महले अदही भितरी ऎरा गे पोल्लर।</verse>
				<verse number="4">अरा ऎन नीख़ चार चार चींख़ा हेलरकन, एन्‍देरगेका नॆ हूँ आ पुथिन चलख़'आ गे महले अदही भितरी ऎरा गे जॊगे मल ख़क्ख्रर।</verse>
				<verse number="5">तहाँ अबड़ा सेयान आलर ती ओर्तोस एंगन बाचस, “अमा चींख़ा! ऎरा, नॆ यहूदा गोतोर ता लकड़ा अरा दाऊद बॆलासी जंईपुंई हिकदस, आस जित्तचकादस। आस आ पुथिन चलख़'आ गे अरा अदही सतियो मरकन ख़च्‍चा गे ओंग्दस।”</verse>
				<verse number="6">फेन ऎन पिटतारका ओन्टा भेंडो ख़द्दन बॆल-गदिया अरा अबड़ा चरियो उज्‍जना आलॊ अरा चौबीस सेयान आलर ही मझी नू इज्‍जका ईरकन। आसी सात गोटा मरग अरा सात गोटा ख़न्न रहचा। इबड़ा सात गोटा ख़न्न धर्मेसी सातो बॊलता हवे, एकाबड़ा सौंसे ख़ॆख़ेल नू तइरका र'ई।</verse>
				<verse number="7">अरा आस बरचस ती बॆल-गदिया नू उक्‍काचस आसी तीना ख़ेक्खा ती आ पुथिन होच्‍चस।</verse>
				<verse number="8">अरा आस आ पुथिन होच्‍च ख़च्‍चियस ख़ने, अबड़ा चरियो उज्‍जना आलॊ अरा चौबीस सेयान आलर आसी मुन्दहारे ख़ेडमूली खत्रर। अरा इबड़ा ओर्मर ही ख़ेक्खा नू तम्मुर्रा अरा नेम्‍हा आलर ही गोहरारना गुट्ठी ही धूप ती निंदका सोना ही मौनी रहचा।</verse>
				<verse number="9">अरा अबड़र ओन्टा पुना डंडी पाड़ा हेलरर का, “नीन आ पुथिन हो'आ गे अरा अदही मरका गुट्ठिन ख़च्‍चा गे जॊगे र'अदय। अरा नीन पिटतारकय ती निंग्‍है ख़ॆंस ती उर्मी गोतोर अरा भखा अरा आल खोंड़हा अरा राजी ती धर्मेस गे आलारिन ख़ीन्दकादय।</verse>
				<verse number="10">अरा नीन आरिन एम्है धर्मेस गे तेतर-सुसर नना गे ओन्टा राजी अरा नैगर कमचकादय, अरा आर ख़ॆख़ेल नू राजी ननोर।”</verse>
				<verse number="11">फेन ऎन अउरिम ईरकन ख़ने, लाखों करोड़ो मेर्ख़ा पैकर ही सड़न बॆल-गदिया अरा अबड़ा उज्‍जना आलॊ ही अरा अबड़ा सेयान आलर ही ओनबेंड़र'आ मेंजकन।</verse>
				<verse number="12">अरा आर जॊर सड़ा ती चिच्चि‍यार'अरकी ब'आ लगियर, “नॆ पिटतारका भेंडो ख़द्द मसीस र'अस, आस सवंग अरा खुर्जी अरा लूर अरा पया अरा मईन अरा महबा अरा ओहमा ख़क्खा गे जॊगे र'अस।”</verse>
				<verse number="13">फेन ऎन मेर्ख़ा अरा ख़ॆख़ेल अरा ख़ॆख़ेल ही किय्या अरा समुदर ता उर्मी आलॊ एन्ने ब'अना मेंजकन, “नॆ बॆल-गदिया नू ओकदस आस गे, अरा नॆ भेंडो ख़द्द मसीस र'अस आस गे ओहमा, अरा मईन, अरा महबा, अरा सवंग हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी र'अन नेकअन।”</verse>
				<verse number="14">अरा अबड़ा चरियो उज्‍जना आलॊ बाचा, “आमेन।” अरा अबड़ा सेयान आलर ख़ेडमूली खत्रर ती ऒड़ लग्गियर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">अक्‍कु ऎन ईरकन का भेंडो ख़द्द मसीस अबड़ा सतियो मरकन ती ओन्टा मरकन ख़च्‍चियस। ख़ने अबड़ा चरियो उज्‍जना आलॊ ती ओन्टा आलॊ “बरा” एन्ने ब'अना मेंजकन। अदही सड़ा गा मुर्रना चाड़ना बेसे रहचा।</verse>
				<verse number="2">अरा ऎन ईरकन ख़ने, ऎरा, ओन्टा पंडरू घोड़ोन ईरकन। अरा अइय्या उक्‍काचस आस ओन्टा एड़ेत धरचकाचस। अरा आस गे ओन्टा मुकुट चीतारा। अरा आस जीत ख़क्‍खुस लेक्‍खा जीत ख़क्खा गे उरखस।</verse>
				<verse number="3">भेंडो ख़द्द मसीस दुसर मरकन ख़च्‍चियस ख़ने, ऎन दुसर उज्जना आलॊ “बरा” एन्ने ब'अना मेंजकन।</verse>
				<verse number="4">ख़ने अउर ओन्टा घोड़ो उरखा, आद ख़ॆंसो रहचा। अरा अइय्या उक्‍काचस आस गे ख़ॆख़ेल ती सान्‍ति मेट'आ गे अदिया चीरा का आलर ओर्त ओर्त गने पिटा नख्र'ओर। अरा आस गे ओन्टा कोहाँ तलवार चीतारा।</verse>
				<verse number="5">भेंडो ख़द्द मसीस तिसर मरकन ख़च्‍चियस ख़ने, ऎन तिसर उज्जना आलॊ “बरा” एन्ने ब'अना मेंजकन। अरा ऎन ईरकन ख़ने, ऎरा, ओन्टा मोख़ारो घोड़ोन ईरकन। अरा अइय्या उक्‍काचस आस तंग्है ख़ेक्खा नू ओन्टा परली धरचकाचस।</verse>
				<verse number="6">ख़ने ऎन अबड़ा चरियो आलॊ ही मझी नू ती ओन्टा सड़ा एन्ने ब'अना मेंजकन, “ओन उल्ला ही बनी गे ओन किलो गहूँ, अरा ओन उल्ला ही बनी गे तीन किलो बजरा, लिकिन‍ इसुंग अरा अंगुर रासी आबोन अमके नठाब'आ।”</verse>
				<verse number="7">भेंडो ख़द्द मसीस चौथा मरकन ख़च्‍चियस ख़ने, ऎन चौथा उज्जना आलॊ “बरा” एन्ने ब'अना ही सड़न मेंजकन।</verse>
				<verse number="8">अरा ऎन ईरकन ख़ने, ऎरा, ओन्टा पियर घोड़ोन ईरकन। अरा अइय्या उक्‍काचस आसी नामे “खे'अना” रहचा। अरा नरक गड्डी आसी ख़ॊख़ा ख़ॊख़ा काला लगिया, अबड़ा गे तलवार, अरा अकाल, अरा कोहाँ रोगे, अरा ख़ॆख़ेल ता बनेला मेक्‍खो गुट्ठी ती ख़ॆख़ेल ता चार हींस आलारिन पिटा गे अदिया चीतारा।</verse>
				<verse number="9">भेंडो ख़द्द मसीस पंचे मरकन ख़च्‍चियस ख़ने, ऎन गोड़हा किइय्या अबड़ा जिया गुट्ठिन ईरकन, एकाबड़र धर्मेसी कत्‍था तेंगना ती अरा मानिम गोवाह र'अना ही चड्डे पिटतारका रहचर।</verse>
				<verse number="10">अरा अबड़र जॊरसरिया चिच्चियारर ती बाचर, “अना नेम्‍हा अरा मानिम सवंगिय उर्बायो, एका गूटी नीन नेंवई मल ननोय अरा ख़ॆख़ेल नू उज्जू आलर ती एम्है ख़ॆंस ही ऊजी मल किर्त'ओय?”</verse>
				<verse number="11">ख़ने अबड़ा ओर्मर गे पंडरू किचरी चीतारा, अरा आर ही संगे मसीसी तेतर-सुसर ननुर अरा आर ही भई बहिनर नॆ नॆ तम्है लेक्खा पिटर'ऊ र'अनर आर ही गिनती मंज ख़च्‍चना गूटी आरिन अउर जोक्‍क घड़ी ख़न्न ऎख़ा गे बातारा।</verse>
				<verse number="12">अरा ऎन ईरकन का भेंडो ख़द्द मसीस छै मरकन ख़च्‍चियस ख़ने, कोहाँ ख़ॆख़ेल नुकुरना मंजा, अरा बीड़ी कमड़ा लेक्‍खा मोख़ारो मंजा केरा, अरा गोट्टा चन्‍दो ख़ॆंस लेक्‍खा ख़ॆंसो मंजा केरा।</verse>
				<verse number="13">अरा एकासे धुका ती अंजीर मन्न ती ख़ॆना ख़ंजका निदगी क'ई, अन्नेम मेर्ख़ा ती बीनको गुट्ठी ख़ॆख़ेल नू खत्तरा केरा।</verse>
				<verse number="14">अरा मेर्ख़ा पिटरी तेर्मना बेसे लटुमारा ती नूख़्रा केरा। अरा उर्मी परता अरा टापू तम्‍है अड्डा ती खरकारा केरा।</verse>
				<verse number="15">तहाँ ख़ॆख़ेल ता बॆलर, अरा कोड़हे मुध आलर, अरा फउद उर्बर, अरा उरुबर, अरा सवंगियर, अरा उर्मी बिट्ठी ननू जॊंख़र, अरा उर्मी छछिन्द आलर ओर्मर लाता गुट्ठी नू अरा परता नू पखना ही अलाप गुट्ठी नू नूख़्रर केरर।</verse>
				<verse number="16">अरा आर परता गुट्ठी ती अरा पखना गुट्ठी ती आना हेलरर, “एम्है मइय्याँ खत्र'अय कलय ती बॆल-गदिया नू उक्‍कादस आसी मुंही ती अरा भेंडो ख़द्द मसीसी खींस ती एमन नुड़'अय।</verse>
				<verse number="17">एन्‍देरगेका आर ही खींस ही कोहाँ उल्‍ला अंड़सकी र'ई, नॆ इजकी र'आ ऊंगी?”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">इदही ख़ॊख़ा ऎन चार गोटा मेर्ख़ा पैकारिन ख़ॆख़ेल ही चरियो कोंड़ा नू इज्‍जका ईरकन। अबड़र ख़ॆख़ेल ता चरियो ताकन उर्दका रहचर का ख़ॆख़ेल नू महले समुदर नू महले इन्द्रिइम मन्न नू ताका अम्‍बो तागर'आ।</verse>
				<verse number="2">फेन अउर ओन्टा मेर्ख़ा पैकासिन उज्‍जना धर्मेसी मरकन उइय्का ती पुरुब तरती मइय्याँ बरना ईरकन। अरा आस अबड़ा चरियो मेर्ख़ा पैकारिन नॆका ख़ॆख़ेल अरा मेर्ख़न नठाब'आ गे अदिया चीरकी रहचा आरिन जॊरसरिया चिच्चियारस ती बाचस,</verse>
				<verse number="3">“एका गूटी ऎम नम्‍है धर्मेसी जॊंख़र ही कपड़े नू मरका मल नंज ख़च्‍चोम, आ गूटी ख़ॆख़ेल महले समुदर महले मन्न गुट्ठिन अमके नठाब'आ।”</verse>
				<verse number="4">फेन ऎन छपा नंजका आलर ही गनती आबोन ब'अना मेंजकन। इस्राऎल आलर ही उर्मी गोतोर नू ओन लाख चवालीस हजार आलर मइय्याँ छपा नन्तारा।</verse>
				<verse number="5">यहूदासी गोतोर ती बारा हजार आलर नू छपा नन्तारा। रूबॆनसी गोतोर ती बारा हजार आलर नू, गादसी गोतोर ती बारा हजार आलर नू,</verse>
				<verse number="6">आसॆरसी गोतोर ती बारा हजार आलर नू, नेफतलिमसी गोतोर ती बारा हजार आलर नू, मनास्‍सॆसी गोतोर ती बारा हजार आलर नू,</verse>
				<verse number="7">सुमेयॊनसी गोतोर ती बारा हजार आलर नू, लेवीसी गोतोर ती बारा हजार आलर नू, इस्‍सख़ारसी गोतोर ती बारा हजार आलर नू,</verse>
				<verse number="8">जबुलॊनसी गोतोर ती बारा हजार आलर नू, यॊसॆफसी गोतोर ती बारा हजार आलर नू, बेनियमिनसी गोतोर ती बारा हजार आलर नू छपा नन्तारा।</verse>
				<verse number="9">इबड़ा कत्था ही ख़ॊख़ा ऎन ईरकन ख़ने, ऎरा, उर्मी राजी अरा गोतोर अरा आल खोंड़हा अरा भखा ती बरचका नॆ हूँ गन'आ पोलना ओन्टा कोहाँ आल गोंहड़न ईरकन। अबड़र पंडरु किचरी गुट्ठी अत्तका ती तम्है ख़ेक्खा नू कींदा डहुड़ा गुट्ठी धरचका बॆल-गदिया ही मुन्दहारे अरा भेंडो ख़द्द मसीसी मुन्दहारे इज्‍जका रहचर।</verse>
				<verse number="10">अरा आर जॊरसरिया चिच्चियारर ती ब'आलियर, “नाड़रना नम्‍है धर्मेस नॆ बॆल-गदिया नू उक्‍कादस आसी ती, अरा भेंडो ख़द्द मसीस ती बर'ई।”</verse>
				<verse number="11">अरा उर्मी मेर्ख़ा पैकर बॆल-गदिया अरा सेयान आलर अरा चरियो उज्‍जना आलॊ ही ओनबेंड़र'आ इज्‍जर ती बॆल-गदिया ही मुन्दहारे मुंही पाब खत्रर ती धर्मेसी महबा नंजर।</verse>
				<verse number="12">अरा अबड़र बाचर, “आमेन! नम्‍है धर्मेस गे ओहमा, अरा महबा, अरा लूर, अरा धन्यवाद, अरा मईन, अरा सवंग, अरा पया हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी मनन नेकअन, आमेन।”</verse>
				<verse number="13">फेन सेयान आलर ती ओर्तोस एंगन एन्ने मेंजस, “पंडरु किचरी गुट्ठी अत्तका र'अनर इबड़र नॆ तंग्‍है? अरा ईर एसलेक ती बरचका र'अनर?”</verse>
				<verse number="14">ख़ने ऎन बाचकन, “एंग्है उर्बायो नीनिम अख़दय।” ख़ने आस एंगन बाचस, “ईर कोहाँ खिलपत ती उरखर ती बरचका र'अनर, अरा इबड़र तम्‍है किचरी गुट्ठिन भेंडो ख़द्द मसीसी ख़ॆंस ती नूड़ियर ती पंडरु नंजका र'अनर।</verse>
				<verse number="15">ई चड्डेम ईर धर्मेसी बॆल-गदिया ही मुन्दहारे र'अनर ती आसी मन्दिर नू उल्‍ला माख़ा आसी तेतर-सुसर नन्नर। अरा नॆ बॆल-गदिया नू उक्‍कादस, आस आर ही गने ओक्र'ओस अरा आरिन ख़ापोस।</verse>
				<verse number="16">आर अक्कु इकला हूँ कूल कीड़ा महले ओनक'आ मल सार'ओर, अरा आर गे बिड़ना ती महले ओरना ती इन्द्रिइम खिलपत मल मनो।</verse>
				<verse number="17">एन्‍देरगेका भेंडो ख़द्द मसीस नॆ बॆल-गदिया ही मझी नू इज्जदस, आस आर ही महरस हिकदस। अरा आस आरिन उज्जना अम्मु ही पझरा गुट्ठी गुसन कड़हाब'ओस। अरा धर्मेस आर ही ख़न्न ती उर्मी ख़ंजलख़ोन चींचोस।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">भेंडो ख़द्द मसीस सातवाँ मरकन ख़च्‍चियस ख़ने, मलागूटी अदहा घंटा मेर्ख़ा नू सुन्न मंजा केरा।</verse>
				<verse number="2">अरा ऎन धर्मेसी मुन्दहारे इज्‍जका र'अनर अबड़ा सतियो मेर्ख़ा पैकारिन ईरकन, अरा आर गे सात गोटा पेंड़हे चीतारा।</verse>
				<verse number="3">अरा अउर ओन्टा मेर्ख़ा पैकस सोना ही धूप कुहुड़'अना मौनीन धरचस ती बरचस, अरा आस गोड़हा गुसन इज्‍जस। अरा आस गे बग्‍गे धूप चीतारा का आस बॆल-गदिया ही मुन्दहारे र'अना सोना ही गोड़हा नू उर्मी नेम्हा आलर ही गोहरारना गुट्ठी गने धूप कुहुड़'ओस।</verse>
				<verse number="4">अरा मेर्ख़ा पैकासी ख़ेक्खा ती धूप ही कुहड़ा नेम्‍हा आलर ही गोहरारना गुट्ठी गने मइय्याँ अर्गिया अरा धर्मेस गुसन अंड़सिया।</verse>
				<verse number="5">फेन मेर्ख़ा पैकस धूप कुहुड़'अना मौनीन होच्‍चस ती गोड़हा ता चिच्‍चिन नुल्लियस अरा ख़ॆख़ेल नू तुन्दियस चिच्‍चस, ख़ने मुर्रना चाड़ना गुट्ठी, अरा ख़रख़ना गुट्ठी, अरा लवका लौकारना गुट्ठी, अरा ख़ॆख़ेल नु‍कुरना मना हेलरा।</verse>
				<verse number="6">फेन अबड़ा सतियो मेर्ख़ा पैकर नॆख'आ गुसन सतियो पेंड़हे रहचा आर ऊर'आ गे सपड़ारर।</verse>
				<verse number="7">अरा मुन्द ता मेर्ख़ा पैकस पेंड़हे ऊरचस ख़ने, ख़ॆंस गने मेस्रका आली अरा चिच्‍ची मंजा, अरा ख़ॆख़ेल नू तुन्दतारा। ख़ने ख़ॆख़ेल ही तीन ती ओन भाग उल्‍लिया केरा, अरा मन्न गुट्ठी ही तीन ती ओन भाग हूँ उल्लिया केरा, अरा उर्मी हरियर लट्टी हूँ उल्‍लिया केरा।</verse>
				<verse number="8">अरा दोसर मेर्ख़ा पैकस पेंड़हे ऊरचस ख़ने, चिच्‍ची लघरना लेक्‍खा ओन्टा कोहाँ परता समुदर नू हेबड़तारा। अरा समुदर ही तीन ती ओन भाग ख़ॆंस मंजा केरा।</verse>
				<verse number="9">अरा समुदर ही उज्जना आलॊ तीन ती ओन भाग केच्‍चा केरा। अरा तीन ती ओन भाग कोहाँ डोंगा नठारा केरा।</verse>
				<verse number="10">अरा तिसर मेर्ख़ा पैकस पेंड़हे ऊरचस ख़ने, ओन्टा कोहाँ बीनको होरा लेक्‍खा लघरना ती मेर्ख़ा ती किच्‍चरा, अरा ख़ाड़ गुट्ठी ही तीन ती ओन भाग नू अरा अम्मु पझरा गुट्ठी नू खत्रा।</verse>
				<verse number="11">अरा आ बीनको ही नामे ख़ड़ख़ा बार'ई। अरा तीन ती ओन भाग अम्मु ख़ड़ख़ा मंजा केरा, अरा ख़ड़ख़ा अम्मन ओन्ना ती बग्‍गे आलर केच्‍चर केरर।</verse>
				<verse number="12">अरा चौथा मेर्ख़ा पैकस पेंड़हे ऊरचस ख़ने, तीन ती ओन भाग बीड़ी, अरा तीन ती ओन भाग चन्‍दो, अरा तीन ती ओन भाग बीनको नठारा। औंगे अबड़ा नू तीन ती ओन भाग ऊख़ा मंजा केरा। अरा तीन ती ओन भाग उल्‍ला नू अरा तीन ती ओन भाग माख़ा नू बिल्‍ली मल रहचा।</verse>
				<verse number="13">फेन ऎन ईरकन का मेर्ख़ा ही मझी नू ओन्टा गरुड़ उढियार'आ लगिया, अरा आद जॊरसरिया एन्ने ब'अना मेंजकन, “बछ्रका नन्ना तिनियों मेर्ख़ा पैकर ऊरना र'ई, आ पेंड़हे ऊरना ती ख़ॆख़ेल ता आलर मइय्याँ बोख़ बोख़ बोख़!”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">पांचवाँ मेर्ख़ा पैकस पेंड़हे ऊरचस ख़ने, ऎन ओन्टा बीनकोन मेर्ख़ा ती ख़ॆख़ेल नू खत्रना ईरकन, अरा आस गे भयभयान ख़ोड़ख़ा गड्डी ही बली ही कुची चीरा।</verse>
				<verse number="2">अरा आस आ भयभयान ख़ोड़ख़ा गड्डी ही बलिन तिसकस ख़ने, अइय्या ती कोहाँ भठा ती चो'अना कुहड़ा लेक्‍खा कुहड़ा चॊचा। अरा ख़ोड़ख़ा गड्डी ता कुहड़ा ती बीड़ी अरा ताका ऊख़ा मंजा केरा।</verse>
				<verse number="3">अरा आ कुहड़ा ती बोक्‍खो गुट्ठी उरखा ती ख़ॆख़ेल मइय्याँ बरचा। अरा अबड़ा गे ख़ॆख़ेल ता बिछी गुट्ठी ही सवंग लेक्‍खा सवंग चीतारा।</verse>
				<verse number="4">अरा अबड़ा गे एन्ने बातारा का, ख़ॆख़ेल ता लट्टिन महले एकअम हरियर ख़ोप्पन महले एकअम मन्नन अमके नठाब'आ, लिकिन नॆख'आ कपड़े नू धर्मेसी मरका मल्‍ला अबड़ा आलारिन लेका नठाब'आ।</verse>
				<verse number="5">अबड़ा बोक्‍खो गे आलारिन पिटा ख़च्‍चा गे मला, लिकिन पाँच महिना गूटी आरिन डाहर'आ गे अदिया चीतारा। बिछी दग'ई ख़ने आलर गे नुंजना मनी अदही लेक्खा अबड़ा बोक्खो परमना ती बरना नुंजना रहचा।</verse>
				<verse number="6">अरा अबड़ा उल्ला नू आलर खे'आ बेद्दोर, लिकिन अदन मल ख़क्‍खोर, अरा खे'आ गे चीबाख़ार'ओर, लिकिन खे'अना आर ती बोंगो।</verse>
				<verse number="7">अबड़ा बोक्‍खो ही ऎथ्रना लड़ाई गे सपड़ाचका घोड़ो लेक्‍खा ईथ्र'ई। अरा अबड़ा ही कुक्कु गुट्ठी नू सोना ही मुकुट बेसे इन्द्रिइम रहचा, अरा अबड़ा ही मुंही आलर ही मुंही लेक्‍खा रहचा।</verse>
				<verse number="8">अरा अबड़ा ही कुक्कु ता चुट्टी मुक्‍कर ही कुक्कु ता चुट्टी लेक्‍खा रहचा, अरा अबड़ा ही पल्‍ल लकड़ा ही पल्ल लेक्‍खा रहचा।</verse>
				<verse number="9">अरा अबड़ा गे पन्ना ही झिलम लेक्खा झिलम रहचा। अरा अबड़ा ही डेना ही ख़रख़ना लड़ाई गे बग्‍गे घोड़ो पुन्दका रन्‍थ गुट्ठी ही जॊर बोंगना ही ख़रख़ना लेक्‍खा रहचा।</verse>
				<verse number="10">अरा अबड़ा ही ख़ॊला अरा टुटी बिछी ही लेक्‍खा रहचा। अरा अबड़ा ही ख़ॊला नू आलारिन पाँच महिना गूटी दुक्‍खे सारत'अना ही सवंग रहचा।</verse>
				<verse number="11">भयभयान ख़ोड़ख़ा गड्डी ही मेर्ख़ा पैकस दिम अबड़ा ही मइय्याँ बॆलस रहचस। आसी नामे इब्रानी भखा नू अबद्दॊन अरा युनानी भखा नू अप्‍पोल्लयॊन हवे।</verse>
				<verse number="12">पहिल सस्ती कट्टिया केरा। ऎरा, इबड़ा ही ख़ॊख़ा अउर नन्ना दुई गोट सस्ती मन्ना र'ई।</verse>
				<verse number="13">फेन छैवाँ मेर्ख़ा पैकस पेंड़हे ऊरचस ख़ने, सोना ही गोड़हा एकदा धर्मेसी ही मुन्दहारे र'ई अदही चार मरग ती बरचका ओन्टा सड़न मेंजकन।</verse>
				<verse number="14">पेंड़हे धरचका छैवाँ मेर्ख़ा पैकासिन आ सड़ा एन्ने बाचा का, “एका चरियो मेर्ख़ा पैकर युफराटॆस कोहाँ ख़ाड़ गुसन हॆंरकानर आरिन कोल्‍ला चि'आ।”</verse>
				<verse number="15">ख़ने अबड़ा चरियो मेर्ख़ा पैकर कोल्‍लतारर केरर। आर ई बेड़ा गेम, अरा ई उल्‍ला गेम, अरा ई महिना गेम, अरा ई चाँन गेम आलर ही तीन ती ओन भागन पिटा गे सपड़तारका रहचर।</verse>
				<verse number="16">अरा ऎन घोड़ो फउदर ही गनतिन मेंजकन। आद बीस करोड़ रहचा।</verse>
				<verse number="17">अरा ऎन देखार नू घोड़ो गुट्ठिन अरा अइय्या अरगुरिन ईरकन। अबड़र ही झिलम गुट्ठी चिच्‍ची ख़ॆंसो रंग लेक्‍खा अरा मोख़ारो गने भेटांगो ऎख़र'आ रंग लेक्‍खा अरा गन्धक ही बाल ऎख़र'आ रंग लेक्‍खा रहचा। अरा अबड़ा घोड़ो ही कुक्‍कु लकड़ा गुट्ठी ही कुक्कु लेक्‍खा रहचा, अरा अबड़ा ही बई गुट्ठी ती चिच्‍ची अरा कुहड़ा अरा गन्धक उरखा लगिया।</verse>
				<verse number="18">अबड़ा ही बई ती उरखका इबड़ा तिनियों खिलपत चिच्‍ची अरा कुहड़ा अरा गन्धक ती आलर ही तीन ती ओन भाग पिटतारर।</verse>
				<verse number="19">अबड़ा घोड़ो ही सवंग गा अबड़ा ही बई नू अरा ख़ॊला नू रहचा। अबड़ा ही ख़ॊला गा कुक्कु र'अना नेर्रे गुट्ठी ही लेक्‍खा रहचा, अरा अबड़ा आलर गे नेर्रे कुक्कु गुट्ठी तिम खिलपत चि'आ लगिया।</verse>
				<verse number="20">इबड़ा सस्ती ती मल पिटतारर, अबड़ा बछ्रका आलर अक्कु गूटी हूँ तम्‍है पाप गुट्ठी ती जियन मल किर्ताचर। आर नाद गुट्ठिन अरा मूर्ती गुट्ठिन ऒड़ लग्गनन मल अम्बियर। आर ऎरा पोलना महले मेना पोलना महले ऎका पोलना सोना अरा चाँदी अरा पितल अरा पखना अरा कंक गुट्ठी ती कमचका मूर्ती गुट्ठिन लेका ऒड़ नंजर।</verse>
				<verse number="21">आर तम्है आल पिटना पाप गुट्ठी ती महले तम्है गुरुमना पाप गुट्ठी ती महले तम्है पेहरन ही सोतरा नलख ती महले तम्है खड़ना नुड़ना गुट्ठी ती जियन मल किर्ताचर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">फेन ऎन अउरिम ओन्टा सवंगिय मेर्ख़ा पैकासिन ओन्टा बदालिन झप्‍परस ती मेर्ख़ा ती एत्तना ईरकन, आसी कुक्कु मइय्याँ ओन्टा सोखाबोरा रहचा, अरा आसी मुंही बीड़ी लेक्‍खा रहचा, अरा आसी ख़ेड्डे चिच्‍ची ही खुटा लेक्‍खा रहचा।</verse>
				<verse number="2">आसी ख़ेक्खा नू ओन्टा चलख़रका सन्नी पुथी रहचा। अरा आस तंग्है तीना ख़ेड्डेन समुदर नू अरा डेब्‍बा ख़ेड्डेन ख़ॆख़ेल नू थमचस।</verse>
				<verse number="3">अरा आस लकड़ा हउकारना बेसे जॊरसरिया चिच्चियारस। अरा आस चिच्चियारस ख़ने, सात गोट बादाली मुर्रना तम्है ख़रख़ना ती कछनखरा।</verse>
				<verse number="4">अरा सात गोट बादाली मुर्रना कछनखरा ख़ने, ऎन अबड़न लिख'आ बेद्दा लिक्‍कन। लिकिन ऎन मेर्ख़ा ती ओन्टा सड़ा एन्ने ब'अना मेंजकन का, “सातियो बादाली मुर्रना एन्देर बाचा अबड़न मरका नना अरा अबड़न अमा लिख'आ।”</verse>
				<verse number="5">फेन एका मेर्ख़ा पैकासिन ऎन समुदर अरा ख़ॆख़ेल नू इज्‍जका ईरकन, आस तंग्‍है तीना ख़ेक्खन मेर्ख़ा तरा चॊदस,</verse>
				<verse number="6">अरा एकास हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी उज्‍जदस, अरा नॆ मेर्ख़न अरा अइय्या र'अना उर्मिन, अरा ख़ॆख़लन अरा अइय्या र'अना उर्मिन, अरा समुदर आबोन अरा अइय्या र'अना उर्मिन गढ़चस, आसी नामे ती किरया मोक्‍खस ती बाचस, “अक्‍कु गा घड़ही ख़ापना मल मनो।</verse>
				<verse number="7">लिकिन सातवाँ मेर्ख़ा पैकास तंग्है पेंड़हेन ऊरना र'अस, अउला धर्मेसी नूख़्रका कत्‍था पुरा मनो। आस तंग्है जॊंख़र धर्मेसी कत्‍था तिंगुर गे तिंका लेक्खा अबड़ा पुरा मनो।”</verse>
				<verse number="8">फेन मेर्ख़ा ती ऎन मेंजका आ सड़ा अउर ओंग्होल एंग्‍है गने कछनखरा, “कला, एका मेर्ख़ा पैकस समुदर नू अरा ख़ॆख़ेल नू इज'आ लगदस, आसी ख़ेक्खा नू चलख़्रका र'अना आ पुथिन हो'आ कला।”</verse>
				<verse number="9">ख़ने ऎन मेर्ख़ा पैकस गुसन केरकन ती आ सन्नी पुथिन एंगा चि'आ बाचकन। अरा आस एंगन बाचस, “ओन्दा इदिन मॊख़ा चि'आ, एकदा निंग्‍है कूल गा ख़ड़ख़ा मनो, लिकिन निंग्‍है बई नू तीनी लेक्‍खा तीन'ओ।”</verse>
				<verse number="10">ख़ने ऎन आ सन्नी पुथिन मेर्ख़ा पैकासी ख़ेक्खा ती होच्‍चकन ती मोक्‍कन, आद एंग्‍है बई नू तीनी लेक्‍खा गा तीनचा, लिकिन नुलख़कन ख़ने एंग्‍है कूल ख़ड़ख़ा मंजा केरा।</verse>
				<verse number="11">फेन एंगा गे एन्ने बातारा, “नीन अउर हूँ नगदे आल खोंड़हा गुट्ठी, अरा राजी गुट्ठी, अरा भखा गुट्ठी, अरा बॆलर ही पत्त नू धर्मेसी कत्थन मुन्द तेंगना दिम र'ई।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">फेन एंगा जिन्‍तो लेक्‍खा ओन्टा डाँग चीरा अरा एन्ने बातारा, “चो'आ, धर्मेसी मन्दिर अरा गोड़हा आबोन ख़ोया, अरा अइय्या महबा ननुरिन गन'आ।</verse>
				<verse number="2">लिकिन मन्दिर बहरी ता चालिन अमा ख़ोया अम्‍बा चि'आ, एन्‍देरगेका आद नन-यहूदीर गे चीतारकी र'ई, अरा आर नेम्‍हा नगरेन बयालीस महिना गूटी राजी ननोर।</verse>
				<verse number="3">अरा ऎन एंग्‍है दुई गोवाह आलर गे अदिया चि'ओन का आर बोरा झपर'ओर ती ओन हजार दुई सौ साठ उल्ला धर्मेसी कत्थन मुन्द तेंगोर।”</verse>
				<verse number="4">इबड़र दिम ख़ॆख़ेल ही उर्बासी मुन्दहारे इज'ऊ दुई गोट जैतून मन्न अरा दुई गोट बिल्‍ली पटनी हवे।</verse>
				<verse number="5">अरा नेकईम आरिन सस्ती नना बेद्दनर होले, आर ही बई ती चिच्‍ची उरखरकी आर ही बैरीरिन बस्‍सी चि'ई। अरा नेकईम आरिन सस्ती नना बेद्दनर होले, आर एन्नेम खे'अना र'ई।</verse>
				<verse number="6">ईर ताम धर्मेसी कत्थन मुन्द तेंगना बेड़ा नू चॆप मल पुंइय्याँ गे मेर्ख़ा बलिन मुच्‍चा गे ईर गे अदिया र'ई। अरा ईर गे अम्मन ख़ॆंस कम'आ गे अदिया र'ई। अरा एकाबारी ईर ही मने बर'ओ आ बारी उर्मी लेक्खा रोगेन तइय्ना ती ख़ॆख़ेल नू दुक्खे चि'आ गे ईर गे अदिया र'ई।</verse>
				<verse number="7">आर तम्है गोवाह आबोन तेंगा मुंजोर ख़ने, भयभयान ख़ोड़ख़ा गड्डी ती मइय्याँ अरगना मेक्‍खो आर ही गने जुझर'ओ ती आरिन जित'ओ ती आरिन पिटो चि'ओ।</verse>
				<verse number="8">अरा आर ही मॆद कोहाँ नगरे येरुसलॆम ही दोप्‍फा नू हेबड़्रकी र'ओ। जुक्की ती बग्गे ब'अना ती ई नगरे सोदोम अरा मिसर बार'ई। ई नगरे नू दिम ईर ही उर्बासिन क्रुस नू ठोकचकाचर।</verse>
				<verse number="9">अरा तीन उल्ला ओन बीड़ी उर्मी आल खोंड़हा अरा गोतोर अरा भखा अरा राजी ता आलर ईर ही केचका मॆदन ऎर'ओर, अरा ईरिन माड़ा मल चि'ओर।</verse>
				<verse number="10">अरा ख़ॆख़ेल ता र'ऊ आलर आर ही खे'अना चड्डे रिझ्र'ओर खुसमार'ओर, अरा ओर्तोर नन्नर गे सन्देस गुट्ठिन तइय्योर, एन्‍देरगेका इबड़ा दुयो धर्मेसी कत्था तिंगुर ख़ॆख़ेल ता र'ऊ आलारिन सताबाचका रहचर।</verse>
				<verse number="11">लिकिन तीन उल्‍ला ओन बीड़ी ख़ॊख़ा धर्मेस तरती उज्‍जना ही साँस आर ही नू किर्रिया। अरा आर तम्‍है ख़ेड्डे ती इज्‍जर। अरा आरिन ईरु आलर ओर्मर मइय्याँ इल्चका कोरचा केरा।</verse>
				<verse number="12">फेन आर मेर्ख़ा ती ओन्टा जॊरसरिया सड़ा आर ही गने एन्ने ब'अना मेंजर, “इसन मइय्याँ बरा।” इदिन मेंजर ती आर तम्‍है बैरिर ही ईरनुम ईरनुम बदाली नू मेर्ख़ा अर्गियर केरर।</verse>
				<verse number="13">अरा आ बारिम ओन्टा कोहाँ ख़ॆख़ेल नुकुरना मंजा, अरा नगरे ही दस ती ओन भाग बिड़्रिया केरा। अरा आ ख़ॆख़ेल नुकुरना ती सात हजार आलर केच्‍चर केरर। अरा बछ्रका आलर इल्‍चियर केरर, अरा मेर्खा ता धर्मेसी महबा नंजर।</verse>
				<verse number="14">दोसर खिलपत कट्टिया केरा। ऎरा, तिसर खिलपत चाँड़हेम बर'ऊ र'ई।</verse>
				<verse number="15">फेन सातवाँ मेर्ख़ा पैकस पेंड़हे ऊरचस ख़ने, मेर्ख़ा नू जॊरसरिया सड़ा गुट्ठी एन्ने बाचा, “ख़ॆख़ेल ता राजी नम्‍है उर्बासी अरा आसी मसीसी राजी मंजा केरा, अरा आस हुल्लो ती हुल्लो गूटी राजी ननोस।”</verse>
				<verse number="16">फेन धर्मेसी मुन्दहारे तम्‍है बॆल-गदिया नू उक्‍का चौबीस गोटा सेयान आलर मुंही पाब खत्रर ती धर्मेसी ऒड़ लग्‍गियर,</verse>
				<verse number="17">अरा बाचर, “नॆ र'अदस अरा रहचस आ उर्मी ती सवंगिय धर्मे उर्बायो, ऎम निंगन धन्‍यवाद नन्दम, एन्देरगेका नीन निंग्‍है कोहाँ सवंगन होच्चकादय ती राजी नना हेलरकय।</verse>
				<verse number="18">निंगन ऒड़ मल ननू राजीतर कदरारर, ख़ने निंग्‍है खींस बरचकी र'ई। अरा केचकारिन नेंवई नन्ना बेड़ा अंड़सकी र'ई। अरा निंग्‍है जॊंख़र धर्मेसी कत्था तिंगुर गे, अरा नेम्‍हा आलर गे, अरा निंग्है नामेन मईन ननू सन्नी कोहाँ ओर्मर गे इनाम चि'अना बेड़ा अंड़सकी र'ई। अरा नॆ ख़ॆख़ेलन बगड़'अनर आरिन नठाब'अना ही बेड़ा हूँ अंड़सकी र'ई।”</verse>
				<verse number="19">फेन मेर्ख़ा नू र'अना धर्मेसी मन्दिर तिसगरा केरा। अरा आसी मन्दिर नू आसी गच्छरना ही बक्सा ऎथ्रा। अरा आ बेड़ा नू लवका लौकारना गुट्ठी, अरा ख़रख़ना गुट्ठी, मुर्रना चाड़ना गुट्ठी अरा ख़ॆख़ेल नुक्रना मंजा, अरा कोहाँ आली खत्रा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">इदही ख़ॊख़ा मेर्ख़ा नू ओन्टा कोहाँ चिन्‍हा ऎथ्रा। ओन्टा मुक्‍का बीड़ीन अत्तकी रहचा, अरा चन्दो अदही ख़ेड्डे किइय्या रहचा, अरा अदही कुक्‍कु नू बारा गोटा बीनको ही मुकुट रहचा।</verse>
				<verse number="2">अरा आद ओत्‍था ऎख़ रहचा। अरा बेड़ा अंड़सकी रहचा ख़ने, आद ख़द्द नेब्ना ही नुंजना ती आद चिच्चियार'आ लगिया।</verse>
				<verse number="3">आ बारी मेर्ख़ा नू अउर ओन्टा चिन्हा ऎथ्रा। ऎरा, ओन्टा नगदे कोहाँ डेना र'ऊ ख़ॆंसो नेर्रे रहचा। अदगे सात गोटा कुक्‍कु अरा दस गोटा मरग रहचा। अरा अदही कुक्‍कु नू सात गोटा मुकुट रहचा।</verse>
				<verse number="4">अरा अदही ख़ॊला तीन ती ओन भाग बीनकोन मेर्ख़ा ती नतकिया ती ख़ॆख़ेल नू टिड्डा चिच्‍चा। अरा आ कोहाँ नेर्रे ख़द्द नेब्बा बेद्दा लगिया आ आली ही मुन्दहारे इज्‍जा का आद ख़द्द नेब्बो ख़नेम ख़द्दन नुलख़ो चि'ओ।</verse>
				<verse number="5">अरा आ आली कुक्‍को ख़द्दासिन निब्बिया, नॆ गोट्टा अदिया गने उर्मी बैरीरिन जीतना ती उर्मी आल खोंड़हन राजी ननोस। अरा अदही ख़द्दस धर्मेस गुसन अरा आसी बॆल-गदिया गुसन चॊदतारस केरस।</verse>
				<verse number="6">अरा आ आली गा टोड़ंग नू बोंगा केरा, एसन ओन हजार दुई सौ साट उल्ला अदिन पोस'आ गे धर्मेस तरती अड्डा सपड़ारकी रहचा।</verse>
				<verse number="7">फेन मेर्ख़ा नू लड़ाई मंजा। मिख़ाऎल अरा आसी पैकर डेना र'ऊ नेर्रे गने लड़'आ उरखर। अरा डेना र'ऊ नेर्रे अरा अदही पैकर आर ही गने लड़चर।</verse>
				<verse number="8">लिकिन डेना र'ऊ नेर्रे अरा अदही पैकर जित'आ पोल्‍लर, औंगे आर मेर्ख़ा नू तम्है अड्डन एब्सर चिच्चर।</verse>
				<verse number="9">अरा आ नगदे कोहाँ डेना र'ऊ नेर्रे किइय्या हेबड़तारा। ईदिम गोट्‌टा ख़ॆख़लन ठक'ऊ नाद अरा सैतान बारना पच्चा नेर्रे हवे। आद ख़ॆख़ेल नू हेबड़तारा अरा अदही उर्मी पैकर हूँ अदही गनेम ख़ॆख़ेल नू हेबड़तारर।</verse>
				<verse number="10">इदही ख़ॊख़ा ऎन मेर्ख़ा नू ओन्टा जॊरसरिया सड़ा एन्ने ब'अना मेंजकन, “अक्‍कु नाड़ना अरा सवंग अरा नम्‍है धर्मेसी राजी अरा आसी मसीसी राजी नन्ना ही अदिया बरचकी र'ई, एन्‍देरगेका नम्‍है भई बहिनर मइय्याँ बदी ननुस नॆ उल्‍ला माख़ा नम्है धर्मेसी मुन्दहारे आर ही मइय्याँ बदी नना लगियस, आस किइय्या हेबड़तारस केरस।</verse>
				<verse number="11">लिकिन आर भेंडो ख़द्द मसीसी ख़ॆंस ती अरा तम्‍है गोवाह ही कत्था ती सैतान मइय्याँ जितचर। अरा आर तम्‍है जिया गुट्ठिन चोन्‍हा मल नंजर, ई गूटी का आर खे'आ गे हूँ मल इल्‍चियर।</verse>
				<verse number="12">औंगे अनय मेर्ख़ा गुट्ठी, अरा अबड़ा नू र'उरो, रिरयार'आ। लिकिन अनय ख़ॆख़ेल अरा समुदर निम्‍है मइय्याँ ओहरे, एन्देरगेका नाद निम्‍है मइय्याँ इत्तकी बरचकी र'ई। आद कोड़हे खींस ती निंदकी र'ई, एन्देरगेका आद अख़'ई का तंग्है बेड़ा अक्‍कुन जुक्‍किम र'ई।”</verse>
				<verse number="13">डेना र'ऊ नेर्रे अक्खा का आद ख़ॆख़ेल नू हेबड़तारा केरा ख़ने, नॆ कुक्‍को ख़द्दासिन निब्‍बकी रहचा आ आलिन आद खिलपत नना हेलरा।</verse>
				<verse number="14">लिकिन आ आली गे कोहाँ छछड़ा ही दुई गोटा डेना चीरा। होले आद धर्मेस तंगा गे टोड़ंग नू सपड़ाचका अड्डा गे उढियार'ओ ती अंड़सा ओंगो। असन आद नेर्रे ही खिलपत ती बछर'आ गे तीन बछर अरा छै चन्दो गूटी पोसतार'ओ।</verse>
				<verse number="15">ख़ने आ नेर्रे आ आली ही ख़ॊख़ा तंग्है बई ती ख़ाड़ लेक्‍खा अम्मु तइय्या का आ आली बहड़ी नू बोहार'ओ क'ओ।</verse>
				<verse number="16">लिकिन ख़ॆख़ेल आ आली गे संगरा नंजा का ख़ॆख़ेल तंग्‍है बइय्यन चलख़ा ती डेना र'ऊ नेर्रे तंग्है बई ती तइय्की रहचा आ ख़ाड़न सुर्पिया चिच्‍चा।</verse>
				<verse number="17">ख़ने डेना र'ऊ नेर्रे आ आलिन कयरारा, अरा अदही बछ्रका ख़द्दर गने लड़'आ उरखा, एकार धर्मेसी पॆसकन पॆस्रका ती येसुसी सिखाब'अना नू ठिमठिमने र'अनर।</verse>
				<verse number="18">इदही ख़ॊख़ा आ डेना र'ऊ नेर्रे समुदर ही पिंडी नू इज्‍जा केरा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">इदही ख़ॊख़ा ऎन ओन्टा मेक्‍खोन समुदर ती उरखना ईरकन। अदगे दस गोटा मरग अरा सात गोटा कुक्‍कु रहचा, अरा अदही मरग गुट्ठी नू दस गोटा मुकुट रहचा, अरा उर्मी कुक्कु नू धर्मेसिन हींड़ना नामे लिख्रकी रहचा।</verse>
				<verse number="2">अरा ऎन ईरका आ मेक्‍खो बघवा लेक्‍खा रहचा, अरा अदही ख़ेड्डे मेड़हो ही ख़ेड्डे लेक्‍खा रहचा, अरा अदही बई लकड़ा ही बई लेक्खा रहचा। अरा आ डेना र'ऊ नेर्रे तंग्है सवंगन अरा तंग्है बॆल-गदियन अरा तंग्है कोहाँ अदियन आ मेक्खो गे चिच्चा।</verse>
				<verse number="3">अरा ऎन अदही ओन्टा कुक्‍कु नू खे'अना लेक्‍खा कोहाँ जखम ईरकन, लिकिन आ कोहाँ जखम कोड़े मन्तारा केरा। अरा सौंसे ख़ॆख़ेल ता आलर अनचकरर ती अदही गने गुड़ियारर।</verse>
				<verse number="4">अरा आ डेना र'ऊ नेर्रे आ मेक्खो गे अदिया चिच्का ती आलर आ डेना र'ऊ नेर्रेन महबा नंजर। अरा आर आ मेक्‍खोन हूँ महबा नंजर ती एन्ने बाचर, “ई मेक्खो ही लेक्‍खा नॆ र'अस? अरा इदही गने नॆ लड़'आ ओंग्दस?”</verse>
				<verse number="5">अरा आ मेक्खो गे फुलई ही कत्था गुट्ठिन अरा धर्मेसिन हींड़ना ही कत्था गुट्ठिन ब'आ गे ओन्टा बई चीरा। अरा अदगे बियालीस चन्दो गूटी इन्द्रिइम नना गे अदिया चीरा।</verse>
				<verse number="6">अरा आद धर्मेसी बिड़दो नू हींड़ना कत्था गुट्ठिन ब'आ गे तंग्है बइय्यन चलख़ा। आद आसी नामेन, अरा आसी ओक्रना अड्डन, अरा मेर्ख़ा नू ओक्रना आलारिन हींड़'आ हेलरा।</verse>
				<verse number="7">अरा अदगे नेम्‍हा आलर गने लड़'आ ती जित'आ गे अदिया चीरा। अरा उर्मी गोतोर अरा आल खोंड़हा अरा भखा अरा राजी ही मइय्याँ हूँ अदगे अदिया चीरा।</verse>
				<verse number="8">अरा ख़ॆख़ेल ही गढ़्रना बेड़ा तिम पिटतारकी र'ई आ भेंडो ख़द्द मसीसी उज्‍जना ही पुथी नू नामे मल्‍ला लिख्रका ख़ॆख़ेल नू ओक्रना ओर्मा आलर आ मेक्‍खोन महबा ननोर।</verse>
				<verse number="9">नॆखअय मेना गे ख़ेबदा र'ई आस मेन्दस ती बुझुरदस नेकअन।</verse>
				<verse number="10">नेकईम गुड़रना र'ई होले, आस गुड़र'ओस दिम। नेकईम तलवार ती पिटरना र'ई होले, आस तलवार ती पिटतार'ओस दिम। इदही मने ईद हिके का, नेम्‍हा आलर खिलपत आबोन खतिर गने सहना ती पत्त'अना नू जिटजिटने र'अना र'ई।</verse>
				<verse number="11">इदही ख़ॊख़ा ऎन अउर ओन्टा मेक्‍खोन ख़ॆख़ेल ती उरखना ईरकन। अदगे भेंडो ख़द्द ही मरग लेक्‍खा दुई गोटा मरग रहचा। लिकिन आद ओन्टा डेना र'ऊ नेर्रे ही लेक्खा कछनख्र'आ लगिया।</verse>
				<verse number="12">अरा ईद मुन्द ता मेक्‍खो ही उर्मी अदियन अदही मुन्दहारे नलख नू ओन्‍द्रा। अरा ईद खे'अना लेक्‍खा कोहाँ जखम ती कोड़े मंज ख़च्चका आ मुन्द ता मेक्खोन ख़ॆख़ेल अरा अइय्या ओक्रना आलर अदिन महबा नना गे नंजा।</verse>
				<verse number="13">अरा ई दुसर मेक्‍खो कोहाँ कोहाँ अजगुत नलख गुट्ठिन नंजा। ईद आलर ही ईरनुम मेर्ख़ा ती चिच्‍ची ख़ॆख़ेल नू खत्रताचा।</verse>
				<verse number="14">अरा ईद मुन्द ता मेक्खो ही मुन्दहारे ई अजगुत नलख गुट्ठिन नना गे तंगा चीरका अदिया ती ख़ॆख़ेल नू ओक्रना आलारिन ठकचा। अरा ईद तलवार ती जखम ख़क्खका ती अक्कु गूटी उज्जना आ मुन्द ता मेक्खो गे ओन्टा मूर्ती कम'आ गे ख़ॆख़ेल नू ओक्रना आलारिन आनिया।</verse>
				<verse number="15">अरा ई दुसर मेक्खो गे आ मुन्द ता मेक्‍खो ही मूर्ती गे साँस चि'आ गे सवंग चीरा का, आ मेक्‍खो ही मूर्ती कछनख्र'ओ, अरा एवंदा आलर आ मेक्खो ही मूर्तिन महबा मल ननोर आरिन पिटत'ओ चि'ओ।</verse>
				<verse number="16">अरा आ दुसर मेक्खो सन्नी अरा कोहाँ, उरुब अरा कीड़ा, छछिन्‍द अरा बिट्ठी ननू जॊंख़ ओर्मर ही तीना ख़ेक्खा मलता कपड़े नू ओन्टा मरका नन्त'आ गे बड़पेलहा नंजा।</verse>
				<verse number="17">अरा आ पहिल मेक्खो ही नामे मलता आ नामे ही गनती ही मरकन नॆ नॆ लग्गनर, आरिन अम्‍बरकी नॆ हूँ ख़ॆन्दा पिटा पोल्‍लोर।</verse>
				<verse number="18">इदन बुझ्र'आ गे लूर ही चाड़ र'ई। नॆका लूर र'ई आस ई मेक्‍खो ही गनतिन बेद्द ऎरोस नेकअन, एन्‍देरगेका आद आलासी गनती दिम हवे। अरा अदही गनती छै सौ छियासट हवे</verse>
			</chapter>
			<chapter number="14">
				<verse number="1">इदही ख़ॊख़ा ऎन ईरकन ख़ने, ऎरा, भेंडो ख़द्द मसीस सीयॊन परता नू इज'आ लगियस, अरा आसी गने ओन लाक चौवालीस हजार आलर रहचर, नॆख'आ कपड़े नू आसी नामे अरा तम्‍बासी नामे लिख्रकी रहचा।</verse>
				<verse number="2">आ बारी ऎन मेर्ख़ा ती ओन्टा सड़न मेंजकन। आद कोड़हे बग्गे अम्मु बाहना ही ख़रख़ना अरा जॊर मुर्रना ही ख़रख़ना लेक्‍खा रहचा। अरा ऎन मेंजका सड़ा तमुर्रा अस्सुर तम्है तमुर्रन अस्‍सना ती बरना ख़रखना लेक्‍खा रहचा।</verse>
				<verse number="3">अरा आर बॆल-गदिया ही मुन्दहारे अरा चरियो उज्‍जना आलॊ ही मुन्दहारे अरा सेयान आलर ही मुन्दहारे ओन्टा पुना डंडी पाड़ा लगियर। अरा ख़ॆख़ेल ती नाड़रका ओन लाक चौवालीस हजार आलारिन अम्‍बर नॆ हूँ आ डंडीन सिख्र'आ पोल्‍ला लगियर।</verse>
				<verse number="4">ईर मुक्कर ती तमन सोतरा मल मंजकर हिकनर, अरा डिंडर हिकनर। ईर भेंडो ख़द्द मसीस एसन एसन कालदस असन असन आसी गने गुड़ियार'ऊ हिकनर। ईर धर्मेस गे अरा भेंडो ख़द्द मसीस गे आलर ती नाड़रका पहिल ख़ंजपा लेक्खा र'अनर।</verse>
				<verse number="5">अरा ईर ही बई ती कहियों ठकवा कत्‍था मल उरखकी रहचा। ईर बिगर बदी ही हिकनर।</verse>
				<verse number="6">इदही ख़ॊख़ा ऎन अउर ओन्टा मेर्ख़ा पैकासिन मझी मेर्ख़ा नू उढियारना ईरकन। आसी गुसन ख़ॆख़ेल नू र'ऊ उर्मी राजी अरा गोतोर अरा भखा अरा आल खोंड़हा ता आलर गे मेन्त'आ गे जनमजुग ही दौ कत्‍था रहचा।</verse>
				<verse number="7">अरा आस जॊरसरिया सड़ा ती एन्ने बाचस, “धर्मेसिन एल्‍चा, अरा आसिन महबा नना, एन्‍देरगेका आसी नेंवई नन्ना ही बेड़ा अंड़सकी र'ई। अरा नॆ मेर्ख़न अरा ख़ॆख़लन अरा समुदरन अरा अम्मु ही पझरा गुट्ठिन कमचस, आसिन महबा नना।”</verse>
				<verse number="8">फेन अउर ओन्टा मेर्ख़ा पैकस पहिल मेर्ख़ा पैकासी ख़ॊख़ा ख़ॊख़ा बरचस ती एन्ने बाचस, “बिड़्रिया केरा! आ कोहाँ नगरे बाबुलॊन बिड़्रिया केरा! एकाद तंग्है पेहरन ही सोतरा नलख ही फुली अरखिन उर्मी राजी ता आलारिन ओन्ताचकी र'ई।”</verse>
				<verse number="9">फेन अउरिम ओन्टा मेर्ख़ा पैकस पहिल दुई मेर्ख़ा पैकर ही ख़ॊख़ा ख़ॊख़ा बरचस ती जॊरसरिया सड़ा ती एन्ने बाचस, “नीकईम आ मेक्‍खो अरा अदही मूर्तिन महबा नन्दस ती तंग्‍है कपड़े मलता ख़ेक्खा नू आ मेक्‍खो ही मरकन हो'अदस होले,</verse>
				<verse number="10">धर्मेस आसी मइय्याँ कोड़हे कैर मनोस ती बग्गे दंडे चि'ओस। अरा आस नेम्‍हा मेर्ख़ा पैकर ही मुन्दहारे अरा भेंडो ख़द्द मसीसी मुन्दहारे चिच्‍ची अरा गन्धक ही डाहरनन भोग'ओस।</verse>
				<verse number="11">अरा आर ही डाहरना ही कुहड़ा हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी मइय्याँ चो'अना बारी र'ई। अरा नॆ आ मेक्‍खो अरा अदही मूर्ती ही महबा नन्नर, अरा नॆ अदही नामे ही मरकन हो'अनर, आर गे उल्‍ला अरा माख़ा सल्‍ल मल ख़क्ख्र'ओ।”</verse>
				<verse number="12">इदही मने ईद हिके का धर्मेसी पॆसका गुट्ठिन पॆस्रका ती येसुसी मइय्याँ ता पत्त'अना नू ठिमठिमने र'ऊ नेम्हा आलर खतिर गने सहना र'ई।</verse>
				<verse number="13">फेन ऎन मेर्ख़ा ती ओन्टा सड़ा एन्ने ब'अना मेंजकन, “इदन लिख'आ चि'आ, नॆ उर्बस नू खे'अनर आर अक्‍कु ती आसीस ख़क्‍खू र'अनर।” नेम्हा बॊलतस बाचस, “हाँ, आर तम्है अर्ज'अना ती ख़न्न ऎख़ोर, एन्‍देरगेका धर्मेस मानिम नू आर ही दौ नलख गुट्ठी गे इनाम चि'ओस।”</verse>
				<verse number="14">इदही ख़ॊख़ा ऎन ईरकन ख़ने, ऎरा, ओन्टा पंडरु बदाली अरा आ बदाली नू मनवा ख़द्दस लेक्‍खा ओर्तोस उक्का ईरकन। आसी कुक्‍कु नू सोना ही मुकुट अरा आसी ख़ेक्खा नू धारे ताँतर रहचा।</verse>
				<verse number="15">फेन अउर ओन्टा मेर्ख़ा पैकस मन्दिर ती उरखस ती नॆ बदाली नू उक्‍काचस आसिन जॊरसरिया सड़ा ती चिच्चियारनुम बाचस, “ख़ॆख़ेल ही ख़ोयना पंज ख़च्‍चकी र'ई, ख़ोयना ही बेड़ा अंड़सकी र'ई, औंगे निंग्‍है ताँतरन हो'अरकी ख़ोया।”</verse>
				<verse number="16">औंगे नॆ बदाली नू उक्‍काचस आस तंग्‍है ताँतरन ख़ॆख़ेल मइय्याँ लमा बाचस, ख़ने ख़ॆख़ेल ख़ोयरा केरा।</verse>
				<verse number="17">फेन अउर ओन्टा मेर्ख़ा पैकस मेर्ख़ा ता मन्दिर ती उरखस। आस हूँ ओन्टा धारे ताँतर धरचका रहचस।</verse>
				<verse number="18">अरा अउर ओन्टा मेर्ख़ा पैकस गोड़हा ती उरखस। आस गे चिच्‍ची मइय्याँ अदिया रहचा। आस नॆ धारे ताँतरन धरचका रहचस आसिन जॊरसरिया सड़ा ती बाचस, “ख़ॆख़ेल ही अंगुर ख़ंजपा पंज ख़च्चका ती ख़ोयना गे सपड़ारकी र'ई। औंगे निंग्‍है धारे ताँतरन हो'अरकी ख़ॆख़ेल ही अंगुर ख़ंजपा ही झोता गुट्ठिन खंडा चि'आ।”</verse>
				<verse number="19">ख़ने आ मेर्खा पैकस तंग्‍है ताँतरन ख़ॆख़ेल मइय्याँ लमा बाचस ती ख़ॆख़ेल ही अंगुर ख़ंजपा ही झोता गुट्ठिन खंडियस ती धर्मेसी कोड़हे खींस ही अंगुर रासी ही कोहाँ कुंड़ा नू सज्‍जस चिच्‍चस।</verse>
				<verse number="20">अबड़ा अंगुर नगरे ही बहरी ता रासी कुंड़ा नू पीख़तारा, अरा कुंड़ा ही बहरी बहड़ी लेक्‍खा ख़ॆंस उरखा ती घोड़ो गुट्ठी ही लगाम गूटी मेच्छा अंड़सिया ती तीन सौ किलो मीट्टर गेच्छा गूटी बाहचा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="15">
				<verse number="1">इदही ख़ॊख़ा ऎन मेर्ख़ा नू अउर ओन्टा कोहाँ अरा अजगुत चिन्हन ईरकन। सात गोटा मेर्ख़ा पैकर सात गोटा सस्ती गने इज्जर। इबड़ा छेद्दे सस्ती हवे, एन्‍देरगेका इबड़ा ही मंजका ती धर्मेसी कोड़हे खींस मुंजुर'ओ क'ओ।</verse>
				<verse number="2">अरा ऎन चिच्‍ची गने मेस्रका काँच ही समुदर लेक्खा ओन्टन, अरा नॆ आ मेक्‍खो अरा अदही मूर्ती अरा अदही नामे ही गनती आबोन जित्तचका रहचर आरिन ईरकन। आर आ काँच ही समुदर गुसन धर्मेसी तमा गे चिच्का तमुर्रा गुट्ठिन धरचका ती इज'आ लगियर।</verse>
				<verse number="3">अरा आर धर्मेसी जॊंख़स मूसासी डंडीन अरा भेंडो ख़द्द मसीसी डंडीन पाड़ियर, “अना उर्मी ती सवंगिय धर्मे उर्बायो, निंग्‍है नलख गुट्ठी कोहाँ अरा अजगुत र'ई। जुग गुट्ठी ही बॆलायो, निंग्‍है डहरे गुट्ठी उजगो अरा मानिम र'ई।</verse>
				<verse number="4">अना उर्बयो, निंग्‍है ती नॆ मल एल्‍चो? अरा नॆ निंग्‍है नामे ही महबा मल ननो? एन्‍देरगेका नीन ओर्त लेका नेम्‍हा र'अदय। उर्मी राजी बर'ओ ती निंग्है मुन्दहारे ऒड़ लग्‍गो, एन्‍देरगेका निंग्‍है उजगो ही नलख गुट्ठी दहदर मंजकी किरकी र'ई।”</verse>
				<verse number="5">इबड़ा कत्था ही ख़ॊख़ा ऎन ईरकन ख़ने, मेर्ख़ा नू मन्दिर गोवाह ही नेम्हा कुमबा गने तिसगरका रहचा।</verse>
				<verse number="6">अरा सात गोटा सस्तिन उइय्का सात गोटा मेर्ख़ा पैकर मन्दिर ती उरखर। आर सफा अरा बिलचना पेलपेले किचरी अत्तका ती एवंख़ नू सोना ही गतला हॆंचका रहचर।</verse>
				<verse number="7">आ बारी अबड़ा चरियो उज्‍जना आलॊ ती ओन्टा अबड़ा सतियो मेर्ख़ा पैकर गे हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी उज्‍जू धर्मेसी कोड़हे खींस ती निंदका सात गोटा सोना ही डुबहन चिच्‍चर।</verse>
				<verse number="8">अरा धर्मेसी महबा अरा सवंग ती मन्दिर कुहड़ा ती निंदिया केरा। अरा अबड़ा सतियो मेर्ख़ा पैकर ही सतियो सस्ती ही अरगी मुंजुरना गूटी नॆ हूँ मन्दिर नू कोर'आ पोल्‍लर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="16">
				<verse number="1">इदही ख़ॊख़ा ऎन मन्दिर ती ओन्टा जॊरसरिया सड़ा अबड़ा सतियो मेर्ख़ा पैकारिन एन्ने ब'अना मेंजकन, “कला, धर्मेसी खींस ही सतियो डुबहन ख़ॆख़ेल नू तुन्दा चि'आ।”</verse>
				<verse number="2">ख़ने पहिल मेर्ख़ा पैकस केरस ती तंग्‍है डुबहन ख़ॆख़ेल नू तुन्दियस चिच्‍चस। ख़ने नॆख'आ मइय्याँ मेक्‍खो ही मरका लक्‍की रहचा अरा नॆ अदही मूर्तिन ऒड़ नंजर आर ही मइय्याँ घिनघिना नुंजना फूड़ी गुट्ठी उरखा।</verse>
				<verse number="3">फेन दुसर मेर्ख़ा पैकस तंग्‍है डुबहन समुदर नू तुन्दियस चिच्‍चस। ख़ने समुदर केच्‍कर ही ख़ॆंस लेक्‍खा मंजा केरा, अरा समुदर ता उर्मी उज्‍जना आलॊ केच्‍चा केरा।</verse>
				<verse number="4">फेन तिसर मेर्ख़ा पैकस तंग्‍है डुबहन ख़ाड़ गुट्ठी नू अरा अम्मु ही पझरा गुट्ठी नू तुन्दिसय चिच्चस। ख़ने अबड़ा ख़ॆंसो मंजा केरा।</verse>
				<verse number="5">फेन ऎन ओर्मा अम्मु ही मइय्याँ अदिया उइय्यू मेर्ख़ा पैकासिन एन्ने ब'अना मेंजकन, “अना नेम्हाय, अरा नॆ र'अदय, अरा नॆ रहचकय, नीन उजगो हिकदय, एन्देरगेका नीन एन्ने लेक्खा इबड़ा नेंवई गुट्ठिन तइय्कादय।</verse>
				<verse number="6">ईर निंग्है नेम्‍हा आलर अरा धर्मेसी कत्था तिंगुर ही ख़ॆंसन बाहताचर, औंगे नीन आरिन ख़ॆंसन ओन्ताचकय। आर तम्‍हैं नंजका ही डंडे भोग'आ लगनर।”</verse>
				<verse number="7">फेन ऎन गोड़हा ती एन्ने आनाकिर्त'अनन मेंजकन, “हाँ, अना उर्मी ती सवंगिय धर्मे उर्बायो, निंग्‍है नेंवई गुट्ठी मानी अरा उजगो र'ई।”</verse>
				<verse number="8">फेन चौथा मेर्ख़ा पैकस तंग्‍है डुबहन बीड़ी नू तुन्दियस चिच्‍चस। ख़ने बीड़ी गे आलारिन चिच्ची ती ओलत'आ चि'आ गे अदिया चीरा।</verse>
				<verse number="9">ख़ने आलर कोड़हे बिड़ना झोला ती झोलरर केरर। अन्नु हूँ आर इबड़ा सस्ती गुट्ठी ही मइय्याँ अदिया उइय्यू धर्मेसी नामेन हींड़चर, अरा आर जियन मल किर्ताचर अरा आसिन महबा मल नंजर।</verse>
				<verse number="10">फेन पाँचवा मेर्ख़ा पैकस तंग्‍है डुबहन आ मेक्‍खो ही बॆल-गदिया नू तुन्दियस चिच्‍चस। ख़ने अदही राजी ऊख़ा मंजा केरा, अरा आलर डाहरना ती तम्है ततख़न चबर'आ हेलरर।</verse>
				<verse number="11">अरा तम्‍है डाहरना गुट्ठी अरा फूड़ी गुट्ठी ही चड्डे मेर्ख़ा ता धर्मेसिन हींड़चर, अरा तम्‍है नंजका मलदौ नलख गुट्ठिन अम्बना ती धर्मेस तरा मल किर्रियर।</verse>
				<verse number="12">फेन छठवा मेर्ख़ा पैकस तंग्‍है डुबहन युफराटॆस कोहाँ ख़ाड़ नू तुन्दियस चिच्‍चस। ख़ने पुरुब तरती बरना बॆलर गे डहरे सपड़ारत'आ गे अइय्या ता अम्मु बत्तिया केरा।</verse>
				<verse number="13">फेन ऎन आ डेना र'ऊ नेर्रे ही बई ती, अरा आ मेक्‍खो ही बई ती, अरा ठकवा धर्मेसी कत्था तिंगुसी बई ती मूंख़ा लेक्‍खा तीन गोटा मलदौ बॊलतन उरखना ईरकन।</verse>
				<verse number="14">इबड़ा अजगुत नलख गुट्ठी ही चिन्‍हा ईद'ऊ नाद ही बॊलता गुट्ठी हवे। इबड़ा उर्मी ती सवंगिय धर्मेसी कोहाँ उल्‍ला नू मन्ना लड़ई गे सौंसे ख़ॆख़ेल ता बॆलारिन ख़ॊजा गे क'ई।</verse>
				<verse number="15">उर्बस ब'अदस, “ऎरा, ऎन ख़लबर लेक्‍खा आचका बरदन। नॆ एज्रका र'अदस, अरा तंग्है किचरी कुट्ठिन अत्तका र'अदस का लंगड़ा अम्‍बोस कुद्दा, अरा आलर आसिन लंगड़ा अम्‍बोर ऎरा, आस आसीस ख़क्ख'ऊ र'अदस।”</verse>
				<verse number="16">फेन अबड़ा मलदौ बॊलता बॆलारिन इब्रानी भखा नू हरमगेदोन बारना अड्डा नू ख़ॊंड़चा।</verse>
				<verse number="17">फेन सातवाँ मेर्ख़ा पैकस तंग्‍है डुबहन ताका नू तुन्दियस चिच्‍चस। ख़ने मन्दिर नू ती बॆल-गदिया ती ओन्टा जॊरसरिया गड्डी सड़ा एन्ने बाचा, “मंजा केरा।”</verse>
				<verse number="18">तहाँ लवका लौकारना गुट्ठी, अरा ख़रख़ना गुट्ठी, मुर्रना चाड़ना गुट्ठी अरा कोहाँ ख़ॆख़ेल नुक्रना मंजा। इकला ख़ॆख़ेल मइय्याँ आलर ही गढ़्रना मंजा अउला ती एन्ने ख़ॆख़ेल नुक्रना इकला हूँ मल मंजकी रहचा। ई लेक्खा ई ख़ॆख़ेल नुक्रना नगदे कोहाँ रहचा।</verse>
				<verse number="19">अरा कोहाँ नगरे बाबुलॊन तीन भाग मंजा केरा, अरा राजी गुट्ठी ही नगरे गुट्ठी खत्तरा केरा। अरा कोहाँ बाबुलॊन नगरे मइय्याँ ता धर्मेसी कोड़हे कैर ती आस अदगे नगदे दंडे चि'आ गे धर्मेसी मुन्दहारे सुरता नन्तारा केरा।</verse>
				<verse number="20">अरा उर्मी टापू गुट्ठी गुच्‍छरा केरा, अरा परता गुट्ठी छप मंजा केरा।</verse>
				<verse number="21">अरा मेर्ख़ा ती आलर ही मइय्याँ कोहाँ आली खत्रा। ओन्टा ओन्टा आली पखना मलागूटी पचास किलो ओत्था रहचा। अरा आ आली ही सस्ती ही चड्डे आलर धर्मेसिन हींड़चर, एन्‍देरगेका ई सस्ती नगदे कोहाँ रहचा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="17">
				<verse number="1">फेन एका सतियो मेर्ख़ा पैकर गुसन सात गोटा सोना ही डुबहा रहचा, अबड़र ती ओर्तोस बरचस ती एंगन एन्ने बाचस, “बरा, ऎन बग्गे अम्मु गुट्ठी नू उक्‍का र'अना आ कोहाँ बेस्वा गे ख़क्ख्रना डंडेन ऎद'ओन चि'ओन।</verse>
				<verse number="2">ख़ॆख़ेल ता बॆलर अदही गने पेहरन ही सोतरा नलख नंजर, अरा ख़ॆख़ेल ता र'ऊ उर्मी आलर अदही पेहरन ही सोतरा नलख ही अरखी ती उंखियर केरर।”</verse>
				<verse number="3">इदही ख़ॊख़ा नेम्हा बॊलतस एंगन तंग्है आकुस नू नंजस, अरा आ मेर्ख़ा पैकस एंगन टोड़ंग तरा होच्‍चस। अरा असन ऎन ओन्टा आलिन ओन्टा ख़ॆंसो मेक्‍खो नू उक्‍का ईरकन। आ मेक्‍खो ही गोट्टा मॆद नू धर्मेसी हींड़ना कत्‍था गुट्ठी लिख्रकी रहचा। अरा अदही सात गोटा कुक्कु अरा दस गोटा मरग रहचा।</verse>
				<verse number="4">अरा आ आली भेटांगो ऎख़र'आ अरा ख़ॆंसो किचरी कूरकी रहचा। अरा आद सोना ती अरा मड़ी पखना गुट्ठी ती अरा मोती गुट्ठी ती सिंगरारकी रहचा। अरा आद तंग्है ख़ेक्खा नू ओन्टा सोना ही डुबहा धरचकी रहचा। आ डुबहा घिनघिना नलख गुट्ठी ती अरा अदही पेहरन ही सोतरा नलख ही मलदौ गुट्ठी ती निंदकी रहचा।</verse>
				<verse number="5">अरा अदही कपड़े नू ओन्टा गम ही नामे लिख्रकी रहचा, “कोहाँ बाबुलॊन! बेस्वार अरा ख़ॆख़ेल ता उर्मी घिनघिना नलख गुट्ठी ही तंगियो।”</verse>
				<verse number="6">अरा आ आली नेम्हा आलर ही ख़ॆंस ती अरा येसुसी गोवाह आलर ही ख़ॆंस ती उंखका ईरकन। अरा ऎन अदिन ईरकन ख़ने, कोड़हे अनचकरकन केरकन।</verse>
				<verse number="7">ख़ने आ मेर्ख़ा पैकस एंगन बाचस, “नीन एन्‍देरगे अनचकरकय? ई आली ही अरा ईद उक्‍का र'अना आ सात गोटा कुक्कु अरा दस गोटा मरग र'अना मेक्‍खो ही गम आबोन तेंग्गोन।</verse>
				<verse number="8">एका मेक्‍खोन नीन ईरका र'अदय, आद गा मुन्द रहचा, लिकिन अक्‍कु मल्‍ला। अन्नु हूँ आद भयभयान ख़ोड़ख़ा गड्डी ती मइय्याँ अरगू र'ई, फेन आद नठार'ओ कालो। अरा ख़ॆख़ेल ता र'ऊ आलर, नॆख'आ नामे ख़ॆख़ेल गढ़्रना ही बेड़ा ती उज्‍जना ही पुथी नू नामे मल लिख्रकी र'ई, आर ई मेक्‍खो ही दसन ऎरोर ती हैकट मनोर, एन्देरगेका आद मुन्द रहचा, अरा अक्कु मलकी, अरा अउरिम बर'ओ।</verse>
				<verse number="9">इदिन बुझ्र'आ गे लूर र'ऊ जिया ही चाड़ र'ई। अबड़ा सतियो कुक्‍कु सात गोटा परता हवे, एकइय्या आ आली उक्‍की र'ई। अरा अबड़ा सतियो बॆलर हूँ हवे।</verse>
				<verse number="10">अबड़र नू ती पाँच बॆलर नठार ख़च्चिका र'अनर, अरा ओर्तोस अक्‍कु र'अस, अरा ओर्तोस अक्‍कु गूटी अरगस बर'आ। अरा आस बरदस ख़ने, जोक्‍क बेड़ा लेका राजी ननोस।</verse>
				<verse number="11">अरा मुन्द रहचा अरा अक्कु मलकी आ मेक्‍खो दिम आठवा बॆलस हवे। अन्नु हूँ आस अबड़ा सतियो बॆलर ती ओर्तोस हिकदस, अरा आस नठार'ओस।</verse>
				<verse number="12">एका दस गोटा मरग आबोन नीन ईरकय, अबड़ा दस बॆलर हवे। आर अक्‍कु गूटी राजी मल ख़क्‍खियर। लिकिन आर आ मेक्खो गने ओन घड़ी गे बॆलर ही लेक्‍खा अदिया ख़क्‍खोर।</verse>
				<verse number="13">इबड़ा ओर्मा बॆलर ओन्टा सोच नू र'ओर, अरा तम्‍है सवंग अरा अदिया आबोन आ मेक्‍खो गे चि'ओर।</verse>
				<verse number="14">इबड़र भेंडो ख़द्द मसीस गने लड़ई ननोर। लिकिन भेंडो ख़द्द मसीस अरा आसी गने गुड़ियार'उर आरिन जित'ओर। एन्‍देरगेका भेंडो ख़द्द मसीस उर्बर ही उर्बस अरा बॆलर ही बॆलस हिकदस। अरा आसी गने गुड़ियार'उर धर्मेस ती मॆख़्रका अरा चज्रका अरा पत्त'ऊ आलर हिकनर।”</verse>
				<verse number="15">फेन आस एंगन बाचस, “एका अम्मु गुट्ठी नू आ बेस्वा उक्‍का ईरकय, अबड़ा आल खोंड़हा गुट्ठी, अरा गोंहड़ा गुट्ठी, अरा राजी गुट्ठी, अरा भखा गुट्ठी हवे।</verse>
				<verse number="16">अरा आ मेक्‍खो अरा एका दस मरग आबोन नीन ईरकय, अबड़ा आ बेस्वन ख़ाँड़'ओ। अरा अबड़ा अदिन लंगड़ी ननो ती लज्जे मॊख़त'ओ। अरा अबड़ा अदही अहड़न मॊख़ो अरा अदिन चिच्‍ची नू बस्‍सो चि'ओ।</verse>
				<verse number="17">एन्देरगेका धर्मेस तंग्है मनेन पूरा नना गे ई सोच आबोन आर ही जिया नू चिच्चस। औंगेम आर ओर्मर तम्है राजी नन्ना ही अदियन आ मेक्खो गे चि'आ गे मन्चर। धर्मेसी कत्‍था गुट्ठी पूरा मन्ना गूटी आर ही गच्छरना एन्ने र'ओ।</verse>
				<verse number="18">एका आलिन नीन ईरकय, आद कोहाँ नगरे हवे, एकाद ख़ॆख़ेल ता बॆलर मइय्याँ राजी ननी।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="18">
				<verse number="1">इबड़ा कत्था ही ख़ॊख़ा ऎन अउर ओन्टा मेर्ख़ा पैकासिन मेर्ख़ा ती एत्तना ईरकन। आस गे कोड़हे अदिया रहचा, अरा आसी बिल्चना ती ख़ॆख़ेल बिल्चिया केरा।</verse>
				<verse number="2">अरा आस जॊरसरिया गड्डी सड़ा ती एन्ने बाचस, “कोहाँ नगरे बाबुलॊन खत्तरा केरा! खत्तरा केरा! आद नाद गुट्ठी ही डेरा, अरा उर्मी मलदौ बॊलता गुट्ठी ही र'अना अड्डा मंजा केरा। अरा उर्मी रकम ही मलदौ ऒड़ा ही खोता मंजा केरा। अरा उर्मी रकम ही मलदौ अरा घिनघिना मेक्‍खो ही मड़ा मंजा केरा।</verse>
				<verse number="3">एन्‍देरगेका अदही पेहरन ही सोतरा नलख ही चिबाख़ारना ही अरखी ती उर्मी राजीतर ऊंखकानर। अरा ख़ॆख़ेल ता बॆलर अदही गने पेहरन ही सोतरा नलख नंजर। अरा ख़ॆख़ेल ता ख़ीन्दु-बीसुर अदही सुख-सौंरत ही कोड़हे चड्डे उरुब मंजर केरर।”</verse>
				<verse number="4">फेन ऎन मेर्ख़ा ती अउर ओन्टा सड़ा एन्ने ब'अना मेंजकन, “अना एंग्‍है आलारो, आद ती उरखा बरा, होले नीम अदही पाप गुट्ठी नू मल मेस्र'ओर, अरा अदही मइय्याँ बरना सस्ती निम्‍है मइय्याँ मल बर'ओ।</verse>
				<verse number="5">एन्‍देरगेका अदही पाप गुट्ठी मेर्ख़ा गूटी अंड़सिया केरा, अरा धर्मेस अदही गुन्हा गुट्ठिन सुरता नंजस।</verse>
				<verse number="6">आद एकासे नन्नर गे किर्त'अर चिच्चा अन्नेम नीम अदगे किर्त'अर चि'आ। अरा अदही नंजका मलदौ नलख गुट्ठी ही लेक्खा अदगे दुई गुना किर्त'अर नना। अरा आद एकासे नन्नारिन ओन्ताचा अन्ने नीम अदही डुबहा नू दुई गुना निन्द'आ ती अदिन ओन्त'आ चि'आ।</verse>
				<verse number="7">एवंदा आद तंगन मईन नंजा ती सुख-सौंरत गने उज्जकी र'ई, औंदम अदगे डाहरना अरा ख़ोदख़रना चि'आ, एन्‍देरगेका आद तंग्‍है जिया नू ब'ई, ‘ऎन बॆलनी मंजकी र'एन, ऎन रड़ियाही मल्लेन, ख़ोदख़रना नू इकला हूँ मल खत्र'ओन।’</verse>
				<verse number="8">औंगे उन्दुल नुम खे'अना अरा ख़ोदख़ोरना अरा कीड़ा ही सस्ती अदही मइय्याँ अंड़सा ख़च्‍चो, आद चिच्‍ची नू बस्‍र'ओ कालो। एन्‍देरगेका अदिन नेंवई ननू धर्मे उर्बस सवंगियस र'अस।”</verse>
				<verse number="9">फेन ख़ॆख़ेल ता बॆलर नॆ अदही गने पेहरन ही सोतरा नलख नंजका ती सुख-सौंरत उज्जना उज्जियर, इकला आर अदही ऒलना ही कुहड़न ऎरोर, आर अदगे चींख़ोर अरा कॊड़र'ओर।</verse>
				<verse number="10">अरा आर अदही सस्ती ही इल्चिक'आ ती गेच्‍छम इज'ओर ती ब'ओर, “अनय कोहाँ नगरे बाबुलॊन, अनय बड़ियर नगरे बोख़! बोख़! इकिम घड़ी निंग्है मइय्याँ नठारना बरचा केरा।”</verse>
				<verse number="11">अरा ख़ॆख़ेल ता ख़ीन्दु-बीसुर अदगे चींख़ोर, ओलख़ोर, एन्देरगेका आर ही जिनिसन अक्कु ती नॆ हूँ मल ख़ॆन्दोर।</verse>
				<verse number="12">आद आर ही ती सोना, चाँदी, अरा कोड़हे दाम ही पखना गुट्ठिन, अरा मोहोर गुट्ठिन, लेपलेपे अरा लील ख़ॆंसो अरा जोरजोरआ अरा ख़ॆंसो किचरिन, अरा उर्मी रकम ही महमहरना कंकन, अरा हथी खिसा ती कमचका उर्मी रकम ही आलॊन, अरा बग्‍गे दाम ही कंकन अरा पितल अरा पन्ना अरा नॆता पखना ही उर्मी रकम ही संजगिन,</verse>
				<verse number="13">दालचीनी, अरा महकारना जिनिस गुट्ठिन, धूंप, गन्‍धरस, लोबान, अंगुर रासी, इसुंग, दौ गुंडा, गहूँ, अड्डो अरा भेंडो गुट्ठिन, घोड़ो अरा रन्‍थ गुट्ठिन, जॊंख़र अरा बिट्ठी ननू जॊंख़र ही उज्जना गुट्ठिन हूँ ख़ीन्दकी रहचा।</verse>
				<verse number="14">अरा अबड़ा ख़ीन्दु-बीसुर अदिन ब'ओर, “अनय बाबुलॊन! निंग्‍है जिया पत्तारना ख़ंजपा निंग्‍है गुस्‍ते किर्रिम बिचकी र'ई, अरा निंग्है उर्मी सुख-सौंरत अरा फबना निंग्‍है गुस्‍ते नठारा केरा, अरा अबड़ा निंगा इकला हूँ अउर मल ख़क्ख्र'ओ।”</verse>
				<verse number="15">आ नगरे गने ख़ीन्दका-पिटका ती उरुब मंजका इबड़ा आलॊ ही ख़ीन्दु-बीसुर अदही सस्ती ही इल्चिक'आ ती गेच्‍छम इज'ओर ती चींख़नुम ओलख़नुम ब'ओर,</verse>
				<verse number="16">“ओख़! ओख़! अनय कोहाँ नगरे बाबुलॊन! एकाद लेपलेपे अरा लील ख़ॆंसो अरा ख़ॆंसो किचरी कूरकी रहचा, अरा सोना अरा कोड़हे दाम ही पखना अरा मोहर गुट्ठी ती झबरारकी रहचा।</verse>
				<verse number="17">इकिम घड़ी नू ई लेक्खा कोहाँ खुर्जी नठारा केरा।” कोहाँ डोंगा चलाब'उर ओर्मर, अरा कोहाँ डोंगा नू कट्टुर ओर्मर, अरा कोहाँ डोंगा नू नलख ननू ओर्मर, समुदर नू ख़ीन्दू-बीसू ओर्मर गेच्‍छम इज्‍जका र'ओर।</verse>
				<verse number="18">अरा अदही ऒलना ही कुहड़न ईरका ती जॊरसरिया चिच्चियार'ओर ती ब'ओर, “एका नगरे ई कोहाँ नगरे लेक्‍खा र'ई?”</verse>
				<verse number="19">अरा अबड़र रीड़ोन तम्‍है तम्है कुक्‍कु नू तप'आ ननोर ती चींख़नुम खोबरारनुम जॊरसरिया चिच्चियार'ओर ती ब'ओर, “ओख़! ओख़! अनय कोहाँ नगरे बाबुलॊन! कोहाँ डोंगा उर्बर ओर्मर इदही खुर्जी ती दिम उरुब मंजकाचर। इकिम घड़ी नू ई लेक्खा ईद नठारा केरा।</verse>
				<verse number="20">अनय मेर्ख़ा ता आलॊ, अना नेम्‍हा आलारो अरा तइरकारो अरा धर्मेसी कत्था तिंगुरो! इदही नठारना ही चड्डे रिरयार'आ, एन्देरगेका आद एकासे निम्हा गने नंजा अन्नेम धर्मेस अदिन नेंवई नंजकादस”</verse>
				<verse number="21">फेन ओन्टा सवंगिय मेर्ख़ा पैकस ओन्टा कोहाँ जता ही लेक्‍खा ओन्टा पखनन चॊदस ती समुदर नू हिबिड़यस ती एन्ने बाचस, “कोहाँ नगरे बाबुलॊन एन्नेम कोहाँ सवंग ती खत्रतार'ओ, अरा आद अक्कु ती इकला हूँ मल ख़क्‍ख्र'ओ।</verse>
				<verse number="22">अस्‍सु आलर, अरा तमुर्रा अस्सुर, अरा बंसरी ऊर'उर, अरा पेंड़हे ऊर'उर ही ख़रख़ना अक्‍कु ती इकला हूँ निंग्है नू मल मेन्‍द्र'ओ। अरा एकअम नलखन ननुस निंग्‍है नू अक्‍कु ती इकला हूँ मल ख़क्‍ख्र'ओस। अरा जता ख़रख़ना ही सड़ा निंग्‍है नू अक्कु ती इकला हूँ मल मेन्‍द्र'ओ।</verse>
				<verse number="23">अरा बिल्‍ली निंग्‍है मइय्याँ अक्कु ती इकला हूँ मल रफ'ओ। बेंजा जॊंख़ अरा बेंजा पेल्‍लो ही सड़ा निंग्है नू अक्कु ती इकला हूँ मल मेन्‍द्र'ओ। निंग्है ख़ीन्दु-बीसुर दिम ख़ॆख़ेल ता कोहाँ आलर रहचर। अरा निंग्‍है देवड़ा नन्ना ती उर्मी जाती ता आलर बेड़ारका रहचर।</verse>
				<verse number="24">अरा धर्मेसी कत्था तिंगुर ही ख़ॆंस, अरा नेम्‍हा आलर ही ख़ॆंस, अरा ख़ॆख़ेल नू पिटरका ओर्मर ही ख़ॆंस अइय्यम ख़क्‍खरा।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="19">
				<verse number="1">इबड़ा कत्था गुट्ठी ही ख़ॊख़ा ऎन मेर्ख़ा नू ओन्टा कोहाँ आल गोंहड़ा ही चिच्चियारना लेक्खा ओन्टा सड़न मेंजकन। आद एन्ने बाचा का, “हल्‍लेलुया! नाड़रना अरा महबा अरा सवंग नम्है धर्मेसी दिम हिके।</verse>
				<verse number="2">एन्‍देरगेका आसी नेंवई नन्ना गुट्ठी मानिम अरा उजगो र'ई। तंग्है पेहरन ही सोतरा नलख ती ख़ॆख़ेल ता आलारिन नठाबाचका कोड़हे बेस्वा लेक्खा कोहाँ मलदौ नगरे गे आस दंडे ही नेंवई चिच्चस, अरा अदगे तंग्‍है जॊंख़र ही बहाबाचका ख़ॆंस ही बदली किर्ताचस।”</verse>
				<verse number="3">फेन दोसर खेप आर चिच्चियारर, “हल्‍लेलुया! अदही ओलना ही कुहड़ा हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी मइय्याँ चो'अना बारी र'ओ।”</verse>
				<verse number="4">इदही ख़ॊख़ा चौबीस सेयान आलर अरा चरियो उज्जना आलॊ बॆल-गदिया नू उक्का धर्मेसी मुन्दहारे ख़ेडमूली खत्रर ती आसिन ऒड़ लग्गियर। अरा आर बाचर, “आमेन, हल्‍लेलुया।”</verse>
				<verse number="5">फेन बॆल-गदिया ती ओन्टा सड़ा मेन्‍द्रा, “अना धर्मेसी जॊंख़ारो अरा आसी इल्‍चू आलारो, सन्नीर कोहँर नीम ओर्मर नम्है धर्मेसिन ओहमा नना।”</verse>
				<verse number="6">फेन ऎन ओन्टा सड़न मेंजकन, आद कोहाँ आल गोंहड़ा ही चिच्चियारना लेक्खा, अरा कोड़हे बग्गे अम्मु बाहना ही ख़रख़ना लेक्खा, अरा जॊर मुर्रना ही ख़रख़ना लेक्‍खा रहचा। आर एन्ने ब'आ लगियर, “हल्‍लेलुया! उर्मी ती सवंगिय नम्है धर्मे उर्बस राजी नन्दस।</verse>
				<verse number="7">बरा, नाम रिझ्र'ओत अरा रिरयार'ओत, अरा आसी महबा ननोत नेकअन, एन्‍देरगेका भेंडो ख़द्दासी बेंजा अंड़सा ख़च्चकी र'ई, अरा आसी बेंजा पेल्लो तंगन सपड़ाचकी र'ई।</verse>
				<verse number="8">अरा बेंजा पेल्‍लो गे अरगा अरा बिल्चना लेपलेपे किचरी अत्ता गे चीरकी रहचा।” लेपलेपे किचरी ही माने नेम्‍हा आलर ही उजगो नलख गुट्ठी हवे।</verse>
				<verse number="9">फेन आ मेर्ख़ा पैकस एंगन बाचस, “इदिन लिख'आ, नॆ भेंडो ख़द्दासी बेंजा ही मदी नू मॆख़रकानर, आर आसीस ख़क्ख'ऊ र'अनर।” अरा आस अउरिम एंगन बाचस, “इबड़ा धर्मेसी मानी कत्‍था गुट्ठी हवे।”</verse>
				<verse number="10">इदन मेंजकन ख़ने, ऎन आसिन ऒड़ लग्गा गे आसी ख़ेडमूली खत्रकन। ख़ने आस एंगन बाचस, “ऎरा, एन्ने अमा नना, ऎन हूँ निंग्‍है गने अरा येसुसी पत्त नू गोवाह चि'ऊ निंग्‍है भईर गने संगे जॊंख़न हिकदन। औंगे धर्मेसिन दिम ऒड़ लग्गा। एन्‍देरगेका नॆ येसुसी पत्त नू नन्नर गे तेंगनर, आर मानिम नू धर्मेसी बॊलतस आर गे चिच्का कत्था गुट्ठिन दिम तेंगनर।”</verse>
				<verse number="11">फेन ऎन मेर्ख़न तिसगिरका ईरकन, अरा ऎरा, ओन्टा पंडरु घोड़ो असन इज्जकी रहचा। अरा एका ओर्तस आ घोड़ोन चलाब'अदस आस पत्त'अना जॊगे अरा मानिम बारदस। आस उजगो गने नेंवई अरा लड़ई नन्दस।</verse>
				<verse number="12">आसी ख़न्न चिच्‍ची ही लघरना बेसे रहचा, अरा आसी कुक्‍कु नू अजम बग्‍गे बॆल-मुकुट रहचा। अरा आसी मइय्याँ ओन्टा नामे लिख्रकी रहचा, एकदन आसिन अम्‍बर नॆ हूँ बलनर।</verse>
				<verse number="13">अरा आस ख़ॆंस छिंछड़ाचका किचरी कूरकाचस, अरा आसी नामे “धर्मेसी कत्‍था” हवे।</verse>
				<verse number="14">अरा मेर्ख़ा ता फउद गुट्ठी पंडरु अरा निमन लेपलेपे किचरी अत्तका ती पंडरु घोड़ो गुट्ठी नू अरगका ती आसी ख़ॊख़ा गुड़ियारर।</verse>
				<verse number="15">अरा आसी बई ती जाती जाती ता आलारिन पिटा गे ओन्टा धारे तलवार उरखा, अरा आस सवंग गने पूरा अदिया गने आरिन राजी ननोस। अरा ओर्तोस अंगुर रासी ही कुंड़ा नू अंगुरन पीख़ना लेक्खा आस उर्मी ती सवंगिय धर्मेसी कोड़हे खींस ही अंगुर रासी ही कुंड़ा नू तंग्है बैरीरिन पीख़ोस।</verse>
				<verse number="16">अरा आसी किचरी नू अरा डुंडे नू ई नामे लिख्रकी रहचा: “बॆलर ही बॆलस अरा उर्बर ही उर्बस।”</verse>
				<verse number="17">फेन ऎन ओन्टा मेर्ख़ा पैकासिन बीड़ी नू इज्‍जका ईरकन। आस मेर्ख़ा मझी नू उढियारना ऒड़ा गुट्ठिन जॊरसरिया चिच्चियारस ती बाचस, “बरा, धर्मेसी कोहाँ मदी गे ख़ॊंड़र'आ।</verse>
				<verse number="18">औंगे नीम बॆलर ही अहड़ा, अरा फउद मुद्धर ही अहड़ा, अरा सवंगियर ही अहड़ा, अरा घोड़ो गुट्ठी ही अहड़ा, अरा घोड़ो अरगू फउदर ही अहड़ा, अरा छछिन्द अरा बिट्ठी ननू जॊंख़र अरा सन्नीर कोहँर ओर्मर ही अहड़न मॊख़ोर।”</verse>
				<verse number="19">फेन ऎन आ मेक्‍खोन अरा ख़ॆख़ेल ता बॆलारिन अरा आर ही फउद गुट्ठिन आ घोड़ो अर्गुस अरा आसी फउद ती लड़'आ गे ख़ॊंड़रका ईरकन।</verse>
				<verse number="20">लिकिन आ मेक्‍खो गा धरतारा केरा, अरा अदही गने आ मेक्खो ही ऊजी नू अजगुत नलख गुट्ठी नंजका ठकवा धर्मेसी कत्था तिंगुस हूँ धरतारस केरस। ई अजगुत नलख गुट्ठी ती दिम ई ठकवा धर्मेसी कत्था तिंगुस आ मेक्खो ही छपा होच्चका ती अदही मूर्तिन ऒड़ लग्गुरिन ठकचस। इबड़ा इरबारिम उज्‍जनुम उज्जनुम गन्धक लघरना चिच्‍ची ही समुदर नू हेबड़तारर केरर।</verse>
				<verse number="21">अरा आर ही बछ्रका जम्मा फउदर आ घोड़ो अर्गुसी बई ती उरखना तलवार ती पिटतारर केरर। अरा उर्मी ऒड़ा आर ही अहड़ा ती उड़चा केरा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="20">
				<verse number="1">फेन ओर्त मेर्ख़ा पैकासिन ऎन मेर्ख़ा ती एत्तना ईरकन, नॆख'आ ख़ेक्खा नू भयभयान ख़ोड़ख़ा गड्डी ही कुची अरा ओन्टा कोहाँ सिकड़ी रहचा।</verse>
				<verse number="2">आस आ नगदे कोहाँ डेना र'ऊ नेर्रेन धरचस। ईदिम नाद अरा सैतान बारना आ पच्चा नेर्रे हवे। अरा आस अदन ओन हजार बछर गे हॆंचस।</verse>
				<verse number="3">अरा आस अदिन भयभयान ख़ोड़ख़ा गड्डी नू हेब्ड़ियस ती मुच्‍चियस चिच्‍चस, अरा अइय्या मरका लौचस चिच्‍चस का हजार बछर मन्ना गूटी आद जाती जाती ता आलारिन अउर अम्‍बो ठग'आ। इदही ख़ॊख़ा चाड़ रई का आद जोक्‍क बेड़ा गे तिसिगतार'ओ कालो।</verse>
				<verse number="4">फेन ऎन बॆल-गदिया गुट्ठिन अरा नेंवई नना गे अदिया चीतारका आलारिन अइय्या उक्का ईरकन। अरा नॆख'आ कुक्‍कु येसुसी पत्त नू गोवाह चि'अना चड्डे अरा धर्मेसी कत्‍थन तेंगा कुद्दना चड्डे एड़बताचका आलर ही बॊलता गुट्ठिन हूँ ऎन ईरकन। आर आ मेक्‍खो ही मलता अदही मूर्ती ही ऒड़ मल नंजकाचर, अरा तम्है कपड़े नू मलता ख़ेक्खा नू अदही छपा मल होच्‍चका रहचर। आर उज्‍जा चोचर ती बॆलर लेक्खा मसीस गने ओन हजार बछर गे राजी नंजर।</verse>
				<verse number="5">बछ्रका केचका आलर आ ओन हजार बछर मल मुंज्रना गूटी उज्‍जा मल चोचर। ईदिम पहिल उज्‍जा चो'अना हवे।</verse>
				<verse number="6">एकार ई पहिल उज्‍जा चो'अना नू मेस्रनर, आर आसीस ख़क्‍खू अरा नेम्‍हा आलर र'अनर। एन्ने आलर ही मइय्याँ दुसर खे'अना ही अदिया मल मनी। आर धर्मेसी अरा मसीसी नैग मनोर, अरा आर आसी गने ओन हजार बछर गे राजी ननोर।</verse>
				<verse number="7">ओन हजार बछर मुंज्र'ओ ख़ने, सैतान जेहेल ती बिछिर'ओस चि'ओस।</verse>
				<verse number="8">अरा आस ख़ॆख़ेल ही ओनबेंड़र'आ र'अना जाती जाती ता आलारिन ठग'आ गे उरखोस। इबड़ा जातियारिन धर्मेसी कत्था तिंगू एजेकिऎलस गोग अरा मगोग एन्ने ब'अदस। ईरिन आस लड़ई गे ख़ोजोस। आर ही गनती समुदर पिंडी ता चलकुर लेक्‍खा र'ई।</verse>
				<verse number="9">अरा आर सौंसे ख़ॆख़ेल नू बींड़र'ओर क'ओर, अरा नेम्‍हा आलर ही डीहन अरा धर्मेसी चोन्‍हा नगरेन बेंढ'ओर चि'ओर। लिकिन चिच्‍ची मेर्ख़ा ती एत्तो ती आरिन बस्‍सो चि'ओ।</verse>
				<verse number="10">अरा अबड़ा आलारिन ठकचका आ नाद गन्धक लघरना चिच्‍ची ही समुदर नू हेबड़तार'ओस क'ओस, एकइय्या आ मेक्‍खो अरा ठकवा धर्मेसी कत्था तिंगुस र'अनर। अइय्या आर उल्‍ला माख़ा जनमजुग कलपार'ओर।</verse>
				<verse number="11">फेन ऎन ओन्टा कोहाँ पंड़रु बॆल-गदियन ईरकन, अरा अइय्या उक्‍कादस आसिन हूँ ईरकन। आसी मुन्दहारे ती मेर्ख़ा अरा ख़ॆख़ेल गुछरा केरा, अरा अबड़ा गे अड्डा मल ख़क्‍खरा, उर्मी धंसरा केरा।</verse>
				<verse number="12">अरा ऎन सन्नी कोहाँ ओर्मा केचकारिन बॆल-गदिया ही मुन्दहारे इज्‍जका ईरकन। अरा पुथी गुट्ठी चलख़रा, अरा अउर ओन्टा पुथी चलख़रा, एकदा उज्‍जना ही पुथी हवे। अरा आर एन्देर एन्देर नंजकाचर एन्ने अबड़ा पुथी नू लिख्रकी रहचा, अदही लेक्‍खा आर ही नेंवई नन्तारा।</verse>
				<verse number="13">समुदर तंग्है नू ता केचकारिन सोंपचा, अरा खे'अना अरा नरक गड्डी तम्है नू ता केचकारिन सोंपचा। अरा ओर्मर ताम नंजका नलख गुट्ठी ही लेक्‍खा नेंवई नन्तारर।</verse>
				<verse number="14">फेन खे'अना अरा नरक गड्डी चिच्‍ची ही समुदर नू हेबड़तारा। ई चिच्‍ची ही समुदर दिम दुसर खे'अना हवे।</verse>
				<verse number="15">अरा एका एका ओर्तासी नामे उज्‍जना ही पुथी नू लिख्रका मल ख़क्‍खरा, आस चिच्‍ची ही समुदर नू हेबड़तारस केरस।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="21">
				<verse number="1">फेन ऎन पुना मेर्ख़ा अरा पुना ख़ॆख़लन ईरकन, पच्चा मेर्ख़ा अरा पच्चा ख़ॆख़ेल गा छप मंजा केरा, अरा समुदर हूँ गुछरा केरा।</verse>
				<verse number="2">फेन ऎन नेम्‍हा नगरे पुना येरुसलॆमन धर्मेस तरती मेर्ख़ा ती एत्तना ईरकन। आद तंग्है मॆतस गे सिंगरारकी झबरारकी र'अना ओन्टा बेंजा पेल्‍लो बेसे सपड़ारकी रहचा।</verse>
				<verse number="3">फेन ऎन बॆल-गदिया ती एन्ने ब'अना ओन्टा जॊरसरिया ब'अनन मेजकन, “ऎरा, अक्कुन धर्मेसी डेरा आलर मझी नू र'ई। आस आर ही गने डेरा ननोस अरा अबड़र आसी आलर मनोर। अरा धर्मेस तानिम आर ही गने र'ओस ती आर ही धर्मे मनोस।</verse>
				<verse number="4">अरा आस आर ही ख़न्न ती उर्मी ख़ंजलख़ोन चींचोस। अरा अक्कु ती खे'अना मल मनो, अरा ख़ोदख़ोरना मलता ओलख़ना मलता नुंजना मल र'ओ, एन्देरगेका पच्चा कत्‍था गुट्ठी गुछरा केरा।”</verse>
				<verse number="5">फेन बॆल-गदिया नू उक्‍काचस आस बाचस, “ऎरा, ऎन उर्मिन पुना नन्दन चि'अदन।” फेन आस बाचस, “इदन लिख'आ, इवंगेका इबड़ा कत्था गुट्ठी पत्त'अना जॊगे अरा मानिम र'ई।”</verse>
				<verse number="6">आस अउरिम एंगन बाचस, “इबड़ा उर्मी कत्‍था गुट्ठी मंज ख़च्‍चकी र'ई। ऎन अल्‍फा अरा ओमेगा, ऒरे अरा छेद्दे हिकदन। ऎन ओनक'आरिन उज्‍जना अम्मु ही पझरा ती सिथिया ओन्त'ओन।</verse>
				<verse number="7">नॆ मलदौ ही मइय्याँ जीत ख़क्‍खोस आस इबड़ा उर्मी आसीसन ख़क्खोस, अरा ऎन आसी धर्मे मनोन, अरा आस एंग्‍है ख़द्द मनोस।</verse>
				<verse number="8">लिकिन इल्‍चुर, अरा मल पत्त'उर, अरा कदरहर, अरा आल पिटुर, अरा पेहरन ही सोतरा नलख ननुर, अरा टोनहर, अरा मूर्तिन ऒड़ लग्‍गुर अरा उर्मी ठकवा आलर ही अड्डा गन्धक लघरना चिच्‍ची ही समुदर हवे। ईद दुसर खे'अना हवे।”</verse>
				<verse number="9">फेन सात गोटा डुबहा नू सात गोटा छेद्दे सस्तिन निंदका उइय्का सात गोटा मेर्ख़ा पैकर ती ओर्तोस एंग्‍है गुसन बरचस ती एन्ने बाचस, “बरा, ऎन निंगन भेंडो ख़द्दस गे मुक्का मन्ना बेंजा पेल्‍लोन ऎद'ओन चि'ओन।”</verse>
				<verse number="10">औंगे ऎन धर्मेसी बॊलतासी सवंग ही तबे मंजकन, अरा आ मेर्ख़ा पैकस एंगन ओन्टा कोहाँ अरा मेच्‍छा परता नू चॊदस होच्‍चस। अरा आस नेम्‍हा नगरे येरुसलॆमन मेर्ख़ा ती धर्मेस गुसते एत्तना ऎदस।</verse>
				<verse number="11">आद धर्मेसी महबा ती बिल्चिया, अरा अदही लौकारना कोड़हे दामी पखना लेक्खा अरा यसब ही लेक्‍खा रहचा अरा बिल्‍लौर लेक्‍खा फरी रहचा।</verse>
				<verse number="12">अरा अदही चरियो तरा कोहाँ अरा मेच्‍छा पचरी रहचा। अरा अदही पुरुब तरा तीन गोटा बली, उत्तर तरा तीन गोटा बली, दखिन तरा तीन गोटा बली, पच्छिम तरा तीन गोटा बली अन्नु बारा गोटा बली रहचा। अरा उर्मी बली ही मुन्दहारे ओन्टा ओन्टा मेर्ख़ा पैकस इज्‍जका रहचस। अरा बली गुट्ठी नू इस्राऎलर ही बारा गोतरर ही नामे लिख्रकी रहचा।</verse>
				<verse number="13"></verse>
				<verse number="14">अरा नगरे ही पचरी बारा गोट नेव पखना ही मइय्याँ कम्रकी रहचा, अरा अबड़ा नू भेंडो ख़द्द मसीसी बारा तइरकर ही नामे लिख्रकी रहचा।</verse>
				<verse number="15">अरा एका मेर्ख़ा पैकस एंग्‍है गने कछनख्र'आ लगियस, आसी गुसन नगरेन अरा अदही बली गुट्ठिन अरा पचरिन नप'आ गे ख़ेक्खा नू ओन्टा सोना ही डाँग रहचा।</verse>
				<verse number="16">अरा आ नगरे चरखुट्टा उकुरकी रहचा, अरा अदही दिगहा चकड़ ओन्टम रहचा। अरा आस आ नगरेन आ डाँग ती नपचस ख़ने, बाईस सौ किलो मीट्टर दिगहा ख़क्खियस, अरा अदही दिगहा चकड़ अरा मेच्‍छा ओंटम रहचा।</verse>
				<verse number="17">फेन आस अदही पचरिन ख़ोज्‍जस ख़ने, आद पैसट मीटर मेच्‍छा रहचा। आलर बउरना नाप आबोन दिम आ मेर्ख़ा पैकस हूँ बउराचस।</verse>
				<verse number="18">अरा आ नगरे ही पचरी यसब ही कम्रकी रहचा, अरा नगरे अरगा सोना ही कम्रकी रहचा, एकदा झक झकर'आ काँच लेक्‍खा रहचा।</verse>
				<verse number="19">अरा आ नगरे ही पचरी ही नेव गुट्ठी उर्मी रकम ही कोड़हे दामी पखना ती सिंगरारकी रहचा। पहिल नेव यसब ही रहचा, दोसरा नेव मड़ी ही रहचा, तिसर नेव लालड़ी ही रहचा, चौथा नेव मरकत ही रहचा,</verse>
				<verse number="20">पंचे नेव गोमेदक ही रहचा, छौवे नेव मानिक ही रहचा, सत्ते नेव पीत मड़ी ही रहचा, आठे नेव पेरोज ही रहचा, नौए नेव पुखराज ही रहचा, दसवाँ नेव लहसनिया ही रहचा, ग्‍यारवाँ नेव धुमर ही रहचा, बारवाँ नेव याकूत ही रहचा।</verse>
				<verse number="21">अरा बारा बली बारा मोती ही रहचा, ओन्टा ओन्टा बली ओन्टा ओन्टा मोती ही रहचा। अरा नगरे ही सड़क झक झकर'आ काँच लेक्‍खा अरगा सोना ही रहचा।</verse>
				<verse number="22">अरा ऎन आ नगरे नू मन्दिर मल ईरकन, एन्‍देरगेका उर्मी ती सवंगिय धर्मे उर्बस अरा भेंडो ख़द्द मसीस अदही मन्दिर हिकनर।</verse>
				<verse number="23">अरा आ नगरे नू बिल्ली चि'आ गे बीड़ी महले चन्‍दो ही चाड़ मलकी, एन्‍देरगेका धर्मेसी महबा दिम अदिन बिल्‍चत'ई चि'ई, अरा भेंडो ख़द्द मसीस अदही बिल्‍ली र'अदस।</verse>
				<verse number="24">अरा उर्मी जाती जाती ता आलर अदही बिल्‍ली नू कुद्दोर नुंगोर, अरा ख़ॆख़ेल ता बॆलर तम्है खुर्जिन धर्मेसिन मईन नना गे अइय्या ओन्‍द्र'ओर।</verse>
				<verse number="25">अरा आ नगरे ही बली गुट्ठी उल्‍ला ही छेद्द नू मल मुचुर'ओ, एन्देरगेका असन माख़ा मल मनी।</verse>
				<verse number="26">अरा जाती जाती ता आलर तम्है खुर्जिन धर्मेसिन मईन नना गे आ नगरे नू ओन्‍द्र'ओर।</verse>
				<verse number="27">अरा अइय्या एकअम सोतबोड़'आ आलॊ मल कोर'ओ, अरा घिनघिना नलख ननू आलर अरा ठकवा कत्‍था कम'ऊ आलर अइय्या मल कोर'ओर। लिकिन नॆख'आ नामे भेंडो ख़द्दासी उज्‍जना ही पुथी नू लिख्रकी र'ई, आर लेका आ नगरे नू कोर'ओर।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="22">
				<verse number="1">इदही ख़ॊख़ा आ मेर्ख़ा पैकस एंगन बिल्‍लोर लेक्‍खा झलकारना उज्‍जना ही अम्मु ही ख़ाड़न ऎदस। आद धर्मेस अरा भेंडो ख़द्दासी बॆल-गदिया ती बाह'ई।</verse>
				<verse number="2">अरा आद नगरे ही मझी ता मुध सड़क नू बाह'आ लगिया। अरा ख़ाड़ ही ई पक्खे अरा आ पक्‍खे उज्‍जना ही मन्न गुट्ठी रहचा, अरा अबड़ा मन्न बारा रकम ही ख़ंजपा चि'आ लगिया, अरा अबड़ा ओन ओन महिना नू ओन ओन रकम ही ख़ंजपा चि'आ लगिया, अरा अबड़ा मन्न ही अतख़ा गुट्ठी ती उर्मी जाती जाती ता आलर कोड़े मना लगियर।</verse>
				<verse number="3">अरा अक्‍कु ती इन्द्रिइम स्राप हूँ मल मनो, अरा धर्मेसी अरा भेंडो ख़द्दासी बॆल-गदिया आ नगरे नू र'ओ, अरा आसी जॊंख़र आसी सुसर ननोर।</verse>
				<verse number="4">अरा आर आसिन मुंही मुंहिन ऎरोर, अरा आसी नामे आर ही कपड़े नू लिख्रकी र'ओ।</verse>
				<verse number="5">अरा असन माख़ा मल मनो, अरा आर गे बिल्‍ली अरा बीड़ी ही बिल्ली ही चाड़ मल मनो, एन्देरगेका धर्मे उर्बस आर गे बिल्‍ली मनोस। अरा आर हुल्‍लो ती हुल्‍लो गूटी राजी ननोर।</verse>
				<verse number="6">फेन आ मेर्ख़ा पैकस एंगन बाचस, “इबड़ा कत्‍था पत्त'अना जॊगे अरा मानिम र'ई। धर्मे उर्बस नॆ तंग्है कत्था तिंगुर ही बॊलता गुट्ठिन तंग्है तबे नू नन्दस, आस चाँड़हे मन्ना ही चाड़ र'अना कत्था गुट्ठिन तंग्है जॊंख़र गे ऎद'आ गे तंग्है पैकासिन तइय्कादस।”</verse>
				<verse number="7">येसुस ब'अदस, “ऎरा, ऎन चाँड़हे बर'आ लगदन। नॆ ई पुथी नू र'अना ख़ॊख़ा मन्ना एंग्है कत्था गुट्ठिन मन्दस, आस आसीस ख़क्‍खू आलस हिकदस।”</verse>
				<verse number="8">ऎन यॊहन हिकदन, नॆ इबड़ा कत्‍था गुट्ठिन ईरकन अरा मेंजकन। एकाबारी ऎन ईरकन अरा मेंजकन ख़ने, एका मेर्ख़ा पैकस एंगन इबड़ा कत्‍था गुट्ठिन ऎद'आ लगियस आसिन ऒड़ लग्गा गे आसी ख़ेडमूली खत्रकन।</verse>
				<verse number="9">ख़ने आस एंगन बाचस, “ऎरा, एन्ने अमा नना, ऎन हूँ निंग्‍है गने अरा येसुसी पत्त नू गोवाह चि'ऊ निंग्‍है भईर गने अरा धर्मेसी कत्था तिंगुर गने अरा ई पुथी ता कत्था गुट्ठिन मन'उर गने संगे जॊंख़न हिकदन। औंगे धर्मेसिन दिम ऒड़ लग्गा।”</verse>
				<verse number="10">फेन आ मेर्ख़ा पैकस एंगन बाचस, “ई पुथी ही ख़ॊख़ा मन्ना धर्मेसी कत्‍था गुट्ठिन अमा मरका नना, एन्‍देरगेका इबड़ा कत्था मन्ना ही बेड़ा हेद्दे अंड़‍सकी र'ई।</verse>
				<verse number="11">मलदौ ननुस अउरिम मलदौ नन्नुम र'अदस नेकअन, अरा मड़िख़का जियातस अउरिम मड़िख़का जिया गने र'अस नेकअन, अरा उजगो आलस अउरिम उजगो नलख नन्नुम र'अदस नेकअन, अरा नेम्‍हा आलस अउरिम नेम्‍हा र'अदस नेकअन।”</verse>
				<verse number="12">येसुस ब'अदस, “ऎरा, ऎन चाँड़हे बर'आ लगदन। अरा ओर्त ओर्त नंजका ही लेक्‍खा आस गे ऎन चि'अना इनाम एंग्‍है गुसन र'ई।</verse>
				<verse number="13">ऎन अल्‍फा अरा ओमेगा, मुन्द ता अरा ख़ॊख़ा ता, ऒरे अरा छेद्दे हिकदन।</verse>
				<verse number="14">एकार तम्‍है किचरी गुट्ठिन नॊड़नर ती सुध उइय्नर, आर आसीस ख़क्ख'ऊ र'अनर। आर लेका नगरे ही बली ती कोर'आ गे अरा उज्‍जना ही मन्न ही ख़ंजपन मोख़ा गे अदिया ख़क्खोर।</verse>
				<verse number="15">लिकिन अल्‍ला लेक्खा नेम्हा मलका आलर, अरा टोनहर, अरा पेहरन ही सोतरा नलख ननुर, अरा आल पिटुर, अरा मूर्तिन ऒड़ लग्गुर, अरा ठकवा कत्‍था गुट्ठिन पत्त'अरकी अबड़ा नू ईकू ओर्मर नगरे ही बहरी र'ओर।</verse>
				<verse number="16">ऎन येसु एंग्‍है पैकासिन इदगे तइय्कन का आस इबड़ा कत्‍था गुट्ठी ही पत्त नू कलीसिया गुट्ठी नू निमा गे तेंगोस। ऎन दाऊद बॆलासी कोड़हे मुध जंईपुंई हिकदन, अरा ऎन लौकारना बिज-बीनको हिकदन।”</verse>
				<verse number="17">धर्मेसी बॊलतस अरा बेंजा पेल्लो येसुसिन “बरा” ब'अनर। अरा इदन मिनुस हूँ “बरा” ब'अदस नेकअन। अरा एकास ओनक'आ र'अदस आस बरदस नेकअन, अरा एकास पत्तारदस आस उज्जना अम्मन सिथियम हो'अदस नेकअन।</verse>
				<verse number="18">ई पुथी ता ख़ॊख़ा मन्ना धर्मेसी कत्था गुट्ठिन मिनू ओर्मर गे एंग्है चेताब'अना ईद र'ई का: नीकईम इय्या लिख्रका इबड़ा कत्था गुट्ठी नू इन्द्रिइम कत्थन जोड़दस होले, धर्मेस ई पुथी नू लिख्रका सस्ती गुट्ठिन आसी मइय्याँ बड़हाब'ओस।</verse>
				<verse number="19">अरा नीकईम ई पुथी ही ख़ॊख़ा मन्ना धर्मेसी कत्‍था गुट्ठी ती इन्द्रिइम कत्थन ओथ्ररदस होले, धर्मेस ई पुथी नू लिख्रका उज्‍जना ही मन्न अरा नेम्‍हा नगरे नू आस गे र'अना भागन ओथ्र'ओस चि'ओस।</verse>
				<verse number="20">इबड़ा कत्‍था गुट्ठी गे गोवाह चि'ऊ येसुस ब'अदस, “हाँ, ऎन चाँड़हे बर'आ लगदन।” आमेन! अना येसु उर्बायो बरा!</verse>
				<verse number="21">उर्बा येसुसी मया नीम ओर्मर मइय्याँ र'अन नेकअन।</verse>
			</chapter>
		</book>
	</testament>
</bible>