Livro a oyariwa wa Yesu Kristu, mwana a Davide, mwana a Abrahamu. Abrahamu áyara Isake; nave Isake áyara Yakobo; nave Yakobo áyara Yuda ni annawe; nave Yuda áyara Farese ni Zara mwa Tamare; nave Farese áyara Ezronu; nave Ezronu áyara Aramu; nave Aramu áyara Aminadabe; nave Aminadabe áyara Naasoni; nave Naasoni áyara Salmoni; nave Salmoni áyara Boazi mwa Rahabe; nave Boazi áyara Obede mwa Rute; nave Obede áyara Yese; nave Yese áyara Davide mwene owo. Nave Davide áyara Solomoni mwa mwara a Uriya; nave Solomoni áyara Roboamu; nave Roboamu áyara Abiya; nave Abiya áyara Asa; nave Asa áyara Yosafete; nave Yosafete áyara Yoramu; nave Yoramu áyara Uziya; nave Uziya áyara Yotama; nave Yotama áyara Ahaze; nave Ahaze áyara Hezekiya; nave Hezekiya áyara Manase; nave Manase áyara Amoni; nave Amoni áyara Yosiya; nave Yosiya áyara Yekoniya ni annawe va mahiku ókushiwa o Babulo. Nave vachuli vaya va okushiwa iwo o Babulo, Yekoniya áyara Salatieli; nave Salatieli áyara Zorobabele; nave Zorobabele áyara Abiyudi; nave Abiyudi áyara Eliyakimu; nave Eliyakimu áyara Azoro; nave Azoro áyara Sadoki; nave Sadoki áyara Akimu; nave Akimu áyara Eliyudi; nave Eliyudi áyara Eleazara; nave Eleazara áyara Matani; nave Matani áyara Yakobo; nave Yakobo áyara Yosefe, iyawe a Mariya, yowo Yesu otchuwiwa Kristu áyariwe mwa yowo. Hiha maloko othene opacherya va Abrahamu ophiyerya va Davide ti maloko khumi na masheshe; nave opacherya va Davide ophiyerya vókushiwa o Babulo maloko khumi na masheshe; nave opacherya vókushiwa o Babulo ophiyerya wa Kristu maloko khumi na masheshe. Nave oyariwa wawe wa Yesu Kristu wári wawihiha: Amannya Mariya áhakameliwa ti Yosefe, nyenya ehithelanne yawo, áphwanyiwa yowo arupanle mwa Munepa Wawéla. Nyenya Yosefe iyawe, ári ékhaikhai, nave’tho hákhwenle omúliha muru, érerya m’murimani omuhiya yowo wiphini. Nyenya vawupuwela?-?upuwela yowo itchu iha, onani, ngelo a Apwiya áhoneya wa yowo mulohani, alocha, Yosefe, mwana a Davide, ohóve wikusherya mekhá Mariya mwará; vawi eyo yawakheliwa mwa yowo eri ya Munepa Wawéla. Nave anarwa‐ayara mwana mwamulopwana, nave onarwa‐omutchuwa nsina nawe Yesu; vawi Yola anarwa‐avulusha atchu awe wa sotcheka saya. Nave sothe sene iha sákhala wi yériwe yolochiwa ti Apwiya mwa mulipa‐miririmo, ni wi, Onani mwali anarwa‐arupala, Nave anarwa‐ayara mwana mwamulopwana, Nave enarwa‐emutchuwa nsina nawe Emanueli; ti notaphuleya, Muluku ni Hiyo. Nave Yosefe ávinya va erilo awe, éra ntoko énriye omuléla ngelo a Apwiya, íkusherya mekhiye mwariye; nave hámusuwenle yowo ophiyerya amuyanre mwanawe; amutchuwa nsina nawe Yesu. Nave va ovariwa wawe wa Yesu m’Betelehemu a Yudeya m’mahiku a Herode mwene, onani, alipa‐miruku a wiwo onakhuwa nsuwa yáphiya o Yerusalemu, yi, Ori wowi yowo ayariwe Mwene a a Yuda? ntakhara náhona etheneri yawe wiwo onakhuma nsuwa, nave nárwa omuthamala Yowo. Nave Herode mwene owo vawiwa ela áhukhuliwa, ni Yerusalemu othene vamoha ni yowo. Nave áthukumannyiye alipa‐ephepa atokotoko othene ni alipa‐orepa a atchu, áhákoha, Ayariwele wowi Kristu’wo? Nave yawo yámuléla, M’Betelehemu a Yudeya: ntakhara wárepiwa wawihiha ti mulipa‐miririmo, wi, Nave weyo Betelehemu, elapo ya Yudeya, Honakhala nari mukhanikhani mwa atokwene a Yudeya, Vawi Óhola anarwa‐avinyerya mwa weyo, Yowo anarwa‐akukhula atchu aka aIsrayeli. Vavo Herode áwitchana Alipa‐miruku awo wiphini, ákohasha elukuluku aya yóneiyaya etheneri’yo. Arumiha o Betelehemu, ii, Haweni mwavyashe sa mwámwana owo; nave mwamphwanya, mukikokiherye masu, wi miyo’tho kirwe orwa‐omuthamala yowo. Nave yawo, yíwalaya mwene yárowa; nave onani, etheneri’yo yónilaya wiwo onakhuma nsuwa, yáhahóla yawo, ophiyerya yárwa yemela vasulu vene vari mwámwana owo. Nave yawo vawona etheneri’yo, yáhakalalasha ni ohakalala otokotoko. Nave vophiya o ’mpa yáhona mwámwana owo ni Mariya amannya, nave yáhúwela vathi omukokhorela yowo; etaphula muhakhu aya, emvaha yowo samahala, ti mivira ni libane ni mure. Nave yawo yáléliwaya mulohani wi ehikokele wa Herode, yárowa oya wilaponi waya va ephiro ekina. Nave yawo yáchimunlaya, onani, ngelo a Apwiya áhoneya wa Yosefe mulohani, ii, Nkavinya, okushe mwana owo ni amannya, otchawele o Aigupto, nave okhale wiwo ophiyerya kinarwa‐koléla; ntakhara Herode anakhwela mwana wi amwiphe. Nave yowo ávinya, akusha mwámwana ni amannya ohiyu, achimula oya o Aigupto; akhalaru wiwo ophiyerya árimenliye Herode: wi yériwe yólochiwa ti Apwiya mwa mulipa‐miririmo wi, Káhitchana mwanaka akhume mu Aigupto. Vavo Herode, vawona wi yámlosowiha alipa‐miruku awo, ásarasareya murima tchiri, arumiha wi átoloshe asanamwane othene a m’Betelehemu, ni a m’mawani mwaya mothene, óphiyerya miyakha mili ni asinanchu othene, ntoko mwa elukuluku yeyo ákohiliye wa Alipa‐miruku awo. Vavo yáheriwa yolochiwa ti Yeremiya mulipa‐miririmo, wi, Masu yahiweya m’Rama, Eyinlo ni ochénya winchipale, Rakele awunlela anamwane awe; Nave hanakhwela ohakalalihiwa, Ntakhara hávovo yawo. Nyenya vórimela Herode, onani, ngelo a Apwiya áhoneya mulohani wa Yosefe mu Aigupto, ii, Nkavinya, okushe mwámwana ni amannya, orowe wilaponi ya Israyeli: ntakhara ókhwa yole ókhwela okumi awe wa mwámwana owo. Nave ávinya yowo, akusha mwámwana ni amannya evolowa mwilaponi ya Israyeli. Nyenya vawiwa yowo wi Arkelao ári mwene a Yudeya mu nipuroni mwa atithinnya Herode, áhova oya wiwo; nave áléliwiye ti Muluku mulohani, árowa avolowa wilaponi ya Galileya, arwa akilatheya mwitchokoni nsina naya Nazarete: wi yériwe yolochiwa ti alipa‐miririmo, wi, Anarwa‐atchuwiwa mNazarayo. Nave, m’mahiku ale árwa Yohane Mbatisi, mu’takhwani ya Yudeya, alocha, Rukunushani mirima, ntakhara Omwene wa Wirimu wohachamela. Ntakhara yola ti yowo ámlonchiye Yesaya mulipa‐miririmo, wi, Masu a ókhuwela mu’takhwani, Ryeheryani nikhwála na Apwiya, Lukamihani iphiro sawe. Nave Yohane mekhiye yowo árino yowara yawe ya mapururu a ekamila, ni mukwáchala wa nrapala mu’yununi mwawe; ni yólya yawe yári nasope ni mahavu a mu’takhwani. Vavo vámkhumela yowo Yerusalemu, ni Yudeya othene, ni elapo yothene yawáchamana ni Yordano; ebatisiwa ti yowo m’muhicheni wa Yordano, erikimupulula sotcheka saya. Nave yowo vawona anchipale a aFarisi ni a aSaduki órwa wubatisoni wawe, áhi wa yawo, Anamwane a enowa nyuwo, tani othorihenryeni otchawa esara enamórwa? Onihani nyuwo sawima sophwanela orukunuwa murima: nave muhererye olocha mwa nyuwo mekhinyu, Atithihu n’rino Abrahamu; vawi kinalocha wa nyuwo wi anawerya Muluku mwa maluku ala ovíherya Abrahamu anamwane. Nave’tho hihano vava epaso yohiyathiwa va’khiche va miri; ntakhara awe mwiri wohima sawima saphama onúhiwa ovonyiwa va moroni. Miva kinobatisani nyuwo m’mahini va orukunuwa; nyenya Yowo órwa vachuli vaka, ori okipwaha ikuru, yowo nkinaphwanela otesha isapato sawe: Yola anarwa‐obatisani mwa Munepa Wawéla ni m’moroni: yovérela yawe eri mu ntatani mwawe, nave anarwa‐avérasha va’tchachoni vawe; nave anarwa‐athukumanya tirigu awe mu’khupini, nyenya inyukula anarwa‐eyela m’moroni wohishipha. Vavo Yesu ávinya o Galileya arwa o Yordano, wa Yohane, wi abatisiwe ti yowo. Nyenya Yohane áhi amuwatele, alocha, Kinaphwanela miyo obatisiwa ti Nyuwo, nave Nyuwo munarwa wa miyo? nyenya Yesu áhákhula, ii wa yowo, Emya hihano: vawi wawihihá ori waphama wi hiyo n’sariherye ekhaikhai yothene. Vavo ámwemyererya Yowo. Nave Yesu, ábatisiwiye, vava ákhuma m’mahini: nave onani, erimu yámuhuleyerya, nave áhona Munepa wa Muluku wókhuruwa ntoko epompa orwa va Yowo; nave onani masu órwela wirimu awi, Ola ti Mwanaka osiveliwa Owo, mwa Yowo Kinnahakal’ala. Vavo Yesu ákushiwa ti Munepa o’takhwani wi éhiwe ti Musaserya. Nave vári Yowo hárino olya mahiku makhumi masheshe othana ni ohiyu, vachuli vaya ávoliwa etala. Nave awéha owo árwa alochano, Mwári Mwana a Muluku, nkalélani wi maluku ala ekhale ipau. Nyenya Yowo áhákhula ii, Wórepiwa, Mutchu harwa‐akhala ni okumi ni epauru, nyenya ni masu othene ókhuma mwano mwa Muluku. Vavo Musaserya ámukusha Yowo o muchetcheni wawéla; amwiyathi Yowo vasulu va namukaphe a empa ya Muluku, alochano, Mwári Mwana a Muluku, mwisúwihe mekhinyu vathi: vawi wórepiwa, wi, Anarwa‐aléla angelo awe sa weyo, Nave va mataya enarwa‐yotesha weyo, Wi ohitannye wene va nlukuni nnani nawá. Yesu álochano, Nave’tho wórepiwa, Ohimwéhe Apwiya Mulukuá. Vavo’tho Musaserya ámukusha Yowo o mwakoni worekama, amoniha ilapo sothe sene sa elapo ya vathi, ni nchichimiho naya; ii wa Yowo, Sothe sene kinovahani Nyuwo, múwa vathi ni okikokhorela miyo. Vavo Yesu álochano, Vinya’vo Satana, vawi wórepiwa, Apwiya Mulukuá onarwa‐omukokhorela, Nave Yowo mekhiyeru onarwa‐omuruméla. Vavo Musaserya ámuhiya, nave onani, angelo yárwa, emuruméla. Nave vári Yesu áhiwa wi yámveléla Yohane, árowa ovolowa o Galileya; nave ávinya o Nazarete arwa akilatheya m’Kapernao a va’shereshere va enia, m’munlano wa Zabuloni ni Naftali: wi yériwe yolochiwa ti Yesaya mulipa‐miririmo’wo, wi, Elapo ya Zabuloni ni elapo ya Naftali, Ephiro ya o’nia, okhopela wa Yordano, Galileya a amalapo. Atchu ókhala mwipiphini Yáhona wárya otokotoko, Ni yawo ókhala mu nipuroni na muruli wa okhwa, Wárya wátchowela wa yawo. Opacherya vavo Yesu ápacherya olaleyerya, ni olocha, Rukunushani mirima, ntakhara Omwene wa Wirimu woháchamela. Nave Yesu arikimwecha mu’shereshere mwa enia ya Galileya, áhona anna eli, Simoni aweriwa Petro, ni Andreya munnawe, erikimvonya mowaya mu’nia; vawi yári alipa‐ototha ihopa. Nave Yowo álochano, Hankeni va’chuli vaka, kinarwa‐kiwerani alipa‐ototha atchu. Nave yawo yáhiya vava miowayaya, emutchara. Nave vópwaha vavo Yowo áhona anna akina eli, Yakobo mwana a Zebedayo, ni Yohane munnawe, m’mwacheyani vamoha ni Zebedayo atithaya, erikimchotcha miowayaya; nave áwitchana. Nave yáhiya vava mwacheya owo ni atithaya, emutchara. Nave Yesu áhechecha m’Galileya mothene, arikimhusiha mothukumanela mwaya, alaleyerya mitchaka yaphama ya Omwene, apenusha irecha sothene ni wicheliwa wothene mwa atchu. Nave ovuwa wawe wáhiweya o Suriya wothe wene: nave yámkusherya othene awicheliwa, óphariwa ni irecha ni sohosha sa miloko miloko, ni óphariwa ti minepa yonanara, ni échilechile, ni ananchetche; nave Yowo áhápenusha. Nave yámutchara miloko miloko ya atchu órwela o Galileya ni o Dekapole, ni o Yerusalemu, ni o Yudeya ni okhopela wa Yordano. Nave Yowo ónniye miloko eyo, áwela m’mwakoni; nave ákilanthiye, yárwa wa Yowo óhuserya’we; nave áhula va’wanoni, ahusiha, ii: Óréla ari óhawa m’munepani: ntakhara ori wawaya Omwene wa Wirimu. Óréla ari óthanana: ntakhara narwa‐chakalalihiwa. Óréla ari awitchachála: ntakhara enarwa‐yákhela elapo ya vathi. Óréla ari óvoliwa etala ni ntchanana na ekhaikhai: ntakhara enarwa‐evona. Óréla ari ómorela ikharari: ntakhara narwa‐yákhela ikharari. Óréla ari awéla murima: ntakhara enarwa‐yona Muluku. Óréla ari awera murechele: ntakhara enarwa‐etchuwiwa anamwane a Muluku. Óréla ari óhoshiwa ntakhara a ekhaikhai: ntakhara ori wawaya Omwene wa Wirimu. Óréla muri nyuwo, vári enarwa‐ewúlihani muru, yohoshani, elocha ni wotha sonanara sothene va nyuwo, ntakhara a Miyo. Theyani, hakalalani: ntakhara yamahalanyu ti etokotoko Wirimu: vawi wawihihá yáhosha alipa‐miririmo yákhanl’awo muhiyariwe nyuwo. Nyuwo muri mwápa wa elapo ya vathi; nyenya mwápa owo wonwa, onasivihiwa ti sheni? Hihano honakhwanela’tho etchu nari, nyenya wi ovonyiwe vate, ni onyikaliwa ti atchu. Nyuwo muri omwaléla wa elapo ya vathi. Etchoko yomakiwa vasulu va mwako hewerya ovitheya. Akhweya henapariha onyari, ni okhunéla m’munoni, nyenya eniyathi yowo va yawiyatherya’vo aya; nave onnamwaléla othene m’pa’mmo. Hihá nyuwo mwáryihe omwaléla wanyu va mithoni va atchu, wi vawona miteko anyu yaphama, yachichimihe Atithinyu a Wirimu. Muhupuwele wi kárwa Miyo orwa‐wakanyerya malamulo akhweya alipa‐miririmo: nkárwile wakanyerya, nyenya okhwaniherya. Vawi tchiri kinalocha wa nyuwo, ophiyerya eniriaya evire erimu ni elapo, mwamucheka mwamukhani mmoha nari ethoka’ya emoha herwa‐evinyerya o malamulo, ophiyerya sothene sériwe. Ntakhara awe yowo otaphula nimoha na mathoriheryo yala makhanikhani, ahusiha atchu hihá, anarwa‐eriwa mukhanikhani mu Omwene wa Wirimu; nyenya yowo awera ni ohusiha ala, yola anarwa‐eriwa mtokotoko mu Omwene wa Wirimu. Vawi kinalocha ni nyuwo, ekhaikhai anyu yáhácha opwaha ya alipa‐orepa ni aFarisi, hamurwa‐m’volowa wene mu Omwene wa Wirimu. Mwáhiwa wi wálochiwa wa yawo akhalai, Ohiphe; nyenya yowo awipha anarwa‐akhala órosha mulachu: nyenya Miyo kinalocha wa nyuwo, wi yowo óshimwela munnawe vóhikhala nthowa anarwa‐akhala órosha mulachu; nave yowo anarwa‐alocha ni munnawe, A’theru weyo, anarwa‐akhala órosha mulachu wa atokwene: nyenya yowo anarwa‐alocha. Túte weyo, anarwa‐akhala órosha gehena a moro. Ntakhara awe wávelélaka yamahalá vohela’vo ephepa, nave vavo onupuwela wi munná ori ni etchu va weyo, ohiye vavo yamahalá vahólo vohela’vo, ovinye, opacherye wátana ni munná, nave vavo rwa oveléle yamahalá. Akuva wátana ni mukhwá a mulachu vavá oriáno va’phironi; akhweya mukhwá a mulachu anoveléle weyo wa óthoriha mulachu, nave óthoriha owo anaveléle weyo wa msurutato, ovonyiwe weyo mu kariposo. Tchiri kinalocha ni weyo, horwa‐okhuma’mo nari, nyenya ophiyerya olimve mwékhopiri ókutchula. Mwáhiwa wi wálochiwa, Ohiraruwe: nyenya Miyo kinalocha wa nyuwo, wi yowo óweha muthiana ni omukhalela nrima vavo arimraruwano hihano m’murimani mwawe. Nyenya nitho ná nolopwana nótchekiha, owosole, orihe wa weyo; vawi ori waphama wa weyo wi emoha ya sam’mwílini sá epahuwe, nave ohivonyiwe mwiliá wothene m’gehena. Nave ntata ná nolopwana nótchekiha, othikile, orihe wa weyo; vawi ori waphama wa weyo wi emoha ya sam’mwílini sá epahuwe, nave ohirowe mwiliá wothene o gehena. Wálochiwa’tho, Yowo óhiya mwariye amvahe ekarawa: nyenya Miyo kinalocha wa nyuwo, wi yowo óhiya mwariye, vahikhanle nthowa noraruwa, anamweriha yowo muthiana óraruwa: nave yowo anathela óhiyiwa owo anamraruwa. Nave’tho, mwáhiwa wi wálochiwa wa yawo akhalai, Ohilupele mwawotha nyenya onarwa‐oveléla wa Apwiya solupela sá: nyenya Miyo kinalocha wa nyuwo; Muhilupele wene, nari oromola Wirimu, ntakhara ori munyukhu mtokwene wa Muluku; nari oromola elapo ya vathi, ntakhara eri yonyikala’vo manani awe, nari oromola Yerusalemu, ntakhara ori muchetche wa Mwene mtokotoko. Nari ohilupele o muruá, ntakhara howerya wéliha chwee nari orípiha phii nihi nimoha. Nyenya olocha wanyu okhale, Ahe, ahe; hoe, hoe; nave yawachereryiwa va iho enarwela wa onanara owo. Mwáhiwa wi wálochiwa, Nitho oliva nitho, n’ninno oliva ninno: nyenya Miyo kinalocha wa nyuwo, Muhimuhihe mutchu ónanara; nyenya yowo anarwa‐ómana weyo va nramani ná nolopwana, omuruku?-?nushele nikina’tho. Nave wa yowo anakhwela orowa ni weyo o mulachuni ni okusha malayá omwemyererye’tho yawikhunelá. Nave yowo ówatelela omhóla ephiro emoha, oroweno pili. Wa yowo óveka weyo omvahe, nave wa yowo ókhwela wopoleya ohimrukunuwele. Mwáhiwa wi wálochiwa, Onarwa‐osivelana ni muhimá, ni omwicha mwichaniá: nyenya Miyo kinalocha wa nyuwo, musivelaneno amwichani anyu, ni ovekelela yawo óhosha nyuwo; wawihiha wi mwakhale anamwane a Atithinyu a Wirimu; ntakhara Yowo annaweliherya nsuwa nawe va ónanara ni va aphama, anarupihela epula va ékhaikhai ni va óhikhala ékhaikhai. Ntakhara wi mwasivela ósivelana ni nyuwo, yamahala tani murianyuno? nari alipa‐mushokho henera hiha? Nave mwalochela anninyuru, munera sheni opwaha akina? Nari amalapo henera hiha? Ntakhara awe nyuwo mukhale óphameya ntoko Atithinyu a Wirimu ari óphameya. Weheryani wi muhere sékhaikhai sanyu va mithoni va atchu, wi moneye wa yawo: wi mwihiha hamwinono yamahala ni Atithinyu a Wirimu. Ntakhara awe vothe vene onavelélá samahala sékharari, ohinopa nipeka vahólo vá, ntoko eneraya ówoka mothukumanela’mmo, ni m’makhwála’mmo, wawihihá wi ethamaliwe t’atchu; Tchiri kinalocha wa nyuwo, Yawo ahakhela khuluwi samahala saya. Nyenya weyo vovaha samahala sékharari, ntata ná nothiana nihisuwele yeyo n’neraya ntata ná nolopwana: wawihihá wi samahala sá sékharari sikhale sa wiphini: nave Atithiá awona wiphini anarwa‐okokiherya weyo. Nave mwavekelaka, muhikhale ntoko ówoka’wo: ntakhara yawo enasivela wemela ni ovekela mothukumanela’mmo, ni va makhulukano a makhwála, wi yoneye wa atchu. Tchiri kinalocha wa nyuwo, yawo ahakhela khuluwi samahala saya. Nyenya weyo vovekela, volowa m’pa mwá, owale nsele ná, ovekele Atithiá ari wiphini, nave Atithiá awona wiphini anarwa‐okokiherya weyo. Nave vovekela muhúluleulule siyo hoe, ntoko eneraya amalapo, ntakhara enera wi enarwa‐yiwiwa ni wuluma‐uluma waya. Ntakhara awe nyuwo muhiphwanaphwaneno: Vawi Atithinyu annasuwela itchu sinothowani, nyuwo muhipachenrye omveka Yowo. Ntakhara awe vekelani nyuwo hihá: Atithihu a Wirimu, Nsina nanyu nélihiwe. Omwene anyu orwe. Okhwela wanyu wereye, ntoko Wirimu hihá vathi vano. Munivahe hiyo olelo yólya yahu ya’lelo. Nave munikhurumuwele sopoleya sahu, ntoko hiyo’tho nokhurumuwela alipa‐opoleyahu. Nave muhinani‐kusherya mwa wéhiwa, nyenya munivulushe wa ónanara owo. Vawi mwakhurumuwela atchu sotcheka saya anarwa‐akhurumuwela nyuwo’tho Atithinyu a Wirimu. Nyenya mwahikhurumuwela atchu sotcheka saya, Atithinyu’tho harwa‐akhurumuwela sotcheka sanyu. Nave vothe vene muninanelanyu olya, muhikhale ni withoni wothanana, ntoko ówoka’wo: ntakhara ennananariha withoni waya, wi yoneye wa atchu wi enninanela olya. Tchiri kinalocha wa nyuwo, Yawo ahakhela khuluwi samahala saya. Nyenya weyo, vawinanela olya, ochiha muruá, ni okusa withoni wá: wi ohoneye wa atchu wi onninanela olya, nyenya wa Atithiá ari wiphini: nave Atithiá awona wiphini anarwa‐okokiherya weyo. Muhíthukumanyerye mekhinyu muhakhu va elaponi ya vathi, vári asocholo ni murawa sinnapahula; nave vári alipa‐wiya ennakhuvula ni wiya: nyenya mwithukumanyerye mekhinyu muhakhu Wirimu, vári asocholo nari murawa hasinapahula, nave alipa‐wiya henakhuvula ni ohíya: vawi wiwo ori muhakhuá, wiwo onarwa‐okhala murimá’tho. Nitho’ti onyari wa mwíli: ntakhara awe nitho ná nári na omoha, mwíliá wothene onarwa‐okhala wawaryihiwa. Nyenya nitho ná nári nonanara, mwíliá wothene onarwa‐okhala worípihiwa. Ntakhara awe warya wiwo ori mwa nyuwo wári epiphi, epiphi eyo ti etokotoko tchiri! Hávovo mutchu anawerye okhala kapuro a apwiya awe eli: vawi akhweya anarwa‐amwicha mmoha owo, ni osivela mukina owo; akhweya anarwa‐ákelela wa mmoha, avevula mukina owo. Hamuwerya okhala kapuro a Muluku ni a Muhakhu. Ntakhara awe kinalocha wa nyuwo, muhipe murima ni okumi anyu, yeyo munirianyu mulye ni yeyo munirianyu muwurye; akhweya ni mwíli anyu, yeyo munirianyu muware. Okumi hori wopwaha yólya, ni mwíli wopwaha yowara? Weheryani ipalame sa Wirimu, wi hasinamisa, nari hasinahacha, nari hasinathukumanya mu’khupini; nave Atithinyu a Wirimu annalyiha. Nki nyuwo hamunahiyanano opwaha hiho? Nave tani a nyuwo ni wipa murima anawerye wachererya va wunnuwa wawe mwono mmoha? Nave munipelani murima ni yowara? Nkawehashani ithutu sa o’takhwani, wunnuwa waya; hasinapharasha muteko, nari hasinaviya: nyenya kinalocha wa nyuwo, wi nari Solomoni mu nchichimiho nawe nothene háwanre ntoko emoha ya hiha. Nyenya Muluku awariha wawihiha manashi a o’takhwani, enakhala olelo, nave omelo evonyiwa vikho, nki tahi nyuwo opwaha tchiri, nyuwo ororomela tonto? Ntakhara awe muhipele murima, ni wi, N’ni‐n’lye sheni? nari, N’ni‐niwurye sheni? nari N’ni‐niware sheni? Vawi amalapo enakhwelasha sothene iho; vawi Atithinyu a Wirimu annasuwela wi sinnothowani sothene iho. Nyenya m’pacherye wavya Omwene awe ni ekhaikhai awe, nave sothe sene iho sinarwa‐sachereryiwa wa nyuwo. Ntakhara awe muhipele murima ni omelo: vawi omelo onarwa‐wisípela murima mekhaya. Ninnakhwanela nihiku ni sawukhula saya. Muhithoriherye, wi muhithorihiwe. Vawi ni othoriha wiwo munathorihanyuno, nyuwo’tho munarwa‐muthorihiwa: nave ni mweryo yowo muneryanyuno, onarwa‐weryiwa wa nyuwo’tho. Nave onona hai mwékokhola ori mu nithoni mwa munná, nyenya ekhukulu eri mu nithoni ná weyo mwanene honupuwela? Akhweya onarwa‐wi hai wa munná, Nkakemyererye kithanle mwékokhola mu nithoni ná; nave ona, ekhukulu eyo eri mu nithoni ná nla. Ówoka weyo! nkapacherya othanla mu nithoni ná ekhukulu eyo, nave vavo onarwa‐wonasha othanla mwékokhola mu nithoni na munná. Muhivaheke yawéla eyo wa anapwa, nave muhivonyeke irácho sanyu vahólo va ikupa, wi sinanyi?-?kalele akhweya ni manani aya, nave vorukunuwa sináhule nyuwo. Vekani, nave enarwa‐evahiwa wa nyuwo; avyani, nave munarwa‐m’phwanya; okotchani, nave n’narwa‐nihuleliwa wa nyuwo: Vawi yowo anaveka anakhela; ni awavya owo anaphwanya; ni wa awokotcha owo n’nahuleliwa. Akhweya mutchu tani a nyuwo, yowo vomveka mwanawe epau, anarwa‐amvaha nluku? Akhweya vomveka ehopa, anarwa‐amvaha yowo enowa? Hihá, khwino nyuwo, muri onanara, munnawerya ovaha anamwananyu samahala saphama, wopwaha wawihai nki Atithinyu a Wirimu anarwa‐avaha itchu saphama wa yawo ómveka Yowo? Ntakhara awe itchu sothene mwatchunaka wi atchu yerele nyuwo, nyuwo’tho muwerele yawo sawihiha. Yeyo ti malamulo ni alipa‐miririmo. Volowani va mukhorani wonimuwa: ntakhara mukhora ori mtokotoko, ni ephiro yoyano wutholowani ti yokothóla; nave ari anchipale yawo enavolowa’mo. Vawi mukhora ori wonimuwa, ni yoyevasha ephiro eyo yoyano wukumini, nave óphwanya yeyo ari awalakhanyeya. Weheryani musepe alipa‐miririmo ówoka, yawo enarwa wa nyuwo ni sowara sa ipuchepuche, nyenya mpuwa mwaya ari anapíli óluwa, munarwa‐mwásuwela ni sawima saya. Mano ennarukula mpesa va míwani, nari makúkhu va murulani? Hihá, mwiri wothene waphama onima sawima sosiva; nyenya mwiri wawucha onima sawima sonanara. Howerya mwiri waphama wima sawima sonanara, nari mwiri wawucha wima sawima sosiva. Miri yothene yohima yawima yosiva, enathikiliwa evonyiwa o moroni. Ahe, hihá va sawima saya munarwa‐mwásuwela yawo. Tahi yowo ólocharu wa Miyo, Apwiya, Apwiya, anarwa‐avolowa mu Omwene wa Wirimu; nyenya awera owo yokhwela ya Atithaka a Wirimu. Anchipale enarwa‐yi wa Miyo, nihiku nenlo, Apwiya, Apwiya, henálokoha masu mu nsina nanyu, ni mu nsina nanyu’tho ovíha minepa yonanara, ni wera mu nsina nanyu’tho saikuru sinchipale? Nave vavo kinarwa‐kiwupusherya yawo, Nkinosuwelani nyuwo ilukuluku sothene: vinyani wa Miyo, nyuwo awera sohiléleya. Ntakhara yela, othene yawo eniwa masu aka yala, ni wera, kinarwa‐káphwanaphwaniha ni mutchu owarála, ámakile empawe va mwala: Nave yátchula epula, nave yárwa mihiche, nave yáhopa etcheku, sákusaka va empa eyo; nave hayúwale: ntakhara yátikitheryeya va mwala’vo. Nave othene awiwa masu aka yala, ni ohera, enarwa‐ephwana?-?phwanihiwa ni mutchu olosowa yowo ámakile empawe va ehávani: Nave yátchula epula, nave yárwa mihiche, nave yáhopa etcheku, sákusaka va empa eyo; nave yáhúwa: nave wuwa waya wári otokotoko. Nave vákhala Yesu ákutchunliye masu yala, miloko ya atchu yátikhina ni ehusiho awe: vawi áhusiha ntoko mwanene ikuru, tahi ntoko alipa‐orepa’ya. Nave vokhuruwa wawe va mwakoni’vo, yámutchara miloko minchipale ya atchu. Nave onani, mulipa‐marecha árwa, amkokhorela, alocha, Apwiya mwákhwelaka munawerya okiryeherya. Nave Yesu áhokola ntata nawe, amutannya yowo, ii, Kinnakhwela, nkaryeheryiwa. Nave vava marecha awe yávinya’vo. Nave Yesu álochano, Ona weyo, ohiléle mutchu; nyenya rowa, wisonihe wa mulipa‐ephepa owo, oveléle yamahala yeyo alamule‐nliye Mose, okhale namona wa yawo. Nave vári Yowo ávolowa m’Kapernao árwa wa Yowo kenturiyo, amveka, ii, Apwiya, mmiravo aka ori ókona m’pa’mmo, awicheliwa nanchétche, awukhuliwa wawopiha. Nave Yesu álochano, Kinaphiya Miyo, kimpenushe; Nyenya kenturiyo’wo áhákhula ii, Apwiya, nkinaphwanela wi mwavolowe vathi va nipatho naka hoe: nyenya mwirimlocha masu, nave anarwa‐apenushiwa mmiravo aka. Vawi miyo’tho kiri mutchu awiwelela olamulelo, kirino asurutato awiwelela miyo: nave kinalocha wa ola, Rowa, arowa; ni wa mukina, Rwa, arwa; nave wa kapuro aka, Era ela, éra. Nave vawíwa ela, Yesu átikhina, ii wa yawo ómutchara, Tchiri kinalocha wa nyuwo, nari mwa Israyeli, nkiphwannye nroromelo nawihiha. Nave kinalocha ni nyuwo, wi anchipale a wiwo onakhuma nsuwa ni a wiwo onanela nsuwa enarwa‐ephiya, ekhala vamoha ni Abrahamu, ni Isake, ni Yakobo, mu Omwene wa Wirimu; nyenya anamwane awo a Omwene enarwa‐evonyiwa wipiphini ya vate: wiwo onarwa‐okhala wunla ni okhuriha minno. Nave Yesu áhi wa Kenturiyo’wo, Haweke, okhale wa weyo ntoko waroromelelá. Nave ápenushiwa mmiravo’wo elukuluku yeyo. Nave vophiya Yesu o’mpa ya Petro, áhona mpewe awe akonne, awicheliwa nepwesha. Nave ámutannya ntata nawe, nave nepwesha ámuhiva muthiana owo; nave ávinya, amuruméla Yowo. Nave vophiya oshekuwa, yámukusherya atchu anchipale ophariwa ti minepa yonanara: nave Yowo ákumiha minepa eyo ni masu, apenusha awicheliwa othene: wawihihá wi yakhwáne yolochiwa ti Yesaya mulipa‐miririmo’wo, wi, Yowo mekhiye ákusha sokhulumuwa sahu, Atesha irecha sahu. Nave Yesu, vawona miloko minchipale ya atchu ómurukuryerya, álamulela orowa okhopela. Nave árwa mutchu mulipa‐orepa, ii wa Yowo, Muhusiha, kinarwa‐kotcharani Nyuwo wothe wene muniyanyu’wo. Nave Yesu álocha wa yowo, Ananthala arino mihikhwe aya, ni ipalame sa wirimu ipuru saya, nyenya Mwana a mutchu hánono vohamela muru awe. Nave mukina a óhuserya’we, áhi wa Yowo, Apwiya, mukemyererye miyo kipacherye orowa ovitha murutchu wa atithaka. Nyenya Yesu álocha wa yowo. Tchara Miyo, ohiye atchu ókhwa evithe alipa‐okhwa aya. Nave vári Yowo avoloiye m’mwacheyani, óhuserya’we yámutchara. Nave onani, vávinya etcheku etokotoko va’nia, wawihihá wi mwacheya áhuruweliwa ni machumusha: nyenya Yowo ámurupa. Nave yawo yárwa, emvíha, elocha, Apwiya nkavulushani, n’namrimela. Nave Yowo álochano, Muri awova ntakhara sheni, óroromela tonto? Vavo Yowo ávinya, asamela etcheku eyo ni enia eyo, nave wáhera chuu winchipale. Nave yátikhina atchu awo, elocha, Ti mutchu awihai ola, wi nari etcheku ni enia sinnamwiwelela. Nave vophiya Yowo okhopela, wilaponi ya Agadara, yákumanano eli óphariwa ti masololo ókhuma o nipuroni na mahiye, a owali tchiri, wawihiha wi háwerya ovira’vo mutchu va ephiro yeyo. Nave onani, yákhuwela yi, N’ri ni sheni ni Nyuwo, Nyuwo Mwana a Muluku? Mórwa wino onihosha hiyo, elukuluku aya hephiyale? Nave vári vachai ni yawo muloko wa ikupa sinchipale sirikimólya. Nave minepa eyo yámveka elocha, Mwanikumiha, mun’rumihe hiyo nivolowe m’mulokoni wa ikupa iho. Nave álochano, Haweni. Nave yeyo yákhuma, erowa ovolowa mu ikupani iho: nave onani, muloko wothene wátchimaka ni wupuwa ohicho mu’nia’mmo, nave wákhwa m’mahini. Nyenya ókukhula yátchawa, erowa o itchokoni, elokoha sothene, ni sawereya saya sa alipa‐minepa’wo. Nave onani, etchoko yothene yákhuma okumanano Yesu, nave yámonnaya Yowo, yámveka wi avinye m’minlanoni aya. Nave Yowo ávolowa M’mwacheyani, alapuwa, aphiya witchokoni wawe. Nave onani, yám’mukusherya mutchu ananchétche, okona va mapakoni: nave Yesu vawona nroromelo naya, áhi wa awicheliwa owo, Lipa murima, mwana, sotcheka sá sokhurumuweliwa. Nave onani, akina a alipa‐orepa yálocha m’murimani mwaya, Ola anerela Muluku opwalu. Nave Yesu, vosuwela maupuwelo aya, áhi, Ntakhara sheni munupuwelelanyu sonanara m’mirimani mwanyu? vawi yavakhiviru tivi, olocha, Sotcheka sá sokhurumuweliwa; akhweya olocha, Nkavinya, weche? Nyenya wi musuwele wi orino ikuru Mwana a mutchu vathi vano sokhurumuwela sotcheka (vavo álochano awicheliwa owo), Nkavinya, oteshe mapakoá, orowe o’mpa wá. Nave ávinya, arowa o’mpa wawe. Nave atchu a miloko yónnaya, yáhova, echichimiha Muluku, awavaha atchu ikuru sawihiha iho. Nave Yesu vovira, orwela wiwo, áhona mutchu, nsina nawe Mateyu, arikimkilathi vawakhelela mushokho, alochano, Kitchare Miyo. Nave yowo ávinya, amutchara. Nave vári Yowo ákilanthiye va yólya m’pa’mmo, onani, alipa‐mushokho ni alipa‐otcheka anchipale yárwa ekilathi vamoha ni Yesu ni óhuserya’we. Nave aFarisi, vawona ela, yálochano óhuserya’we, Ntakhara sheni Muhusihanyu anamólya vamoha ni alipa‐mushokho ni alipa‐otcheka? Nave Yesu íwaliye áhi, Ólipa henakhwela mulipa‐mureche hoe, nyenya awicheliwa. Nyenya rowani muhuserye ti sheni ela, Kinakhwela ikharari, tahi ephepa hoe: vawi nkárwile orwa witchana ékhaikhai nyenya alipa‐otcheka. Vavo yárwa wa Yowo óhuserya’we a Yohane, yi, Ntakhara sheni hiyo ni aFarisi ninninanela olya wili wili, nyenya óhuserya’nyu heninanela? Nave Yesu áhi wa yawo, Mano amiravo a empa ya othela enawerya wunla elukuluku yeyo mulipa‐othela anakhaliyeno? nyenya enarwa‐ephiya mahiku, vári mulipa‐othela anarwa‐avíhiwa wa yawo, nave vavo enarwa‐yinanela olya. Nave hávovo mutchu áphitannye epareya ya ekuwo ephya va yawikhunela yakhalai; vawi epareya’ya eyo enavíha wa yawikhunela eyo, nave ennera ephaka etokotoko. Akhweya henamínela vinyo ahihano m’mirupani yakhalai; yihihá, mirupa enaphuleya, nave vinyo anayeheya, nave mirupa enapahuwa: nyenya enamínela vinyo ahihano m’mirupani yahihano, nave sopili sinnakhapeleleya. Vári Yowo arikimwalochela yawo itchu hiho, onani, árwa mutchu mutokwene, amkokhorela, alocha, Órimela hihano vava mwanaka mwamuthiana, nyenya’tho murwe mwiyathi ntata nanyu va yowo, nave anarwa‐akhala mkumi. Nave Yesu ávinya amutchara, ni óhuserya’we ene. Nave onani, muthiana ári ni ereche yokhuma nikhami miyakha khumi na mili, árwa ochuli wawe, atannya maroso a yawikhunela awe: vawi ámlocha mwa yowo mekhiye, Katannyaru yawikhunela yawe kinarwa‐kipenushiwa. Nyenya Yesu vorukunuwa ni wona yowo áhi, Lipa murima, mwana mwamuthiana we, nroromelo ná nihopenusha weyo. Nave muthiana owo ápenuwa opacherya va elukuluku yeyo. Nave Yesu vovolowa empa awe ya mutokwene owo, ni vawona awópa akaviriko ni muloko wa atchu ónyakula, álocha, Khumani, vawi mwánahano’wo hakhwile nyenya anamrupa. Nave yámtheya ryaryarya. Nyenya muloko’wo wákumihiwaya, Yowo ávolowa’mo, aphara ntata nawe; nave mwánahano’wo ávinya. Nave ovuwa wawe wiwo wáhiweya mwilaponi yothene’yo. Nave vovira Yesu orwela wiwo, yámutchara atchu eli évasi, ókhuwela ni wi, Munimorele hiyo ikharari, mwana a Davide. Nave Yowo ávolowiliye m’pa’mmo, atchu évasi awo yárwa wa Yowo: nave Yesu áhi wa yawo, Munnaroromela wi kinawerya wera ela? Yálochano, Ai, Apwiya. Vavo átannya mitho aya, ii, Yériwe wa nyuwo ntoko nroromelo nanyu. Nave mitho aya yáphituwa. Nave Yesu áhálopola, alocha, Weheryani, ahisuwele mutchu mukina. Nyenya yawo yákhuma’mo, evuwiha ovuwa wawe mwilaponi yothene’yo. Nave yawo erikimkhuma, onani, yámkusherya mutchu óhuluma, óphariwa ti munepa wonanara. Nave wákumihiwaya munepa owo, óhuluma owo áhuluma, nave miloko ya atchu yátikhina, elocha, Nari khalai henoneye yawihihá mwa Israyeli. Nyenya aFarisi yámlocha, anamkumiha minepa yonanara ni ikuru sawe sa mwene a minepa yonanara. Nave Yesu áhechecha m’michetcheni yothene ni mwitchokoni anahusiha mothukumanela mwaya, alaleyerya Mitchaka Yaphama ya Omwene owo, apenusha irecha sothene ni sokhulumuwa sothene. Nyenya Yowo, vawona miloko eyo ya atchu, áthanana m’murimani ntakhara a yawo, vawi yári ómwaryeya ni ómwalamwala ókhala ntoko ipuchepuche sohikhala ni mukukhula. Vavo álocha ni óhuserya’we, Sokhupa sinnácha tchiri nyenya alipa‐muteko ari awalakhanyeya. Ntakhara awe vekelani Mwanene sokhupa, wi awopele alipa‐muteko wukhupani wawe. Nave vári Yowo áhisitchanela ohuserya’we khumi neli, áhávaha ekhaleno ikuru va minepa yonanara, sokumiha yeyo, ni sopenusha irecha sothene ni sokhulumuwa sothene. Nave masina aya a arummwa awo khumi neli ti yala: ópacherya Simoni aweriwa Petro, ni Andreya munnawe: Yakobo mwana a Zebedayo ni Yohane munnawe; Filipo, ni Bartolomeyo; Tomasi ni Mateyu mulipa‐mushokho’wo; Yakobo mwana a Alifeyo, ni Tadeyo; Simoni Mkanane, ni Yudase Isikariote yowo’tho ámvelénle. Yala, khumi neli ala, Yesu áhárumiha, áléla yawo ni wi; Muhivire o’phironi ya wa amalapo, ni mwitchokoni ya aSamariya muhivolowe’mo: nyenya tchiriene muvire o ipuchepuche sorimela sa emusi ya Israyeli. Nave munarowanyu, laleyani, wi, Omwene wa Wirimu wohachamela. Penushani awicheliwa, víhani ókhwa, ryeheryani alipa‐marecha, kumihani minepa yonanara. Mwáhákhela siyo ene, vahani siyo ene. Muhíkusherye icharama sa mivira, nari sawéla, nari sa ekhopiri, m’mikwachalani mwanyu; nari murupa wa iphika wa o’phironi, nari malaya meli, nari isapato, nari mutokoso: vawi mulipa‐muteko anaphwanela wakhela sólya sawe. Nave m’michetcheni yothene nari mwitchokoni, mwavolowa’mo, mukohashe tani ori ophwanela mummo; nave khalaniru wiwo ophiyerya munakhuma’mo. Nave vovolowa empa mulochele. Nave empa’eyo yári yophwanela, murechele anyu orwe va yeyo, nyenya yáhiri yophwanela, murechele anyu okokele wa nyuwo. Nave yowo harwa‐awakhelani nyuwo, nari ohiwa masu anyu, munakhumanyu m’pa’mmo, nari mwitchokoni’mmo, tathani ntchupi m’manani anyu. Tchiri kinalocha wa nyuwo, wi, mu nihiku nothoriha, mulachu aya wa Sodoma ni Gomora onarwa‐oyeva ni wawaya wa etchoko yela. Nkonani, Miyo kinorumihani nyuwo ntoko ipuchepuche véri va anapíli: ntakhara awe khalani ówarála ntoko enowa, ni éparipari murima ntoko epompa. Nyenya warálani ni atchu; vawi enarwa‐yovelélani wa atokwene a mulachu; enarwa‐yowashulani nyuwo mothukumanela mwaya; nave’tho enarwa‐yokushe?-?ryani nyuwo wa achamasowa ni mamwene ntakhara a Miyo, okhala namona a wa yawo, ni wa amalapo. Nyenya vothe vene eniriaya yoveléleni, muhipeleke murima munulume hai nari munaloche sheni; vawi yeyo muniryanyu mulume, enarwa‐evahiwa wa nyuwo, va elukuluku yeyo; vawi awuluma tahi nyuwo, nyenya Munepa wa Atithinyu anamuluma mwa nyuwo. Nave munna anarwa‐aveléla munnawe wukhwani, ni atithi mwanawe: nave anamwane enarwa‐evanyiha awayara’ya, ewiphiha yawo. Nave enarwa‐yicha nyuwo atchu othene ntakhara a nsina naka; nyenya yowo óvilela ophiyerya makutchuwelo, yola anarwa‐avulushiwa. Nyenya eniryaya yohosheni nyuwo mwitchokoni ela, tchawelani mukina: tchiri kinalocha wa nyuwo, Hamurwa‐mukutchula michetche ya Israyeli, ophiyerya vári Mwana a mutchu arwile. Óhuserya hanapwaha muhusiha’we, nari kapuro hanapwaha pwiya’we. Ori wokhwanela wa óhuserya wi akhale ntoko muhusiha’we, ni kapuro ntoko pwiya’we. Khwino yámutchuwa mwanene emusi, wi, Beelzebule, herwa‐epwaha owera hihá a va emusi awe? Ntakhara awe muhove yawo; vawi hiyavovo etchu yákhuneliwe, yeyo herwa‐yupululiwa; nari etchu yovitheya, yeyo herwa‐esuwanyeya. Yeyo kinolélakani nyuwo mwipiphini, nkalokohani vokokoleya: nave yeyo muniwanyu mu naruni, muloche va mapatho a’mpa. Nave muhove yawo enipha mwíli, nyenya okumi owo henawerya wipha; nyenya tchiriene move Yowo, ówerya otolosha okumi ni mwíli ene m’gehena. Iphera pili hasinathuma mwékhopiri? nave emoha ya hiho henamorela vathi vohikhala Atithinyu: nyenya’tho nyuwo, mihi othene a m’muruni mwanyu ahálakhanyiwa. Ntakhara awe muhoveke; nyuwo munnapwaha étinti anchipale. Ntakhara awe mutchu yowo anarwa‐ákhulela Miyo va mithoni va atchu, Miyo’tho kinarwa‐kimwákhulela yowo va mithoni va Atithaka a Wirimu. Nyenya mutchu yowo anarwa‐akikhocha Miyo va mithoni va atchu, Miyo’tho kinarwa‐kimukhocha yowo va mithoni va Atithaka a Wirimu. Muhanyiherye wi kárwele ovonya murechele va elaponi ya vathi vano; nkárwele ovonya murechele, nyenya nlema. Vawi kárwa opachula mutchu wa atithinnya, ni mwana mwamuthiana wa amannya, ni muthiana ótheliwa wa apwiya mwanawe: nave a va emusi awe a mutchu enarwa‐ekhala amwichani awe. Yowo ósivela atithinnya, nari amannya wopwaha Miyo, hanaphwanela Miyo, nave yowo ósivela mwanawe mwamulopwana, nari mwanawe mwamuthiana wopwaha Miyo, hanaphwanela Miyo. Nave yowo ahinatesha mwikimanyo awe, atchara vachuli vaka, hanaphwanela Miyo. Yowo áphwannye okumi awe, anarwa‐ariha; ni yowo árihale okumi awe, ntakhara a Miyo, anarwa‐aphwanya yola. Yowo awakhela nyuwo, anakhela Miyo, ni ókákhela Miyo, anamwakhela Yowo ákirumihale Miyo. Yowo awakhela mulipa‐miririmo, va nsina na mulipa‐miririmo, anarwa‐akhela yamahala ya mulipa‐miririmo; nave awakhela mutchu ékhaikhai, anarwa‐akhela yamahala ya mutchu ékhaikhai. Nave yowo anarwa‐awuryiha mmoha a anamwane ala, nari ekahi ya mahi órirya, va nsina na óhuserya, tchiri kinalocha wa nyuwo, yowo harwa‐ariha yamahala yawe. Nave vári, Yesu amanle wathoriherya óhuserya’we khumi neli, ávinya wiwo ohusiha ni olaleyerya mwitchokoni mwaya. Nyenya Yohane, vawiwa mu kariposo miteko eyo ya Kristu, árumiha masu ni ohuserya’we, ii wa Yowo, Nyuwo mwá órwa owo, akhweya niwehererye mukina? Nave Yesu áhákhula, alochano, Haweni mukokiherye masu wa Yohane hiho muniwanyu ni munonanyu: A evasi ennakhela wona waya, ni órakala mecho ennechecha, alipa‐marecha ennaryeheryiwa, ni óchiyana enniwa, ni ókhwa ennavíhiwa, ni wa óhawa ennalaleyeryiwa mitchaka yaphama. Nave óréla ti yowo ahinakwachuliwa ntakhara a Miyo. Nave yala erikimrowa, Yesu ápacherya olocha ni miloko ya atchu sa wa Yohane, Mwákhuma oya o’takhwani wona sheni? Eheche yochikinyeya ni etcheku? Nyenya mwákhumale wona sheni? Mutchu ówara sochetcheya? Onani, ówara sochetcheya ari mu ipani sa mamwene. Nyenya mwákhumeleni? Wona mulipa‐miririmo? Tchiri, kinalocha wa nyuwo, topwaha mulipa‐miririmo. Ola ti yowo wárempwe sa yowo, wi, Ona Miyo kinarumiha órummwa aka withoni wanyu, Yowo anarwa‐aryeherya ephiro anyu muholo mwanyu. Tchiri kinalocha wa nyuwo, Hávinnye mwa óyariwa ti athiana mutchu mtokotoko ópwaha Yohane Mbatisi; nyenya yowo ori óyeva mu Omwene wa Wirimu annamunnuwela yowo. Nave opacherya va mahiku a Yohane Mbatisi, ophiyerya hihano vava, Omwene wa Wirimu ori wawakuvihiwa, nave awakuviha’wo ennashophola ni ikuru. Vawi alipa‐miririmo othene ni malamulo yálochela ophiyerya va Yohane. Nave mwákhwelaka wakhela, ola ti Eliya yowo yiriaya annórwa. Yowo ori ni maru awiwa, íwe. Nyenya kinarwa‐kiphwanaphwaniherya ni sheni atchu ala a mutano? Ari óphwanaphwana ni anamwane ókhala m’matchachoni a marocha, yawo enamwitchana akhwaya, ni wi, Náwopelani nyuwo akaviriko, nave nyuwo hamwínale; nahinla eyinlo, nave nyuwo hamwánlale. Vawi Yohane árwa óhilya, óhiwurya, nave yawo eni, Ori ni munepa wonanara. Mwana a mutchu árwa ólya, ni ówurya, nave yawo eni, Onani mutchu ólyólya ni ówuryawurya vinyo, ntham’vene a alipa‐mushokho ni alipa‐otcheka! Nave miruku eneriwa yekhaikhai ni miteko aya. Vavo Yowo ápacherya wokotchela itchoko iho, mummo sériwe sinchipale iho sa miteko yaikuru sawe, ntakhara wi heyárukunuiye. Ochilu wa weyo, Korazini! ochilu wa weyo Betsaida! Ntakhara saikuru iho séreiye mwa weyo séreiyeke m’Turo ni m’Sidoni, ekárukunuwa m’murima khalai mu ishakhwini ni mu echúrwani. Nyenya’tho kinalocha wa nyuwo wi mu nihiku nothoriha mulachu aya wa Turo ni Sidoni onarwa‐oyeva ni wawinyu. Nave weyo, Kapernao, mano onarwa‐owelihiwa ophiyerya o erimu? onarwa‐okhuruwa ophiyerya wilaponi ya alipa‐okhwa! ntakhara saikuru sene séreiye mwa weyo séreiyeke m’Sodoma, yeyo ekákhala ophiyerya olelo. Nyenya’tho kinalocha wa nyuwo wi mu nihiku nothoriha, mulachu aya wa Sodoma onarwa‐oyeva ni wawá. Mu elukuluku yeyo Yesu áhákhula ii, Kinákhulelana ni Nyuwo, Atithi, Mwanene Wirimu ni vathi vano, wi mwákhuwa hiho wa alipa‐miruku ni ósuwelasha, nave mwáhupululela hiho wa makwiya. Ai, Atithi, ntakhara yawihihá yákhala yohakalaliha va mithoni vanyu. Itchu sothene sáveléliwa wa Miyo ti Atithaka; nave hávovo mutchu anasuwela Mwana owo, nyenya Atithi mekhaya; nave hávovo mukina anasuwela Atithi nyenya Mwana owo mekhiye, ni wa yowo ene Mwana owo anatchuniye omupululela. Rwani wino wa Miyo othene nyu óvela ni óhokoliwa ni mirichi, nave Miyo kinarwa‐kiwitchuwihani nyuwo. Ireyani nipisi naka va nyuwo, nave huseryani wa Miyo; ntakhara kiri awitchachála ni awiyeviha m’murima: nave munarwa‐m’phwanya witchuwa wa okumi anyu. Vawi nipisi naka n’ri nochetcheya, ni murichi aka ori woveya. Mu elukuluku yeyo Yesu ávira nihiku na Sabata véri va imacha sa tirigu; nave óhuserya’we yávoliwa etala, epacherya ovurula inuku, elya. Nyenya aFarisi, vawona, yáhi wa Yowo, Nkonani, óhuserya’nyu enera yohemyiwa wereya nihiku na Sabata. Nyenya Yowo áhi wa yawo, Hamwálakhannye nari yeyo énriye Davide, ávoliwiye etala, ni yawo áriyeno? wi ávolowa empa ya Muluku, alya ipau sawoniherya, sohemyiwa olya yowo nari yawo áriyeno, nyenya alipa‐epheparu. Nari hamwálakhannyeru m’malamulo, wi nihiku na Sabata, alipa‐ephepa mu empa ya Muluku’mmo ennananariha nihiku na Sabata, ehikhala ni yotcheka? Nyenya kinalocha wa nyuwo, wi ópwaha empa ya Muluku eyo ori vava. Nyenya mwásuwenleke ti sheni ela, Kinakhwela ikharari, tahi ephepa hoe, hemwakáthorihale wi tonanara óhitcheka’wo, vawi Mwana a mutchu ori mwanene awe a nihiku na Sabata. Nave Yowo ávinya vavo, avolowa mothukumanela mwaya; nave onani, mwári mutchu a ntata nophyórorowa. Nave yámukohasha Yowo, ni wi, Ti wawemyiwa openusha nihiku na Sabata? wi emurosh?-?erye mulachu. Nyenya Yowo áhi wa yawo, Mutchu tani a nyuwo, yowo orino epuchepuche emoha, nave yamorela mu’lichini nihiku na Sabata, harwa‐aphara, akumiha yeyo? Nave nki tiwawihai opwaha wawe wa mutchu ni epuchepuche! Ntakhara awe tiwawemyiwa wera saphama nihiku na Sabata. Vavo álocha Yowo wa mutchu’wo, Okola ntata ná. Nave yowo áhókola, nave nákokiheryiwa na okumi ntoko nikhwaya. Nave aFarisi yákhuma, evánela somwerela Yowo, mwomutolosha. Nyenya Yesu ásuwenliye, ávinya wiwo: nave yámutchara atchu anchipale; nave Yowo áhápenusha yawo othene, álipiherya masu wi ehimupulule: wi yériwe yolochiwa ti Yesaya mulipa‐miririmo’le, wi, Nkona mmiravo aka, yowo kúmuthanlilaka, Ósiveliwa’ka, yowo okumi aka onahakalalayano: Va Yowo kinarwa‐kiyathi Munepa’ka, Nave Yowo anarwa‐alaleyerya mulachu wa amalapo. Harwa‐akhichana, harwa‐akhuwela; Nave nari mmoha harwa‐iwa masu awe m’makhwála; Eheche yophweya harwa‐antaka, Nari onyari wotchuwa harwa‐ashipiha, Ophiyerya wi Yowo anarwa‐aviriha mulachu okutchuliwe va olapiha. Nave amalapo enarwa‐eroromela nsina nawe. Vavo yámukusherya Yowo mutchu óphariwa ti nsololo, évasi ni óhuluma; nave ámpenusha, wawihiha wi óhuluma owo áhuluma, óna. Nave miloko yothene ya atchu yátikhina, elocha, Ola tahi mwana a Davide? Nyenya aFarisi vawiwa yáhi, Ola hanakumiha masololo nyenya ni ikuru sawe sa Beelzebule, mutokwene a masololo. Nave Yesu ásuwela maupuwela aya, ii wa yawo, Omwene wokawaneya va mekhaya onakhala milepe, ni etchoko nari emusi yokawaneya va mekhaya herwa‐ekhala: nave Satana akumiha Satana, yowo anaka?-?waneya va mekhiye: nave onarwa‐okhala hai omwene awe? Nave Miyo kákumihaka masololo ni ikuru sawe sa Beelzebule, anamwananyu enakumiha ni ikuru sa wani? ntakhara awe yawo enarwa‐ekhala alipa‐othoriha’nyu. Nyenya Miyo kákumihaka masololo ni ikuru sawe sa Munepa wa Muluku, vavo Omwene wa Muluku orimphiya va nyuwo. Akhweya mutchu anawerya hai ovolowa mu emusi ya mutchu ólipa, ni ohuhula mirichi awe, yowo áhipacherya omaka mutchu ólipa owo? nave vavo anarwa‐ahuhula sa mu emusi awe. Yowo óhikhala vamoha ni Miyo anakhocha Miyo, ni yowo óhithukumanya vamoha ni Miyo annamwaryamwasha. Ntakhara awe kinalocha wa nyuwo, Sotcheka sothene, ni solocha sothene sopwalu, sinarwa‐sikhurumuweliwa wa atchu; nyenya yopwalu ya va Munepa Wawéla herwa‐ekhurumuweliwa. Nave yowo analochela Mwana a mutchu sonanara, onarwa‐okhurumuweliwa wa yowo; nyenya yowo analochela Munepa Wawéla sonanara horwa‐okhurumuweliwa wa yowo, mu elukuluku ela ya vathi vano, nave’tho yeyo enamórwa eyo. Vakinavo erani mwiri okhale waphama, ni yawima’ya ene ekhale yaphama; vakinavo erani mwiri okhale wonanara; ni yawima’ya ene ekhale yonanara; vawi ni yawima’ya mwiri onnasuwanyeya. Anamwane nyuwo a enowa, munawerya hai wuluma saphama, nyuwo ókhala ónanara? vawi muwanoni munamuluma mwa otekhuma waya wa murima. Mutchu aphama anakumiha saphama m’muhakhu awe waphama, nave mutchu ónanara anakumiha sonanara m’muhakhu awe wonanara. Nave kinalocha wa nyuwo, wi masu othene a’theru, yawo atchu eniriaya eloche, enarwa‐yithoriherya mulachu aya nihiku nothoriha. Vawi onarwa‐weriwa ékhaikhai ni masuá, nave ni masuá ene onarwa‐ovanyihiwa. Vavo alipa‐orepa ni aFarisi akina yáhákhula Yowo yi, Muhusiha, n’nakhwela wona eneneryo ya wa Nyuwo. Nyenya Yowo áhákhula ii wa yawo, Atchu ónanara óraruwa enakhwela‐khwela eneneryo; nave herwa‐evahiwa wa yawo eneneryo, nyenya eneneryo ya Yona mulipa‐miririmo’wo. Vawi ntoko Yona ári m’mirimani mwa chopa etokotoko mahiku mararu ni ohiyu aya, hihá Mwana a mutchu anarwa‐akhala m’murimani mwa elapo ya vathi vano, mahiku mararu ni ohiyu aya. Atchu a o Nineve enarwa‐evinyeryana m’mulachu’wo vamoha ni atchu a mutano, yávanyiha yawo; ntakhara yawo yárukunuwa m’murima ni olaleyerya wawe wa Yona; nave onani ópwaha Yona ori vava. Mwene mwamuthiana a witchekuni ya murupi anarwa‐avinyeryana m’mulachu’wo vamoha ni atchu a mutano, ávanyiha yawo: ntakhara yowo árwela o makutchuwelo a elapo ya vathi vano orwa‐wiwa miruku ya Solomoni; nave onani ópwaha Solomoni ori vava. Nyenya munepa wotakhala, vári okhumale mwa mutchu, onnavira opwaha mapuro órama mahi wavyavya witchuwa, nave honaphwanya. Vavo onnalocha, Kinarwa‐kikokela o’mpani waka, wiwile kákhumalaka’wo; nave vophiya’wo onaphwanya muhimomo ókhalamo, yoveliwa ni yoryeheryiwa. Vavo onnarowa, okusha vamoha ni yowo minepa mikina mikhwaya mithanu na mili, yonanara yopwaha mwanene mekhaya yowo, nave ennavolowa, ekhala’mo. Nave makutchuwelo awe a mutchu’wo enakhala ónanara opwaha mapacheryeryo awe. Wawihihá onarwa‐okhala’tho wa atchu ónanara a mutano. Vári Yowo arikimlocharu ni miloko ya atchu awo, onani, amannya ni annawe yáhémela okhwipi, etchuna wulumano. Nave mutchu áhi wa Yowo. Onani aminyu ni anninyu enemela va ntchachoni, enatchuna wuluma ni Nyuwo. Nyenya Yowo áhákhula, ii wa yowo ólocha owo, Amai aka tani? ni annaka tani? Nave áhókola ntata nawe va ohuserya’we, ii, Onani amai aka ni annaka! Vawi mutchu yowo anarwa‐era yokhwela ya Atithaka a Wirimu, yowo ti munnaka, ni murokoraka, ni amai aka. Nihiku nenlo Yesu ákhuma m’pa’mmo, akilathi mu’shereshere mwa enia. Nave miloko minchipale ya atchu yámthukumanela wawihihá wi Yowo ávolowa m’mwacheyani, akilathi, nave muloko wothene wáhémela va mokoni. Nave Yowo áháléla itchu sinchipale m’maphwanaphwaniho, alocha, Onani, mulipa‐omisa ákhuma omisa mmiso. Nave ámisiye, mukina wámora mukhwipi mwa ephiro, nave sárwa ipalame, sithupa yowo. Nyenya mukina wámora va malukuni, vavo havári etchaya yinchipale; nave vavo wámela, vawi hawárino etchaya yokhwanela. Nave nsuwa náwenlaya wávya; nave ntakhara hawárino mitathari wáwitipana. Nyenya mukina wámora va míwani, nave míwa eyo yátchavelana, enyoka yowo. Nyenya mukina wámora va’tchayani yaphama, nave wáhima sawima, mukina wa makhumi khumi, mukina wa makhumi mathanu na nimoha, mukina wa makhumi mararu. Yowo ori ni maru, íwe. Nave óhuserya’wo yárwa, yi wa Yowo, Ntakhara sheni munashipelanyu yawo m’maphwanaphwaniho? Nave Yowo áhákhula ii, Ntakhara wovahiwa wa nyuwo osuwela sokhuweya sa Omwene wa Wirimu, nyenya hovahiwe wa yawo. Vawi mutchu yowo orino, onarwa‐ovahiwa wa yowo, nave anarwa‐akhalano sawácha; nyenya yowo ahinono, nari yeyo oriyeno enarwa‐evihiwa wa yowo. Ntakhara awe kinnashipela yawo m’maphwanaphwaniho; ntakhara wi awona heniwa, ni awíwa, nari osuwelasha. Nave enarwa‐yeriwa wa yawo masu álonchiye Yesaya, yawo eni, Vawíwa munarwa‐mwíwa, nave hamurwa‐musuwelasharu; Vovarya munarwa‐m’varya, nave hamurwa‐monaru; Ntakhara wálimela murima wa atchu ala, Nave owaruni waya yáhíwa wochiyana’wo, Nave mitho aya yárupiha; Wi ehoneru ni mitho, Ehiwe ni maru, Ehisuwelashe ni murima’ya, Ehirukunuwe, Nave kihapenushe yawo. Nyenya mitho anyu ari óréla, ntakhara ennona; ni maru anyu ntakhara enníwa. Vawi tchiri kinalocha wa nyuwo, wi alipa‐miririmo anchipale ni atchu ékhaikhai yákhala ni minkhela wona hiho munonanyu, nyenya hayónne; ni wiwa hiho muniwanyu, nyenya hayíwale. Nave vano wiryanani nyuwo niphwanaphwaniho nlo na mulipa‐omisa. Mutchu mukina awíwa masu a Omwene, nave hanasuwelasha, ónanara owo annarwa, ashophola yomisiwa eyo m’murimani mwawe. Ola ti owo ómisiwa mukhwipi mwa ephiro. Nyenya yowo anamisiwa va malukuni, ola ti owo awíwa masu, ni wákhela vava ni otheya; nave hánono mitathari mwa mekhiye, nyenya annakhala elukuluku ekhani; nave vorwa yawukhula akhweya yohosha ntakhara a masu, yowo annakwachuliwa vava. Nave yowo anamisiwa o miwani, ola ti yowo awíwa masu; nave wupuwelela wa elapo ya vathi, ni owoka wa muhakhu onnanyoka masu: nave onnakhala othowa yawima. Nave yowo anamisiwa va’tchayani yaphama, ola ti yowo awíwa masu asuwelasha; yowo tchiri annimiha sawima, éra, akina sa makhumi khumi, akina sa makhumi mathanu na nimoha, akina sa makhumi mararu. Niphwanaphwaniho nikina Yowo áháthoriherya, alocha, Omwene wa Wirimu onaphwanaphwanihiwa ni mutchu, yowo ámminse mmiso waphama m’machani mwawe; nyenya atchu erikimkona, mwichani awe árwa, amisa nthakathaka véri va tirigu, avinya’vo. Nyenya vári muropo wáhunnuwa, wima, vavo náhoneya’tho nthakathaka. Nave amiravo awe a mwanene empa eyo, yárwa, yi wa yowo, Pwiya, hamwámisa mmiso waphama m’machani mwanyu? nki ekunshe wowi nthakathaka nlo? Nave yowo álochano, Mutchu mwichani aka ohera ela. Nave amiravo yáhi wa yowo, Nave munakhwela hihano wi n’rowe, nathukumanye nlo vamoha? Nyenya yowo áhi, Hoe, wi akhweya munathukumanyanyu nthakathaka nlo, munirimphola’tho tirigu vamoha ni nenlo. Hiyani sopili, sinnuwele vamoha ophiyerya vokhupa; nave mu elukuluku yokhupa kinarwa‐kiléla ókakatcha’wo, M’pacherye othukumanya nthakathaka, mmake nlo mavisi wéyela, nyenya m’mutesherye tirigu, mwiyathi mu’khupini mwaka. Niphwanaphwaniho nikina Yowo áháthoriherya, alocha, Omwene wa Wirimu ori wophwanaphwana ni mwámmiso a evai, yowo mutchu ákunshiye, ála va’machani vawe: yowo onakhalaru mukhanisha opwaha mimiso yothene, nyenya wánnuwalaya, ori mtokotoko opwaha makukhu othene, okhala mwiri, wawihihá wi ipalame sa wirimu sinnarwa, sikilathi m’mirai aya. Niphwanaphwaniho nikina álochano; Omwene wa Wirimu ori wophwanaphwana ni yoruruvaliha ipau, yeyo muthiana ákunshiye, avitha m’mieryo miraru ya eshima, ophiyerya yothene yáruruvala. Sothe sene iha Yesu áshipela m’maphwanaphwaniho wa miloko ya atchu; nave wohikhala niphwanaphwaniho húlumale etchu wa yawo: wi yériwe yolochiwa ti mulipa‐miririmo, wi, Kinarwa‐kihula va’wanoni vaka ni maphwanaphwaniho; Kinarwa‐kupulula itchu sovitheya opacherya wopacherya okilathihiwa waya wa elapo ya vathi vano. Vavo Yowo áhiya miloko eyo, avolowa m’pa’mmo: nave óhuserya’we yárwa wa Yowo, elocha, Mun’taphulele hiyo niphwanaphwaniho nlo na nthakathaka na m’machani. Nave Yowo áhákhula ii, Omisa mmiso waphama ti Mwana a mutchu; nave emacha ti elapo ya vathi vano; nave mmiso waphama ti anamwane a Omwene owo; nave nthakathaka ti anamwane a ónanara owo; nave mwichani yowo áminse nla, ti Musaserya: nave okhupa ti makutchuwelo a elukuluku ya vathi vano; nave ókakatcha’wo ti angelo. Nave ntoko nthakathaka n’nathukumanyiwa vamoha, néyeliwa va moroni; mwawihihá munarwa‐mukhala m’makutchuwelo a elukuluku ya vathi vano. Mwana a mutchu anarwa‐aruma angelo awe, nave yawo enarwa‐ethukumanya vamoha, ni ovíha mu Omwene awe sokwachuliha sothene, ni atchu awera sohileleya, nave enarwa‐yávonya yawo mu chukutchani a moro; wiwo onarwa‐okhala wunla ni okhuriha minno. Vavo ékhaikhai awo enarwa‐yárya ntoko nsuwa, mu Omwene wa Atithaya. Yowo ori ni maru íwe. Omwene wa Wirimu ori wophwanaphwana ni muhakhu wovitheya m’machani; yowo mutchu áphwannyiye, avitha; nave mu osivelana wawe annavinya, atumiha sothe sene áriyeno, athuma emacha yela. Nave’tho Omwene wa Wirimu ori wophwanaphwana ni mutchu a marocha, awávya irácho saphama: nave áphwannyiye erácho emoha ya esisapo yorekama, árowa, atumiha sothe sene áriyeno, athuma yela. Nave’tho, Omwene wa Wirimu ori wophwanaphwana ni mowaya wovonyiwa mu’nia, ni othukumanya vamoha sa miloko yothene, yowo vosareya, yárúlela va mokoni; nave yákilanthaya, yáthukumanya saphama m’soku?-?sherya, nyenya sonanara yáriha o’takhwani. Vanarwa‐véra hihá va makutchuwelo a elukuluku ya vathi vano: angelo enarwa‐etchowa, yáthanla ónanara véri va aphama, nave enarwa‐yáriha mu chukutchani a moro: wiwo onarwa‐okhala wunla ni okhuriha minno. Mohiwasha sothe sene iha? Yawo yáhi wa Yowo, Ai. Nave Yowo áhi wa yawo, Ntakhara awe, mulipa‐orepa mukina, óhusihiwa mu Omwene wa Wirimu, ori ophwanaphwana ni mutchu mwanene emusi, yowo anakumiha m’muhakhuni mwawe itchu sakhalai ni sahihano. Nave vári, Yesu ámanliye maphwanaphwaniho ala, ávinya’wo. Nave vophiya wilaponi ya owannyawe, áhusiha yawo mothukumanela mwaya, wawihihá wi yátikhina, elocha, Ola ákushale wowi miruku yela ni saikuru iha? Ola tahi mwana a kháchiri a miri? nsina na amannya tahi Mariya? ni annawe tahi Yakobo ni Yosefe ni Simoni ni Yuda? Nave arokorawe hari ni hiyo othene ala? Nave Yowo ákushale itchu sothe sene iha wowi? Nave yawo yákwachuliwa ntakhara a Yowo. Nyenya Yesu áhi wa yawo, Mulipa‐miririmo hanakhala othowa mahala nyenya’tho wilaponi ya owannyawe ni o emusi awe. Nave Yowo, ntakhara a ohiroromela waya, hénre wiwo saikuru sinchipale. Mu elukuluku yeyo Herode mwene áhiwa ovuwa wa Yesu, alocha wa amiravo awe, Ola ti Yohane Mbatisi; ávinya wa okhwa; nave ntakhara a ela saikuru iha sinnalipasha mwa yowo. Vawi Herode ámphara Yohane, ammaka, amwiyathi mu kariposo ntakhara a Herodiya, mwariye a munnawe Filipo. Vawi Yohane álochano, Honemyereryiwa wa weyo okhalano. Nave vokhwela omwipha yowo, áhóva muloko wa atchu, vawi yámwera yowo mulipa‐miririmo. Nyenya vophiya nihiku noyariwa wawe wa Herode, mwana mwamuthiana a Herodiya áhína véri vaya, amuhakalaliha Herode. Vavo yowo álakanano olupela wolupela, omvaha yowo etchu yeyo aniriye aveke. Nave yowo, átunyeryiwa ti amannya, ii, Kivaheni miyo wino m’musiyoni muru wa Yohane Mbatisi. Nave mwene owo áhukhuliwa ni othanana; nyenya ntakhara a olupela wawe, ni a yawo yárino va sólya, álamulela ovahiwe; nave árumiha, athikila muru wa Yohane mu kariposo. Nave ákusha muru awe m’musiyoni’mmo, avaha wa nahano’wo: nave yowo ákusherya wa amannya. Nave óhuserya’we yárwa, erola murutchu, evitha; nave yárwa eléla Yesu. Nave Yesu iwaliye, ávinya wiwo m’mwacheyani, oya o nipuroni na’takhwa va mekhiye: nave miloko ya atchu, yiwalaya, yámutchara Yowo m’mokoni orwela mwitchokoni. Nave Yowo ákhuma, óna muloko mtokotoko wa atchu, ámorela yawo ikharari, apenusha awicheliwa’ya. Nave vákhanlaya oshekuwa, óhuserya’we yáphiya wa Yowo, elocha, Nipuro nla ti na’takhwa, nave elukuluku yovira hihano; lélani miloko eyo ya atchu erowe, wi eye witchokoni withumela mekhaya iphika. Nyenya Yesu áhi wa yawo, Yawo hiyánono nthowa norowela, avaheni nyuwo yawo yalye. Nyenya yawo yálochano, Hiyo haninono etchu vava nyenya ipau thanu, ni ihopa pili. Nave Yowo áhi, Murweno wino wa Miyo. Nave Yowo álamulela miloko ya atchu ekilathi vathi va manashini; nave Yowo ákusha ipau thanu iho ni ihopa pili iho, nave áwehiliye wirimu, áréliha, akawa, avaha ipau iho wa ohuserya, ni ohuserya wa miloko ya atchu. Nave yálya othene evona: nave yárola sohala iho sa inyenyeri, makali khumi na meli ósareya. Nave yályile awo yári alopwana ntoko masana makhumi mathanu, wáhiya athiana ni anamwane. Nave vava Yowo áhakuviha óhuserya evolowe m’mwacheyani, ni omuhólela Yowo okhopela, ophiyerya wiwo Yowo alénle miloko ya atchu eroweke. Nave Yowo álénliye miloko eyo, áwela m’mwakoni va mekhiye, ovekela: nave vákhanlaya oshekuwa, Yowo ákhala wiwo mekhiye. Nyenya vavo mwacheya áphiya véri va’nia, awukhuliwa ni machumusha; vawi etcheku yárwa mwawopanano. Nave va oweherya wa nesheshe wa ohiyu, Yowo árwa wa yawo, écha vasulu va’nia. Nyenya óhuserya’wo yámonilaya, arikimwecha va mahini, yáthukumela, yi, Ti mthowa! Nave yákhuwela ni wova. Nyenya vavo Yesu áhulumano ii, Lipani murima; ti Miyo; muhóve. Nave Petro ámwakhula ii, Apwiya, khwino ti Nyuwo tchiri, mukiléle kirwe wa Nyuwo va mahini, Nave Yowo áhi, Rwa. Nave Petro ákhuruwa m’mwacheyani, échecha va mahini, ophiya wa Yesu. Nyenya yowo ónniye etcheku, áhóva; nave ni opacherya onéla, ákhuwela, ii, Apwiya, kivulusheni miyo! Nave vavo Yesu áhokola ntata nawe, amphara, alochano, Weyo óroromela tonto, werenleni okhwa minikwa m’murimani? Nave yawo yávolowilaya m’mwacheyani’mmo, etcheku yámála. Nave yawo yári m’mwacheyani’mmo yámko?-?khorela, elocha, Eparipari tchiri, mwá Mwana a Muluku. Nave elapuwiye yáphiya o mokoni, o Genesarete. Nave alopwana a vavo yámusuwenlaya, yárumiha wothe wene o elaponi yothene yorukuryerya, ekusherya wa Yowo othene ókhala ni irecha; nave yámveka Yowo, wi yatannyeru maroso a yowara yawe: nave othene yámutannyile yápenushiwa. Vavo yárwa wa Yesu aFarisi ni alipa‐orepa, órwela o Yerusalemu, yi, Óhuserya’nyu enashuphela sheni ikano sa makholo? vawi henanyawa m’matani enalyaya. Nave Yowo áhákhula, ii wa yawo, Ni nyuwo’tho munashuphela sheni nlamulo na Muluku ntakhara a ikano sanyu? Vawi Muluku áhi, Chichimiha atithá ni amayá; nave, Ólochela atithinnya ni amannya sonanara, akhwe tchiri. Nyenya nyuwo munalocha, Yowo analocha wa atithinnya nari amannya, Eyo okakhaviheryiwano, ti yoveléliwa wa Muluku; yowo harwa‐achichimiha atithinnya. Nave nyuwo munavevula masu a Muluku ntakhara a ikano sanyu. Ówoka nyuwo! Yesaya álochela phama sa nyuwo, ni wi, Atchu ala enakichichimiha Miyo ni iyano saya; Nyenya murima’ya ori ochai ni Miyo. Nyenya enakithamala wa’theru, Ni ohusiha mahusiho, malamulo a atchu. Nave Yowo áhitchana miloko eyo ya atchu, ii wa yawo, Iwani, nave musuwelashe: tahi yeyo enavolowa mu’wanoni mwawe enamunanariha mutchu; nyenya yeyo enakhuma mu’wanoni mwawe, tinamunanariha mutchu. Vavo yárwa ohuserya, elochano, Munnasuwela wi aFarisi yákwachuliwa vawíwa yolocha eyo? Nyenya Yowo áhákhula ii, Muropo wothene, yowo Atithaka a Wirimu ahánliye, onarwa‐opholiwa. Mwahiyeni yawo, ari ahóli a evasi. Nave évasi amuhóla évasi, opili enarwa‐emorela mu’khokweni. Nave Petro áhákhula ii wa Yowo, Mun’thoriherye niphwanaphwaniho nla. Nave Yowo áhi, Nyuwo’tho munakhala ohísuwelela? Hamunasuwela wi sothene sovolowa mu’wanoni sinaya m’mirimani, nave sinarihiwa o’salani? Nyenya sokhuma mu’wanoni sinarwela m’murimani; tisinamu?-?nanariha mutchu. Vawi m’murimani munarwela maupuwelo ónanara, sawipha, soraruwa, sochapaheya, sawiya, sanamona awotha, sopwalu; iha ti sonanariha mutchu, nyenya olya ohinyawa mata honananariha mutchu hoe. Nave Yesu ákhuma’vo ahapuwa ovolowa o makupa a Turo ni Sidoni. Nave onani, Muthiana a o Kanane ákhuma m’munlanoni mule, akhuwela, ii, Mukimorele miyo ikharari Apwiya, mwana a Davide; mwanaka mwamuthiana óphariwa wawopiha ti nsololo. Nyenya Yowo hámwakhunle nsu nimoha. Nave óhuserya’we yárwa, emveka, yi, M’muléle arowe; ntakhara annakhuwela vachuli vahu. Nave Yowo áhákhula, ii, Nkárummwe wa akina nyenya wa ipuchepuche sorimela sa emusi ya Israyeli. Nyenya yowo árwa, amukokhorela, alocha, Apwiya, kikhaviheryeni. Nave Yowo áhákhula, ii, Heri yaphama okusha epau ya anamwane, ni ovonyerya asanapwa. Nyenya yowo áhi, Ai, Apwiya, vawi’tho asanapwa enalya inyenyeri somora va ehasari va apwiya’ya. Vavo Yesu áhákhula, alochano, Muthiana we, nroromelo ná ti ntokotoko: ekhale wa weyo ntoko mummo onakhwelelá. Nave mwanawe ápenuwa va elukuluku yeyo. Nave Yesu ávinya wiwo, arwa o enia ya Galileya, nave áwela m’mwakoni, akilathi vavo. Nave miloko minchipale ya atchu yárwa wa Yowo, yárino órakala mecho, évasi, óhuluma, órakala sam’mwílini, ni akina anchipale, yakilathiha vathi va manani awe: nave Yowo áhápenusha: wawihihá wi muloko’wo wátikhina, vawona óhuluma yulumaka, órakala sam’mwílini epenuwaka, ni órakala mecho yechaka, ni évasi yonaka, nave yawo yáchichimiha Muluku a Israyeli. Nave Yesu áhitchana óhuserya’we, ii, Murima’ka onnamorela ikharari muloko wa atchu awo, ntakhara ari okhala wokhala ni Miyo mahiku mararu, nave heyánono etchu yólya, nave nkinakhwela wáléla erowe óhilya, wi enirimchupha va’phironi. Nave óhuserya yálochano, n’nóna wowi ipau sawihiha mu’takhwani sovoniha muloko wawihiha wa atchu? Nave Yesu álochano, Murino ipau hai? Nave yawo yáhi, Thanu na pili ni asihopa tonto. Nave Yowo álamulela atchu awo ekilathi vathi othene: akusha ipau iho thanu na pili ni ihopa iho; nave áthamala Muluku, akawa, avaha wa óhuserya, nave óhuserya wa atchu. Nave othene ala yálya, evona: nave yárola sohala sa inyenyeri ithokwa thanu na pili sosareya. Nave yályile awo yári masana makhumi masheshe a alopwana, wáhiya athiana ni anamwane. Nave Yowo álénliye miloko eyo erowe, ávolowa m’mwacheyani, aphiya m’munlanoni wa Magadani. Nave aFarisi ni aSaduki yárwa, emweha, emkoha Yowo awoniherye eneneryo ya Wirimu. Nyenya Yowo áhákhula, ii wa yawo, Oshekuwa munnalocha, Onarwa‐okokoleya kwee: vawi erimu eri yosherya. Nave woshishelo, Olelo ti wa’tcheku: vawi erimu eri yosherya yorípa. Munnasuwela osuwelasha sa va withoni wa erimu; nyenya ineneryo sa elukuluku yela, hamunawerya osuwelasha. Atchu ónanara ni óraruwa enakhwelakhwela eneneryo; nyenya herwa‐evahiwa wa yawo eneneryo nyenya eneneryo ya Yona. Nave Yowo áháhiya, avinya’vo. Nave ohuserya yárwa okhopela, echiwala okusha ipau. Nave Yesu áhi wa yawo, Weheryani musepe yoruruvaliha ipau ya aFarisi ni aSaduki. Nave yawo yákohana mukina ni mukhwawe, yi Hanikunshe ipau. Nyenya Yesu, ásuwenliye, áhi, Kha, nyuwo ororomela tonto, munakohana ntakhara sheni mukina ni mukhwawe, wi hamukunshe ipau? okhala wokhala hamunasuwela, nave hamunupuwela ipau thanu ihe sa atchu ale masana makhumi mathanu, ni makali mahai mwáronlanyu? Vakina’tho ipau thanu na pili ihe sa atchu masana makhumi masheshe ni ithokwa hai mwáronlanyu? Hai nki muhinasuwelanyu wi nkálonche wa nyuwo sa ipau? Nyenya sepani yoruruvaliha ya aFarisi ni aSaduki. Vavo yásuwelasha wi hálénle osepa yoruruvaliha ya ipau, nyenya ehusiho ya aFarisi ni aSaduki. Nave Yesu, arúliye wilaponi ya o Kaisareya a Filipi, ákoha óhuserya’we, wi, Atchu enalocha wi Mwana a mutchu tani? Nave yawo yáhi, Akina eni, Yohane Mbatisi; nyenya akina, Eliya: nave akina’tho Yeremiya, akhweya mmoha a alipa‐miririmo. Yowo álochano, Nyenya nyuwo munihai wi Miyo káni? Nave Simoni Petro áhákhula ii, Nyuwo mwá Kristu, Mwana a Muluku a okumi. Nave Yesu ámwakhula yowo, ii, Wá óréla, Simoni Bar‐Yona: vawi mwíli wa enama, n’nikhami howupululenle ela, nyenya Atithaka a Wirimu. Nave’tho Miyo kinalocha ni weyo, wi weyo wá Petro, nave va mwala ola kinarwa‐kitikitherya Muloko aka: nave milako ya elapo ya alipa‐okhwa herwa‐elipiherya va yowo. Kinarwa‐kovaha sohulela sa Omwene wa Wirimu: nave yeyo oniryá omake va elaponi ya vathi vano, enarwa‐ekhala yomakiwa Wirimu: nave yeyo oniryá otaphule va elaponi ya vathi vano, enarwa‐ekhala yotaphuliwa Wirimu. Vavo álamulela óhuserya’we ehiléle mutchu wi Yowo ti Kristu. Opacherya vavo Yesu ápacherya wáléla óhuserya’we, wi onaphwanela wi Yowo aye o Yerusalemu, wi ahoshiwe sinchipale ti atokwene, ni alipa‐ephepa atokotoko, ni alipa‐orepa, ni wiphiwa, nave nihiku naneraru, ovinya’tho wa okhwa. Nave Petro ámkusha Yowo, apacherya omlopola, wi, Vakhale ikharari va Nyuwo, Apwiya: herwa‐yihihá wa Nyuwo hoe. Nyenya Yowo árukunuwa, ii wa Petro, Hawe ochuli waka Satana weyo: wá yokikwachuliha Miyo; ntakhara hamunakhapelela sa Muluku, nyenya sa atchu. Vavo Yesu áhi wa óhuserya’we, Mutchu ákhwelaka orwa vachuli vaka, írohe mekhiye, akushe mwikimanyo awe, akitchare Miyo. Vawi yowo anakhwela ovulusha okumi awe anarwa‐ariha: nyenya yowo anariha okumi awe ntakhara a Miyo anarwa‐aphwanya. Vawi mutchu anarwa‐arukunushelani, ákhela elapo yothene, ariha okumi awe? akhweya mutchu anarwa‐aveléla sheni yawakakhanyiha ni okumi awe? Vawi Mwana a mutchu anarwa‐akóka, mu nchichimiho ra Atithinnya, vamoha ni angelo awe; nave vavo Yowo anarwa‐akokiherya wa atchu othene, ntoko miteko aya. Tchiri kinalocha wa nyuwo, wi arivo akina a yawo enemela vava herwa‐elawiha okhwa tchiri, ophiyerya eniriaya erwe‐yone Mwana a mutchu arwile mu Omwene awe. Nave vamanle mahiku mathanu na nimoha, Yesu ákusha Petro, ni Yakobo, ni Yohane munnawe, arowano va mekhaya va mwakoni worekama: nave Yowo áthatuwa va mithoni vaya: nave withoni wawe wáhárya ntoko nsuwa, nave sowara sawe sákhala sawéla chwee si wárya. Nave onani, Mose ni Eliya yáhoneya wa Yawo, erikimlocha ni Yowo. Nave Petro áhákhula, ii wa Yesu, Apwiya, eri yaphama wa hiyo wi nikhale vava: Mwemyererya kinarwa‐kimaka vava mikotcha miraru; mmoha wa Nyuwo, ni mmoha wa Mose, ni mmoha wa Eliya. Vári arikimlocharu, onani, néku nawárya náháhuruwela: nave onani, masu erikimlocha mu nékuni. Ola ti Mwanaka kinasive?-?lanano, mwa yowo kinnahakalala, mwiweleleni. Nave óhuserya yíwalaya, yáthipela iyuchi saya vathi, yova otokotoko. Nave Yesu árwa, átannya ii, Vinyani, muhóve. Nave yawo yáwelihalaya mitho aya heyámonne mutchu hoe, nyenya Yesu mekhiye. Nave erikimkhuruwa va mwakoni, Yesu áhálamulela yawo wi, Muhiléle mutchu yawoneya eyo, ophiyerya Mwana a mutchu avinyale wa okhwa. Nave óhuserya’we yámkoha, elocha, Nave hai alipa‐orepa enalochaya wi Eliya tánáhole ophiya? Nave Yowo áhákhula, ii, Eliya’tho anarwa, nave anarwa‐akokiherya itchu sothene. Nyenya kinalocha wa nyuwo, wi Eliya árwa khalai, nave yawo heyámsuwenle, nyenya yámwerela sothene yákhwelaya. Nave hihá’tho Mwana a mutchu anarwa‐ahoshiwa ti yawo. Vavo óhuserya yásuwelasha wi álochano sa Yohane Mbatisi. Nave yawo yárwilaya o mulokoni wa atchu, váphiya wa Yowo mutchu, amkokhorela, ii, Apwiya, Morelani mwanaka ikharari; ntakhara anicheliwa echilechile, óhoshiwa wonanara: vawi annúwela wili wili va moroni, ni wili wili m’mahini. Nave kámkusherya wa óhuserya’nyu, nave yawo heyáwenrye ompenusha. Nave Yesu áhákhula ii, Kha, atchu óhiroromela ni amarapwa, kinarwa‐kikhala ni nyuwo elukuluku yawisheni? mumkusherye wa Miyo wino. Nave Yesu ámsamela; nave nsololo nákhuma mwa yowo: nave mmiravo’wo ápenuwa opacherya elukuluku yeyo. Vavo óhuserya yárwa wa Yesu, ari va mekhiye, yi, Manki hiyo haniwenrye okumiha yowo hai? Nave Yowo álochano, Ntakhara nroromelo nanyu ti nikhani: vawi tchiri kinalocha wa nyuwo, Mwakhalano nroromelo si mwámmiso a evai, munarwa‐mulocha wa mwako’la, Susa’vo orowe wile; nave onarwa‐osusa; nave hevarwa‐vakhala va nyuwo etchu yohereya. Nave erikimlekela m’Galileya, Yesu álochano, Mwana a mutchu anarwa‐aveléliwa m’matani mwa atchu; nave enarwa‐emwipha, nave Yowo anarwa‐avinya’tho nihiku naneraru. Nave yawo yáthanana otokotoko. Nave vophiya o Kapernao yale awákhela icharama sa o’mpa eyo ya Muluku yárwa wa Petro, yi, Muhusiha’nyu hanaveléla erupiya eyo? Yowo áhákhula, Annaveléla. Nave yowo ávolowiliye m’pa, Yesu ápacherya olochano, ii, Simoni, onupuwela hai? mamwene a vathi vano enákhela mushokho wa wani? wa anamwane aya, akhweya wa amalapo? Nave yowo álonchiye, Wa amalapo, Yesu álochano, Ntakhara awe anamwane awo ari anethi. Nyenya wi hiyo nihákwa?-?chulihe yawo, hawe weyo o’nia, ovonye nimeso, orole ehopa yopacherya omesa; nave wáthamiha m’wano mwaya onarwa‐ophwanya’mo erupiya: nkakusha yeyo, wánnye va muru va weyo ni Miyo. Elukuluku yeyo óhuserya yárwa wa Yesu, elocha, Tani ori ópwaha mu Omwene wa Wirimu? Nave Yesu ítchanniye mwámwana, ámwemesha véri vaya, ii, Tchiri kinalocha wa nyuwo, mwáhirukunuwa mukhala ntoko asanamwane awo, hamurwa‐m’volowaru mu Omwene wa Wirimu. Ntakhara awe mutchu yowo aniyeviha mekhiye ntoko mwámwana ola, yowo ori ópwaha mu Omwene wa Wirimu. Nave yowo anarwa‐ákhela mwámwana mmoha awihiha’la ntakhara a nsina naka, anákhela Miyo: nyenya mutchu yowo anarwa‐atchekiha mmoha a asanamwane ala, óroromela Miyo ori wophwanela wa yowo wi nshilo ntokotoko n’thomeyiwe va’shikoni vawe nave emunélihe yowo vawísha va’nia. Ochilu ori ni elapo ya vathi vano ntakhara a sotchekiha! ntakhara hasiwerya owatelihiwa sotcheka wi sihiye orwa, nyenya ochilu ori ni mutchu yowo anarwano yotchekiha eyo. Nave ntata ná, nari nnani ná nótchekiha, othikile, orihe: ori waphama wa weyo, ovolowa mukumini órakala ntata nari nnani, opwaha wi ovonyiwe m’moroni wa ilukuluku sothene, ori ni mata meli nari manani meli. Nave nitho ná nótchekiha, owosole, orihe: ori waphama wa weyo ovolowa mukumini n’nitho nimoha opwaha ni ovonyiwa m’gehena a moro, ori ni mitho meli. Weheryani wi muhivevule mmoha a akhani ala; vawi kinalocha wa nyuwo, wi angelo aya ennaweha oweha woweha withoni wa Atithaka a Wirimu. Nki muni hai? mutchu akhalano ipuchepuche makhumi khumi, nave enariméla emoha ya iho, hahiya ihe makhumi mathanu na masheshe ni sowapula saya thanu na sheshe, arowa o miakoni, ni wavya yoriméla eyo? Nave aphwanya, tchiri kinalocha wa nyuwo, wi yowo anahakalalela yeyo opwaha ni sa makhumi mathanu na masheshe ni owapula thanu na sheshe iho sohiriméla. Hihá heri yokhwela ya Atithinyu a Wirimu wi mmoha a akhani ala ariméle. Nave khwino munná orimotchekela weyo, hawe, omulake va mekhinyu weyo ni yowo: awiwelela weyo, wómkokiha munná. Nyenya áhiwelela, achererya okusha ni weyo mukina mmoha akhweya eli, wi echichimiheryiwe masuá, vawanoni va anamona eli nari araru. Nave yowo áhiwelela yawo, oléle Muloko wa Muluku: nave yowo áhiwelela’tho Muloko’wo, akhale wa weyo ntoko mmalapo ni mulipa‐mushokho. Tchiri kinalocha wa nyuwo, Sothe sene muniryanyu mmake va elaponi ya vathi vano, sinarwa‐sikhala soma?-?kiwa Wirimu: nave sothe sene muniryanyu mutaphule va elaponi ya vathi vano, sinarwa‐sikhala sotaphuliwa Wirimu. Nave’tho kinalocha wa nyuwo wi eli a nyuwo yákhulelana vathi vano etchu yeyo eniryaya eveke, onarwa‐weriwa wa yawo ti Atithaka a Wirimu. Vawi wiwo ori eli nari araru othukumanela mu nsina naka, kiri wiwo véri vaya. Vavo Petro árwa, ii wa yowo, Apwiya, munnaka anarwa‐akitchekela ohai, nave miyo kimkhurumuwele? ophiyerya othanu na wili? Yesu álochano, Nkinalocha wa weyo ophiyerya othanu na wili hoe, nyenya ophiyerya makhumi mathanu na meli wákuleliwa othanu na wili. Ntakhara awe Omwene wa Wirimu onaphwanaphwanihiwa ni mutchu, mwene, yowo ákhwenle walakhanyerya ni akapuro awe. Nave ápachenryiye walakhanyerya, yárwa wa yowo ni mukina mulipa‐opoleya a icharama sa matalente masana makhumi khumi. Nyenya vawi yowo áthowiwa etchu yokokiherya, pwiya’we álamulela wi yowo atumihiwe, ni mwariye ni anamwane awe ene, ni sothe sene áriyeno, wi yakoki?-?heryiwe yopoleyiwa eyo. Ntakhara awe kapuro’wo ákokhora vathi, amwepeserya, ii, Pwiya, nkakiweheni toko, nave sothene kinarwa‐kokokiheryani. Nave pwiya a kapuro’wo áthanana m’murimani, amtaphula, amkhurumuwela yopoleyiwa. Nyenya kapuro ola, ákhumaliye áphwanya mukina a akapuro akhwawe yowo ámpoleiye irupiya sa meya makhumi khumi, amphara, amuhinyakerya va’shikoni, ii, Kokiherya yele wápoleiyá. Vavo kapuro mukhwawe ola ákokhora vathi, amveka, ii, Nkakiwehe toko, nave kinarwa‐kokokiherya. Nyenya yowo hákhwenle: nyenya árowa, amvonya yowo mu kariposo, ophiyerya akokiherye yopoleyiwa. Ntakhara awe akapuro akhwawe yónilaya saweriwa iho, yáthanana winchipale, erwa, ethoriha wa pwiya’ya sothe sene seriwe. Vavo pwiya’we ámwitchana, alochano, Kapuro weyo ónanara, káhokhurumuwela yopoleyiwa yothene eyo vavale wákivenká: weyo’tho hokámuthananenle kapuro mukhwá, ntoko miyo’tho káhóthananela. Nave pwiya’we áshimwa, amveléla wa alipa‐ohosha, ophiyerya wi yowo amkokiherye yopoleyiwa yothene eyo. Hihá’tho Atithaka anarwa‐awerelani, nyuwo mwáhikhurumuwela othene nyu munninyu ni murima’nyu. Nave vári Yesu ámanliye masu yala, ávinya o Galileya, arwa o munlanoni wa Yudeya, okhopela wa Yordano. Nave miloko mitokotoko ya atchu yámtchara; nave Yowo áhápenusha wiwo. Nave aFarisi yárwa wa Yowo, emweha, elocha, Khwino onnemyereryiwa wi mutchu ahiye mwariye va nthowa nenlo ariyeno? Nave Yowo áhákhula, ii, Hamwálanke wi Yowo ápachunshe atchu vopacherya, áhápachusha yawo mulopwana ni muthiana, ii, Ntakhara a ela mulopwana anarwa ahiya atithinnya ni amannya, nave anarwa‐aphitana ni mwariye, nave eli awo enarwa‐ekhala mwíli wa enama mmoha? wawihihá wi hari’tho eli nyenya mwili wa enama mmoha. Ntakhara awe ela yeyo Muluku áphitannyiye vamoha, mutchu ahipachule. Yawo yálochano, Nyenya ntakhara sheni Mose álamulenliye ovaha ekarata yomwalanela, ni omuhiya? Yowo álochano, Ntakhara a wuma murima wanyu, Mose áwemyereryani ohiya árinyu; nyenya vopacherya hiwákhanle hiha. Nave Miyo kinalocha wa nyuwo, Mutchu yowo anahiye mwariye, vohikhala nthowa na oraruwa, athela mukina, anamraruwa: nave yowo anathela ohiyiwa owo anamraruwa. Óhuserya yálochano, Khwino mulachu wa mutchu ni mwariye ori wawihiha, hori waphama othela. Nyenya Yowo áhiwa yawo, Othene hewerya wakhela yolocha ela, nyenya wa yawo evahiwe. Vawi vari atchu ohuliwa, yawo yáyariwe awihiha mwirukuluni mwa amai aya: nave vari ohuliwa yawo yáhuliwe tatchu: nave vari ohuliwa yawo yíhunle mekhaya, ntakhara a Omwene wa Wirimu. Yowo anawerya wakhela ela ákhele. Vavo yákushiwa wa Yowo asanamwane, wi Yowo iyathi mata’we va yawo, ni ovekela: nyenya óhuserya’wo yáhásamela. Nyenya Yesu áhi, Hiyani asanamwane, muháhihe orwa wa Miyo: ntakhara Omwene wa Wirimu ori wa awihihá. Nave Yowo áhiyathi mata’we va yawo, avinya’vo. Nave onani, mutchu árwa wa Yesu, ii, Muhusiha, yaphama tivi kiniryaka kere, wi kikhaleno okumi wohimala? Nave Yowo álochano, Onakikoherya sheni sa etchu yaphama? orivo Mmoha ti Yowo aphama; nyenya wákhwelaka ovolowa mukumini, khapelela malamulo. Yowo álochano, Awisheni? Nave Yesu áhi, Ohiphe, Ohiraruwe, Ohiye, Ohere namona awotha, Chichimiha atithá ni amayá, nave, Onarwa‐osivela mukhwá ntoko onisivelelá weyo mwanene. Mmiravo álochano, Sothene iha kákhapelela, enakithowa ti sheni’tho? Yesu ámléla, Wákhwelaka okhala óphameya, hawe, watumihe hiho oriáno, ovahe atchu óháwa, nave onarwa‐okhala ni muhakhu Wirimu: nave hanke wino, okitchare. Nyenya mmiravo’wo víwaliye yolocha eyo, árowa óthanana: ntakhara árino muhakhu mwinchipale. Nave Yesu áhi wa ohuserya’we, Tchiri kinalocha wa nyuwo, wi mutchu mwanene muhakhu anarwa‐avolowa ni wukhuliwa mu Omwene wa Wirimu. Nave’tho kinalocha wa nyuwo, eri yavakhiviru wi ekamila evire va mulako wa sikano, wopwaha wi mwanene muhakhu avolowe Omwene wa Wirimu. Nave óhuserya, yíwalaya, yátikhina winchipale, elocha, Nave tani anáwerye ovuluwa? Nave Yesu áháweha, álochano, Ela eri yohiweryeya ti atchu, nyenya itchu sothe sene siri soweryeya ti Muluku. Vavo Petro áhákhula, ii wa Yowo, Onani, hiyo náhiya sothene ni otchara Nyuwo; nki vano n’narwa‐nikhala ni sheni? Nave Yesu álochano, Tchiri kinalocha wa nyuwo, wi yenyu mwákitchanre Miyo, mu oyariwa’tho, Mwana a mutchu aniriye arwe‐akilathi va munyukhuni mtokotoko wa nchichimiho nawe, nyuwo’tho munarwa‐mukilathi va minyukhuni mitokotoko khumi na mili, othoriha maloko khumi na meli a Israyeli. Nave othene yawo yáhiyale ipa, nari anna, nari arokora, nari atithi, nari amai, nari anamwane, nari imacha, ntakhara a nsina naka, enarwa‐yakhela sokoki?-?heryiwa sinchipale sene, nave enarwa‐evolowa okumi wohimala. Nyenya anchipale ópacherya enarwa‐ekhala ókiserya, nave ókiserya enarwa‐ekhala ópacherya. Vawi Omwene wa Wirimu ori wophwanaphwana ni mutchu mwanene emusi, yowo ákhumale woshishelo orepela alipa‐muteko m’machani yawe ya mpesa. Nave álakanniye ni alipa‐muteko, va erupiya ya meya emoha nihiku nimoha, áhárumiha o’machani wawe. Nave ákhuma nsuwa niwenle, óna akina yemenle mahala ene va ntchachoni; nave wa yawo áhi, Haweni nyuwo’tho m’machani, nave kinarwa‐kovahani yeyo eri yophwanela. Nave yawo yárowa. Nave’tho ákhuma othana, nave’tho vothitimana nsuwa, éra emohamoha. Nave vawachamela oshekuwa ákhuma, aphwanya akina yemenle; alochano, Mwemelele sheni wino mahala ene nsuwa nothene? Yawo yálochano, Ntakhara hávovo mutchu án’repenle. Yowo álochano, Haweni nyuwo’tho o’machani iwo wa mpesa. Nave váriaya oshekuwa, mwanene emacha áhi wa kapitao awe, Hawe witchane alipa‐muteko, wavahe yawo olivela waya, opacherye wa ókutchulela ophiyerya wa ópacherya. Nave yawo órempwa vawachamela oshekuwa várúlaya, yáhákhela atchu othene erupiya ya meya emoha. Nave ópacherya várúlaya, yáhányiherya wi enarwa‐yakhela yopwaha, nave yawo’tho yáhákhela othene erupiya ya meya. Nyenya yawo yákhenlaya, yárokela wa mwanene emusi, yi, Ókutchulela awo yáphara muteko elukuluku tonto nave mwáhálikanyiha yawo ni hiyo návilenle okhulumula wa nsuwa ni oviha waya. Nyenya yowo áhákhula, ii wa mmoha a yawo, Mukhwaka, nkowonke, weyo hiwálakanne ni miyo va erupiya ya meya emoha? Kusha yawá, orowe; ntakhara miyo kinakhwela ovaha wa owo ókutchulela ntoko wa weyo. Honaweryeya wa miyo wera yeyo kinakhwelaka ni saka? Akhweya nitho ná nonanara ntakhara miyo kiri aphama? Hiha ókutchulela enarwa‐ekhala ópacherya, nave ópacherya enarwa‐ekhala ókutchulela. Nave Yesu arikimuwela o Yerusalemu, ákusha óhuserya khumi neli va mekhaya, nave va’phironi álochano, Onani, n’nawela o Yerusalemu; nave Mwana a mutchu anarwa‐aveléliwa wa alipa‐ephepa atokotoko ni alipa‐orepa, nave yawo enarwa‐emuthoriherya wi anaphwanela okhwa, enarwa‐emveléla wa amalapo wi emurohe ni omuwashula, ni omuthomeya; nave Yowo anarwa‐avíhiwa nihiku naneraru. Vavo árwa wa Yowo amayaya a anamwane a Zebedayo ni anamwane awe ene, amkokhorela, ni oveka etchu wa Yowo. Nave Yowo álochano, Onakhwela sheni? Yowo álocha, Lamulelani wi anamwane aka eli yala erwe‐ekhale, mukina o ntatani nanyu nolopwana, ni mukina o nothiana, mu Omwene anyu. Nyenya Yesu áhákhula ii, Nyuwo hamunasuwela yeyo munavekanyu. Munawerya owuryerya ekahi yeyo kiniriaka kiwuryerye Miyo? Yawo yálochano, N’nawerya. Yowo álochano, Ekahi aka munarwa‐muwuryerya tchiri: nyenya okhala o ntatani nolopwana waka, ni o nothiana, hori waka ovaha, nyenya ori wa yawo oryeheryeliwe ti Atithaka. Nave khumi awo yíwalaya, yásarasareya murima ni anna eli awo. Nyenya Yesu áhísitchanela yawo, ii, Munnasuwela wi mamwene a atchu ennisera mekhaya apwiya’ya, nave atokwene aya ennalapiha. Hevarwa‐vakhala hihá wa nyuwo hoe: nyenya yowo anakhwela okhala mutokwene mwa nyuwo, anarwa‐akhala namarika‐mahi anyu; nave yowo anakhwela okhala ópacherya mwa nyuwo, anarwa‐akhala kapuro anyu: ntoko’tho Mwana a mutchu hárúle oruméliwa nyenya oruméla, ni oveléla okumi awe oliva wa atchu anchipale. Nave yawo erikimkhuma m’Yeriko, muloko mtokotoko wa atchu wámtchara. Nave onani, atchu évasi eli yákilathi mukhwipi mwa ephiro, yawo yíwalaya wi Yesu ámvira’vo, yákhuwela yi, Munimorele hiyo ikharari, Nyuwo Mwana a Davide. Nave muloko’wo wáhahíha, wi emále. Nyenya yákhuwelasha, elocha, Apwiya, munimorele ikharari, Nyuwo Mwana a Davide. Nave Yesu áhémela, awitchana, ii, Munakhwela kiwereleni sheni? Yálochano, Apwiya, wi mitho ahu yone. Nave Yesu áthanana, atannya mitho aya: nave vava yáhona’tho, emutchara. Nave vári yawo yáháchamela o Yerusalemu, ephiya o Betfage, o mwakoni wa Azitona, vavo Yesu árumiha óhuserya eli, alochano, Rowani witchokoni yoluluwana ni nyuwo, nave vavo munarwa‐m’phwanya púru ómakiwa, ni mwanawe vamoha ni yowo, taphulani yawo, murweno wa Miyo. Nave mutchu alocha etchu ni nyuwo, munarwa‐mwi, Apwiya ennamuthowa, nave vavo enárumiha. Nave eyo yáhihihá, wi yeriwe yolochiwa ti mulipa‐miririmo wi, Nkaléla ni mwana mwamuthiana a Zioni, Nkona, Mweneá anarwa wa weyo, Awitchachála ni owela va púru, Ni va mwápúru, mwana a enama ótesha murichi. Nave óhuserya’wo yárowa, yera ntoko Yesu álénliye; ekoka ni puru ni mwanawe, yiyathi va yowo sowara saya, akilathi Yowo vavo. Nave anchipale ene a muloko’wo yáhátalela sowara saya va’phironi; nave akina yáheka makukhu a miri, yátalela m’phironi’mmo. Nave miloko yomhólela ni yotchara, yákhuwela, wi, Hosana wa Mwana a Davide! Órélihiwa ti Yowo anórwa mu nsina na Apwiya! Hosana Wirimu‐rimu! Nave ávolowiliye mu Yerusalemu etchoko yothene yátchukuruwa, elocha, Tani ola? Nave miloko ya atchu yáhi, Ola ti mulipa‐miririmo Yesu a o Nazarete a Galileya. Nave Yesu ávolowa o’mpa ya Muluku akumiherya vate othene ótumiha ni óthuma marocha, apirikisha ihasari sa awakakhanyiha icharama; ni minyukhu ya ótumiha ipompa’wo; alochano, Yórepiwa, Empa’ka enatchuwiwa empa yovekela’mo; nyenya nyuwo mohera nikhuku na alipa‐ohuhula. Nave yárwa wa Yowo o’mpa ya Muluku iwo atchu évasi ni órakala mecho, nave yápenushiwa. Nyenya alipa‐ephepa atokotoko ni alipa‐orepa, yónilaya sotikiniha hiho Yowo énriye, ni anamwane erikimkhuwela o’mpa ya Muluku iwo wi, Hosana wa Mwana a Davide; yásarasareya murima, elochano, Munníwa enalochaya ala? Nave Yesu álochano, Ai: hamwálanke, Muwanoni mwa makwiya ni awámwa mwáthoriherya sochichimiha? Nave Yowo áháhiya, akhuma m’muchetcheni, arowa o Betaniya, akona wiwo. Nave woshishelo, Yowo arikimkokela o muchetcheni, ávoliwa etala. Nave ónniye mukúkhu mmoha va’phironi, áphiyerya vavo, aphwanya vahívovo etchu va yowo nyenya makúkhuru; Yowo álochano, Horwa‐wima’tho mahiku othene. Nave vavo mukúkhu’wo wányála. Nave óhuserya yónnaya ela yátikhina, yi, Mukúkhu’wo wáhákuvela sheni onyála? Nave Yesu áhákhula, alochano, Tchiriene kinalocha wa nyuwo, Mwakhalano nroromelo, ohikhwa minikwa, munarwa‐mwera tahi ela ya va mukúkhuru, nyenya khwino munarwa‐mulocha nari wa mwako’la, Nkateshiwa, ovonyiwe mu’nia, enarwa‐yeriwa. Nave itchu sothe sene munirianyu mukohe mu ovekela, ni ororomela, munarwa‐mwakhela. Nave Yowo ávolowiliye o’mpa ya Muluku, alipa‐ephepa atokotoko ni atokwene a atchu yámurwela arikimhusiha, elocha, Munera iha ni olamulelo wawihai? nave tani óvahileni olamulelo wawihiha? Nave Yesu áhákhula, alochano, Miyo’tho kinokohani nsu nimoha, mwakiléla nenlo, Miyo’tho kinolélani ni olamulelo wawihai kinerakano iha. Obatiso wa Yohane, onarwela wowi? Wirimu akhweya wa atchu? Nyenya yawo yákohana mukina ni mukhwawe, wi, Nihihá, Wirimu, Yowo analocha wa hiyo, Mwáhiyerye sheni omwiwelela? Nyenya nihihá, Wa atchu, ninnova muloko’wo wa atchu; vawi othene ennamwera Yohane ntoko mulipa‐miririmo. Nave yámwakhula Yesu, yi, Han’nasuwela hiyo. Yowo’tho álochano, Nave’tho Miyo nkolélani ni olamulelo wawihai kinerakano iha. Nyenya munihai nyuwo? Mutchu árino anamwane eli; arwa yowo wa ópacherya ii, mwana we, hawe waphare muteko olelo m’machani’mmo mwa mpesa. Nyenya yowo ákhocha, ii, Nkinakhwela miyo: nyenya vachuli vaya átcharuwa murima, arowa. Nave árwa wa mukina owo, alocha ntoko mummo. Nave yowo áhákhula, ii, Kinarowa pwiya: nave hákele’wo. Tani a eli awo énre yokhwela ya atithinnya? Yawo yálocha, Ópacherya owo. Yesu álochano, Miyo’tho kinalocha wa nyuwo, wi alipa‐mushokho ni athiana awóséla ennaholela nyuwo, ovolowa mu Omwene wa Wirimu. Vawi Yohane áhorwelani mu ephiro yekhaikhai, nave hemwámwiwelenle: nyenya alipa‐mushokho ni athiana awóséla yámwiwelela: nave nyuwo, mónnanyu, hemwá?-?tcharuiye vachuli vaya, wi m’mwiwelele. Wiryanani niphwanaphwaniho nikina. Vári mutchu, mwanene emusi, yowo áhála emacha ya mpesa, arukuryeryiha ekhuntale, athipa mummo movochela’mo mpesa, amaka empa, apoleyiha wa ólima emacha, arowa okina. Nave mahiku a sawima yáchamenlaya árumiha akapuro awe wa ólima emacha’le, wakhela sawima saya. Nave ólima’wo yákusha akapuro awe, emmana mmoha, emwipha mukina, emvonya maluku mukina. Nave’tho yowo árumiha akapuro akina, awácha opwaha ópacherya’wo; nave yáwerela yawo ntoko mummo. Nyenya vachuli vaya áhárumihela mwanawe, ii, Enarwa‐emwerela mwanaka mahala. Nyenya ólima’wo yámonilaya mwana owo, yálocha mukina ni mukina, Ola ti mukelampa, hankeni, nimwiphe, nave hiyo n’narwa‐nikusha mikelampa’we. Nave yámkusha, emriha okhwipi wa emacha, emwipha. Vano mwanene emacha akonke, anarwa‐era sheni wa ólima’wo? Yawo yálochano, Yowo anarwa‐atolosha wonanara ónanara yawo, aveléla emacha wa ólima akina, yawo enarwa‐ekokiherya wa yowo sawima va mahiku aya. Yesu álochano, Hamwálankeru m’sorepa, Nluku nenlo yákhochilaya óteka empa Nenla nákhala muru wa munyethe: Ela yárwenle wa Apwiya, Nave eri yotikiniha m’mithoni mwahu? Ntakhara awe kinalocha wa nyuwo, wi Omwene wa Muluku onarwa‐ovíhiwa wa nyuwo, ovahiwa wa atchu óvaha sawima sawe. Nave yowo awúwa va nluku nla anarwa‐aphweya; nyenya va yowo n’nam’morele, n’narwa‐nimushila. Nave alipa‐ephepa atokotoko ni aFarisi, yíwalaya maphwanaphwaniho awe, yásuwelasha wi analocha sa yawo. Nave yákhwenlaya omphara, yáhóva miloko ya atchu, ntakhara yámwera wi ti mulipa‐miririmo. Nave Yesu áhákhula, úlumano’tho mwa maphwanaphwaniho, ii, Omwene wa Wirimu onaphwanaphwana ni mutchu, mwene, yowo áryeheryenle mwanawe yólya ya othela, arumiha akapuro awe, witchana awitchaniwa wuthelani wiwo: nave yawo heyákhwenle orwa. Vavo’tho árumiha akapuro akina, alocha, Lélani awitchaniwa’wo, Onani, koryeherya yólya’ka: inyope saka, ni sonuna kohipha, ni itchu sothene sohitchwa: rwani wuthelani. Nyenya yawo yáramusa, evinya, mukina o’macha wawe; mukina o marochani wawe: nave óhala’wo yáphara akapuro awe, ewerela elomwe, ewipha. Nyenya mwene áshimwa; aruma asurutato awe etolosha alipa‐wipha’le, yeyela etchoko aya. Vavo álocha wa akapuro awe, Sa othela hihano sohitchwa, nyenya awitchaniwa’wo hephwanenle. Ntakhara awe rowani nyuwo o makhulukano a iphiro, nave yawo muniryanyu mwaphwanye, itchanelani wuthelani wu. Nave akapuro awo yákhuma o’phironi, ethukumanya othene yáphwannyaya, nari ónanara, nari aphama; nave othela iwo wásareya ni ókhala va sólya. Nyenya mwene owo árúliye, owona avayólya awo, áhona mummo mutchu óhiwara yowara ya othela: alochano, Mukhwaka we, wávolowile munno hai óhikhalano yowara ya othela? Nave yowo hárino masu. Vavo mwene áhi wa órummwa, M’make yowo mata ni mecho, mvonyeni wipiphini ya vate; wiwo onarwa‐okhala wunla ni okhuriha minno. Vawi awitchaniwa ti anchipale, nyenya óthanliwa ti awalakhanyeya. Vavo aFarisi yárowa, evánela momukukuchela mu wuluma wawe. Nave yárumiha wa Yowo óhuserya’ya, vamoha ni aHerode, yawo yálonche, Muhusiha, ninnasuwela wi muri éparipari, nave munnahusiha ephiro ya Muluku mweparipari tchiri, nave hamunathokororya mutchu mukina: vawi hamunaweha withoni wa atchu. Ntakhara awe mun’léle hiyo, munupuwela sheni? Onnemyereryiwa ovaha mushokho wa Kaisara, akhweya hoe? Nyenya Yesu ásuwela onanara waya, ii, Munakeherya sheni, ówoka nyuwo? Nkakoniheni echarama ya mushokho. Nave yawo yámkusherya erupiya ya meya. Nave Yowo áhi wa yawo, Ya wani eruku ela, ni orepa waya? Elocha yawo, Ya Kaisara. Vavo Yowo áhi wa yawo, Ntakhara awe vahani wa Kaisara sawe sa Kaisara, ni wa Muluku sawe sa Muluku. Nave yawo yíwalaya, yátikhina, emuhiya, evinya’vo. Nihiku nenlo yárwa wa Yesu aSaduki, enalocha hawívovo ovinya’tho wa okhwa; emukoha, elocha, Muhusiha, Mose áhi, Mutchu akhwa, ohikhala ni mwana, munnawe mukhani anarwa‐athela mwariye, amvíherye munnawe epyo. Manki vári ni hiyo anna athanu neli: nave ópacherya áthela, ariméla óhikhala ni epyo, ahiya mwariye wa munnawe mukhani; emohamoha anawili, ni aneraru, ophiyerya anethanu n’nawili. Nave vokutchulela áriméla’tho muthiana owo. Ntakhara awe muvinya’tho anarwa‐akhala mwara a wani a athanu neli awo? vawi othene yákhalano. Nyenya Yesu áhákhula, ii wa yawo, Murimtcheka ohisuwela sorepiwa, nari ikuru sa Muluku. Vawi muvinya’tho wa okhwa henathela, nari henatheliwa, nyenya enakhala ntoko angelo a Wirimu. Nyenya sa ovinya wa okhwa, hemwálanke yeyo yálochiwe wa nyuwo ti Muluku, alocha, Miyo kiri Muluku a Abrahamu, ni Muluku a Isake, ni Muluku a Yakobo? Hari Muluku a alipa‐okhwa nyenya a akumi. Nave miloko ya atchu yíwalaya, yátikhina ni ohusiha wawe. Nyenya aFarisi, yíwalaya wi ámáliha aSaduki, yámthukumanela. Nave mmoha a yawo, muhusiha a malamulo, ámkoha ni omweha ii, Muhusiha, nlamulo ntokotoko ti nivi na m’malamulo? Nave Yesu áhi wa Yowo, Onarwa‐osivelana ni Apwiya Mulukuá ni murimá wothene, nave ni okumiá wothene, nave ni mirikuá yothene. Nla n’ri nlamulo ntokotoko n’nopacherya. Nave nanawili nolikanano tinla, Onarwa‐osivela mukhwá ntoko onirá wisivela mwanene mekhá. Va malamulo ala meli ti vothomeya malamulo othene ni alipa‐miririmo. Nave aFarisi yáthukumannaya, Yesu áhákoha, ii, munupuwela hai sa Kristu? ori mwana a wani? Yawo yálochano, A Davide. Yowo áhi wa yawo, Nave Davide m’munepa anamuromolela sheni Yowo, Apwiya, alocha, Apwiya álocha wa Apwiyaka, Okhale va ntatani naka nolopwana, Ophiyerya Miyo kinarwa‐kiyathi amwichaniá vathi va mananiá. Ntakhara awe Davide ámuromola Yowo Pwiya, hai oriye mwanawe? Nave hárivovo mmoha áwenrye omwakhula masu. Nave hálipale murima mutchu mukina omkoha etchu opacherya nihiku nenlo. Vavo Yesu áhuluma ni miloko ya atchu ni óhuserya’we, alocha, Alipa‐orepa ni aFarisi enakilathi va munyukhuni wa Mose; ntakhara awe itchu sothe sene eniryaya yoléleni, erani nave mukhapelele: nyenya muhere ntoko miteko aya; vawi yawo ennuluma, nave henera. Ahe, ennamaka mirichi yolimela ni yohosha votesha, ereya va makhatani a atchu; nyenya yawo anene mekhaya henakhwela osusa yeyo ni munwe aya. Nyenya ennera miteko yothene wi yoneye wa atchu: vawi enunnuwiha oruku aya wa ihasiri saya, yunnuwiha maroso, nave ennasivela mapuro a mahala va sólya ni minyukhu ya mahala mothukumanela, ni mirechele m’matchachoni, ni witchaniwa ti atchu, Rabi. Nyenya nyuwo muhitchaniwe, Rabi; vawi muhusihanyu ori mmoha, nave nyuwo othene muri anna. Nave nyuwo muhiromole mukina atithinyu vathi vano, vawi orivo mmoha ti Atithinyu a Wirimu. Nave muhitchaniwe muhóli, vawi orivo mmoha Muhóli anyu, ti Kristu. Nyenya mtokotoko ópwaha a nyuwo anarwa‐akhala namarika‐mahi anyu. Nave yowo anarwa‐ísinnuwiha mwanene mekhiye anarwa‐ayevihiwa; nyenya yowo aniyeviha mwanene mekhiye anarwa‐annuwihiwa. Nyenya ochilu wa nyuwo, alipa‐orepa ni aFarisi, ówoka! ntakhara munawalela Omwene wa Wirimu withoni wa atchu: vawi nyuwo mekhinyu hamunavolowa’mo, nave munnahíha yawo enavolowa wi ehivolowe’mo. Ochilu wa nyuwo alipa‐orepa ni aFarisi, Ówoka! ntakhara munaviravira o’nia ni o mokoni wera mutchu mmoha mulipa‐orukunuwa; nave aniriye akhale awihiha, munnamwera yowo mwana a gehena opwaha nyuwo wili. Ochilu wa nyuwo ahóli évasi, yenyu munalocha, Yowo analupele oromola va empa ya Muluku, hemwaha; nyenya yowo analupele oromola va mivira ya empa ya Muluku, ori ótcheka. Nyuwo ólosowa, ni évasi: vawi tivi eri yopwaha, khwino mivira, akhweya empa ya Muluku yeyo enéliha mivira eyo? Nave’tho, Yowo analupele oromola vohelavo iphepa, hemwaha; nyenya yowo analupele oromola va yamahala ya vasulu vavo, ori ótcheka. Nyuwo évasi, vawi tivi eri yopwaha yamahala khwino, akhweya vohelavo iphepa vavo vanéliha yamahala eyo? Ntakhara awe ólupela oromola vohelavo iphepa, analupela va yeyo ni va sothene sa vasulu vaya. Nave ólupela oromola va empa ya Muluku, analupela va yeyo ni va Yowo ókhala mummo. Nave ólupela oromola Wirimu, analupela va munyukhu mtokotoko wa Muluku, ni va Yowo ókhala vavo. Ochilu wa nyuwo, alipa‐orepa ni aFarisi, ówoka! ntakhara munaveléla yanekhumi ya mmiso wawunkhela, ni ya lókho, ni ya muhakwa, nave munahiya solimela sa malamulo, ti othoriha wekhaikhai, ni omorela ikharari, ni nroromelo: nyenya ihe mwáphwanela wera, ohihiya iha sene. Ahóli évasi nyuwo, ohukula ichechema, nyenya ekamila munnamirya. Ochilu wa nyuwo, alipa‐orepa ni aFarisi, ówoka! ntakhara munarapiha vate vaya va ekahi ni eparatho, nyenya m’puwa’mmo yawo ennasareya ni wákha ni ohíványa. MFarisi weyo, évasi, nkapacherya orapiha mpuwa mwa ekahi ni eparatho, wi vate vaya’tho vakhale vawéla. Ochilu wa nyuwo, alipa‐orepa ni aFarisi, ówoka! ntakhara munaphwanaphwana ntoko mahiye awuruleliwa ni kache awéla, yewo anoneya orera vate vaya, enasareya mpuwa’mmo ni makhuva a atchu ókhwa ni sotakhala sothe sene. Hihá nyuwo’tho munoneya ékhaikhai va mithoni va atchu, nyenya mpuwa muri ósareya ni owoka ni ohiléleya. Ochilu wa nyuwo, alipa‐orepa ni aFarisi, ówoka! ntakhara munamaka ipa sa va mahiyeni a alipa‐miririmo, nave munaryeherya mahiye a atchu ékhaikhai, ni wi, Hiyo nakhanleke m’mahiku a makholo ahu, hanikakhanle akhwaya a nikhami na alipa‐miririmo. Vavo munnichichimiherya mekhinyu, wi muri anamwane a yawo yíphale alipa‐miririmo. Sariheryani nyuwo mweryo wa makholo anyu. Inowa nyuwo, anamwane nyu a namarawe, munarwa‐muwerya hai otchawa olaka waya wa gehena? Ntakhara a ela, onani, kinaruma wa nyuwo alipa‐miririmo, ni alipa‐miruku, ni alipa‐orepa: akina a yawo munarwa‐muwipha, mwathomeya; ni akina a yawo munarwa‐mwawashula mothukumanela mwanyu, ni wahosha, orwela witchokoni emoha, ophiyerya witchokoni ekina: wawihiha wi n’rwe‐niphiye va nyuwo nikhami nothene, noyehiwa velaponi ya vathi vano, opacherya o nikhamini na Abele ékhaikhai owo, ophiyerya o nikhamini na Zakariya mwana a Barakiya, yowo mwámwiphalanyu véri va empa ya Muluku ni vohelavo iphepa vawe. Tchiri kinalocha wa nyuwo, Itchu sothene iha sinarwa‐siphiya va atchu ala a mutano. Kha, Yerusalemu, Yerusalemu, yowo anipha alipa‐miririmo, ni ovonyerya maluku yawo órummwa wa yowo! ohai kinatchunaka miyo othukumanya vamoha anamwaneá, ahe ntoko mwanakhu annathukumanya asanawe m’makuphelo awe, nyenya nyuwo hemwákhwenle hoe! Onani, empanyu yohiyiwa wa nyuwo ya milepe. Vawi kinalocha wa nyuwo, Hamurwa‐mukóna Miyo’tho, opacherya hihano, ophiyerya nyuwo munarwa‐mulocha. Órélihiwa ori Yowo anarwa mu nsina na Apwiya. Nave Yesu ákhuma o m’pa ya Muluku; nave óhuserya’we yárwa omoniha matekelo a empa ya Muluku eyo. Nyenya Yowo áhákhula ii wa yawo, Hamunona iha sothene? Tchiri kinalocha wa nyuwo, hevarwa‐vakhala wino nluku nimoha va nikhwaya, nenlo han’rwa‐nimorihiwa. Nave Yowo ákilanthiye, va mwakoni wa Azitona, óhuserya yámurwela va mekhiye, elocha, Mun’léle hiyo iho sinarwa‐sikhala lini? nave eneneryo ya ophiya wanyu ti sheni, ni makutchuwelo a mahiku a vathi vano? Nave Yesu áhákhula ii wa yawo, Weheryani, ahohuweliheni mutchu. Vawi anchipale enarwa‐ephiya mu nsina naka, elocha, Miyo ká Kristu, nave enarwa‐yahuweliha atchu anchipale. Nyenya nyuwo munarwa‐m’pacherya wiwa sa ekhocho, ni ovuwa wa ekhocho: onani, muhipe murima: vawi ori wophwanela wi iha sikhale; nyenya okutchuwa hophiyale. Vawi nloko nimoha na atchu n’narwa‐n’roshana ni nloko nikina, ni omwene ni omwene mukina; nave onarwa‐okhala etala ni ochikinyeya m’mapuro ori ori. Nyenya sothene iha sinapacheryerya sososa. Vavo enarwa‐yovelélani wuhoshiwani, ewiphani: nave nyuwo munarwa‐mukhala awichiwa ti atchu a maloko othene, ntakhara a nsina naka. Nave vavo anchipale enarwa‐ekwachuliwa, evelélana mukina ni mukhwawe, yichana mukina ni mukhwawe. Nave alipa‐miririmo ówoka anchipale enarwa evinya, ehuweliha anchipale. Nave ntakhara a wachasha wa óhiléleya, osivelana wa atchu anchipale onarwa‐olala. Nyenya yowo ólipiha wolipiha ophiyerya o makutchuwelo, yowo anarwa‐avuluwa. Nave mitchaka eyo ya Omwene enarwa‐elaleyeryiwa velaponi yothene ya vathi vano, ekhale namona wa atchu a maloko othene; nave vavo enarwa‐ephiya makutchuwelo. Ntakhara awe mwarwa‐mona yotakhala yotolosha elapo, yeyo yálochiwe ti Danieli mulipa‐miririmo, yemenle mu nipuroni nawéla (yowo álakhannye m’karatani asuwelashe:) vavo yawo ari m’Yudeya etchawele o miakoni: yowo ori vasulu va nipatho ahikhuruwe otesha sa m’pa mwawe; ni yowo a m’machani ahikoke okusha yawikhunela’we. Nyenya ochilu akhalano yawo órupala, ni awamwiha anamwane m’mahiku yawo! Nave vekelani wi otchawa wanyu ohikhale va mahiku a nakhutu, nari va Sabata: vawi vavo vanarwa‐vakhala sohoshasha, ntoko hevakhanle sawihihá, opacherya elapo yápachenryaya, ophiyerya hihano, ahe nave hevarwa‐vakhala’tho. Nave yaháhiyaleke okhuvihiwa mahiku ala, hakávulushiwe mutchu mmoha: nyenya ntakhara a óthanliwa’wo mahiku yawo yákhuvihiwa. Vavo mutchu alocha wa nyuwo, Onani, Kristu ori wino, nari iwo, muhimwakhulele; ntakhara aKristu ówoka enarwa‐evinya, ni alipa‐miririmo ówoka, enarwa‐yoniha ineneryo sitokotoko ni sotikiniha; wawihihá wi yawoke, khwino onakhala woweryeya, óthanliwa’wo. Onani kiholélani khuluwi vahiphiyale. Ntakhara awe yalocha wa nyuwo, Onani, Yowo ori m’takhwani; muhiye’wo. Onani, ori m’pa; muhákhulele. Vawi ntoko etari enarwela wiwo onakhuma nsuwa, yoneya ophiyerya wiwo onanéla nsuwa; wawihihá onarwa‐okhala’tho ophiya wawe wa Mwana a mutchu. Wiwo wothe wene ori murutchu, marepo enathukumanela wiwo. Nave vavo, sivinre sohosha sa mahiku yawo, nsuwa n’narwa‐nrípihiwa, nave mweri horwa‐woniha omwaléla waya, ni itheneri sinarwa‐simora, orwela wirimu, ni ikuru sa wirimu sinarwa‐sichikinyeya: nave vavo vanarwa‐voneya mwirimuni, eneneryo ya Mwana a mutchu: nave maloko othene a velaponi ya vathi vano enarwa‐yisukutcha va nákhopeni, yona Mwana a mutchu arikimórwa va mekuni a wirimu, ni ikuru ni nchichimiho ntokotoko. Nave Yowo anarwa‐arumiha angelo awe ni oruma otokotoko wa nipeka. Nave yawo enarwa‐ethukumanya óthanliwa awe witchekuni sheshe, o makutchuwelo a erimu ophiyerya makutchuwelo aya makina. Nyenya huseryani ni mukúkhu niphwanaphwaniho naya; vári hihano murai aya ori waphovo, ophuwa makukhu aya, munnasuwela wi eyita yohachamela; hiha’tho nyuwo, mwarwa‐mona hiho, suwelashani wi Yowo ori vakhiviru, ahe va milakoni. Tchiri kinalocha wa nyuwo, Atchu ala herwa‐ekutchuwa, ophiyerya itchu sothene iha seriwe. Erimu ni elapo ya vathi sinarwa‐sivinya’vo, nyenya masu aka herwa‐evinya’vo hoe. Nyenya sa nihiku nla ni elukuluku aya hanasuwela mutchu mukina, nari angelo a Wirimu, nari Mwana, nyenya Atithi mekhaya. Nave ntoko mahiku a Nowa, wawihihá onarwa‐okhala ophiya wawe wa Mwana a mutchu. Vawi ntoko m’mahiku yale, ehiphiyale mahi, atchu yámólya ni owurya, yámthela ni otheliwa, ophiyerya nihiku nenlo Nowa ávolowiliye m’mwacheyani’mmo, nave yawo heyásuwenle etchu, ophiyerya mahi yárúlaya, etolosha yawo othene, wawihihá onarwa‐okhala ophiya wawe wa Mwana a mutchu. Vavo enarwa‐ekhala eli m’machani; mmoha anarwa‐akushiwa, ni mmoha anarwa‐ahiyiwa: eli enarwa‐ekhala óshila va’shiloni; mmoha anarwa‐akushiwa, ni mmoha anarwa‐ahiyiwa. Ntakhara awe lipelelani, vawi hamunasuwela nihiku naya nophiya Apwiya anyu. Nyenya suwelani ela, wi mwanene empa ásuwenleke elukuluku tani mulipa‐wiya aniriye arwe, yowo akáshisha, nave hakémyerenrye wi vakhuvuliwe va’mpa vawe. Ntakhara awe khalani nyuwo’tho awiryeherya; ntakhara mu elukuluku yeyo muhinupuwelanyu, Mwana a mutchu anarwa. Tani ori kapuro óroromeleya, yowo pwiya’we ámkilathihaliye óweherya va nloko nawe, wavaha sólya va elukuluku yaphama? A’kari kapuro’wo yowo pwiya’we, vophiya, anarwa‐amphwanya éraka yawihiha. Tchiri, kinalocha wa nyuwo, wi anarwa‐amkilathiha yowo óweherya itchu sawe sothene. Nyenya kapuro’wo ónanara alocha m’murimani mwawe, Pwiya’ka annalekelasha; apacherya omana akapuro akhwawe, alya ni owurya vamoha ni óhapaliwa; Vavo Omwene wa Wirimu onarwa‐ophwanaphwanihiwa ni asimwali khumi, yawo yákunshe mithuko aya, ekhuma okumana ni mulipa‐othela. Nave athanu a yawo yári ólosowa, ni athanu yári ówarála. Vawi ólosowa’wo, yákushalaya mithuko aya, hayikushe?-?nryeno makhurwa: nyenya a miruku awo yákusha makhurwa mu itchupa saya, vamoha ni mithuko aya. Nave mulipa‐othela ásheleliwiye, othene awo yáhoséla, erupa. Nyenya ohiyu eriyari vári okhuwela, Onani, mulipa‐othela! khumani okumanano. Vavo yávinya asimwali othene ala, eryeherya mithuko aya. Nave ólosowa yáhi wa ówarála, Nivaheni makhurwa’nyu makina; ntakhara mithuko ahu enamshipha. Nyenya ówarála yáhákhula yi, Akhweya enirimhikhwanela wa hiyo ni nyuwo: nyenya tchiriene rowani wa alipa‐otumiha marocha, nave mwithumele mekhinyu. Nave yawo erikimrowa othuma, mulipa‐othela áphiya; nave óryeheryeya’wo yávolowano vamoha muthelani: nave áwala va milakoni. Nyenya vachuli vaya yárwa’tho asimwali akina’wo, yi, Pwiya, Pwiya, munihulele hiyo. Nyenya yowo áhákhula, ii, Tchiri kinalocha wa nyuwo, nkinosuwelani nyuwo. Ntakhara awe shishani, vawi hamunasuwela nihiku naya, nari elukuluku aya. Vawi ntoko mutchu, órowa o mukwahani, áhítchana akapuro awe, aveléla wa yawo muhakhu awe. Nave wa mmoha ávaha icharama sa matalente thanu, ni wa mukina pili, ni wa mukina emoha; wa yawo othene ntoko miruku aya; arowa yowo. Vavo yowo ákhenle icharama thanu, árowa othuma marocha, áchererya’vo icharama sikina thanu. Emohamoha’tho owo a pili iho, áháchererya sikina pili. Nyenya yowo ákhenle emoha owo árowa, akacha vathi, avitha echarama ya pwiyawe. Nave valekenle winchipale, ákoka pwiya a akapuro awo, álakhanyeryano vamoha. Nave yowo ákhenle icharama sa matalente thanu árwa, arino icharama sikina thanu, alocha, Pwiya, mwákivaha icharama sa matalente thanu, onani kiháchererya’vo icharama sikina thanu. Pwiya’we áhi wa yowo, Yaphama, kapuro weyo aphama ni óroromeleya; wári óroromeleya ni itchu sikhani, kinakilathiha weyo va itchu sinchipale: volowa weyo wuhakalalani wa pwiyá. Nave owo’tho a icharama pili árwa, ii, Pwiya, mwákivaha miyo icharama pili; onani, kiháchererya’vo icharama sikina pili. Pwiya’we áhi wa yowo, Yaphama kapuro weyo aphama ni óroromeleya; wári óroromeleya ni itchu sikhani, kinakilathiha weyo va itchu sinchipale: volowa weyo wuhakalalani wa pwiyá. Nave yowo’tho ákhenle echarama emoha, árwa, ii, Pwiya kihosuwelani nyuwo wi muri mutchu awuma, ókakatcha wiwo mwahámisalanyu’wo, ni óthukumanya wiwo mwaháverenlanyu’wo: kihóva miyo, korowa, kivitha vathi echarama’nyu: onani, murino yawinyu. Nyenya pwiya’we áhákhula, ii wa yowo, Kapuro weyo ónanara ni óyere, wásuwela wi kinakakatcha wiwo kaháminsaka’wo, ni othukumanya wiwo kahávere?-?nlaka’wo, ntakhara awe wáphwanela, wi okáveléla icharama saka wa ópoleyiha icharama, nave miyo vokóka nkákusha saka ni yawachererya’ya. Ntakhara awe víhani wa yowo echarama eyo, m’vahe wa owo orino icharama khumi. Vawi wa yowo orino, enarwa‐evahiwa, nave yowo anarwa‐akhalano sawácha: nyenya wa yowo ahínono, enarwa‐evíhiwa, nari yeyo áriyeno. Nave vonyani kapuro’wo a’theru wipiphini ya vate; wiwo onarwa‐okhala wunla ni okhuriha minno. Nyenya Mwana a mutchu aniriye arwe mu nchichimiho nawe, vamoha ni angelo othene, vavo Yowo anarwa‐akilathi va munyukhuni mtokotoko wa wárya wawe: nave enarwa‐ethukumana va mithoni vawe atchu a miloko yothene: nave Yowo anarwa‐amwa?-?lanyiha yawo mukina ni mukina, ntoko mukukhula anamwalanyihiye ipuchepuche ni ipuri: anarwa‐emesha ipuchepuche o ntatani nawe nolopwana, nyenya ipuri o nothiana. Vavo Mwene owo anarwa‐alocha wa yawo o ntatani nawe nolopwana, Rwani wino nyuwo órélihiwa a Atithaka, volowani mu Omweneni woryeheryiwa wa nyuwo va opacherya waya wa elapo ya vathi: vawi kávoliwa etala, nave mwákivaha Miyo olya; kávoliwa ntchanana, nave mwákiwuryiha Miyo; kári mulecho, nave mwákakhela Miyo; epwitikiri Miyo, nave mwákiwariha; káhicheliwa, nave mwárwa warerya ni Miyo; kári mu kariposo, nave mwárwa wa Miyo. Vavo ékhaikhai enarwa‐emwakhula Yowo wi, Apwiya, náwonneni Nyuwo lini a’tala, nave hiyo náhólyihani? nari antchanana, nave hiyo náhówuryihani? Nave náwonneni Nyuwo lini mulecho, nave náwákhelani, nari epwitikiri, nave náhowarihani? Nave náwonneni Nyuwo lini awicheliwa, nari mu kariposo, nave nárwa wa Nyuwo? Nave Mwene owo anarwa‐ákhula ii wa yawo, Tchiri kinalocha wa nyuwo, Ntakhara mwáherela mmoha a annaka, nari akhanikhani ala, mwákerenle yeyo Miyo. Vavo Yowo anarwa‐alocha wa yawo o ntatani nothiana, Vinyani wa Miyo awulumeliwa nyuwo, o moroni wa ilukuluku sothene wawiseleliwa Musaserya ni arummwa’we: vawi kávoliwa etala, nave hemwákivahile Miyo olya: kávoliwa ntchanana, nave hemwákiwuryihale Miyo: kári mulecho, nave hemwákákhenle Miyo: epwitikiri nave hemwákiwarihale Miyo: awicheliwa, ni mu kariposo, nave nyuwo hemwárúle warerya ni Miyo. Vavo enarwa‐yakhula yawo’tho, wi, Apwiya, náwonneni nyuwo lini a’tala, nari antchanana, nari mulecho, nari epwitikiri, nari mu kariposo, nave hiyo hanóruménleni Nyuwo. Vavo Yowo anarwa‐awakhula yawo wi, Tchiri kinalocha wa nyuwo, Ntakhara hamwérenle yeyo mmoha a ala akhanikhani, hemwákerenle yeyo Miyo. Nave yala enarwa‐eya wulakiwani wa mahiku othene; nyenya ékhaikhai wukumini wa mahiku othene. Nave vári Yesu ámanliye masu othene yala, áhi wa óhuserya’we, Munnasuwela wi vokona mahiku meli Paskha anaphiya, nave Mwana a mutchu anirimveléliwa othomeyiwa va mwikimanyo. Vavo yáthukumana alipa‐ephepa atokotoko, ni atokwene a atchu, o ntchachoni na mutokwene a ephepa, nsina nawe Kayafa; evánela wi emphare Yesu ni owoka, emwiphe. Nyenya yálocha, Va nihiku na yólya eyo hoe, wi vahikhale onyakula wa atchu. Nave Yesu áriye m’Betaniya, m’pa mwa Simoni a marecha, árwa wa Yowo muthiana, arino etchupa ya alabastero ya makhurwa awunkhela phama a esisapo yorekama, amínela va muruni vawe, Yowo arikimkilathi va yólya. Nyenya óhuserya yónilaya, yáhipa murima, elocha, Ntakhara sheni opahula wiwo? Vawi makhurwa’la ekátumihiwa ni icharama sinchipale, sivahiwa atchu óhawa. Nyenya Yesu ásuwenliye áhi wa yawo, Munerela sheni sawukhula wa muthiana owo? vawi ákérela Miyo muteko waphama. Ntakhara mahiku othene murino óhawa vamoha ni nyuwo; nyenya hamuri ni Miyo mahiku othene. Vawi muthiana owo, áhenliye makhurwa’la va mwílini vaka, ákerela ela ovithiwa waka. Tchiri kinalocha wa nyuwo, Wothe wene mitchaka yaphama eniryaya elaleyeryiwe mwilaponi yothene ya vathi vano, ela yeyo muthiana owo énriye enarwa‐yulumiwa’tho, yomupuwelano yawe. Vavo mmoha a khumi neli awo, nsina nawe Yudase Isikariote, árowa wa alipa‐ephepa atokotoko, ii, Munakhwela okivaha sheni, nave miyo kinarwa‐kimveléla Yowo wa nyuwo? Nave yawo yámwálakhanyerya yowo icharama sawéla makhumi mararu. Nave opacherya vavo yowo áhavyavya elukuluku yaphama yawi amveléle Yowo. Nave nihiku nopacherya na epau yohikhala ni yoruruvaliha, óhuserya yárwa wa Yesu, yi, Ti wowi munakhwelanyu naryeherye Paskha wi mwalye? Álocha Yowo, Rowani o muchetcheni wa mutchu neshe, mwaloche wa yowo, Muhusiha ani, Elukuluku aka ennáchamela; kinarwa‐kilya Paskha owannyu vamoha ni óhuserya’ka. Nave óhuserya yáhéra ntoko énriye wáléla, eryeherya Paskha. Nave vophiya oshekuwa, Yowo ámkilathi va yólya vamoha ni óhuserya khumi neli; Nave erikimólya, Yowo áhi, Tchiri kinalocha wa nyuwo, mmoha a nyuwo anarwa‐akiveléla Miyo. Nave yawo yáthanana otokotoko, epacherya olochano mmoha mmoha, Khwino ti miva nki, Apwiya? Nave Yowo áhákhula ii, Yowo anaryerya vamoha ni Miyo ntata nawe m’parathoni, yola anarwa‐akiveléla Miyo. Mwana a mutchu anarowaru, ntoko wárepiwa sa Yowo; nyenya ochilu orino mutchu yowo anamveléle Mwana a mutchu! okákhala phama wa mutchu yowo aháyariweke. Nave Yudase, omveléla owo áhákhula ii, Khwino ti miva nki, Rabi? Yowo alochano, Weyo wohihihá. Nave yawo erikimólya, Yesu ákusha epau, aréliha, ameya; nave ávahiliye wa óhuserya, áhi, Kushani, lyani; ela ti mwíli aka. Nave ákunshiye ekahi, áthamalela, avaha wa yawo, alocha, Muwurye ela nyuwo othene, vawi ela ti nikhami naka na olakana, noheliwa ntakhara a atchu anchipale ovíha’vo sotcheka. Nave kinalocha wa nyuwo, nkirwa‐kiwurya’tho yawima ela ya mpesa, ophiyerya nihiku nenlo kiniriaka kirwe‐kiwurye eyo yahihano, vamoha ni nyuwo, mu Omwene wa Atithaka. Nave yípale ntchipo, yákhuma oya o mwakoni wa Azitona. Vavo Yesu álochano, Nyuwo othene munarwa‐mukwachuliwa ntakhara a Miyo, ohiyu yola: vawi worepiwa, Kinarwa‐kimana mukukhula, Nave sinarwa‐simwalamwala Ipuchepuche sa muloko’wo. Nyenya kivinnye kinarwa‐kohólelani o Galileya. Nyenya Petro álochano, Khwino othene enarwa‐ekwachuliwa ntakhara a Nyuwo, miyo nkirwa‐kikwachuliwaru nari. Yesu áhi wa yowo, Tchiriene kinalocha wa weyo, wi ohiyu yola, muthupi ohipale, onarwa‐okikhocha Miyo oraru. Petro álochano, Nari miyo kinakhwa ni Nyuwo, nkirwa‐kokhochani Nyuwo hoe. Yáhihihá’tho óhuserya othene. Vavo Yesu árwa ni yawo o nipuroni notchuwiwa Getsemane, alocha wa óhuserya’we, Khalani nyuwo vava, kirowe iwo kavekele. Nave ákusha vamoha ni Yowo Petro ni anamwane eli a Zebedayo, apacherya othanana ni ohawa winchipale m’murimani. Vavo álochano, Okumi aka ori wohuruweliwa ni othanana wophiyano wukhwani: khalani vava nave mushishe vamoha ni Miyo. Nave áya vahólo tonto, athipela eyuchi vathi, avekela, ii, Atithi, khwino onaweryeya, ekahi ela epwahe va Miyo; nyenya tahi mummo kinakhwelelaka Miyo, nyenya Nyuwo. Nave árwa wa óhuserya, áphwanya erikimrupa, alocha wa Petro, Mano tihihá? hamunawerya oshisha ni Miyo elukuluku emoha? Shishani ni ovekela, wi muhivolowe mu wehiwa: munepa ori wokhwela tchiri, nyenya mwíli wa enama ori wochetcheya. Wili’tho árowa, avekela, ii, Atithaka, khwino ela enirimhipwaha, nyenya kiwurye ela, okhwela wanyu weriwe. Nave ákoka’tho, áphwanya erikimrupa, vawi iyaphi saya sálimela ni ikhove. Nave áháhiya wili’tho, avekela elukuluku yaneraru, íhihá’tho masu yawo. Vavo árwa wa óhuserya, alochano, Konani elukuluku yohala, mwitchuwe: onani, elukuluku yophiya, nave Mwana a mutchu oveléliwa m’matani mwa alipa‐otcheka. Vinyani, n’rowe, nkonani okiveléla owo ori vakhiviru. Nave Yowo arikimlocharu, onani, Yudase, mmoha a khumi neli awo, árwa, nave vamoha ni yowo muloko mtokotoko wa atchu, ni malema ni miuputcho, orwela wa alipa‐ephepa atokotoko ni atokwene a atchu. Nyenya ómveléla owo áhávaha eneneryo, alocha, Yowo kiniriaka kimunúle ti Yowo, mumphare. Nave vavo árwa wa Yesu, ii, Mosheliwa, Rabi; amunúla. Nave Yesu áhi wa yowo, Mukhwaka, ntakhara sheni orwelá weyo? Vavo yawo yárwa, ephara Yesu ni mata, emwakuviha. Nave onani, mmoha a yawo yári vamoha ni Yesu, áhókola ntata nawe, ahulula nlema nawe, apopha kapuro a mutokwene a ephepa, akwasa naru nawe. Vavo Yesu álochano, Nkakokiha nlema ná mu nrupeloni’mmo, vawi othene óphara nlema enarwa‐etoloshiwa ni nlema. Akhweya onupuwela wi nkiwerya ovekela Atithaka, nave Yowo anakirumihela hihano vava miloko ya angelo opwaha khumi neli? Nyenya vawihihá sorepa sinarwa‐sikhwanelihiwa hai, vawi, ori wophwanela okhala hihá? Va elukuluku eyo Yesu áhi wa miloko eyo ya atchu, Mwákhuma okikusha Miyo ni malema ni miuputcho, ntoko mulipa‐ohuhula? Nihiku n’nihiku kámkhala va’mpa ya Muluku ohusiha; nave hemwákiphanre? Nyenya iha sothe sene sákhala, wi sorepiwa sa alipa‐miririmo seriwe. Vavo óhuserya othene yámuhiya, etchawa. Nave óphara Yesu awo yámveléla wa Kayaía, mutokwene a ephepa, wiwo yáthukumannaya alipa‐orepa ni atokwene ene. Nyenya Petro ámtchara ochaichai, ophiyerya o ntchachoni na mutokwene a alipa‐ephepa, avolowa’mo, akilathi ni akapitao, wi óne makutchuwelo. Nave alipa‐ephepa atokotoko ni atokwene a milachu othene yáhávyavya namona awotha óvanyiha Yesu, wi yamwiphe; nyenya heyámphwanyile, nari anamona awotha anchipale yárwa. Nyenya vachuli vaya yárwa eli, yi, Ola álocha, Kinawerya opahula empa ya Muluku, ni omaka’tho m’mahiku mararu. Nave mutokwene a alipa‐ephepa áhémela, ii wa Yowo, Honákhula etchu? ti sheni ela yeyo enohelelaya? Nyenya Yesu árimkhala lakalaka. Nave mutokwene a alipa‐ephepa álochano, Kinolupeliha Weyo va Muluku a okumi, wi on’léle hiyo Weyo wári Kristu, Mwana a Muluku. Yesu áhi wa yowo, Wohihihá, nyenya’tho kinalocha wa weyo, Opacherya hihano munarwa‐mona Mwana a mutchu arikimkilathi va ntatani nolopwana na ikuru, ni ophiya va mekuni a wirimu. Vavo mutokwene a alipa‐ephepa áháhulasha sowara sawe, ii, Anerela Muluku opwalu: n’návya hai anamona akina? Onani hihano mohiwa opwalu’wo. Yawo yáhákhula yi, Ori óphwanela omwipha. Vavo yawo yámtaphela mara withoni wawe, emuotopola: nave akina yámmana nipurata, yi, Onanyiherye hiyo Kristu Weyo: Ómanne Weyo pani? Nave Petro ákilathi vate o ntchachoni: nave mwali árwa wa yowo, alocha, Weyo’tho wári ni Yesu a Galileya. Nyenya ákhocha va mithoni va atchu othene, wi, Yeyo onalochá nkinasuwela. Nave ákhumaliye va milakoni, muthiana mukina ámona, ii wa yawo a vavo, Owo’tho ári ni Yesu Mnazarayo. Nave wili’tho ákhocha ni olupela, wi, Nkinasuwela mutchu’wo. Nave evinre elukuluku tonto, yawo awemela’vo yárwa, yi wa Petro, Eparipari, weyo’tho ori a yawo ale; vawi malocheloá ennosuwanyeiha weyo. Vava yowo ápacherya oruwana ni olupela, wi, Nkinasuwela mutchu’wo. Nave vavo muthupi wáhípa. Nave Petro áhupuwela masu a Yesu álonchiye, Ohipale muthupi onarwa‐okikhocha oraru. Nave ákhumela vate, anla ni ososa murima. Nave vaphiyalaya woshishelo, alipa‐ephepa atokotoko ni atokwene a atchu othene yávánela somwerela Yesu, wi emwiphe: nave yámmaka, erowano, emveléla wa Pilato chamasowa owo. Vavo Yudase yowo ámvelénle, ónniye wi Yowo ávanyihiwa wi akhwe, átcharuwa, akokiha icharama iho sawéla makhumi mararu wa alipa‐ephepa atokotoko ni atokwene, alocha, Káhera yonanara miyo, kávelénlaka nikhami nohitcheka. Nyenya yawo yáhi, Ti sheni wa hiyo? wisonele mekhá. Nave yowo áriha vathi icharama iho va’mpa ya Muluku, avinya’vo, íheya mekhiye va’shikoni. Nave alipa‐ephepa atokotoko yákusha icharama iho, yi, Wohemyereryiwa wiyathi mu yothukumanyiherya icharama sa Muluku, ntakhara ti oliva wa nikhami. Nyenya yálakana, ethumano emacha ya mulipa‐wúpa miapu, ekhale mahiye a alecho. Ntakhara awe emacha yela yátchuwiwa, Emacha‐ya‐nikhami, ophiyerya olelo vava. Vavo yákhwanela yolochiwa ti Yeremiya mulipa‐miririmo, ni wi, Nave yawo yákusha icharama iho sawéla makhumi mararu, Esisapo ya ole yawalakhanyeryiwa esisapo awe, Yowo anamwane awo a Israyeli yálakhanyenryaya esisapo awe; Nave yáveléla othuma emacha ya mulipa‐wúpa miapu, Ntoko ákilamulenliye miyo Apwiya. Nave Yesu áhémela okhoveni wa chamasowa, nave chamasowa owo ámkoha wi, Weyo wá Mwene a aYuda? Nave Yesu áhi wa yowo, Weyo wohihihá. Nave mu ohelela waya ni alipa‐ephepa atokotoko ni atokwene, Yowo hákhunle etchu. Vavo Pilato álochano, Honiwa itchu sinchipale sawihiha enohelelaya Weyo? Nave hákhunle, nari nsu nimoha, wawihihá wi chamasowa átikhina. Nave va Paskha chamasowa ákhovelela otaphulela atchu mmoha a mukariposo, yowo yámukhwelaya. Nave va mahiku yawo yári ni a mukariposo ósuwanyeya, nsina nawe, Baraba. Ntakhara awe yáthukumannaya, Pilato álochano, Munakhwela ani wi kotaphuleleni? Baraba khwino Yesu, ótchuwiwa Kristu? Vawi ásuwela wi yawo yámveléla Yowo mwa nrima. Nave Pilato arikimkilathi va munyukhuni wothoriherya, mwariye árumiha wa yowo olocha, Muhere etchu ni mutchu ékhaikhai owo; vawi olelo mulohani kihukhuliwa winchipale ntakhara a Yowo. Nyenya alipa‐ephepa atokotoko yátunyerya atchu wi eveke Baraba, nyenya wi etoloshe Yesu. Nyenya chamasowa áhi wa yawo, Ovi a awo eli munakhwelanyu kotaphuleleni? Nave yawo yáhi, Baraba. Pilato álochano, Nki kini kere sheni ni Yesu, ótchuwiwa Kristu? Othene yáhi, Athomeyiwe va mwikimanyo. Nave yowo áhi, Ntakhara sheni? enre yonanara sheni? Nyenya yawo yákhuwelasha wopwaha, Athomeyiwe va mwikimanyo. Nyenya Pilato ónniye wi hákhwani?-?herya, nyenya wi wápwaha onyakula, ákusha mahi, anyawa mata va mithoni va muloko’wo, ii, Miyo nkinono otcheka n’nikhami na mutchu’la ékhaikhai, mwisonele mekhinyu. Nave atchu othene yáhákhula, ni wi, Nikhami nawe n’ri va hiyo ni va anamwanahu. Vavo yowo áhátaphulela Baraba, nyenya áwashula Yesu, amveléla wi emuthomeye va mwikimanyo. Vavo asurutato a chamasowa yákusherya Yesu o ntchachoni na milachu, emuthukumanyiherya muloko aya wothene. Nave yárula malaya awe, emuwariha malaya ósherya a omwene. Nave yávathanya korowa awe a miwa, emwiyathi va muruni vawe, ni eheche mu ntatani nawe nolopwana; nave yákokhora vathi vahólo vawe, emwerela elomwe, yi, Mosheliwa, Mwene a aYuda: Emutaphela mara, ekusha eheche, emmana va muruni. Nave yámanlaya omwerela elomwe, yárula malaya’le, emuwariha malaya’we a mwanene mekhiye, emuhóliha omuthomeya va mwikimanyo. Nave erikimkhuma yáphwanya mutchu a o Kurene, nsina nawe Simoni, emwakéleliha wi ateshe mwikimanyo awe. Nave yárúlaya o nipuroni nsina naya Golgota, yeyo eri yolocha, Nipuro‐na‐nikarakasa, yámuwuryiha vinyo otakaherya ni wamwe; nave Yowo álawihaliye, hákhwenle owurya. Nave yámuthomeiyaya, yákawana sowara sawe ni weherya ehako: ekilathi, emulipelela wiwo. Nave yáhiyathi vasulu va muru vawe nthowa nawe norepiwa: Ola ti Yesu Mwene a aYuda. Vavo yáthomeya vamoha ni Yowo alipa‐ohuhula eli, mmoha va ntatani nolopwana ni mukina va nothiana. Nave atchu óvira’vo yámuruwana, ni ochikinya miru aya, yi, Nki Weyo ópahula empa ya Muluku, ni omaka’tho m’mahiku mararu, nkivulushe Weyo mekhá: wári Mwana a Muluku, nkakhuruwa va mwikimanyo’vo. Hihá’tho alipa‐ephepa atokotoko, vamoha ni alipa‐orepa ni atokwene yámwerela elomwe, yi, Avulusha akina, hawerya wivulusha mekhiye. Ari Mwene a aYuda: akhuruwe vano va mwikimanyo, nave n’naroromela va Yowo. Annaroromela Muluku; Yowo amvulushe hihano, ámkhwelaka: vawi áhi, Miyo ká Mwana a Muluku. Nave’tho alipa‐ohuhula’wo óthomeyiwano vamoha, yámuroha ni masu manchipale. Nave va ora anethanu namoha vári epiphi velaponi yothene, ophiyerya ora anethanu nesheshe. Nave vawachamela ora anethanu nesheshe, Yesu ákhuwela ni masu matokotoko, olocha, Eli, Eli, Lama sabakitani? olocha waya ti wi, Muluku aka, Muluku aka, mukihiyeryeni Miyo? Nave akina a yawo awemela wiwo, yíwalaya, yálocha, Owo anitchana Eliya. Nave vavo mmoha a yawo átchimaka, akusha nihoche, asariha ni vinyo osukumana, iyathi va’hecheni, amuwuryiha. Nyenya akina yáhi, Nkahiya, none khwino Eliya anaphiya omvulusha. Nave Yesu, ákhuwenliye ni masu matokotoko, áveléla munepa awe. Nave onani, ekuwo yotherya ya mu’mpa ya Muluku yáháhuwa ekawaneya veli orwela vasulu ophiyerya vathi; nave elapo yáchikinyeya, nave maluku yáthaleya; nave mahiye yáhuleya, ni mirutchu minchipale ya atchu awéla murima, ókona khalai, yávinya; nave yákhuma m’mahiyeni mwaya, Yowo avinnye, evolowa m’muchetcheni wawéla, yoneya wa atchu anchipale. Nave mutokwene a asurutato, ni yawo yárino olipelela Yesu, yónnaya ochikinyeya, ni itchu sene seriwe, yáhova winchipale, elocha, Tchiriene owo ári Mwana a Muluku. Nave vári vavo athiana, óweherya vorekamela, yawo yámutchanre Yesu orwela o Galileya, enamuruméla: mwa yawo mwári Mariya a Magadala, ni Mariya amannya a Yakobo, ni a Yose, ni amai aya a anamwane a Zebedayo. Nave váriaya oshekuwa, árwa mutchu amuhakhu a o Arimateya, nsina nawe Yosefe, yowo’tho ári óhuserya a Yesu: yowo áya wa Pilato, aveka murutchu wa Yesu. Vavo Pilato álamulela wi oveléliwe. Nave Yosefe ákusha murutchu, ahuruwela mu’kuwoni yochetcheya yawéla, avitha mu nihiyeni nawe nahihano, nopatchiwa m’mwala, apirikishela nluku va milakoni va nihiye, avinya’vo. Nave Mariya a Magadala ári vavo, ni Mariya mukina owo, yákilathi voluluwana, vowehana n’nihiye nlo. Nave omelo aya, tinlo nihiku na vachuli vaya va Noryeherya, alipa‐ephepa atokotoko ni aFarisi yáthukumanela wa Pilato, elocha, Mwene, nohupuwela hiyo, wi ówoka ole áhi, áriye mkumi, Kinarwa‐kivinya’tho evinre mahiku mararu. Ntakhara awe mulamule wi elipihashe va nihiyeni’vo, ophiyerya nihiku naneraru nlo, vawi akhweya óhuserya’we enarwe, emwiya, elocha wa atchu, wi Yowo ávinya wa okhwa: nave owoka wokutchula onapwaha wopacherya iwo. Pilato áhi wa yawo, Kushani muloko wolipelela, rowani, khapelelani ntoko munasuwelelanyu. Nave yawo yárowa, ekhapelela nihiye, yeyerya’vo eneneryo va nlukuni’vo, yawo vamoha ni ólipelela’wo. Nave nivinre nihiku na Sabata, oyaka núsha, nihiku nopacherya na Sabata, yárwa Mariya a Magadala, ni Mariya mukina owo, orwa‐wona nihiye. Nave onani, vári ochikinyeya otokotoko; vawi ngelo a Apwiya ákhuruwa wirimu, aphiya opirikisha nluku nlo, akilathi vasulu vaya. Woneya wawe wári ntoko etari, nave yowara yawe yawélasha ntoko maralala; nave ni wopiha wawe ólipelela’wo yáthukumela, ekhala ntoko atchu ókhwa. Nyenya ngelo áhákhula, ii wa athiana awo, Muhóve nyuwo: vawi kosuwela nyuwo munavya Yesu, yowo áthomeyiwe. Yowo hámo munno hoe; vawi ávinya, ntoko álonchiye. Rwani munno mone nipuro mummo ákonniye’mo Apwiya. Nave akuvani orowa, muléle óhuserya’we, wi, óvinya wa okhwa; nave onani, anarowa muhólo mwanyu o Galileya; munarwa‐m’mona wiwo: onani, kiholelani nyuwo. Nave yáhákuva ovinya o nihiyeni, ni wova ni ohakalala otokotoko, etchimaka oléla óhuserya’we. Nave onani, Yesu ákumanano, alocha, Mosheliwa. Nave yawo yárwa, emphara manani awe, emuthamala. Vavo Yesu álochano, Muhóve: haweni mwaléle annaka, wi erowe o Galileya, nave enarwa‐ekóna Miyo wiwo. Nave erikimrowa, onani, akina a ólipelela yáphiya o muchetcheni, eléla alipa‐ephepa atokotoko sothe sene seriwe. Nave yáthukumannaya vamoha ni atokwene, yávanela, evaha icharama sinchipale wa asurutato ale, yi, Lochakani, wi, óhuserya’we yárwa ohiyu, emwiya Yole hiyo n’rikimrupa. Nave ela yiweya wa chamasowa, hiyo n’narwa‐nimuthoriherya, nave n’narwa‐niwerelani nyuwo wi muhipe murima. Nave yawo yáhákhela icharama iho, yera ntoko yáthoriheryiwaya: nave ovuwa iwo wávuwa mwa aYuda, ophiyerya olelo vava. Nyenya óhuserya khumi na mmoha’wo yárowa o Galileya, o mwakoni wiwo Yesu álamulenliye. Nave yámonnaya, yámuthamala: nyenya akina yákhwa minikwa. Nave Yesu árwa úlumano, alocha, Ikuru sothe sene sovahiwa wa Miyo Wirimu ni vathi vano. Ntakhara awe rowani, husihani atchu a maloko othene, ni wabatisa yawo mu nsina na Atithi, n’na Mwana, n’na Munepa Wawéla: ni ohusiha yawo ekhapelele itchu sothe sene kólamulenlakani nyuwo: nave onani, Miyo kiri vamoha ni nyuwo mahiku othene, ophiyerya okutchuwa wa elukuluku ya vathi vano. Yopacherya aya ya Mitchaka Yaphama ya Yesu Kristu, Mwana a Muluku. Ntoko morepiwa m’Yesaya Mulipa‐miririmo’wo, Ona, kinaruma órummwa aka vahólo va withoni wá, Yowo anarwa‐aryeherya ephiroá; Masu a ókhuwela mu’takhwani, Ryeheryani nikhwála na Apwiya, Lukamihani iphiro sawe; Yohane árwa anabatisa mu’takhwani analaleyerya obatisa wa orukunuwa m’murima wawi ekhurumuweliwe sotcheka. Nave yákhuma wilaponi yothene ya Yudeya, ni a o Yerusalemu othene, enarwa wa yowo, enabatisiwano m’muhicheni Yordano, vawupulula sotcheka saya. Nave Yohane áwara mapururu a ekamila ni mukwachala wa nrapala mu’yununi mwawe, alya nasope ni mahavu a mu’takhwani. Nave álaleyerya, wi, ókipwaha miyo ikuru anarwa vachuli vaka, nkinaphwanela wurama otaphula mukwachala wa isapato sawe. Miyo kihobatisani ni mahi nyenya Yowo anarwa‐obatisani ni Munepa Wawéla. Nave wári m’mahiku yawo, Yesu árwa orwela o Nazarete a Galileya, abatisiwa ti Yohane mu Yordano. Nave vavo arikimuwela vákhumiye m’mahini, áhona erimu yohuleya nave Munepa arikimukhuruwela va Yowo ntoko epompa; nave masu yákhuma mwirimuni, Mwana’ka ósiveliwa ti yowe, mwa Yowe kinnahakalala phama. Nave vavo Munepa ámwakuviherya o’takhwani. Nave ákhala mu’takhwani mahiku makhumi masheshe, awehiwa ti Satana; akhala ni inama, nave angelo yámruméla. Nave aveléliwe Yohane, Yesu árwa o Galileya, alaleyerya Mitchaka Yaphama ya Muluku, alocha, Elukuluku yokhwanela nave omwene wa Muluku wohachamela; rukunuwani m’mirima nave roromelani Mitchaka Yaphama. Nave vawecha mu’shereshere mwa’nia ya Galileya áhona Simoni ni Andreya munnawe a Simoni, erikimvonya mowaya mu’nia; vawi yawo yári alipa‐ototha. Nave Yesu álochano, Hankeni vachuli vaka nave kinarwa‐kiwerani nyuwo alipa‐ototha a atchu. Nave vavo yáhiya miowaya’ya emutchara. Nave yénche vahólo tonto áhona Yakobo, mwana a Zebedayo, ni Yohane munnawe, yawo’tho yári m’mwacheyani, eryeheryaka miowaya’ya. Nave vavo áwitchana; nave yáhiya atithaya Zebedayo m’mwacheyani’mmo vamoha ni alipa‐muteko órempwa, emutchara. Nave ávolowa m’Kapernao, nave vavo va nihiku na Sabata ávolowa mothukumanela, ahusiha. Nave yátikhina ni ehusiho awe; vawi áhusiha ntoko mwanene ikuru, tahi ntoko alipa‐orepa’wo. Nave vavo vári mutchu mothukumanela mwaya ári ni munepa wotakhala; nave ákhuwela yowo wi, N’ri ni sheni hiyo ni Nyuwo, Yesu a o Nazarete? Morwa Nyuwo orwa‐on’tolosha hiyo? Kihosuwelani mwáni, mwá awéla owo a Muluku. Nave Yesu ámlopola yowo wi, Khala lakalaka nave okhume mwa yowo. Nave munepa wotakhala omwahunle ni okhuwela ni masu matokotoko, wákhuma mwa yowo. Nave yátikhina othene wawihihá wi yákohana mwa yawo mekhaya wi, Ela ti sheni? ehusiho yahihano! ni ikuru annalamulela nari minepa yotakhala nave ennamwiwelela. Nave ovuwa wawe wákhuma vavale wilaponi yothene ya Galileya yorukuryerya’vo. Nave vavo vokhuma mothukumanela’mmo, yawo yávolowa empa ya Simoni ni Andreya vamoha ni Yakobo ni Yohane. Nave mpew’awe a Simoni ámkona awicheliwa nepwesha; nave vavo yámuléla sa yowo; nave árwa, amphara ntata, amvíha; nave nepwesha ámuhiya, nave áháruméla yawo. Nave oshekuwa, nsuwa n’nénle, yámukusherya othene awicheliwa ni óphariwa ti minepa. Nave etchoko yothene yáthukumana va milakoni. Nave ápenusha atchu anchipale awicheliwa irecha sa miloko?-?miloko, akumiha minepa minchipale; nave hémyile minepa eyo eloche ntakhara yámsuwela Yowo. Nave woshishelo aya ávinya ohiyuhiyu, akhuma, aya o’takhwani, avekela wiwo. Nave Simoni ni akhwawe yawo yárino yámutchara, emphwanya, elochano, Ennawavyani Nyuwo atchu othene. Nave álochano, Hankeni okina witchokoni siri vakhiviru va, wi kilaleyerye wiwo’tho; vawi korwela muteko yowo. Nave ávolowa mothukumanela mwaya mu Galileya mothe mwene alaleyerya, akumiha minepa. Nave árwa wa Yowo awicheliwa marecha, amveka, amukokhorela, ni olocha ni Yowo, Mwákhwelaka, munawerya okiryeherya. Nave Yesu ámoriwa ikharari, ókola ntata, amutannya yowo, alochano, Kinnakhwela; khala óryeheryiwa. Nave vavo marecha yámvinyerya, nave áryeheryiwa. Nave ámulélasha, amukumiha vavo, alochano, Ona, ohinalocha etchu wa mutchu a’theru; nyenya rowa wisoneihe wa mulipa‐ephepa, oveléle va maryeheryeyo awá, hiho Mose álamulenliye, sikhale namona wa yawo. Nyenya yowo ákhuma, apacherya olaleyerya tchiri ni ovuwiha masu yawo, wawihihá wi Yesu háwenrye ovolowa’tho vokokoleya mwitchokoni nyenya ákhala okhwipi mu’takhwani; nave yárwa wa Yowo atchu a o mapuroni othene. Nave vovolowa’tho m’Kapernao, evinre mahiku makina, wáhiweya wi ori m’pa. Nave anchipale yáwomanyana wawihihá wi nipuro nárama, nari va milakoni vene; nave álochano masu. Nave yárwa ómukusherya mutchu awicheliwa nanchetche, óteshiwa ti atchu asheshe. Nave vári heyáwenrye ophiya ori Yowo, ntakhara muloko wa atchu, yámwarya nipatho vokhala Yowo; nave vári emanle othala, yákurusha nipha mummo mwákona awicheliwa nanchetche owo. Nave Yesu vawona nroromelo naya, álochano awicheliwa nanchetche, Mwana, sonanara sá sokhurumuweliwa. Nyenya yákhala’vo akina a alipa‐orepa awupuwela m’mirimani mwaya, Mutchu’la anerela sheni hihá? anera opwalu; anawerya tani okhurumuwela sonanara nyenya mmoha, ti Muluku? Nave vavo Yesu ásuwenliye m’murimani mwawe wi enamupuwela hihá, álochano, Munupuwelela sheni itchu iha m’mirimani mwanyu? Yavakhiviru tivi akhweya oléla awicheliwa nanchetche wi, Sonanara sá sokhurumuweliwa; akhweya wi, Vinya, oteshe nipha ná, weche? Nyenya vawi musuwele wi Mwana a mutchu ori mwanene olamulelo wokhurumuwela sonanara velaponi ya vathi (álochano mutchu awicheliwa), Kinoléla weyo, Vinya, oteshe nipha ná, orowe owannyá. Nave ávinya yowo vavo, atesha nipha, akhuma va mithoni va yawo othene; wawihihá wi yátikhina othene, echichimiha Muluku, elocha wi, Sawihiha hanónne ni khalai ene. Nave ákhuma’tho aya mu’shereshere mwa’nia; nave wárwa wa Yowo muloko wothene wa atchu nave áháhusiha. Nave arowaka áhona Levi, mwana a Alifeyu ókhala vawakhelela mushokho, nave álochano, Tchara Miyo. Nave ávinya, amutchara Yowo. Nave wári wi ákilathi vamoha ni Yesu va yólya m’pa mwawe nave alipa‐mushokho ni alipa‐otcheka anchipale yákilathi vamoha ni Yesu ni óhuserya’we; vawi yári anchipale nave yámutchara Yowo. Nave alipa‐orepa a wa aFarisi, vawona wi anamulyano alipa‐otcheka ni alipa‐mushokho, yálocha ni óhuserya’we, Ola anamulya ni owuryano alipa‐mushokho ni alipa‐otcheka. Nave vari Yesu áhiwa ela, álochano, Ólipa henakhwela mulipa‐mureche nyenya awicheliwa; nkárwele orwa‐witchana ékhaikhai nyenya alipa‐otcheka. Nave óhuserya a Yohane ni aFarisi yámwinanela olya; nave yárwa, elocha ni Yowo, Eninanelela sheni olya óhuserya a Yohane ni óhuserya a aFarisi, nyenya óhuserya anyu heninanela olya? Nave Yesu álochano, Mano ennawerya winanela olya amiravo a othela, mulipa‐othela oriyeno vamoha? Vokhala arino mulipa‐othela vamoha, henawerya winanela. Nyenya enarwa‐erwa mahiku vári mulipa‐othela anarwa‐avihiwa wa yawo nave vavo enarwa‐yinanela nihiku nenenlo. Havovo mutchu anachotcha epareya ya ekuwo ephya va yawikhunela yakhalai; akhweya yahihano yeyo eni eryeherye’vo, enavíha’vo yakhalai ele, nave ephaka enannuwa’vo. Nave havovo mutchu anamínela vinyo ahihano m’mirupani yakhalai; akhweya vinyo anarwa‐aphula mirupa nave anapahuwa vinyo, ni mirupa ene; nyenya vinyo ahihano ennamínela m’mirupani yahihano. Nave wári wi ávira Yowo véri va imacha nihiku na Sabata; nave óhuserya’we vawecha yápacherya ovurula inuku sa tirigu. Nave aFarisi yálocha ni Yowo, Nkona, enerela sheni yohemyiwa wereya nihiku na Sabata? Nave álochano, Hamwálakhannyeru yeyo énre Davide, vari áthowiwa, avoliwa etala, yowo ni yawo ene yárino vamoha? Wi ávolowa empa ya Muluku mahiku a Abiyatare, mulipa‐ephepa mutokwene, nave álya ipau sawoniherya, sohemyiwa olya, nyenya alipa‐epheparu, nave áhávaha’tho yawo áriyeno. Nave álochano, Sabata ápakiwa ntakhara a mutchu, tahi mutchu ntakhara a Sabata. Mwawihihá Mwana a mutchu ti mwanene nihiku na Sabata nene. Nave ávolowa’tho mothukumanela; nave mwári mutchu mummo ári ni ntata nawe nóphyororowa. Nave yámuweherya Yowo akhweya anarwa‐ampenusha nihiku na Sabata; wi emmake mulachu. Nave álocha ni mutchu ári ni ntata nóphyororowa, Nkemela véri. Nave álocha wa yawo, Onnemyereryiwa nihiku na Sabata wera saphama akhweya sonanara? ovulusha okumi akhweya wipha? Nyenya yákhala lakalaka. Nave áwehile ni oshimwa ni othanana ntakhara a wuma wa mirima’ya, álocha wa mutchu’wo, Okola ntata ná. Nave áhókola, nave nápenuwa ntata nawe. Nave aFarisi yákhuma nave vavo yávanela ni a Herode somtolosha Yowo. Nave Yesu ákoka’wo vamoha ni óhuserya’we, aya o’nia, nave wámutchara muloko mutokotoko wa o Galileya ni o Yudeya, ni o Yerusalemu ni o Idumeya, ni okhopela wa Yordano, ni a vakhiviru va Turo ni Sidoni, muloko mutokotoko, vawiwa sitokotoko iho énriye, wárwa wa Yowo. Nave álocha wa óhuserya’we wi mwá‐mwacheya amuwehe ntakhara a muloko’wo wi onamuwomanye. Vawi ápenusha anchipale wawihihá wi othene ókhalano sohosha yámuwomanya wi yamutannye. Nave minepa yotakhala, yámonaya, yámukokhorela ekhuwela, yi, Nyu mwá Mwana a Muluku. Nave áhálipiherya masu wi ehimupulule. Nave áwela m’mwakoni, ísitchanela yawo ákhwenliye mwanene nave yárwa wa Yowo. Nave áthanla khumi neli wi ekhaleno, wi árume olaleyerya, ni wi ekhaleno olamulelo wokumiha masololo. Nave Simoni ámutchuwa Petro; ni Yakobo mwana a Zebedayo, ni Yohane munnawe a Yakobo, awo áhátchuwa Boanerge, ti wi anamwane a etari; ni Andreya ni Filipo, ni Bartolomeyo, ni Mateyu, ni Tomasi ni Yakobo mwana a Alifeyo, ni Tadeyo, ni Simoni a o Kanane, ni Yudase Isikariote, ti yowo ámvelénle. Nave ávolowa m’pa. Nave atchu anchipale yáthukumana’tho wawihihá wi heyáwenrye nari olya epau. Nave ahimawe yíwalaya, yárwa omphara; vawi yáhi, Ohaluwa murima. Nave alipa‐orepa yawo yákhuruwale o Yerusalemu yálocha wi, Ókhalano Beelzibule nave ni mutokwene aya a masololo, annakumiha masololo. Nave vári áwitchana yawo, álochano m’maphwanaphwaniho, Satana anawerye hai okumiha Satana? Nave omwene wakawaneya va owo mekhaya, howerya otikitheryeya. Nave empa yakawaneya va eyo mekhaya hewerya otikitheryeya empa eyo. Nave Satana avinya va mwanene mekhiye, akawaneya, hawerya otikitheryeya nyenya anakokhowa. Nyenya tchiri havovo mutchu anawerya ovolowa empa ya mwanene ikuru, ni ohuhula mirichi awe, nyenya apacherye ommaka mwanene ikuru yowo, nave vavo anarwa‐ahuhula sa m’pa mwawe. Tchiri kinalocha ni nyuwo, Sinarwa‐sikhurumuweliwa sotcheka sothene sa anamwane a atchu ni sopwalu sothene eniriaya yereno opwalu; nyenya mutchu yowo anarwa‐erela Munepa Wawéla opwalu hanono okhurumuweliwa mahiku othene, nyenya árosharu yotcheka yohimala; ntakhara yálocha, Ori ni munepa wotakhala. Nave yárwa amannya ni annawe yemela okhwipi, emurumela órummwa omwitchana. Nave atchu anchipale yákilathi vathi omricha; nave yálocha wa Yowo, Onani, aminyu ni anninyu ari okhwipi ennawavyani Nyuwo. Nave áwakhula, alocha, Amaiaka ni annaka tani? Nave áwehaweha awo yámurinche awo alocha, Nkonani amai aka ni annaka. Vawi mutchu yowo anera yokhwela ya Muluku, yowo ti munnaka, ni murokora, ni amai. Nave ápacherya’tho ohusiha va’shereshere va’nia. Nave wámuthukumanela muloko mutokwene wawihihá wi ávolowa m’mwacheyani, akilathi mu’nia; nave muloko wothene wákilathi va mokoni mu’shereshere mwa’nia. Nave áháhusiha itchu sinchipale m’maphwanaphwaniho, nave álochano muhusiha mwawe, Wiryanani; Nkonani mulipa‐omisa ákhuma omisa; nave ámisiye, mukina wámora mukhwipi mwa’phiro, nave ipalame sárwa simala olya. Nave mukina wámora va’tchayani ya va mwala, vavo vahári etchaya yinchipale; nave vavo wámela, ntakhara hawárino etchaya yokhwanela; nave niwenle nsuwa, wávya; nave ntakhara hawárino mitathari wáwitipana. Nave mukina wámora va miwani, nave miwa yáhunnuwa, enyoka, nave hawimihale sawima. Nave mukina wámora va’tchayani yaphama; nave wáhimiha sawima, ni wunnuwa ni wacha; nave wáhima orukunushela makhumi mararu, ni makhumi mathanu na nimoha, ni makhumi khumi. Nave álocha, Yowo orino maru awiwa, íwe. Nave vári ákhala va mekhiye yawo yárino vakhiviru vamoha ni khumi neli awo yámukoha sa maphwanaphwaniho. Nave álochano, Wa nyuwo sovahiwa sokhuweya sa Omwene wa Muluku; nyenya wa amalapo awo sothene sineriwa m’maphwanaphwaniho; wi wona yone nave ehisuwele; nave wiwa yiwe nave ehisuwelashe; wi akhweya eni etcharuwe nave sinakhurumuweliwe wa yawo. Nave álochano, Hamunasuwela niphwanaphwaniho nla? Osuwela muni mwere hai maphwanaphwaniho othene? Mulipa‐omisa anamisa masu. Nave awo tawo a mukhwipi mwa’phiro momisiwa’mo masu; nave yiwale, vavo annarwa Satana avíha’mo masu omisiwa mwa yawo. Nave mummo’tho awo tawo ene enamisiwa va mwala, yíwale masu ennakhela vavo ni otheya; nave hanono mitathari mwa yawo mekhaya, nyenya ennakhala tonto; vavo vorwa sawukhula akhweya sohosha ntakhara a masu, vavo ennakwachuliwa. Nave akina tawo omisiwa o miwani; awo ti yawo yíwale masu, nave maupuwelo a vathi vano ni owoka wa muhakhu ni minkhela ya itchu sikina, sinnavolowa’mo, sinanyoka masu, nave ennakhala othowiwa yawima. Nave yale omisiwa va’tchayani yaphama tawo awihiha’la, awiwa masu, yakhela, yimiha sawima sorukunushela makhumi mararu, ni makhumi mathanu na nimoha, ni makhumi khumi. Nave álocha ni yawo, Mano ennakusha onyari wi yakhunéle ni muno, akhweya yiyathi vathi va okamani, ohi mano yiyathi va yawiyatherya’vo aya. Vawi heyavovo etchu yovitheya nyenya wi erwe‐yonihiwe; akhweya heyavovo etchu yári yokhuweya nyenya wi yupululiwe. Mutchu yowo orino maru awiwa, íwe. Nave álochano, Weheryani yeyo muniwanyu, ni mweryo yowo muneryanyuno, onarwa‐weryiwa wa nyuwo; nave onarwa‐wachereryiwa wa nyuwo. Vawi wa yowo orino etchu, enarwa‐evahiwa; nave wa yowo ahinono etchu, enarwa‐evíhiwa nari etchu yeyo oriyeno. Nave álochano, Omwene wa Muluku ori wawihihá, ntoko si mutchu áriha mmiso va’tchayani; akona, avinya ohiyu ni othana, nave mmiso wámela, wunnuwa, yowo hanasuwela wera waya oni hai. Etchaya enimiha sawima saya mekhaya; onapacherya muropo, enatchara mivelo, nave inuku sokhomála m’miveloni’mmo. Vawitchwa sawima, vavo anarumiha yokaka?-?tchelano, vawi okhupa wophiya. Nave álocha, N’narwa‐niphwaniherya sheni Omwene wa Muluku? akhweya n’narwa‐n’likanya n’niphwanaphwaniho nawisheni? Ntoko mmiso wa evai yowo wámisiwe va’tchayani, nari onnayeva ni mimiso yothene ya velaponi, nyenya vári omisiwe, onnamela wunnuwa, opwaha makukhu othene, okhalano mirai mitokotoko; wawihihá wi ipalame sa wirimu sinnawerya okilathi m’murulini mwaya. Nave ni maphwanaphwaniho awihiha’la manchipale áhulumano masu, ntoko yáweryelaya wiwa; nave húlumaleno wohikhala niphwanaphwaniho; nyenya okhwipi áthoriherya sothene wa óhuserya’we. Nave nihiku nenenlo, vophiya oshekuwa, álocha wa yawo, N’lapuwele okhopela. Nave vohiya muloko’wo, yámukusha eroweno, ntoko mummo áriye m’mwacheyani. Nave vári amwacheya akina vamoha ni Yowo. Nave vávinya etcheku etokotoko, nave machumusha yátekhumela m’mwacheyani, mwawihihá wi mwacheya ápacherya osareya. Nave Yowo mwanene ári ochuli wa mwacheya, arupa va yohamela muru; nave yámvíha elochano, Muhusiha, hamunathokororya wi n’nariméla hiyo? Nave ávinya, asamela etcheku alocha wa enia wi, Mála, khala chuu. Nave etcheku yámála, nave wáhera chuu winchipale. Nave álochano, Munovela sheni? ophiyerya hihano hamwinono nroromelo? Nave yawo yákhala ni wova otokotoko, elocha mukina ni mukhwawe, Nki ola tani, nari etcheku ni enia sinnamwiwelela. Nave yáphiya okhopela wa’nia, wilaponi ya aGerasa. Nave vákhumaliye m’mwacheyani, vavo ákumanano ókhuma o mahiyeni mutchu a munepa wotakhala, yowo énre empa’we o mahiyeni; nave havovo mutchu áwenrye ommaka’tho, nari ni onyoro ene mano; vawi ámakiwa wiliwili ni etuputu ni onyoro, nave áhánula onyoro, áthikila‐thikila etuputu; nave havovo mutchu ári ni ikuru somukhoveleliha. Nave mahiku othene ohiyu ni othana ákhala m’mahiyeni ni m’miakoni, akhuwela, ísethetha ni maluku. Nave ámonniye Yesu ochai, átchimaka, amuthamalela, nave ákhuwela ni masu ólipiha, alocha, Kiri ni sheni miyo ni Nyuwo, Yesu Mwana a Muluku Mtokotoko? Kinolupelelani Muluku, muhikihoshe. Vawi álocha wa yowo, Khuma weyo, munepa wotakhala mwa mutchu’la. Nave ámukoha, Nsina ná wáni? Nave ámwakhula, Nsina naka ká Legio; ntakhara n’ri anchipale. Nave ámveka winchipale wi áhákumihe mwilaponi’mmo. Nave vári vavo muloko mtokotoko wa ikupa sirikimulya o mwakoni. Nave yámveka wi, N’rumiheni hiyo mu ikupani iho, wi nivolowe’mo. Nave áhemyererya. Nave minepa yotakhala yákhuma, evolowa mu ikupani; nave muloko wákhuruwa ni wupuwa votherereya ni ovolowa mu’nia, (sári ntoko masanaru makhumi meli;) nave sánéla mu’nia. Nave alipa‐okukhula yátchawa, elokoha mwitchokoni ni mwimachani. Nave yárwa wi yone yériwe’yo. Nave yárwa wa Yesu, emona mulipa‐ophariwa masololo’wo akilanthe vathi, ówara ni a miruku awe yaphama, ti yowo ári ni Legio; nave yáhóva. Nave yónil’awo, yáháthoriherya yeyo énriye ni óphariwa masololo’wo, ni sa ikupa iho. Nave yápacherya omveka wi avinye m’munlano aya. Nave vavo ávolowiye m’mwacheyani, ámveka mulipa‐masololo’le wi akhaleno. Nave hámwemyerenrye, nyenya álochano, Rowa owannyá wa anná, nave wáléle itchu sitokotoko áwerenlá Apwiya, nave wi áhomorela ikharari. Nave árowa, apacherya olaleyerya o Dekapoli itchu sitokotoko Yesu ámwerenliye, nave atchu othene yátikhina. Nave vári Yesu álapuwa’tho m’mwacheyani okhopela, muloko mtokotoko wámuthukumanela; nave ári va’shereshere va’nia. Nave arwa’wo mmoha a atokwene a mothukumanela, nsina nawe Yairo; Nave ámonniye, ákokhora va manani awe, amveka winchipale; alocha wi, Mwá‐mwanaka a nahano anamkokhowa: kinovekani Nyuwo m’phiye’wo, mwiyathi mata’nyu va yowo, wi avuluwe nave akhale mukumi. Nave árowano vamoha; nave muloko mtokotoko wámutchara, nave wámuwomanya. Nave muthiana mukina yowo ári ni erecha yochonya nikhami miyakha khumi na mili, nave áhona sovoreya sinchipale ni alipa‐mureche anchipale, alivela sothene áriyeno, nave hápenuwale ni vakhani vene, nyenya tchiriene erecha’we yáhunnuwa, vavo íwaliye ovuwa wawe wa Yesu, árwa m’mulokoni ochuli wawe, atannya yowara yawe. Vawi yowo álocha, Katannya nari sowara sawe, kinarwa‐kivulushiwa. Nave vavo ehime ya nikhami nawe yáweléla nave ásuwelasha m’mwílini wi ápenushiwa yawukhula ele. Nave vavo Yesu ásuwenliye mekhiye wi ikuru sámukuluwa, árukunuwa m’mulokoni alocha, Atannyile tani sowara saka? Nave óhuserya’we yálochano, Munnona wi muloko wa atchu onamuwomanyani Nyuwo, nave munnalocha, Akitannyile tani? Nave áwehaweha omona yowo énre ela. Nyenya muthiana owo áhóva ni othukumela vosuwela yeyo yámwereyenle, arwa, amukokhorela, amuléla yeparipari yothene. Nave áhi wa yowo, Mwana mwa muthiana we nroromelo ná nihovulusha weyo; rowa m’murecheleni, okhale ópenuwa yawukhulá. Vári arikimulocharu, yáphiya ó’mpa ya mutokwene a mothukumanela, elocha wi, Mwaná ókhwa; onamukhulelani’tho Muhusiha? Nyenya Yesu óhithokororya masu ólochiwa awo, álocha wa mutokwene a mothukumanela, Ohóve, wirimuroromelaru. Nave hémyerenrye mutchu mukina otchananano nyenya Petro, ni Yakobo ni Yohane munnawe a Yakobo. Nave áphiya o’mpa wawe wa mutokwene a mothukumanela; nave áhiwa niwowo ni alipa‐wunla eyinlo, ni atchu ókhuwela anchipale. Nave ávolowiliye, álochano, Munanyakula ni wunlela sheni? Mwana hakhwile nyenya anamrupa. Nave yámutheya ryaryarya. Nyenya áhákumiha othene, akusha atithi a mwana, ni amannya, ni yawo áriyeno, avolowa mummo mwári mwana owo. Nave áphara ntata nawe na mwana, alochano, Talita koumi; ti olocha votaphulela, Nahano, kinalocha ni weyo, Vinya. Nave vavo nahano’wo ávinya, écha; vawi ári a miyakha khumi na mili. Nave yátikhina vavo ni otikhina otokotoko. Nave áhálamulela winchipale wi ahikhale’vo mutchu anasuwele ela, nave áháléla wi emvahe olya. Nave Yowo ákhuma wiwo; aphiya wilaponi yowannyawe; nave óhuserya’we yámutchara. Nave vophiya nihiku na Sabata, ápacherya ohusiha mothukumanela; nave anchipale yámwiwa, etikhina, elocha, Ola ákushale wowi iha; miruku yovahiwa wa mutchu’la ti yawihai ni sa ikuru sawihiha saweriwa ni mata’we? Tahi mulipa‐iracha a miri ola, mwana a Mariya, munnawe a Yakobo ni Yose ni Yuda ni Simoni? Nave arokorawe hari ni hiyo vava? Nave yákwachuliwa ntakhara a Yowo. Nave Yesu álochano, Mulipa‐miririmo hanakhala othowa mahala nyenya mwilaponi yowannyawe, ni véri va annawe ni m’pa mwawe. Nave wiwo háwenrye Yowo wera sa ikuru nari tontoru, nyenya wi áhiyathi mata’we va atchu awicheliwa awalakhanyeya, ápenusha. Nave átikhina ntakhara a ohiroromela waya. Nave áhechecha mwitchokoni sorukuryerya’vo, ahusiha. Nave áhisitchanela khumi neli awo, apacherya wáruma eli eli; ávaha ikuru sokumiha minepa yotakhala; nave áháléla wi ehikushe etchu ya va mukwahani nyenya mutokosoru; ehikushe ipau, nari murupa, nari icharama m’mukwachalani mwaya; nyenya eware isapato; nave áhi muhiware malaya meli. Nave álochano, Wiwo wothe wene munirianyu m’volowe m’pa, khalani wiwo ophiyerya ovinya’wo. Nave va nipuroni vothe vene eniriaya ehiwakheleni, nari wiwelela nyuwo, vovinya wiwo, tathani ntchupi n’ri vathi va manani anyu, nikhale namona a wa yawo. Nave yákhuma elaleyerya wi atchu erukunuwe m’mirima. Nave yákumiha minepa yonanara minchipale, ewóchiha makhurwa atchu anchipale awicheliwa, yápenusha. Nave mwene Herode áhiwa iha; vawi nsina nawe náhiweya; nave álocha, Yohane Mbatisi óvinya wa okhwa, nave ntakhara awe sa ikuru iha sinneriwa ti yowo. Nyenya akina yálocha wi, Ti Eliya. Yáhi akina’tho. Ti mulipa‐miririmo, ntoko si mmoha a alipa‐miririmo awo. Nyenya Herode vavo íwaliye, álocha, Yohane yowo kimuthikinlaka muru, óvinya. Vawi Herode, mwanene mekhiye áruma, amphara Yohane, ammaka mu kariposo, ntakhara a Herodiya mwara a Filipo munnawe; ntakhara ámuthela yowo. Vawi Yohane álocha wa Herode, Honemyereryiwa wa weyo okhalano mwara a munná. Nave Herodiya ámwicha nave ákhwela omwipha; nave háwenrye; vawi Herode ánamova Yohane, vosuwela wi ori mutchu ékhaikhai ni awéla murima, nave ámukhapelela. Nave vavo íwaliye, sámuhaléliha nave áhakalala omwiwa. Nave vavo vári nihiku nophwanela, nihiku noyariwa wawe wa Herode, yowo áhátekela sólya atokwene awe ni achamasowa awe ni atchu óvuwa a o Galileya; nave vári mwana mwamuthiana a Herodiya ávolowa mekhiye, ína, áhakalaliha Herode ni yawo áriyeno va sólya; nave mwene áhi wa nahano’wo, Nkakiveke etchu yeyo onakhwelá, kinovaha weyo. Nave álupela, wi etchu yeyo oniriá okiveke, kinovaha weyo ophiyerya wokawela omwene aka. Nave ákhuma, ii wa amannya, Kini kiveke sheni? Nave yowo áhi, Muru awe wa Yohane Mbatisi. Nave vavo ávolowa ni wakuva wa mwene, aveka wi, Kinakhwela wi mukivahe hihano vava muru awe wa Yohane Mbatisi m’musiyoni. Nave mwene áthanana winchipale; nyenya ntakhara a olupela wawe ni a yawo ókhala va sólya, hákhwenle omuwatela. Nave mwene ámuruma mulipa‐oweherya, amulamulela akushe muru awe; nave yowo áya’wo, athikila muru mu kariposo; akusha muru awe m’musiyoni, aveléla wa nahano’wo; nave nahano áveléla wa amannya. Nave óhuserya’we yíwalaya, yárwa etesha murutchu awe, evitha mu nihiyeni. Nave arummwa yáthukumana wa Yesu; emuléla sothene yénraya, ni sothene yáhusihalaya. Nave Yowo álochano, Rwani nyuwo mekhinyu vakhwipi mu nipuroni na’takhwa, mwitchuwe tonto. Vawi atchu órwa ni óvinya’wo yári virika‐virika, nave heyárino elukuluku yokhwanela olya. Nave yávinya m’mwacheyani oya o nipuroni na’takhwa vakhwipi. Nave atchu yáwona erikimrowa, nave anchipale yáhásuwela, etchimakela vamoha wiwo va mokoni, orwela mwitchokoni mothene, yáhólela. Nave ákhuma Yowo, óna muloko mtokotoko wa atchu, nave áhámorela ikharari, ntakhara yári si ipuchepuche sorama mukukhula; nave ápacherya wahusiha itchu sinchipale. Nave vári nsuwa náthitimana wene, yárwa wa Yowo óhuserya’we elocha, Nipuro nla ti na’takhwa nave nsuwa nothitimana wene; mwáléle erowe, evolowe m’michetcheni ni mwitchokoni sorukuryerya, yithumele mekhaya etchu yólya. Nyenya Yowo áhákhula, ii wa yawo, Mwavaheni olya nyuwo. Nave yálochano, N’narowa hiyo othuma ipau sa irupiya sa meya masana meli, ni wavaha olya? Nave álochano wi, Murinono ipau hai? haweni mone. Nave yásuwenlaya, yálocha, Thanu ni ihopa pili. Nave áhálamulela wi yakilathihe vathi othene, miloko miloko va munyepuni. Nave yákilathi vathi m’mitherani ya makhumi khumi ni ya makhumi mathanu. Nave Yowo ákusha ipau thanu iho ni ihopa pili iho, aweha wirimu, aréliha, akawa ipau iho, nave áhávaha óhuserya wi eveléle wa yawo; nave ihopa pili iho áhákawela othene ala. Nave yálya othene, evona. Nave yárola inyenyeri, makali khumi na meli, nave’tho sa ihopa. Nave yawo yályile ipau iha yári alopwana masana makhumi mathanu. Nave vavo Yowo áhákuviha óhuserya’we evolowe m’mwacheyani ni omuhólela okhopela o Bethsaida, vári Yowo mekhiye arikimuléla atchu awo wi erowe. Nave alanyanneno ávinya, aya o mwakoni wi avekele. Nave vophiya oshekuwa mwacheya ári véri va’nia ni Yowo mekhiye va mokoni. Nave áwonniye erikimukhuliwa ni wotowela, vawi etcheku yárwa enopanano, va oweherya wa nesheshe wa ohiyu árwa wa yawo arikimwecha vasulu va’nia, ii ápwahe; nyenya yámonnaya arikimwecha va’nia, yáhera wi ti muthowa, ekhuwela; vawi othene yámona, ethukumela. Nyenya vavo áhálochela alochano, Lipani murima; ti yomi, muhóve. Nave Yowo áwela, avolowa m’mwacheyani mwári yawo, nave etcheku yámála; nave yátikhina winchipale yawo mekhaya; vawi heyásuwenlesha sa ipau iho nyenya mirima’ya yáhuma. Nave elapuiye yáphiya o mokoni o Genesarete, epurulela va’shereshere. Nave yákhumalaya m’mwacheyani yámsuwela vavo, etchimakela elapo yothene’yo, epacherya watesha atchu awicheliwa va okamani vaya, ophiyano wiwo yíwalaya wi táriye’wo. Nave wiwo wothe wene ávolowiye mwitchokoni, nari m’michetcheni nari m’mawani, atchu yáhátalela awicheliwa va nipuroni na marocha, emveka wi yatannye nari marosoru a yowara’we; nave othene yawo yámutannyile yápenushiwa. Nave yámuthukumanela aFarisi ni alipa‐orepa, órwela o Yerusalemu, nave yáhona wi óhuserya’we akina yálya ipau ni mata órípa, ti óhinyawa. Vawi aFarisi ni aYuda othene henalya óhinyawa mata’ya, wi ekhapelele ekano ya atokwene; nave vorwela o nipuroni na marocha henalya óhirapa mwíli; nave sokhala’wo itchu sikina sinchipale yákhenlaya okhapelela, si marapiheryo a ikahi ni miapu ni sokusherya sa’nyachu. Nave aFarisi ni alipa‐orepa yámkoha wi, Nki óhuserya’nyu enahiyerya sheni otchara ekano ya atokwene nave enalya epau aya ni mata órípa? Nave álochano, Yesaya álochela phama sa nyuwo ówoka ntoko morempwa, Atchu ala enakichichimiha Miyo ni iyano saya, Nyenya murima’ya onakhala ochai ni Miyo. Nyenya enakithamala wa’theru, Ni ohusiha mahusiho, malamulo a atchu. Munahiya nlamulo na Muluku, munakhapelela ekano ya atchu. Nave álochano, Vavo munaroha nlamulo na Muluku wi mukhapelele ekano anyu. Vawi Mose áhi, Chichimiha atithá ni amayá, nave mutchu ólochela sonanara atithinnya nari amannya, akhwe tchiri: nyenya nyuwo munalocha, Mutchu alocha wa atithinnya nari wa amannya, Korban, ti wi yamahala, yeyo okakhaviheryiwano ti miyo, hamunemya’tho omwerela etchu atithinnya nari amannya. Munera a’theru masu a Muluku ni ekano anyu, yeyo mwávelenlanyu; ni itchu sawihiha sinchipale munnera. Nave áhisitchanela’tho muloko wa atchu, alochano, Kiwiryaneni Miyo othene nyu, nave suwelashani; hayiwowo etchu vate va mwíli wa mutchu yeyo yavolowa mwa yowo, énawerya omurípiha; nyenya itchu sokhuma mwa mutchu ti somuripiha mutchu. Nave vavo ávolowiliye m’pa ohiyana ni muloko’wo, óhuserya’we yámukoha niphwanaphwaniho nlo. Nave álochano, Nyuwo’tho munakohanyu hihá, miruku enamoramani? Hamunasuwela wi etchu yorwela vate va mwíli wa mutchu, yavolowa mwa mutchu, hewerya omurípiha; ntakhara hevolowa m’murimani mwawe, nyenya m’mirimani mwawe, nave enakhuma o salani, nave wawihihá sinnélihiwa sólya sothene. Nave áhi, Yokhuma mwa mutchu ti yeyo enamuripiha mutchu. Vawi m’puwa mwaya mwa mirima ya atchu, munakhuma maupuwelo ónanara, sawosela, sawiya, sawipha, soraruwa, sokhalela nrima, sonanara, owoka, sotakhala, nitho nonanara, opwalu, oithamalela, olosowa; sonanara iha sothene sinnakhuma m’puwa, sinamurípiha mutchu. Nave Yowo ávinya, avinya’wo wiwo, aya m’mawani a Turo ni Sidoni. Nave ávolowa m’pa, akhwela wi ehisuwele atchu; nave háwenrye okhuweya. Nyenya vavo muthiana, mwá‐nahano awe ári ni munepa wotakhala, íwaliye sa Yowo, árwa, úwa va manani awe. Nyenya muthiana yowo ári mHelene nloko nawe mSuro‐Fonika. Nave ámveka wi akumihe nsololo mwa mwana’we. Nave álochano, Weherya toko, epacherye ovona anamwane; vawi tahi waphama wi nikushe ipau s’anamwane ni warihela asanapwa. Nyenya áhákhula alocha ni Yowo, Ahe, Apwiya; nari asanapwa vathi va ehasari, ennalya’wo inyenyeri s’anamwane. Nave álochano, Ntakhara a masu yawo, rowa; munepa wotakhala wokhuma mwa mwaná mwamuthiana. Nave ávinya oya o’mpa wawe, aphwanya mwana emwatalenle va okamani, ni munepa wotakhala okhumale. Nave ákhuma’tho m’munlanoni wa Turo, arwela véri va Sidoni, ophiyerya o’nia ya Galileya, ni ovira véri va munlano wa Dekapoli. Nave yámukusherya mutchu óhiwa ni ókukuma; nave yámveka wi iyathi ntata nawe va yowo. Nave ámuthanla va mulokoni wa atchu, va mekhiye, íyathi minwe awe m’maruni mwawe, atapha mara, atannya nlumi nawe; awcha wirimu, amumulasha, alochano, Efata, ti wi, Nkahuleya. Nave maru awe yáhuliwa, ni yomaka nlumi nawe yátaphuliwa, nave áhuluma phamene. Nave áhálamulela wi ehimulele mutchu a’theru; nyenya ntoko mummo Yowo álamulenliyesha, mummo’tho tchiriene yálaleyerya wopwaha. Nave yátikhina winchipale, elocha, Ohera Yowo sothene worera; nari óhiwa annawiwiha ni óhuluma annawulumiha. Mahiku yawo vákhanlaya’tho muloko mtokotoko wa atchu, nave heyárino etchu yólya, Yowo áhisitchanela óhuserya’we, alochano, Kinnamoriwano ikharari muloko’wo, ntakhara ari ni Miyo okhala wokhala vano mahiku mararu nave hayinono etchu yólya; nave káléla erowe owannyaya óhilya etchu, enarwa‐echupha; nave akina a yawo yárwela worekama. Nave óhuserya’we yámwakhula wi, Mutchu anawerya okusha wowi ipau sovoniha atchu ala mu’takhwani muno? Nave áhákoha, Murinono ipau hai? Nave yáhi, Thanu na pili. Nave áhálamulela atchu a muloko’wo ekilathi vathi; nave ákusha ipau thanu na pili’ho, athamalela, ameya, avaha wa óhuserya’we, wi eveléle wa yawo; nave yáveléla wa muloko’wo. Nave yárino asihopa awalakhanyeya; nave Yowo áháréliha, ii, wi eveléle wa yawo’tho. Nave yálya evona, nave yárola sohala sa inyenyeri ithokwa thanu na pili. Nave yawo yári ntoko masana makhumi masheshe; nave Yowo áháléla erowe. Nave vavo ávolowa m’mwacheyani ni óhuserya’we, ephiya makupa a o Dalmanuta. Nave aFarisi yákhuma, epacherya okohanano ni okhwela mwa Yowo eneneryo ya wirimu, emwéha. Nave áthanana m’murimani mwawe, alocha, Atchu óyariwa mahiku ala enakhwelela sheni eneneryo? Tchiri, kinalocha wa nyuwo, mano eneneryo enavahiwa wa atchu a mahiku ala? Nave áháhiya, avolowa’tho m’mwacheyani, avinya’wo oya okhopela. Nave óhuserya yáchiwala okusha ipau, nave heyárinono ipau m’mwacheyani nyenya emoharu. Nave Yowo áhálamulela, alochano, Lipelelani, weheryani wi musepe yoruruvaliha ipau ya aFarisi ni yoruruvaliha ipau ya Herode. Nave yávanyihana mukina ni mukhwawe, elocha wi, Haninono ipau. Nave Yesu vavo ásuwenliye, álochano, Munavanyihana sheni, ntakhara hamwinono ipau? ophiyerya hihano hamunona nave hamunasuwela? Mokhalano mirima’nyu yawuma? Murianyuno mitho hamunona? nave murianyuno maru hamuniwa nave hamunupuwela? Vavo kákawenlaka atchu masana makhumi mathanu ipau thanu iho mwáronle makali mahai ósareya ni inyenyeri? Yálochano, Khumi na meli. Nave ipau thanu na pili wa atchu masana makhumi masheshe, mwáronle ithokwa hai sosareya ni inyenyeri? Nave yálochano, Thanu na pili. Nave Yowo álochano, Hamunasuwelasha nari hihano? Nave árwa o Bethsaida. Nave yámukusherya mutchu évasi, emveka wi amutannye. Nave ámphara ntata mutchu évasi owo, akhumano, ayano okhwipi wa etchoko; nave ataphenle mara va mithoni vawe, nave íyanthe mata va yowo, ámukoha, Onnona etchu? Nave áweliha mitho, alocha, Kinnona atchu; vawi kinnawona ennechecha ntoko miri. Vavo áhiyathi’tho mata va mithoni vawe; nave áhonasha, apenushiwa, óna sothe sene kwé. Nave ámurumiha arowe, alocha, Ohivoloweru mwitchokoni. Nave ákhuma Yesu ni óhuserya’we, evolowa mwitchokoni sa Kaisareya a Filipi; nave va’phironi áhákoha óhuserya’we, alochano, Nki atchu enalocha wi Miyo káni? Nave yámwakhula, Yohane Mbatisi, ni akina, Eliya; nyenya akina, wi mmoha a alipa‐miririmo. Nave Yowo áhákoha, Nki nyuwo munalocha wi káni? Petro áhákhula, alochano, Mwá Kristu. Nave áhálélasha wi ehiloche ni mutchu a’theru sa yela. Nave ápacherya wahusiha wi, Onaphwanela wi Mwana a mutchu óne sososa sinchipale, nave akhochiwe ti atokwene ni alipa‐ephepa atokotoko ni alipa‐orepa, íphiwe, nave omurocho aya avinye’tho. Nave masu awo álocha mwawiweya. Nave Petro ápacherya omulopola. Nyenya Yowo árukunuwa, aweha óhuserya’we, amulopola Petro, alocha, Vinya’vo, hawe ochuli waka, Satana weyo; vawi hamunakhapelela itchu sa Muluku, nyenya sa atchu. Nave áhisitchanela muloko’wo wa atchu vamoha ni óhuserya’we ii wa yawo, Mutchu ákhwelaka orwa vachuli vaka, írohe mekhiye, ateshe mwikimanyo awe, akitchare Miyo. Vawi mutchu yowo anakhwela ovulusha okumi awe, anarwa‐ariha; nave yowo anariha okumi awe ntakhara a Miyo nave ntakhara a Mitchaka Yaphama, anarwa‐avulusha. Vawi mutchu anarukunushelani aphwanyerya elapo yothene, ariha’vo okumi awe? Vawi mutchu anaveléla sheni wakakhanyihano okumi awe? Vawi mutchu úliwa‐muru ntakhara a Miyo ni a masu aka mwa atchu ala óraruwa ni ónanara, Mwana a mutchu’tho anúliwa‐muru ntakhara a yowo, aniriye aphiyeno angelo awe awéla, mu nchichimiho na Atithinnya. Nave álochano, Tchiri kinalocha ni nyuwo, wi, Akhala’vo akina awemela vava yawo herwa‐ekhwa nari, ophiyerya yonne Omwene wa Muluku orúle ni ikuru. Nave emanle mahiku mathanu na nimoha, Yesu ákusha Petro, ni Yakobo, ni Yohane, awelano va mwakoni worekama okhwipi va mekhaya; nave áthatuwa va mithoni vaya; nave sowara sawe sákhala sawarya, sawéla chwé; ntoko mulipa‐ovasa ikuwo vathi vano hawerya wéliha. Nave yáhoneya wa yawo Eliya ni Mose; nave yámulochelana ni Yesu. Nave Petro áhákhula, alocha ni Yesu, Rabi, ori waphama wa hiyo okhala vava, nave nimake mikotcha miraru, mmoha wa Nyuwo, ni mmoha wa Mose, ni mmoha wa Eliya. Vawi hásuwenle yeyo aniriye ákhule; ntakhara ákhala ni wova tchiri. Nave wári néku nawáhuruwela; nave vári masu ókhuma mu nékuni’mmo, wi, Ola ti Mwana’ka ósiveliwa; mwiweleleni. Nave vowehaweha, lakasa, heyámonile mutchu mukina, nyenya Yesu mekhiye ni yaworu. Nave yákhuruwaya va mwakoni, áhálamulela wi ehimuléle mutchu itchu iho yonnaya nyenya vavo Mwana a mutchu avinyale wa okhwa, yere. Nave yákhapelela masu awo, ekohana mekhaya wi ovinya wa okhwa ti sheni. Nave yámukoha, elocha, Nki alipa‐orepa enalocha wi anapacherya ophiya Eliya? Nave Yowo álochano, Eliya tchiri anapacherya orwa, aryeherya itchu sothene; nave orempwe hai sa Mwana a mutchu wi óne sososa sinchipale eriwe etheru? Nyenya kinalocha ni nyuwo wi áphiya Eliya, nave yámwerela’tho sothene yákhwelaya, ntoko worempwa sa yowo. Nave árwiliye wa óhuserya, áhona muloko mtokotoko wa atchu awárukuryerya, ni alipa‐orepa erikimkohanano. Nave vavo atchu othene a muloko’wo vomona, yátikhina winchipale, emutchimakela, emulochela. Nave áhákoha, Munakohanano sheni? Nave mukina a m’muloko’wo ámwakhula wi, Muhusiha, korwano wa Nyuwo mwana’ka, orino munepa wohuluma; nave vothe vene onampharaya, onnamukuha; nave annavuwa niphoru, anakhuriha minno, anahicha; nave kálochano óhuserya’nyu wi ekumihe; nave heyáwenrye. Nave Yowo ámwakhula, alocha, Atchu óhiroromela nyuwo, kinakhala ni nyuwo ophiyerya lini? kinohiyere?-?ryani elukuluku yawisheni? Mukikusherye. Nave yámukusherya; nave vomona, vavo munepa owo wámukuha wawopiha; nave áhúwa vathi, anupuruwa, ni wavuwa niphoru. Nave Yowo ámukoha atithinnya wi, Yela yápachenrye omphara lini? Nave áhi, Yápachenrye ari mwana. Nave wiliwili wámuriha o moroni ni o mahini, ompahula; nyenya mwáweryaka wera etchu, munikhaviherye, ni onimorela ikharari. Nave Yesu álochano, Mano munera mwáweryaka! itchu sothene sinnaweryeya ti yowo onaroromela. Vavo atithi a mwana ákhuwela, alocha, Kinnaroromela; khaviheryani ohiroromela waka. Nave Yesu ónniye wi muloko wa atchu onamutchimakela vamoha, álopola munepa wonanara owo, alochano, Munepa wohuluma ni wohiwa weyo, Miyo kinolamulela, khuma mwa yowo, nave ohivolowe’tho mwa yowo. Nave vavo wákhu?-?wenlaya, omwahulasha, wákhuma; nave mwana ákhala ntoko ókhwa; wawihihá wi anchipale yálocha, Óriméla. Nyenya Yesu ámphara ntata nawe, amvíha; nave áhémela. Nave vavo Yesu ávolowiliye m’pa, óhuserya’we yámukoha wiphini wi, Han’nawerya hiyo okumiha? Nave Yowo álochano, Nloko nlo han’nawerya okhuma ni etchu ekina, nyenya ni ovekela. Nave yávinya wiwo, evira véri va Galileya; nave Yowo hákhwenle wi mutchu asuwele. Vawi áhusiha óhuserya’we, alochano wi, Mwana a mutchu óveléliwa m’matani mwa atchu, nave enamwipha; nave íphiwe, anarwa‐avinya’tho evinre mahiku mararu. Nyenya yawo heyásuwenle masu awo, yova omukoha. Nave yárwa o Kapernao; nave yákilanthaya m’pa áhákoha yawo, Mwávanyihana sheni va’phironi? Nyenya yákhala lakalaka: vawi yávanyihana mukina ni mukhwawe va’phironi wi, ori mutokwene tani? Nave vavo ákilanthiye vathi, áhitchana khumi neli awo, alochano, Mutchu ákhwelaka okhala ópacherya, anarwa‐akhala ókutchulela ni murummwa a othene. Nave ákusha mwámwana amwiyathi véri vaya, amúpara, alochano, Mutchu yowo anákhela mmoha a asanamwane awihiha ntakhara a Miyo, hanákhela Miyo, nyenya Yowo ákirumale Miyo. Yohane álocha wa Yowo, Muhusiha, náhona mutchu arikimkumiha masololo mu nsina nanyu nave námuhiha ntakhara hánitchanre hiyo. Nyenya Yesu áhi, Muhimuhihe; vawi havovo mutchu anera yaikuru mu nsina naka, anákuva owerya okilochela Miyo sonanara. Vawi yowo óhivanyihana ni hiyo, annakhaviheryana ni hiyo. Vawi mutchu yowo anowuryiheni nyuwo ekahi ya mahi mu nsina naka, ntakhara muri awe a Kristu, tchiri kinalocha ni nyuwo, wi harwa‐ayeléla wene yamahala’we. Nave mutchu yowo anatchekiha mmoha a asanamwane yawo óroromela Miyo, ori waphama wa yowo tchiriene wi nluku ntokotoko na nshilo nimakeleliwe va’shikoni vawe, nave avonyiwe mu’nia. Nave ntata ná notchekiha, othikile; ti waphama wa weyo ovolowa mukumini órakala ntata opwaha okhalano mata meli ni ovolowa m’gehena m’moroni wohishipha. Nave nnani ná notchekiha, othikile; ovolowa weyo mukumini órakala mwecho ori waphama opwaha okhalano mananiá meli ni ovonyiwa m’gehena. Nave nitho ná notchekiha, owosole; ovolowa weyo mu Omwene wa Muluku n’nitho nimoha ori waphama wopwaha okhalano mitho meli ni ovonyiwa m’gehena; wiwo ekhune aya henakhwa ni moro honashipihiwa. Vawi othene enaheliwa mwapa wa moro. Mwapa ti waphama; nyenya mwapa owo wónwa, munasiviha ni sheni? Khalani ni mwapa mwa nyuwo mekhinyu nave khalani ni murechele mukina ni mukhwawe. Nave ávinya Yowo wiwo, arwa o munlanoni wa Yudeya ni okhopela wa Yordano; nave yámuthukumanela’tho miloko ya atchu; nave ntoko ákhovelenliye, áháhusiha’tho. Nave yárwa wa Yowo aFarisi emukoha khwino onnemyereryiwa wi mutchu ahiye mwariye, emwéha Yowo. Nave Yowo áhákhula, alochano, Mose ólamulenleni sheni? Nave yáhi, Mose áhemya orepela ekarata yomwalanela, ni omuhiya. Nyenya Yesu álochano, Ntakhara a wuma wa mirima’nyu áhorepelani nlamulo nla. Nyenya ápachenryiye opachusha, Muluku ápachusha mulopwana ni muthiana. Ntakhara awe mulopwana anarwa‐ahiya atithinnya ni amannya, nave anarwa‐aphitana ni mwariye; nave eli ala enarwa‐ekhala mwíli wa’nama mmoha; wawihihá wi hari’tho eli nyenya mwíli wa’nama mmoha. Ntakhara awe yeyo Muluku áphitannyiye vamoha, ahipachule mutchu. Nave m’pa óhuserya’we yámukoha’tho sa etchu ela. Nave álochano, Mutchu ahiya mwariye, athela mukina, anamraruwa, otchekela muthiana owo; nave muthiana amuhiya iyawe, atheliwa ti mukina, anamraruwa yola. Nave yámukusherya Yowo asanamwane wi átannye; nave óhuserya’wo yáhásamela. Nyenya Yesu ónniye áshimwa, nave alochano, Emyani asanamwane erwe wa Miyo; muháhihe, vawi Omwene wa Muluku ori wa awihiha. Tchiri kinalocha ni nyuwo, Mutchu óhakhela Omwene wa Muluku ntoko mwá‐mwana, harwa‐avolowa’moru. Nave Yowo áwúpara, áréliha, ni wiyathi mata’we va yawo. Nave vavo ákhumaliye otchara ephiro, ámutchimakela mutchu, amukokhorela, amukoha, Muhusiha aphama, kini kere sheni wi kákhele okumi wohimala? Nave Yesu álochano, Onakerela Miyo aphama ntakhara sheni? havovo aphama nyenya mmoha, ti Muluku. Wosuwela malamulo, Ohiphe, Ohiraruwe, Ohiye, Ohere namona awotha, Ohiwoke, Chichimiha atithá ni amayá? Nave áhákhula, Muhusiha, sothene iha kákhapelela opacherya kiri mwana. Nave Yesu ámuweha, amusivela, alochano, Etchu emoha ennothowa; rowa, otumihe sothe sene oriáno, oveléle wa atchu óhawa, nave muhakhu onarwa‐okhalano wirimu; nave hanke wino, kitchare Miyo. Nyenya withoni wawe wáhutha ni masu yawo, nave ávinya’wo óthanana; vawi ári mwanene muhakhu mwinchipale. Nave Yesu áwehaweha, alocha ni óhuserya’we, Manki ókhalano muhakhu enarwa‐evolowa mu Omwene wa Muluku ni wukhuliwa! Nave óhuserya’wo yátikhina tchiri ni masu awe. Nyenya Yesu áhákhula’tho alochano, Anamwanenyu, manki ti wukhula wa atchu óthamala muhakhu ovolowa mu Omwene wa Muluku! Ti yavakhiviru wi ekamila evire va mulako wa sikano wopwaha wi mwanene muhakhu avolowe mu Omwene wa Muluku. Nave yátikhina, elochano, Nave anawerya ovuluwa tani? Yesu arikimwaweha áhi, Honaweryeya ti atchu, nyenya honera hihá ni Muluku hoe; vawi itchu sothe sene sinaweryeya ti Muluku. Petro ápacherya olochano, Onani, hiyo náhiya sothe sene nave nihotcharani Nyuwo. Yesu áhi, Kinalocha ni nyuwo tchiri, Havovo mutchu áhiyale empa, nari anna, nari arokora, nari amai, nari atithi, nari anamwane, nari imacha, ntakhara a Miyo, nave ntakhara a Mitchaka Yaphama eyo, óhákhela yola makhumi khumi hihano m’mahiku ala, empa, ni anna, ni arokora, ni amai, ni anamwane, ni imacha vamoha ni sohosha; nave m’mahiku a muhólo okumi wohimala. Nyenya anchipale ópacherya enarwa‐ekhala ókiserya, nave ókiserya enarwa‐ekhala ópacherya. Nave yawo yári m’phironi erikimuwela oya o Yerusalemu; nave Yesu ámwáhólela; nave yátikhina; nave ótchara’wo yáhóva. Nave ákusha’tho khumi neli awo, apacherya wáléla itchu hiho sini simphiyerye, ii, Nkonani niwele o Yerusalemu; nave Mwana a mutchu anarwa‐aveléliwa wa alipa‐ephepa atokotoko ni alipa‐orepa; nave yawo enarwa‐emuthoriherya wi anaphwanela okhwa, emveléla wa amalapo. Nave enarwa‐emvevula, emutaphela mara, emuwashula, emwipha; nave evinre mahiku mararu anarwa‐avinya’tho. Nave yárwa wa Yowo Yakobo ni Yohane, anamwane a Zebedayo, elochano, Muhusiha, n’nakhwela wi mwahinerele etchu yeyo n’niriahu novekeni Nyuwo. Nave álochano, Munakhwela sheni wi kiwereleni nyuwo? Nave yálochano, Munivahe hiyo wi nikhale mmoha o ntatani nanyu nolopwana ni mukina o ntatani nothiana, mu nchichimiho nanyu. Nyenya Yesu áhi wa yawo, Hamunasuwela yeyo munavekanyu. Munawerya owuryerya ekahi yeyo kinawuryeryaka? nari obatisiwa ni obatiso kinabatisiwakano Miyo? Nave yáhi wa Yowo, N’nawerya. Nave Yesu álochano, Ekahi yeyo kinawuryeryaka, munarwa‐muwuryerya, nave obatiso yowo kinabatisiwakano Miyo, munarwa‐mubatisiwano; nyenya okhala o ntatani naka nolopwana nari nothiana hori waka ovaha; nyenya ori wa yawo yáryeheryeliwe. Nave khumi awo yíwalaya, yápacherya wukhuliwa murima ntakhara a Yakobo ni Yohane. Nave Yesu áwitchana, alochano, Munnasuwela wi yawo eneriwa apwiya a amalapo ennálapiha; nave atokwene aya ennálamulela. Nyenya horwa‐wihihá mwa nyuwo hoe; nyenya yowo anakhwela okhala mutokwene mwa nyuwo, anarwa‐akhala namarika‐mahi anyu; nave yowo anakhwela okhala ópacherya mwa nyuwo, anarwa‐akhala kapuro a othene. Vawi tchiri mwana a mutchu hárwile oruméliwa, nyenya oruméla, ni ovelela okumi awe oliva wa wa atchu anchipale. Nave yawo yáphiya o Yeriko; nave ákhumiye mu Yeriko ni óhuserya’we, ni muloko mtokotoko wa atchu, mwana a Timeyu, Bartimeyu, óveka évasi, ámkilathi mukhwipi mwa’phiro. Nave vavo íwaliye wi ti Yesu a o Nazarete, ápacherya okhuwela ni olocha, Yesu, Nyuwo, Mwana a Davide, mukimorele miyo ikharari. Nave anchipale yámsamela wi amále; nyenya tchiri ákhuwelasha wi, Nyuwo, Mwana a Davide, mukimorele ikharari. Nave Yesu áhémela, ii, Mwitchaneni. Nave yáhítchana évasi owo ni olochano; Lipa murima, vinya, annawitchana. Nave áriha yawikhunelano awe, ákuva ovinya, arwa wa Yesu. Nave Yesu ámwakhula, ii, Onakhwela wi kiwerele sheni? Nave évasi owo álochano, Raboni, kákhele wona waka. Nave Yesu álochano, Rowa; nroromelo ná nihovulusha weyo. Nave vavo áhona’tho; nave ámutchara Yowo va’phironi. Nave vári yawo yáháchamela o Yerusalemu, va Betefage ni Betaniya, va mwakoni wa Azitona, áruma eli a óhuserya’we, alochano, Rowani, volowani mwitchokoni yoluluwana ni nyuwo; nave vavo vovolowa’mo, munaphwanya mwana a púru ómakiwa, yowo havovo mutchu ámuwenle, ni khalai ene; mutaphuleni, murweno. Nave mutchu ii wa nyuwo, Munihihá ntakhara sheni? Nkalochani, Apwiya annáthowa; nave vavo enamurumiha wino. Nave yávinya, ephwanya mwana a púru ómakiwa va milakoni, va ntchachoni va makhulukano, emutaphula. Nave akina awemela wiwo yálochano, Munamutaphulela sheni mwana a púru? Nave yáwákhula ntoko mummo Yesu álonchiyeno; nave yáwemyererya erowe. Nave yárwano mwana a púru wa Yesu, emwiyatherya sowara saya, nave Yowo ákilathi vavo. Nave anchipale yáhatalela sowara saya va’phironi ni akina makukhu yáhenkaya m’machani. Nave atchu óhóla ni ótchara yákhuwela, Hosana; Órélihiwa Yowo anorwa mu nsina na Apwiya; Worélihiwa Omwene onamurwa, wa atithihu Davide; Hosana wirimurimu. Nave Yowo ávolowa m’Yerusalemu mu’mpa ya Muluku; nave awehile itchu sothene, vákhanlaya oshekuwa, ákhuma oya o Betaniya vamoha ni khumi neli awo. Nave woshishelo aya, akhumale o Betaniya, ávoliwa etala. Nave áhóna mukúkhu ochai ori ni makukhu; nave árwa ariki akhweya anáphwanye’vo etchu; nave vavo áphiyaliye’wo áphwanya vahivovo etchu nyenya makukhuru; vawi heyári mahiku aya a makúkhu. Nave áhákhula, alochano, Havovo mutchu análye’tho sawima sá mahiku othene. Nave óhuserya’we yáhiwa. Nave yáphiya o Yerusalemu; nave Yowo ávolowa mu’mpa ya Muluku, apacherya wakumiha ótumiha ni óthuma marocha mu’mpa ya Muluku’mmo, apirikisha ihasari sa awakakhanya icharama, ni minyukhu ya ótumiha ipompa; nave hémyerenrye wi mutchu ateshe yokusherya véri va’mpa ya Muluku. Nave áhusiha alochano, Henarempwa wi, Empa’ka enatchuwiwa empa yovekela’mo ya wa atchu a maloko othene; nyenya nyuwo mohera nikhuku na alipa‐ohuhula. Nave alipa‐ephepa atokotoko ni alipa‐orepa yáhiwa, enavyavya mompahulela Yowo; vawi yámóva, ntakhara muloko wothene wa atchu wátikhina va ehusiho awe. Nave mahiku othene oshekuwa ákhuma Yowo mwitchokoni. Nave yáviralaya’vo woshishelo aya, yáhona wi mukúkhu wányála opacherya va mitatharini. Nave Petro áhupuwela alochano, Rabi, onani, wonyála mukúkhu’wo múlumenlanyu. Nave Yesu áhákhula, alochano, Roromelani Muluku. Tchiri kinalocha ni nyuwo wi, Mutchu ii wa mwako’la, Nkateshiwa, ovonyiwe mu’nia, óhikhwa minikwa m’murimani mwawe, nyenya anaroromela wi yeyo analochiye, eneriwa, anarwa‐akhalano. Ntakhara awe kinalocha ni nyuwo, Itchu sothene munakhwelanyu, mwaveka, roromelani wi mokhalano nave munarwa‐mukhalano. Nave munemelanyu ni ovekela, khurumuwelani, khwino mutchu ohotchekela etchu; wi Atithinyu’tho ari wirimu akhurumuwele nyuwo sotcheka sanyu. Nave yawo yárwa’tho o Yerusalemu; nave vári Yowo arikimwecha mu’mpa ya Muluku, yámurwela alipa‐ephepa atokotoko ni alipa‐orepa ni atokwene; nave yálochano, Iha munera ni olamulelo wawihai? Nari óvahileni tani olamulelo ola wawera iha? Nave Yesu áhi wa yawo, Kinokohani nsu nimoha, mukákhule Miyo, nave kinolélani olamulelo yowo kinerakano itchu iha. Obatiso wa Yohane onarwela wirimu akhweya wa atchu? Mukákhule. Nave yávanyihana mwa yawo mekhaya, elocha, Nii, Wirimu, Yowo analocha, Nave hamwároromenle yowo ntakhara sheni? Nyenya nii, Wa atchu, yáhóva atchu yawo; vawi othene yámwera Yohane mulipa‐miririmo tchiri. Nave yámwakhula Yesu, elocha, Han’nasuwela. Nave Yesu álochano, Miyo’tho nkolélani olamulelo yowo kinerakano itchu iha. Nave Yowo ápacherya olochano m’maphwanaphwaniho. Mutchu áhála mithe emacha ya mpesa, arukuryeryiha ekhuntale, athipa movochelamo mpesa, amaka empa, apoleyiha wa ólima emacha, arowa okina. Nave m’mahiku aya áruma kapuro awe wa ólima’wo wi ákhele’wo wa ólima’wo sawima sa mwimachani ya mpesa. Nave yawo yámukusha, emmana, emuro?-?wiha ehimunyile etchu. Nave áruma’tho kapuro mukina wa yawo; nave yola yámuhoma va muruni, emwerela sowuliha‐muru. Nave áruma mukina; yola yámwipha; ni akina anchipale; akina yáhámana, akina yáwipha. Amuhalela mmoha, ti mwana’we ósiveliwa; vokutchulela ámuruma yowo, alocha, Enarwa‐emwerela mwana’ka mahala. Nyenya ólima yawo yálocha mekhaya, Yola ti mukelampa; hankeni nimwiphe, nave emacha ela enakhala yauhu. Nave yámukusha emwipha, emuriha okhwipi wa emacha. Vavo ani ere sheni mulipa‐emacha? Anarwa‐aphiya, atolosha ólima’wo, aveléla emacha eyo wa akina. Hemwálakhannye nari yorepa ela; Nluku nenlo yákhochilaya óteka empa, Nenla náheriwa muru wa munyethe: Ela yárwenle wa Apwiya, Nave eri yotikiniha m’mithoni mwahu? Nave yáhérerya omphara; nyenya yáhóva muloko wa atchu vawi yásuwela wi Yowo áhopeleliha mwaha niphwanaphwaniho nla wávanyiha; nave yámuhiya, evinya’vo. Nave yáruma wa Yowo akina a aFarisi ni aHerode, wi yamukukuchele mu wuluma wawe. Nave vavo yáphiyalaya, yálochano, Muhusiha, Ninnasuwela wi muri éparipari, nave hamunathokororya mutchu; vawi hamunaweha withoni wa atchu, nyenya munahusiha ephiro ya Muluku mweparipari; Khwino ti wawemyiwa oveléla mushokho wa Kaisara akhweya hoe? Khwino niveléle, akhweya nihiveléle? Nyenya Yowo ásuwela owoka waya, ii wa yawo, Munakeherya sheni? Kikusheryeni erupiya ya meya wi kóne. Nave yákusha, Nave álochano, Eruku ela ni yorepa aya siri sa wani? Nave yáhi, Sa Kaisara. Nave Yesu áhi wa yawo, Velélani sawe sa Kaisara wa Kaisara, ni sawe sa Muluku wa Muluku. Nave yátikhinano winchipale. Nave yárwa wa Yowo aSaduki, yawo enalocha wi hawivovo ovinya’tho wa okhwa; nave yámukoha elocha, Muhusiha, Mose án’repela wi, Akhwa munnawe a mutchu amuhiya muthiana, óhihiya’vo mwana, munnawe akushe mwariye, amvíherye munnawe yowo epyo. Yákhala’vo anna athanu neli; ópacherya áthela muthiana, akhwa, óhihiya epyo; nave anawili ámuthela, akhwa, óhihiya epyo; nave aneraru’tho áhihihá; nave athanu neli yawo heyáhiyale epyo. Vokutchulela vaya va othene muthiana’tho ákhwa. Vovinya’tho anarwa‐akhala mwara a wani a yala? Vawi athanu neli yawo yámwera mwaraya. Yesu álochano, Manki munnahuwela mwa ela, ntakhara hamunasuwela sorepiwa, nari ikuru sawe sa Muluku? Vawi eniryaya evinye wa okhwa, hethelaka nari hetheliwaka; nyenya enakhala ntoko angelo a wirimu. Nyenya sa alipa‐okhwa wi enavíhiwa; hemwálakhannye mu’karata ya Mose sa nikukhu nlo, wi Muluku álochano ii, Ká Muluku a Abrahamu, ni Muluku a Isake, ni Muluku a Yakobo? Hari Muluku a alipa‐okhwa nyenya a akumi; munnahuwela nyuwo tchiri. Nave árwa mmoha a alipa‐orepa, íwa yawo erikimkohanano vamoha, nave vosuwela wi áwakhula phama, ámukoha, Nlamulo namuhólo na othene ti nivi? Yesu áhákhula, wi, Namuhólo ti nla, Iwelela, Israyeli; Apwiya Muluku ahu, Apwiya ti mmoha; nave onarwa‐osivela Apwiya Mulukuá, ni murimá wothene, ni okumiá wothene, ni mirukuá yothene, ni ikuru sá sothene. Nanawili ti nla, Onarwa‐osivela mukhwá ntoko onirá wisivela mwanene. Hanivovo nlamulo nikina nopwaha ala. Nave mulipa‐orepa owo álochano, Yorera, Pwiya, molocha separipari wi ti mmoha; nave havovo mukina nyenya Yoworu: nave omusivela Yowo ni murima wothene, ni miruku yothene, ni ikuru sothene, nave omusivela mukhwawe ntoko aniriye wisivela mwanene, ti opwaha iphepa sopahiwa mpurukumene ni iphepa sawiphiwa. Nave Yesu vawona wi áhákhula ni miruku, alochano, Hori worekamela ni Omwene wa Muluku. Nave havovo mutchu álipale’tho murima omukoha etchu. Nave Yesu vavo áhusihiye mu’mpa ya Muluku áhákhula, alocha, Enalochela sheni alipa‐orepa wi Kristu ti mwana a Davide? Davide mwananawe álocha mwa Munepa Wawéla, Apwiya áhi wa Apwiyaka, Khala o ntatani naka nolopwana, ophiyerya kiwiyanthe amwichaniá vonyikala’vo mananiá. Davide mwanenawe ámuromola Yowo Apwiya; nave ori mwanawe hai? Nave atchu yáthukumanne awo yáhakalala omwiwa. Nave mu ehusiho awe álocha, Weheryani, musepe alipa‐orepa, ókhwela wechecha ówara misopero, ni olocheliwa va nipuroni na marocha, ni okhalano minyukhu yamahala mothukumanela ni mapuro a mahala va sólya; yawo enashokha sa mu ipa sa anamukhwele, nave enavekela mowoka masu manchipale; yala enarwa‐yakhela olaka wopwaha. Nave Yowo ákilathi vathi voluluwana ni mokhapelela’mo soveléla, óna wi muloko wa atchu onamriha icharama mokhapelela’mo; nave anene muhakhu anchipale yávonya’mo sinchipale. Nave árwa namukhwele óhawa, ariha’mo asicharama eli akhani ókhwa ekhopiri ekhani emoha. Nave áhitchana óhuserya’we, ii wa yawo, Tchiri, kinalocha wa nyuwo, namukhwele óhawa owo áriha sinchipale wápwaha othene óriha mokhapelela’mo; vawi yáriha’mo othene sawacha saya; nyenya yowo áriha ni othowiwa wawe sothene áriyeno, ahe okumi awe wothene. Nave vavo ákhumiye mu’mpa ya Muluku, mmoha a óhuserya’we álochano, Muhusiha, onani, maluku awihihá ni empa yawihihá. Nave Yesu áhi wa yawo, Wohona ipa sitokotoko iha? Han’rwa‐nihiyiwa vava nluku nimoha vasulu va nikhwaya, nenlo nihinamorihiwe. Vavo ákilanthiye va mwakoni wa Azitona, voluluwana ni empa ya Muluku, yámukoha wiphini Petro, ni Yakobo, ni Yohane, ni Andreya, wi, N’léleni, itchu iha sini sere hihá lini? Nave eneneryo aya ti yawihai yawi siri vakhiviru vokutchuwa itchu iha sothene? Nave Yesu ápacherya olochano, Weheryani wi mutchu ahohuweliheni. Anchipale enarwa‐ephiya mu nsina naka, elocha wi, Miyo ti yene, nave enarwa‐yahuweliha anchipale. Nave mwarwa‐mwiwa sa’khocho ni ovuwa waya wa’khocho, muhinipa murima; sinaphwanela wereya iha; nyenya okutchuwa hophiyale. Vawi nloko na atchu n’narwa‐n’roshana ni nloko nikina, nave omwene ni omwene mukhwaya; vanarwa‐vakhala m’mapuro‐mapuro ochikinyeya wa elapo; vanarwa‐vakhala etala; sopacherya sa sososa iha. Nyenya nyuwo mwiweherye nyuwo mekhinyu; vawi enarwa‐yovelélani nyuwo wa atokwene a milachu; nave enarwa‐yowashulani mothukumanela; nave okhoveni wa achamasowa ni mamwene munarwa‐mwemela ntakhara a Miyo okhala namona wa yawo. Nave Mitchaka Yaphama enaphwanela epacherye olaleyeriwa wa atchu a maloko othene. Nave vavo eniryaya yokeriheni o mulachuni, yovelélani, muhipe murima ohipachenrye mulachu, ni yeyo munirianyu muloche; nyenya yeyo enarwe‐evahiwe wa nyuwo elukuluku yeyo muloche yeyo; vawi ólocha tahi yenyu nyenya Munepa Wawéla. Nave munna anarwa‐aveléla munnawe wi amwiphe, ni atithi mwanawe, ni anamwane enarwa‐eroshana ni yawo yáyanre, ewiphiha. Nave enarwa‐yicha nyuwo atchu othene ntakhara a nsina naka; nyenya yowo óvilela ophiyerya makutchuwelo, anarwa‐avulushiwa. Nave mwárwa‐mona yotakhala yotolosha elapo erikimwemela vavo ehinaphwanelaya’vo (awalakhanya esuwele), vavo a Yuda etchawele o miakoni; nave yowo ori vasulu va nipatho ahikhuruwe, nari ahivolowe okumiha etchu m’pa mwawe; nave yowo ori va’machani, ahikoke okusha malaya’we. Nyenya ochilu wa awo órupala ni awamwiha anamwane mahiku yawo! Nave vekelani wi ohikhale m’mahiku a nakhutu. Vawi mahiku yawo vanarwa‐vakhala yohosha, ntoko heyákhanle ekhwaya opacherya vápachenryiye Muluku opachusha itchu ni ophiyerya hihano, nave herwa‐ekhala’tho mahiku othene. Nave Apwiya áhiyaleke oyeviha mahiku yawo, hakávuluwale nari mutchu mmoha; nyenya ntakhara a othanliwa yawo áthanliliye, áyeviha mahiku yawo. Nave vavo, mukina ii wa nyuwo, Onani Kristu ori vava; nari, Onani wule, muhakhulele; vawi enarwa‐evinya aKristu ówoka ni alipa‐miririmo ówoka, nave enarwa‐yera ineneryo ni sotikiniha wi yahuwelihe khwino onnaweryeya, atchu óthanliwa yawo. Nyenya weheryani; onani kiholélani itchu sothene, sihiphiyale. Nyenya m’mahiku yawo, emanle yohosha yeyo, nsuwa n’narwa‐n’rípihiwa, nave mweri horwa‐woniha omwaléla waya, ni itheneri sinarwa‐simora wirimu, ni ikuru siri wirimu sinarwa‐sichikinyeya. Nave vavo enarwa‐emona Mwana a mutchu arikimorwa m’mekuni ni ikuru sitokotoko, ni nchichimiho. Nave vavo anarwa‐aruma angelo, nave enarwa‐ethukumanya óthanliwa awe orwela witchekuni sheshe, opacherya o makutchuwelo aya a elapo ya vathi, ni ophiyerya o makutchuwelo a erimu. Nave huseryani ni mukúkhu niphwanaphwaniho naya; vanaphiyeryaya wi murai aya onakhala mukithi, nave yaphuwa makukhu aya, munnasuwela wi yohachamela eyita; hihá nyuwo’tho mwarwa‐mona itchu iha sirikimwereya, suwelani wi ori vakhiviru va milakoni. Tchiri kinalocha ni nyuwo, Atchu a mahiku ala hewerya okhwa ophiyerya itchu iha sothene seriwe. Erimu ni elapo ya vathi sinarwa‐sivinya’vo, nyenya masu aka herwa‐evinya’vo. Nyenya sa nihiku nenlo akhweya ora aya, hanasuwela mutchu, nari angelo a wirimu, nari Mwana, nyenya Atithi mekhaya. Weheryani, lipelelani, nave vekelani; vawi hamunasuwela elukuluku aya. Ntoko mutchu a va mukwahani, áchimula o’mpa wawe, ávaha akapuro awe olamulelo, wa othene awo miteko aya, alamulela a va milakoni wi alipelele. Ntakhara awe lipelelani, vawi hamunasuwela nyuwo elukuluku aya aniriye akóke mulipa‐empa, akhweya oshekuwa, akhweya ohiyu eriyari, akhweya vawipa muthupi, akhweya woshishelo; wi aneremkóka motutusha, ophwanyeni murikimrupa. Nave yeyo kinalochaka wa nyuwo, kinalocha wa othene, Lipelelani. Nave evinre mahiku meli ori yólya ya Paskha ni epau yohikhala ni yoruruvaliha, nave alipa‐ephepa atokotoko ni alipa‐orepa yáhávyavya momwerela makhuche ni omwipha; vawi yáhi, Va yólya hoe, wi onakhale onyakula wa atchu. Nave vákhanliye o Betaniya o’mpa ya Simoni a marecha, áhamenliye olya, árwa’wo muthiana arino etchupa ya alebastero ya makhurwa awunkhela phama, a Nardo ene, a esisapo yorekama; apwesha etchupa eyo, amínela va muruni vawe. Nyenya yákhala’vo akina awukhuliwa murima mekhaya, ni wi makhurwa’wo enayehiwa ntakhara sheni? Vawi makhurwa’wo ekáthuma irupiya sa meya masana mararu ni sowapula saya, evahiwa wa óhawa. Nave yámuchenyerya muthiana owo. Nyenya Yesu áhi, Muhiyeni, munamukhulelani? ákerela Miyo muteko waphama. Vawi murino óhawa vamoha ni nyuwo mahiku othene, nave vothe vene munakhwelelanyu munawerya owerela saphama; nyenya hamuri ni Miyo mahiku othene. Yowo ohera yeyo owenryiye; ákochiheryaru mwíli aka wuvithiwa m’mahiyeni. Nave tchiri kinalocha ni nyuwo, Vothe vene vanarwa‐valaleyeryiwa Mitchaka Yaphama wilaponi yothene ya vathi, ela’tho yeyo enriye muthiana ola, enarwa‐elochiwa ekhale yomupuwelano. Nave Yudase Isikariote, ti mmoha a khumi neli awo, ávinya, aya wa alipa‐ephepa atokotoko, wi amveléle wa yawo. Nave yíwalaya, yáhakalala, elakanano wi enarwa‐emvaha icharama. Nave áhavyavya vomveléla Yowo phama. Nave nihiku nopacherya na ipau sohikhala ni yoruruvaliha, vaniphaya Paskha, óhuserya’we yálochano, Munakhwela niye wowi, naryeherye wi mwalye’wo Paskha? Nave áháruma eli a óhuserya’we, alochano, Volowani m’muchetcheni, nave anopana ni nyuwo mutchu ótesha muno wa mahi; m’mutchare yowo, nave mummo aniriye avolowe’mo, muloche ni mulipa‐empa, Muhusiha ani, Eri wowi empa’ka ya alecho? mummo kalye’mo Paskha ni óhuserya’ka. Nave yowo mekhiye anothonyeryani empa ya vasulu etokotoko yawataleliwa’mo ni yoryeheryiwa; nave mummo mun’ryeheryele. Nave óhuserya yákhuma, ephiya m’muchetcheni, ephwanya ntoko álonchiyeno; nave yáryeherya Paskha. Nave vákhanlaya oshekuwa, árwa Yowo vamoha ni khumi neli awo. Nave vavo yáhamenlaya olya, Yesu áhi, Tchiri kinalocha ni nyuwo, mmoha a nyuwo anarwa‐akiveléla Miyo, ti yowo olya vamoha ni Miyo. Yawo yápacherya othanana ni olocha mmoha mmoha wi, Khwino ti miva? Nave áhi wa yawo, Mmoha a khumi neli awo, ti yowo órerya vamoha ni Miyo m’parathoni. Wi Mwana a mutchu anarowaru ntoko morepiwa sa Yowo; nyenya ochilu wa mutchu yowo anamveléla Mwana a mutchu. Okákhala phama wa mutchu yowo wi hakáyariwe. Nave vavo erikimólya, Yowo ákusha epau, nave vavo arélihale, ámeya, aveléla wa yawo, wi, Kushani; mwíli aka tula. Nave ákusha ekahi, nave vavo athamalenle, áveléla wa yawo; nave othene yáwurya’mo. Nave áhi wa yawo, Ela ti nikhami naka na nlakano, noheliwa ntakhara a atchu anchipale. Tchiri kinalocha ni nyuwo, Nkirwa‐kiwurya’tho yawima ya mpesa, ophiyerya nihiku nenlo kiniriaka kiwurye ela yahihano mu Omwene wa Muluku. Nave yipale ntchipo, yákhuma, eya o mwakoni wa Azitona. Nave Yesu álochano, Munarwa‐mukwachuliwa othene nyu, wi worempwa. Kinarwa‐kichwara mukukhula, nave ipuchepuche sinarwa‐simwareya. Manki kivinnye, kinarwa‐kóhólelani o Galileya. Nyenya Petro álochano, Nari othene enarwa‐ekwachuliwa, manki miyo hoe. Nave Yesu álochano, Tchiri kinalocha ni weyo, wi olelo, ohiyu yola, muthupi ohipale wili, onarwa‐okikhocha Miyo oraru. Nyenya yowo álipiha masu molipiheryaru wi, Nari kinarwa‐kikhwa ni Nyuwo, nkirwa‐kókhochani. Nave othene ala yáhi hihá. Nave yawo yárwa o nipuroni, nsina naya Getsemane; nave álocha wa óhuserya’we, Khalani vava ophiyerya kivekenle. Nave ávinya’vo vamoha ni Petro, ni Yakobo ni Yohane, apacherya otikhina winchipale ni ohawa m’murima tchiri. Nave álochano, Okumi aka ori wothanana winchipale, ophiyerya okhwa. Khalani vava toko nave lipelelani. Nave Yowo áya muhólo tonto, úwela vathi, avekela wi, Khwino onaweryeya, elukuluku eyo empwahe. Nave álocha, Abba, Atithi, Itchu sothe sene sinaweryeya ti Nyuwo; Víhani ekahi ela wa Miyo; manki tahi yeyo kinakhwelaka, nyenya yeyo munakhwelanyu. Nave árwa, áphwanya erikimrupa, alocha ni Petro, Simoni, onamrupa? hewárino ikuru solipelela ora mmoha? Lipelelani, vekelani, wi muhivolowe mu wehiwa; munepa tchiri ori wokhwela, nyenya mwíli wa’nama ori wochetcheya. Nave ávinya’tho, avekela, alocha masu yawo. Nave árwa’tho áphwanya erikimrupa, vawi mitho aya yálimelaru; nave heyásuwenle yomwakhula. Nave árwa waneraru, alochano, Konani vano, mwitchuwe; yokhwanela; yophiya elukuluku; onani Mwana a mutchu anaveléliwa m’matani mwa atchu ótcheka. Vinyani, n’roweke; onani okiveléla owo ori vakhiviru. Nave vavo, arikimlocha, árwa Yudase, mmoha a khumi neli awo, nave vamoha ni yowo muloko wa atchu arino malema ni miuputcho órwela wa alipa‐ephepa atokotoko ni alipa‐orepa ni atokwene. Nave ómveléla owo áhávaha eneneryo, alocha, Yowo kiniriaka kimunúle, ti yene; m’phareni, muroweno, óhimuhiya. Nave áphiyaliye, vavo árwa wa Yowo, alocha, Rabi; amunúlasha. Nave yámphara ni mata emukusha. Nyenya mmoha mukina a yawo yemenle’vo, áhulula nlema nawe, étha kapuro awe a mutokwene a ephepa, amuthikila naru nawe. Nave Yesu áhákhula, alochano, Mwákhuma ni malema ni miuputcho okiphara Miyo ntoko mulipa‐ohuhula? Mahiku othene kákhala ni nyuwo mu’mpa ya Muluku ni ohusiha, nave hemwákiphanre; nyenya ela enihihá wi sorepa sikhwánele. Nave yawo othene yámuhiya, etchawa. Nave mmiravo mukina ámutchara, akhunenle va mwílini ekuworu; nave yámphara; nyenya áhiya ekuwo eyo, atchawa óhikhunela etchu. Nave yárowano Yesu wa mutokwene a ephepa; nave yámuthukumanela alipa‐ephepa atokotoko othene ni atokwene a atchu, ni alipa‐orepa. Nave Petro ámutchara vachaichai, ni ovolowa mu ntchachoni na mutokwene a alipa‐ephepa; nave ámukilathi vathi vamoha ni amiravo ni wora moro. Nave alipa‐ephepa atokotoko ni atokwene a milachu othene, yáhavyavya namona ómvanyihano Yesu wi emwiphe; nave heyámphwanyile. Vawi anchipale yámwerela namona awotha nave anamona’ya heyálikanne. Nave yávinya’vo akina, emwerela namona awotha, elocha wi, Hiyo náhiwa Yowo arikimlocha wi, Miyo kinapahula empa ya Muluku ela yomakiwa ni mata, nave mahiku mararu kinamaka ekina yohimakiwa ni mata. Nave nari mummo anamona’ya heyálikanne. Nave mutokwene a ephepa áhémela véri, amukoha Yesu, alocha, Honákhula etchu? Ela ti sheni yeyo ala eherelaya namona? Nyenya ákhala lakalaka nave hákhunle etchu. Mutokwene a alipa‐ephepa ámukoha’tho, alochano, Weyo wá Kristu, Mwanawe a Órélihiwa? Nave Yesu áhi, Ti yomi; nave munarwa‐mona Mwana a mutchu arikimkilathi o ntatani nolopwana na ikuru ni orwa ni meku a wirimu. Nave mutokwene a ephepa áháhula malaya’we, alocha, N’navyeryani’tho anamona? Mohiwa opwalu awe; muni hai? Nave yámvanyiha Yowo othene wi anaphwanela okhwa. Nave akina yápacherya omutaphela mara, ni omphuta withoni wawe, ni omuotopola, ni olochano, Anyiherya; nave amiravo awo yámmana nipurata. Nave Petro áriye va’tchayani mu ntchachoni, árwa’wo mmoha a amwali a mutokwene a ephepa; nave ámona Petro arikimora moro, amuweha, alocha, Weyo’tho wárino mNazarene Yesu. Nyenya ákhocha, alocha, Nkinasuwela nari wiwasha yeyo onalochá; nave ákhuma oya vate va’pithela; nave muthupi wáhipa. Nave mwali owo ámona, apacherya’tho olochano awemelela’vo. Ola ta yala. Nyenya yowo ákhocha’tho. Nave emanle elukuluku tonto, awemela’vo yálocha’tho ni Petro, Eparipari ori a wa yala; vawi’tho ori mGalileya. Nyenya yowo ápacherya wulumela ni olupela, Nkinamusuwela mutchu’la munamulochanyu. Nave vavo muthupi wáhipa wanawili. Nave Petro áhupuwela masu yawo Yesu álonchiyeno wi, Muthupi ohipale wili, onarwa‐okikhocha oraru. Nave vawupuwelela ela, áhinla mithori. Nave vavo woshishelo yávanela alipa‐ephepa atokotoko ni atokwene a atchu, ni alipa‐orepa, ni atokwene a milachu othene, emaka Yesu, emukusha, emveléla wa Pilato. Nave Pilato ámukoha, Weyo wá Mwene a aYuda? Nave áhákhula, alochano, Mohihihá. Nave atokwene a ephepa yámuhelela itchu sinchipale. Nave Pilato ámukoha’tho, alocha, Honákhule etchu? Nkona, enohelela Weyo itchu sinchipale sawihiha? Nyenya Yesu hákhunle’tho etchu; wawihihá wi Pilato átikhina. Nave ámwataphulela va Paskha, a mu kariposo mmoha, yowo yámvekaya. Nave ákhala’vo mukina, nsina nawe Baraba, ómakiwa vamoha ni ómwaryeya, yowo ámwiphale mutchu mu omwaryeya’mmo. Nave muloko wa atchu wárwa, opacherya oveka wi awerele ntoko yeyo áwerelaya. Nave Pilato áwakhula, alochano, Munakhwela wi kotaphuleleni Mwene a aYuda? Vawi ásuwela wi alipa‐ephepa atokotoko yámveléla mwa nrima. Nyenya alipa‐ephepa yásaserya muloko’wo wi tchiriene átaphulele Baraba. Nave Pilato áwakhula’tho, alochano, Vavo kini kere sheni ni Yowo munamutchuwanyu Mwene a aYuda? Nave yákhuwela’tho, Muthomeyeni va mwikimanyo. Nave Pilato álochano, Vawi enre yonanara tani? Nyenya yákhuwelasharu, Muthomeyeni Yowo. Nave Pilato vokhwela wákilathiha mirima atchu awo, áhátaphulela Baraba, aveléla Yesu, amuwashunle, wi athomeyiwe va mwikimanyo. Nave alipa‐ekhocho yárowano evolowa mu ntchachoni tinlo Pretorio; nave yáthukumanya muloko aya wothene. Nave yámuwariha Yowo koveka, evathanya korowa a miwa emwiyatherya va muruni vawe. Nave yápacherya omulochela wi, Mosheliwa, Mwene a aYuda! nave yámmana va muruni vawe ni eheche, emutaphela mara, emukhwinyanyerya makutha, emuthamala. Nave emanle omunyemula, yámurula koveka, emuwariha sowara sawe. Nave yákhumano wi emuthomeye va mwikimanyo. Nave yáhakéleliha mukina ópwaha’vo, Simoni a o Kurene, arikimurwela o’macha, atithaya a Alesandro ni Rufu, wi ateshe mwikimanyo awe. Nave yámukeriha Yowo o nipuroni Golgota, tinlo notaphuleya, Nipuro na nikarakasa. Nave yámvaha vinyo ótakaherya ni mure: nyenya hámwakhenle. Nave yámuthomeya, ekawana sowara sawe mekhaya, yehererya ehako, wi esuwele wi mutchu mmoha mmoha anakushe sheni. Nave vári ora aneraru nave yámuthomeya. Nave yorepa ya mulachu awe yárempwa vasulu, MWENE A AYUDA. Nave yámuthomeya vamoha ni Yowo alipa‐ohuhula eli; mmoha o ntatani nolopwana nawe ni mukina wuthiana wawe. Nave yawo yávira’vo, yámwerela opwalu, echikinya miru aya, elocha, Kha! weyo ópahula empa ya Muluku ni omaka mahiku mararu, wivulushe mwanene, okhuruwe va mwikimanyo. Mwawihihá’tho alipa‐ephepa mekhaya yámunyemula‐nyemula vamoha ni alipa‐orepa, elocha, Áhávulusha akina; hawerya wivulusha mwanene mekhiye. Akhuruwe vano o mwikimanyo, Kristu Mwene a Israyeli, wi none ni ororomela. Nave yawo óthomeyiwano yámuroha. Nave vophiya ora anethanu namoha vári epiphi velaponi yothene, ophiyerya ora anethanu nesheshe. Nave va ora anethanu nesheshe, Yesu ákhuwela ni masu óweliha, Eloi, Eloi, lama sabakitani? ti otaphuleya, Muluku aka, Muluku aka, mukihiyeryeni Miyo? Nave akina awemela’vo vawiwa yálocha, Nkonani, annitchana Eliya. Nave átchimaka mukina, asariha nihoche ni vinyo ósukumana, íyathi va’hecheni, amuwuryiha, alocha, Hiyani; none khwino Eliya anarwa omukurusha. Nave Yesu ákhuwela masu óweliha, aveléla munepa awe. Nave ekuwo yawikitcha ya mu’mpa ya Muluku yáháhuwa véri, opacherya vasulu ophiyerya vathi. Nave kenturiyo, awemela voluluwana ni Yowo, ónniye wi aveléla munepa wawihihá, áhi, Eparipari, Mutchu’la ári Mwana a Muluku. Nave yári’tho wiwo athiana óweherya worekamela: mwa yawo mwári’tho Mariya a Magadala ni Mariya amannya a Yakobo mukhani, ni a Yose, ni Salome; yawo yámutchanre áriye m’Galileya, emuruméla; ni athiana akina anchipale, yawo yáwenle orwano o Yerusalemu. Nave vavo wáphiyalaya oshekuwa, ntakhara ti va Nryeheryo, tinlo na vachuli va Sabata, árwa’vo Yosefe a o Arimateya, mutokwene a milachu óvuwa, yowo’tho mekhiye ámulipelela Omwene wa Muluku; alipa‐murima, avolowa wa Pilato, aveka murutchu awe wa Yesu. Nave Pilato átikhina, khwino áhokhwa tchiri; amwitchana kenturiyo, amukoha khwino áhokhwa khalai. Nave vavo ásuwenliye ti kenturiyo, ámunnya Yosefe murutchu’wo. Nave áthuma ekuwo, amukurusha Yowo, amuhuruwela mwikuwoni’mmo, amvitha mu nihiyeni nopatchiwa m’mwala; apirikishela nluku va milakoni va nihiye. Nave Mariya a Magadala ni Mariya amannya a Yose yáhona vavo ávithiwiye’vo. Nave nivinre nihiku na Sabata, Mariya a Magadala ni Mariya amannya a Yakobo, ni Salome, yáthuma sawunkhela wi yahirwe‐emochihe Yowo. Nave yárwa o mahiyeni woshishelo nihiku nopacherya na Sabata, nikhumale nsuwa. Nave yámulocha mwa mekhaya, Ananipirikishele tani nluku nlo va milakoni va nihiye? Nave vavo yáwelihalaya mitho, yáhona wi nluku nopirikishiwa, vawi nári ntokotoko nene. Nave vavo yávolowilaya mu nihiyeni, yáhona mmiravo arikimkilathi makupa o ntatani nolopwana, awanre musopero wawéla; nave yawo yátikhina. Nave yowo álochano, Muhitikhine; munamwavya Yesu mNazarene Yowo áthomeyiwe; ávinya; hari vava; nkonani nipuro nene yámvithalaya’mo! Nyenya rowani, lélani óhuserya’we, ni Petro, wi anóhólelani o Galileya; wiwo munarwa‐m’mona ntoko álonchiye ni nyuwo. Nave yákhuma, etchawa o mahiyeni, vawi othukumela ni otikhina otokotoko wáháphara; nave heyálenle etchu wa mutchu a’theru; vawi yámóva. Nave Yowo ávinyaliye woshishelo nihiku nopacherya na Sabata, ápacherya woneya wa Mariya a Magadala, yowo ámukumihenryiye masololo mathanu na meli. Yowo áya wáléla yawo ámukhaliyeno, athananaka ni wunla mithori. Nave yala vavo yíwalaya wi ori mukumi ni wi áhoneya wa yowo, hayíwelenle. Nave simanle iha, áhoneya’tho Yowo woneya okina wa eli a yawo erikimwechecha oya m’mawani. Nave yala yárowa, yáléla yawo yáhanle; nyenya yawo hayáwiwelenle. Nave emanle eyo, áhoneya wa khumi na mmoha’wo mekhaya, erikimkilathi va yólya; nave áhásamela ntakhara ohiwelela waya ni wuma murima, ntakhara hayíwelenle yawo yámonne, avinyale. Nave álochano, Rowani wilaponi yothene ya vathi, laleyeryani Mitchaka Yaphama wa ópachushiwa othene. Yowo anaroromela, abatisiwa, anarwa‐avulushiwa; nyenya yowo ahinaroromela anarwa‐alakiwa. Nave ineneryo iha sinarwa‐sitchara yawo enaroromela; ni nsina naka enarwa‐ekumiha masololo; enarwa‐elocha ni ilochelo sa hihano; enarwa‐erola inowa, nave nari yawurya etchu yawipha, herwa‐yavoreya; enarwa‐yiyathi mata’ya va awicheliwa, nave enarwa‐epenuwa. Vavo Apwiya Yesu, amanle olochano, áhakheliwa wirimu, akhala va ntatani nolopwana na Muluku. Nave yala yákhuma, elaleyerya vothe vene, nave Apwiya áherano vamoha, alipiherya masu awo ni ineneryo sotchara’vo. Amen. Vawona wi anchipale yáhérerya othoriha miaha’ya ya itchu hiho sákhwaniheryiwe véri va hiyo, ntoko yáveléla wa hiyo yawo yári anamona ni arummwa a masu, opacherya va opacherya, káhéra ti yaphama miyo’tho, yomi kátchanretchanre mothokororyasha itchu sothene opacherya va opacherya, orepela wa weyo motcharana‐tcharana, Teofilo aphama’tho weyo; wi weyo wasuwelashe separipari saya sa masu mummo wáhusihiwá. M’mahiku a Herode, mwene a Yudeya, vári mutchu mulipa‐ephepa, nsina nawe Zakariya, a nihimo na ephepa na Abiya; ni mwariye a anamwane asithiana a nihimo na Arone, nsina nawe Elisabeti. Nave ópíli yári ékhaikhai va mithoni va Muluku, enechecha m’malamulo othene ni sawiyathiwa sa Apwiya óhitcheka. Nave heyárino mwana, vawi Elisabeti ári óhiyara, nave ópíli yáhuluvala. Nave vári, yowo áphariye muteko wohela ephepa mu wakhela mwa orummwa awe, va mithoni va Muluku, ntoko mwa merelo a ohela ephepa, yámutchoma ehako yotchuwiha sawunkhela vovolowa yowo mu empa ya Apwiya. Nave muloko wothene owo wa atchu wámvekela vate elukuluku ya sawunkhela. Nave ámonéla yowo ngelo a Apwiya, emela o ntatani nolopwana na vohela’vo ephepa ya sawunkhela. Nave Zakariya átikhina ámoniliye, nave wova wámurwela. Nyenya ngelo áhi wa yowo, Ohove Zakariya, ntakhara wi nohiweya nivekelo ná, nave mwará anarwa‐oyarela mwana mwamulopwana, nave onarwa‐omutchuwa nsina nawe Yohane. Nave onarwa‐okhala wa weyo ohakalala ni otheya; nave atchu anchipale enarwa‐ehakalala va oyariwa wawe. Vawi yowo anarwa‐akhala mtokotoko va mithoni va Apwiya, nave harwa‐awuryaru vinyo nari ekachasu; anarwa‐asareya Munepa Wawéla, opacherya m’mirimani mwa amannya. Nave yowo anarwa‐arukunushasha anamwane a Israyeli anchipale wa Apwiya Muluku aya. Nave anarwa‐amuhólela Yowo, ni munepa ni ikuru sa Eliya, orukunushasha mirima ya atithi wa anamwane aya, ni óhiwelela wi etchare miruku ya ékhaikhai m’murima; oryeheryela Apwiya atchu óryeheryiwa. Nave Zakariya áhi wa ngelo, Kinarwa‐kisuwelasha ela ni sheni? Vawi miyo ká mwamuhumu, nave miyakha’we ya mwaraka yohácha. Nave ngelo áhákhula, ii wa yowo, Miyo ká Gabrieli, awemela vakhoveni va Muluku; nave kárumiwa wa weyo wuluma ni weyo, ni wóléla mitchaka ela yaphama. Nave nkona, onarwa‐okhala ómála ni óhiwerya wuluma, ophiyerya nihiku nenlo siniryaya sereye iha, vawona wi hewároromenle masu aka, yawo enarwa‐ekhwaniheryiwa va mahiku aya. Nave atchu yámulipelela Zakariya, etikhina ni olekela wawe mu empa’mmo mwa Muluku. Nyenya yowo ákhumaliye’mo, háwenrye wulumano: nave yásuwelasha wi yowo áhona samalavi mu empa’mmo ya Muluku. Nave yowo ámuwuvela yawo, akhalaru óhúluma. Nave wári, mahiku a orummwa wawe yámanlaya, árowa o’mpa wawe. Nave emanle mahiku ala, Elisabeti mwariye áhikhalela; ívitha mieri mithanu, ii, Apwiya okerela yawihiha m’mahiku mummo ákiwehiliye, ovíha’vo wuliwa waka muru mwa atchu. Nave mweri wanethanu namoha ngelo Gabrieli árummwa ti Muluku oya witchokoni ya Galileya nsina naya Nazarete, wa mwali awakameliwa ti mulopwana, nsina nawe Yosefe, a nihimo na Davide; nave nsina nawe na mwali owo tinlo Mariya. Nave vovolowa ngelo áhi wa yowo, Mosheliwa, ómoreliwa ikharari, Apwiya ari ni weyo. Nyenya yowo áthukumela ni masu ala, upuwelela‐upuwelela wuluma wu tiwihai. Nave ngelo áhi wa yowo, Ohove, Mariya: vawi wophwanya ikharari mwa Muluku. Nave nkona, onarwa‐orupala oyara mwana mwamulopwana, omutchuwa nsina nawe Yesu. Yowo anarwa‐akhala mtokotoko, anarwa‐eriwa Mwana a Mtokotokosha: nave Apwiya Muluku anarwa‐amvaha yowo munyukhu womwene wa Davide atithinnya: nave yowo anarwa‐alamulela va emusi ya Yakobo mahiku othene; nave omwene awe horwa‐omala. Nyenya Mariya áhi wa ngelo, Ela enarwa‐ekhala hai, vawi miyo nkinasuwela mulopwana? Nave ngelo áhákhula, ii wa yowo, Munepa Wawéla anaphiya va weyo, nave ikuru sa Mtokotokosha sinarwa‐sohuruwela: ntakhara awe’tho Yawéla eyo yarwa‐eyariwa enarwa‐yeriwa Mwana a Muluku. Nave nkona, Elisabeti munná, yowo’tho omurupala mwana mwamulopwana mu wuluvala wawe; nave mweri ola ori wanethanu namoha wa yowo ériwe óhiyara. Ntakhara hanivovo nsu nimoha norwela wa Muluku nenlo n’ni nihikhale ni ikuru. Nave Mariya áhi, Onani, mwali a Apwiya; okhale wa miyo ntoko si masu anyu. Nave ngelo ávinya wa yowo. Nave Mariya áchimula mahiku yala, arowa mwamvai wilaponi ya miako witchokoni ya Yuda; avolowa m’pa mwa Zakariya alochela Elisabeti. Nave vári Elisabeti íwaliye wuluma wawe wa Mariya, mwana óhiyariwa owo álathela m’mirimani mwawe; nave Elisabeti ásareya Munepa Wawéla; aweliha masu ni okhuwela otokotoko, ii, Órélihiwa weyo mwa athiana, nave yorélihiwa yawima ya erukuluá. Nave ela enarwela wowi yokirwela miyo, wi arwe wa miyo amannya a Apwiyaka? Vawi ona, masu awuluma wá yávolowilaya m’maruni mwaka, mwana álathela ni ohakalala m’mirimani mwaka. Nave óréla ori yowo ároromenle; ntakhara sinarwa‐seriwa itchu súlummwe wa yowo ti Apwiya. Nave Mariya áhi, Okumi aka onachichimiha Apwiya, Nave munepa’ka wohakalala mwa Muluku, Mvulusha’ka. Ntakhara Yowo áweherya oháwa wa mwali awe: Vawi nkonani, opacherya hihano, atchu a maloko othene enarwa‐ekera miyo óréla. Ntakhara Yowo Aikuru’wo ákerela miyo sitokotoko; Nave nsina nawe n’ri nawéla. Nave ikharari sawe sinaphiyerya atchu a maloko ni maloko Va yawo enamova Yowo. Yowo áhéra sa ikuru ni mwono awe; Yowo ámwaryamwarya awirumiha ni wupuwela wa murima’ya. Yowo ákurusha mamwene va minyukhuni aya ya omwene, Nave áweliha óháwa. Áhávoniha a’tala ni itchu saphama, Nave anene muhakhu áháviha’vo óthowiwa. Ákhaviherya Israyeli mmiravo awe, Wi upuwele ikharari, (Ntoko áhuluma wa makholo ahu) Wa Abrahamu ni wa epyo awe mahiku othene. Nave Mariya ákhala ni yowo ntoko mieri miraru, akokela’tho o’mpa wawe. Nyenya yákhwanela elukuluku aya ya Elisabeti, ya oyara wawe, nave yowo áyara mwana mwamulopwana. Nave ahimawe ni annawe yáhiwa wi Apwiya áhannuwiha ikharari sawe va yowo; chakalalano vamoha. Nave vári va nihiku nanethanu neraru yawo yárwa othikila mwamwana owo; nave yámutchuwa yowo nsina na atithinnya Zakariya. Nave amannya áhákhula, wi, Hoe; nyenya atchuwiwe Yohane. Nave yawo yáhi wa yowo, Havovo mmoha a anná yowo anatchuwiwa nsina nla. Nave yáhuvela wa atithinnya, anakhwela amutchuwe nsina tani? Nave yowo ákoha yorepela’vo, arepa, wi, Nsina nawe ti Yohane. Nave yátikhina othene. Nave vavo va’wanoni vawe váhuleya, ni nlumi nawe nátaphuwa, nave yowo áhuluma, aréliha Muluku. Nave váphiya wova va yawo othene ókhala awachamanano; nave yáloko?-?halokoha miaha ela yothene mwilaponi yothene ya miako ya Yudeya. Nave othene yawo yíwale yákhapelela m’murimani mwaya, elocha, Manki mwana ola anarwa‐akhala awisheni? Vawi ntata na Apwiya nákhala vamoha ni yowo. Nave atithinnya Zakariya ásareya Munepa Wawéla, alocha sa Muluku, ii, Órélihiwa Apwiya, Muluku a Israyeli; Ntakhara Yowo áweha, erela atchu awe yówopola, Nave Yowo ániweliherya hiyo nnyaka na ovulusha, Mwa nihimo na Davide mwanawe. (Ntoko Yowo áhuluma ni m’wano mwa alipa‐miririmo awe awéla‐murima, akhalai ene), Ovulushiwa wa wa amwichani ahu, Ni o ntatani na atchu othene yawo enanicha hiyo; Omorela ikharari atithihu, Nave wupuwela nlakano nawe nawéla; Olupela wiwo Yowo álupenliye wa Abrahamu atithihu, Onivaha hiyo, wi nákiheryiwe o ntatani na amwichani ahu, N’narwa‐nimuruméla Yowo, óhóva, Mu wéla ni ekhaikhai va mithoni vawe, mahiku ahu othene. Ai, nave weyo’tho mwamwana we, onarwa‐weriwa mulipa‐miririmo a Mtokotokosha: Vawi onarwa‐ohóla Apwiya, oryeherya iphiro sawe; Wávaha atchu awe esuwelashe ovulusha, Ni makhurumuwelo a sotcheka saya, Ntakhara a murima wa ikharari wa Muluku ahu. Mummo oyaka nusha wa wirimu onarwa‐onareryiha hiyo; Waryiherya yawo ókhala mwipiphini ni muruli wa okhwa; Oluluwanyiha manani ahu mwiphiro ya murechele. Nave mwana owo áhunnuwa, akhomála m’munepani wawe, nave yowo ári mu’takhwani, ophiyerya mahiku awisoniha mekhiye wa Israyeli. Nave wári m’mahiku ale, wi olamula wárwela wa Kaisara Augusto wi elapo yothene yokhala’mo atchu erepeliwe; ti orepela wopacherya vokhala Kureniyo chamasowa a Suriya. Nave othene yárowa orepeliwa, mutchu mukina ni mukina witchokoni wawe. Nave Yosefe’tho áwela orwela o Galileya, witchokoni ya Nazarete, oya o Yudeya, witchokoni ya Davide, nsina naya Betelehemu, ntakhara yowo ári a emusi n’nihimo nawe na Davide; orepeliwa yowo mwanene vamoha ni Mariya, yowo ámwakamenliye; nave yola ári órupala. Nave vári vokhala yawo wiwo, mahiku awe óyara yákhwanela. Nave yowo áyara mwana mwamulopwana ópacherya; amuhuruwela yowo ekuwo, amwatalela molyela inyope, ntakhara wi hewári nipuro na yawo m’pa ya alecho. Nave vári alipa‐okukhula mwilaponi yeyo, ókhala o nikuwani ni oweherya sokukhula saya ohiyu. Nave ngelo a Apwiya áhémela va yawo, nave wárya wa Apwiya wáhámwaléla morukuryerya: nave yáhóva ni wova otokotoko. Nave ngelo áhi wa yawo, Muhóve; vawi onani, kinolélani nyuwo mitchaka yaphama ya ohakalala otokotoko, wiwo onarwa‐okhala wa atchu othene. Wi áhoyariwelani olelo, mwitchokoni ya Davide, Mvulusha, yowo ori Kristu Apwiya. Nave ela ti eneneryo wa nyuwo; Munaphwanya mwana a nikwiya ohuruwela ekuwo, akonaka molyela. Nave mwawakuva vári vamoha ni ngelo’wo anchipale’ne a muloko wa wirimu, echichimiha Muluku, elocha, Nchichimiho nikhale wa Muluku wirimurimu, Nave murechele vathi vano mwa atchu yawo anahakalaliyeno. Nave vári, angelo yávinyenryaya oya wirimu, wi alipa‐okukhula yáhi mukina ni mukhwawe, N’rowele khuluwi o Betelehemu, nave none etchu ela yéreiye, yeyo Apwiya an’lénliye hiyo. Nave yawo yárwa ni mvai, ephwanya Mariya, ni Yosefe, ni mwana a nikwiya ókona molyela. Nave yawo, yónnaya, yálokoha wa atchu sa masu yíwalaya a mwana ola. Nave atchu othene yawo yíwale yátikhina ni itchu solokohiwa wa yawo talipa‐okukhula. Nyenya Mariya ákhapelela masu ala othene, ányiherya m’murimani mwawe. Nave alipa‐okukhula’wo yákoka, echichimiha ni othamala Muluku ni itchu sothe sene yíwalaya, yona, ntoko yáléleliwaya. Nave yákhwanenlaya mahiku mathanu na mararu ómuthikila Yowo, yámutchuwa nsina nawe Yesu, nenlo nátchuwiwiye ti ngelo ahakheliwe m’mirimani. Nave yákhwanenlaya mahiku a oryeherya waya, ntoko mwa malamulo a Mose, yawo yáwelano oya o Yerusalemu, omveléla Yowo wa Apwiya, (ntoko worepiwa m’malamulo a Apwiya, Mulopwana yowo anahula erukulu ya amannya anarwa‐eriwa awéla a wa Apwiya) ni oveléla ephepa ntoko wolochiwa m’malamulo a Apwiya, Masiya meli, akhweya asana a’pompa eli. Nave onani, m’Yerusalemu mwári mutchu, nsina nawe Sumeoni; nave mutchu’la, ékhaikhai murima ni óvekela, ámuweherya omálihiwa wa Israyeli; nave Munepa Wawéla ári va yowo. Nave wáhitiheryiwa wa yowo ti Munepa Wawéla, wi harwa‐ona okhwa, ophiyerya onne Kristu awe a Apwiya. Nave yowo ávolowa m’pa mwa Muluku, ni Munepa: nave atithi ni amannya yávolowilaya ni mwamwana owo Yesu, omwerela Yowo yokhoveleliwa ya malamulo, vavo yowo ámwakhela Yowo m’matani mwawe, aréliha Muluku, ii, Hihano, Apwiya, ntoko mwa masu anyu, Emyani miyo, kapuro anyu, kivinye m’murecheleni; Ntakhara mitho aka ahona ovulusha wanyu, Wiwo mwáryehenryanyu vahólo va withoni wa atchu othene, Omwaléla wawaryiha atchu a malapo, Ni nchichimiho na atchu anyu Israyeli. Nave atithi ni amannya yámtikhina ni itchu sawulummwa sa Yowo. Nave Sumeoni áréliha yawo, ii wa Mariya amannya, Nkona, ola ohiyathiwa akhale wúwa ni ovinya’tho wa atchu anchipale mwa Israyeli; Nave akhale eneneryo yovanyihanano; Ai, nave nlema n’narwa‐nothorola weyo okumiá; Wi maupuwelo a m’mirimani minchipale yupululiwe. Nave vári Ana, mulipa‐miririmo mwamuthiana, mwana a Fanueli, a nihimo na Azeri; yowo ári awuluvala tchiri, yowo ákhanle ni iyawe, opacherya va omwali awe, miyakha mithanu na mili, nave yowo ári namukhwele óphiyerya miyakha’we makhumi mathanu na mararu owapula misheshe, yowo hávinya o’mpa ya Muluku, oruméla Muluku ni winanela olya ni ovekela ohiyu ni othana. Nave yowo áphiya’wo va elukuluku yele, ákhulela’tho othamala Muluku, nave áhuluma sa Yowo wa atchu othene óweherya yawopola ya Yerusalemu. Nave yawo yámanlaya sothe sene ntoko mwa malamulo a Apwiya, yákokela o Galileya, witchokoni waya, o Nazarete. Nave mwana owo áhunnuwa, alipa, akhala ósareya miruku: nave ikharari sa Muluku sári va Yowo. Nave atithinnya ni amannya yámuya muyakha ni muyakha o Yerusalemu o Paskha. Nave áriye a miyakha’we khumi na mili, yáwela yawo ntoko merelo a yólya; nave vokutchuwa mahiku aya, yákokaya, mmiravo’wo Yesu áhala ochuli o Yerusalemu. Nave atithinnya ni amannya heyásuwenle; nyenya yawo yáhera wi Yowo ári mu’kholokani mwa mukwaha, yecha mukwaha wa nihiku nimoha; nave yápacherya omwavyavya mwa annaya ni mwa ahimaya: nave yahámphwannyaya, yákokela o Yerusalemu, emwavyavya Yowo. Nave vári evinre mahiku mararu, yámphwanya Yowo mu’mpa ya Muluku, arikimkilathi véri va ahusiha, awiwaka, ni wakoha’tho makohano. Nave othene yámwiwale Yowo yátikhina ni osuwelasha wawe, ni wakhula wawe. Nave yámonnaya, yátikhina; nave amannya áhi wa Yowo, Mwana we, onerenleni yawihihá; nkona; atithá ni miyo námuwavyavya weyo ni wipa murima. Nave Yowo áhi wa yawo, Orimwi hai wi mwámukavyavya Miyo? Hamunasuwela wi onnakiphwanela Miyo wi kikhale mu sawe sa Atithaka? Nave heyásuwenlesha masu yawo Yowo álonchiyeno. Nave ákhuruwano vamoha, arwa o Nazarete; nave ári awiwelela yawo: nave amannya ákhapelela itchu iha sothe sene m’murimani mwawe. Nave Yesu áhunnuwaru m’miruku ni erutchu awe, ni mu ikharari sa va Muluku ni sa va atchu. Nyenya va muyakha wa nekhumi nethanu wa omwene wa Tiberiyo Kaisara, vokhala Pontio Pilato chamasowa a Yudeya, ni Herode kamphumu a Galileya, ni Filipo munnawe kamphumu a elapo ya Itureya ni ya Trakoniti, ni Lusaniyo kamphumu a Abilene; va otokwene wa ephepa wawaya wa Ana ni Kayafa, várwa masu a Muluku wa Yohane mwana a Zakariya mu’takhwani. Nave yowo árwa wilaponi yothene ya mu’shereshere mwa Yordano, alaleyerya obatiso wa otcharuwa murima wa okhurumuwela wa sotcheka; ntoko wárempwa mu ekarata ya masu a Yesaya mulipa‐miririmo, wi, Masu a ókhuwela mu’takhwani, Ryeheryani nikhwála na Apwiya, Lukamihani iphiro sawe. Mipopa yothene enarwa‐esareya, Nave miako yothene ni mioko yothene enarwa‐ekurushiwa; Nave sokhoromana sinarwa‐sikhala sawokowa, Nave sowoma sinarwa‐sikhala iphiro sawurule?-?liwa; Nave atchu othene enarwa‐yona ovulusha wa Muluku. Ntakhara awe yowo álocha wa miloko eyo ya atchu yawo yákhumale obatisiwa ti yowo, Anamwane a inowa nyuwo, othorihenryeni nyuwo tani otchawa esara enamórwa? Ntakhara awe imihani nyuwo sawima sophwanela otcharuwa murima, nave muhipacherye olocha mwa nyuwo mekhinyu, Atithihu n’rino ti Abrahamu: vawi kinalocha wa nyuwo, wi Muluku arino ikuru, mwa maluku ala, ovíherya Abrahamu anamwane. Nave’tho hihano vava epaso yohiyathiwa va mutatharini va miri; wawihihá mwiri wohíma yawima yaphama onúhiwa, ovonyiwa va moroni. Nave atchu a miloko yámkoha, elocha, Nave n’ni nere sheni vano? Nyenya yowo áhákhula alochano, Yowo orino malaya meli avahe wa yowo ohinono; nave yowo orino sólya ere hihá’tho. Nave alipa‐mushokho yárwa obatisiwa, yi wa yowo, Muhusiha, hiyo n’ni nere sheni? Nyenya yowo áhi wa yawo, Muhíyerye etchu yopwaha yeyo muléliwanyu. Nave asurutato’tho yámkoha, yi, Manki hiyo n’ni nere sheni? Nave yowo áhi wa yawo, Muhopopihe atchu, muhotherye mutchu wi mwakhele ekarawa; khalani ohirochela olivela wanyu. Nave vári atchu erikimuweherya, nave othene yáhupuwela‐upuwela m’mirima’ya sa Yohane, akhweya yowo manki ori Kristu; Yohane áhákhula, alocha wa othene, Miyo tchiri kinobatisani nyuwo ni mahi; nyenya ókipwaha miyo ikuru anamórwa, yowo nkinaphwanela otaphula mukwáchala wa isapato sawe; Yola anarwa‐obatisani nyuwo ni Munepa Wawéla ni moro: yowo yovérela yawe eri mu ntatani mwawe, wi avérashe vawipitchela olya vawe, ni othukumanya tirigu mu’khupini mwawe; nyenya inyukula anarwa‐eyela m’moroni wohishipha. Wawihiha’tho yowo áléla atchu mitchaka yaphama ni wáchenyerya itchu sikina sinchipale. Nyenya Herode mwene ole, Yohane ámusamenliye, ntakhara a Herodiya, mwara a munnawe, ni itchu sothene sonanara Herode énriye, áháchererya va sothe sene iha ela’tho, wi áwalela Yohane mu kariposo. Nave vári atchu othene yábatisiwaya, nave Yesu’tho ábatisiwa, nave arikimvekela, wi váhuleya va erimuni, nave Munepa Wawéla ákhuruwa ni woneya wa mwíli awe wi ntoko epompa, arwa va Yowo; nave mwákhuma masu mwirimuni, wi, Weyo Wá Mwanaka Ósiveliwa, Mwa Weyo Kinnahakalala. Nave Yesu mekhiye owo, ápachenryiye muteko awe, ári ntoko miyakha makhumi mararu, tuwo (ntoko atchu yámweraya) mwana a Yosefe, mwana a Heli, mwana a Matati, mwana a Levi, mwana a Melki, mwana a Yanai, mwana a Yosefe, mwana a Matatio, mwana a Amosi, mwana a Naumi, mwana a Esli, mwana a Nagai, mwana a Maati, mwana a Matatio, mwana a Semeini, mwana a Yosefe, mwana a Yuda, mwana a Yoanani, mwana a Resa, mwana a Zerubabeli, mwana a Salatieli, mwana a Neri, mwana a Melki, mwana a Adi, mwana a Kosamu, mwana a Elmadama, mwana a Ere, mwana a Jose, mwana a Eliezere, mwana a Yorimu, mwana a Matati, mwana a Levi, mwana a Sumeoni, mwana a Yuda, mwana a Yosefe, mwana a Yonamu, mwana a Eliyakimu, mwana a Melea, mwana a Mena, mwana a Matata, mwana a Natanu, mwana a Davide, mwana a Yese, mwana a Obede, mwana a Boazi, mwana a Salmoni, mwana a Naasoni, mwana a Aminadabe, mwana a Arni, mwana a Ezronu, mwana a Farese, mwana a Yuda, mwana a Yakobo, mwana a Isake, mwana a Abrahamu, mwana a Tera, mwana a Nakoro, mwana a Seruki, mwana a Reu, mwana a Pelege, mwana a Ebere, mwana a Sala, mwana a Kainane, mwana a Arfaksadi, mwana a Semu, mwana a Nowa, mwana a Lameke, mwana a Metusela, mwana a Enoke, mwana a Yarede, mwana a Malaleeli, mwana a Kainane, mwana a Enosi, mwana a Sete, mwana a Adamu, mwana a Muluku. Nave Yesu, ósareya Munepa Wawéla, ákoka orwela o Yordano, ahóliwa mu’takhwani ti Munepa mahiku makhumi masheshe wehiwa ti Musaserya. Nave Yowo hályile etchu mahiku yala: nave yámanlaya ávoliwa etala. Nave Musaserya áhi wa Yowo, Mwári Mwana a Muluku, lélani nluku nla nikhale epau. Nave Yesu ámwakhula, Worepiwa, wi, Mutchu harwa‐akhala ni okumi ni epauru. Nave ámuhónliye áwelano, amoniha Yowo omwene wothene wa elapo ya atchu, mu elukuluku tonto. Nave Musaserya áhi wa Yowo, Miyo kinarwa‐kovahani Nyuwo olamulelo wothene yola ni nchichimiho naya: ntakhara yola wáveléliwa wa miyo; nave kinavaha yola wa yowo kinakhwelaka. Ntakhara awe Nyuwo mwakikokhorela va’khoveni vaka, wothene owo onakhala wawinyu. Nave Yesu áhákhula, ii wa yowo, Worepiwa, Apwiya Mulukuá onarwa‐omkokhorela, Nave Yowo mekhiyeru onarwa‐omuruméla. Nave ámuhóla Yowo o Yerusalemu, amwiyathi vasulu va namukaphe a empa ya Muluku eyo, ii wa Yowo, Mwári Mwana a Muluku, nkamwimoriheni mekhinyu vathi’vo: vawi worepiwa wi, Anarwa‐alamulela angelo awe sa weyo, wi yosherye weyo. Nave, Va mata’ya enarwa‐yotesha weyo, Wi ohitannye wene va nlukuni nnani ná. Nave Yesu áhákhula, ii wa yowo, Wolochiwa, Ohéhe Apwiya Mulukuá. Nave Musaserya, ákutchunliye weha wothe wene, ámwalanano ophiyerya nihiku na’theru. Nave Yesu ákoka ni ikuru sa Munepa o Galileya; nave ovuwa wawe wa Yowo wávuwa wilaponi yothene yawachamela. Nave Yowo áhusiha mothukumanela mwaya, achichimihiwa tatchu othene. Nave áphiya o Nazarete, wiwo áleliwiye’wo: nave nihiku na Sabata ávolowa empa yothukumanela, ntoko ákhovelenliye, emela mummo walakhanya mu’karatani. Nave yáveléla wa Yowo ekarata ya Yesaya mulipa‐miririmo. Nave átapurushaliye ekarata eyo, áphwanya vavo várepiwe, Munepa wa Apwiya ori va Miyo, Ntakhara a ela Yowo ákóchiha Miyo kiléle atchu óhawa mitchaka yaphama: Ókiruma Miyo olaleyerya mikhole otaphuliwa, Ni évasi wi yone’tho, Okumiha ni onethi óvulala, Olaleyerya muyakha wothanliwa wa Apwiya. Nave ápannyiye ekarata eyo, áveléla wa óruméla, akilathi: nave mitho aya a atchu othene mothukumanela’mmo yámuwehasha Yowo. Nave ápacherya olochano, wi, Olelo yorepiwa ela yokhwaniheryiwa m’maruni mwanyu. Nave othene yámwerela namona, etikhina, ni masu a ikharari ókhuma m’wano mwawe, elocha, Ola tahi mwana a Yosefe? Nave áhi wa yawo, Tchiriene munarwa‐mulocha mwaha ola wa Miyo, Mulipa‐mureche weyo nkawipenushe mekhá: sothe sene ihe níwalahu seriwe o Kapernao, mwere’tho hiho owannyu wino. Nave Yowo áhi, Tchiri, kinalocha wa nyuwo, wi, Havovo mulipa‐miririmo anákheliwa wilaponi ya owannyawe. Nyenya eparipari kinalocha wa nyuwo, wi, Mwári anamukhwele anchipale mu Israyeli mahiku awe a Eliya, wáwaliwaya wirimu miyakha miraru ni mieri mithanu na mmoha, vákhanlaya etala etokotoko va elaponi yothene eyo; nave Eliya hárummwe wa mmoha a yawo nyenya o Sarepta a Sidoniya, wa namukhwele. Nave mwári alipa‐marecha anchipale mu Israyeli mahiku a Elisa mulipa‐miririmo’wo; nave havovo mmoha a yawo áryeheryiwe, nyenya Naamani mekhiye a o Suriya. Nave othene a mothukumanela’mmo yásareya esara vawiwa iha; evinya emukumiherya vate va muchetche owo, erwano o’pherini wa mwako’wo vavo vámakiwe muchetche aya, wi yamvonye Yowo vathi. Nyenya Yowo ápwaha véri vaya, avinya’vo. Nave Yowo ákhuruwa arwa o Kapernao, ti etchoko ya Galileya. Nave ámwáhusiha yawo va Sabata: nave yátikhina ni ehusiho yawe; ntakhara masu awe yári ni olamulelo. Nave mwári m’pa mothukumanela mutchu, ókhalano nsololo notakhala; ákhuwela masu ólipiha, wi, Kha! n’ri ni sheni ni Nyuwo, Yesu a o Nazarete? mwárwa mano on’tolosha hiyo? kinnosuwelani Nyuwo mwáni, mwá Awéla awe a Muluku. Nave Yesu ámsamela, alocha, Mála, okhume mwa yowo. Nave nsololo nlo námukuhalaya véri, nákhuma mwa yowo nohimvoreyaru. Nave vári otikhina va atchu othene, yuluma mukina ni mukhwawe, elocha, Masu yala ari awisheni? ntakhara ni olamulelo ni ikuru anamlamulela minepa yotakhala, nave enamkhuma. Nave ovuwa wawe wa Yesu wáhiweya o mapuroni othene a elapo yawachamela. Nave Yowo áchimula orwela mothukumanela, avolowa m’pa mwa Simoni. Nyenya mummo mwári mpewe awe a Simoni, áphariwa ni erecha yolipiherya ya nepwesha; nave yámveka Yesu sa Yowo. Nave Yowo áhémela, úramela va yowo, asamela erecha eyo; nave yámuhiya: nave áhakuva ovinya, áruméla yawo. Nave vónéla nsuwa atchu othene yawo yárino awicheliwa ni irecha sa milokomiloko, yárwano wa Yowo; nave Yowo áhiyathi mata’we va atchu othene yawo, ápenusha. Nave masololo’tho yákhuma mwa anchipale, ni okhuwela, wi, Nyuwo mwá Mwana a Muluku. Nave Yowo ásama, ohemyererya yawo olocha ntakhara yámsuwela wi Yowo ori Kristu. Nave wáshilaya ákhuma aya o nipuroni na’takhwa; nave miloko ya atchu yámwavyavya Yowo, erwa ephiya wa Yowo, yererya omuhíha, wi ahavinyerye. Nyenya áhi wa yawo, Onnakiphwanela Miyo kilaleyerye Mitchaka Yaphama ya Omwene wa Muluku witchokoni sikina’tho: ntakhara kárummwa wera hihá. Nave Yowo ámlaleyerya mwipani sothukumanela’mo sa Galileya. Nave vári, vomuwomanya Yowo muloko wa atchu, wiwa masu a Muluku, wi Yowo ámwemela mu’shereshere mwa enia ya Genesarete; nave áhona amwacheya eli yári mu’shereshere mwa enia: nyenya alipa‐ototha ihopa yávinya’mo, erikimrapiha miowaya’ya. Nave ávolowa m’mwacheyani mmoha, ti wawe wa Simoni, amveka yowo akakhe vakhani. Nave ákilathi mummo, ahusiha m’mwacheyani miloko eyo ya atchu. Nave ámálihaliye olocha, áhi wa Simoni, Kakhela wa wisha, muvonye miowaya’nyu wi mutothe. Nave Simoni áhákhula, ii, Apwiya, nápharasha muteko ohiyu wothene ohiphara etchu, nyenya mulonchanyu kina?-?vonya miowaya. Nave yénraya ela, yávirela ihopa sinchipale; nave miowaya’ya yámwáhuwa; nave yáhúvela akhwaya a m’mwacheyani mukina owo, erwe yákhaviherye. Nave yárwa, esariha amwacheya ópili, mwawihihá wi yámunéla. Nyenya Simoni Petro, ónniye, áhúwa vathi va makuthani awe a Yesu, alocha, M’vinye va miyo, Apwiya, ntakhara ká mutchu ótcheka. Vawi átikhina, nave’tho othene yawo yárino, va ototha iwo wa ihopa iho yáphanraya; nave emohamoha’tho Yakobo ni Yohane, ana a Zebedayo, yawo yári akhwawe a Simoni. Nave Yesu áhi wa Simoni, Ohóve, opacherya hihano onarwa‐okhala mulipa‐ototha atchu. Nave yápurulenlaya amwacheya’ya va mokoni, yáhiya sothe sene, emutchara Yowo. Nave vári, Yowo áriye mwitchokoni ekina ya’theru, wi nkona, mutchu ósareya marecha; nave ónniye Yesu, áthipela eyuchi vathi, amveka, alocha, Apwiya, mwákhwelaka munawerya okiryeherya. Nave Yowo áhókola ntata nawe, amutannya, alocha, Kinnakhwela, nkaryeheryeya. Nave vavo marccha yámvinyerya. Nave Yowo ámulélasha, wi ahiléle mutchu a’theru; nyenya orowe wisonihe mekhá wa mulipa‐ephepa, oveléle ephepa ya wa maryeheryeyo awá, ntoko álamulela Mose, okhale namona wa yawo. Nyenya tchiriene ovuwa wawe wa Yowo wáhiweya: nave miloko minchipale ya atchu yáthukumana orwa‐wiwelela, ni openushiwa irecha saya. Nyenya Yowo áhíta, aya mu’takhwani, anámvekela. Nave vári nihiku nimoha na mahiku ala, wi Yowo ámuhusiha; nave yámukhala’vo aFarisi ni ahusiha a malamulo, yawo yárwenle witchokoni sothene sa Galileya, ni Yudeya ni Yerusalemu: nave ikuru sa Apwiya sári ni Yowo sawapenusha. Nave onani, atchu erikimtesha va okamani mutchu ananchetche; enakhwela‐khwela omvolíha, ni omwi?-?yathi o’khoveni wawe. Nave yáhiphwannyaya vovolowano, ntakhara a muloko wa atchu, yáwela vasulu va nipatho, emukurusha yowo m’phakani mwa ichurwa sa nipatho ni okama’we, empisha véri vavo vahólo va Yesu. Nave Yowo, vawona nroromelo naya, áhi, Mutchu we, sotcheka sá sokhurumuweliwa wa weyo. Nave alipa‐orepa ni aFarisi, yápacherya wupuwelela?-?upuwelela m’murimani mwaya, wi, Tani ola analocha sawcrela Muluku opwalu? Tani mano anáwerye okhurumuwela sotcheka, nyenya Mulukuru? Nyenya Yesu ásuwela sawupuwelela‐upuwelela saya, ákhula, ii wa yawo, Munupuwelela‐upuwelela hai m’mirimani mwanyu? Yavakhiviru tivi, olocha, Sokhurumuweliwa wa weyo sotcheka sá; akhweya olocha, Nkavinya, weche? Nyenya wi musuwele wi Mwana a mutchu okhalano ikuru vathi vano sokhurumuwela sotcheka, (áhi Yowo wa ananchetche owo,) Kinalocha wa weyo, Nkavinya, wireye okamá, orowe o’mpa wá. Nave vavo áhémela va’khoveni vaya, íreya yele ákonenliye, avinya’vo, oya o’mpa wawe, óchichimiha Muluku. Nave otikhina yákhalano atchu othene, nave yáchichimiha Muluku; wova owachela, elocha wi, Olelo nihona sotikiniha. Nave simanle iha Yowo ákhuma, óna mutchu mulipa‐mushokho, nsina nawe Levi, arikimkilathi vawakhelela mushokho, ii wa yowo, Okitchare Miyo. Nave yowo áhiya sothe sene, avinya, amutchara. Nave Levi ámryeheryela Yowo yólya etokotoko o’mpa wawe; nave vári muloko mtokotoko wa alipa‐mushokho, ni akina yawo yámuhámela va yólya vamoha ni Yowo. Nave aFarisi ni alipa‐orepa aya yáchénya wa óhuserya’we, elocha, wi, Hai munalyanyu ni owurya vamoha ni atchu amushokho ni ótcheka? Nave Yesu áhákhula, ii wa yawo, Yowo analipa hanakhwela mulipa‐mureche; nyenya awicheliwa. Nkárwele Miyo witchana ékhaikhai, nyenya ótcheka wi erukunuwe murima. Nave yawo yáhi wa Yowo, Óhuserya a Yohane enamwinanela olya wili wili, ni ovekela; emohamoha’tho yawo a aFarisi; nyenya awinyu Nyuwo enamólyaru, enamuwuryaru. Nyenya Yesu áhi wa yawo, Mano munawerya ohíha amiravo a othela wi ehilye, mulipa‐othela oriyeno vamoha? Nyenya mahiku enarwa‐ephiya; nave mulipa‐othela anarwa‐avíhiwa wa yawo, vavo enarwa‐yinanela olya m’mahiku yawo. Nave Yowo álocha’tho niphwanaphwaniho wa yawo, wi, Havovo mutchu anáhula epareya ya malaya maphya, apareya va malaya akhalai; ntakhara íhiha, anamwahulasha maphya’wo, nave’tho epareya ele yorwela wa maphya’wo herwa‐ephwanelelana ni akhalai awo. Nave havovo mutchu anamínela vinyo ahihano m’mirupani yakhalai; ntakhara íhiha, vinyo ahihano’wo anarwa‐aphula mirupa, nave yowo anarwa‐ayeheya, nave mirupa enarwa‐epahuwa. Nyenya onaphwanela omínela vinyo ahihano m’mirupani yahihano. Nave havovo mutchu awunrye vinyo akhalai anakhwela ahihano: vawi analocha, Akhalai ori ósiva. Nave wári nihiku na Sabata, wi Yowo ámvira véri va imacha sa tirigu; nave óhuserya’we yámvurula inuku sa tirigu, echikitcha m’matani mwaya, elya. Nyenya aFarisi akina yáhi, munerelani yohemyiwa wereya nihiku na Sabata? Nave Yesu áhákhula ii wa yawo, Hamwálakhannyeru nari ela’tho énriye Davide, vavale ávoliwiye etala, yola ni yawo yárino vamoha; wi ávolowa mu empa ya Muluku, akusha ipau sawoniherya, alya, avaha’tho wa yawo áriyeno; hiha sohemyiwa olya atchu a’theru nyenya alipa‐epheparu? Nave Yowo álochano, wi, Mwana a mutchu ori Pwiya a nihiku na Sabata. Nave wári nihiku nikina na Sabata, Yowo ávolowa mothukumanela, ahusiha. Nave mwári mutchu mummo, nave ntata nawe nolopwana nári nóphyororowa. Nave alipa‐orepa ni aFarisi yámlipelela khwino anarwa‐apenusha nihiku na Sabata; wi yaphwanye yomuhelela. Nyenya Yowo ásuwela maupuwelo aya; nave áhi wa mutchu’wo a ntata nawe nóphyororowa, Nkavinya, wemele véri’vo. Nave yowo ávinya, émela. Nave Yesu áhi wa yawo, Kinokohani nyuwo, onnemyereryiwa nihiku na Sabata, wera saphama, akhweya wera sonanara? ovulusha okumi akhweya otolosha? Nyenya áwehile‐wehile othene awo, áhi wa yowo, Okola ntata ná. Nave yowo áhihihá, nave ntata nawe nákokela mummo. Nyenya yale yákhala ni anepa; elocha mukina ni mukhwawe enarwe‐emwerele Yesu sheni. Nave wári mahiku ala, Yowo ákhuma aya o mwakoni ovekela; nave áshisha ohiyu wothene avekelaka wa Muluku. Nave oshile, áhitchana óhuserya’we; nave áthanla mwa yawo khumi neli, yawo’tho átchuwaliye nsina naya arummwa: Simoni, yowo ámutchuwaliye’tho Petro, ni Andreya munnawe, ni Yakobo, ni Yohane, ni Filipo, ni Bartolomeyo, ni Mateyu, ni Tomasi, ni Yakobo mwana a Alifeyo, ni Simoni aweriwa Zelote, ni Yuda mwana a Yakobo, ni Yudase Isikariote, yowo ári omveléla. Nave Yowo ákhuruwano, émela va nlahani ni muloko mtokotoko wa óhuserya’we ni muloko mtokotoko wa atchu a o Yudeya othene ni Yerusalemu, ni a o’shereshere wa cnia ya o Turo ni Sidoni, yawo yárúle omwiwa Yowo ni openushiwa irecha saya; nave awukhuliwa ti minepa yotakhala yápenushiwa, nave muloko wothene ole wákhwela omutannya; ntakhara mwákhuma ikuru mwa Yowo, sipenusha othene ala. Nave Yowo áweliha mitho awe wa óhuserya’we alocha, Óréla óhawa nyuwo; ntakhara ori wawinyu omwene wa Muluku. Óréla nyuwo óvoliwa etala hihano; ntakhara munarwa‐m’vona. Óréla nyuwo awunla hihano; ntakhara munarwa‐mutheya. Óréla nyuwo, atchu yarwa‐ewichani, yomwalanyani, yorohani, eriha nsina nanyu ntoko nonanara, ntakhara a Mwana a mutchu. Hakalalani nihiku nenlo, tchapelani ni otheya; vawi onani, samahala sanyu ti sitokotoko Wirimu; vawi makholo aya yáwerela alipa‐miririmo ntoko hiho. Nyenya ochilu wa nyuwo anene muhakhu! ntakhara mohakhela yohakalaliha’nyu. Ochilu wa nyuwo óvona hihano! ntakhara munarwa‐m’voliwa etala. Ochilu wa nyuwo, ótheya hihano; ntakhara munarwa‐munla eyinlo ni wunla mithori. Ochilu wa nyuwo, atchu othene yarwa‐yolochelani saphama! vawi makholo aya yáwihihá mummo alipa‐miririmo ówoka. Nyenya kinalocha wa nyuwo awiwa, Sivelanani ni amwichani anyu; erelani saphama yawo awicha nyuwo, rélihani yawo awulumela nyuwo, vekelelani yawo enawerelani clomwe. Yowo anomana weyo va nramani nimoha omvahe nikhwaya’tho; nave yowo anákha yawikhunelá, ohimuwatele malayá. Mutchu mukina óveka etchu, omvahe; nave yowo anákha sawá, ohimveke’tho. Nave ntoko munakhwelelanyu nyuwo wi atchu enarwa‐ewerelani, muwerele yawo mwawihihá yenyu mkhatinyu. Nave mwasivela yawo ósivelana ni nyuwo, munarwa‐mwakhela othamaliwa wawisheni? vawi ahe alipa‐otcheka mkhataya enasivela yawo enasivelanayano. Nave mwawerela saphama yawo enawerelani saphama, munarwa‐mwakhela othamaliwa wawisheni? vawi ahe atchu ótcheka mkhataya enera hihá. Nave mwápoleya atchu yawo munaweheryanyu wakhela’tho, munarwa‐mwakhela othamaliwa wawisheni? vawi ahe atchu ótcheka ennapoleya ótcheka akhwaya, wi yakhele’tho sokokihiwa hiho. Nyenya nkasivelanani ni amwichani anyu, nave erelani saphama, nave poleyani óhiweheryerya etchu nari; nave yamahala’nyu enarwa‐ekhala etokotoko, nave nyuwo munarwa‐mukhala anamwane awe a Mtokotokosha owo; ntakhara Yowo anerela sorera atchu óhithamala ni ónanara. Khalani nyuwo aikharari ntoko Atithinyu ari aikharari. Nave muhithorihe, nave nyuwo hamurwa‐muthorihiwa. Nave muhivanye, nave hamurwa‐m’vanyihiwa. Taphulani, nave munarwa‐mutaphuliwa. Vahani, nave onarwa‐ovahiwa wa nyuwo; mweryo waphama wokhicheleya wometa woyeheryeya, atchu enarwa‐yovahani m’matani mwanyu. Vawi onarwa‐weryiwa wa nyuwo ni mweryo yowo muneryanyuno. Nave Yowo álochano’tho niphwanaphwaniho, Mano mutchu évasi anawerya ohóla mukhwawe évasi? herwa‐emorela ópili mu’khokweni? Óhuserya hanakhala mtokotoko ni muhusiha’we; nyenya, aryeheryiwe murima, anarwa‐aphwanaphwana ni muhusiha’we. Nave onaweherya sheni mwékokhola ori mu nithoni na munná, nyenya mwiri wa mu nithoni na weyo mwanene honasuwelasha? Akhweya onawerya hai olocha wa munná, Munna weyo, hiya kithanle’mo mwékokhola ori mu nithoni ná, ohiweherya weyo mwanene mwiri ori mu nithoni ná? Ówoka weyo! pacherya othanla’mo mwiri owo mu nithoni ná, nave vavo onarwa‐owehasha phama ovíha’mo mwékokhola a mu nithoni na munná. Vawi hawivovo mwiri waphama wovaha sawima sawúcha; akhweya’tho mwiri wonanara wovaha sawima saphama. Vawi mwiri onasuwanyeya ni yawima’ya. Vawi atchu henarukula makúkhu va míwani, akhweya va marulani hcnarukula mpesa. Mutchu aphama anakumiha saphama mu yaphama ya murima’we; nave mutchu ónanara anakumiha sonanara mu yonanara’we: vawi muwanoni mwawe anamlocha mwa wacha wa murima’we. Nave munakiromolelani Miyo, Apwiya, Apwiya, ni ohera hiho kinalochaka? Mutchu órwa wa Miyo, ni wiwa masu aka, ni wera yawo, kinothonyeryani yowo anaphwanaphwaniyeno. Yowo anaphwanaphwana ni mutchu óteka empa, yowo áthimpe vathi tchiri, amaka othipela wa empa eyo va mwala: nave mahi yárúlaya, muhiche wákusaka va empa eyo, nave hiwáwenrye ochikinya; ntakhara yámakeya phama. Nyenya yowo aníwa, ni ohera, anaphwanaphwana ni mutchu ómaka empa va’tchayani, yohikhala ni votikitheryeya; va yeyo muhiche wákusaka, nave yáhúwa vavo; nave okumuwa waya wa empa eyo wári otokotoko. Yesu ámanliye masu awe othene m’maruni mwa atchu, ávolowa m’Kapernao. Nave kapuro a Kenturiyo ósivelanano, áhicheliwa, anaháwela okokhowa. Nave yowo íwaliye sa Yesu, áruma wa Yowo atokwene a aYuda, emukoha Yowo wi arwe omvulusha kapuro awe. Nave yawo, yáphiyalaya wa Yesu, yámveka momuthunyerya, yi, Annaphwanela yowo wi m’mwerele ela: vawi annasivela nloko nahu, nave án’tekela hiyo empa yothukumanela’mo. Nave Yesu árowano. Nave vano arikimphiya Yowo vakhiviru va empa awe, kenturiyo’wo áruma wa Yowo anthamwene awe, olocha wa Yowo, Apwiya, muhisúkhule; vawi nkinaphwanela miyo wi murwe‐m’volowe vathi va nipatho naka: ntakhara awe miyo nkisenre mekhaka óphwanela orwa wa Nyuwo; nyenya lochani masu, nave mmiravo aka anapenushiwa. Vawi miyo’tho kiri mutchu awiwelela atokwene aka, kokhalano asurutato awiwelela miyo: nave kinalocha wa ola, Rowa, nave annarowa; ni wa mukina, Rwa, nave annarwa; nave wa kapuro aka, Nkera ela, nave annera. Nyenya Yesu íwaliye hiho átikhina, arukunuwa wa atchu ómutchara, ii, Kinalocha wa nyuwo, nkiphwannye, nari mwa Israyeli, nroromelo ntokotoko nawihiha. Nave vokokela o’mpani órummwa’wo, yáphwanya kapuro’wo apenuwale tchiri. Nave wári, evinre elukuluku, wi Yowo árowa witchokoni, nsina naya Nayini; nave óhuserya’we ni muloko mtokotoko wa atchu yátchananano. Nave yáchamenlaya o mukhorani wa etchoko eyo, onani, yámtesha mutchu ókhwa, mwana mwamulopwana mmoharu, amannya ti námukhwele; nave atchu anchipale a witchokoni yárino vamoha. Nave Apwiya ámonniye, ámoriwa ikharari ntakhara a yowo, alochano, Ohinle. Nave áháchamela, atannya ntethe, nave ótesha’wo yáhémela. Nave Yowo áhi, Mmiravo weyo, kinalocha wa weyo, Nkavinya. Nave ókhwa owo ávinya, apacherya wuluma. Nave ámveléla wa amannya. Nave wova wáhaphiyerya othene awo; nave yáchichimiha Muluku, elocha wi, Mulipa‐miririmo mtokotoko ovinya mwa hiyo; nave Muluku oharerya ni atchu awe. Nave ovuwa wawe wiwo wáhiweya o Yudeya wothe wene, ni wilaponi yothene yawachamela. Nave óhuserya a Yohane yámuléla sothe sene iha. Nave Yohane áhitchana eli a óhuserya’we, áruma wa Apwiya, alocha, Khwino mwá órwa owo, akhweya niweheryerye mukina? Nave yáphiyalaya wa Yowo atchu ale, yáhi, Yohane Mbatisi on’ruma hiyo wa nyuwo, wi, Khwino mwá órwa owo, akhweya niweheryerye mukina? Elukuluku yeyo ápenusha atchu anchipale irecha saya, ni sawukhula, ni minepa yonanara; nave atchu évasi anchipale áwoniha’tho. Nave áhákhula, ii wa yawo, Haweni, muléle Yohane monnanyu, nave mwiwalanyu; atchu évasi enakhela wona waya, órakala mecho ennechecha, amarecha ennaryeheryiwa, óchiyana enniwa, ókhwa ennavíhiwa, wa óhawa ennalaleyeryiwa Mitchaka Yaphama. Nave óréla ori yowo ahinakwachuliwa ntakhara a Miyo. Nave echimunle mitchaka awe ya Yohane, Yowo ápacherya olocha sa Yohane wa atchu ale, ii, Mwákhumale oya o’takhwani wona sheni? Eheche yochikinyeya ni etcheku? Nyenya mwákhumale wona sheni? Mutchu ówara sowara sochetcheya? Onani, yawo ówara sorera, ni ókhala ólyólya, ari mu’hano mwa mamwene. Nyenya mwákhumale wona sheni? Mulipa‐miririmo? Ai, kinalocha wa nyuwo, nave topwaha mulipa‐miririmo. Ola ti yowo wárempwe sa yowo, Ona, kinaruma Miyo órummwa’ka vahólo va withoni wá, Yowo anarwa‐aryeherya ephiroá vakhoveni vá. Kinalocha wa nyuwo, wi, Mwa óyariwa ti athiana havovo mutchu mtokotoko ómpwaha Yohane; nyenya yowo ori mwamukhani mu Omwene wa Muluku ori mtokotoko ómpwaha yowo. Nave atchu othene ni alipa‐mushokho ene, yíwalaya, yáhákhulela wi Muluku ari ékhaikhai, ntakhara yábatisiwa yawo ni obatiso wa Yohane. Nyenya aFarisi ni alipa‐malamulo yávanyiha othoriha wa Muluku wa yawo mekhaya, ntakhara hiyábatisiwe ti yowo. Nave, kinarwa‐kiphwaniherya ni sheni atchu óyariwa a mutano? nave enaphwanaphwana ni sheni? Enaphwanaphwana ni anamwane ókhala va ntchachoni na marocha ni witchanana mukina ni mukhwawe, ni olocha, Hiyo náwopelani kaviriko, nave nyuwo hamwínale hoe; náhinla eyinlo, nave hamwánlale hoe. Vawi Yohane Mbatisi ophiya óhilya epau ni óhiwurya vinyo; nave munalocha, Ori ni nsololo. Mwana a mutchu ophiya ólya ni ówurya; nave munalocha, Onani, mutchu óluluwa ni ówuryawurya vinyo, nthamwene a alipa‐mushokho ni atchu ótcheka! Nave miruku eneriwa yekhaikhai ni anamwane aya othene. Nave mmoha a aFarisi ámwitchana Yowo wi alyeno. Nave ávolowa m’pa mwa mFarisi, ahámela va yólya. Nave onani, muthiana ótcheka, yowo ári mwitchokoni’mmo; nave ásuwenliye wi Yesu ámuhámela va yólya m’pa mwa mFarisi, ákusha etchupa ya alebastero ya makhurwa awunkhela phama, nave áhémela ochuli iwo, va manani awe, anla, apacherya ochonyeriha mithori va manani awe úkutcha ni mihi a muru awe, anúlasha manani awe, óchiha ni makhurwa’wo awunkhela phama. Nyenya mFarisi, yowo ámwitchanne, ónniye, áhi mwa mekhiye, alocha, Akhanleke mulipa‐miririmo ola akásuwelasha ori ani, ni awisheni muthiana owo ómutannya owo, ntakhara ori ótcheka. Nave Yesu áhákhula ii wa yowo, Simoni, kiri ni etchu yolocha ni weyo. Nave yowo áhákhula, Muhusiha, nkalochani. Mutchu ópoleyiha icharama árino alipa‐opoleya eli: mmoha owo ápoleya irupiya masana mathanu, nyenya mukhwawe makhumi mathanu. Vawi hiyárino yokokiherya yawo, áhákhurumuwela ópili. Wawihihá, tani a yawo anarwa‐apwaha omusivela? Simoni áhákhula, ii, Kinera wi, yowo ákhurumuweliwe sopwaha. Nave áhi wa yowo, Wothoriha phama. Nave árukunuwaliye wa muthiana owo, áhi wa Simoni, Onnamona muthiana yola? Kávolowa m’pa mwá, hewákivahile mahi órapiha manani aka; nyenya ola ánaniha manani aka ni mithori, úkutcha ni mihi awe. Hewákivahile onúla wa onthamwene; nyenya ola hahiyale onúla manani aka, ovolowa wovolowa munno Miyo. Hawóchihale muru aka makhurwa; nyenya ola áhochiha manani aka makhurwa awunkhela phama. Ntakhara awe, kinalocha wa nyuwo, Sotcheka sawe, tiho sinchipale, sokhurumuweliwa; ntakhara ásivela winchipale; nyenya mutchu yowo anamkhurumuweliye tonto, yowo anasivela tonto. Nave áhi wa muthiana, Sotcheka sá sokhurumuweliwa. Nave yawo óhamelano va yólya yápacherya olocha mwa mekhaya, Ola tani anakhurumuwela’tho sotcheka? Nave Yowo áhi wa muthiana owo, Nroromelo ná nihovulusha weyo; rowa ni murechele. Nave wári, vavinre elukuluku wi áhechecha o michetcheni ni witchokoni, olaleyerya ni wáléla Mitchaka Yaphama ya Omwene wa Muluku, nave vamoha ni Yowo khumi neli awo, ni athiana akina yawo yápenushiwe minepa yonanara ni sokhulumuwa, tawo, Mariya aweriwa Magadalene, yowo masololo mathanu na meli yámukhumenle, ni Yohana, mwariye a Kuza kapitao a Herode, ni Susana, ni akina anchipale, yawo yámuruménle ni muhakhu aya. Nave muloko mtokotoko wa atchu wáthukumannaya, nave atchu a witchokoni sothene yáphiyalaya wa Yowo, áhi mwa niphwanaphwaniho: Akhuma mulipa‐omisa omisa mmiso awe; nave ámisiye mukina wámora mukhwipi mwa ephiro; nave wányikaliwa, nave ipalame sa musulu sámala othupa. Nave mukina wámora va mwala; nave vomela wáhákuva onyála, ntakhara hiwárino etchaya yonanela. Nave mukina wámora véri va míwa; nave míwa eyo yámelano vamoha, enyoka. Nave mukina wámora va’tchayani yorera, nave wámela, wima sawíma sa makhumi khumi. Álonchiye iha Yowo ákhuwela, Yowo ori ni maru awíwa íwe. Nave óhuserya’we yámkoha, wi, Niphwanaphwaniho nla n’ri nawisheni? Nave Yowo áhi, Wovahiwa wa Nyuwo osuwelasha sokhuweya sa Omwene wa Muluku; nyenya wa akina a’theru kinalocha mwa maphwanaphwaniho; wi vawona ehone, ni vawiwa ehisuwelashe. Nyenya niphwanaphwaniho nla n’nihiha: Mmiso owo ti masu a Muluku. Nave owo wa mukhwipi mwa ephiro ti atchu yawo yiwale; vavo annarwa Musaserya, avíha masu m’mirimani mwaya, wi enirimroromela ni ovuluwa. Nave wa va mwala tawo, vawiwa, enákhela masu ni ohakalala nave yawo hiyanono mutathári, enaroromela vakhani, nave va mahiku awehiwa ennahapuwa. Nave ole wámonre o miwani, tawo yiwale, nave mu okhala waya ennanyokiwa ni wipa murima, ni muhakhu, ni sohakalaliha sa okumi, nave henakhomáliha sawima sa mpurukumene. Nave ole wa mu’tchayani yorera, tawo yiwale masu ekhapelela m’murimani worera ni waphama, yima sawima ni ovilela. Nave havovo mutchu, aparihale onyari, anakhunéla ni yokusherya, akhweya wiyathi vathi va okama; nyenya aniyathi va yawiyatherya’vo, wi yawo enavolowa’mo yone omwaléla wu. Vawi hiyavovo etchu yovitheya, yeyo herwa‐ekhala yawoneya; akhweya yokhuweya yeyo herwa‐esuwanyeya ni okhala vawoneya. Ntakhara awe weheryani miwelo anyu; vawi onarwa‐ovahiwa wa yowo orinono; nave wa yowo ohinono, onarwa‐ovihiwa nari ele anoneyiye ntoko annakhalano. Nave yárwa wa Yowo amannya ni annawe, nave heyáwenrye omwachamela, ntakhara a muloko wa atchu. Nave yámuléla Yowo, wi, Aminyu ni anninyu enamwemela okhwipi, enakhwela owonani. Nyenya Yowo áhákhula, ii wa yawo, Amai aka ni annaka ari yawo eniwa Masu a Muluku, enera. Nave vári nimoha na mahiku ala, wi Yowo ávolowa m’mwacheyani, ni óhuserya’we; nave áhi wa yawo, N’lapuwele ekhopela ele ya enia; nave yáhotowela. Nave erikimrowa va mahini Yowo árupa. Nave vákhuruwela va enia etcheku etokotoko; nave mahi yámsareya, enámóva. Nave yárwa wa Yowo, emvíha, elocha, Apwiya, Apwiya, n’nariméla. Nave ávinya, asamela etcheku ni machumusha’ya a mahi; nave sámála. Nave wáhera chú. Nave Yowo áhi wa yawo, Nroromelo nanyu n’ri wowi? Nave yóvaya yátikhina, elocha mukina ni mukhwawe, Nki ola tani, wi anamulamulela etcheku ni mahi, nave sinam’mwiwelela. Nave yawo yápurulela va’shereshere wilaponi ya Gerasa, tiyo yowehana ni Galileya. Nave ákhumenliye va mokoni, áhopanano mulopwana a witchokoni, yowo árino masololo; nave mahiku manchipale háwara yowara, nave hákhala m’pa, nyenya m’mahiyeni. Nave ámonniye Yesu yowo ákhuwela, úwela vathi vahólo vawe, ii ni masu matokotoko, Kirino sheni ni Nyuwo, Yesu Mwana a Muluku Mtokotokosha? Kinovekani Nyuwo muhikihoshe? Vawi Yowo álamulela munepa wotakhala okhume mwa mutchu’wo. Vawi ilukuluku sinchipale wámphara; nave atchu yámmaka ni onyoro ni etuputu omkhapelela; nave áthikila véri somakela iho, atchawihiwa ti nsololo nlo o’takhwani. Nave Yesu ámkoha, wi, Nsina ná wáni? Nave áhi, Legio, ntakhara masololo manchipale yávolowa mwa yowo. Nave yámveka Yowo, wi ahilamulele evinye ovolowa o’pherini. Nave vári vavo muloko wa ikupa sinchipale sirikimulya m’mwakoni. Nave yámveka Yowo wi, emyererye, evolowe mu iho. Nave áhemyererya. Nave masololo awo yákhuma mwa mutchu evolowa mu ikupani: nave muloko’wo wákhuruwa ni wupuwa votherereya ni ovolowa mu’nia’mmo, simiryiwa. Nave alipa‐okukhula’wo yonilaya yeyo yériwe, yátchawa, elokoha witchokoni ni m’mawani mwaya. Nave yawo yákhuma wona yeyo yériwe; nave yárwa wa Yesu, emphwanya mutchu’wo, mwa yowo masololo yákhumalaya, akilanthe vathi va manani awe a Yesu ówara ni amiruku awe; nave yawo yáhóva. Nave yónil’awo yáháléla yawo mapenusheryo aya a óphariwa ti nsololo’wo. Nave atchu a miloko yothene a elapo ya Agerasa yawachamela yámkoha Yowo avinye wa yawo; ntakhara yawo yákhala ni wova otokotoko. Nave Yowo ávolowa m’mwacheyani, akóka. Nave mutchu’wo mwa yowo masololo yákhumalaya ámveka Yowo akhaleno; nyenya ámuléla arowe, alocha, Kókela o’mpa wá, othoriherye sitokotoko iho Muluku áwerenlá. Nave yowo ávinya, alaleyerya witchokoni wothe wene sitokotoko iho Yesu ámwerenliye. Nave vókóka Yesu, muloko wa atchu wámwakhela; vawi othene yámmuweherya. Nave onani, várwa mutchu nsina nawe Yairo, nave yowo ti mutokwene a empa yothukumanela; nave áhúwa va manani awe a Yesu, amveka wi arwe o’mpa wawe; ntakhara árino mwana mwamuthiana mmoharu, a miyakha’we ntoko khumi na mili, nave ámókhwa. Nyenya árowiye Yowo atchu a miloko yáwomanyanano. Nave muthiana, ári ni erecha yokhuma nikhami miyakha khumi na mili, yowo áphánrye alipa‐mureche sa okumi awe sothe sene, nave háwenrye openushiwa ti mmoharu, árwa ochuli wawe, atannya maroso a yowara’we: nave vavo ochonya nikhami wawe wáhiya. Nave Yesu áhi, Tani akitannyile Miyo? Nyenya othene yárunalaya, Petro ni yawo áriyeno yáhi, Apwiya, atchu a miloko enamkakhana va Nyuwo ni owomanyana. Nyenya Yesu áhi, Mukina okitannya Miyo; vawi kosuwela wi ikuru sokhuma mwa Miyo. Nave muthiana owo ónniye wi hawerya okhuweya, árwa ni othukumela, úwa vahólo va Yowo, alokoha va mithoni va atchu othene awo nthowa naya ámutannye?-?nryiye, ni wi ápenushiwa vavo. Nave Yowo áhi wa yola, Mwanaka, nroromelo ná nihovulusha; rowa ni murechele. Yowo arikimlocharu, árwa mukina órwela wa mutokwene a mothukumanela, alocha, Mwaná ókhwa; ohimukhule Muhusiha. Nyenya Yesu áhiwa, amwakhula yowo, wi, Ohóve; wirimroromelaru, nave yowo anavulushiwa. Nave Yowo áphiyaliye o’mpa iwo, hemyerenrye mukina ovolowano vamoha, nyenya Petro, ni Yohane, ni Yakobo, ni atithi a mwana owo, ni amannya. Nave atchu othene yámmunlela ni wisukutcha va nakhopeni. Nyenya Yowo áhi, Muhinle; vawi hakhwile, nyenya anamrupa. Nave yámutheya ryaryarya vosuwela wi áhókhwa. Nave Yowo áphara ntata nawe, itchana, ii, Nahano, nkavinya. Nave munepa’we wákóka, nave ávinya vavo; nave Yowo áháléla wi emvahe etchu yólya. Nave atithinnya ni amannya yátikhina: nave áhálamulela yawo ehiléle mutchu a’theru yeyo yériwe. Nave Yowo áhitchana vamoha khumi neli awo ávaha ikuru ni olamulelo va masololo, ni sopenusha irecha. Nave áháruma yawo olaleyerya Omwene wa Muluku, ni openusha atchu awicheliwa. Nave Yowo álochano, Muhiteshe etchu ya mukwaha, nari mutokoso, nari murupa, nari epau, nari icharama; nave muhikhaleno malaya meli. Nave m’pa mothe mwene mwavolowa’mo, khalani wiwo, nave mwavinyeryeke wiwo. Nave othene yawo eni ehiwakheleni nyuwo, mwákhumaka mwitchokoni yeyo, tathani ntchupi na va manani anyu, akhale namona a va yawo. Nave yawo yákhuma, evira etchoko ni etchoko, ni olaleyerya Mitchaka Yaphama, ni openusha vothe vene. Nave Herode kamphumu’wo áhiwa ovuwa waya wa sothe sene sériwe; nave sámuhaléliha, ntakhara wi yálocha atchu akina, wi Yohane ávinya wa okhwa; nyenya akina, wi Eliya áhoneya; nave akina, wi mulipa‐miririmo mukina a akhalai ale ávinya’tho. Nave Herode áhi, Yohane kámuthikila muru miyo; nyenya ola tani kiniwaka sawihiha sa Yowo. Nave ákhwelakhwela omóna. Nave yákonkaya arummwa, yámuthoriherya sothe sene yénraya. Nave Yowo áhákusha, arowano va mekhaya witchokoni nsina naya Betsaida. Nyenya muloko wa atchu, wásuwenlaya, wámutchara; nave Yowo áwakhela, alochano sa Omwene wa Muluku, apenusha yawo yahawela openushiwa. Nyenya nsuwa náthitimana; nave khumi neli awo yárwa, yi wa Yowo, Nkalélani miloko ya atchu erowe, wi eye witchokoni sawachamela ni m’mawani, wavya vokona, ni ophwanya sólya; ntakhara n’ri o nipuroni na’takhwa wino. Nyenya áhi wa yawo, mwavahe olya yenyu. Nyenya yáhi, Hiyo haninono ipau, nyenya thanuru ni ihopa piliru; nyenya akhweya n’rowe wáthumela atchu ala sólya. Vawi yári alopwana ntoko masana makhumi mathanu. Nyenya Yowo áhi wa óhuserya’we, Kilathihani yawo vathi miloko miloko, ntoko makhumi mathanu, makhumi mathanu. Nave yáhihihá, yakilathiha vathi othene ala. Nave Yowo, ákunshiye ipau thanu iho ni ihopa pili iho, áweha wirimu, aréliha, akawa, avaha wa óhuserya eveléle wa atchu awo. Nave yálya, evona othene ala; nave yárola sawahalela inyenyeri, makali khumi na meli. Nave wári, Yowo arikimvekela va mekhiye, wi óhuserya yákhalano; nave áhákoha, wi, Miloko eyo ya atchu enalocha wi Miyo káni? Nave yáhákhula yi, Yohane Mbatisi; nyenya akina, Eliya; nave akina, wi ávinya’tho mmoha a alipa‐miririmo akhalai. Nave áhi wa yawo, Nyenya nyuwo munalocha wi Miyo káni? Nave áhákhula Petro, ii, Kristu a Muluku. Nave áhálélasha, álamulela wi ehiloche ela wa mutchu a’theru; ii, Ori wophwanela wi Mwana a mutchu óne sososa sinchipale, ni okhochiwa ti atokwene, ni alipa‐ephepa atokotoko, ni alipa‐orepa, ni wiphiwa, ni ovinya’tho nihiku naneraru. Nave Yowo álocha wa othene, Mutchu ákhwelaka orwa vachuli vaka, írohe mekhiye, íreye mwikimanyo awe nihiku n’nihiku, akitchare Miyo. Vawi mutchu yowo anakhwela ovulusha okumi awe, anarwa‐ariha yola; nyenya mutchu yowo anariha okumi awe, ntakhara a Miyo, anarwa‐avulusha yola. Vawi mutchu anarukunushelani, íphwanyerya elapo yothene ya vathi íriha’vo akhweya oliva’vo okumi awe? Vawi mutchu yowo anúliwa muru ntakhara a Miyo ni masu aka, Mwana a mutchu anarwa‐úliwa muru ntakhara a Yowo, aniriye aphiye ni nchichimiho nawe n’na Atithi, n’na angelo awéla. Nyenya Miyo kinalocha ni nyuwo separipari, Ori akina a yawo awemela vava, yawo herwa‐elawiharu okhwa, ophiyerya yónne Omwene wa Muluku. Nave emanle ntoko mahiku mathanu na mararu alonche masu yala, Yowo ákusha Petro ni Yohane ni Yakobo eroweno, ewela m’mwakoni ovekela. Nave arikimvekela, woneya wa withoni wawe wáthatuwa, nave yowara yawe yáhéla nave yáhárya. Nave onani, yámlochelanano alopwana eli, tawo Mose ni Eliya; yawo yóneiye mu nchichimiho, elocha sa orowa wawe wiwo áhaweliye okutchula o Yerusalemu. Nyenya Petro ni yawo áriyeno yálimeliwa ni ikhove; nyenya yonaya tchiri, yáhona nchichimiho nawe, ni alopwana eli awo awemelano vamoha, Nave vári erikimmwalanano yala ni Yowo, Petro áhi wa Yesu, Apwiya, ti waphama wi n’ri vava; nave nimake mikotcha miraru, mmoha wa Nyuwo, ni mmoha wa Mose, ni mmoha wa Eliya; ahisuwelaka yeyo analochiye. Nave arikimlocha iha, nákhala néku, nawahuruwela yawo: nave yáhóva yávolowaya mu nekuni’mmo. Nave mwákhuma masu mu nekuni’mmo ólocha, Ola ti Mwana’ka, óthanliwa owo; mwiweleleni. Nave yénre hihá masu awo Yesu áphwanyiwa ari mekhiye. Nave yawo yákhala lakalaka, nave hiyálénle mutchu a’theru etchu emoha ya iho yónnaya mahiku yale. Nave vári, omelo aya, akhuruwale m’mwakoni, muloko mtokotoko wa atchu wákumanano. Nave onani ákhuwela mutchu a m’mulokoni’mmo, alocha, ii, Muhusiha, kinovekani, weheryani mwana’ka; ntakhara wi ori mmoharu a miyo: nave onani, onnamphara munepa, nave wi nyahu annakhuwela; nave onnamwahula ni omwavuwiha niphoru vawanoni, ovinya mwa yowo mopharula, omuntakanya. Nave káveka óhuserya’nyu wi ekumihe; nave heyáwenrye. Nave Yesu áhákhula, ii, Kha, atchu óhiroromela ni amarapwa nyuwo, kinakhala ni nyuwo elukuluku yawisheni, ni wohiyereryani? nkamurúhe wino mwaná. Nave yowo arikimórwa, nsololo nlo námukuha, nimwahulasha. Nyenya Yesu ásamela munepa wotakhala owo, ampenusha mmiravo, amkokiha wa atithinnya. Nave othene yátikhina va otokwene awe wa Muluku. Nyenya othene erikimtikhina ni sothe sene énriye, Yowo áhi wa óhuserya’we, Evolowe masu ala m’maruni mwanyu: vawi Mwana a mutchu anirimveléliwa m’matani mwa atchu. Nyenya yawo heyásuwenlesha masu ala, nave yákhuwiwa wa yawo, wi ehisuwele; nave yáhóva omukoha sa masu ala. Nave yápacherya ovanyihana wi, mtokotoko mwa yawo pani? Nyenya Yesu ónniye ovanyihana wa mirima’ya, ákusha mwámwana, amwemesha vakhwipi vawe, ii wa yawo, Mutchu yowo anákhela mwámwana ola mu nsina naka anákhela Miyo; nave yowo anákhela Miyo anákhela Yowo ákirumme Miyo: vawi yowo ókhala mukhanikhani a nyuwo othene, yola ti mutokwene. Nave Yohane áhákhula ii, Apwiya, náhóna mukina akumihaka masololo mu nsina nanyu; nave námuhiha, ntakhara hanatcharana ni hiyo. Nyenya Yesu áhi wa yawo, Muhimuhíhe, vawi yowo ahinovanyihani anamokhaviheryani. Nave vári, yápachenryaya okhwanela mahiku awi ákheliwe Yowo Wirimu, Yesu átitelela owehiha withoni wawe oya o Yerusalemu, arumiha mitchaka vahólo vawe; nave yárowa, evolowa mwitchokoni ya aSamariya, omuryeheryela nipuro. Nave yawo heyámwakhenle, ntakhara withoni wawe wári wowehasha oya o Yerusalemu. Nave óhuserya’we Yakobo ni Yohane yónnaya, yáhi, Apwiya, munakhwela wi n’léle moro okhuruwe wirimu ni watchupula yawo? Nyenya Yowo árukunuwa álopola. Nave árowa witchokoni ya’theru. Nave yawo erikimwecha m’phironi, mutchu áhi wa Yowo, Miyo kinotcharani Nyuwo wothe wene munaviranyu’wo. Nave Yesu áhi wa yowo, Ananthala arino mihikhwe, ni ipalame sa wirimu ipuru, nyenya Mwana a mutchu hanono vohamela muru. Nave áhi wa mutchu mukina, Kitchare Miyo. Nyenya yowo áhi, Mukemyererye Apwiya, kipacherye orowa kavithe murutchu wa atithaka. Nyenya áhi wa yowo, Hiya atchu ókhwa evithe alipa‐okhwa a yawo mekhaya; nyenya rowa weyo ovuwihe ovuwa waya wa Omwene wa Muluku. Nave mukina’tho áhi, Apwiya kinotcharani Nyuwo; nyenya mupacherye okemyererya kalanyaneno a o’mpa waka. Nyenya Yesu áhi wa yowo, Havovo mutchu aphanre ehipa etokwene, anaweha’tho sochuli, anaphwanela Omwene wa Muluku. Simanle iha Apwiya áthanla akina makhumi mathanu na meli, áruma yawo eli eli muhólo mwawe witchokoni sothe sene ni o mapuroni wothe wene wiwo áháweliye ophiya’wo mwanene. Nave álochano, Olya wohácha, nyenya alipa‐muteko háchile; wawihihá vekani mwanene olya, wi akakhele alipa‐muteko wukhupani wawe. Rowani; nkonani, Miyo kinorumani ntoko asana a ipuchepuche véri va anapíli. Muhiteshe murupa wa icharama nari murupa wa iphika, nari isapato; nave muhilochele mutchu va’phironi. Nave m’pa mothe mwene mwavolowa’mo m’pacherye olocha, Murechele okhale o empa ela. Nave akhala’wo mwana a murechele wiwo, murechele anyu onarwa‐witchuwa va yowo; nyenya áhivovo, onarwa‐wokokelani. Nave m’pa mummo khalani, ni olya ni owurya sa wiwo; vawi mulipa‐muteko anaphwanela yamahala’we; muhiyéke empa ela ni ela. Nave mwitchokoni mothe mwene mwavolowa’mo, nave enawakhelani, lyani hiho enovahayani; nave penushani awicheliwa ari mummo, nave mulocheno, Omwene wa Muluku wowachamelani. Nyenya witchokoni wothe wene mwavolowa’mo, nave henawakhelani, mukhumale o makhwála’ya nkalochani, Nari ntchupi norwela witchokoni wanyu, nawakélela o manani wahu ninnotathelani, nyenya suwelashani ela, wi Omwene wa Muluku wohachamela. Kinalocha ni nyuwo wi nihiku nenlo o Sodoma onarwa‐ovileleya opwaha etchoko yeyo. Ochilu wa weyo, Korazini! ochilu wa weyo Betsaida! wi séreiyeke m’Turo, ni Sidoni, saikuru iha seriwe wa nyuwo, ekátcharuwa khalai ni okilathi vathi ewanre eshakhwi ni makhala. Nyenya o Turo ni Sidoni onarwa‐ovileleya mu othoriha, opwaha nyuwo. Nave weyo, Kapernaumu, mano onarwa‐owelihiwa ophiyerya wirimu? Onarwa‐okurushiwa ophiyerya o Hade. Mutchu awiwelela nyuwo, anaki?-?welela Miyo; nave ókhocha nyuwo, anakikhocha Miyo; nave ókikhocha Miyo anamukhocha Yowo ákirumale. Nave makhumi mathanu na meli ale yákóka mohakalala, elocha, Apwiya, nari masololo yán’lapa hiyo mu nsina nanyu. Nave áhi wa yawo, Káhóna Satana arikimmora ntoko etari orwela wirimu. Nkonani, kihovahani olamulelo wonyikala va inowa ni iyalala ni va ikuru sothe sene sa mwichani owo; nave hiyawowo etchu enovulaliheni nari. Nyenya muhihakalaleno wi minepa yáhólapani, nyenya hakalalani wi masina’nyu árempwa wirimu. Elukuluku yeyo áhakalala ni Munepa Wawéla, ii, Kinawakhulelani Nyuwo, Atithi, Apwiya a wirimu ni elapo, wi iha mwáhákhuwela alipa‐miruku ni osuwelasha, nave mwáhupululela anamwane a makwiya; Ahe, tchiri, Atithi, wi wawihihá wáhakalaliha va’khoveni vanyu. Sothe sene soveléliwa wa Miyo ti Atithaka; nave havovo mutchu anasuwelasha Mwana ori ani, nyenya Atithi; nave Atithi ari ani, nyenya Mwana, ni wa yowo Mwana anakhweliye omupululela. Nave árukunuwaliye wa óhuserya’we, va mekhaya áhi, Óréla mitho awo awona iha munonanyu. Vawi kinalocha ni nyuwo wi alipa‐miririmo ni mamwene manchipale yákhwela wona munonanyu iha, nave hayónile; ni wiwa muniwanyu iha, nave hayíwale. Nave nkonani, mulipa‐malamulo mukina ávinya amweha, alocha, Muhusiha, Kinarwa‐kivolowa okumi wohimala ni wera sheni? Nave áhi wa yowo, M’malamulo murempwe sheni? Onalakhanya hai? Nave yowo áhákhula ii, Osiveleke Apwiya Mulukuá ni murimá wothene, ni okumiá wothene, ni ikuru sá sothene, ni mirikuá yothene, ni muhimá ntoko weyo mwanene. Nave áhi wa yowo, Wohakhula phama; era ela, nave onakhala ni okumi. Nyenya yowo, vokhwela wisera mekhiye ékhaikhai, áhi wa Yesu, Nave muhimaka tani? Nave Yesu ámwákha masu, ii, Mutchu mukina ákhuruwa orwela o Yerusalemu oya o Yeriko; nave ávolowa m’matani mwa alipa‐ohuhula yawo yámurunle sowara, emuwashula, evinya’vo emuhiyale aháwelaka okhwa. Nave wáhihihá wi mulipa‐ephepa mukina ákhuruwa ephiro yeyo, nave ámonniye ávira makupa makina. Mwawihihá’tho mLevi, áphiyaliye va nipuroni’vo, ámóna, avira makupa makina. Nyenya mSamariya mukina ari va mukwahani vawe áphiya vavo áriye’vo; nave ámonniye, ámoriwa ikharari, arwa wa yowo, amaka makhwacha’we ahela’vo makhurwa ni vinyo; nave ámwiyathi va’namani vawe ya yowo mekhiye, arwano o’mpa ya alecho, amukhapelela. Nave omelo aya ákumiha irupiya sa meya pili amunnya mwanene empa ya alecho, ii, Mukhapelele yowo, nave etchu yeyo onamvahá mopwahiha, miyo, kikónke, kinokokiherya. Ovi a ala araru, onerá akhala muhima a yole ámorenle m’matani mwa alipa‐ohuhula? Nave áhi, Ámmorenle ikharari owo. Nave Yesu áhi wa yowo, Hawe, were weyo hihá. Nave erikimwecha mukwaha’ya Yowo ávolowa mwitchokoni ekina; nave muthiana mukina nsina nawe Malita ámwakhela o’mpa wawe. Nave árino munnawe ótchuwiwa Mariya, tuwo’tho ákilanthe va manani a Apwiya, iwa masu awe. Nyenya Malita áweyiwa ni oruméla winchipale; nave árwa’wo ii, Apwiya, Hamunathokororya wi munnaka okihiya kiruméleke mekhaka? M’muléle vano wi akikhaviherye. Nyenya Apwiya áhákhula ii wa yowo, Malita, Malita, onípa murima ni wukhuwa ni itchu sinchipale; nyenya enathowa etchu emoha; vawi Mariya áthanla nipatusho norera nenlo han’rwa‐nivíhiwa wa yowo. Nave wári, vokhala Yowo va nipuroni vakina ni ovekela, áhiyaliye, mukina a óhuserya’we áhi wa Yowo, Apwiya, nihusiheni hiyo ovekela, ntoko’tho Yohane áhusiha óhuserya’we. Nave áhi wa yawo, Mwávekelaka lochani, Atithi, Nsina nanyu nélihiwe; Omwene anyu orwe; Nivaheni hiyo nihiku n’nihiku yólya ya va nihikuni. Nave munikhurumuwele hiyo sotcheka sahu; vawi’tho hiyo mekhihu ninnakhurumuwela mutchu yowo ananipoleya. Nave muhinikusherye hiyo mu wehiwa. Nave áhi wa yawo, Tani a nyuwo anarwa‐akhala ni nthamwene awe, aya wa yowo ohiyu eriyari, ii wa yowo, Nthamwene, kipoleye ipau raru; vawi okirwela nthamwene aka órwela va mukwahani, nave nkinono yomvaha; nave owo a mpuwa’mmo vawakhula ani, Ohikukhule; va milakoni ti vowaliwa hihano, nave anamwane aka ari ni miyo vamoha vokona; nkiwerya ovinya ni wovaha weyo? Kinalocha ni nyuwo, nari harwa‐avinya ni omvaha, ntakhara wi ori nthamwene awe, nyenya ntakhara a nthiti nawe anavinya amvaha itchu sothe sene sinamuthowa. Nave Miyo kinalocha ni nyuwo, Vekani, nave onarwa‐ovahiwa wa nyuwo; avyani, nave munarwa‐m’phwanya; okotchani, nave munarwa‐muhuleliwa. Vawi óveka owo annákhela; nave awavya owo annaphwanya; nave awokotcha owo annahuleliwa. Nave tani a nyuwo ari atithi, mwanawe arwa‐amveka epau, anamvaha nluku? akhweya ehopa, amunnya enowa mu nipuroni mwa ehopa? akhweya’tho arwa‐amkoha noche anamvaha eyalala? Vawihihá, khwino nyuwo, ókhala ónanara, munasuwela wávaha anamwane anyu samahala saphama, wopwaha wawihai nki Atithinyu a wirimu anarwa‐avaha Munepa Wawéla wa yawo ómveka Yowo. Nave ámkumiha nsololo nohilocha. Nave wári, nsololo nikhumale, óhilocha owo álocha; nave miloko ya atchu yátikhina. Nyenya akina a mwa yawo yáhi, Ni Beelzibuli mutokwene a masololo, anakumiha masololo. Nyenya akina yámweha, ekhwela wa Yowo eneneryo yorwela wirimu. Nyenya Yowo, ásuwenliye sawupuwelela saya, áhi wa yawo, Omwene wothene wokawaneya vovanyihana va mekhaya onamwaryeya; nave empa yakawaneya wivanyiha mekhaya enúwa. Nave’tho Satana akawaneya wivanyiha mwanene, onemela hai omwene awe? vawi munalocha wi kinakumiha masololo ni Beelzibuli. Nyenya Miyo kákumihaka masololo ni Beelzibuli, anamwane anyu enakumiha náni? Mwa ela yawo enakhala óthoriha anyu. Nyenya Miyo kákumihaka masololo ni munwe wa Muluku, vavo omwene wa Muluku wohophiyeryani. Vothe vene mwanene ikuru anaweheryiye va’tchachoni vawe itchu sawe siri m’murecheleni; nyenya vothe vene aniriye amurwele ómpwaha ikuru, amurushiha, anamvíherya mavaka’we othene yawo ílipihenryiyeno, akawa sohuhula sawe. Yowo óhakhulelana ni Miyo anavanyihana ni Miyo; nave yowo óhithukumanya vamoha ni Miyo annamwaramwasha. Vothe vene munepa wotakhala onakhumaya mwa mutchu onnavira opwaha mapuro órama mahi onavya witchuwa; nave wáhi?-?phwanya onnalocha, Kinakokela o’mpa waka wiwile kákhumalaka’wo; nave vophiya, onnaphwanya yoveliwa ni yoryeheryiwa. Vavo onnarowa okusha minepa mikina mithanu na mili yonanara yompwaha yowo mwanene; nave ennavolowa ekhala wiwo; nave makhalelo awe ókutchulela a mutchu’la ennananara opwaha ópacherya’wo. Nave wári, alonche iha Yowo, muthiana mukina a m’mulokoni mwa atchu áweliha masu, ii wa Yowo, Yóréla erukulu ela yóyanreni, ni mapele yawo mwámwilanyu. Nyenya Yowo áhi, Ai, nyenya óréla tawo awiwa masu a Muluku ekhapelela. Nave yáthukumannaya vamoha miloko ya atchu, ápacherya olocha, Atchu ala tachu ónanara; enakhwela eneneryo, nave eneneryo herwa‐evahiwa wa yawo nyenya eneneryo ya Yona. Vawi ntoko Yona ári eneneryo wa aNinevi, wawihihá’tho anarwa‐akhala Mwana a mutchu wa atchu ala. Mwene mwamuthiana a witchekuni ya murupi anarwa‐avinya va mulachuni wokutchula vamoha ni alopwana a atchu ala, áványiha; wi árwa orwela o makutchuwelo a elapo orwa‐wiwa miruku ya Solomoni; nave onani, ómpwaha Solomoni ori vava. Alopwana a o Ninevi enarwa‐evinya va mulachuni wokutchula vamoha ni atchu a mahiku ala, yáványiha; vawi yawo yátcharuwa ni olaleyerya wa Yona; nave onani ómpwaha Yona ori vava. Havovo mutchu, aparihale onyari, aniyathi m’pa ya vathi, akhweya vathi va mweryo, nyenya va yawiyatheryavo aya, wi yawo óvolowa’mo yone omwaléla. Onyari wa mwíli ti nitho ná: vothe vene nitho ná n’riaya nophameya mwíliá wothene onamwaléla’tho mothe mwene’mmo; nyenya nakhala nonanara, nave mwíliá ori wepiphiru. Wawihihá weherya omwaléla ori mwa weyo onirimkhala epiphi. Vavo, mwíliá wothene wámwalélaka wohikhalano nipatusho naya nepiphi, onarwa‐okhala womwaléla mothe mwene’mmo, ntoko onyari ni warya waya onomwalélaya weyo. Nave alonche Yowo, mFarisi ámkoha wi alyeno; nave ávolowa ahámela olya. Nave átikhina mFarisi owo, ónniye wi ápacherya sólya ahinyawile. Nyenya Apwiya áhi wa yowo, Hihano nyuwo aFarisi munéliha vate vaya va ekahi ni eparatho, nyenya mpuwa mwaya munasareya sawákha ni sonanara. Ólosowa nyuwo Yowo úpale vate húpale’tho mpuwa mwaya? nyenya vahani yamahala ya ikharari sa mpuwa’mmo; nave onani, sothe sene siri soryeheryiwa wa nyuwo. Nyenya ochilu wa nyuwo, aFarisi! ntakhara munaveléla yanekhumi aya ya mwámmiso awunkhela, ni mwámmiso osiviha yólya ni mathapa othene, nave munnahiya othoriha ni osivela wa Muluku; mukáhera iha, ni ohihiya sikina iho. Ochilu wa nyuwo, aFarisi! ntakhara munasivela minyukhu yamahala mu ipa sothukumanela ni olocheliwa m’matchachoni a marocha. Ochilu wa nyuwo! ntakhara muri ntoko mahiye óhoneya, nave atchu awechecha vasulu vaya henasuwela. Nave mmoha a alipa‐malamulo áhákhula, alochano, Muhusiha, munalochanyu iha, munan’lamwiha hiyo’tho. Nave áhi, Ochilu wa nyuwo’tho, alipa‐malamulo nyuwo! ntakhara munawireyiha atchu mirichi yohosha votesha, nave nyuwo mkhatinyu hamunatannya mirichi’yo ni munwe anyu mmoha. Ochilu wa nyuwo! ntakhara munnamaka sa va mahiyeni a alipa‐miririmo, nave makholo anyu yáwipha yawo. Hihá muri anamona, nave munnákhulela miteko ya makholo anyu; ntakhara yawo tchiri yáwipha, nyenya nyuwo munnámakela yawo sa va mahiyeni. Mwa ela’tho miruku ya Muluku yáhi, Kinarwa‐kirumiha wa yawo alipa‐miririmo ni arummwa; nave akina a yale enarwa‐ewipha, yáhosha; wi nikhami na alipa‐miririmo othene, n’chonyihiwe opacherya okilatheya wa elapo ya vathi navyiwe wa atchu a mahiku ala; opacherya va nikhamini na Abele ophiyerya va nikhamini na Zakariya, yowo yámwiphalaya véri vohelavo ephepa ni empa ya Muluku. Tchiri, kinalocha wa nyuwo n’narwa‐navyiwa wa atchu a mahiku ala. Ochilu wa nyuwo, alipa‐malamulo! ntakhara mwávíha’vo yohulela ya miruku; nyuwo hemwávolowile’mo mekhinyu, nave mwáhíha yawo yávolowa. Nave Yowo ákhumaliye mummo, alipa‐orepa ni aFarisi yápacherya omutunyerya winchipale, ni omulochiha sa itchu sinchipale; emuróra Yowo wiphini wi yakukuchele etchu yokhuma m’wano mwawe. Vavo atchu anchipalesha a muloko yáthukumannaya vamoha, wawihihá wi yányikalana, Yowo ápacherya olocha wa óhuserya’we, vopacherya, Nkamwiwaraliheni mekhinyu ni yoruruvaliha ipau ya aFarisi, yeyo eri owoka. Nyenya heyavovo etchu yokhuneliwa yeyo herwa‐yupululiwa; ni yokhuweya yeyo herwa‐esuwanyeya. Ntakhara awe sothe sene mulonchanyu mwipiphini sinarwa‐siweya vokokoleya; nave yeyo mwálonchanyu mu naruni, mu ipa sa mpuwa, enarwa‐elaleyeryiwa va mapatho a ipa. Nave kinalocha wa nyuwo, anthamwene aka, Muhóve yawo enipha mwíli, nave emanle ela heyanono etchu ya’theru eniryaya ewerye wera. Nyenya kinothoriheryani yowo munirianyu m’moveke: nkovani Yowo ani amanle wipha ari ni ikuru sovonya ni o gehena, ahe, kinalocha wa nyuwo, ovani yowo. Iphera thanu hasinathuma asikhopiri eli? nave heyavovo emoha ya iho enachiwaleya va mithoni va Muluku; nyenya’tho nari mihi othene a va muruni vanyu ahalakhanyiwa. Muhóve, munnapwaha esisapo aya ya iphera sinchipale. Nave kinalocha wa nyuwo, Mutchu yowo anákhulela Miyo va mithoni va atchu, ahe, Mwana a mutchu anarwa‐amwákhulela yowo va mithoni va angelo a Muluku; nyenya yowo ókikhocha Miyo va mithoni va atchu, yowo anarwa‐akhochiwa va mithoni va angelo a Muluku. Nave mutchu yowo anarwa‐alochela Mwana a mutchu sonanara anarwa‐akhurumuweliwa; nyenya yowo analochela Munepa Wawéla sopwalu harwa‐akhurumuweliwa. Nave vothe vene eniryaya yokeriheni o mulachuni wa mothukumanela ni wa atokwene, ni wa ólamulela, muhipe murima ni wi munírúhe hai, nave ni masu awisheni, akhweya munaloche sheni; vawi Munepa Wawéla anarwa‐ohusihani va elukuluku yeyo munaphwanelanyu olocha. Nave mutchu a m’mulokoni’mmo áhi wa Yowo, Muhusiha, lélani munnaka akawane ni miyo muhakhu wohiyiwa. Nyenya áhi wa yowo, Mutchu we, tani ákiyathile Miyo kikhale óthoriha, nari awokawelani? Nave Yowo áhi wa yawo, Weheryani, mwikhapelele osepa okhalela nrima wothe wene; ntakhara okumi awe wa mutchu honalikana ni wacha wa itchu sawe oriyeno. Nave álochano niphwanaphwaniho, wi, Emacha’we ya mutchu mwanene muhakhu yáruwerya phama. Nave áhupuwela‐upuwela mwa mekhiye alocha, Kini kere sheni miyo, vawi nkinono mokhapelela’mo sawima saka? Nave áhi, Kini kere hiha: Kinamwarya makhupi aka, ni omaka’tho matokotoko, nave kinakhapelela’mo olya waka wothene, ni muhakhu aka. Nave kinalocha wa okumi aka, Okumi weyo, orino muhakhu mwinchipale wokhapeleliwa ophiyerya miyakha minchipale, nkítchúwa’tho, olye, owurye, ohakalale. Nyenya Muluku áhi wa yowo, Ólosowa weyo, ohiyu yola onakhweliwa okumiá; nave itchu iho wáryehenryá sini sikhale sa wani? Anihihá mutchu awithukumanyerya muhakhu mwanene mekhiye óhikhalano muhakhu wa wa Muluku. Nave Yowo áhi wa óhuserya’we, Ntakhara awe kinalocha ni nyuwo, muhipe murima ni okumi anyu, yeyo munirianyu mulye; akhweya ni mwíli anyu, yeyo munirianyu muware. Vawi okumi ori wopwaha yólya, nave mwíli onnapwaha yowara. Anyiheryani anakhuku, wi henamisaru, akhweya ohihacharu; hiyanono empa yokhapelela’mo; akhweya nikhupi; nave Muluku annályiha: nki nyuwo hamunapwaha ipalame winchipale! Nave tani a nyuwo, ni wipa murima anáwerye wachererya muwono va wunnuwa wawe? Wawihihá mwáhiweryaka nari ekhanikhani, munipelani murima ntakhara a sikina ihe? Anyiheryani ithutu, mannuwelo aya: hasinapharasha muteko ni ohiviya; nyenya kinalocha wa nyuwo, Nari Solomoni mu nchichimiho nawe nothene háwanre ntoko emoha ya iha. Nyenya Muluku awariha wawihiha manashi a o’takhwani ókhala olelo, nave omelo ennavonyiwa vikho; nki nyuwo harwa‐awunnyani wopwaha, nyuwo óroromela tonto? Nave nyuwo muhitchunetchune yeyo munirianyu mulye, ni yeyo munirianyu muwurye; nave muhikhwe minikwa m’murimani. Vawi iha sothe sene maloko a atchu a vathi vano ennatchunatchuna; nyenya Atithinyu annasuwela wi iha sinnothowani. Nyenya’tho nkatchunatchunani Omwene awe, nave iha sinachereryiwa wa nyuwo. Muhóve, mwamuloko a ipuchepuche nyuwo; ntakhara Atithinyu annasivela wovahani Omwene. Tumihani itchu murianyuno, m’vahe samahala saikharari; mwiryeheryele mirupa ya icharama yeyo ehinathála, muhakhu wohimala wirimu, wiwo alipa‐wiya ehináchamelaya’wo, nave asocholo henapahula. Vawi wiwo ori muhakhu anyu, wiwo onarwa‐okhala murimanyu’tho. Khalani awimakela mu’yununi, nave onyari anyu okhale wovarela; nave nyuwo mekhinyu khalani óphwanaphwana ni atchu óweherya pwiya’ya, aniriye akóke orwela wuthelani; wi vorwa yowo, okotcha, emuhulele vavo. Óréla akapuro yawo, pwiya’ya aniriye arwe, anáphwanya ólipelela; tchiri kinalocha ni nyuwo, wi yowo anarwa‐imakela mu’yununi, ákilathiha vathi olya, arwa, áruméla. Nave arwa olipelela wanawili, akhweya waneraru, áphwanya erikihihá, óréla ti yawo. Nyenya suwelashani ela, wi mwanene empa ásuwenleke elukuluku aya yorwela mulipa‐wiya, akálipelela, nave hakémyerenrye empa’we ekhuvuliwe. Khalani awiryeherya nyuwo’tho: ntakhara elukuluku yeyo muhinanyiheryanyu, Mwana a mutchu anarwa. Nave Petro áhi, Apwiya, niphwanaphwaniho nla khwino mun’lochenle hiyo, akhweya’tho wa othene? Nave Apwiya áhi, Tani vano ori nahota óroromeleya ni amiruku, yowo pwiya’we anarwa‐amwera kapitao a va emusi awe, wávaha yawo iphika saya va elukuluku aya? Óréla kapuro ola yowo pwiya’we aniriye aphiye, anamphwanya éraka yawihihá. Kinalocha ni nyuwo separipari, wi anarwa‐amwera kapitao a va sothe sene oriyeno. Nyenya kapuro’la alocha m’murimani mwawe, Pwiyaka annalekelasha orwa; nave anirimpacherya omana amiravo ni asimwali ni olya ni owurya, ni ohapaliwa; pwiya a kapuro’wo anirimphiya nihiku nenla ahinamulipeleliye, nave elukuluku yela ahinasuweliye, amuthikilanya véri, íyathi nipatusho nawe vamoha ni atchu óhiroromela. Nave kapuro’wo, ósuwela okhwela wa pwiya’we, nave háryehenrye, nave hénre ntoko sa okhwela wawe iwo, anarwa‐awashuliwa ni iwashushu sinchipale. Nyenya yowo ahásuwenle, nave áhera sophwanela iwashushu anarwa‐awashuliwa tonto. Nave wa mutchu yowo ámvahiliye sinchipale, wa yowo anarwa‐akhwela sinchipale; nave yowo ámunnyerenryiye sinchipale, anarwa‐amuléla akokiherye sopwaha. Kárwa Miyo ovonya moro vathi vano; nave kinakhwela sheni wámanlaya oparihiwa? Nyenya kiri ni obatiso kini kibatisiweno; nave kinahawelela Miyo ophiyerya oniriaya okutchuliwe! Munanyiherya wi kárwela ovaha murechele vathi vano? Kinalocha wa nyuwo, Hoe, tchiri, nyenya’tho omwalana; vawi opacherya hihano enarwa‐ekhala mu empa emoha atchu athanu, araru enarwa‐evanyihana ni eli, nave eli enarwa‐evanyihana ni araru. Anarwa‐avanyihana atithi ni mwanawe, nave mwana ni atithinnya; amai anarwa‐avanyihana ni mwana mwamuthiana, nave mwana mwamuthiana ni amannya, apwiya‐mwana anarwa‐avanyihana ni mwara a mwanawe, nave mwara owo ni apwiya‐mwana awe. Nyenya Yowo álocha’tho wa miloko ya atchu awo, Vothe vene munonanyu néku nowela wiwo onanéla nsuwa, vavo munnalocha, wi, Epula ennórwa; nave ennihihá tchiri. Nave enopaya etcheku ya witchekuni ya murupi, munnalocha, wi, Onakhala oviha tchiri; nave onnihihá’tho. Ówoka nyuwo, munnasuwela osuwelasha withoni waya wa elapo ni wa wirimu; nyenya hai muhinasuwelanyu osuwelasha mahiku yala? Nave nyuwo’tho, va mekhinyu munahiyeryani othoriha wekhaikhai? Vawi orikimrowano mukhwá a mulachu, wa mulipa‐othoriha, akuva va’phironi okutchula mulachu ni yowo, wi anopurulele weyo wa mulipa‐othoriha, nave mulipa‐othoriha owo anáveléle weyo wa musurutato, nave musurutato anovonye weyo mu kariposo. Miyo kinalocha wa weyo, Horwa‐okhuma’moru ophiyerya olimve mwékhopiri ókutchula. Nave yákhala’wo elukuluku yeyo, atchu akina yawo yámulénle sa aGalileya, yawo Pilato átakahenryiye nikhami naya ni iphepa saya. Nave Yowo áhákhula ii wa yawo, Munanyiherya wi aGalileya ale yári atchu ótcheka opwaha aGalileya othene, ntakhara yáhona sososa iha? Kinalocha wa nyuwo, Hoe tchiri; nyenya nyuwo mwáhirukunuwa murima, munarwa‐mutholowa mothe mwene ntoko hihá. Akhweya yale khumi ni athanu nararu, yawo empa yorekama ya m’Siloamu yáwuwenlaya ni owipha; munanyiherya wi yawo yári ótcheka opwaha atchu othene ókhala m’Yerusalemu? Kinalocha wa nyuwo, Hoe tchiri; nyenya mwáhirukunuwa murima munarwa‐mutholowa othene nyu emohamoha. Nave Yowo álocha niphwanaphwaniho nla; Mutchu mukina ári ni mukúkhu wawaliwa mithe m’machani mwawe mwa mpesa. Nave árwa ávya yawima va yowo, nave áphwanya ehivovo. Nave áhi wa ókhapelela emacha ya mpesa, Nkona, evinre miyakha miraru kirikimórwa miyo wavya yawima va mukúkhu’la, nave kinaphwanya ehivovo: nkúha; onananarihelani etchaya yaphama siyo ene? Nave yowo áhákhula alochano, Pwiya, nkahiyani toko nari muyakha yolaru, ophiyerya kithipenle ryú, kihele’vo echúrwa; nave warwa‐wima opacherya vavo, yaphama; nyenya wahihihá, munarwa‐múha tchiri. Nave ámuhusiha mu empa ekina yothukumanela’mo, nihiku na Sabata. Nave muthiana árino munepa wawicheliwa‐icheliwa miyakha khumi na mithanu na miraru; akhala ókulama, nave hárino ikuru nari sawinnuwela. Nave Yesu ámonniye, ámwitchana, alochano, Muthiana we, wotaphuliwa wicheliwa wá. Nave áhiyathi mata’we va yowo; nave vavo áhokowa’tho, achichimiha Muluku. Nave mutokwene a empa yothukumanela áhukhuliwa m’murima, ntakhara Yesu ápenusha nihiku na Sabata, ákhula, alocha wa muloko’wo, Arivo mahiku mathanu na nimoha, mummo atchu ennaphwanela ophara muteko, ntakhara awe rwani wi m’penushiwe mahiku yawo, nave tahi nihiku na Sabata. Nyenya Apwiya ámwakhula yowo, ii, Owoka nyuwo, mutchu mukina a mwa nyuwo hanataphula enyope awe, nari púru awe, o yólyela’mo, nihiku na Sabata, orowano wi awuryihe mahi? Nave muthiana ola, ti mwana a Abrahamu, yowo Satana ámmankiye, onani, miyakha khumi na mithanu na miraru, manki honaphwanela, wi ataphuliwe nikwekweso nawe nenla nihiku na Sabata? Nave Yowo álonchiye hihá, othene ale óvanyihanano yáhulihiwa muru; nave atchu othene a m’mulokoni yáhakalala ni itchu sothe sene sa nchichimiho iho Yowo énriye. Vavo álocha, Omwene wa Muluku onaphwanaphwana ni sheni? nave kinarwa‐kiphwaniherya ni sheni? Onaphwanaphwana ni mwámmiso a evai, yowo mutchu ákunshiye, ariha m’machani mwawe, nave wámela, wáhunnuwa mwiri; nave ipalame sa wirimu sákilathi m’mirai aya. Nave’tho áhi, Kinarwa‐kiphwaniherya Omwene wa Muluku ni sheni? Onaphwanaphwana ni yoruruvaliha ipau, yeyo muthiana ákunshiye, avitha m’mieryo miraru ya’shima, ophiyerya yáruruvala yothene’yo. Nave Yowo ávira véri va michetche ni itchoko, ahusiha, écha mukwaha orowaru o Yerusalemu. Nave mutchu áhi wa Yowo, Apwiya, óvulushiwa tawala?-?khanyeya khwino? Nyenya Yowo áhi wa yawo, Ereryashani ovolowa va milakoni vonimuwa; ntakhara atchu anchipale, kinolélani, enarwa‐ekhwelakhwela ovolowa’mo, nave herwa‐ewerya. Vári avinnye mwanene empa awala va milakoni, nave nyuwo munarwa‐m’pacherya wemela va ntchachoni, ni wokotcha va nseleni, ni olocha, Apwiya nihuleleni hiyo; nave Yowo anarwa‐ákhula ii wa nyuwo, Nkinasuwela nyuwo wiwo munarwelanyu’wo; vavo munarwa‐m’pacherya olocha, Hiyo nálya nave náwurya vakhoveni vanyu, nave mwáhusiha m’makhwála ówahu: nave yowo anarwa‐alocha, Kinalocha wa nyuwo, Nkinasuwela wiwo munarwelanyu’wo; vinyani’vo va miva, othene awera sohikhala sekhaikhai. Onarwa‐okhala wiwo wunla ni okhuriha minno, munirianyu mone Abrahamu, ni Isake, ni Yakobo, ni alipa‐miririmo othene, mu Omwene wa Muluku, nyenya nyuwo mekhinyu mukumiheryiwe vate. Nave atchu enarwa‐erwela wiwo onakhuma nsuwa, ni wiwo onanéla nsuwa, ni wiwo onaya etcheku ya murupi, ni wiwo onarwela etcheku ya murupi, ekilathi mu Omwene wa Muluku. Nave onani, arivo ókiserya yawo enarwa‐ekhala ópacherya, nave arivo ópacherya enarwa‐ekhala ókiserya. Va elukuluku yeyo yárwa’vo aFarisi akina, elochano, Khumani, nave vinyani’wo wino; ntakhara Herode anahawela owiphani. Nave Yowo áhi wa yawo, Haweni mwamuléle nanthala owo, Nkonani kinakumiha minepa yonanara, kinakutchula openusha olelo ni omelo, nave omurocho kinakokholiwa. Nyenya’tho kinnaphwanela kirowe mukwaha’ka olelo ni omelo ni omurocho, ntakhara honemyereryiwa wi mulipa‐miririmo atholowe okhwipi waya wa Yerusalemu. Yerusalemu, Yerusalemu, weyo awipha alipa‐miririmo, ni awavonya maluku yawo enarummwa wa weyo! manki wili wili kákhwela othukumanya anamwaneá, ntoko mwanakhu ni asana’we vathi va makuphelo awe, nave hemwákhwenle hoe! Onani empa’nyu enahiyiwa wa nyuwo, ya milepe; nave kinalocha wa nyuwo, wi, Hamurwa‐mukona Miyo, ophiyerya munarwa‐mwi, Órélihiwa Yowo anarwa mu nsina na Apwiya. Nave vári Yowo ávolowiliye mu empa ya mmoha a aFarisi nihiku na Sabata, olya epau, yawo yámmurora. Nave onani, vári okhoveni wawe mutchu a epúlu. Nave Yesu áhákhula ii wa alipa‐malamulo ni aFarisi, alocha, Onnemyiwa nihiku na Sabata openusha, akhweya hoc? Nyenya yawo yákhala lakalaka. Nave ámukusha yowo ampenusha, amuléla arowe. Nave áhi wa yawo, Tani a nyuwo púru awe nari enyope awe emorenle mwihimeni, nave harwa‐akumiha vavo nihiku na Sabata? Nave yawo heyáwenrye okokiha masu va itchu iha. Nave Yowo álocha niphwanaphwaniho wa yawo yítchaniwe wi alyeno, vawona wi yámwithanlela minyukhu ya mahala, alochano, Vothe vene onitchaniwá weyo ti mutchu o yólya ya othela ohihamele va munyukhuni wa mahala; wi akhweya mukina a mahala awopwaha weyo anirimwitchaniwa ti yowo, nave aniriye aphiye yowo áwitchanne ni ola, anirimlocha wa weyo, Mvahe ola nipuro; nave vavo onarwa‐opacherya wuliwa muru vokilathi va munyukhuni wokiserya. Nyenya vothe vene onitchaniwá weyo, hawe wakilathi o nipuroni nokiserya; wawihihá wi arwile yowo áwitchanne weyo, anirimlocha ni weyo, Nthamwene aka, susa, wela wino: vavo onarwa‐okhala ni nchichimiho va mithoni va othene okhala va yólya vamoha ni weyo. Ntakhara mutchu yowo anisinnuwiha anarwa‐ayevihiwa; nave awiyeviha anarwa‐annuwihiwa. Nave álocha’tho wa yowo ámwitchanne, Onaryeheryá yólya ya othana akhweya ya oshekuwa, ohitchane anthamweneá, nari anná, nari a nihimo ná, nari ahimá anene muhakhu; wi akhweya yawo’tho enakokiherya owitchana weyo, nave onarwa‐okhalano yamahala. Nyenya wáryeheryaka yólya witchane óhawa, órakala, ótuthunya, évasi; nave onarwa‐okhala óréla; ntakhara yawo hiyanono yokokiherya weyo yamahala: vawi enarwa‐ekokiheryiwa yamahala va ovinya’tho wa ékhaikhai murima. Nave mukina a yawo óhamela va yólya vamoha ni Yowo íwaliye iha, áhi wa Yowo, Óréla yowo anarwa‐alya ipau mu Omwene wa Muluku. Nyenya áhi wa yowo, Mutchu mukina áryeherya yólya etokotoko; ítchana atchu anchipale; nave árumiha kapuro awe va elukuluku ya yólya olokoha wa awitchaniwa’wo, Rwani, ntakhara sothe sene soryeheryiwa hihano. Nave othene ni murima mmoha yápacherya ohuchukula. Ópacherya áhi wa yowo, Miyo kothuma emacha, nave kinaphwanela kikhume kóne; kinnoveka okemyererye miyo nkiya’wo. Nave áhi mukina, Miyo kothuma inyope sa mapisi mathanu, nave kinarowa wi keryerye; kinnoveka okemyererye miyo nkiya’wo. Nave áhi mukina, Miyo kothela muthiana, nave va nthowa nenla nkiwerya orwa. Nave kapuro’wo ákokiliye áléla pwiya’we itchu iha. Vavo mwanene empa áshimwa, ii wa kapuro awe, Akuva okhuma, hawe o makhwála ni o’phironi sa muchetche, wárúhe munno óhawa ni órakala ni évasi ni ótuthunya. Nave kapuro’wo áhi, Apwiya, yeyo mwálamulenlanyu yoheriwa, nave nipuro ninnahalaru. Nave pwiya álocha wa kapuro’wo, Khuma, oye o ramphani ni iphiro sa o’machani owákelelihe atchu evolowe, wi empa’ka esareye. Vawi kinalocha wa nyuwo, wi havovo mmoha a alopwana awitchaniwa’le enarwa‐elawiha yólya’ka. Nave miloko minchipale ya atchu yámuhóla Yowo; nave Yowo árukunuwa, ii wa yawo, Mutchu arwa wa Miyo, óhícha atithinnya ni amannya, ni mwariye, ni anamwane, ni anna, ni arokorawe, ahe ni okumi awe ene wa yowo mwanene, hanawerya okhala óhuserya’ka. Nave mutchu yowo ahinatesha mwikimanyo awe wa mwanene mekhiye, ni orwa vachuli vaka, hanawerya okhala óhuserya’ka. Vawi tani a nyuwo anahawela oteka empa yorekama, hanalika okilathi, álakhanyerya esisapo aya, one árino sovelihano? Wi akhweya áhinohiha, atikithenrye vathi maluku a othipela waya, nave ahiwerya oveliha, atchu othene óvarerya enapacherya omutheya yowo, ni olocha wi, Mutchu’la ápacherya oteka, nave hawenrye oveliha. Akhweya mwene tani arikimrowa okumana ni ekhocho ya mwene mukhwawe, hanalika okilathi, akohana ni atokwene áriki awerye ni asurutato awe masana makhumi khumi owanano ole anamórwa owo owanano ni asurutato masana makhumi khumi meli? Nyenya áhiwerya anarumiha achamasowa, vavo mukina owo oriye ochiwene, akoha sa murechele. Ntakhara awe vano mutchu mukina a mwa nyuwo ahinaleva sothe sene oriyeno hanawerya okhala óhuserya’ka. Wawihihá mwapa ori wosiva; nyenya mwapa owo wonwa onasivihiwa ti sheni? Honaphwanela oheliwa va’machani nari va’chúrwani, onayehiwa vate. Yowo orino maru awíwa iwe. Nyenya alipa‐mushokho othene ni atchu ótcheka yámwachamela orwa omwiwa. Nave yáchénya aFarisi ni alipa‐orepa, yi, Ola anakhela atchu ótcheka, analyano. Nyenya álochano niphwanaphwaniho nla, ii, Mutchu tani a nyuwo orino ipuchepuche makhumi khumi, nave voriméla emoha ya iho, manki hanahiya mu’takhwani sikina iho makhumi mathanu na masheshe ni sowapula thanu na sheshe, atcharatchara yoriméla eyo ophiyerya aphwannye? Nave aphwannye, anireya va makhatani awe óhakalala. Nave aphiyale o’mpa wawe anawopa anthamwene awe ni ahimawe, alochano, Hakalalani ni miyo, ntakhara káphwanya epuchepuche aka yoriméla eyo. Kinalocha wa nyuwo, wi wawihihá onarwa‐okhala otheya wirimu ntakhara a mulipa‐otcheka mmoha órukunuwa murima, opwaha ni atchu ékhaikhai makhumi mathanu na masheshe ni ówapulaya athanu na sheshe, yawo ohináthowa orukunuwa murima. Akhweya muthiana tani orino icharama sawéla khumi, yariméla emoha, hapariha onyari, avela empa’we, avyavya mwawitchalela ophiyerya aphwannye? Nave aphwannye anawopa anthamwene awe ni ahimawe, alocha, Hakalalani ni miyo, ntakhara káphwanya echarama kárimélihalaka eyo. Hihá, kinalocha wa nyuwo, ori otheya va mithoni va angelo a Muluku ntakhara a mutchu ótcheka mmoha yowo anarukunuwa murima. Nave Yowo áhi, Mutchu mukina ári ni anamwane asilopwana eli; nave mukhani owo áhi wa atithinnya, Atithi, kikaweleni khuluwi saka sa va muhakhu anyu. Nave yowo áhákawela sokumi awe. Nave evinre mahiku awalakhanyeya mwana mwamukhani owo áthukumanya sothe sene, arowa mukwaha’we wilaponi yochiwene; nave wiwo ápahula muhakhu awo ni makhalelo óhuwa. Nave ámanliye sawe sothe sene, vákhala etala etokotoko mwilaponi mule, nave yowo ápacherya othowiwa. Nave árowa ílisha wa nethi mmoha a elapo ele; nave ola ámurumiha o nikuwani wawe okukhula ikupa. Nave áhawela ovoniha erukulu awe ni ikakhara hiho ikupa sinalyaya, nave havovo mutchu ámunnyile etchu. Nyenya úpuwenliye m’murimani, áhi, Alipa‐muteko óliveliwa anchipale a atithaka arino ipau sawácha, nave miyo kinnariméla wino ni etala? Kinavinya kirowe wa atithaka, nave kinalochano, Atithi kátchekela wirimu ni va mithoni vanyu: nkinakhala óphwanela’tho nari weriwa mwaninyu; mukere miyo ntoko mmoha a alipa‐muteko anyu. Nave yowo ávinya, arwa wa atithinnya. Nyenya árwiye worekama, atithinnya ámóna, amoriwa ikharari, atchimaka, amuwela va’shikoni vawe, amunúlasha. Nave mwana owo áhi wa yowo, Atithi kátchekela Wirimu ni va mithoni vanyu, nkinakhala óphwanela’tho nari weriwa mwaninyu. Nyenya atithi owo álocha wa akapuro awe, Akuvani okumiha musopero worerasha, m’muwarihe; nave m’vaheni munela o ntatani nawe ni isapato o manani awe: nave rwannoni mwana a’nyope óneneva, m’mwiphe, nave n’lye, n’theye: ntakhara mwana’ka ola ári ókhwa, nave anakhala’tho mkumi; ári óriméla, nave ophwanyiwa. Nave yápacherya otheya. Nyenya mwanawe mtokotoko ári o’machani. Nave arikimkóka yowo ni wachamela o’mpa, áhiwa wipa ni wina. Nave áhitchana mmoha a amiravo, amukoha, Itchu iha ti sawisheni? Nave yola áhi wa yowo, Munná mukhani ophiya; nave atithá yámwipha mwana a’nyope óneneva owo, ntakhara ámwakhela yowo ari mkumi. Nyenya áshimwa, nave hákhwenle ovolowa. Nave atithinnya ákhuma amuchenyerya. Nyenya áhákhula ii wa atithinnya, Onani miyo kákhala kapuro anyu miyakha minchipale yawihiha, nave nkátchenke va nlamulo nanyu ilukuluku sothe sene; nave hemwákivahile miyo omoha mano mwasana a’puri, wi kitheye ni anthamwene aka. Nyenya áruliye mwaninyu ola, ómala sokumi anyu ni athiana a mlavilavi mwámwiphela mwana a’nyope óneneva. Nyenya yowo álochano, Mwanaka, weyo ori ni miyo mahiku othene, nave saka sothe sene siri sawá. Nyenya wáphwanela wi nihakalale ni otheya: ntakhara munná mukhani ola ári ókhwa nave ori mkumi; áriméla, nave ophwanyiwa. Nave Yowo álocha’tho wa óhuserya’we, Vári mutchu mwanene muhakhu, ári ni kapitao awe; nave yola álokoheryiwa wa yowo wi anampahula muhakhu awe. Nave ámwitchana, ii wa yowo, Ela ti sheni kiniwaka sa weyo? Okithoriherye sa okapitaoá; vawi howerya okhala’tho kapitao. Nave kapitao ola áhi m’murimani mwawe, Kini kere sheni miyo, ntakhara pwiya’ka anakikumiha‐okapitao? olima nkinono ikuru, ovekaveka onnakuliha muru. Kinnasuwela yeyo kiniriaka kere, wawihihá wi akikumiha mu okapitao, atchu yakakhele’tho o’mpa waya. Nave áhisitchanela mmoha ni mmoha a alipa‐opoleya othene a pwiya’we, alocha wa ópacherya, Wápoleiye sheni wa pwiya’ka? Nave áhi, Mino ya makhurwa nsana nimoha. Nave yowo álochano, Kusha ekaratá, wakuve okilathi, orepele, makhumi mathanu. Vavo áhi wa mukina, Nave weyo orino sopoleya sawihai? Nave yola áhi, Makali a tirigu nsana nimoha. Yowo álochano, Kusha ekaratá orepele makhumi mathanu na mararu. Nave pwiya’we áthamala kapuro owoka ole, wi áhera mwa miruku; ntakhara anamwane a mahiku a vathi vano ari a miruku mu nloko naya opwaha anamwane a omwaléla. Nave Miyo kinalocha wa nyuwo, Mwisere nyuwo mekhinyu anthamwene ni muhakhu wohikhala wekhaikhai; wi wothowani, yawo yawakheleni nyuwo mu ipa sa’kuwo sohithála. Yowo anaroromeleya mwikhanikhani ori’tho ororomeleya mwitokotoko; nave yowo ahikhanle ékhaikhai mwikhanikhani hakhanle’tho ékhaikhai mwitokotoko. Ntakhara awe mwáhikhanle óroromeleya m’muhakhuni wohikhala wekhaikhai, tani anarwa‐ororomelani nyuwo ni muhakhuhakhu? Nave mwáhikhanle óroromeleya ni sawe sa mukina, tani anarwa‐ovahani nyuwo sa nyuwo anene? Havovo mmiravo a m’pa anawerya okhala kapuro a apwiya eli; vawi akhweya anarwa‐ichana ni mukina, asivelana ni mukhwawe; akhweya anarwa‐atchara mukina, avevula mukhwawe owo. Hamuwerya okhala kapuro a Muluku ni a Muhakhu. Nyenya aFarisi, tawo ósivela icharama, yáhiwa iha sothe sene; nave yámutheya. Nave áhi wa yawo, Nyuwo, mwá awisera mekhinyu ékhaikhai va mithoni va atchu; nyenya Muluku annasuwelasha mirima’nyu; ntakhara ela enannuwihiwa mwa atchu eri yotakhala va mithoni va Muluku. Malamulo ni alipa‐miririmo yákhala’vo ophiyerya va Yohane; opacherya vavo enalaleyiwa Mitchaka Yaphama ya Omwene wa Muluku, nave atchu othene ennákelela ovolowa’mo. Nyenya ti wokhweya wi erimu ni elapo sivinye’vo opwaha wi yorempwa ekhani emoha ya malamulo yúwe. Mutchu ómunnya nnashi mwariye, athela mukina, anamraruwa; nave yowo anathela awunnyiwa nnashi owo ti iyawe, anamraruwa. Nave vári mutchu mwanene muhakhu ámuwara koveka ni shúkha, anámutheya, anámólya mahiku othene; nave óvekaveka mukina, nsina nawe Lazaro, ákuhiwa va milakoni vawe ósareya makhwacha, nave ákhwela ovona ni somora va ehasari ya mwanene muhakhu’wo; nyenya’tho anapwa yárwa elata makhwacha’we. Nave wári wi óvekaveka owo ákhwa, ni wi ákushiwa yowo ti angelo o nakhopeni a Abrahamu; nave mwanene muhakhu’wo áhokhwa’tho, avithiwa mu nihiyeni. Nave m’Hade áweliha mitho awe, ákhanliyeno masoso, óna Abrahamu vachai, ni Lazaro mu nakhopeni mwawe. Nave áweliha masu ii, Atithi Abrahamu, kimoreleni ikharari miyo, m’murume Lazaro, wi ataphe ethoka ya munwe awe m’mahini, ariryihe nlumi naka; wi kinnahoshiwa tchiri m’moshoni wa moro ola. Nyenya Abrahamu áhi, Mwana, upuwela wi wáhakhela sosiva sá wáriá mukumi weyo, mummo’tho Lazaro sonanara; nave hihano yowo annahakalalihiwa vava, nyenya weyo onnahoshiwa tchiri. Nave’tho, véri va hiyo ni nyuwo votikitheryeya eshephwa etokotoko, wawihihá wi yawo ókhwela olapuwa orwela wino oya wa nyuwo hewerya, nari orwela owannyu iwo olapuwa orwa wa hiyo, hewerya’tho. Nyenya áhi, Vavo kinovekani, Atithi, wi m’murume o’mpa wa atithaka; vawi kirino anna athanu; awerele namona wi yawo’tho enirimorwa o nipuroni nla na masoso. Nyenya Abrahamu áhi, Ari ni Mose ni alipa‐miririmo; ewiwelele yawo. Nyenya áhi, Hoe, Atithi Abrahamu, nyenya’tho mukina aya wa yawo órwela wa alipa‐okhwa enarwa‐erukunuwa murima. Nyenya áhi wa yowo Yáhiwelela Mose ni alipa‐miririmo, herwa‐eleketcheya murima nari mukina avinnye wa alipa‐okhwa. Nave áhi wa óhuserya’we, Honaweryeya wi sotchekiha sihirwe; nyenya ochilu yowo anarwano. Okákhala phama wa yowo nluku na nshilo náma?-?keleleiye va’shikoni vawe, nave akávonyiwa yowo mu’nia, opwaha wi akátchekiha mmoha a akhani ala. Waralakani mekhinyu; atcheka munná omulopole; atcharuwa, omukhurumuwele. Nave ótchekela othanu na wili va nihiku naya, nave órwela othanu na wili ni olocha, Kotcharuwa miyo; onarwa‐omukhurumuwela. Nave arummwa yáhi wa Apwiya, Munachererye nroromelo. Nyenya Apwiya áhi, Mwárino nroromelo ntoko mwámmiso a evai, mwalocha wa mwiri ola wa mukúkhu, Opholiwe, waliwe mithe mu’nia; nave okáhiwelela nyuwo. Nyenya tani a nyuwo orino kapuro ólima, akhweya ókukhula ipuchepuche, yowo aniriye akóke orwela o’machani anarwa‐alochano, Volowa hihano kilathi olye; ohilochano tchiriene, Okiryeheryele yólya miyo, wimakele, okiruméle ophiyerya kilyile ni owurya, nave kimanle miyo onarwa‐olya ni owurya weyo? Mano anamuthamala kapuro’wo ntakhara áhera solamuleliwa? Wawihihá nyuwo’tho mwenre sothe sene solamuleliwa nyuwo, lochani, Hiyo ná akapuro a’theru, n’rimwera iha n’naphwanelahu wera. Nave wári, arikimrowa o Yerusalemu wi Yowo ámvira véri va Samariya ni Galileya. Nave ávolowiliye mwitchokoni ekina, yáhopanano alopwana khumi a marecha, yawo yémenle ochiwene; nave yawo yáweliha masu, elocha, Yesu, Pwiya, munimorele ikharari. Nave áwonniye áhi wa yawo, Haweni, mwisonihe mekhinyu wa alipa‐ephepa. Nave wári, erikimrowa, yáryeheryiwa. Nave mmoha a yawo, ónniye wi ápenushiwa ákokela muchuli, achichimiha Muluku ni masu matokotoko, nave áthipela eyuchi vathi o manani awe, amuthamala Yowo; nave yowo ári mSamariya. Nave Yesu áhákhula ii, Heyáryeheryiwe khumi? nyenya ari wowi athanu nasheshe ale? Ókóka ochichimiha Muluku haphwanyiwe mmoha mano, nyenya mulecho’la? Nave áhi wa yowo, Vinya, orowe; nroromelo ná nihovulusha weyo. Nave aFarisi yámukohilaya wi, Omwene wa Muluku onarwa lini, áwakhula, ii, Omwene wa Muluku honarwa ni woneya: nave herwa‐elocha, Nkonani ola, nari owo! Vawi, nkonani, Omwene wa Muluku ori mpuwa mwa nyuwo. Nave áhi wa óhuserya’we, Enarwa‐erwa mahiku, yawo munirianyu murwe‐mukhale ni minkhela wona nimoha na mahiku a Mwana a mutchu, nave hamurwa‐mona. Nave enarwa‐elocha ni nyuwo, Nkonani nlo! nkonani nla! muhivinye nari muhatchare; vawi ntoko etari enaverunya orwela okina vathi va erimu, emwaléla ophiyerya okina vathi va erimu, wawihihá anarwa‐akhala Mwana a mutchu mu nihiku nawe. Nyenya anaphwanela wona sososa sinchipale arohiwe ti atchu ala. Nave ntoko mwákhala m’mahiku a Nowa, mummo munarwa‐mukhala’tho m’mahiku a Mwana a mutchu. Yálya, yáwurya, yáthela, yátheliwa, ophiyerya nihiku nlo Nowa ávolowiliye m’mwacheyani mtokotoko, nave yárwa mahi, etolosha othene ala. Ntoko mummo’tho mwákhalelaya m’mahiku a Loti; yálya, yáwurya, yáthuma, yátumiha, yáhála, yáteka ipa; nyenya nihiku nlo Loti ákhumaliye mSodomo wárupa moro ni sulfure sorwela wirimu, nave sátolosha othene ala; ntoko mummo onarwa‐okhala nihiku nawupululuwa Mwana a mutchu. Nihiku nenlo yowo anarwa‐akhala vasulu va nipatho, nave mirichi awe m’pa, ahikhuruwe okusha ela; nave yowo ori m’machani emohamoha ahikóke o sawe sa muchuli. Upuwelani mwara a Loti. Mutchu yowo anakhwelasha okhapelela okumi awe anarwa‐ariha, nyenya mutchu yowo anariha, anarwa‐akhapelela. Kinalocha ni nyuwo, Ohiyu yowo enarwa‐ekhala eli va okamani mmoha; mmoha anarwa‐akushiwa, nave mukina anarwa‐ahiyiwa. Vanarwa‐vakhala athiana eli óshila vamoha, mmoha anarwa‐akushiwa, nave mukina anarwa‐ahiyiwa. Nave áhálochela niphwanaphwaniho nawi enaphwanela yawo ovekela mahiku othene, óhivela; alocha, Mwitchokoni móri mwári mulipa‐othoriha óhóva Muluku, ni óhithokororya mutchu. Nave mwitchokoni’mmo mwári námukhwele; nave árwa wa yowo alocha, Okithoriherye mulachu wa óvanyihana ni miyo. Nave hákhwenle vopacherya vaya; nyenya vakhani ni vakhani áhi mwa mekhiye, Nari kihóvaka Muluku, nari othokororya mutchu; nyenya ntakhara a okúkhula miyo námukhwele owo kinamuthoriherya mulachu, wi anakiveliha ni orwórwa wawe. Nave Apwiya áhi, Nkiwelelani álonchiye mulipa‐othoriha óhikhala ékhaikhai. Nave Muluku harwa‐erela ekhaikhai óthanliwa awe yawo enamwitchana othana ni ohiyu, vawi annálevela murima? Kinalocha ni nyuwo, Anarwa‐akuva owerela ekhaikhai. Nyenya Mwana a mutchu aniriye arwe anarwa‐aphwanya nroromelo velaponi? Nave áhi’tho wa akina yíroromela mwa mekhaya wi ari ékhaikhai, evevula othene akina, niphwanaphwaniho nla, Atchu eli yáwela oya o’mpa ya Muluku ovekela; mukina owo mFarisi ni mukhwawe mulipa‐mushokho. MFarisi owo áhémela avekela iha mwa mekhiye, Muluku, kinnothamalani wi nkiri ntoko atchu akina othene, óhuhula‐huhula, óhikhala ékhaikhai, óraruwa, akhweya’tho ntoko mulipa‐mushokho’la; kininanela yólya wili sabata mmoha; kinaveléla yanekhumi ya sothe sene kiriákano. Nyenya mulipa‐mushokho’wo arikimwemela vachivene hákhwenle nari oweliha mitho wirimu, nyenya’tho áhisúkutcha va nakhopeni vawe alocha, Muluku, mukimorele ikharari miyo ótcheka. Kinalocha ni nyuwo, ákhuruwela o’mpa wawe aweriwa ékhaikhai yola’tho, ohi ole hoe; wi mutchu awisinnu?-?wiha mekhiye a narwa‐ayevihiwa; nyenya awiyeviha mekhiye anarwa‐annuwihiwa. Nave yámukusherya Yowo anamwane a makwiya wi átannye; nyenya óhuserya yónnaya, yáhásamela. Nyenya Yesu áwitchana, alocha, Emyani anamwane erwe wa Miyo, nave muháhihe: vawi Omwene wa Muluku ori wa awihiha. Tchiri kinalocha wa nyuwo, Mutchu anahakhele omwene wa Muluku ntoko mwana, havolowa’mo tchiri. Nave mutokwene mukina ámukoha Yowo, alocha, Muhusiha aphama, kere sheni, wi kivolowe okumi wohimala? Nyenya Yesu áhi wa yowo, Hai onakerá Miyo aphama? havovo aphama, nyenya mmoha, ti Muluku. Onnasuwela malamulo, Ohiraruwe; Ohiphe; Ohiye; Ohere namona awotha, Chichimiha atithá ni amayá. Nyenya áhi, Iha sothe sene kákhapelela opacherya va onamwane aka. Nyenya Yesu íwaliye, áhi wa yowo, Enothowa etchu emoha: tumiha sothe sene oriáno, okawele óhawa; nave onarwa‐okhalano muhakhuhakhu wirimu; nave hanke wino, kitchare Miyo. Nyenya vawiwa iha áthananasha winchipale; vawi ári mwanene muhakhu mwinchipale. Nave Yesu ámonniye áhi, Manki ti wukhula wa atchu anene muhakhu ovolowa omwene wa Muluku! Vawi ti wokhweya wa ekamila evire va ephaka ya sikano wopwaha wa mwanene muhakhu, avolowe omwene wa Muluku. Nyenya awiwa’wo yáhi, Nave tani anáwerye ovulushiwa? Nyenya Yowo áhi, Itchu sohiweryeya tatchu sinaweryeya ti Muluku. Nave Petro áhi, Nkonani hiyo nohiya sauhu sa hiyo anene, nave nihotcharani Nyuwo. Nyenya áhi wa yawo, Tchiri kinalocha wa nyuwo, Havovo mutchu áhiyale empa, nari mwariye, nari anna, nari ómuyara, nari anamwane, ntakhara a omwene wa Muluku, nyenya anarwa‐akhela sokokihiwa wopwaha’tho m’mahiku yala; nave m’mahiku a muhólo okumi wohimala. Nave áhikusherya khumi neli awo, ii wa yawo, Nkonani, n’nawela oya o Yerusalemu, nave sinarwa‐sikutchuliwa wa Mwana a mutchu sothe sene sorempwa ti alipa‐miririmo. Vawi enarwa‐emveléla wa amalapo, nave enarwa‐emuroha, emwerela elomwe, emutaphela mara: nave emuwashunle enarwa‐emwipha; nave nihiku naneraru anarwa‐avinya’tho. Nave heyásuwenlesha etchu ya iha; nave masu ala yákhuweya wa yawo, nave heyásuwenlesha solochiwa iho. Nave wári yáchamenlaya o Yeriko, mulipa‐evasi mukina ákilathi mukhwipi mwa’phiro, avekaveka; nave íwaliye muloko wa atchu orikimvira, ákoha, Ela ti sheni? Nave yámuléla, wi, Yesu mNazarayo anamvira. Nave ákhuwela, alocha, Yesu, Mwana a Davide, mukimorele ikharari. Nave óhola’wo yámsamela, wi akhale lakalaka; nyenya yowo ákhuwelasharu, Mwana a Davide, mukimorele ikharari. Nave Yesu áhémela, alamulela wi erweno wa Yowo: nave áphiyaliye vakhiviru, ámukoha, Onakhwela kiwerele sheni? Nave áhi, Apwiya, wi kone’tho. Nave Yesu áhi wa yowo, Ona’tho: nroromelo ná nihovulusha weyo. Nave vavo áhona’tho, amutchara Yowo, ni ochichimiha Muluku: nave atchu othene yónnaya, yámuthamala Muluku. Nave ávolowa, apwaha va Yeriko. Nave nkonani, mulopwana, ótchuwiwa nsina nawe Zakeyu; nave yowo ári mutokwene a alipa‐mushokho, nave yowo ári amuhakhu. Nave ákhwela wona Yesu ori ani, nave háwenrye, ntakhara a muloko’wo, vawi ári órika. Nave átchimaka, ahóla, awela m’mukúkhuni wi amone Yowo; ntakhara áhawela ovira ephiro yele. Nave árúliye va nipuroni’vo Yesu áweliha mitho ii wa yowo, Zakeyu, akuva, okhuruwe; wi olelo kinaphwanela okhala m’pa mwá. Nave áhakuva, akhuruwa amwakhela Yowo ahakalalaka. Nave yónnaya yáchénya othene, elocha, Ávolowa wareryano mutchu yowo ori ótcheka. Nave Zakeyu áhémela ii wa Apwiya, Nkonani, Apwiya, nishu naya na saka sothe sene kinavahaka wa atchu óhawa; nave kákha etchu wa mutchu mowoka, kinamukokiherya osheshe. Nave Yesu áhi wa yowo, Olelo ovulusha womorela empa ela, wi yowo’tho ti mwana a Abrahamu. Vawi Mwana a mutchu árwa wavyavya ni ovulusha yoriméla eyo. Nave yíwalaya iha yawo, Yowo áhachererya alocha niphwanaphwaniho, ntakhara ári vakhiviru ni Yerusalemu, nave yawo yáhanyiherya wi omwene wa Muluku onahawela woneya vavo. Vavo áhi, Mutchu a nihimo novuwa áya wilaponi yochiwene, wisakhelela mekhiye omwene, ni okoka’tho. Nave áhitchana akapuro awe khumi, ávaha icharama khumi, ii wa yawo, thumannoni marocha ophiyerya kikonke’tho. Nyenya anethi a vetchokoni vawe yámwicha, eruma achamasowa emutchare ochuli ni olocha, Hiyo han’nakhwela mutchu’la akhale mwene ahu. Nave wári, ákonkiye yowo, ákhenle omwene owo, nave áhi emwitchanele akapuro ale, ávahiliye icharama iho, wi asuwele yárukunushenle sheni vothuma marocha. Nave áphiya ópacherya, alocha, Pwiya echarama’nyu yáthuma yisachererya icharama khumi. Nave áhi wa yowo, Yaphama, kapuro aphama weyo; wi wokhala óroromeleya mwikhanikhani, khalano olamulelo va itchoko khumi. Nave árwa anawili, alocha, Pwiya, echarama’nyu yorukunushela icharama thanu. Nave áhi wa yowo’tho, Khala weyo’tho ólamulela itchoko thanu. Nave mukina árwa, alocha, Pwiya, nkonani, tila echarama’nyu kákhapelela va mwétchepe: vawi káwovani, ntakhara nyuwo mwá awuma murima: munatesha yeyo mwahákuhalanyu vathi, mukakatcha yeyo mwahámisalanyu. Álochano, Vawanoni vá kinothoriha, kapuro ónanara weyo. Wásuwela wi miyo ká mutchu awuma murima, ótesha yeyo kahákuhalaka, ni ókakatcha yeyo kahánlaka; nave hai wahávelénlá echarama aka vopoleyiha, nave vorwa miyo nkákusha ni yawachererya’ya? Nave áhi wa yawo awemela’vo, M’viheryeni echarama eyo, m’vahe wa owo orino icharama khumi. Nave yáhi wa yowo, Pwiya, orino icharama khumi. Kinalocha ni nyuwo, wi, Mutchu ókhalano anarwa‐avahiwa; nyenya wa yowo ahinono etchu, nari yeyo oriyeno enarwa‐evíhiwa wa yowo. Nyenya amwichani aka’le óhikhwela wi kinarwa‐kikhala mwene aya, mwakusheryeni wino, muwiphe vakhoveni vaka. Nave álonchiye iha áháhólela awela o Yerusalemu. Nave wári, áchamenliye o Betefage ni Betaniya, va mwakoni wotchuwiwa wa Azitona, áruma eli a óhuserya’wo, ii, Haweni witchokoni eri voluluwana ni nyuwo; mummo, m’voloiye, munaphwanya mwana a púru ómakiwa, vavo havovo mutchu áwenle’voru; m’mutaphule yowo m’mukushe. Nave mutchu ii wa nyuwo, Munamutaphulelani? munarwa‐mulocha, Apwiya ámurama. Nave yávinya órummwa’wo, ephwanya ntoko enriye olochano. Nave yátaphunlaya mwana a púru, anenaya yáhi wa yawo, Munamutaphulelani mwana a púru? Nave yáhi, Apwiya ámurama. Nave yámukusherya wa Yesu: nave yávonya sowara saya va mwana a púru’wo, emuweliha’vo Yesu. Nave arikimvira Yowo, yáhatalela sowara saya m’phironi. Nave arikimwachamela Yowo hihano votherereya vaya va mwako wa Azitona, muloko wothene wa óhuserya wápacherya ohakalala ni othamala Muluku ni masu matokotoko, ntakhara a miteko yothene ya ikuru wónnaya; olocha, Órélihiwa Mwene owo anarwa mu nsina na Apwiya: Murechele wirimu, ni nchichimiho wirimurimu. Nave aFarisi akina a m’mulokoni wa atchu yáhi wa Yowo, Muhusiha, samelani óhuserya’nyu. Nave áhákhula ii, Kinalocha ni nyuwo, ala yakhala lakalaka maluku tanákhuwele. Nave áchamenliye, áhona etchoko eyo anlela yela, alocha, Wásuwenlesha nihiku nla, ahe weyo’tho, itchu sa murechele! nyenya hihano sinnakhuweya va mithoni vá. Wi mahiku enarwa‐yorwela, nave amwichaniá enarwa‐yorukuryeryiha mukhuryakhurya, yoricha weyo ryú, yovirela vothe vene’vo; nave enarwa‐yotolosha weyo, ni anamwaneá mwa weyo; nave herwa‐ehiya mwa weyo nluku nikina vasulu va nikhwaya; ntakhara hewásuwenlesha mahiku awiweherya wá. Nave ávolowa mu’mpa ya Muluku, ápacherya okumiha atchu ótumiha marocha, alochano, Worepiwa, Nave empa’ka enakhala empa yovekela’mo; nyenya nyuwo mohera yeyo nikhuku na alipa‐ohuhula. Nave ámuhusiha mu’mpa ya Muluku nihiku n’nihiku. Nyenya atokwene a ephepa, ni alipa‐orepa ni atokwene a atchu yákhwelasha omtolosha Yowo: nave heyáphwannye yeyo eniriaya yere; vawi atchu othene yámtchukela muloko Yowo wi emwiwe. Nave wári nimoha na mahiku awo Yowo arikimuhusiha atchu mu’mpa ya Muluku, ni olaleyerya Mitchaka Yaphama, yámurwela atokwene a ephepa ni alipa‐orepa vamoha ni atokwene; nave yáhi, elochano, On’léle hiyo; onera iha ni olamulelo wawisheni? Akhweya tani óvahile olamulelo ola? Nave áhákhula, ii wa yawo, Kinokohani masu Miyo’tho; nave mukiléle: Obatiso wa Yohane wárwenle wirimu, akhweya wa atchu? Nave yávanyihana mwa mekhaya, elocha, Nalocha onarwela wirimu; analocha, Ntakhara sheni mwahámuroromenlanyu? nave’tho nalocha, Onarwela wa atchu; atchu othene enanivonya maluku: vawi áleketcheya murima, wi Yohane ori mulipa‐miririmo. Nave yáhákhula wi, henasuwela wiwo onarwelaya. Nave Yesu áhi wa yawo, Nari Miyo’tho nkolélani olamulelo tani kinerakano itchu iha. Nave Yowo ápacherya olocha wa atchu niphwanaphwaniho nla. Mutchu áhála mithe emacha ya mpesa, apoleyiha wa alipa‐olima emacha, aya wilaponi ekina, alekela’wosha mahiku manchipale. Nave va mahiku a sawima árumiha kapuro awe wa alipa‐olima emacha’wo, wi emvahe’wo yawima ya emacha eyo: nyenya alipa‐olima’wo yámmana, emukokiha ahinono etchu. Nave áruma’tho kapuro mukina: nave yowo’tho yámmana, emwerela elomwe, emukokiha, ahinono etchu. Nave áruma’tho mukina aneraru: nave yowo’tho yámuhoma, emuriha okhwipi. Nave mwanene emacha owo áhi, Kini kere sheni? Kinarwa‐kiruma mwana’ka yowo kinasivelanakano; akhweya enamwerela mahala. Nyenya alipa‐olima’wo, yámonnaya, yálélana mukina ni mukhwawe, yi, Ola ti mukelampa: nimwiphe, wi mikelampa’we ekhale yauhu. Nave yámriha okhwipi wa emacha eyo, emwipha. Vavo mwanene emacha ya mpesa eyo anarwa‐awerela sheni? Yowo anarwa‐aphiya atolosha alipa‐olima emacha’le, avaha emacha wa akina. Nave yawo yíwalaya, yáhi, Muhere hihá hoe! Nyenya Yowo áháwehasha, ii, Ti sheni ela yárepiwe, Nluku nenlo yákhochilaya óteka empa, Nenla nákhala muru wa munyethe. Mutchu awúwa va nluku nla anarwa‐aphweya; nyenya va yowo n’námmorele, n’narwa‐nimwipha. Nave alipa‐orepa ni alipa‐ephepa atokotoko yákhwelasha omphara ni mata elukuluku yeyo; nave yáhóva atchu: vawi yásuwelasha wi áhálochela yawo niphwanaphwaniho nla. Nave yámuweherya, eruma alipa‐ohocha, yawo yisonihale ntoko ékhaikhai‐murima, wi yamukukuchele va masu awe, wawihihá wi yamveléle Yowo wutokweneni, ni olamulelo wa chamasowa. Nave yámukoha Yowo, elocha, Muhusiha, hiyo ninnasuwela wi munalocha ni ohusiha mokwasulela, ni ohithokororya sa withoni wa atchu, nyenya munahusiha ephiro ya Muluku weparipari: onnemyiwa manki oveléla mushokho wa Kaisara, akhweya hoe? Nyenya Yowo ásuwelasha owoka waya, ii wa yawo, Nkakoniheni Miyo erupiya ya meya. Eruku ni yorepa’ya ti yawani? Yáhi yawo, Ya Kaisara. Nave Yowo áhi wa yawo, Ntakhara awe velélani wa Kaisara sawe sa Kaisara, ni wa Muluku sawe sa Muluku. Nave heyáwenrye omukukuchela ni masu yawo va mithoni va atchu: nave yátikhina ni wakhula wawe, ekhala lakalaka. Nave yárwa wa Yowo aSaduki akina, yawo enalocha wi hawiwowo ovinya’tho wa okhwa; nave yámukoha, elocha, Muhusiha, Mose án’repela hiyo, munnawe a mutchu akhwa, ari ni muthiana, nave hanono mwana yowo, munnawe anarwa‐athela muthiana owo, amviherye munnawe epyo. Manki vári anna athanu neli: nave ópacherya áthela muthiana, akhwa ahinono mwana; nave anawili, ni aneraru yámuthela muthiana owo; nave yawihihá’tho athanu neli othene, heyáhiyale mwana, ekhwa. Vokutchulela ákhwa’tho muthiana owo. Vawihihá muvinya’tho yowo anarwa‐akhala mwara a wani a yawo? vawi athanu neli awo yámuthela. Nave Yesu áhi wa yawo, Anamwane a elapo ya vathi vano ennathela enatheliwa: nyenya yawo aweriwa óphwanela ophiyerya elapo yele, ni ovinya’tho wa okhwa, henathela nari otheliwa. Vawi hewerya okhwa’tho mahiku othene; vawi enaphwanaphwana ni angelo; nave ari anamwane a Muluku, ntakhara enakhala anamwane a ovinya’tho. Nyenya wi atchu ókhwa enavinya’tho áhupulula nari Mose, va Nikukhu nlo, ámuromonliye Apwiya, Muluku a Abrahamu, ni Muluku a Isake, ni Muluku a Yakobo. Nave Yowo hanakhala Muluku a alipa‐okhwa, nyenya a akumi: vawi atchu othene enakhala ni okumi wa Yowo. Nave alipa‐orepa akina yáhákhula yi, Muhusiha, molocha phama. Vawi heyálipale’tho murima omukoha Yowo etchu ya’theru. Nyenya Yowo áhi wa yawo, Enalocha hai wi Kristu’wo ti mwana a Davide? Vawi Davide mekhiye analocha mu ekarata ya Masalmo, Apwiya álocha wa Apwiya’ka, Okhale va ntatani naka nolopwana, Ophiyerya Miyo kiyanthe amwichaniá vathi va mananiá. Yawihihá Davide ámuromola Yowo Apwiya, nave nki ori mwana’we hai? Nave atchu othene erikimmwiwa Yowo, áhi wa óhuserya’we, Waralannoni alipa‐orepa, yawo enakhwela wechecha ówara misopero, enasivela olocheliwa m’mapuro a marocha, ni minyukhu ya mahala mothukumanela ni mapuro a mahala va sólya; yawo enapahula ipa sa anámukhwele, nave mowoka ennavekela mavekelo órekama: yawo enarwa‐yakhela olaka wopwaha. Nave Yesu áweliha mitho, óna anene muhakhu erikimriha soveléla saya mokhapelela’mo icharama. Nave áhona námukhwele mukina óhawa arikimriha mummo asíkhopiri eli. Nave Yowo áhi, Eparipari kinalocha wa nyuwo, námukhwele ola óhawa áriha’mo wopwaha othene: vawi othene yala yáriha’mo sawácha saya sa soveléla iho; nyenya yowo mwa othowiwa wawe áriha’mo sa okumi awe, sothe sene áriyeno. Nave akina erikimlocha sa empa ya Muluku eyo, wi yáryeheryiwa ni maluku orera, ni soveléla, áhi Yowo, Itchu iha munonanyu, enarwa‐ephiya mahiku, vavo han’rwa‐nihiyiwa vava nluku va nluku nikhwaya, nenlo han’rwa‐nimorihiwa. Nave yawo yámukoha, yi, Muhusiha, nave itchu iha sinarwa‐sikhala lini? nave eneneryo ti sheni iha siniriaya seriwe? Nave Yowo áhi, Weheryani muhihuwelihiwe: vawi anchipale enarwa‐erwa mu nsina naka, elocha, Miyo ti yene; nave, Elukuluku yohachamela: muhatchare vachuli vaya. Nave mwarwa‐mwiwa sa ekhocho ni onyakula, muhopopihiwe; vawi sinaphwanela iha sipacherye wereya; nyenya makutchuwelo hekhala vavo. Vavo álochano, Nloko na atchu n’narwa‐nivinyerya va nloko nikina; nave omwene ni omwene mukina: nave onarwa‐okhala ochikinyeya otokotoko, ni etala ni epahu m’mapuro ori ori, nave onarwa‐okhala sawopiha ni ineneryo sitokotoko sa wirimu. Nyenya sihereiye iha, atchu enarwa‐yopharani nyuwo ni mata, yohoshani, yovelélani nyuwo wipani sothukumanela’mo, ni sa kariposo, yokerihani nyuwo vahólo va mamwene ni achamasowa, ntakhara a nsina naka. Nave onarwa‐okhala wa nyuwo namona. Ntakhara awe titelelani m’murimani mwanyu, wi ohiphiyale mulachu muhupuwelele yeyo munirianyu mwakhule. Vawi Miyo kinarwa‐kovahani nyuwo m’wano ni miruku, hiho amwichani anyu othene herwa‐ewerya okhócha nari oványa. Nyenya munarwa‐m’veléliwa nari ti yawo yoyanreni, ni anna, ni a nihimo nanyu ni anthamwene anyu; nave akina a nyuwo enarwa‐ewiphihani. Nave atchu othene enarwa‐yichana ni nyuwo ntakhara a nsina naka. Nave han’rwa‐nipahuwa nihi nimoha na va muruni vanyu. Munarwa‐mukhalano okumi anyu mwivilelelo. Nyenya vothe vene munirianyu mone Yerusalemu arukuryeryiwe ti miloko ya alipa‐ekhocho, suwelashani vavo wi otoloshiwa waya wohachamela. Vavo yawo ari m’Yudeya etchawele o miakoni, nave yawo ari mpuwa mwa ola ekhume, nave yawo ari m’mawani ehivolowe’mo. Ntakhara yala ti mahiku ókokiherya, wi sothe sene sárepiwe seriwe. Nyenya ochilu arino yawo órupala, ni awamwiha anamwane mahiku ala! vawi vanarwa‐vakhala yohosha etokotoko va elaponi, ni esara va atchu ala. Nave enarwa‐yuwa ni wétha wa nlema; ephariwela mu kariposo oya o maloko othene a atchu; nave Yerusalemu anarwa‐anyikaliwa ni manani a amalapo, ophiyerya wi mahiku aya a amalapo ekhwanenle. Nave onarwa‐okhala ineneryo va nsuwa ni mweri ni itheneri; nave vathi vano ohawa wa maloko a atchu, erikimuhalela ni oruma waya wa enia ni machumusha’ya; atchu ótuthuwa ni wova, ni oweheryerya itchu sinamórwa wilaponi ya vathi: vawi ikuru sa wirimu sinarwa‐sichikinyeya. Nave vavo enarwa‐yona Mwana a mutchu arikimórwa mu nekuni ni ikuru ni nchichimiho ntokotoko. Nyenya siniriaya sipacherye wereya iha innuwani, welihani miru anyu; ntakhara wopoliwa wanyu wohachamela. Nave álochano niphwanaphwaniho; Onani mukúkhu, ni miri yothene: enaphuwaya, munnona musuwelasha va mekhinyu wi eyita eri vakhiviru vavo. Ahe, yawihihá nyuwo’tho, munirianyu mone itchu iha sirikimwereya, suwelashani wi Omwene wa Muluku ori vakhiviru. Tchiri kinalocha wa nyuwo, Atchu ala herwa‐ekhwa, ophiyerya sothe sene seriwe. Wirimu ni elapo ya vathi vano sinarwa‐sivinya’vo; nyenya masu aka herwa‐evinya’vo. Nyenya mwiweherye mekhinyu, wi akhweya mirima’nyu enirimvelihiwa ni olyólya ni ohapaliwa, ni sothokororya sa okumi yola, nave wi nihiku nlo n’nirimophiyeryani tuthu ntoko murákho: vawi n’narwa‐nihihá ni ophiyerya atchu othene ókhala withoni welapo yothene ya vathi vano. Nyenya nyuwo lipelelani mahiku othene, ni ovekela wi mwalipihe ovuluwa sothene iho sini sirwe‐sereye, ni wemelela okhoveni wa Mwana a mutchu. Nave othana ni othana ámuhusiha mu’mpa ya Muluku; nave ohiyu ni ohiyu ákhuma, akona va mwakoni waweriwa wa Azitona. Nave atchu othene yápeherya woshishelo orwa wa Yowo o’mpa ya Muluku omwiwa. Nave yólya ya ipau sohikhala ni yoruruvaliha yáháchamela, tiyo yaweriwa Paskha. Nave atokwene a ephepa ni alipa‐orepa yáhavyavya mamwiphelo awe, vawi yáhóva atchu awo. Nave Satana ávolowa mwa Yudase aweriwa Isikariote, yowo álakhanyeryiwe mmoha a khumi neli awo. Nave yowo ávinya, avánela ni atokwene a ephepa ni achamasowa momveléla Yowo wa yawo. Nave yáhakalala, elakanano omvaha icharama. Nave yowo áhémya, avyavya nihiku naphama nomveléla Yowo wa yawo, vahivovo muloko wa atchu. Nave nihiku na ipau sohikhala ni yoruruvaliha náphiya, nenlo yáphwanelaya wiphiwa ephepa ya Paskha. Nave Yowo árumiha Petro ni Yohane, ii, Haweni mun’ryeheryele hiyo Paskha, wi n’lye. Nave yawo yálochano, Munakhwela n’ryeherye wowi? Nave Yowo áhi wa yawo, Onani, m’volowile mwitchokoni, anakumana ni nyuwo mutchu arikimtesha muno wa mahi; m’mutchare yowo o’mpa wiwo aniriye avolowe’mo. Nave munalocha wa mwanene empa eyo, Muhusiha analocha ni weyo, Empa ya alecho eri wowi? wiwo kiniriaka kilye Paskha vamoha ni óhuserya’ka? Nave yola anawonihani empa etokotoko ya vasulu, yoryeheryiwa: muryeherye wiwo. Nave yawo yárowa, ephwanya ntoko álonchiyeno: nave yáryeherya Paskha. Nave ephiyenrye elukuluku aya, Yowo ákilathi va yólya, ni óhuserya vamoha ni Yowo. Nave áhi wa yawo, Kákhala ni minkhela tchiri olya Paskha ola vamoha ni nyuwo, kihipachenrye ohoshiwa; vawi kinalocha ni nyuwo, Nkirwa‐kilya ophiyerya ekhwanenle mu Omwene wa Muluku. Nave áhakhela ekahi, nave athamanle, áhi, Akhelani ela, mukawane mwa nyuwo mekhinyu: vawi kinalocha wa nyuwo, opacherya hihano Miyo nkirwa‐kiwuryaru yawima ya mpesa, ophiyerya Omwene wa Muluku oniriaya ophiye. Nave ákushaliye ipau, áthamala, ámeya, ávaha yawo, alocha, Ela ti mwíli aka wovahiwa ntakhara a nyuwo; erani ela yawupusherya’ka. Nave yawihihá’tho ekahi, omanle mukonelo, alocha, Ekahi ela ti nlakano nahihano mu nikhamini naka nenlo n’naheliwa ntakhara a nyuwo. Nyenya onani, ntata nawe na yowo anarwa‐akiveléla n’ri va ehasarini vava vamoha ni Miyo. Wi Mwana a mutchu anarowaru, ntoko wálokoheryiwa khuluwi; nyenya ochilu orino mutchu’wo anamveléla owo! Nave yápacherya okohana mwa yawo mekhaya, tani mwa yawo anarwa‐era ela. Nave wákhala ovanyihana mwa yawo, tani a yawo aneriwa mtokotoko. Nave áhi wa yawo, Mamwene a amalapo ennalapiha; nave yawo enálamulela eneriwa Awera‐saphama. Nyenya hevarwa‐vihihá ni nyuwo: nyenya’tho yowo ori mtokotoko mwa nyuwo, akhale ntoko mwamukhani; nave yowo ori ópacherya, akhale ntoko óruméla. Vawi mtokotoko tani, ókhala va yólya owo akhweya órumela owo? tahi ókhala va yólya owo? nyenya Miyo kiri véri va nyuwo wi ntoko óruméla. Nyenya nyuwo ti yenyu mwákhanle ni Miyo okhala wokhala mu sawehiwa saka; nave Miyo kinnovahani omwene, ntoko’tho Atithaka ákivaha Miyo, wi mwalye ni owurya o’hasarini waka mu Omwene aka; nave munarwa‐mukilathi va minyukhuni ya omwene ni othoriha maloko khumi na meli a Israyeli. Simoni, Simoni, nkona, Satana áháwela okusheni wi overeni ntoko tirigu: nyenya káhovekelela wi nroromelo ná nihishiphe: nave weyo, orukunuiye okilathihe anná. Nave áhi wa Yowo, Apwiya, kokhala, kiniri?-?mrowa ni Nyuwo o kariposo ni wukhwani. Nave Yowo áhi, Kinoléla weyo, Petro, oni wirimuhipa muthupi olelo vava ophiyerya oniryá okhóche oraru wi honakisuwela Miyo. Nave áhi wa yawo, Korumi?-?halakani óhikhala ni murupa wa icharama, ni murupa wa iphika, ni isapato, mwáthowiwa mano? Yáhi yawo, Hoe. Nave áhi wa yawo, Nyenya hihano, yowo ori ni murupa wa icharama, akushe, ni murupa ene wa iphika: nave yowo ahinono, atumihe yawikhunela yawe, athume nlema. Vawi kinalocha wa nyuwo, wi ela yárempwe enaphwanela okutchuliwa mwa Miyo, Nave áhalakhanyiwa ni atchu óvevula malamulo; vawi’tho iha sa wa Miyo sirino makutchuwelo. Nave yawo yáhi, Apwiya, nkonani, malema meli wino. Nave áhi wa yawo, Yokhwanela. Nave Yowo ákhuma, arowa, ntoko ákhovelela wera, o mwakoni wa Azitona; nave óhuserya’tho yámutchara Yowo. Nave áphiyaliye vavo, áhi wa yawo, Vekelani wi muhivolowe mu wehiwa, nave ámwalanano orekama waya ntoko ovonya nluku, akokhora vathi avekela, ii, Atithi, mwákhwelaka Nyuwo, víhani ekahi ela va Miyo: nyenya tahi okhwela waka hoe, nyenya’tho wawinyu wereye. Nave ámónela Yowo ngelo a wirimu amulipiha. Nave ákhanliye ni wukhuliwa murima ávekelasha winchipale wopwaha tchiri: nave nikhurumela nawe nákhala ntoko mamoromoro matokotoko a nikhami erikimmorela vathi. Nave ávinnyiye va ovekela árwa wa óhuserya áphwanya erikimrupa ni othanana, nave áhi wa yawo, Munarupelani? Vinyani, vekelani, wi muhivolowe mu wehiwa. Yowo arikimlocharu, nkonani, muloko wa atchu; nave yowo aweriwa Yudase, mmoha a khumi neli awo, áháhola yawo; amwachamela Yesu amunúla. Nyenya Yesu áhi wa yowo, Yudase onamveléla Mwana a mutchu ni onúla? Nave yawo yámurinche Yowo yónnaya yeyo enahawela wereya, yáhi, Apwiya, khwino nipophe ni nlema? Nave mukina a yawo ápopha kapuro a mutokwene a alipa‐ephepa, akwasa naru nawe nontatani nolopwana. Nyenya Yesu áhákhula ii, Emyani nari hihá. Nave átannya naru nawe, ampenusha. Nave Yesu áhi wa atokwene a ephepa ni akapitao a empa ya Muluku, ni atokwene, yawo yárúle omphara Yowo, Mwákhuma ni malema ni miuputcho wi ntoko munamphara mulipa‐ohuhula? Mahiku othene, káriaka ni nyuwo mu empa ya Muluku, hamókonie mata’nyu okiphara: nyenya nihiku nla ti nawinyu, nave olamulelo wa epiphi ti wawinyu. Nave vavo yámphara Yowo, erowano, evolowa m’pa mwa mutokwene a alipa‐ephepa. Nyenya Petro átchara ochiwene. Nave yísenlaya moro mpuwa mwa ntchacho, ekilathi vamoha, Petro ákilathi véri vaya. Nave mwali ámóna arikimkilathi va warya wa moro, amvareryasha yowo, ii, Mutchu’la ári ni Yowo. Nyenya ákhócha, ii, Muthiana we, nkinamusuwela Yowo. Nave valekenle vakhani, ámóna mukina, ii, Weyo’tho ori mmoha a yawo. Nyenya Petro áhi, Mutchu we, tahi yomi. Nave vámala elukuluku aya ntoko ora mmoha, mukina álochasha wi, Eparipari, mutchu’la’tho ári ni Yowo, vawi ti mGalileya. Nyenya Petro áhi, Mutchu we, nkinasuwela yeyo onalochá. Nave vavo, yowo arikimlocharu, muthupi wáhipa. Nave Apwiya árukunuwa, aweha Petro. Nave Petro áhupuwela masu a Apwiya, wi áhi wa yowo, Ohipale muthupi olelo vava, onarwa‐okikhócha Miyo oraru. Nave ákhuma, anla mithori ni ososa murima. Nave alopwana yawo yámulipelela Yesu yámuroha, emmana. Nave yámmaka Yowo withoni, emukoha, yi, Nkanyiherya: omanne weyo pani? Nave sinchipale sikina yámlochela Yowo, emwerela opwalu. Nave wáshilaya muloko wa atokwene a atchu wáthukumana, tawo alipa‐ephepa atokotoko ni alipa‐orepa; nave yámukeriha o nikhucheni waya, elocha, Wári Kristu, on’léle. Nave áhi wa yawo, Kolélani, hamwakhula; nave kokohani etchu, hamwakhula. Nyenya opacherya hihano Mwana a mutchu anarwa‐akhala o ntatani nolopwana na ikuru sa Muluku. Nave othene yáhi, Munalochanyu hiha, khwino muri Mwana a Muluku? Nave Yowo áhi wa yawo, Munalocha wi ti yomi. Nave yawo yáhi, N’navyeryani’tho namona? vawi hiyo mekhihu nihiwa m’wano mwa Yowo mwanene. Nave muloko wothene owo wávinya omukeriha wa Pilato. Nave yápacherya omuhelela Yowo, wi, Náphwanya mutchu’la akukhumanyaka atchu a nloko nahu, ni wáhiha oveléla mushokho wa Kaisara, ísera Yowo mekhiye ti Kristu mwene. Nave Pilato ámukoha Yowo, alocha, Weyo wá mwene a aYuda? Nave Yowo ámwakhula ii, Mohihihá. Nave Pilato áhi wa alipa‐ephepa atokotoko ni miloko ya atchu, Nkinaphwanya nthowa na mulachu ni mutchu’la. Nyenya yawo yáchochorowa olocha wi, Annatchukuruwiha atchu awo, ahusiha m’Yudeya mothe mwene, opacherya o Galileya ni ophiyerya winno wene. Nyenya Pilato íwaliye, ákoha mutchu’la ári mGalileya. Nave ásuwenliye wi ori a mu olamulelo awe wa Herode, ámurumiha Yowo wa Herode, yowo ári mwanene o Yerusalemu mahiku ala. Nave Herode, ámonniye Yesu, áhakalala tchiri; vawi ápacherya khalai ohawela omona, ntakhara áhiwa sa Yowo; aweheryerya wona eneneryo ekina yaweriwa ti Yowo. Nave ámukoha masu manchipale; nyenya Yowo hámwakhunle etchu. Nave alipa‐ephepa atokotoko ni alipa‐orepa yáhémela emuhelela Yowo winchipale. Nave Herode ni asurutato awe yámuroha Yowo, emvevula, emuwariha yawikhunela yawarya, emukokiherya wa Pilato. Nave Herode ni Pilato yáthatana onthamwene nihiku nenlo: vawi khalai yáhichana mukina ni mukhwawe. Nave Pilato áhitchana alipa‐ephepa atokotoko ni atokwene, ni atchu, ethukumane, ii wa yawo, Mwárwa wa miyo ni mutchu’la ntoko mutchu ókukhumanya atchu: nave nkonani, miyo kámukoha sa mulachu’la va mithoni vanyu, nave nkiphwannye va mutchu’la nthowa na itchu iho munamuhelelanyu: ahe, nari Herode ene; vawi ámukokiherya Yowo wa hiyo; nave nkonani, Yowo henre etchu yophwanela okhwa. Ntakhara awe kinamuwashula ni omutaphula Yowo. Nyenya yawo othene vamoha yákhuwela, yi, Víhani’vo mutchu’la, mun’taphulele Baraba: ti mutchu ávonyiwe mu kariposo ntakhara a omwaryeya mwitchokoni ni awipha mutchu. Nave Pilato áhulumano’tho, ahawela otaphula Yesu; nyenya yawo yákhuwela, elocha, Muthomeyeni, muthomeyeni va mwikimanyo. Nave áhi wa yawo elukuluku yaneraru, Manki vawihihá mutchu’la enre yonanara tani? Nkiphwannye nthowa na okhwela Yowo; yawihihá kinamuwashula Yowo ni omutaphula. Nyenya yáhákeleliha ni masu óweliha, eveka Yowo athomeyiwe. Nave masu aya yárushiha. Nave Pilato álamulela wi yeyo enakhwelaya yeriwe. Nave áhátaphulela yowo ávonyiwe mu kariposo ntakhara a omwaryeya ni wipha mutchu, yowo yámvekaya, nyenya ámveléla Yesu wa okhwela waya. Nave erikimvirano, yáphara mutchu Simoni a o Kurene, arikimurwela o’macha emureya yowo mwiri wa mwikimanyo ateshe vachuli vawe va Yesu. Nave wámutchara muloko mtokotoko wa atchu, ni wa athiana yawo yisukutcha va nakhopeni, emunlela Yowo. Nyenya Yesu áhárukunuwela ii, Anamwane asithiana nyuwo a Yerusalemu, muhikinlele Miyo, nyenya mwisinlele mekhinyu ni anamwananyu. Ntakhara nkonani mahiku ennorwa, yawo enarwa‐yi, Óréla ari óhiyara ni erukulu yeyo ehiyanre, ni mapele óhamwiha. Vavo enarwa‐epacherya olocha wa miako, Nuweleni hiyo; nave wa mioko, Nivitheni hiyo. Vawi yerela ela mwiri mukithi, nave onarwa‐wihai ni wawúma? Nave wári’tho eli akina, tawo awera sonanara, yákushiwa vamoha ni Yowo wi yiphiwe. Nave yáphiyalaya o nipuroni nsina naya, Níkarakasa, yámuthomeya Yowo va mwikimanyo vavo, ni awera sonanara ene, mmoha o ntatani nolopwana ni mukina o nothiana. Nave Yesu álocha, Atithi, mwakhurumuwele yawo, vawi henasuwela yeyo eneraya. Nave yákawana sowara sawe, yeheryerya ehako. Nave atchu yáhémela enamuweha. Nave atokwene’tho yámunyemula Yowo, elocha, Ávulusha akina; ivulushe mekhiye, Yowo ári Kristu a Muluku, óthanliwa’we. Nave asurutato’tho yámvevula, erwa wa Yowo, emvaha vinyo ósukumana, elocha, Weyo wári mwene a aYuda, wivulushe mekhá. Nave wári’tho yorepa vasulu vawe, tiyo: Ola ti Mwene a aYuda. Nave mmoha a awera sonanara yáthomeyiwe awo ámwerela Yowo opwalu alocha, Weyo hori Kristu? wivulushe mekhá ni hiyo. Nyenya mukina owo áhákhula, amusamela yowo, ii, Honova Muluku weyo, wonaka wi ori mu olakiwa wowu? Nave hiyo’tho onnaphwanela; vawi n’namwakhela sophwanela hiho nenrahu: nyenya mutchu’la henre etchu yotcheka. Nave álocha, Yesu, kupuweleni munavolowanyu Omwene anyu. Nave Yowo álochano, Tchiri, kinalocha ni weyo, Olelo vava onakhala ni Miyo m’Paradaiso. Nave ora awe vavo ári ntoko anethanu namoha. Nave vári epiphi va elaponi vothene ophiyerya ora anethanu nesheshe, nave nsuwa nárípa. Nave ekuwo yotherya ya empa ya Muluku yáhahuwa eriyari. Nave Yesu ákhuwenliye ni masu matokotoko, áhi, Atithi, m’matani mwanyu kinaveléla munepa’ka. Nave vawihihá áveléla munepa’we. Nave kenturiyo ónniye yeriwe’yo, áchichimiha Muluku, alocha, Eparipari mutchu’la ári ékhaikhai. Nave miloko yothene yothukumana wona ela, yonnaya seriwe iho, yákokela owannyaya ni wisukutcha va nakhopeni. Nave asuweliawe othene, ni athiana yawo yámutchanre orwela o Galileya, yáhémela ochiwene, yona itchu iha. Nave nkonani, mutchu nsina nawe Yosefe, ti mtokwene a milachu, mutchu aphama ni ékhaikhai (yowo hákhulenle othoriha waya ni muteko’la) a o Arimateya, etchoko ya aYuda, ti óweherya Omwene wa Muluku, yowo árowa wa Pilato aveka murutchu awe wa Yesu. Nave ákurusha, ahuruwela ni ekuwo ya shúkha, avitha mu nihiyeni nopatchiwa mu nlukuni, mummo hemwávithiwe mutchu ni khalíru. Nave vári nihiku noryeherya, nave Sabata áhachamela. Nave athiana yawo yárwenleno o Galileya, yátchara muchuli, yona nihiye, ni mavithelo a murutchu awe. Nave yákokela owannyaya, eryeherya sawunkhela ni makhurwa aphama. Nave va Sabata yáhitchúwa ntoko mwa nlamulo. Nyenya nihiku nopacherya na Sabata, oyaka nusha, yárwa o nihiyeni ekushale sawunkhela yáryehenryaya. Nave yáphwanya nluku nipirikishiwe ovíhiwa va nihiyeni. Nave yávolowilaya heyáphwannye murutchu wa Apwiya Yesu. Nave wári, yáhalénlayano, nkonani alopwana eli yáhémela vakhiviru vaya ewanre sawarya; nave erikimova yuramihela vathi withoni waya, yáhi wa yawo, Munavyeryani mukumi va alipa‐okhwa? Hawowo wino Yowo, nyenya’tho ávinya: upuwelani vale álonchiye ni nyuwo, áriye’tho m’Galileya, ni olocha, wi, Mwana a mutchu anaphwanela oveléliwa m’matani mwa atchu ótcheka, ni othomeyiwa va mwikimanyo, ni ovinya’tho nihiku naneraru. Nave yáhupuwela masu awe, ekoka orwela o nihiyeni, ethoriherya sothe sene khumi na mmoha’wo, ni atheru othene. Nyenya vári Mariya a Magadala, ni Yohana, ni Mariya amannya a Yakobo, nave athiana akina vamoha ni yawo yálokoha iha wa arummwa’wo. Nave masu ala yáhoneya wa yawo ntoko miaha yatheru, nave hayíwelenle athiana’wo. Nyenya Petro ávinya atchimakela o nihiyeni, nave úrammiye áhona ikuwo sawéla va mekhaya; nave ávinya’wo arowa owannyawe, atikhina ni yele yereiye’la. Nave nkonani, eli a mwa yawo yámurowa nihiku nenlo witchokoni nsina naya Emau, yorekamelana ni Yerusalemu mastadiya makhumi mathanu na nimoha. Nave yala yáhopeleliha miaha ya iha sothene sereiye. Nave wári erikimopeleliha mwaha ni okohana, nave Yesu mwanene áhachamela, atchananano. Nyenya mithoaya yáphariwa wi ehimusuwelashe Yowo. Nave áhi wa yawo, Masu ala tawihai munalochelananyu mwechaka? Nave yáhémela ni withoni waya wothanana. Nave mmoha a yawo nsina nawe Kleopa áhákhula ii wa Yowo, Weyo mekhá wá mulecho m’Yerusalemu ni óhisuwelasha sawereya iha mahiku yala? Nave áhi wa yawo, Itchu tani? Nave yáhi wa Yowo, Iha sa Yesu mNazarene, ti mutchu mulipa‐miririmo aikuru m’mitekoni ni m’masu, va mithoni va Muluku ni atchu othene; ni wi alipa‐ephepa atokotoko ni atokwene a atchu yámveléla Yowo wuthorihiwani wi iphiwe, emuthomeya Yowo va mwikimanyo. Nave nálipelela hiyo wi Yowo torwa owo orwa‐wopola Israyeli. Nyenya’tho, vamoha ni iha sothene olelo ti nihiku naneraru opacherya sereiye iha. Nyenya’tho athiana akina’tho a mwa hiyo yán’tikiniha, tawo yápeherenrye o nihiyeni; nave yáhiphwannyaya murutchu awe, yárwa, elokoha’tho wi yáhona samalavi sa angelo, yawo yálonche wi ori mkumi Yowo. Nave akina a yawo yári ni yehu yávinya orowa o nihiyeni, ephwanya ntoko yálokohenryaya athiana; nyenya Yowo heyámonne. Nave Yowo áhi wa yawo, Ólosowa nyuwo, ni ókhala erúru m’murimani óhiroromela sothene yálonchaya alipa‐miririmo! Háphwanenle Kristu wona sososa iha, ni ovolowa nchichimiho nawe? Nave ápacherya wa Mose, ni wa alipa‐miririmo othene, áthoriherya m’sorepiwa sothe sene sa Yowo mekhiye. Nave yáhachamela witchokoni wiwo yárowaya’wo; nave áhera ntoko anakhwela opwaha. Nave yámwakelela Yowo, yi, Khalani ni yehu: vawi woshekuwa, nave nsuwa nothitimana. Nave ávolowa okilathi. Nave wári Yowo áhamenliye va yólya, ákusha epau, aréliha, ameya, avaha wa yawo. Nave mithoaya yáhuleya, nave yámusuwelasha Yowo; nave álakaseya Yowo, ávinyerya. Nave yáhi mukina wa mukhwawe, Murima’hu hewári woviha mpuwa mwahu manki, álonchiye ni hiyo, m’phironi, án’thorihenryiye sorepiwa? Nave yáchimula elukuluku yeyo ekokela o Yerusalemu, ephwanya khumi na mmoha’wo, ni yawo yáriayano ethukumanne vamoha, elocha, Apwiya ávinya tchiri, oneya wa Simoni. Nave yawo yáháthoriherya sa m’phironi, nave enriye osuwanyeya wa yawo ámeiyiye epau. Nave yala erikimlocha iha, Yowo áhémela véri vaya; alochano, Murechele okhale ni nyuwo. Nyenya yáho?-?popihiwa ni wova, yera wi enona munepa. Nave áhi wa yawo, Munakhalelani awukhuliwa? nave ovanyihana onavinyerya sheni m’murimani mwanyu? Vareryani mata’ka ni manani aka, wi ti yomi ene: kitannyeni, nave onani; wi munepa hawinono ethai ni makhuva, ntoko munonanyu kiriakano Miyo. Nave álonchiye ela, áwoniherya yawo mata’we ni manani awe. Nyenya yákhanlaya yawo okhala wokhala óhiroromela ntakhara a otheya, erikimtikhina, áhi wa yawo, Mokhalano etchu yólya wino? Nave yámvaha Yowo ekalakatha ya ehopa yawarika. Nave ákusha, alya va mithoni vaya. Nave áhi wa yawo, Ala ti masu awo kálonchaka ni nyuwo, vale káriaka ni nyuwo, wi sinaphwanela okhwa?-?nihiwa sothene sorepiwa sa Miyo m’malamulo a Mose, ni alipa‐miririmo, ni masalmo. Nave áháhulela mirima’ya, wi yasuwelashe sorepa; nave áhi wa yawo, Wawihihá worepiwa, wi Kristu one sososa, avinye’tho wa okhwa nihiku naneraru; ni wi olaleyiwe mu nsina nawe otcharuwa ni okhurumuwela wa sotcheka wa maloko othene, opacherya o Yerusalemu. Nyuwo mwá anamona a iha. Nave onani, Miyo kinaruma va nyuwo nlakano na Atithaka; nyenya khalani nyuwo mwitchokoni mwenno, ophiyerya muwarihiwe ni ikuru sorwela wirimu. Nave ákhumano ophiyerya o Betaniya; nave áweliha mata’we, áréliha yawo. Nave wári, arikimwaréliha Yowo ámwalanano, akushiwa oya wirimu. Nave yámuthamala Yowo, ekokela o Yerusalemu ni otheya otokotoko; nave yákhala okhala wokhala mu empa ya Muluku, erélihaka Muluku. Amen. Vopacherya vári Masu, nave Masu yári wa Muluku, nave Masu ti Muluku. Ala yári vopacherya wa Muluku. Sothene sápakiwe ti Yowo; nave etchu ekina yápachushiwe heyápachushiwc vohikhala Yowo. Mwa Yowo mwári okumi; nave okumi wári omwaléla wa atchu. Nave omwaléla wáharya mwipiphini; nave epiphi heyásuwenlesha. Wári mutchu, órummwa ti Muluku, nsina nawe ti Yohane. Yola árwa mwa namona orwa‐werela namona sa omwaléla wu, wi othene yaroromele mwa yowo. Yowo tahi omwaléla wu, nyenya árummwa werela namona sa omwaléla wu. Vári omwaléla wenesha, wiwo onamwaléla atchu othene óvolowa mwilaponi ya vathi. Ári mwilaponi ya vathi, nave elapo yápachushiwe ti Yowo, nave elapo heyámusuwenlesha Yowo. Árwa wa sawe sa Yowo mekhiye, nave awawe a mwanene mekhiye heyámwakhenle Yowo. Nyenya othene yawo yámwakhenle, wa yawo ávaha ikuru sa okhala anamwane a Muluku, wa yaworu enaroromela mu nsina nawe: yawo heyáyariwe n’nikhami, nari ni okhwela wa mwíli wa’nama, nari ni okhwela wa mutchu, nyenya wa Muluku. Nave Masu yákhala mwíli wa’nama, ekilatheya véri va hiyo, nave náhona nchichimiho nawe, nchichimiho ntoko na óyariwa mekhiye a Atithi, ósareya ikharari ni eparipari. Yohane áherela namona sa Yowo, akhuwela wi, Ola ti Yowo kálonchaka sa Yowo, Órwa owo vachuli vaka ákhala vahólo vaka; ntakhara ákhala ópacherya a miyo. Ntakhara mwa osareya wawe náhakhela hiyo othene, ni ikharari sawakakhanyihana ni ikharari. Ntakhara malamulo yávahiwa mwa Mose; ikharari ni iparipari sárwa ni Yesu Kristu. Havovo mutchu ámonne Muluku okhala wokhala; Mwana óyariwa mekhiye ókhala va nakhopeni a Atithi, Yola áthoriherya. Nave owo ti namona a Yohane, aYuda yárumalaya wa yowo alipa‐ephepa ni alipa‐orepa ó Yerusalemu yamukohe yowo, We wáni? Nave áhákhula, ohikhocha; emya wi, Tahi Kristu Miyo. Nave yámukoha, Nki hai? We wá Eliya khwino? Álocha yowo, Miyo tahi Yowo. Wá mulipa‐miririmo’wo khwino? Ákhula yowo, Hoe. Ntakhara awe yáhi wa yowo, We wáni? wi nikokiherye masu wa yawo yán’rumme hiyo. Onalocha sheni sa weyo mekhá? Áhi, Ká masu a ókhuwela mu’takhwani, Lukamihani ephiro ya Pwiya, ntoko álonchiye Yesaya Mulipa‐miririmo’wo. Nave órummwa’wo yári a wa aFarisi. Nave yámukoha, yi wa yowo, Nyenya hai onabatisá, ohiri Kristu, nari Eliya, nari Mulipa‐miririmo? Yohane áwakhula, ii, Miyo kinnabatisa ni mahi: véri va nyuwo vannemela yowo muhinamusuwelanyu, ti órwa owo vachuli vaka, yowo nkinaphwanela omutaphulela mukwachala wa esapato awe. Itchu iha séreiye m’Betaniya okhopela wa Yordano, wiwo Yohane ábatisiye’wo. Omelo aya áhona Yesu arikimorwa wa yowo, alocha, Ona mwana a epuchepuche a Muluku yowo anavíha’vo yotcheka’ya ya elapo ya vathi! Yowo kálonchaka sa Yowo, Vachuli vaka vannorwa mutchu yowo ákhanle vahólo vaka: wi ári ópacherya a miyo. Nave nkámusuwenle Yowo; nyenya wi onihiwe wa Israyeli, ntakhara a ela miyo kárwa orwa‐obatisa ni mahi. Nave Yohane áherela namona, ii, Kihona Munepa orikimkhuruwa orwela wirimu ntoko epompa; okhalaru va Yowo. Nave nkámusuwenle Yowo, nyenya ákirumale owo orwa‐obatisa ni mahi, yola álocha ni Miyo, Yowo onarwa‐wona Munepa orikimmukhu?-?ruwela, okhala va Yowo, yola tóbatisa ni Munepa Wawéla. Nave kihona miyo, nave kinnerela namona wi Mwana a Muluku ti Yola. Woshishelo aya’tho ámwemela Yohane ni eli a óhuserya’we; nave voweha Yesu arikimwecha, áhi, Ona Mwana a epuchepuche a Muluku! Nave óhuserya eli awo yáhiwa yowo arikimlocha, etchara Yesu. Nyenya Yesu árukunuwa, óna yawo erikimmutchara, alochano, Munakhwela sheni? Nave yáhi wa Yowo, Rabi (ti olocha votaphulela, Muhusiha), munakhala wowi? Álochano, Rwani mone. Vavo yárwa yona wiwo ákhaliye; ekhala ni Yowo nihiku nenlo: vári ntoko ora anekhumi. Andreya munnawe a Simoni Petro ári mmoha a eli yawo, yiwale Yohane, emutchara Yowo. Ápachenrye yowo ophwanya munnaweru, Simoni, alochano, Nóphwanya hiyo Mesiya (ti otaphulela Kristu). Ámukeriha yowo wa Yesu. Ámuwehiliye áhi, Ori Simoni mwana a Yohane, onarwa‐otchuwiwa wi wá Kefa (ti otaphulela Petro). Woshishelo aya ákhwela okhuma oya o Galileya, aphwanya Filipo. Nave Yesu álochano, Tchara Miyo. Nyenya Filipo ári a o Betsaida, etchoko ya Andreya ni Petro. Filipo áphwanya Natanayeli, alochano, Yowo Mose ámurempiye m’malamulo, ni alipa‐miririmo, nómphwanya, ti Yesu mwana a Yosefe a o Nazarete. Natanayeli áhi wa yowo, Mano o Nazarete onawerya orwela etchu yaphama? Filipo álochano, Rwa wone. Yesu áhona Natanayeli arikimorwa wa Yowo, alocha sa Yowo, Ona, muIsrayeli tchiriene, mwa yowo hemwamomo owoka! Natanayeli álochano, Munakisuwela miyo opacherya wowi? Yesu áhákhula ii wa yowo, Filipo ahiwitchanne, wákilanthá vathi va mukúkhu vale, káwona weyo. Natanayeli ámwakhula, Rabi, Nyuwo mwá Mwana a Muluku, mwá mwene a Israyeli. Yesu áhákhula ii wa yowo, Ntakhara káhi wa weyo wi káwona vathi va mukúkhu onnaroromela? onarwa‐wona sopwaha iha. Nave álochano, Tchiriene, kinalocha ni nyuwo, munarwa‐mona erimu yohuleya, ni angelo a Muluku ewelaka nave ekhuruwelaka va Mwana a mutchu. Nave nihiku naneraru vári othela m’Kana a m’Galileya; nave Yesu amannya yári wiwo. Nave Yesu’tho ni óhuserya’we yáhitchaniwa wuthelani iwo. Nave vothowa vinyo, Yesu amannya yálochano, Hiyanono vinyo. Álochano Yesu, Muthiana, ti sheni ni weyo ni Miyo? elukuluku aka hephiyale. Amannya yálocha wa amiravo, Etchu yeyo aniriye aloche wa nyuwo, erani. Nave vári vavo mino ya maluku mithanu na mmoha yawiyathiwa’wo ntoko mwa méliheryo a aYuda, yothene ya mieryo mili nari miraru. Yesu álochano, Sarihani mino eyo ni mahi. Esariha chichichi. Nave álochano, Rikani hihano, nave kerihani wa mutokwene a yólya. Nave yawo yákusha. Nyenya mutokwene owo álawihaliye mahi óthatuwa vinyo awo, nave hásuwenle wiwo árwenliye’wo (nyenya amiravo yawo yárinke mahi), mutokwene owo áhitchana mulipa‐othela, alochano, Atchu othene ennapacherya wiyathi vinyo ósiva; nave atchu ewun?-?ryeru, vavo mukina óhisiva; nyenya weyo wokhapelela vinyo ósiva ophiyerya hihano vava. Yopacherya ela ya ineneryo sawe Yesu énriye m’Kana a m’Galileya óniha nchichimiho nawe; nave óhuserya’we yároromela mwa Yowo. Sivinre iha ákhuruwela o Kapernaumu, Yowo ni amannya, ni annawe, ni óhuserya’we, akhala wiwo mahiku awalakhanyeya. Nave Paskha a aYuda áhachamela, nave Yesu áwela, oya o Yerusalemu. Nave áphwanya mu empa ya Muluku ótumiha inyope ni ipuchepuche ni ipompa, ni awakakhanya icharama erikimkilathi vathi. Nave ávathannyiye ewashushu ya mikoi, ákumiha othene mu’mpa ya Muluku’mmo, ni ipuchepuche ni inyope; ayéha icharama sa alipa‐awakakhanya’wo, apirikisha ihasari; ii wa yawo ótumiha ipompa, Víhani’mo iha mwenno; muhereke empa ya Atithaka empa ya marocha. Óhuserya’we yáhupuwela wi wárepiwa, Mvai wa va empa’nyu wokilya miyo. Ntakhara awe aYuda yáhákhula yi wa Yowo, Munanoniherya hiyo eneneryo tani, wi munnera iha? Yesu áhákhula ii wa yawo, Mwaryani empa ya Muluku ela, nave mahiku mararu kinarwa‐kivíha. Vavo aYuda yáhi, Miyakha makhumi masheshe ni mithanu na mmoha empa ya Muluku ela yámmakiwaru, nave Nyuwo munarwa‐mvíha m’mahiku mararu? Nyenya yola álocha sa empa ya Muluku ya mwíli awe. Ntakhara awe ávíhiwiye wa okhwa, óhuserya’we yáhupuwela wi álocha ela; nave yároromela yorepa, ni masu yawo Yesu álonchiye. Nyenya áriye m’Yerusalemu va Paskha, va yólya, anchipale yároromela mu nsina nawe, vawona ineneryo sawe énriye iha. Nyenya Yesu hároromenle yawo wi akhaleno, ntakhara ásuwela Yowo atchu othene, ntakhara’tho hámuthowile mukina erele namona sa mutchu; vawi ásuwela Yowo mekhiye yeyo yári mwa mutchu. Nyenya vári mutchu a aFarisi, nsina nawe Nikodemo, mutokwene a a Ayuda. Yola árwa wa Yesu ohiyu, nave áhi wa Yowo, Rabi, ninnasuwela wi Nyuwo mwá Muhusiha órwela wa Muluku; vawi havovo mutchu anawerya wera ineneryo iha muneranyu, Muluku ahikhanleno. Yesu áhákhula ii wa yowo, Tchiriene, kinalocha ni weyo, mutchu áhiyariwa’tho, hawerya wona Omwene wa Muluku. Nikodemo álocha ni Yowo, Mutchu anawerya hai oyariwa ari awuluvala? Mano anawerya ovolowa’tho m’mirimani mwa amannya ni oyariwa? Yesu áhákhula, Tchiriene, kinalocha ni weyo, Mutchu áhiyariwa mwa mahi ni Munepa hawerya ovolowa omwene wa Muluku. Yoyariwa m’mwílini wa’nama enakhala mwíli wa’nama, nave yoyariwa m’Munepani, enakhala munepa. Ohitikhine ntakhara káhi wa weyo, Wayariwe’tho. Etcheku ennopa wiwo enakhwelaya’wo, nave onniwa masu aya, nyenya honasuwela wiwo enarwelaya’wo, ni wiwo enayaya’wo; yawihihá ti mutchu yowo anayariwa mwa Munepa. Nikodemo áhákhula ii wa Yowo, Iha oweryeya sinirihai? Yesu áhákhula ii wa yowo, Ori muhusiha a Israyeli, nave honasuwela iha? Tchiriene, kinalocha wa weyo, N’nalocha yeyo n’nasuwelahu, nave n’nerela namona sa yeyo nónnahu; nave namona ahu hamunakhela. Kólélani sa vathi vano, nave hamunaroromela, ororomela munirihai, kólélani sa Wirimu? Nave hawowo mutchu áwenle wirimu, nyenya Yowo ókhuruwa owo orwela wirimu, ti Mwana a mutchu, ókhala wirimu’wo. Nave ntoko Mose áchukhula enowa mu’takhwani, wawihihá anirimchukhuliwa Mwana a mutchu wi yowo anaroromela akhaleno okumi wohimala mwa Yowo. Vawi Muluku ásivela elapo ya vathi wawihihá, wi ávaha Mwana’we óyariwa mekhiye, wi yowo anaroromela ahirimele, nyenya akhaleno okumi wohimala. Vawi Muluku hárumale Mwana’we wilaponi ya vathi, wi athorihe elapo ya vathi, nyenya wi elapo ya vathi yavulushiwe ti Yowo. Óroromela Yowo hanathorihiwa; óhiroromela óthorihiwa nari hihano, ntakhara haroromenle mu nsina na Mwana óyariwa mekhiye a Muluku. Nyenya othoriha ti wu, wi omwaléla wárwa wilaponi ya vathi, nave atchu yásivela epiphi wopwaha omwaléla; vawi miteko aya yári yonanara. Vawi mutchu yowo anera sonanara annichanano omwaléla, nave hanarwa wiwo ori omwaléla, wi enavanyihiwe miteko awe. Nyenya awera eparipari annarwa wiwo ori omwaléla, wi miteko awe yoneye wi yáheriwa mwa Muluku. Sivinre iho árwa Yesu ni óhuserya’we wilaponi ya Yudeya; nave wiwo árupelano’wo vamoha, abatisa. Nave Yohane’tho ánabatisa mu Ainoni vakhiviru va Salemu, ntakhara vári mahi manchipale vavo: nave atchu yánaphiya’wo, enabatisiwa. Vawi Yohane ahikerihiwe mu kariposo. Vavo ványahuwa okohanakohana mwa óhuserya’we a Yohane ni mYuda sa méliheryo. Nave yárwa wa Yohane, yi wa yowo, Rabi, Yole ári ni weyo okhopela wa Yordano, wámwerenlá namona, nkona yola anambatisa, nave atchu othene enamorwa wa Yowo. Yohane áhákhula ii, Mutchu hanawerya wakhela etchu, yahivahiwa wa yowo orwela wirimu. Nyuwo mekhinyu munakerela namona, wi káhi, Miyo tahi Kristu, nyenya wi kiri órummwa vahólo vawe va Yola. Yowo orino mulipa‐otheliwa ori mulipa‐othela, nyenya mukhwawe a mulipa‐othela owo, awemelela ni omwiwelela, onnatheya otokotoko ntakhara a masu a mulipa‐othela owo: ntakhara awe otheya waka wiwo wokhwanela. Yola anaphwanela wunnuwa, nyenya miyo kiyeve. Yowo anarwela wirimu ori ópwaha othene: yowo ori a elapo ya vathi ori a elapo ya vathi, nave analocha sa elapo ya vathi. Yowo anarwela wirimu ori ópwaha othene. Yeyo ónniye, íwa, annerela namona sa yelatho; nave hawowo mutchu anakhela namona’we. Yowo ákhenle namona’we áheyerya’vo eneneryo awe, wi Muluku ori eparipari. Vawi Yowo Muluku ámurummiye anuluma masu a Muluku: vawi hanavaha Munepa ni mweryo. Atithi annasivela Mwana, amvaha itchu sothe sene mu ntatani mwawe. Yowo anamuroromela Mwana owo orino okumi wohimala; nyenya yowo ahinamuroromela Mwana owo harwa‐ona okumi, nyenya esara ya Muluku enakhala va yowo. Ntakhara awe Apwiya ásuwenliye wi aFarisi yáhiwa wi Yesu áwera atchu alipa‐ohuserya, abatisa ompwaha Yohane (nari Yesu hábatisale mekhiye nyenya óhuserya’we), árwela o Yudeya, aya’tho o Galileya. Nave wári wi avire véri va Samariya. Ntakhara awe árwa witchokoni ya Samariya, nsina naya Sukari, vakhiviru va mwélapo yowo Yakobo ávahiliye mwana’we Yosefe: nave vavo vári ehime ya Yakobo. Nave Yesu, vawi ávela ni mukwaha’we ákilathi wawihihá vehimeni. Wári ntoko ora anethanu namoha. Wárwa muthiana ókhuma m’Samariya orwa‐orika mahi. Yesu álochano, Okivahe Miyo kiwurye. Vawi óhuserya’we yáchimula oya witchokoni wi yathume yólya. Vavo muthiana a m’Samariya álochano, Orimwi hai wi Nyuwo, muri mYuda, munnaveka wa miyo owurya, kiri muthiana mSamariya? (vawi aYuda hayéchelanano aSamariya). Yesu áhákhula ii wa yowo, Wasuwenleke weyo yamahala ya Muluku, ni Yowo analocha ni weyo, Okivahe miyo kiwurye, okámukoha Yowo, nave akahóvaha mahi ókumi. Muthiana owo álochano, Pwiya nari yorikela mahi hamwinono, nave ehime eri yawisha; nave anarwela wowi mahi ókumi yawo murianyuno? Khwino muri mtokotoko opwaha Atithihu Yakobo yowo ánivahile ehime ela, awurya’mo yowo mekhiye, ni anamwane awe, ni sokukhula sawe? Yesu áhákhula ii wa yowo, Mutchu yowo anawurya mahi ala anarwa‐avoliwa’tho ntchanana; nyenya yowo anarwa‐awurya mahi yawo kiniriaka kimvahe harwa‐avoliwa ntchanana mahiku othene; nyenya mahi awo yawo kiniriaka kimvahe enarwa‐ekhala mwa yowo ehime ya mahi ópiluwela wukumini wohimala. Muthiana owo álocha wa Yowo, Apwiya, kivaheni miyo mahi yawo, wi kihivoliwe ntchanana, nari kihirwe wino orwa‐orika. Yesu álocha wa yowo, Hawe, wamwitchane iyá, orwe wino. Muthiana áhákhula ii wa Yowo, Nkinono iyaka. Yesu álochano, Wolocha phama, wi mulopwana nkinono; vawi wokhalano alopwana athanu; nave yowo onakhaláno hihano hari iyá: ela wolocha eparipari. Muthiana álochano, Apwiya, kinnaróra wi muri Mulipa‐miririmo. Makholo ahu yáthamala m’mwakoni ola; nave nyuwo munalocha, wi m’Yerusalemu muri nipuro nophwanela othamalela’mo atchu. Yesu álochano, Nkakiwiryane Miyo, muthiana we, wi mahiku annorwa, yawo hamurwa‐muthamala Atithi nari m’mwakoni ola, nari m’Yerusalemu. Nyuwo munathamala yeyo muhinasuwelanyu; hiyo n’nathamala yeyo n’nasuwelahu; wi ovulusha onarwela wa aYuda. Nyenya annorwa mahiku, nave ákhala hihano, yawo alipa‐othamala eparipari enarwa‐ethamala Atithi m’munepani ni mwiparipari: vawi Atithi anakhwela awihiha ekhale alipa‐othamala’we. Muluku ti Munepa: nave óthamala Yowo enaphwanela omuthamala m’munepani ni mwiparipari. Muthiana álochano, Kinnasuwela wi Mesiya annorwa (ótchuwiwa Kristu): aniriye arwe yola, anarwa‐an’léla sothe sene. Yesu álochano, Miyo awuluma ni weyo ká Yowo. Nave vavo yárwa óhuserya’we; etikhina wi ámuluma ni muthiana; nyenya havovo mukina áriye, Munakhwela sheni?nari, munulumano sheni? Vavo muthiana áhiya muno awe, arowa witchokoni, alocha ni atchu, Hankeni wino mwamone mutchu, yowo ákilénle itchu sothe sene kénraka: yola manki hari Kristu? Yákhuma yawo mwitchokoni nave yámorwa wa Yowo. Velukuluku yela óhuserya’we yámukoha Yowo, ni olocha, Rabi, lyani. Nyenya Yowo áhi wa yawo, Miyo kirino yólya yeyo muhinasuwelanyu. Ntakhara awe óhuserya yálocha mukina ni mukhwawe, Khwino ókhala’vo mukina ámuruhenrye Yowo yólya? Yesu álochano, Yólya aka ti yawi kere okhwela wa Yowo ákirumale Miyo, ni oveliha muteko awe. Hamunalocha nyuwo, wi, Yohala mieri misheshe, nave mahiku óhacha enaphiya? Onani kinalocha wa nyuwo, Welihani mitho anyu, muwehe m’machani, wi mohéla khalai ophiyerya mahiku óhacha. Mulipa‐ohacha annaliveliwa, athukumanyerya yawima wukumini wohimala; wi mulipa‐wala owo atheye vamoha ni mulipa‐ohacha owo. Vawi mummo yolocha eyo eri eparipari, Awala ti mukina, óhacha ti mukina’tho. Miyo káhorumani nyuwo ohacha yeyo mwaháphare?-?nlanyu’vo muteko; akina yáphara muteko, nave nyuwo movolowa muteko aya. Nave mwitchokoni mule atchu aSamariya anchipale yároromela mwa Yowo ntakhara a masu a muthiana, awerela namona owo, wi, Ákiléla miyo itchu sothe sene kénraka. Ntakhara awe aSamariya yárúlaya wa Yowo, yámukoha akhaleno; nave ákhala wiwo mahiku meli. Nave anchipale ópwaha yároromela ntakhara a masu awe: nave yálocha wa muthiana, wi, Hihano han’naroromela ntakhara a wuluma wá: vawi nihiwa hiyo mkhatihu, nave ninnasuwela wi Mvulusha a elapo ya vathi ti Yola tchiri. Nyenya vavinre mahiku meli awo ávinya wiwo oya o Galileya. Vawi Yesu mekhiye áherela namona wi, Mulipa‐miririmo hanono nchichimiho mwilaponi yowannyawe. Ntakhara awe árúliye o Galileya, aGalileya yámwakhela Yowo, yonnaya sothe sene énriye m’Yerusalemu va yólya; vawi yawo’tho yáya o yólya. Ntakhara awe Yesu árwa’tho o Kana a Galileya, wiwo átatunshiye’wo mahi okhala vinyo. Nave wári mutokwene mukina a mwene, mwana’we ámwicheliwa m’Kapernaumu. Yola, íwaliye wi Yesu órwela o Yudeya aphiya o Galileya, áya wa Yowo, amveka wi akhuruwe, wi apenushe mwana’we; vawi ámokhwa. Vavo Yesu áhi wa yowo, Mwáhona ineneryo ni sotikiniha, hamurwa‐muroromela. Mutokwene owo álocha wa Yowo, Apwiya, khuruwani ahikhwile mwana’ka. Yesu álochano, Hawe, mwaná ori mukumi. Mutchu’wo ároromela masu yawo Yesu álonchiyeno, arowa. Nave arikimkhuruwa, akapuro awe yákumanano, elocha, wi, Mwaná ori mukumi. Ntakhara awe áhakoha yawo ora aya ápachenryiye openuwa. Vavo yáhi wa yowo, wi, Osilo, ora anethanu nawili nepwesha ámuhiya. Ntakhara awe atithi awo ásuwela wi ti ora yowo Yesu álonchiyeno, Mwaná ori mukumi; nave ároromela yowo mekhiye ni a va emusi awe othene. Ela ti eneneryo yanawili’tho Yesu énriye, arwenle o Yudeya, ni ovolowa m’Galileya. Sivinre iha vári yólya ya aYuda; nave Yesu áwela oya o Yerusalemu. Nyenya vári ntchacha m’Yerusalemu va mukhorani wa ipuchepuche, notchuwiwa mu eHebri Betesda, n’ri ni mikotcha mithanu. Mummo mwákona muloko mtokotoko wa atchu awicheliwa, évasi, órakala mecho, óphyórorowa. Nyenya vári mutchu mukina vavo, ári mu wicheliwa wawe miyakha makhumi mararu owapula mithanu na miraru. Yesu, vawona yowo arikimkona, nave ásuwela wi áhihihá mahiku manchipale hihano, álochano, Onnakhwela openushiwa? Awicheliwa owo áhákhula, Apwiya, nkinono ókiyathi miyo mu’tchachani, vothe vene mahi anotoweliwaya; nyenya kirikimorwa miyo, mukina annakhuruwa vahólo va miyo. Yesu álochano, Nkavinya, tesha nipha ná, weche. Nave vavo mutchu’la ápenuwa, atesha nipha nawe, écha. Nyenya nihiku nenlo nári na Sabata. Ntakhara awe aYuda yálochano mulipa‐openushiwa owo, Ti Sabata, nave honemyereryiwa wa weyo otesha nipha ná. Nyenya yola áwakhula, Yowo ákipenunshe miyo, yola áhi wa miyo, Tesha nipha ná, weche. Yámukoha yowo, Mutchu’wo pani ólocha ni weyo, Tesha nipha ná, weche? Nyenya mulipa‐openushiwa owo hásuwenle wi khwino tani; vawi Yesu ávinya’vo ómáléne, vawi vári atchu anchipale va nipuroni vale. Sivinre iha Yesu ámphwanya yowo mu’mpa ya Muluku, ii wa yowo, Nkona, wopenushiwa; ohitcheke’tho, wi etchu yonanara eni yeremwereya ni weyo. Mutchu ávinya, aléla aYuda, wi ti Yesu yowo ámpenunshe. Nave ntakhara a ela aYuda yáhosha Yesu, ntakhara áhera iha nihiku na Sabata. Nyenya Yesu áwakhula, Atithaka annaphara muteko ophiyerya hihano, nave Miyo kinnaphara muteko. Ntakhara a ela aYuda yáhachererya okhwela omwipha, tahi ntakhara oroharu nihiku na Sabata, nyenya’tho anamwera’tho Muluku Atithinnya a Yowo mekhiye; ísera ólikana ni Muluku. Vavo Yesu áhákhula ii wa yawo, Tchiriene, kinalocha wa nyuwo, Hanawerya Mwana wera etchu va mekhiye, nyenya yeyo anoniye Atithi éraka, taneriye. Vawi itchu sene Yowo aneriye, hiho Mwana’tho anerela mummo. Vawi Atithi anasivela Mwana, amoniha sothe sene aneriye mekhiye: nave anarwa‐amoniha miteko yopwaha ela, wi mwatikhine. Vawi ntoko Atithi annavíha alipa‐okhwa, ávaha okumi, hihátho Mwana annavaha okumi yawo anakhweliye. Vawi Atithi hanathoriharu mutchu, nyenya áveléla othoriha wothe wene wa Mwana, wi othene yachichimihe Mwana, ntoko enachichimiheryaya Atithi. Óhichichimiha Mwana hanachichimiha Atithi Yowo ámurumme. Tchiriene, kinalocha wa nyuwo, wi yowo aniwa masu aka, ni ororomela Yowo ákirumme Miyo, orino okumi wohimala, nave hanaya wuthorihani, nyenya órwela wukhwani, avolowa mukumini. Tchiriene, kinalocha wa nyuwo, wi mahiku annorwa, nave ákhala hihano, yawo alipa‐okhwa enarwa‐yiwa masu a Muluku; nave yawo awiwa enarwa‐ekhala ni okumi. Vawi ntoko Atithi ari ni okumi mwa Yowo mekhiye, hihá’tho ávaha wa Mwana okhala ni okumi mwa Yowo mekhiye; nave ámvaha yowo ikuru sawera mulachu, vawi ori Mwana a mutchu. Muhitikhine ni ela wi nihiku ninnorwa, nenlo othene ari m’mahiyeni enarwa‐yiwa masu awe, ekhuma, yawo yénre saphama, wuvinya’tho wa okumi; nyenya yawo yénre sonanara, wuvinya’tho wa othoriha. Nkinawerya wera etchu wa Miyo mekhaka: ntoko mummo kiniwelaka kinnathoriha; nave othoriha waka ori ekhaikhai; ntakhara nkinatchara okhwela waka, nyenya okhwela wa Yowo ókiruma Miyo. Kérela namona sa Miyo mekhaka, namona aka hari éparipari. Awerela namona sa Miyo ti mukina; nave kinnasuwela wi namona yowo anakereliye Miyo ori éparipari. Nyuwo mwáruma wa Yohane, nave yowo áherela namona éparipari. Nave Miyo nkinakhela namona wa mutchu: nyenya kinalocha iha, wi nyuwo mwavulushiwe. Yola ári onyari wovarela ni wawarya; nave nyuwo mwákhwela ohakalalela mu omwaléla wawe tonto. Nyenya Miyo kirino namona ópwaha a Yohane: vawi miteko yeyo Atithi ákivahiliye kikutchule, miteko yeyo kineraka enakerela namona, wi Atithi ókiruma Miyo. Nave Atithi ókiruma owo, Yola ókerela Miyo namona. Hamwíwaleru masu awe akhweya woneya wawe hamónne. Nave hamwinono masu awe ókhala mwa nyuwo; ntakhara wi yowo Yola ámurummiye, nyuwo hamunamuroromela Yowo. Munnálikhela mu sorepiwa, ntakhara munera wi mummo mokhalano okumi wohimala; nave ókerela Miyo namona ti yawo mkhataya; nave hamunakhwela orwa wa Miyo, wi mwakhaleno okumi. Mahala nkinakhela wa atchu. Nyenya kinnosuwelani nyuwo, wi hamwinono osivela wa Muluku mwa nyuwo mekhinyu. Korwa Miyo mu nsina na Atithaka, nave hamunakakhela Miyo: arwa mukina mu nsina nawe na yowo mwanene, yola munarwa‐m’mwakhela. Muni muwerye hai nyuwo ororomela, ntakhara munakhela mahala mukina ni mukina mukhwawe; nave mahala órwela wa Muluku mekhiye hamunakhwela? Muhere wi Miyo kinohelelani nyuwo wa Atithi: okhala awohelelani, ti Mose, yowo munamuthamalanyu. Vawi mwároromenleke Mose, mukároromela Miyo; vawi yola árepela sa Miyo. Nyenya mwáhiroromela sorepa sa yola, ororomela masu aka muni mwerehai? Sivinre iha ávinya Yesu orowa okhopela wa’nia ya Galileya, ti ya Tiberiya. Nave muloko mtokotoko wa atchu wámutchara Yowo, ntakhara yáhona ineneryo hiho énriye va alipa‐wicheliwa. Nyenya Yesu áwela o mwakoni, akilathi wiwo vamoha ni óhuserya’we. Nave Paskha, yólya ya aYuda, yáhachamela. Vavo Yesu, voweliha mitho awe, ni wona wi muloko mtokotoko onamorwa wa Yowo, álocha wa Filipo, N’nathuma wowi epau wi yalye ala? Nyenya álocha ela wi amwehe; vawi ásuwela mekhiye yeyo aniriye ére. Filipo ámwakhula, Ipau sa irupiya sa meya masana meli hesákhwanela yawo, wi othene yeremolya vakhani. Mmoha a óhuserya’we Andreya, munnawe a Simoni Petro, álocha ni Yowo, Vari mmiravo vava, yowo orinono ipau thanu, ni asihopa eli; nyenya manki iha siri sheni wa anchipale awihiha? Yesu áhi, akilathiheni atchu vathi. Nave vári manashi manchipale va nipuroni’vo. Vavo alopwana’wo yákilathi, vowalakhanya ti ntoko masana makhumi mathanu. Vavo Yesu ákusha ipau iho; nave athamanle, akawela yawo ókilathi vathi; hihá’tho ni asihopa, ntoko mummo yákhwelelaya. Nave evonne, álocha wa óhuserya’we, Khupani inyenyeri sohala wi vahikhale etchu eniyehiwe. Vavo yákhupa, esarya makali khumi na meli ni inyenyeri sa ipau thanu iho sa sevada, hiho sáhalenle yawo yályile awo. Ntakhara awe, atchu, vawona eneneryo yeyo énriye, yálocha wi, Yowo ti mulipa‐miririmo tchiri anorwa mwilaponi ya vathi. Vavo Yesu, vosuwelasha wi enahawela orwa omphara, wi emvoshe omwene, ávinya’tho orowa o mwakoni va mekhiye. Nyenya vophiya oshekuwa, óhuserya’we yákhuruwela o’nia; nave yávolowilaya m’mwacheyani, yámula?-?puwa enia oya o Kapernaumu. Nave wilale vavo, nyenya Yesu ahirúleru wa yawo. Nave enia yámurwela ntakhara a etcheku etokotoko yeyo yópa’wo. Nave yótowenlaya ntoko mastadiya makhumi meli ni mathanu akhweya makhumi mararu, yáhona Yesu arikimwecha va’nia, ni wachamela mwacheya; nave yáhóva. Nyenya Yowo álochano, Ti miva; muhóve. Vavo yáhemya omwakhela m’mwacheyani; nave vavo mwacheya owo áphiya o mokoni wiwo yáyaya’wo. Woshishelo aya muloko wa atchu yowo wemenle okhopela wa’nia wáhona wi havovo mwacheya mukina nyenya mmoha, ni wi Yesu hávoloiye vamoha ni óhuserya’we m’mwacheyani’mmo, nyenya óhuserya’we yáchimula va mekhaya; nyenya yárwela amwacheya akina o Tiberiya, vakhiviru va nipuroni vavo yályilaya’vo epau Yesu áthamanliye; ntakhara awe muloko wa atchu wonnaya wi Yesu havovo, ni óhuserya’we havovo, yawo mekhaya yávolowa mu amwacheyani awo erwa o Kapernaumu, erikimmwavya Yesu. Nave yámphwannyaya okhopela iwo wa’nia, yáhi wa Yowo, Rabi, mwárúle wenno lini? Yesu áhákhula yawo ii, Tchiriene, kinalocha ni nyuwo, Munakavya Miyo, tahi ntakhara mwáhona ineneryo, nyenya ntakhara mwálya epau, m’vona. Pharani muteko tahi ntakhara a yólya yeyo enapahuwa, nyenya a yólya yeyo enaphara murima ophiyerya okumi wohimala, yeyo Mwana a mutchu aniriye ovaheni nyuwo: vawi yowo Atithi, ti Muluku, ámweyerya eneneryo. Vavo yáhi wa Yowo, Nahere sheni, wi nere miteko ya Muluku? Yesu áhákhula ii wa yawo, Muteko wa Muluku tula, wi muroromele Yowo Yola ámurummiye. Ntakhara awe yáhi wa Yowo, Nave munera eneneryo tani, wi none ni wororomelani? munera sheni? Atithihu yálya mana mu’takhwani; ntoko worepiwa, Epau yorwela wirimu áhávaha yawo olya. Ntakhara awe Yesu áhi wa yawo, Tchiriene, kinalocha wa nyuwo, Tahi Mose yowo óvahileni nyuwo epau ya wirimu; nyenya Atithaka annovahani nyuwo epau yeparipari ya wirimu. Vawi epau ya Muluku tiyo yokhuruwa orwela wirimu ni ovaha okumi wa elapo ya vathi. Vavo yáhi wa Yowo, Apwiya, Nivaheni hiyo epau ela mahiku othene. Yesu áhi wa yawo, Miyo ká epau yokumi; yowo anarwa wa Miyo harwa‐avoliwa etala, ni yowo anaroromela Miyo harwa‐avoliwa ntchanana mahiku othene. Nyenya káhi wa nyuwo, wi nari mukónne, hamunaroromela. Etchu yeyo Atithi ákivahiliye Miyo enarwa‐erwa wa Miyo; nave yowo anarwa wa Miyo nkirwa‐kimuriha yowo okhwipi. Ntakhara kókhuruwa wirimu, tahi wi kere okhwela waka, nyenya okhwela wa Yowo ákirumme Miyo. Nyenya okhwela wa Yowo ákirumme Miyo ti wu, wi sa ela yothene ákivahiliye Miyo kihirihe’wo etchu, nyenya kivíhe nihiku nokutchula. Vawi okhwela wa Atithaka ti wu, wi mutchu yowo anaweha Mwana, ni omuroromela Yowo, akhaleno okumi wohimala; nave Miyo kinarwa‐kimvíha yowo nihiku nokutchula. Ntakhara awe aYuda yáchenyerya sa Yowo, ntakhara áhi, Miyo ká epau yokhuruwa wirimu. Nave yawo yálocha, Tahi Yesu ola, mwana a Yosefe, atithinnya ni amannya ninnásuwela? Hai analochiye hihano, wi kókhuruwa wirimu? Yesu áhákhula ii wa yawo, Muhichénye mukina ni mukhwawe. Havovo mmoha anawerya orwa wa Miyo nyenya Atithaka ókiruma Miyo yampurula yowo; nave Miyo kinarwa‐kimvíha nihiku nokutchula. Yorepiwa mwa alipa‐miririmo, Nave enarwa‐ekhala othene óhusihiwa ti Muluku, Mutchu yowo íwale wa Atithi, ahuserya, annorwa wa Miyo. Tahi wi mutchu mukina ohona Atithi, nyenya Yowo ori órwela wa Muluku, Yowo ohona Atithi. Tchiriene, kinalocha ni nyuwo, Yowo anaroromela orino okumi wohimala. Miyo ká epau yokumi. Atithinyu yálya mu’takhwani, nave yáriméla. Epau yokhuruwa wirimu tila, wi mutchu aneremolya ahiriméle. Epau yokumi yeyo yákhuruwale wirimu, ti yomi. Mutchu mukina alya epau ela, anarwa‐akhala ni okumi wohimala. Ahe, nave epau yeyo kiniriaka kimvahe Miyo, ti enama ya mwíli aka, ekhale okumi wa elapo ya vathi. Vavo aYuda yáhakasihana mukina ni mukhwawe ni olocha, Yola owerya anirihai onivaha hiyo olya enama ya mwíli awe? Ntakhara awe Yesu áhi wa yawo, Tchiriene, kinalocha ni nyuwo, Mwáhilya enama ya Mwana a mutchu ni owurya nikhami nawe, hamwinono okumi mwa nyuwo mekhinyu. Yowo analya enama’ka ni owurya nikhami naka orino okumi wohimala; nave Miyo kinarwa‐kimvíha yowo nihiku nokutchula. Vawi enama’ka ti yólya tchiri, n’nikhami naka ti yowurya tchiri. Yowo analya enama’ka ni owurya nikhami naka anakhala mwa Miyo ni Miyo mwa yowo. Ntoko Atithi a okumi ákiruma Miyo, nave Miyo’tho kiri ni okumi ntakhara a Atithi; hihá yowo anakilya Miyo yola’tho anarwa‐akhala ni okumi ntakhara a Miyo. Epau yokhuruwa wirimu ti yela: tahi ntoko atithi awo yályilaya eriméla: yowo analya epau yeyo anarwa‐akhala ni okumi mahiku othene. Iha álonche m’pa mothukumanela, arikimhusiha m’Kapernaumu. Vavo anchipale a óhuserya’we, vawiwa iha, yáhi, Masu ala tawukhula; anawerya wiwa yala tani? Nyenya Yesu vosuwela mwa mekhiye wi óhuserya’we yámuchenya ntakhara a ela, áhi wa yawo, Ela munnakwachuliwano? Manki hai munirianyu mone Mwana a mutchu arikimuwela wiwo áriye’wo khalai? Onavaha okumi ti munepa; mwíli wa’nama honakhaviherya nari. Masu yawo kúlummaka ni nyuwo ti munepa, nave’tho okumi. Nyenya vari akina mwa nyuwo yawo henaroromela. Vawi Yesu ásuwela vopacherya ahinaroromela tani. Nave álocha, Ntakhara a ela káhi wa nyuwo, wi havovo mutchu anawerya orwa wa Miyo, nyenya wavahiwa wa yowo ti Atithaka. Va ela anchipale a óhuserya’we yákokela muchuli, nave hayéchecha’tho ni Yowo. Ntakhara awe Yesu áhi wa khumi neli awo, Manki nyuwo’tho munnakhwela ovinya’vo? Simoni Petro ámwakhula, Apwiya, n’ni niye wa wani? murino masu ókumi wohimala. Nave hiyo ninnaroromela, nave ninnasuwela wi Nyuwo muri Awéla a Muluku. Yesu áwakhula yawo, Nkáhothanlani khumi neli, nave mwa nyuwo mmoha ori musaserya? Nyenya álocha sa Yudase, mwana a Simoni Isikariote, vawi yowo tanámveléle, ti mmoha mwa khumi neli. Nave sivinre iha Yesu áhechecha m’Galileya; vawi hákhwenle wechecha m’Yudeya, ntakhara aYuda yáhawela omwipha Yowo. Nyenya, yólya ya aYuda, yólya ya mikotcha, yáhachamela. Ntakhara awe annawe yáhi wa Yowo, Vinya’mvo vava, murowe o Yudeya, wi óhuserya’nyu’tho yone miteko anyu yeyo muneranyu. Vawi havovo mutchu anera etchu wiphini, akhwela mekhiye okhala óvuwa. Mwera itchu iha, mwisoniheni anene mekhinyu wa elapo ya vathi. Vawi nari annawe hayároromela mwa Yowo. Ntakhara awe Yesu álochano, Elukuluku aka hephiyenrye; nyenya elukuluku anyu yoryeheryiwa mahiku othene. Elapo ya vathi hewerya wichana ni nyuwo; nyenya Miyo ennakicha, ntakhara Miyo kinnerela namona, wi miteko aya eri yonanara. Welani nyuwo orowa o yólya; nkiwela Miyo o yólya ela hihano vava; wi elukuluku aka hekhwánenle. Nave álonchiye iha ákhalaru m’Galileya. Nyenya annawe yáwenlaya oya o yólya, vavo Yowo’tho áwela, tahi vawoneya, nyenya ntoko mwawíta. Vavo aYuda yámwavya Yowo va yólya, elocha, Ori wowi yola? Nave wári ochenya winchipale sa Yowo mwa miloko ya atchu: akina yálocha, wi, Ori aphama; nyenya akina, Hoe, nyenya annahuweliha muloko wa atchu awo. Nari yálochaya hihá havovo mutchu úlumme sa Yowo vokokoleya ntakhara a wova aYuda. Nyenya yáphiyenryaya eriyari ya yólya, Yesu áwela avolowa mu’mpa ya Muluku, ahusiha. Ntakhara awe aYuda yátikhina, elocha, Yola osuwela sorepiwa ani hai, óhihuserya? Vavo Yesu áwakhula, ii, Ohusiha waka hori waka, nyenya wa Yowo ákirumme Miyo. Mutchu ákhwelaka wera okhwela wawe, anarwa‐aróra sa ohusiha iwo, wárwelaka wa Muluku, akhweya kinuluma sorwela wa Miyo mekhaka. Yowo anuluma sorwela wa Yowo mekhiye anakhwela mahala a mwanene mekhiye. Yowo anakhwela mahala a Yowo ámurumme, yola ori éparipari, nave mwa Yowo hamwimomo yohikhala ekhaikhai. Tahi Mose óvahileni nyuwo malamulo, nave havovo mmoha mwa nyuwo anera malamulo? Munakhwelelani okipha? Muloko wa atchu wáhakhula, Muri ni nsololo: tani anakhwela owiphani? Yesu áhákhula ii wa yawo, Káhera muteko mmoha, nave munnatikhina othene. Ntakhara a ela Mose áhovahani nyuwo othikiliwa (tahi wi onarwela wa Mose, nyenya wa makholo); nave munnathikila mutchu nihiku na Sabata. Mutchu ákhela othikiliwa nihiku na Sabata, wi malamulo a Mose enavanyihiwe; nki munakishimwela Miyo, ntakhara kompenusha tchiri mutchu nihiku na Sabata? Muhithorihe ntoko mwawoneya, nyenya thorihani mathoriheryo ékhaikhai. Vavo akina a yawo a o Yerusalemu yálocha, Tahi yola enakhwelaya omwipha? nave nkona, anamlocha vokokoleya, nave henalocha etchu wa Yowo. Akhweya khwino atokwene ennasuwela tchiri wi yowo ti Kristu? Nyenya Yowo ninnasuwela wiwo anarweliye’wo: nyenya Kristu aniriye arwe, havovo mmoha anasuwele wiwo anarweliye’wo. Vavo Yesu ákhuwela mu’mpa ya Muluku, arikimuhusiha ni olocha, Munnakisuwela Miyo, nave’tho munnasuwela wiwo kinarwelaka’wo; nave nkárúle Miyo mekhaka, nyenya Yowo ákirumme yowo nyuwo muhinamusuwelanyu ori éparipari. Miyo kinnamusuwela Yowo; ntakhara kiri órwela wa Yowo, ákiruma Miyo Yola. Vavo yákhwela omphara Yowo: nyenya havovo mukina íyanthe ntata va Yowo, ntakhara elukuluku awe heyáphiyenrye. Nyenya anehipale mwa muloko wa atchu yároromela mwa Yowo; nave yálocha, Aniriye arwe Kristu khwino anarwa‐era ineneryo sinchipale sopwaha hiho énriye Yowo? AFarisi yáhiwa muloko wa atchu orikimuchenyerya iha sa Yowo; nave atokwene a ephepa ni aFarisi yáwavya amiravo wi yamphare. Vavo Yesu áhi, Ehanle mahiku vakhani kiriaka ni nyuwo, nave kinarowa wa Yowo ákirumme Miyo. Munarwa‐mukavyavya Miyo, muhikiphwanya; nave vavo kiriaka’vo Miyo, nyuwo hamuwerya orwa’vo. Ntakhara awe aYuda yáhi mwa yawo mekhaya, Anarwa‐aya wowi wi hiyo han’rwa‐nimphwanya? khwino anarwa‐aya wa aHelene ómwaryeya’wo, ni ohusiha aHelene? Masu ala álonchiye ti sheni, Munarwa‐mukavyavya, muhikiphwanya Miyo: nave vavo kiriaka’vo Miyo, nyuwo hamuwerya orwa’vo? Nyenya nihiku nokutchula, ntokotoko nlo na yólya Yesu áhémela akhuwela, ni olocha, Vári mutchu yowo anavoliwa ntchanana, arwe wa Miyo, awurye. Yowo anaroromela mwa Miyo, ntoko yorepiwa yáhi, Mihiche ya mahi ókumi enarwa‐yecha okhuma m’mirimani mwawe. Nyenya ela álonche sa Munepa, yowo yawo enaroromela eniryaya erwe‐yakhele; vawi Munepa hewárivovo vavo, ntakhara Yesu háchichimi?-?hiwe velukuluku yeyo. Vavo akina a muloko’wo vawiwa masu ala, yálocha, Mulipa‐miririmo’wo ti yola tchiri. Akina yálocha, Ola ti Kristu. Nyenya akina yálocha, Manki khwino Kristu anarwa okhuma o Galileya? Yorepiwa heyáriye wi Kristu anarwa‐akhuma mwa epyo ya Davide, ni orwela o Betelehemu, witchokoni wiwo wári Davide? Ntakhara awe wákhala ohiyana m’muloko’wo ntakhara a Yowo. Nyenya akina mwa yawo yákhwela omphara; nyenya havovo mutchu íyanthe mata va Yowo. Vavo amiravo awo yárwa wa atokwene a ephepa ni aFarisi; nave yala yáhi wa yawo, Hammukunshe Yowo ntakhara sheni? Amiravo awo yáhákhula, Okhala wokhala havovo mutchu álonche mwawihihá. Vavo aFarisi yáwakhula, Nyuwo’to mówokiwa? Mano mukina a atokwene ároromela mwa Yowo, nari a aFarisi? Nyenya muloko ola wohisuwela malamulo, onakhala wawulumeliwa. Nikodemo álocha wa yawo, yole árúle wa Yowo khalai, ari mmoha a yawo, Mano malamulo ahu ennathoriha mutchu, ohipacherya omwiwa, ni oróra yeyo aneriye? Yáhákhula yi wa yowo, Weyo’tho ori ókhuma m’Galileya? Avya, wone wi m’Galileya hemwávinnye mulipa‐miririmo. Nave yárowa atchu othene wipani saya. Nyenya Yesu árowa o mwakoni wa Azitona. Nyenya woshishelo ákhala’tho o’mpa ya Muluku, nave atchu othene yámurwela; nave ákilanthiye áháhusiha. Nyenya alipa‐orepa ni aFarisi yámurúha wa Yowo muthiana óphariwa araruwaka, nave yamwemenshaya véri, yálocha ni Yowo, Muhusiha, muthiana ola áphariwa muraruwani. Nyenya m’malamulo Mose án’lamulela návonye maluku awihiha. Ntakhara awe Nyuwo munalocha sheni sa yowo? Nyenya ela yálocha wi emwehe Yowo, wi yakhaleno yómuhelela. Nyenya Yesu, úramenliye vathi árepa va’tchayani ni munwe awe. Nyenya yákilanthaya erikimmukoharu, áhinnuwa, ii wa yawo, Mmoha a nyuwo yowo ahinono yotcheka, apacherye ovonya nluku va yowo. Nave úrammiye tho árepa ni munwe awe vathi. Nyenya yawo, yíwalaya yákhuma’mo mmoha mmoha, opacherya wa atokwene, ophiyerya wa ókutchula: nave Yesu áhala mekhiye, ni muthiana, arikimwemela véri. Nyenya Yesu innuwaliye, áhi wa yowo, Muthiana we, ari wowi yale? Havovo mutchu ovanyihale? Nyenya yowo áhi, Havovo, Apwiya. Nave Yesu áhi, Miyo’tho nkovanyiha weyo; hawe, opacherya hihano ohitcheke’tho. Vavo Yesu áhulumano’tho, alocha, Miyo ká omwaléla wa elapo ya vathi; yowo anakitchara Miyo harwa‐echa mwipiphini, nyenya anarwa‐akhalano omwaléla wokumi. Ntakhara awe aFarisi yáhi wa Yowo, Munerela namona sa Nyuwo mekhinyu; namona’nyu hari éparipari. Áhákhula Yesu ii wa yawo, Nari kerelaka namona sa Miyo mekhaka namona’ka ori éparipari; ntakhara kinnasuwela wiwo kinarwelaka’wo ni wiwo kinayaka’wo; nyenya nyuwo hamunasuwela wiwo kinarwelaka’wo, ni wiwo kinayaka’wo. Nyuwo munathoriha ntoko mwa mwíli wa’nama; Miyo nkinathoriha mutchu. Nave kathoriha Miyo, othoriha waka ori wéparipari; wi nkiri va mekhaka, nyenya Miyo ni Atithi yawo yákirumme Miyo. Ahe wárepiwa m’malamulo anyu wi namona a atchu eli ori éparipari. Miyo ká awerela namona sa Miyo mekhaka, nave Atithi yawo yákirumme Miyo anerela namona sa Miyo. Ntakhara awe yálochano, Atithinyu ari wowi? Yesu áhákhula, Hamunasuwela nari Miyo, nari Atithaka; mwákisuwenleke Miyo, mukásuwela Atithaka’tho. Masu ala áhuluma mu’mpa ya muhakhu wa Muluku vohusiha mu’mpa ya Muluku: nave havovo mutchu ámphanre Yowo, ntakhara elukuluku awe tiwi ehiphiyenrye. Vavo áhi’tho wa yawo; Kinnarowa Miyo, nave munarwa‐mukavya, nave mu yotcheka’nyu munarwa‐mukhwa: wiwo kinayaka’wo Miyo, hamuwerya orwa’wo. Ntakhara awe aYuda yálocha, Khwino anarwa‐imwisipha mekhiye, wi annalocha, Wiwo kinayaka’wo Miyo, nyuwo hamuwerya orwa’wo? Nave álochano, Nyuwo mwá órwela vathi; Miyo torwela wirimu: nyuwo mwá élapo ya vathi; Miyo tahi a elapo ya vathi. Ntakhara awe káhi wa nyuwo, wi munarwa‐mukhwa mu sotcheka sanyu, vawi mwáhiroromela wi Miyo ti yene, munarwa‐mukhwa mu sotcheka sanyu. Vavo yálochano, Mwá ani? Yesu áhi wa yawo, Yeyo kúlummaka’tho ni nyuwo vopacherya. Kirino sinchipale sawuluma ni sothoriha sa nyuwo; nyenya Yowo ákirumme Miyo ori éparipari; nave hiho kiwalaka va Yowo, hiho kinnuluma wa elapo ya vathi. Heyásuwenlesha yawo wi anamlocha sa Atithi. Ntakhara awe Yesu áhi, Munirianyu murwe m’muwelihe Mwana a mutchu, vavo munarwa‐musuwelasha wi Miyo ti yene, nave nkinera etchu wa Miyo mekhaka, nyenya ntoko ákihusihenryiye Atithi, kinuluma iha. Nave Yowo ákirumme Miyo ori ni Miyo; hakihiyale Miyo va mekhaka; ntakhara kinera Miyo hiho sinamuthe?-?yiha Yowo mahiku othene. Vawuluma Yowo iha, anchipale yároromela mwa Yowo. Ntakhara awe Yesu álocha wa aYuda ale yámuro?-?romenle, Nyuwo mwakhala m’masu aka, muri óhuserya’ka tchiri; nave munarwa‐musuwelasha eparipari, nave eparipari enarwa‐yotaphulani. Yámwakhula Yowo, N’ri epyo ya Abrahamu, nave henákhanle akapuro a mutchu okhala wokhala; munalocha hai, munarwa‐mweriwa anethi? Yesu áwakhula yawo, ii, Tchiriene, kinalocha wa nyuwo, wi yowo anera yotcheka ori kapuro a yotcheka eyo. Nyenya kapuro hanakhala m’pa mahiku othene: mwana tanakhala mahiku othene. Ntakhara awe mwana arwa awerani nyuwo anethi, munarwa‐mukhala anethi tchiri. Kosuwela wi muri epyo ya Abrahamu; nyenya munakhwela okipha Miyo, ntakhara masu aka heyanono nipuro mwa nyuwo. Hiho konnaka wa Atithi, kinnuluma; nave nyuwo’tho munera yeyo mwíwalanyu wa asitithinyu. Yáhákhula yi wa Yowo, Atithihu ti Abrahamu. Yesu álochano, Mwáriki anamwane a Abrahamu, mukáhera miteko ya Abrahamu. Nyenya hihano munakhwela okipha Miyo, ti yomi kúlumme ni nyuwo eparipari, yeyo kiwalaka wa Muluku: ela Abrahamu hénre. Nyuwo munera miteko ya atithinyu. Yáhi wa Yowo, Henáyariwe hiyo muraruwani; n’rino Atithi mmoha ti Muluku. Yesu áhi wa yawo, Muluku ákhanleke Atithinyu, mukásivela Miyo: vawi Miyo kákhuma, nave kirwenle wa Muluku; vawi nkárúle wa Miyo mekhaka, nyenya Yowo ákirumme Miyo. Hamunasuwelasha wuluma waka ntakhara sheni? ntakhara hamuwerya wiwa masu aka. Nyuwo muri órwela wa atithinyu Musaserya, nave minkhela awe ya atithinyu munnakhwela wera. Yowo ári mulipa‐wipha opacherya vopacherya, nave hémenle mu eparipari, ntakhara mwa yowo hamwimomo eparipari. Analochiye sawotha, analocha sa mwanene awe; ntakhara ori awotha, ni atithinnya a wotha. Nyenya Miyo, ntakhara kinalocha eparipari, hamunaroromela Miyo. Tani mwa nyuwo anakivanyiha Miyo sa yotcheka? Kalocha eparipari, hamunakiroromela ntakhara sheni? Yowo anarwela wa Muluku aniwa solocha sa Muluku; nyuwo hamuniwa ntakhara a ela wi hamuri a wa Muluku. AYuda yáhákhula yi wa Yowo, Mano hannalocha phama hiyo wi Nyuwo mwá mSamariya, nave muri ni nsololo? Yesu áhákhula, Nkinono nsololo Miyo; nyenya kinachichimiha Atithaka, nave nyuwo munnakivevula Miyo. Nyenya Miyo nkinatchara nchichimiho naka; ókhala’vo ótchara owo, ni mulipa‐othoriha. Tchiriene, kinalocha wa nyuwo, Mutchu akhapelela masu aka, harwa‐ona okhwa mahiku othene. AYuda yáhi wa Yowo, Hihano nosuwelasha wi muri ni nsololo. Abrahamu áriméla, ni alipa‐miririmo; nave Nyuwo munalocha, mutchu akhapelela masu aka, harwa‐alawiha okhwa mahiku othene. Khwino Nyuwo mwá mutokotoko ópwaha atithihu Abrahamu yowo áriménle? nave alipa‐miririmo yáriméla; munisera mekhinyu wi muri ani? Yesu áhákhula, Miyo kíchichimiha mekhaka, nchichimiho naka n’ri etheru: Atithaka tokichichimiha Miyo; Yowo munamulochanyu wi ti Muluku anyu; nave nyuwo hemwámusuwenle Yowo; nyenya Miyo kinnamusuwela; nave kalocha, wi nkinamusuwela, kinakhala awotha emohamoha ni nyuwo: nyenya kinnamusuwela, nave kinnakhapelela masu awe. Atithinyu Abrahamu átheya wi óne nihiku naka; nave áhona, atheya. AYuda vavo yáhi wa Yowo, Hamuri a miyakha yophiyerya makhumi mathanu, nave mohona Abrahamu? Yesu áhi wa yawo, Tchiriene, kinalocha wa nyuwo, ahipachenrye okhala Abrahamu ti wi Miva kirivovo. Vavo yárola maluku wi emvonye Yowo: nyenya Yesu áhipitha mekhiye, akhuma m’pa mwa Muluku. Nave vovira, áhona mutchu yowo ári óhona oyariwa woyariwa. Nave óhuserya’we yámukoha Yowo, elocha, Rabi, átchenke pani, yowo, khwino atithinnya ni amannya, wi áyariwa óhona? Yesu áhákhula, Hátchenke nari yowo, nari atithinnya ni amannya; nyenya wi miteko ya Muluku yoneye mwa yowo. N’naphwanela wera miteko ya Yowo ákirumme Miyo, variaya othana; ohiyu onnorwa vavo havovo mutchu anawerye ophara muteko. Vokhala Miyo mwilaponi ya vathi, kiri omwaléla wa elapo ya vathi. Alonchiye iha, átaphela vathi, étheya etchaya ni mara awo, ahika etchaya eyo va mithoni, ii wa yowo, Rowa, rapa mu ntchachani na Siloamu (tinlo notaphuleya, Órummwa). Vavo ávinya, arapa, arwa ónaka. Ntakhara awe akhwawe ni yawo yámonne khalai, wi ári óvekaveka, yálocha, Yola tahi yole ári óvekaveka? Akina yálocha, wi, Ti yene; akina yálocha, Hoe, nyenya annaphwana?-?phwanano. Yowo álocha, wi, Ti yomi. Vavo yálochano, Manki mithoá ohuleya yári hai? Yowo áhákhula, Mutchu’wo aweriwa Yesu áhetheya etchaya ahika mitho aka, alocha ni miyo, wi, Rowa o Siloamu warape; ntakhara awe kávinya, nave kárampaka kihona’tho. Nave yáhi wa yowo, Ori wowi Yowo? Álocha, Nkinasuwela miyo. Yámukeriha yowo ári óhona khalai wa aFarisi. Nyenya nihiku nlo ti na Sabata nenlo Yesu étheiyiye etchaya, amuhulela yowo mitho awe. Vavo nave aFarisi yámukoha’tho, ónne’tho hai? Nave áhi wa yawo, Áhika etchaya va mithoni vaka, kárapa, nave kinnona. Akina vavo mwa aFarisi yálocha, Mutchu’la hanarwela wa Muluku, ntakhara hanakhapelela Sabata. Nyenya akina yálocha, Mutchu ari ótcheka owerya anirihai wera ineneryo sawihiha? Nave vári ovanyihana mwa yawo. Vavo yálocha’tho wa mulipa‐ohona owo, Weyo onalocha sheni sa Yowo, ntakhara óhohulela mithoá? Nyenya yowo álocha, wi, Ori mulipa‐miririmo. Ntakhara awe aYuda heyároromenle sa yowo, wi ári óhona, óna’tho, ophiyerya vavo yítchannaya atithinnya ni amannya a mulipa‐wona owo; yákoha yawo, elocha, Ola ti mwaninyu, yowo nyuwo munalochanyu wi áyariwa óhona? Nave wona anihai hihano? Atithinnya ni amannya yáhákhula yi, Ninnasuwela wi ola ti mwanihu, ni wi áyariwa óhona; nyenya han’nasuwela yeyo enamoniha hihano; nari han’namusuwela Yowo ámuhulenle mitho awe; m’mukohe yowo; ti mutokwene; anuluma mwanene sa yowo mekhiye. Iha yálonche ti atithinnya ni amannya ntakhara yáwova aYuda: vawi aYuda yálakana khalai, wi mutchu yowo anarwa‐amwakhulela Yowo wi ti Kristu, akhale óhihiwa mothukumanela. Ntakhara a ela atithinnya ni amannya yálocha, wi, Ori mutokwene; m’mukohe yowo. Vavo yáhitchana’tho wili mutchu yowo ári óhona, yi wa yowo, Chichimiha Muluku: ninnasuwela niyo wi mutchu’la ori ótcheka. Vavo yola áhákhula, Ári ótcheka, nkinasuwela: etchu emoha kinasuwelaka, ti wi kári óhona, hihano kinnona. Ntakhara awe yáhi wa yowo, Áwerenle weyo sheni? wohulela mithoá ári hai? Yowo áwakhula, kiholélani khalai, nave hamwíwale; hai munakhwelanyu wiwa’tho? khwino nyuwo’tho munakhwela okhala óhuserya’we? Nave yámuroha yowo, yi, Weyo tohuserya a Yowo; hiyo nóhuserya a Mose. Ninnasuwela hiyo wi Muluku áhuluma ni Mose: nyenya han’nasuwela Yowo wiwo anarweliye’wo. Mutchu’wo áhákhula ii wa yawo, Vawi yotikiniha eri mummo, wi nyuwo hamunasuwela wiwo anarweliye’wo, nave ákihulela mitho aka. Ninnasuwela wi Muluku haniwelela ótcheka. Nyenya mutchu mukina akhala óthamala Muluku éra okhwela wawe annamwiwelela yowo. Opacherya vopacherya hawiweiye wi mukina ámuhulela mitho mutchu óhona oyariwa woyariwa. Ola ahirwenleke wa Muluku, hakáwenrye wera etchu. Yáhákhula yi wa yowo, Wáyariwe weyo m’sonanara tchiri, nave onnanihusiha hiyo? Nave yámwikarela yowo okhwipi. Yesu áhiwa wi yámwikarela okhwipi; nave ámphwannyiye áhi, Onnaroromela Mwana a Muluku weyo? Yowo áhákhula ii, Nave tani Yowo, Apwiya, wi karoromele mwa Yowo? Yesu áhi wa yowo, Womona, nave’tho yowo anuluma ni weyo ti yene. Nyenya yowo áhi, Kinnaroromela, Apwiya; nave ámuko?-?khorela. Nave Yesu áhi, Kórwa Miyo wilaponi ela ya vathi wi kithorihe wi yawo ehinona yone; ni wi yawo enona ekhale óhona. Yawo yákhala ni Yowo mwa aFarisi yáhiwa iha, nave yáhi wa Yowo, Khwino hiyo’tho n’ri óhona? Yesu áhi wa yawo, Mwákhanleke óhona hemwákakhanleno yotcheka; nyenya hihano munalocha, wi, Ninnona: yotcheka’nyu enna?-?khalaru. Tchiriene, kinalocha ni nyuwo, Yowo ahinavolowa mu nikokani na ipuchepuche va milakoni, nyenya annawelela okina, yowo ti awiya ni awakha. Nyenya yowo anavolowela va milakoni, ti mukukhula a ipuchepuche. Yowo, avamilakoni annamuhulela, nave ipuchepuche siniwa masu awe; nave anitchana ipuchepuche sa yowo mekhiye masina’ya, ahólela vate. Akumihale sothene sa yowo mekhiye, anahólela iho; nave ipuchepuche sinamtchara yowo; ntakhara sinnasuwela masu awe. Nyenya mulecho hasirwa‐simutchara, nyenya sinarwa‐simutchawa: ntakhara hasinasuwela masu a alecho. Niphwanaphwaniho nla Yesu álocha wa yawo: nyenya heyásuwenlesha yawo ela ti sheni yeyo Yesu álochiyeno. Ntakhara awe Yesu áhi’tho wa yawo, Tchiriene, kinalocha ni nyuwo, Miyo ká mulako wa ipuchepuche. Othene yárúle muhólo mwaka ari awiya, ni awakha: nyenya ipuchepuche hesáwiwale yawo. Miyo ká mulako: mukina avolowa ni Miyo, anarwa‐avulushiwa, avolowa, akhuma, aphwanya munyepu. Hanarwa awiya, nyenya wi íye, ni wipha, ni otolosha. Kórwa Miyo wi yakhale ni okumi, ni okhalano wawacha. Miyo ká Mukukhula aphama: mukukhula aphama owo anariha okumi awe ntakhara a ipuchepuche. Mulipa‐oliveliwa yowo ahiri mukukhula, yowo ipuchepuche sihiri sawawe sa mekhiye, anona napili arikimorwa, ahiya ipuchepuche iho, atchawa; nave napíli anashophola, amwaryamwarya: ntakhara ori óliveliwa, nave hanathokororya ipuchepuche. Miyo ká mukukhula aphama: nave kinnasuwelasha saka, ni saka sinnakisuwelasha Miyo, ntoko Atithi annakisuwela Miyo, nave Miyo kinnamusuwela Atithi; nave kinariha okumi aka ntakhara a ipuchepuche. Nave ipuchepuche sikina kokhalano, hiho sihiri sa nikoka nla: kini kirimkusha iha’tho, nave sinarwa‐siwa masu aka; nave sinarwa‐sikhala muloko mmoha, mukukhula mmoha. Ntakhara a ela Atithi annakisivela, ntakhara kinnariha Miyo okumi aka, wi kakushe’tho. Havovo mukina anavíha’vo ola wa Miyo, nyenya kinariha Miyo yola wa Miyo mekhaka. Kokhalano ikuru soriha yola, nave ikuru kokhalano sokusha’tho; olamulelo ola kihakhela wa Atithaka. Vákhala’tho ovanyihana véri va aYuda ntakhara a masu ala. Nyenya anchipale mwa yawo yálocha, Ori ni nsololo, akhala anepa; munamwiwa Yowo hai? Akina yálocha, Masu ala hari a mutchu óphariwa nsololo. Mano nsololo ninnawerya omuhulela mitho óhona? Nyenya wári yólya ya oryeherya’tho m’Yerusalemu; mahiku yawo ti a nakhutu. Nave Yesu ámwechecha mu’mpa ya Muluku, m’mukotchani wa Solomoni. Vavo aYuda yámuricha Yowo, elochano, Ophiyerya lini munanyiheryihanyu okumi ahu? Nyuwo mwári Kristu, n’léleni mwawiweya. Yesu áwakhula, Kiholélani, nave hamunaroromela. Miteko ela kineraka Miyo mu nsina na Atithaka, yela ennakerela namona. Nyenya nyuwo hamunaroromela, ntakhara hamuri a ipuchepuche saka. Ipuchepuche saka siniwa masu aka, nave Miyo kinnasuwelasha iho, nave sinnakitchara Miyo. Nave Miyo kinnavaha iho okumi wohimala; nave hasirwa‐sipahuwa mahiku othene, nave havovo mutchu anarwa‐ashophola iho mu ntatani naka. Atithaka, yowo ákivahile iho, ori mtokotoko ópwaha othene; nave havovo mukina anawerye oshophola mu ntatani na Atithaka. Miyo ni Atithi ná amoha. AYuda yárola’tho maluku wi emvonye Yowo. Yesu áwakhula, Kowonihani nyuwo miteko yaphama minchipale ya wa Atithi; ntakhara a muteko tani ya ela munakivonyanyu maluku? AYuda yámwakhula Yowo, Ntakhara a muteko waphama han’novonyani maluku, nyenya ntakhara a opwalu; ni wi Nyuwo, muri mutchu, munisera mekhinyu muri Muluku. Yesu áwakhula, Honarempwa m’malamulo anyu, Káhi Miyo, muri miluku? Yowo átchuwale miluku yawo masu a Muluku yárwenlaya (nave yorepa hewerya wunteya), mano nyuwo munalocha sa Yowo Atithi ámwélihaliye amuruma wilaponi ya vathi, Onnera opwalu; ntakhara káhi, Kiri Mwana a Muluku? Káhera miteko ya Atithaka, muhikiroromele Miyo. Nyenya kéra, nave muhikiroromelaka Miyo, roromelani miteko eyo; wi mwasuwele ni osuwelasha wi Atithi ari mwa Miyo, ni Miyo mwa Atithi. Yákhwela’tho omphara Yowo: nave ákhuma mu ntatani mwaya. Nave ávinya’wo aya’tho okhopela wa Yordano, o nipuroni wiwo wári Yohane vopacherya, abatisaka; nave ákhala wiwo. Nave anchipale yárwa wa Yowo; elocha wi, Hénre eneneryo Yohane; nyenya itchu sothe sene Yohane álonchiye sa yola sári séparipari. Nave anchipale yároromela mwa Yowo wiwo. Nyenya vári mutchu yowo ámwicheliwa, Lazaro ó Betaniya, a mwitchokoni ya Mariya ni munnawe Malita. Nyenya ti Mariya ole ámochihale Apwiya makhurwa awunkhela phama, úkutcha manani awe ni mihi awe, yowo munnawe Lazaro ámwicheliwa. Vavo arokoriye yárumiha wa Yowo, elocha, Apwiya, onani, yowo munamsivelanyu anamwicheliwa. Nyenya Yesu íwaliye, áhi, Wicheliwa wiwo hori wokhwano, nyenya ntakhara a nchichimiho na Muluku, wi Mwana a Muluku achichimihiweno. Nyenya Yesu ásivela Malita, ni munnawe, ni Lazaro. Ntakhara awe íwaliye wi anamwicheliwa ákhala vavo va nipuroni vavale mahiku meli. Vavo sivinre iha, álocha wa óhuserya’we, Hankeni n’rowe’tho o Yudeya. Óhuserya yálochano, Apwiya, aYuda yánakhwela wovonyani maluku hihano vava; nave munnaya’tho wiwo? Yesu áhákhula, Hori ora khumi na pili othana? Mutchu écha othana hanakwachuliwa, ntakhara annona omwaléla wa elapo ela ya vathi. Nyenya mutchu écha ohiyu, anakwachuliwa, ntakhara hemwamomo omwaléla mwa Yowo. Álocha iha, nave sivinre iha, álochano, Lazaro nthamwene ahu anamrupa; nyenya kinarowa kamvíhe yowo wiriloni wawe. Ntakhara awe óhuserya’we yáhi wa Yowo, Apwiya, árikimrupa anarwa‐apenuwa. Nyenya álocha sa okhwa wawe: nyenya yawo yáhera wi álocha sa witchuwa wa ikhove. Vavo Yesu áhi wa yawo, Lazaro óriméla. Nave kinnahakalala ntakhara a nyuwo wi nkáriwowo Miyo wiwo, tiwi mwaroromele; nyenya hankeni n’rowe wa yowo. Vavo Tomasi, ótchuwiwa Didimo, áhi wa óhuserya akhwawe, N’rowe hiyo’tho wi nikhweno vamoha. Nave Yesu árúliye áphwanya wi vavo tiwi akhanle mu nihiyeni mahiku masheshe. Nyenya Betaniya ári vakhiviru va Yerusalemu orekamela waya ntoko mastadiya khumi ni mathanu; nyenya anchipale a mwa aYuda yárwa wa Malita ni Mariya, orwa‐wahakararya yawo ntakhara a murokoraya. Vavo Malita, vawiwa wi Yesu annorwa, árowa okumanano; nyenya Mariya áhikhalelaru m’pa. Malita nave áhi wa Yesu, Apwiya, mwákhanleke wino munnaka hakákhwile. Nyenya nari hihano kinnasuwela wi, itchu sothe sene munirianyu mumveke Muluku, Muluku anovahani. Yesu álochano, Munná anarwa‐avinya’tho. Malita álocha ni Yowo, Kinnasuwela wi anarwa‐avinya’tho mu ovinya’tho nihiku nokutchula. Yesu áhi wa yowo, Miyo kiri ovinya’tho ni okumi: óroromela mwa Miyo, nari akhwile, anarwa‐akhala ni okumi: nave yowo anakhala ni okumi, aroromela Miyo harwa‐akhwa nari. Onnaroromela ela? Álocha ni Yowo, Ai Apwiya: kororomela miyo wi Nyuwo mwá Kristu, Mwana a Muluku, anorwa mwilaponi ya vathi. Nave álonchiye ela, ávinya ítchana Mariya munnawe wiphini, ni wi, Óphiya Muhusiha, nave annawitchana weyo. Nyenya yowo, vawiwa, áhakuva ovinya, arwa wa Yowo. (Nyenya Yesu ahiphiyale witchokoni, nyenya ari va nipuroni vavo Malita ákumanniyeno.) Vavo, aYuda, yawo yárino m’pa, enamwakaha, vawona Mariya, wi áhakuva ovinya, akhuma, yámutchara, eriki akhweya anaya o nihiyeni wi anleke wiwo. Vavo Mariya, áphiyaliye vavo Yesu áriye’vo, ámonniye, áhúwa va manani awe, álochano, Apwiya, mwákhanleke wino Nyuwo, munnaka hakáriménle. Vavo Yesu, vomona yowo arikimunla, ni aYuda yámuhónle yowo erikimunla, áháha‐iphumu m’munepani, úkhuwa mwanene, ii, Mumvithale wowi? Yálocha ni Yowo, Apwiya, rwani, mone. Yesu áhinla. Ntakhara awe aYuda yálocha, Nkona, ámusivela tchiri! Nyenya akina mwa yawo yáhi, Ola óhula va mithoni mulipa‐ohona owo, háwenrye wera wi hakákhwile yowo’tho. Vavo Yesu, ni wahatho iphumu mwa Yowo mekhiye árwa o nihiyeni. Nyenya vári nikhuku, nave nluku nákhala vavo. Yesu álocha, Víhani’vo nluku. Malita, munnawe a mulipa‐oriméla owo, álocha ni Yowo, Apwiya, ópacherya wunkha: vawi okonne mahiku masheshe. Yesu álochano, Nkáriye wa weyo, wi, waroromela, onarwa‐wona nchichimiho na Muluku? Vavo yávíha’vo nluku. Nyenya Yesu áweliha mitho awe wirimu ii, Atithi, kinnathamala Nyuwo wi mwákiwa Miyo. Nyenya kosuwela Miyo wi munnakiwa Miyo mahiku othene: nyenya ntakhara a muloko wa atchu awemela vorukuryerya kálocha, wi eroromele wi Nyuwo mwákiruma Miyo. Nave álonchiye hiha, ákhuwela ni masu matokotoko, Lazaro, khuma. Nave mulipa‐oriméla owo ákhuma ómakiwa mecho ni mata ni ikuwo sa o mahiyeni; ni withoni wawe wapichikhileliwa ni mwétchepe. Yesu álochano, Mutaphuleni yowo, nave muhiyeni arowe. Ntakhara awe anchipale a mwa aYuda yawo yárúle wa Mariya, yonnaya yeyo énriye, yároromela mwa Yowo. Nyenya akina a mwa yala yárowa wa aFarisi, yáléla hiho Yesu énriye. Vavo atokwene a ephepa ni aFarisi yáthukumanya atokwene, elocha, Nére sheni hiyo? ntakhara mutchu’la annera ineneryo sinchipale. Namuhiya Yowo wawihihá, othene enarwa‐eroromela mwa Yowo; nave enarwa‐erwa aRoma evíha’vo nipuro nahu ni nloko nahu. Nyenya mukina mmoha a mwa yawo, Kayafa, ókhala mutokwene a ephepa muyakha yowo áhi wa yawo, Hamunasuwela etchu nari, akhweya hamunupuwela wi ti worera wa nyuwo wi mutchu mmoha akhwe ntakhara a atchu, nave nloko nothene nihitholowe. Nyenya ela hálonche wa yowo mekhiye; nyenya vokhala mutokwene a ephepa muyakha yowo álokoha wi Yesu anarwa‐akhwela nloko nlo; nave tahi ntakhara a nloko nlo mekhaya hoe, nyenya wi athukumanye’tho vamoha anamwane a Muluku ópalaleya’wo. Ntakhara awe, opacherya nihiku nenlo yávanela wi emwiphe Yowo. Ntakhara awe Yesu héchenche’tho vokokoleya mwa aYuda, nyenya ávinya’vo oya wilaponi yawachamela etakhwa, witchokoni nsina naya Efraimu; akhala wiwo vamoha ni óhuserya’we. Nyenya Paskha a aYuda ári vakhiviru; nave anchipale yáwela oya o Yerusalemu ovinya m’mawani, ahiphiyale Paskha, oya wiséliha yawo mekhaya. Vavo yámmwavya Yesu, elocha mukina ni mukhwawe vawemela yawo mu’mpa ya Muluku, Muni hai nyuwo, wi khwino harwa o yólya? Nyenya atokwene a ephepa ni aFarisi yálamulela, wi, mutchu mukina asuwela wiwo oriye’wo, awonihe, wi yamphare. Vavo, yáhanle mahiku mathanu na nimoha ahiphiyale Paskha, Yesu árwa o Betaniya wiwo wári Lazaro, yole Yesu ámvíhaliye wa okhwa. Nave yámryeheryela Yowo yólya wiwo; nave Malita áhemelela; nyenya Lazaro ári mmoha a yawo óhamela va yólya vamoha ni Yowo. Vavo Mariya ákushaliye mweryo mmoha wa makhurwa awunkhela phama a nardo a esisapo aya yorekama áhochiha manani a Yesu, úkutcha manani awe ni mihi awe; nave empa yásareya ni wunkhela waya wa makhurwa’wo Nyenya Yudase Isikariote, mmoha a óhuserya’we, yowo anarwe?-?amveléle Yowo, álocha, Manki makhurwa awunkhela ala heyátumihiwe ntakhara sheni ni irupiya sa meya masana mararu, ni ovahiwa wa óhawa? Nyenya álocha ela tahi ntakhara ánathokororya óhawa, nyenya ntakhara ári mulipa‐wiya, anakhalano murupa owo, anakusha sawiyathiwa’mo. Vavo Yesu áhi, Muhiye yowo wi ákhapelela ela nihiku novithiwa waka. Vawi óhawa murino vamoha ni nyuwo mahiku othene; nyenya hamuri vamoha ni Miyo mahiku othene. Vavo muloko mtokotoko wa aYuda wásuwela wi ári vavo; nave yárwa, tahi ntakhara a Yesuru, nyenya wi yamóne Lazaro, yowo ámvíhaliye wa okhwa. Nyenya atokwene a ephepa yálakana wi yamwiphe Lazaro’tho; ntakhara anchipale a aYuda yávinya ntakhara a yowo, eroromela mwa Yesu. Woshishelo aya muloko mtokotoko wa atchu yawo yárwile o yólya, yíwalaya wi Yesu anamorwa o Yerusalemu, yákusha mawaryu a murumo, ekhuma okumana ni Yowo, ekhuwela, Hosana, Órélihiwa yowo órwa mu nsina na Apwiya, ti Mwene a Israyeli. Nyenya Yesu, áphwannyiye mwápúru ákilathi vavo; ntoko morepiwa; Ohóve, mwana mwámuthiana a Zioni: nkona Mweneá anarwa ókilathi va mwana a púru. Iha heyásuwenle óhuserya’we vopacherya: nyenya Yesu áchichimihiwiye, vavo yáhupuwela wi iha sárempwa sa Yowo, ni wi yámwerela Yowo iha. Vavo muloko’wo wári vamoha ni Yowo, vavale ámwitchanniye Lazaro okhuma mu nihiyeni, amvíha yowo wa okhwa, wáherela namona. Ntakhara a ela’tho muloko’wo wárwa okumanano Yowo, ntakhara wáhiwa wi Yowo áhera eneneryo ela. Ntakhara awe aFarisi yáhi mukina ni mukhwawe, Munnona wi hamunaphuchularu etchu: ona elapo enatchara vachuli vawe va Yowo. Nyenya vári aHelene akina mwa yawo ówela oya othamala va yólya. Yawo nave yárwa wa Filipo, a o Betsaida a Galileya, emukoha yowo, ni olocha, Pwiya, n’natchuna wona Yesu. Filipo árwa alocha wa Andreya: erwa Andreya ni Filipo, nave yálocha ni Yesu. Nyenya Yesu áwakhula yawo, alocha, Yophiya elukuluku, wi Mwana a mutchu achichimihiwe. Tchiriene, kinalocha ni nyuwo, Epyo ya trigu yáhimora mu’tchayani, ekhwa, enakhala va mekhaya yeyo; nyenya yakhwa, eníma yawíma yinchipale. Yowo anasivela okumi awe anarwa‐ariha ola; nave awichana ni okumi awe mwilaponi ela ya vathi anarwa‐akhapelela ola wukumini wohimala. Mukina akiruméla Miyo, akitchare Miyo; nave wiwo kiriaka’wo, wiwo’tho murummwa’ka anarwa‐akhala’wo. Mukina akiruméla Miyo, yowo Atithi anarwa‐amwerela mahala. Okumi aka hihano wohukhuwa; nave kini kere sheni? Atithi, kivulusheni Miyo mwa elukuluku ela. Nyenya ntakhara a ela kórwa wilukuluku ela. Atithi, chichimihani nsina nanyu. Vavo yárwa masu órwela wirimu, Kochichimiha, nave kinarwa‐kichichimiha’tho. Ntakhara awe muloko wa atchu wawemela’wo, ni wiwa, wálocha wi wokukucheya. Akina yálocha, Ngelo ohuluma ni Yowo. Yesu áhákhula ii, Masu ala haphiyale ntakhara a Miyo, nyenya a nyuwo. Hihano vari othoriha wa elapo ela ya vathi; mutokwene a elapo ela ya vathi anarwa‐arihiwa vate hihano. Nave Miyo, kiniriaka kiwelihiwe wilaponi, kinarwakipurulela atchu othene wa Miyo mekhaka. Nyenya álocha ela ni osuwanyeiha okhwa tani aniriye arwe‐akhweno. Vavo muloko’wo wámwakhula Yowo, Náhiwa hiyo m’malamulo wi Kristu anakhala mahiku othene; nave Nyuwo munalocha hai, wi Mwana a mutchu anaphwanela owelihiwa? Mwana a mutchu yowo pani? Vavo Yesu áhi wa yawo, Yohala elukuluku ekhani nave omwaléla ori mwa nyuwo. Echani vavo murianyuno omwaléla, wi epiphi eho, hwanyeni; nave awecha mwipiphini hanasuwela wiwo anayiye’wo. Vavo murianyuno omwaléla, roromelani omwaléla iwo, wi mukhale anamwane a omwaléla iwo. Iha Yesu áhuluma, nave ávinya’vo awipitha yawo. Nyenya nari áhera ineneryo sinchipale sawihiha va mithoni vaya yawo heyároromenle mwa Yowo; wi masu a Yesaya Mulipa‐miririmo yakhwanihiwe, yawo álonchiye, Apwiya ororomenle pani olaleyerya wahu? Nave mwono wa Apwiya wohupululihiwa wa wani? Ntakhara a ela heyáwenrye ororomela, wi Yesaya áhi’tho, Óripiha mitho aya, Úmiha murima’ya; Wi eni yone ni mitho, Esuwelashe ni murima, Erukunuwe, Nave kini kirimwapenusha. Iha álocha Yesaya, ntakhara áhona nchichimiho nawe; úluma sa Yowo. Nari wawihihá, anchipale a mwa atokwene yároromela mwa Yowo; nyenya ntakhara a aFarisi heyákhulenle wi enihihiwe mothukumanela, vawi yásivela nchichimiho na atchu wopwaha nchichimiho na Muluku. Nyenya Yesu ákhuwela ii, Yowo anaroromela Miyo, hanaroromela Miyo, nyenya Yowo ákirumme Miyo. Nave yowo anakóna Miyo anona Yowo ákirumme Miyo. Kórwa Miyo omwaléla wilaponi ya vathi, wi yowo anaroromela wa Miyo ahikhale mwipiphini. Nave mukina íwa masu aka, ahikhapelela, Miyo nkimuthoriha yowo: wi nkárwile orwa‐othoriha elapo ya vathi, nyenya wi kirwe‐kivulushe elapo ya vathi. Yowo anakikhocha Miyo, ahinákhela masu aka, orino ómuthoriha yowo: masu yawo kilonchaka, yala enarwa‐emuthoriha yowo nihiku nokutchula. Wi nkálonche Miyo mwa Miyo mekhaka; nyenya Atithi ákirumme Miyo, yola ákivaha Miyo nlamulo, yeyo kiniriaka, ni yeyo kiniriaka kulume. Nave kinnasuwela wi nlamulo nawe n’ri okumi wohimala: ntakhara awe hiho kinnuluma, ntoko mummo Atithi álonchiye ni Miyo, mummo kinnuluma. Nyenya yólya ya Paskha ehiphiyenrye, Yesu, vosuwela wi elukuluku awe yárwa yovinyerya okhuma mwilaponi ela ya vathi, oya wa Atithi, ásivenliye awawe a Yowo mekhiye a mwilaponi ya vathi, áhásivela yawo ophiyerya vokutchulela. Nave vokhala va mukonelo, Musaserya amanle wiyathi m’murimani mwawe mwa Yudase mwana a Simoni Isikariote, wi amveléle Yowo, Yesu, vosuwela wi Atithi ámvaha Yowo sothene m’matani mwawe, ni wi árwela wa Muluku, anarowa wa Muluku, ávinya va mukonelo, íyathi malaya’we; nave ákunshiye yawukutchela, ápichikhilela mu’yununi. Vavo áhela mahi m’parathoni, apacherya orapiha manani a óhuserya’we, ni wukutcha ni yawukutchela, yeyo ípichikhilenliyeno. Árwa vavo wa Simoni Petro. Yola álocha wa Yowo, Apwiya, Mano Nyuwo munakirapiha miyo manani? Yesu áhákhula ii wa yowo, Yeyo kineraka Miyo, honasuwela hihano; nyenya onarwa‐osuwela muhólo mwaya. Petro álocha ni Yowo, Hamurapiharu manani aka okhala wokhala. Yesu ámwakhula yowo, Káhorapiha weyo hewanono yawakhela vamoha ni Miyo. Simoni Petro álocha ni Yowo, Apwiya, tahi manani akaru, nyenya’tho mata ni muru. Yesu álochano, Yowo árampe hanathowiwa nyenya orapa manani, nave annéla mothe mwene: nave nyuwo mwá awéla, nyenya tahi othene hoe. Vawi ásuwela yowo anarwa‐amveléla Yowo; ntakhara a ela álocha, wi, Hamuri awéla othene. Vavo, amanle Yowo orapiha manani aya, ni okusha malaya’we, áhámela’tho, ii wa yawo, Manki yeyo kiwerenlakani nyuwo, munnasuwela? Nyuwo munakera Miyo Muhusiha, ni Apwiya: nave munnalocha phama; vawi ti yomi. Ntakhara awe, Miyo Apwiya, ni Muhusiha, kárapihale manani anyu, nyuwo’tho munaphwanela orapihana manani mukina ni mukhwawe. Vawi kihovahani nyuwo yotakiherya, wi, ntoko Miyo kiwerenlakani nyuwo, nyuwo’tho mwére. Tchiriene, kinalocha ni nyuwo, kapuro hari mutokwene ompwaha pwiya’we; nari namarika‐mahi hari mutokwene ompwaha yowo anamuruma. Mwasuwela iha, óréla nyuwo mwáweraka. Nkinalocha sa nyuwo othene: kinnasuwela Miyo yawo káthanlilaka: nyenya wi yorepa ekhwanihiwe, Yowo ólya epau aka ákeya munyethe ni ntchicha nawe. Opacherya hihano kinalocha wa nyuwo, ehereiye, wi yereiye, mwaroromele wi Miyo ti yene. Tchiriene, kinalocha ni nyuwo, Yowo anakhela mutchu yowo kinamurumaka, anakhela Miyo; nyenya awakhela Miyo anakhela Yowo ákirumme. Yesu álonchiye iha, áhukhuliwa m’munepani, érela namona, ii, Tchiriene, kinalocha ni nyuwo, wi mmoha mwa nyuwo anarwa‐akiveléla Miyo. Óhuserya yámuwehana mukina ni mukhwawe, ni wanyiherya?-?anyiherya álocha sa wani? Nyenya mmoha a óhuserya’we yowo Yesu ámusivenliye ámuhámela va nákhopeni a Yesu. Vavo Simoni Petro ámunyephula yola álochano, On’léle tani yowo anamulochiye. Yola vohámela vavo, va nákhopeni a Yesu, álocha ni Yowo, Apwiya, yowo tani? Yesu nave áhákhula, Ti yola, kiniriaka Miyo kimuryeryele mvikiri ni omvaha. Vavo, ámuryeryenliye mvikiri ákusha avaha wa Yudase mwana a Simoni Isikariote. Nave vachuli vaya va mvikiri owo, ávolowa mwa yola Satana. Vavo Yesu álochano, Yeyo onéra, akuviha wera. Nyenya havovo mmoha a yawo óhámela’wo ásuwenle yeyo ákhweliye, vawi álochano hiha. Vawi ntakhara Yudase árino murupa, akina yera wi Yesu álonche ni yowo, Thuma hiho sinan’thowa va yólya; akhweya, wi avahe etchu wa alipa‐ohawa. Vavo yola ákhenliye mvikiri, ákhuma vavo. Nyenya wári ohiyu. Vano ákhumaliye, Yesu álocha, Hihano óchichimihiwa Mwana a mutchu, nave Muluku óchichimihiwa mwa Yowo; nave Muluku anarwa‐amuchichimiha Yowo mwa Yowo mekhiye, nave anarwa‐amuchichimiha Yowo hihano vava. Asanamwane, yohala elukuluku kiriaka ni nyuwo. Munarwa‐mukavyavya Miyo: nave ntoko kálonchaka wa aYuda, wi wiwo kinayaka’wo Miyo, nyuwo hamuwerya orwa’wo, mummo kinalocha ni nyuwo hihano. Kinovahani nyuwo nlamulo nahihano, wi musivelane mukina ni mukhwawe; ntoko kósivenlakani nyuwo, wi nyuwo’tho musivelane mukina ni mukhwawe. Mwa ela enarwa‐esuwelasha othene wi muri óhuserya’ka, mwárino osivelana mukina ni mukhwawe. Simoni Petro álocha ni Yowo, Apwiya, Muniya wowi? Yesu áhákhula, Wiwo kiniyaka’wo howerya okitchara Miyo hihano; nyenya onarwa‐okitchara muhólo mwaya. Petro álocha ni Yowo, Apwiya, nkiwerya wotcharani Nyuwo hihano ntakhara sheni? Kinarwa‐kiriha okumi aka ntakhara a Nyuwo. Yesu áhákhula, Mano onarwa‐oriha okumiá ntakhara a Miyo? Tchiriene, kinalocha wa weyo, ohípale muthupi onarwa‐okikhocha oraru. Murima’nyu ohithukumele: munnaroromela Muluku, roromelani Miyo’tho. M’pa mwa Atithaka murimo nipuro nokhala’mo anchipale. Wahári hihá, nkahólélani nyuwo; wi kinarowa woryeheryelani nyuwo nipuro. Nave karowa woryeheryelani nyuwo nipuro, kinakoka’tho, nave kinarwa‐kiwakhelani nyuwo wa Miyo mekhaka; wi wiwo kiriaka’wo Miyo iwo, mwakhale nyuwo’tho. Nave wiwo kiniya’ka’wo Miyo, munnasuwela ephiro aya. Tomasi álocha ni Yowo, Apwiya, han’nasuwela wiwo munayanyu’wo; osuwela ephiro n’ni nirihai? Yesu álochano, Miyo ká ephiro, ni eparipari, ni okumi. Havovo mutchu anarwa wa Atithi, nyenya mwa Miyo. Mwákisuwenlesha Miyo mukásuwela Atithaka’tho; opacherya hihano munnamusuwelasha Yowo, nave momona. Filipo álocha ni Yowo, Apwiya, noniheni hiyo Atithi, nave enani?-?khwanela. Yesu álochano, Kiri ni nyuwo mahiku manchipale awihiha, nave hokisuwenlesha, Filipo? Yowo okónne Miyo ohona Atithi; onalocha hai weyo, Munoniherye Atithi? Honaroromela wi kiri Miyo mwa Atithi, ni Atithi ari mwa Miyo? Masu yawo kinalochaka Miyo wa nyuwo nkinuluma wa Miyo mekhaka; nyenya Atithi ókhala mwa Miyo anera miteko awe. Roromelani Miyo, wi kiri Miyo mwa Atithi ni Atithi mwa Miyo; nyenya khwino tahi hihá, roromelani Miyo ntakhara a miteko eyoru. Tchiriene, kinalocha wa nyuwo, Yowo anaroromela mwa Miyo, miteko yeyo kineraka Miyo anarwa‐era’tho yola; nave anarwa‐era sopwaha iha; ntakhara kinarowa Miyo wa Atithi. Nave etchu yeyo munirianyu mukohe mu nsina naka, kinarwa‐kera, wi Atithi achiehimihiwe mwa Mwana. Mwarwa‐m’veka etchu mu nsina naka, kinarwa‐kera. Mwásivelaka Miyo, khapelelani malamulo aka. Nave Miyo kinarwa‐kiveka Atithi, nave anarwa‐ovahani nyuwo Mulipa‐wurya mukina, wi akhale ni nyuwo mahiku othene, ti Munepa wa eparipari: Yowo elapo ya vathi hewerya omwakhela, wi henamona Yowo, akhweya henamusuwelasha. Nyuwo munnamusuwelasha Yowo; ntakhara anakhala ni nyuwo nave anarwa‐akhala mwa nyuwo. Nkirwa‐kohiyani nyuwo mukhale ikwasuni: kinarwa wa nyuwo. Yohala elukuluku, nave elapo ya vathi hekóna’tho Miyo; nyenya nyuwo munakóna Miyo: ntakhara Miyo kiri mukumi nyuwo munarwa‐mukhala akumi’tho. Nihiku nenlo munarwa‐musuwelasha nyuwo wi kiri Miyo mwa Atithaka, ni nyuwo mwa Miyo, ni Miyo mwa nyuwo. Yowo anakhalano malamulo aka, ni okhapelela, yola tanakisivela Miyo: nyenya yowo anakisivela Miyo anarwa‐asiveliwa ti Atithaka, nave Miyo kinarwa‐kimusivela yowo, nave kinarwa‐kisoniha wa yowo mekhaka. Yudase, tahi Isikariote, álocha ni Yowo, Apwiya, orimwihai muneranyu wi munisoniha mekhinyu wa hiyo, nyenya tahi welapo ya vathi? Yesu áhákhula ii wa yowo, Mukina akisivela Miyo, anarwa‐akhapelela masu aka; nave Atithaka anarwa‐amusivela yowo, nave, n’narwa‐n’rwa wa yowo, nave n’narwa‐nera wa yowo mokhala’mo. Yowo ahinakisivela Miyo hanakhapelela masu aka; nave masu yawo muniwanyu hari masu aka, nyenya a Atithi yowo ákirumme Miyo. Iha kinuluma ni nyuwo, kiriaka ni nyuwo. Nyenya Mulipawurya owo, Munepa Wawéla, yowo Atithi aniriye amurume mu nsina naka, yola anarwa‐ohusihani sothe sene, awupushani itchu sothene kálonchaka wa nyuwo. Murechele kinohiyeryani nyuwo, murechele aka kinovahani nyuwo. Miyo nkinovahani nyuwo ntoko elapo ya vathi enavaheryaya. Murima’nyu ohithukumele, akhweya ohóve. Mohiwa wi Miyo káhi wa nyuwo, Kinnarowa, nave kinarwa wa nyuwo. Mwákisivenleke Miyo, mukáhakalala wi kinaya wa Atithi: wi Atithi ari mtokotoko ókipwaha Miyo. Nave hihano kiholélani nyuwo ehereiye, wi eniriaya yereye mwaroromele. Nkirwa‐kuluma’tho sinchipale ni nyuwo, vawi mutokwene a elapo ya vathi annorwa: nave hanono etchu mwa Miyo. Nyenya wi elapo ya vathi esuwelashe wi kinnasivela Atithi, ni wi kinera ntoko mummo Atithi ákilamulenliye, Vinyani n’roweke nivinye’wo wenno. Miyo ká mpesa enesha, nave Atithaka ti mulipa‐emacha. Murai mukina mwa Miyo yowo ohiníma, annavíha’vo: nave yowo oníma, annachina, wi wime sawima sawacha. Mokhala óryeheryeya hihano nyuwo ntakhara a masu yawo kúlummaka ni nyuwo. Khalani mwa Miyo, ni Miyo mwa nyuwo. Ntoko murai howerya wima va mekhaya, wáhikhala mwa mpesa; mwawihiha hemwanono nyuwo’tho, mwáhikhala mwa Miyo. Miyo ká mpesa, nyuwo mwá mirai aya: yowo anakhala mwa Miyo, ni Miyo mwa yowo, yowo aníma sawima sinchipale; wi káhikhala’vo Miyo hamuwerya wera etchu. Mukina áhikhala mwa Miyo, órihiwa vate ntoko murai, anyála; nave anathuku?-?manya iho ariha o moroni, nave sinavya. Mwakhala mwa Miyo, ni masu aka anakhala mwa nyuwo, kohani etchu yeyo munakhwelanyu, nave enarwa‐yeriwa wa nyuwo. Mwa ela annachichimihiwa Atithaka, wi mwime sawima sinchipale; nave munarwa‐mukhala óhuserya’ka. Ntoko mummo Atithi ákisivelenlaya Miyo, Miyo’tho kihosivelani: khalani mu osivela waka. Mwakhapelela malamulo aka munarwa‐mukhala mu osivela waka; ntoko Miyo kokhapelela malamulo a Atithaka, nave kinakhala mu osivela wawe. Iha kihuluma ni nyuwo, wi otheya waka okhale mwa nyuwo, ni wi otheya wanyu osareye. Nlamulo naka ti nla, wi, musivelane mukina ni mukhwawe, ntoko kihosivelani nyuwo. Havovo mutchu orino osivela wopwaha wu wawi mutchu anariha okumi awe ntakhara a anthamwene awe. Muri anthamwene aka nyuwo, mwera hiho kinolamulelakani nyuwo. Nkinawerani’tho nyuwo akapuro; ntakhara kapuro hanasuwela yeyo pwiya’we aneriye; nyenya kowerani nyuwo anthamwene; ntakhara sothe sene kiwalaka wa Atithaka kiholélani. Nyuwo hamwákithanlile Miyo, nyenya Miyo káhothanlani, nave káhokerihani, wi mwahirowe nyuwo mwime yawima, ni wi yawima’nyu yakhale: wi etchu yeyo munirianyu mukohe Atithi mu nsina naka óvaheni nyuwo. Itchu iha kinalamulela nyuwo, wi mwasivelane mukina ni mukhwawe. Elapo ya vathi yawichani nyuwo, munasuwela wi yákicha ehipachenrye owichani. Mwákhanleke a elapo ya vathi, elapo ya vathi ekásivela yawawe ya mekhaya; nyenya ntakhara hamuri a elapo ya vathi, nyenya Miyo káhothanlani nyuwo mwa elapo ya vathi, ntakhara a ela ennawichani nyuwo. Upuwelani masu yale kálonchaka wa nyuwo, Kapuro hari mtokotoko opwaha Pwiya’we. Khwino yákihosha Miyo, enarwa‐yohoshani nyuwo’tho; khwino yákhapelela masu aka, enarwa‐ekhapelela awinyu’tho. Nyenya iha sothene enarwa‐ewerelani nyuwo ntakhara a nsina naka, ntakhara henasuwela Yowo ákirumme. Nkárúle ni wulumano, yahikhanlekeno yotcheka; nyenya hihano heyanono yohuchukula va sotcheka saya. Yowo anakicha Miyo, anicha’tho Atithi. Nkakénre mwa yawo miteko yeyo mukina ahénriye, yahikhanlekeno yotcheka; nyenya hihano yáhona’tho yicha’tho Miyo ni Atithaka’tho. Nyenya enihihá, wi masu órempwa m’malamulo aya ekhwanihiwe, wi, Yákicha Miyo vohikhala nthowa. Nyenya aphiyale Mulipa‐wurya, yowo kiniriaka kimurume wa nyuwo orwela wa Atithi, yola anarwa‐akerela Miyo namona. Nave nyuwo’tho munerela namona, wi muri ni Miyo opacherya vopacherya. Iha kihuluma ni nyuwo wi munakwachulihiwe. Enarwa‐yokumihani mothukumanela’mmo; nyenya elukuluku ennorwa yeyo mutchu yowo awipha nyuwo anarwa‐era wi anaruméla Muluku. Nave iha enarwa‐yera, ntakhara heyásuwenle Atithi, nari Miyo. Nyenya itchu iha kihuluma ni nyuwo wi eniryaya erwe elukuluku aya, mupuwele wi káholélani nyuwo. Nyenya iha nkálonche wa nyuwo opacherya vopacherya, ntakhara kári vamoha ni nyuwo. Nyenya hihano kinaya wa Yowo ákirumme Miyo; nave havovo mukina mwa nyuwo anakikoha Miyo, Munaya wowi? Nyenya ntakhara kihuluma iha ni nyuwo othanana wosareya m’murimani mwanyu. Nyenya kinalocha Miyo eparipari ni nyuwo; onaphwanela wa Miyo wi kivinye’vo Miyo; vawi káhivinya’vo, Mulipa‐wurya owo harwa‐arwa wa nyuwo; nyenya karowa kinarwa‐kimuruma Yowo wa nyuwo. Nave arúle Yowo, anarwa‐avanyiha elapo ya vathi sa sotcheka, ni sa ekhaikhai, ni sa othoriha; sa sotcheka, ntakhara henaroromela mwa Miyo: sa ekhaikhai, ntakhara kinaya wa Atithi, nave hamunakiweherya’tho: sa othoriha, ntakhara mutokwene a elapo ela ya vathi óthorihiwa. Kirino sinchipale’tho solocha wa nyuwo, nyenya hamuwerya wireya hihano vava. Nyenya vári arúle Yola, Munepa a eparipari, anarwa‐ahóla nyuwo mwa eparipari yothene: vawi harwa‐uluma sa Yowo mwanene; nyenya itchu sothe sene aniriye íwe, anarwa‐uluma: nave itchu sinorwa anarwa‐olaleyeryani. Yola anarwa‐achichimiha Miyo; ntakhara anarwa‐akusha sa mwa Miyo, alaleyerya wa nyuwo. Itchu sothe sene Atithi ariyeno ti saka: ntakhara awe káhi, wi anakusha sa mwa Miyo alaleyerya wa nyuwo. Yohala elukuluku, nave hamunakiweherya’tho, nave elukuluku’tho, nave munarwa‐mukóna Miyo. Mwa óhuserya’we vavo yáhi mukina ni mukhwawe, Ela ti sheni analochiye ni hiyo, Elukuluku nave hamunakiweherya; nave’tho elukuluku, nave munarwa‐mukóna: nave, ntakhara kinaya wa Atithi? Ntakhara awe yálocha, Ela ti sheni analochiye, Elukuluku? Han’nasuwela yeyo anulumiye. Yesu ásuwelasha wi yánahawela omukoha, nave áhi wa yawo, Munamukohana mukina ni mukhwawe sa ela, wi káhi, Elukuluku nave hamunakiweherya Miyo, nave’tho elukuluku nave munarwa‐mukóna Miyo? Tchiriene, kinalocha ni nyuwo, wi munarwa‐munla ni wunla eyinlo nyuwo, nyenya elapo ya vathi enarwa‐ehakalala; munarwa‐muthanana nyuwo, nyenya othanana wanyu onarwa‐othatuwa otheya. Muthiana anahaweliye oyara annathanana, ntakhara yophiya elukuluku awe; nyenya vári ayanre mwana, hanupuwela’tho ohawa iwo, ntakhara a otheya wi óyariwa mutchu wilaponi ya vathi. Nave vano nyuwo munnathanana hihano vava, nyenya kinarwa‐kóna’tho nyuwo, nave murima’nyu onarwa‐ohakalala, nave havovo mukina anarwa‐avíha’vo wa nyuwo otheya wanyu. Nave nihiku nenlo hamurwa‐mukikoha etchu. Tchiriene, kinalocha wa nyuwo, Khwino mwarwa‐m’veka Atithi etchu, anarwa‐ovahani nyuwo mu nsina naka. Ophiyerya hihano hamukohile etchu mu nsina naka; kohani, nave munarwa‐mwakhela, wi otheya wanyu wakhwanihiwe. Itchu iha kihuluma ni nyuwo mwa maphwanaphwaniho; elukuluku ennorwa yeyo nkirwa‐kuluma ni nyuwo mwa maphwanaphwaniho, nyenya kinarwa‐kolaleyeryani nyuwo mwawiweya sa Atithi. Nihiku nenlo munarwa‐m’veka mu nsina naka: nave nkinalocha wa nyuwo wi Miyo kinarwa‐kokoheryani nyuwo wa Atithi; vawi Atithi mekhiye annasivela nyuwo, ntakhara nyuwo mokisivela Miyo, nave mororomela wi Miyo kákhuma wa Atithi. Kákhuma mwa Atithi, nave kórwa wilaponi ya vathi: kinnahiya’tho elapo ya vathi, nave kinarowa wa Atithi. Óhuserya’we yálocha, Onani, hihano munnuluma sawiweya, nave hamunalocha yoshipela. Hihano ninnasuwela wi munnasuwela sothe sene, nave hamunakhwela wi mukina okoheni Nyuwo; mwa ela ninnaroromela wi mwákhuma wa Muluku. Yesu áwakhula yawo, Hihano munnaroromela? Onani elukuluku ennorwa, nave yophiya, yeyo munirianyu murwe‐m’mwaryiwe, mutchu mmoha wa sawawe sa mekhiye, nave munarwa‐mukihiya Miyo va mekhaka. Nave nkinakhala va mekhaka, ntakhara Atithi ari vamoha ni Miyo. Itchu iha kihuluma ni nyuwo, wi mwa Miyo mwahikhaleno murechele. Mwilaponi ya vathi munarwa‐mukhalano yawukhula, nyenya lipihani murima, kopwaha elapo ya vathi Miyo. Itchu iha áhuluma Yesu; nave áwelihaliye mitho awe wirimu, áhi, Atithi, yophiya elukuluku; chichimihani mwananyu, wi mwananyu ochichimiheni Nyuwo: ntoko momvaha Yowo olamulelo va míli ya’nama yothene, wi othene yawo mumvahilanyu, ávahe yawo okumi wohimala. Nyenya okumi wohimala ti ola, wi yasuwele Nyuwo Mulukuru éparipari, ni Yesu Kristu yowo mwámurummanyu. Miyo kihochichimihani Nyuwo mwilaponi ya vathi, kákutchunlaka muteko yowo mwákivahilanyu wi kiphare. Nave hihano, Atithi Nyuwo, chichimihani Miyo ni Nyuwo mekhinyu ni nchichimiho nenlo káriakano ni Nyuwo ehikhanle elapo ya vathi. Kihoniherya nsina nanyu wa atchu yawo mukivahilanyu Miyo mwilaponi ya vathi: yári awinyu, nave mwákivaha Miyo yawo; nave yákhapelela masu anyu. Ennasuwelasha hihano wi itchu sothe sene mukivahilanyu Miyo sinarwela wa Nyuwo; ntakhara masu yawo mwákivahilanyu Miyo kihávaha yawo; nave yáhákhela, esuwelasha tchiri wi kákhuma wa Nyuwo, nave yároromela wi Nyuwo mokiruma Miyo. Kinnakoherya yawo Miyo: nkinakoherya elapo ya vathi, nyenya yawo mwákivahilanyu Miyo, ntakhara ari awinyu: nave saka sothe sene siri sawinyu, ni sawinyu siri saka; nave kinnachichimihiwa mwa yawo. Nkinakhala’tho mwilaponi ya vathi, nave yawo ari mwilaponi ya vathi, nave Miyo kinarwa wa Nyuwo. Atithi Awéla, khapelelani ala mu nsina nanyu yawo mukivahilanyu Miyo, wi yakhale mmoha, ntoko hiyo. Kákhalakano Miyo kámwakhapelela mu nsina nanyu yawo mwákivahilanyu Miyo; nave káhákhapelela, nave háriménle mukina mwa yawo, nyenya mwana a oriméla, wi yorepa ekhwanihiwe. Nyenya hihano kinarwa wa Nyuwo; nave iha kinuluma mwilaponi ya vathi, wi yakhaleno otheya waka wokhwanihiwa mwa yawo mekhaya. Miyo kihavaha yawo masu anyu; nave elapo ya vathi yáhichanano, ntakhara henakhala a elapo ya vathi, ntoko Miyo nkinakhala a elapo ya vathi. Nkinakoha wi mwavíhe’vo yawo mwilaponi ya vathi, nyenya wi mwakhapelele yawo wa ónanara owo. Hari a elapo ya vathi ntoko Miyo nkiri a elapo ya vathi. Elihani yawo mwiparipari; masu anyu ti eparipari. Ntoko mummo mwákirummanyu wilaponi ya vathi, Miyo’tho káháruma yawo wilaponi ya vathi. Nave ntakhara a yawo Miyo kinniséliha mekhaka wi yawo’tho yakhale awélihiwa mwiparipari. Nyenya nkinakoherya yaworu mekhaya, nyenya’tho yawo enaroromela mwa Miyo ntakhara a masu aya; wi othene yakhale amoha, ntoko Nyuwo Atithi mwa Miyo, ni Miyo mwa Nyuwo, wi yawo’tho yakhale mwa hiyo: wi elapo ya vathi yaroromele wi Nyuwo mokiruma Miyo. Nave nchichimiho nenlo mwákivahilanyu Miyo kihávaha yawo; wi yakhale amoha, ntoko hiyo n’ri mmoha; Miyo mwa yawo, ni Nyuwo mwa Miyo, wi ekhale óphameya mwa mmoha; wi elapo ya vathi esuwelashe wi Nyuwo mwákiruma Miyo, nave mwáhásivela yawo, ntoko mummo mukisivelenlanyu Miyo. Atithi, yawo mukivahilanyu Miyo, kinakhwela wi, wiwo kiriaka’wo Miyo, yawo’tho ekhale vamoha ni Miyo; wi yaweherye nchichimiho naka, nenlo mukivahilanyu Miyo: wi mwákisivela Miyo ehikilatheiye elapo ya vathi. Atithi ékhaikhai, elapo ya vathi heyosuwenleni Nyuwo nari, nyenya Miyo kihosuwelani Nyuwo; nave yawo ásuwelasha wi mokiruma Miyo; nave káhásuwelihasha yawo nsina nanyu, nave kinarwa‐kisuwelihasha; wi osivela wiwo mwákisivenlanyuno okhale mwa yawo, ni Miyo mwa yawo. Yesu álonchiye iha, ákhuma ni óhuserya’we, oya okhopela wa muhiche wa Kedroni, wiwo wári emacha, mummo ávolowa’mo Yowo ni óhuserya’we. Nyenya Yudase’tho yowo ámvelénle, ásuwela nipuro nlo; ntakhara Yesu ánaya’wo wiliwili ni óhuserya’we. Vavo Yudase, ákunshiye muloko wa asurutato, ni amiravo wa atokwene a ephepa ni aFarisi, árwa wiwo ni onyari ni mithuko ni mavaka. Vavo Yesu, vosuwela sothe sene sinorwa va Yowo, ákhuma, ii wa yawo, Munakhwela ani? Yámwakhula Yowo, Yesu mNazarayo. Yesu álochano, Ti yomi. Nyenya Yudase’tho ómveléla Yowo, áhemelano vamoha. Nave álonchiye ni yawo, Ti yomi, yákokela muchuli, yúwa vathi. Vavo áhákoha’tho, Munakhwela ani? nyenya yawo yáhi, Yesu mNazarayo. Yesu áhákhula, Kiholélani, Ti yomi: ntakhara awe mwákikhwelaka Miyo, hiyani ala erowe: wi ekhwanihiwe masu yawo yáriye, Mwa yawo mukivahilanyu Miyo, nkirihale mmoha. Vavo Simoni Petro ákhanliyeno nlema, áhulula apopha kapuro a mutokwene a ephepa, amkwasa naru nawe nolopwana. Nyenya nsina nawe kapuro’wo ti Malko. Vavo Yesu áhi wa Petro, Hererya nlema mu nrupeloni mwaya; ekahi yeyo Atithi ákivahiliye Miyo, tahi kiwurye yela? Nave muloko’wo ni muhóli a masana khumi, ni amiravo a aYuda yáphara Yesu emmaka, epacherya omukeriha Yowo wa Anasi, vawi ári mpewe a Kayafa, yowo ári mutokwene a ephepa muyakha yowo. Nyenya Kayafa ti yole awathoriherya aYuda, onaphwanela wi mutchu mmoha akhwele atchu. Nyenya Simoni Petro ni óhuserya mukina‐yátchara Yesu. Nyenya óhuserya yowo ásuweliwa wa mutokwene a ephepa, nave ávolowa vamoha ni Yesu mu ntchachoni na mutokwene a ephepa; nyenya Petro áhémela va milakoni vate. Ntakhara awe óhuserya mukina owo yowo ásuweliwe ti mutokwene a ephepa, ákhuma alocha ni avamilakoni, avolíha Petro. Vavo mwali avamilakoni álocha wa Petro, Hori weyo’tho a óhuserya a mutchu’la? Yowo álocha, Tahi yomi. Nyenya akapuro ni amiravo yámwemela’wo, yisenle moro wa makhala; ntakhara wámurirya; nave yámóra moro: nyenya Petro’tho ári ni yawo arimwemela ni wora moro. Nave mutokwene a ephepa ákoha Yesu sa óhuserya’we, ni ehusiho awe. Yesu áhákhula yowo, Miyo kihuluma sawiweya wa elapo ya vathi; káhusiha Miyo mahiku othene mothukumanela ni mu’mpa ya Muluku, wiwo enathukumanaya’wo aYuda othene; nave wiphini nkálonche etchu. Onakikoheryani Miyo? koha yawo yíwale, yeyo kilonchakano; nkona, ennasuwela yawo yeyo kálonchaka Miyo. Nyenya Yowo álonchiye iha, mmoha a amiravo awemela’wo ámmana Yesu nipurata, ni wi, Onamwakhula mutokwene a ephepa hihá? Yesu ámwakhula yowo, Khwino kálonche yonanara, erela namona sa yonanara eyo, nyenya khwino phama, onakimanelani Miyo? Nyenya Anasi ámurumiha Yowo ómakiwene wa Kayafa mutokwene a ephepa. Nyenya Simoni Petro ámwemela ni wora moro. Vavo yáhi wa yowo, Hori weyo’tho a óhuserya’we? Yowo ákhocha, ii, Tahi yomi. Mmoha a akapuro a mutokwene a ephepa ti munnawe a yole Petro ámukwansiye naru, álocha, Miyo nkáwonne weyo m’machani vamoha ni Yowo? Vavo Petro ákhocha’tho; nave vavo muthupi wáhipa. Vavo yámukusha Yesu orwela wa Kayafa orowa o Praitorio; nyenya wári woshishelo; nave yawo heyávoloiye o Praitorio, wi enirípihiwe, nyenya wi yalye Paskha. Ntakhara awe Pilato ákhumela vate wa yawo, ii, Nthowa tani murúhalanyu na mutchu’la? Yáhákhula yi wa yowo, Ahikhanleke awera sonanara yola hanikamvelénle wa nyuwo. Pilato nave áhi wa yawo, M’mukushe Yowo nyuwo, nave m’muthorihe ntoko mwa malamulo anyu. Ayuda yáhi wa yowo, Haninono olamulelo wawipha mutchu; wi masu a Yesu yakhwanihiwe, yawo álonchiye ósuwanyeiha okhwa tani aniriye arwe‐akhweno. Ntakhara awe Pilato ávolowa’tho m’Praitorio, ítchana Yesu, ii wa Yowo, Khwino Nyuwo mwá Mwene a aYuda? Yesu áhákhula, Khwino onalocha ela wa weyo mekhá, akhweya akina yárimoléla weyo sa Miyo? Pilato áhákhula, Mano miyo kiri mYuda? Nloko nanyu ni atokwene a ephepa yáhovelélani wa miyo; mwénre sheni? Yesu áhákhula, Omwene aka hori wa elapo ela ya vathi, omwene aka wákhanleke wa elapo ela ya vathi, amiravo aka ekálipiherya ekhocho, wi kihiveléliwe wa aYuda; nyenya hihano omwene aka hori worwela wenno. Vavo Pilato áhi wa Yowo, Nki mwá Mwene khwino? Yesu áhákhula, Onalocha weyo wi ká Mwene. Káyariwela ela Miyo, ni wa ela kárwela wilaponi ya vathi, wi kerele namona ni eparipari. Mutchu yowo anakhala mwa eparipari anniwa masu aka. Pilato álochano, Eparipari ti sheni? Nave álonchiye ela, ákhumela’tho wa aYuda’wo, álochano, Miyo nkinaphwanyaru nari nthowa mwa Yowo. Nyenya murino makhalelo, wi kinnataphulela nyuwo mmoha va Paskha; khwino vano munakhwela wi kotaphuleleni nyuwo Mwene a aYuda? Vavo yákhuwela’tho, elocha, Tahi ola, nyenya Baraba. Nyenya Baraba ári mulipa‐ohuhula. Vavo nave Pilato ámukusha Yesu, amuwashula. Nave asurutato, yávathannyaya koroa a miwa yámwi?-?yathi va muruni vawe emuwariha Yowo malaya a koveka; erwa wa Yowo, elocha, Hakalalani Nyuwo Mwene a aYuda! nave yámmana nipurata. Nave Pilato ákhumela’tho vate, alochano, Nkonani, kimukusherye Yowo wa nyuwo vate wi musuwele wi nkinaphwanya mwa Yowo nthowa nari. Vavo Yesu ákhumela vate, awanre koroa a miwa, ni malaya a koveka. Nave álochano, Nkonani mutchu’la! Nave atokwene a ephepa ni amiravo yámonnaya, yákhuwela elocha, Muthomeye, muthomeye. Pilato álochano, Mukusheni Yowo nyuwo m’muthomeye: vawi miyo nkinaphwanya nthowa mwa Yowo. AYuda yámwakhula, N’rino malamulo hiyo, nave ntoko mwa malamulo awo anaphwanela okhwa, ntakhara áhisera Mwana a Muluku. Nave Pilato íwaliye masu ala, áhóva wopwaha. Nave ávolowa’tho o Praitorio, alocha wa Yesu, Munarwela wowi? nyenya Yesu hámwakhunle etchu. Ntakhara awe Pilato álochano, Hamunuluma ni miyo? hamunasuwela khwino wi olamulelo kirino wawotaphulani, nave kirino olamulelo wawothomeyani? Yesu ámwakhula, Hewákakhanleno olamulelo nari va Miyo, wahávahiweke wa weyo orwela wirimu; ntakhara a ela yowo anakiveléla Miyo wa weyo orino yotcheka yopwaha. Va ela Pilato áháwela omutaphula Yowo; nyenya aYuda yákhuwela, ni olocha, Wamutaphula Yowo, hori nthamwene a Kaisara: mutchu yowo anisera mekhiye mwene anavanyihanano Kaisara. Vavo Pilato íwaliye masu ala ákhuma ni Yesu, akilathi va munyukhuni wothoriherya o nipuroni nsina naya, Ntchacho na maluku, nyenya mwa eHebri, Gabata. Nyenya nári nihiku noryeherya Paskha: vári ntoko ora anethanu namoha. Nave álocha wa aYuda, Nkonani, Mwene anyu! Vavo yákhuwela yawo, Mvíhe’vo, mvíhe’vo, muthomeye Yowo! Pilato álochano, Kithomeye Mwene anyu? Atokwene a ephepa yáhákhula, Hinanono Mwene nyenya Kaisara. Nave vavo ámveléla Yowo wa yawo wi emuthomeye. Vavo yákusha Yesu: nave áhireya mwikimanyo mekhiye, akhuma oya o nipuroni naweriwa Nipuro na nikarakasa, nenlo n’neriwa mu eHebri, Golgota: wiwo yámuthomeya Yowo; ni vamoha ni Yowo eli akina, makupa awino ni awule, nyenya Yesu eriyari. Nyenya Pilato árepa yorepa, íyathi va mwikimanyoni. Nyenya várempwa, YESU MNAZARAYO, MWENE A AYUDA. Nave yorepa eyo yáhálakhanya anchipale a aYuda; ntakhara nipuro nenlo Yesu áthomeyiwiye’wo nári vakhiviru ni etchoko eyo; nave yárempwa mu Ehebri, ni mu eRoma, ni mu eHelene. Vavo atokwene a ephepa a aYuda, yálocha wa Pilato, Ohirepe, Mwene a aYuda; nyenya, wi yola áhi, Kiri Mwene a aYuda. Pilato áhákhula, Yeyo kirempaka korepa. Vavo asurutato, yámuthomeiyaya Yesu, yákusha sowara sawe, emwasanya vasheshe, akusha mukina ekina mukina ekina, nave’tho malaya; nyenya malaya yávathanyiwa mothe mwene’mmo opacherya vasulu vaya, heyárino muchotcho. Ntakhara awe yáhi mukina wa mukhwawe, Nihahule ala, nyenya nehere?-?rye ehako, yala ekhale a wani; wi yorepa ekhwanihiwe yeyo yálonche, Yákawana sowara saka mwa yawo mekhaya, ni va malaya’ka yáhehererya ehako. Nave asurutato yáhera iha. Nyenya va mwikimanyo wa Yesu yáhémela amannya, ni munnawe a amannya, Mariya, mwara a Klopa, ni Mariya a Magadala. Vavo Yesu vawona amannya, ni óhuserya yowo ámusivenliye, arikimwemela’wo, álocha wa amannya, Muthiana, nkona, mwaná! Vavo álocha wa óhuserya owo, Nkona, amayá. Nave opacherya ora yola óhuserya owo árowano owannyawe. Evinre ela Yesu, vosuwela wi sothe sene sákutchuwa vavo wi yorepa ekhwanihiwe, álocha, Kinnavoliwa ntchanana. Wáhiyathiwa’wo yokusherya yosareya ni vinyo ósukumana; ntakhara awe yápichi?-?khilela nihoche nosareya ni vinyo ósukumana owo va mutathi wa hisope, ekeriha o’wanoni wawe. Vavo Yesu ákhenliye vinyo ósukumana owo áhi, Sokutchuwa; nave áhuramiha muru, aveléla munepa. Vavo aYuda, ntakhara nári nihiku noryeherya, wi mirutchu enáhale va mwikimanyo nihiku na Sabata, vawi nihiku nenla na Sabata nári ntokotoko, yákoha Pilato wi mecho aya yantakiwe, nave evíhiwe’vo. Ntakhara awe yárwa asurutato yintaka mecho ya ópacherya owo, ni ya mukina owo óthomeyiwa ni Yowo; nyenya vophiya wa Yesu, yámonilaya, wi ókhwa khalai, hiyántakile mecho awe: nyenya mmoha a asurutato ámweya nahucha n’nivaka m’pararini mwawe, nave vavo vákhuma nikhami ni mahi. Nave yowo ónne, oherela namona, nave namona awe ori éparipari; nave yola annasuwela wi analocha séparipari, wi nyuwo’tho muroromele. Vawi iha sáheriwa, wi yorepa ekhwanihiwe, Nikhuva na Yowo han’rwa‐nipweshiwa. Nave enalocha’tho yorepa ekina, Enarwa‐eweha va Yowo yámweiyaya nahucha. Emanle ela Yosefe a o Arimateya, ti óhuserya a Yesu, nyenya wiphini ntakhara a wova aYuda, ákoha Pilato wi avíhe’vo murutchu wa Yesu. Nave Pilato áhemya. Ntakhara awe árwa, avíha’vo murutchu awe. Nyenya árwa’tho Nikodemu, yole árúle wa Yowo ohiyu vopacherya vale, akunshe yotakaherya ya smurna ni aloe, ntoko mieryo nsana nimoha. Vavo yákusha murutchu wa Yesu, ehuruwela ni ikuwo sa shúkha vamoha ni sawunkhela, ntoko mwa makhalelo a aYuda a ovitha murutchu. Nyenya wári emacha o nipuroni wiwo áthomeyiwiye’wo, nave m’machani’mmo mwári nihiye nahihano mummo hávithiwe’mo mutchu nari. Vavo ti yámvithalaya’vo Yesu, ntakhara a nihiku noryeherya na aYuda, wi nihiye nlo nári vakhiviru. Nyenya nihiku nopacherya na Sabata árwa Mariya a Magadala woshishelo, ohipachenrye osha, o nihiyeni, óna nluku novíhiwa va nihiyeni. Vavo átchimaka arwa wa Simoni Petro ni wa óhuserya mukina yowo Yesu ámusivenliye, alochano, Ámviha’wo Apwiya o nihiyeni, nave han’nasuwela wiwo emvitha?-?laya’wo. Vavo yákhuma Petro ni óhuserya mukina owo, enámuya o nihiyeni. Nyenya yátchimaka ópili vamoha: nave óhuserya mukina owo átchimaka ampwaha Petro, apacherya ophiya o nihiyeni; nave úrammiye vothurumela áhona ikuwo sa shúkha síkhalenle, nyenya’tho hávolowile’mo. Vavo árwa’tho Simoni Petro arikimmutchara yowo, avolowa mu nihiyeni; nave áhona ikuwo sa shúkha síkhalenle, ni etapatha yeyo yári va muruni vawe, yohikhala vamoha ni ikuwo sa shúkha, nyenya yawapanyiwa va mekhaya va nipuroni va’theru. Vavo ávolowa’tho óhuserya mukina owo, yowo ápachenrye ophiya o nihiyeni, nave áhona, aroromela. Vawi ophiyerya vavo heyásuwenle yorepa yawi anaphwanela Yowo ovinya wa okhwa. Ntakhara awe óhuserya awo yávinya’tho, orowa owannyaya. Nyenya Mariya áhémela o nihiyeni vate, arikimunla. Nave arikimunla áhurama anathurumela mu nihiyeni; nave áhona angelo eli ewanre sawéla, erimkilathi mmoha wamuru, ni mukina wamecho, wiwo wákonne murutchu wa Yesu. Nave yala yálochano, Muthiana, onanlelani? Álochano, Ntakhara yávíha’vo Apwiya’ka, nave nkinasuwela wiwo emwiyathilaya’wo. Álonchiye iha, árukunuwela ochuli, óna Yesu arikimwemela, nave hásuwenle wi ti Yesu. Yesu álochano, Muthiana, onanlelani? onakhwela ani? Yola vawera wi ti mulipa‐emacha, álochano, Pwiya mwámukunshe Yowo, kiléleni wiwo m’mwiyathilanyu’wo, nave kinamvíha’wo. Yesu álochano, Mariya. Yola árukunuwaliye, álochano mu eHebri, Raboni; yeyo eneriwa, Muhusiha. Yesu álochano, Ohikitannye, vawi nkimanle owela wa Atithi: nyenya hawe wa annaka, oloche ni yawo, Kinawela, orowa wa Atithaka, ni Atithinyu, ni Muluku aka, ni Muluku anyu. Mariya a Magadala árwa, alaleyerya wa óhuserya awo, wi, Kihona Apwiya; ni wi álocha iha wa yowo. Vavo, vokhala oshekuwa, nihiku nenlo nopacherya na Sabata, vokhala masele ari ówaliwene, wiwo óhuserya yáriaya’wo, ntakhara a wova aYuda, Yesu árwa émela véri vaya, alochano, Murechele okhale ni nyuwo. Nave álonchiye ela, áwoniha mata’we ni iparari sawe. Vavo óhuserya yátheya vawona Apwiya. Ntakhara awe Yesu áhi’tho wa yawo, Murechele okhale ni nyuwo: ntoko Atithi ókiruma Miyo, Miyo kinorumani nyuwo. Nave álonchiye ela áhámumulela, alochano, Akhelani Munepa Wawéla. Sotcheka sa atchu othene munakhurumuwelanyu, sinakhurumuweliwa wa yawo; sa yawo munanyesereryanyu, sonyesereryiwa. Nyenya Tomasi, mmoha a khumi neli awo, aweriwa Didimo, hákhanleno vamoha, Yesu árúliye. Ntakhara awe óhuserya akina yálochano, Nómona Apwiya. Nyenya yowo áhi wa yawo, Káhona m’matani mwawe eneneryo ya mithipo eyo, nave kivoshe munwe aka mu eneneryo ya mithipo eyo, nave kivoshe ntata naka o’pararini wawe; nkirwa‐kiroromela. Nave vavinre mahiku mathanu na mararu óhuserya’we yári’tho m’pa’mmo, ni Tomasi vamoha ni yawo. Yesu árwa, milako eri yowaliwene, émela véri, ii, Murechele okhale ni nyuwo. Vavo álocha wa Tomasi, Rúha munwá wino, wone mata’ka; nave rúha ntata ná wiyathi o’pararini waka, nave ohikhale óhiroromela, nyenya óroromela. Tomasi áhákhula ii wa Yowo, Apwiya aka, ni Muluku aka. Yesu álochano, Ntakhara wokóna, wororomela; óréla yawo enaroromela, nari ehonne. Nave ineneryo sikina sinchipale Yesu áhera va mithoni va óhuserya’we, hiho sihirempwe m’livro ola: nyenya sorempwa iha wi muroromele wi Yesu ti Kristu Mwana a Muluku, ni wi vororomela mukhaleno okumi mu nsina nawe. Sivinre iha Yesu áhisoneiha’tho wa óhuserya’we o’nia ya Tiberiya. Nyenya ísoneihale wawihihá. Yári vamoha Simoni Petro, ni Tomasi, aweriwa Didimo, ni Natanayeli a o Kana a Galileya, ni anamwane a Zebedayo, ni eli akina a óhuserya’we. Simoni Petro álochano, Kinaya katothe ihopa. Yálochano, Hiyo’tho n’narowa ni weyo. Yákhuma, evolowa m’mwacheyani; nave ohiyu ene yowo heyáphanre etchu. Nyenya vopacherya osha Yesu áhémela vashereshere va’nia, nyenya’tho óhuserya’wo heyásuwenle wi ti Yesu. Yesu álochano, Anamwane nyu, mokhalano etchu yólya? Yámwakhula Yowo, Hoe. Nyenya áhi wa yawo, Vonyani mowaya o makupa a ntata nolopwana a mwacheya, nave munaphwanya. Vavo yávonya, nave heyákhanle’tho ikuru sopurulela ntakhara a wacha wa ihopa. Vavo óhuserya ola yowo Yesu ámusivenliye álocha wa Petro, Ti Apwiya. Simoni iwaliye wi ti Apwiya, áhiwariha malaya a va mwílini ntakhara ári epwitikiri ene, ívonya mekhiye mu’nia. Nyenya óhuserya akina yárwa m’mwa‐mwacheyani, vawi heyári ochiwene ni o mokoni, nyenya ntoko miono masana meli, epurula mowaya wa ihopa iho. Nave yákhumalaya va mokoni, yáhona moro wa makhala vavo, ni mwéhopa óchinyanyeryiwa’vo, ni epau. Yesu álochano, Kushani sa ihopa hiho m’phanranyu hihano. Ntakhara awe Simoni Petro áwela m’mwacheyani apurulela mowaya o mokoni wosareya ni ihopa sitokotoko, nsana nimoha, ni makhumi mathanu na mararu; nave nari sáhacha wawihiha, mowaya hiwáhuwale. Yesu álochano, Rwani mutathishenya. Nyenya havovo mmoha a óhuserya áwenrye omukoha Yowo, Mwá ani? vosuwela wi ti Apwiya. Yesu árwa akusha epau ávaha, mummo’tho ehopa. Yeyo ti elukuluku yaneraru yawisoneiha Yesu wa óhuserya we, avinnye wa okhwa. Nave etanthishenya Yesu álocha wa Simoni Petro, Simoni mwana a Yona, onnakisivela Miyo wopwaha ala? Álochano, Ai, Apwiya; munnasuwela wi kinnosivelani Nyuwo. Álochano, Kukhula anamwane aipuchepuche aka. Álochano’tho wanawili, Simoni mwana a Yona onnakisivela Miyo? Álochano, Ai, Apwiya; munnasuwela wi kinnosivelani Nyuwo. Álochano, Kukhula ipuchepuche saka. Álochano waneraru, Simoni mwana a Yona, onnakisivela Miyo? Petro áthanana wi áhi waneraru, Onnakisivela Miyo? nave áhi wa Yowo, Apwiya, munnasuwela Nyuwo sothe sene; munnasuwelasha wi kinnosivelani Nyuwo. Yesu álochano, Lyiha ipuchepuche saka. Tchiriene, kinalocha ni weyo, wáriá mmiravo wáhimakela mekhá mu’yununi, nave wáhecha wiwo wákhwelá’wo; nyenya wuluvanle onarwa‐okumiha matá, nave anarwa‐omaka mukina, ótesherya wiwo ohinakhwelá’wo hoe. Nyenya ela álocha ni osuwanyeiha ni okhwa tani aniriye arwe achichimiheno Muluku. Nave álonchiye ela, álochano, Kitchare Miyo. Petro, árukunuwaliye áhona óhuserya yowo Yesu ámusivenliye arikimtchara, yole’tho áhámenle va nakhopeni vawe va mukonelo, ii, Apwiya, tani yowo anoveléleni? Vavo Petro vomona, álocha wa Yesu, Apwiya, nyenya manki ola? Yesu álochano, Kákhwelaka ola akhale ophiyerya kiniriaka kirwe Miyo, ori sheni ni weyo? okitchare Miyo yowe. Ntakhara awe masu ala yákhuma ophiyerya wa anna, wi óhuserya ola harwa‐akhwa. Nyenya Yesu háriye wa yowo, wi harwa‐akhwa; nyenya, kákhwelaka yowo akhale ophiyerya kiniriaka kirwe, ori sheni ni weyo? Yola ti óhuserya awerela namona sa iha, nave árepela iha; nave ninnasuwela wi namona’we teparipari. Nyenya vari’tho sikina sinchipale hiho Yesu énriye, sawi sárempweke sothe sene no, kinera wi elapo ya vathi heyákakhanleno nipuro na alivro yawo yirempwe awo. Amen. Masu ale ópacherya káryehenryaka, Teofilo weyo, sa sothe sene iho Yesu ápachenryiye wera ni ohusiha, ophiyerya nihiku nle áwelihiwiye wirimu, amanle olamulela mwa Munepa Wawéla arummwa’wo áthanliliye: wa yawo’tho áhísoneiha mekhiye mukumi ni sochichimiherya sinchipale, emanle masoso awe, óneya wa yawo mwa mahiku makhumi masheshe, ni olokoha itchu sa omwene wa Muluku: nave áthukumanniyeno vamoha, áhálamulela ehivinye’wo o Yerusalemu, nyenya nto eweherye olakana wa Atithi, wiwo, áriye, mwíwalanyu wa Miyo; wi Yohane ábatisa tchiri ni mahi; nyenya nyuwo munarwa‐m’batisiwa ni Munepa Wawéla, vahivinre mahiku manchiene. Vavo, yawo ethukumanne vamoha, yámukoha Yowo, elocha, Apwiya, mahiku yala munakokiherya omwene wa Israyeli? Nyenya áhi wa yawo, Hori wa nyuwo oróra nihiku nari elukuluku, hiho Atithi íyanthiye mu’lamulelo awe wa Yowo mekhiye. Nyenya nto munarwa‐mwakhela ikuru, Munepa Wawéla arúle wa nyuwo: nave munarwa‐mukhala anamona’ka m’Yerusalemu, ni m’Yudeya mothe mwene, ni m’Samariya, ni ophiyerya wiwo elapo ekomenlaya’wo. Nave álonchiye iha, yawo ewehakaru, áteshiwa; nave neku námwakhela Yowo omvíha’vo va mithoni vaya. Nave yawo erikimuweharu wirimu arowaka Yowo, nkonani, alopwana eli ówara sawéla yáhémela véri vaya; yawo’tho yáriye, Alopwana ó Galileya, munemelelani ni oweha wirimu? Yesu yowo, ákheliwe oya wirimu wovi?-?nyeryani’wo, anarwa‐arwa mummo ntoko mwámonnanyu arikimrowa wirimu. Vavo yákókela o Yerusalemu ovinya o mwakoni waweriwa wa Azitona, yowo onachamana ni Yerusalemu, wawechela’wo nihiku na Sabata. Nave yávoloiyaya yáwela o’mpa yothikilanya ya wirimu, wiwo yákhalaya’wo; ti Petro ni Yohane ni Yakobo ni Andreya, Filipo ni Tomasi, Bartolomeyu ni Mateyu, Yakobo mwana a Alifeyu, ni Simoni Zelote, ni Yuda mwana a Yakobo. Yawo othene yámulipiherya ovekela, vamoha n’athiana, ni Mariya, Yesu amannya, nave ni anna akina. Nave m’mahiku ala áhémela Petro véri va anna, ii (muloko wa atchu wáthukumanne va nipuroni vale wári ntoko nsana nimoha ni atchu makhumi meli), Alopwana nyu, anna, wáphwanela wi yorepa ekhwani?-?heryiwe, yeyo Munepa Wawéla, ápachenryiye olocha ni muwano mwa Davide sa Yudase, ókhala muholi a yawo yámphanre Yesu. Ntakhara ári awalakhanyeryiwa mwa hiyo, nave áhákhela nipatusho nawe na orumela wu. (Yola nto áhithumela mwélapo ni esisapo ya onanara wawe; nave áhúwa íthipela muru vathi, athaleya eriyari, nave marupo awe othene yáwushuwa; nave yári yosuweliwa tothene ókhala o Yerusalemu; wawihiha wi mulocha waya mwélapo’la átchuwiwa Akeldama, tiwi, mwélapo a nikhami.) Vawi worempwa mwikarata ya Masalmo, Vokona vawe vakhale milepe, Nave vahikhale mutchu ókona’vo; Nave otokwene awe akushe mukina. Vawihiha onnaphwanela wi mukina a alopwana awo yátchanana ni hiyo mahiku othene awo Apwiya Yesu ávolowiye anakhuma va hiyo, opacherya obatiso wa Yohane, ophiyerya nihiku nenle ákushiwiye wirimu onihiya hiyo, mmoha a yala akhale namona a ovinya’tho wawe vamoha ni hiyo. Nave yáwemesha’vo eli, Yosefe aweriwa Barsaba, yowo ériwa’tho Yusto, ni Matiya. Nave yávekela, yi, Apwiya, óróra mirima ya othene, thonyani mwa ala eli mmoha owo mwámuthanlilanyu, avolowe nipuro na oruméla wu ni orummwa, orwela wiwo Yudase áhapuwaliye’wo, wi aye o nipuroni na yowo mekhiye. Nave yáwéhererya ehako; nave yámutchoma Matiya; nave áhálakhanyeryiwa vamoha ni khumi na mmoha’wo. Nave náphiyenryaya nihiku na Pentekoste, yári othene vamoha va nipuroni nimoha. Nave motutusha yáhíweya masu órwela wirimu ntoko okukucheya wa etcheku yinchipale, nave yásareya m’pa mothe mwene yáriaya’mo. Nave yáhoneya wa yawo makalume, ntoko a moro; nave yákilathi va yawo othene, ola va mekhiye ni ola va mekhiye. Nave othene yásareya Munepa Wawéla, nave yápacherya olocha ni malumi makina, ntoko Munepa álochiheryiye. Nyenya yári m’Yerusalemu ókhala’wo aYuda, alopwana óthamala, órwela o maloko othene a vathi verimu. Nyenya yéreiyaya masu ala, muloko wa atchu wáthukumana, otchukuruwa, ntakhara othene yawiwa erikimlocha mwilochelo saya sa yawo mekhaya. Nave othene yátikhina, ehaléla, elocha, Nkonani, Ala othene enalocha’la tahi aGalileya? nave manki hiyo n’nawiwa hai, othene mwilochelo ahu yeyo náyariwahuno? aParti ni aMedi, ni aElami, ni yawo enakhala m’Mesopotamiya, m’Yudeya, navetho m’Kapadokiya, m’Ponto, ni mu Asiya; m’Frugiya, nave’tho m’Pamfuliya, mu Aigupto, ni makupa a Libiya o Kurene, ni alecho órwela o Roma, ti aYuda, nave’tho awitcharusha, aKrete, ni aArabu, ninnawiwa yawo erikimlocha mwilochelo sahu sitokotoko sa Muluku. Nave yátikhina othene, sáhaléliha, elocha mukina ni mukhwawe, Sheni va yela? nyenya akina yátheya ryaryarya, elocha wi, Evonne vinyo a’lelo. Nyenya Petro, áhémela vamoha ni khumi na mmoha’wo, aweliha masu awe, alochano, ii, Alopwana nyu aYuda, ni nyuwo othene ókhala owannyu m’Yerusalemu, ela esuwanyeye wa nyuwo, nave apélani maru masu aka. Ntakhara ala hehapaliwe ntoko munányihereryanyu; vawi ti ora aneraruru a nihiku; nyenya’tho ela ti yeyo yálochiwe ti mulipa‐miririmo Yoeli; Nave onarwa‐okhala m’mahiku ókutchula, analocha Apwiya, Kinarwa‐kihela ya Munepaka va míli yothene ya’nama, Nave anamwane asilopwana’nyu, ni anamwane asithiana’nyu enarwa‐elochela, Nave amiravo anyu enarwa‐yona samalavi, Nave atokwene anyu enarwa‐eloha minepa; Nave’tho va akapuro aka ni va asimwali aka m’mahiku yala Kinarwa‐kihela ya Munepa aka; nave enarwa‐elochela. Nave kinarwa‐kivaha sotikiniha mu erimu ya wirimu, Ni ineneryo velaponi ya vathi; Nikhami, moro, n’nikupetche na mwishi; Nsuwa n’narwa‐n’thatuwa epiphi, Ni mweri onarwa‐othatuwa nikhami, Nihákuvale orwa nihiku na Apwiya, N’tokotoko nawoneya; Nave onarwa‐okhala, wi mutchu yowo anitchane nsina na Apwiya anarwa‐avulushiwa. Alopwana nyu aIsrayeli, wirianani masu ala: Yesu mNazarayo, mulopwana órwela wa Muluku, ótheteyiwa wa nyuwo ni ikurusha, ni sotikiniha, ni ineneryo, hiho Muluku énriye mwa Yowo véri va nyuwo, ntoko munasuwelelanyu anene; Yowo, óveléliwa ni othoriha wawiyathiwa ni osuwelela khuluwi wa Muluku, nyuwo momuthomeya ni omwipha ni mata a atchu óhiléleya; Yowo Muluku ámvíhaliye, ataphunle masoso a okhwa, mwawi hewári woweryeya wi Yowo aphariweno. Vawi Davide analocha sa Yowo, Káhona Pwiya va mithoni vaka ilukuluku sothene; Ntakhara ori va ntatani naka nolopwana, wi kihisuse: Mwa ela wáhakalala murima’ka, nave nátheya nlumi naka; Nave mwíli wa’nama’tho onarwa‐okhala muwehererya. Wi hamurwa‐muhiya okumi aka o Hade, Nari hamurwa‐m’veléla Awéla anyu óne wucha, Mwákisuwelihasha miyo iphiro sokumi; Munarwa‐mukisariha ohakalala va mithoni vanyu. Alopwana nyu, anna, onnemyereryiwa olocha vokokoleya óhiwovani nyuwo sa nikholo nle Davide, wi áriméla avithiwa’tho, nave nihiye nawe n’ri ni hiyo ophiyerya olelo vava. Vawihiha, ákhanliye Mulipamiririmo yowo, ni osuwela wi ni olupela ámulupelela Muluku, wi mwa yawima ya mu’yununi mwawe anarwa‐akilathiha mukina va munyukhuni wa omwene awe; yowo ónniye ela khalai, alocha sa ovinya’tho wa Kristu, wi háhiyiwe m’Hade, nave mwíli awe wa’nama hawónne wucha. Yesu yowo, Muluku ámvihaliye; sa ela n’ri anamona hiyo othene Vawihiha, ntakhara áwelihiwa ni ntata nolopwana na Muluku, ákhela wa Atithi nlakano na Munepa Wawéla, amínela ela, yeyo nyuwo munonanyu muníwa. Vawi Davide háwenle wirimu hoe; nyenya annalocha mekhiye, Apwiya áhi wa Pwiya’ka, Kilathi weyo o ntatani naka nolopwana, Ophiyerya kiwiyanthe amwichaniá yawiyathi’vo mananiá. Vavo erorashe tchiri emusi yothene ya Israyeli, wi Muluku ámwera Apwiya Kristu Yesu yowo nyuwo mwámuthomeiyanyu. Nyenya yíwalaya ela, yáhommwa murima, elocha nto wa Petro ni arummwa akina awo, N’ni nere sheni alopwana nyu, anna? Nyenya Petro áhi wa yawo, Tcharuwani, nave batisiwani othene nyu mu nsina na Yesu Kristu vokhurumuweliwa wa sotcheka sanyu; nave munarwa‐mwakhela yamahala ya Munepa Wawéla. Vawi nlakano n’ri wa nyuwo, ni wa anamwane anyu, ni wa othene óchiwene, othene yawo Apwiya Muluku ahu aniriye awitchane. Nave ni masu makina manchipale áhérela namona, áchenyerya, alocha, Mwívulushe wa nihimo nla nohithoriheya. Vavo yawo yákhenle masu awe yábatisiwa; nave wáháchereryiwa nihiku nenlo atchu ntoko masana makhumi mararu. Nave yámwikhalelaru múhusiha wa arummwa ni mwiyátáno, mu winna epau ni mavekelo. Nyenya várwa wova va atchu othene; nave sotikiniha ni ineneryo sinchipale sáhereya mwa arummwa. Nave othene óroromela yári vamoha, ekhalano sothene sotakáhana. Nave sothe sene yáriayano, ni muhakhu aya, yátumiha, ekawela wa othene, ntoko mummo othene sáthowelaya. Nave nihiku n’nihiku yámwikhalelaru ni murima mmoha mu’mpa ya Muluku, nave yáhinna epau mmampa mwaya, yákhela yólya ni otheya, ni murima weparipari; echichimiha Muluku, ekhalano ikharari wa muloko wothene wa atchu. Nave Apwiya áwáchererya nihiku n’nihiku yawo áháweliye wi evulushiwe. Nyenya Petro ni Yohane yámuwela oya o’mpa ya Muluku va ora óthamala, ti anethanu nesheshe. Nave mutchu mukina órakala mecho oyariwa woyariwa m’mirimani mwa amannya áteshiwa, yowo íyathiwa mahiku othene va milakoni va’mpa ya Muluku vaweriwa Vorérasha, wi aveke samahala wa yawo yávolowa mu’mpa ya Muluku; yowo, ónniye Petro ni Yohane ehawelaka ovolowa mu’mpa ya Muluku, ákoha wi ákhele yamahala. Nave Petro, ámuweheshenshiye vamoha ni Yohane, áhi, Niwehe. Nave yowo áwemyererya, ányiherya wi anaháwela wakhela etchu. Nyenya Petro áhi, Icharama sawéla ni sa mivira nkinono; nyenya yeyo kiriakano ela kinovaha. Mu nsina na Yesu Kristu mNazarayo, Echa. Nave ámphara ntata nawe nolopwana, amwemesha; nave vavo manani awe ni ikosa só manani awe sálipihiwa. Nave áshupha, émela, écha; nave ávolowa vamoha ni yawo mu’mpa ya Muluku, écha, ashupha, athamala Muluku. Nave atchu othene yámona, arikimwecha ni omuthamala Muluku; nave yámurora, wi yowo ti yole ákilathi va milakoni voréra va’mpa ya Muluku: nave yásareya otikhina ni ohaléla va ela yámphachuwenle. Nyenya áphanriye Petro ni Yohane, atchu othene yátchimakela vamoha wa yawo o muchiki waweriwa wa Solomoni, erikimtikhina tchiri. Nyenya Petro ónniye, áwákhula atchu, Alopwana nyu a Israyeli, hai munatikhinanyuno yowo? nari hai munaniwehesheshanyu wi ntoko n’rimmwechiha ni ikuru sa hiyo anene, nari ni mathamalelo ahu? Muluku a Abrahamu, ni Isake, ni Yakobo, Muluku a asitithihu, ámchichimiha Mwana’we Yesu; yowo nyuwo mwámvelénlanyu ni omukhocha wa Pilato, áthorihiye yowo wi amutaphule. Nyenya nyuwo mwámukhocha Awéla ni Ékhaikhai owo, nave mwáveka wi m’vahiwe mutchu awipha, nave mwámwipha Mutokwene a okumi; yowo Muluku ámvíhaliye wukhwani; sa ela hiyo n’ri anamona. Nave mu nroromelo na mu nsina nawe nsina nawe nlo nálipihasha yowo munamonanyu, munamusuwela; nave nroromelo nenlo n’ri mwa Yowo námvaha openuwa wothene wowu va mithoni va nyuwo othene. Nave hihano, anna, kinnasuwela wi mwáherano mohisuwela, ntoko’tho atokwene anyu. Nyenya hiho Muluku álaleyenryiye khuluwi m’wano mwa alipa‐miririmo othene, wi anarwa‐ona ososa Kristu, Yowo ákhwaniherya wawihiha. Ntakhara awe tcharuwani, nave kókelani wi sishipihiwe sotcheka sanyu, wawihiha wi erwe mahiku óhihimula órwela withoi ya Apwiya; nave arume yowo átheteyiwe wa nyuwo, Kristu Yesu; yowo erimu ya wirimu enaphwanelaya omwakhela ophiyerya ilukuluku soryeherya’tho itchu sothe sene, hiho Muluku úlummiye sa iho m’wano mwa alipa‐miririmo awe awéla opacherya wopacherya. Mose nave álocha, wi, Pwiya Muluku anarwa‐óviheryani nyuwo mulipa‐miririmo mwa anninyu, si yómi; mwahimwíweleléni yowo mwitchu sothe sene aniriye úlumeke ni nyuwo. Nave onarwa‐okhala, wi akumi othene yawo eni ehimwiwelele mulipa‐miririmo yola, enarwa‐yimpahuliwa tchiri mwa atchu. Nyenya nari alipa‐miririmo othene opacherya wa Samueli ni ómutchara ene, othene yálonche, yálaleyerya sa mahiku ala. Nyuwo mwá anamwane a alipa‐miririmo, ni a nlakano nlo Muluku álakanniye ni asitithinyu ni olocha wa Abrahamu, Nave mu epyoá mahimo othene a elapo enarwa‐erélihiwa. Opacherya ni nyuwo, Muluku, ámvíhale Mmiravo awe, ámuruma worélihani, ni wokókihani othene nyu wa sonanara sanyu. Nyenya erikimlocharu ni atchu, alipa‐ephepa ni mutokwene a mu’mpa ya Muluku ni aSaduki yárwa’wo, awúkhuwa murima ntakhara yámwáhusiha atchu awo, elaleyerya mwa Yesu ovinya’tho wa okhwa. Nave yáháphara, yákeriha mu kariposo ophiyerya omelo aya; ntakhara wári oshekuwa vava. Nyenya anchipale a yawo yíwale masu yároromela; nave wácha wa alopwana wári ntoko masana makhumi mathanu. Nave vári omelo aya, yáthukumana vamoha m’Yerusalemu alipa‐othoriha ni atokwene, ni alipa‐orepa; nave Anasi mutokwene a ephepa, ni Kayafa, ni Yohane, ni Alesandro, ni othene yawo yári a nihimo na mutokwene a ephepa. Nave yáwemenshaya eriyari, yákoha, Ni ikuru tani, akhweya ni nsina tani mwénranyu ela nyuwo? Vavo Petro, ósareya Munepa Wawéla áhi wa yawo, Alipa‐othoriha a atchu nyuwo, ni atokwene, khwino hiyo olelo n’nathorihiwa ntakhara a muteko waphama wa va mutchu ókhulumuwa, ni mapenusheryo awe, suwelashani nyuwo othene, ni atchu othene a Israyeli, wi mu nsina na Yesu Kristu mNazarayo, yowo nyuwo mwámuthomeiyanyu va mwikimanyo, yowo Muluku ámvíhaliye wa okhwa, mwa Yola mutchu’la anemela va va mithoni vanyu, mukumi. Yowo ti nluku nlo naweriwa natheru ti nyuwo alipa‐oteka empa, nenlo nériwe muru wa muthoko. Nave hivavo ovulusha mwa mukina’tho nari, vawi hinavovo nsina nikina vathi verimu ya wirimu, novahiwa wa atchu, nenlo n’naphwanelahu ovulushiwano. Nyenya yónnaya wumiha‐murima wa Petro ni Yohane, nave yáronraya wi tatchu óhihuserya ni óhísuwela, yátikhina, nave yáharóra yawo, wi yáhakhala vamoha ni Yesu. Nave nto yámónaya mutchu ópenushiwa owo arikimwemelano vamoha, hiyárino etchu yolocha yawáványa. Nyenya yálamulenlaya evinye’vo va nikhucheni na atokwene, yávánelana mukina ni mukhwawe, wi, N’ni niwerele sheni atchu ala? ntakhara yohoneyaru wa othene ókhala m’Yerusalemu wi eneneryo yosuwanyeya yoheriwa ti yawo, nave haniwerya okhocha. Nyenya n’ni neremuwopopiha wi ehiloche’tho mu nsina nla wa mutchu nari, wi ehivuwe’tho wa atchu. Nave yáwítchana, yálamulela wi ehilocheru nari ohusiha mu nsina na Yesu. Nyenya Petro ni Yohane yáwákhula yawo yi, Thorihani, khwino wári waphama va mithoni va Muluku owiwelelani nyuwo ompwaha Muluku; vawi hiyo haniwerya ohiya wuluma hiho nónnahu ni wiwa. Nyenya yáwopopihalaya’tho yáhátaphula, ehiphwannye nthowa nawálakela ntakhara a atchu; Vawi othene yámuchichimiha Muluku ntakhara a yeyo yéreiye’yo. Vawi ári a miyakha’we yopwaha makhumi masheshe mutchu’wo, yowo eneneryo ela yompenusha yéreiyaya wa yowo. Nave yátaphuliwaya, yárwa wa akhwaya a yawo mekhaya, yáléla sothe sene alipa‐othoriha ni atokwene yálonchayano. Nave yíwalaya, yáweliha masu wa Muluku ni murima mmoha, yi, Mwene, Nyenyu mwá ópachusha erimu ya wirimu ni elapo, ni enia, ni sothe sene siri mummo: Nyenyu mwa Munepa Wawéla, vawanoni va atithihu Davide mmiravo anyu, mwáriye, Amalapo yányakula ntakhara sheni? Yányiherya satheru atchu? Yáhípheremanya mamwene a elapo, Nave alipa‐othoriha yáthukumana vamoha, Oványana ni Apwiya, ni Kristu awe. Vawi eparipari tchiri yáthukumana mwitchokoni mwenno Herode, nave’tho Pilato vamoha ni amalapo ni atchu a Israyeli omwerela yonanara mmiravo anyu awéla Yesu yowo mwámochihalanyu; wi ere itchu sothe sene ntata nanyu ni othoriha wanyu sáthori?-?henryaya khuluwi wi sereye. Nave hihano Apwiya, vareryani masu aya awopiha, nave vahani wa akapuro anyu yúlume masu anyu ni onyesererya tchiri, munokolanyu ntata nanyu wi m’penushe: ni wi ineneryo ni sotikiniha seriwe mwa nsina na Mmiravo anyu awéla Yesu. Nave yávekenlaya yawo, váchikinyeya va nipuroni vavo yáthukumannaya’vo; nave othene yásareya Munepa Wawéla, yúluma masu a Muluku monyesererya. Nave muloko wa yawo yároromela wári wa murima mmoha ni okumi mmoha; nave hálonche mmoha wi etchu ya muhakhu áriyeno yári ya yowo mekhiyeru; nyenya yárino sothe sene sotakáhana. Nave arummwa yáhérela namona ni ikuru sitokotoko sa ovinya’tho wa Apwiya Yesu: nave vári ikharari sitokotoko va yawo othene. Vawi mwa yawo hemwárimomo óthowiwa: vawi othene yawo yárino imacha, nari ipa yátumiha, erwano marocha aya a hiho yátumihalaya, yiyathi va manani va arummwa: nave yákawela othene ntoko yáthowelaya. Nave Yosefe, ótchuwiwa tarummwa Barnaba, (ti notaphuleya mwana a otheya) mLevi, nihimo nawe nó Kupro, áriyeno emacha, átumiha, arwano icharama saya, iyathi va manani va arummwa. Nyenya mutchu mukina nsina nawe Hananiya vamoha ni Safira mwariye, yátumiha yawaya, amwasanya va esisapo aya, muthiana owo ávánelano’tho, akusha yohala eyo, íyathi va manani va arummwa. Nyenya Petro áhi, Hananiya, ntakhara sheni Satana ásareiyiye m’murimani mwá ni wi owoke Munepa Wawéla, ni omwasanya va esisapo aya ya emacha eyo? Vava wáriáno, heyári yawá? nave wátumihalá heyári m’matani mwá? hai ela yávoloiyaya m’murimani mwá? hiwáwonke atchu, nyenya Muluku ene. Nyenya Hananiya íwaliye masu ala áhúwela vathi ariméla: nave wova otokotoko wáhárwela othene yíwa’wo. Nave amiravo yávinya, empichikilela, emutesha, ekhumano, emvitha. Nyenya evinre ntoko ora araru, nave mwariye, óhisuwela yereiye’yo, ávolowa. Nave Petro álochano, Okiléle, khwino mwátumihale emacha eyo va esisapo ya yori. Nave álocha, Ai, ya yori. Nyenya Petro áhi wa yowo, Hai mwávánenlanyu vamoha omweha Munepa wa Apwiya? Nkona, manani a yawo emvinthe iyá ari va milakoni, nave enotesha okhuma ni yowe. Nave áhúwela vathi vavo va manani awe, ariméla: nave yávolowa amiravo awo, emphwanya akhwile, nave yámutesha okhumano, emvitha vamoha ni iyawe. Nave wárwa wova otokotoko wa muloko wothene, ni va othene yíwale iha. Nave mwa mata a arummwa ineneryo ni sotikiniha sinchipale sáhériwa va atchu; nave yári othene ni murima mmoha m’muchiki wa Solomoni. Nyenya a akinako awo havovo mmoha ányeserenrye ophitanano; nyenya nto atchu yáhárumiha; nave tchiriene yáháchereryiwa wa Apwiya óroromela anchipale, ti alopwana ni athiana; wawihiha’tho wi yátésha ekhumano alipa‐wicheliwa o makhwála, ewiyathi va okamani ni va maphani, wi, aviraka Petro, nari eruku awe emmorele mukina a yawo. Nyenya’tho wáthukumana vamoha muloko wa atchu órwela witchokoni sorukuryerya Yerusalemu, orikimtesha awicheliwa, ni óhóshiwa ti minepa yotakhala; tiwi yápenushiwa othene ala. Nyenya ávinya mutokwene a ephepa ni othene yawo yárino, ti a nihimo na aSaduki, yinla ehache, nave yáháphara arummwa, yávosha mu kariposo mwa othene. Nyenya ngelo a Apwiya áhula va milakoni va kariposo ohiyu, ákumiha yawo, ii, Haweni, nave emelani, mulume mu’mpa ya Muluku wa atchu othene masu a okumi yowo. Nave yiwalaya ela, yávolowa mu’mpa ya Muluku oyaka‐nusha, ehusiha. Nyenya árwa mutokwene a ephepa ni yawo yárino yáwopa a nikhuche na atokwene, ni atokwene othene a anamwane a Israyeli, erumiha o kariposo wi ekushiwe yale. Nyenya amiravo awo yáphiyalaya’wo hiyáphwannye mu kariposo, nave yákonkaya yálokoha, yi, Kariposo nimphwannye ari ówaliwene, ni alipa‐olipelela erikimwemela va milakoni; nyenya nihunlahu haniphwannye’mo nari mmoha mano. Nyenya yíwalaya masu ala mutokwene a’mpa ya Muluku ni alipa‐ephepa atokotoko yáhalélano yawo, wi ela eni yeremwihai. Nave árwa mukina áthoriherya, wi, Nkonani, alopwana’le mwávonshanyu mu kariposo ari mu’mpa ya Muluku, enamwemela ni wahusiha atchu. Vavo ávinya mutokwene vamoha ni amiravo; erwano, nyenya óhápharasha, vawi yáwova atchu, enívonyiwe maluku. Nave yárúhalaya, yáwiyathi va nikhucheni na atokwene. Nave áhákoha mutokwene a ephepa, alocha, Náholamulelani tchiriene, muhihusihe ni oromola nsina nla; nave nkonani, mosarya Yerusalemu ni ohusiha wanyu, nave munakhwela wiyathi va hiyo nikhami na mutchu’la. Nave yáhákhula Petro ni arummwa, yi, Ninnaphwanela omwiwelela Muluku wopwaha atchu. Muluku ásitithihu ámvíha Yesu, yowo mwámwiphalanyu, ni omuthomeya va mwirini. Yowo Muluku ámuweliha ni ntata nawe nolopwana, akhale Muhóli ni Mvulusha, wi ávahe wa Israyeli otcharuwa, ni okhurumuwela wa sotcheka. Nave hiyo ná anamona a itchu iha; Munepa Wawéla’tho, yowo Muluku ámvahiliye wa yawo anamwiwelela Yowo. Nyenya yáwíwalaya yáhommwa murima, enatchuna owipha. Nyenya ávinya’vo mukina va nikhucheni na atokwene, ti mFarisi, nsina nawe Gamaliyeli, muhusiha a malamulo, óchichimihiwa ti atchu othene, alamulela wi arummwa’wo ekhale vate vakhani. Nave áhi wa yawo, Alopwana nyu a Israyeli, waralani mekhinyu sa atchu ala, yeyo munaháwelanyu wi muwerele. Vawi ehákuvale ophiya mahiku yala ávinya Teuda, alocha wi ori etchu yowo mwanene; yowo yáphitannayano atchu, wacha waya ntoko masana masheshe: ti yowo íphiwe; nave othene yawo yámwiwelenle yámwalamwala, evira va mahalani vene. Avinre yowo, ávinya Yuda ó Galileya, mahiku órepeliwa, amwarya atchu wi emutchare. Yowo’tho ápahuliwa, nave othene yawo yámwiwelenle yámwaramwashiwa. Nave vano kinalocha ni nyuwo, Mwáhiyéni atchu yala, nave muwemyererye yíkhalele; wi khwino othoriha wiwo akhweya muteko yola wárwelaka wa atchu, onarwa‐opahuwa: nyenya wárwelaka wa Muluku hamuwerya watolosha; wi akhweya muni m’phwanyiwe muriki?-?mvanyana ni Muluku. Nave yámwemyererya yowo; nave yáwitchannaya arummwa, yáháwashula yalamulela ehulume voromola nsina na Yesu, nave yáhátaphula. Vavo nave yárowa orwela o nikhucheni na atokwene, etheya wi yáheriwa óphwanela onyemuliwa ntakhara a Nsina nlo. Nave mahiku othene, mu’mpa ya Muluku ni mma’mpa, hiyáhiyale ohusiha ni olaleyerya Kristu Yesu. Nyenya mahiku yala, yáncháyasha óhuserya, vávinya ochénya, aHeleniste wachenyerya aHebri, ntakhara anámukhwele aya yámchiwaliwa va oruméla wa mahiku othene. Nave khumi neli awo yáhitchana muloko wa óhuserya, yi, Honaphwanela wi hiyo nihiye masu a Muluku ni oruméla vólyela’vo. Ntakhara awe, anna, wehani mwa nyuwo alopwana athanu neli a ovuwa worera, ósareya Munepa ni miruku, yawo náthanlele ekhapeleleke muteko ola. Nyenya hiyo n’narwa‐n’lipiha mu’vekela, ni oruméla masu. Nave masu yawo yáhásivela muloko wothene; nave yáthanla Stefano ti mutchu ósareya nroromelo ni Munepa Wawéla, ni Filipo, ni Prokoro, ni Nikanora ni Timo, ni Parmena, n’Nikolao, ti awitcharusha a o Antiokeya: yawo yáwiyathi va mithoni va arummwa; nave yávekenlaya yáhiyathi mata va yawo. Nave masu a Muluku yáhannuwa; nave wacha wa óhuserya wáhapwaha tchiri o Yerusalemu; nave muloko mtokotoko wa alipa‐ephepa wáhiwelela nroromelo nlo. Nave Stefano, ósareya ikharari ni ikuru, áhera sotikiniha ni ineneryo sitokotoko mwa atchu. Nyenya yávinya akina a yawo yárwenle mothukumanela mwa a Libertino, ni a Kurenayo, ni a Alesandreyo, ni mwa yawo ó Kilikiya ni a o Asiya, evanyana ni Stefano. Nave hiyáwenrye ohiha miruku ni Munepa úlumiyeno. Vavo yáhávya atchu ómwáwa m’wano, ni wi, Námwiwa yowo arikimmulochela Mose ni Muluku masu ópwalu. Nave yáháwopa atchu, ni atokwene, ni alipa‐orepa, emurwela, emphara, emukeriha o nikhucheni na atokwene, yemesha anamona awotha, olocha, Mutchu yowo hanahiya wulumela nipuro nawéla nenla, ni malamulo awo: vawi námwiwa arikimlocha, wi, Yesu mNazarayo yowo anarwa‐apahula nipuro nenla, arwa‐ákakhanya ikano hiho Mose ánivahiliye. Nave yámvareryasha othene yawo yári mu nikhucheni na atokwene, yona ethoi awe antoko ethoi ya ngelo. Nave mutokwene a ephepa áhi, Itchu iha iri hono? Nave áhi, Alopwana nyu, anna, ni asitithi, nkawirianani. Muluku a nchichimiho áhoneya wa atithihu Abrahamu, arikimkhala m’Mesopotamiya, ahipachenrye okhala m’Kara; ii wa yowo, Khuma mwilaponi mwá ni wa anná, nave hanke wilaponi yeyo kiniriaka kothonyerye. Ákhummiye mwilaponi ya aKaldayo amaka m’Kara: nave, orwela wiwo, akhwile atithinnya, Muluku ámususa avolowe elapo yela, mummo munakhalanyu’mo hihano: nave hámvahile yowo mikelampa’we mummo, nari vonyikala’vo nnani nawe hoe; nave ávanelano wi anarwa‐amvaha yela: ekhale yawawe, ni ya epyo awe yomutchara, nari áhákha?-?nliyeno mwana vavo. Nyenya Muluku áhuluma mwawihiha, wi epyo awe enarwa‐ekhala alecho mwilaponi ya asanene, nave enarwa‐eweriha okapuro ewerela yonanara miyakha masana masheshe. Nave nloko nlo n’ni‐n’rwe‐niwere akapuro, kinarwa‐kathoriha Miyo, ani Muluku; nave sivinre iha enarwa‐ekhuma, ekiruméla Miyo mu nipuroni mwenno. Nave ámvaha yowo nlakano na othikiliwa: nave wawihiha Abrahamu ámuyara Isake, amuthikila nihiku nanethanu neraru; nave Isake ámuyara Yakobo, ni Yakobo áháyara asitithi atokwene ale khumi neli. Nave asitithi atokwene ala yámukhalenlaya nrima Yosefe yámutumiha o Aigupto; nave Muluku ákhalano, amwakiha yowo mu sohosha sawe sothe sene, amvaha ikharari ni miruku va mithoni va Farao Mwene a o Aigupto; nave ámurapiha yowo chamasowa va Aigupto ni va empa’we yothene. Nyenya yárwa etala va Aigupto, ni Kanane othene, ni yohosha etokotoko: nave hiyáphwannye olya asitithihu. Nyenya Yakobo íwaliye wi mokhala tirigu mu Aigupto, áháruma asitithihu mukwaha wopacherya. Nave va mukwahani wanawili Yosefe ároriwa tasinneni; nave nihimo na Yosefe náhoneya wa Farao. Nave Yosefe áruma, ítchana Yakobo atithinnya, ni a emusi awe yothene, ti atchu makhumi mathanu na meli owapula atchu athanu. Nave Yakobo ákhuruwela o Aigupto; nave áriméla, yowo ni asitithihu; nave yáhátesha orowano o Sukemu, yávitha mu nihiyeni nenlo Abrahamu áthummiye ni esisapo aya ya icharama wa anamwane a Emori m’Sukemu. Nyenya yáchamenlaya elukuluku ya nlakano, nenlo Muluku álakanniye ni Abrahamu, atchu awo yánnuwa yacha mu Aigupto, ophiyerya ávinnyiye mwene mukina va Aigupto, yowo ahámusuwenle Yosefe. Yowo áwaralela nloko nahu, awerela yonanara asitithihu, árihiha asanamwane aya wi eni ekhale akumi. M’mahiku yala áhayariwa Mose, torerasha tchiri; nave ámphuwa mieri miraru mu’mpa ya atithinnya: nave árihiwiye yowo, mwana mwamuthiana a Farao ámurola, amphuwa wi akhale mwana’we. Nave Mose áhuserya miruku yothene ya aAigupto; nave ári a’kuru m’masu awe ni m’mitekoni mwawe. Nyenya miyakha awe yáphiyenryaya ntoko makhumi masheshe, yáphachuwa m’murimani mwawe wathotola annawe anamwane a Israyeli. Nave ámonniye mukina yowo ereliwe yonanara, ámwakiha, amunla ekuhu mulipa‐ohosha owo, amwipha muAigupto. Nave áhera wi annawe enarora wi Muluku anavaha ovulusha mwa ntata nawe; nyenya hiyáronre. Nave omelo aya áhátchowela erikimuwana, nave áháwela owákanula, wi yatane’tho, ii, Alopwana nyu, mwá anna; hai munerelananyu yonanara? nyenya yowo ámwerenle mukhwawe yonanara ámukakha, ii, Pani órapihale weyo mutokwene ni ón’thoriha? Onakhwela okipha nná, ntoko wenrá omwipha muAigupto osilo? Nave Mose átchawa va masu yala, akhala mulecho mwilaponi ya Midiani; vavo áhayara anamwane asilopwana eli. Nave evinre miyakha makhumi masheshe, ngelo ámonéla mu’takhwani ya Sina, m’mosho wa moro wa nikukhu. Nyenya Mose ónniye, átikhina ni yawoneya eyo; nave áchamenliye yowo wi óne, wári masu a Apwiya, Miva ká Muluku a asitithinyu, Muluku a Abrahamu, ni a Isake, ni a Yakobo. Nave Mose áthukumela, óhinyesererya ovareryasha’wo. Nave Apwiya áhi wa yowo, Taphula isapato o manani wá; ntakhara va nipuroni vava onanyikalá’vo ti vawéla. Wona kihona yonanariwano atchu aka ari mu Aigupto, nave kihiwa wipulela waya; nave kókhuruwa owákiha: nave vano, hanke wino, kórume o Aigupto. Mose ola yámukhonchaya, ni wi, Órapihale weyo pani mutokwene ni mulipa‐othoriha? yowo Muluku támurummiye akhale mutokwene, ni awópola, ni ntata na ngelo ómonéla va nikukhuni. Yowo áháhóla, akhumano énre sotikiniha ni ineneryo mu Aigupto, ni mu Emaka yosherya, ni mu’takhwani miyakha makhumi masheshe. Ola ti Mose yole, áriye wa anamwane a Israyeli, Muluku anarwa‐oviheryani Mulipa‐miririmo a mwa anninyu, ntoko yómi. Ola ti yowo ári m’mulokoni mu’takhwani vamoha ni ngelo awulumano m’mwakoni wa Sina, nave ni asitithihu: yowo ákhenle solocha sokumi sonivaha hiyo: yowo asitithihu hiyákhwenle omwiwelela, nyenya yámukakha avinye’vo, ekokela ochuli m’murimani mwaya o Aigupto, yáriye ni Arone, Nipakeleni miluku yonihóla hiyo: vawi Mose ola, anikumihale mu Aigupto, han’nasuwela yeyo empha?-?chuwenle. Nave ápaka mwana a’nyope mahiku yawo, ekusherya yophwaniherya eyo iphepa, etheya ni miteko ya mata aya. Nyenya Muluku árukunuwa, áveléla yawo eruméle muloko wa wirimu; ntoko orempwaya mwikarata ya alipa‐miririmo. Mokihelela Miyo sawiphiwa, ni iphepa, Miyakha makhumi masheshe mu’takhwani, empa ya Israyeli nyuwo? Nave mwákusha empa ya’kuwo ya Moloki, Ni etheneri ya Muluku Refami, Iruku iho mwápankanyu othamalela hiho: Nave kinarwa‐kokushani wokerihani muhólo mwaya mwa Babulo. Empa ya’kuwo yári ni asitithihu mu’takhwani, ntoko álamulenliye Yowo úluma ni Mose, apake ela ntoko mwa eruku eyo ónniye. Yeyo’tho asitithihu yawo yárúle muchuli yávolowano ni Yosua yákhenlaya yawo sa amalapo, yawo Muluku áwikanriye va mithoni va asitithihu, ophiyerya mahiku a Davide; yowo áphwannye ikharari va mithoni va Muluku, amveka wi aphwanye mokhalamo Muluku a Yakobo. Nyenya Solomoni ámmakela empa. Nyenya nto Awirimurimu owo hanakhala mwipa sotekiwa ni mata; ntoko álonchiye mulipa‐miririmo, Erimu ya wirimu ti munyukhu wa omwene aka, Ni elapo yokilathi’vo manani aka; Munarwa‐mukitekela empa yawisheni? oni Apwiya: Akhweya nipuro nawítchúwela’vo waka ti nawihai? Hinápanke ntata naka itchu iha sothe sene? Awuma eshikho ni óhithikiliwa murima ni maru nyuwo, munnahíha Munepa Wawéla mahiku othene nyuwo: ntoko yénraya asitithinyu, hiha’tho nyuwo. Pani a alipa‐miririmo asitithinyu yahámuhonshaya? nave yáwipha yawo yonihenrye khuluwi sa orwa wawe wa Ékhaikhai owo; a Yowo mokhala hihano ómveléla ni ómwipha; nyuwo yenyu mwákhenle malamulo ntoko yákilathiheryiwaya ti angelo, nave hamwákhapelenle. Nyenya yíwalaya iha yáhommwa murima, emukhúrela minno. Nyenya yowo, ákhanliye ósareya Munepa Wawéla, áwehasha wirimu, óna nchichimiho na Muluku, ni Yesu arikimwemela va ntatani nolopwana na Muluku, ii, Nkonani, kinnona wirimu wohuleya, ni Mwana a mutchu arikimwemela va ntatani nolopwana na Muluku. Nyenya yákhuwela ni masu matokotoko, echiyela owaruni waya, emuhi?-?rimya ni murima mmoha; nave yámuriha vate va etchoko, emvonya maluku; nave anamona awo yáhiyathi sowara saya va manani a mmiravo nsina nawe Saulo. Nave yámvonya maluku Stefano, arikimwitchana Apwiya, ni olocha, Apwiya Yesu, akhelani munepa aka. Nave ákokhonriye vathi, ákhuwela ni masu matokotoko, Apwiya muhiwiyatherye yawo yotcheka ela. Nave álonchiye ela, árupa. Nave Saulo ámwemyereryanano va okhwa wawe. Nave wápacherya nihiku nenle ohósha otokotoko va mulokoni yowo wári m’Yerusalemu; nave yámwaramwashiwa othene mwilaponi sa Yudeya ni Samariya, nyenya tahi arummwa hoe. Nave yámvitha Stefano atchu óthamalela yinla eyinlo etokotoko va yowo. Nave Saulo átolosha muloko, avolowa empa ela ni’la, apurula’mo alopwana ni athiana, ávosha mu kariposo. Vavo nave yawo yámwaramwashiwe yáviravira elaleyeryaka masu awo. Nave Filipo ákhuruwela witchokoni ya Samariya, alaleyerya yawo Kristu. Nave atchu awo ni murima mmoha yáthokororya solochiwa ti Filipo, yíwalaya, yóna ineneryo hiho énriye. Vawi anchipale a yawo yárino minepa yotakhala, yákhuma mwa yawo, yokhuwela ni masu matokotoko: nave anchipale a nanchetche, ni órakala, yápenushiwa. Nave vákhala otheya otokotoko mwitchokoni’mmo. Nyenya vári mutchu nsina nawe Simoni yowo éra masicha mwitchokoni’mmo khalai, átikiniha atchu aSamariya, ni olocha wi yowo mekhiye ti mutchu mutokotoko: yowo yámuthokoronryaya othene awo, opacherya mukhani ophiyerya mutokwene, ni olocha, Ola ti ikuru sa Muluku, saweriwa Sitokotoko. Nave yámuthokororya yowo, ntakhara mahiku manchipale áhátikiniha yawo ni masicha awe. Nyenya yámuroromenlaya Filipo ólaleyerya mitchaka yaphama ya omwene wa Muluku ni nsina na Yesu Kristu, yábatisiwa, ni alopwana ni athiana. Nave Simoni mwanene awe ároromela’tho: nave ábatisiwiye, áhikhalela ni Filipo; nave ónniye ineneryo ni ikuru sitokotoko sirikimwereya, atikhina. Nyenya arummwa ó Yerusalemu yíwalaya wi Samariya áhákhela masu a Muluku, yáhárumihela Petro ni Yohane: yawo, yákhuruwenlaya’wo, yáhávekelela, wi yakhele Munepa Wawéla: vawi ophiyerya vavo ahákuvale omorela va mmoha a yawo: nyenya yárimbatisiwaru mu nsina na Apwiya Yesu. Vavo yáhiyathi mata va yawo, nave yáhákhela Munepa Wawéla. Nyenya ónniye Simoni wi mwa wiyathi waya wa mata a arummwa yáhavahiwa Munepa Wawéla, áhákusherya icharama, alocha, Kivaheni miyo’tho olamulelo yowo, wi va mutchu phyakala kiniriaka kimwiyatherye mata, ákhele Munepa Wawéla. Nyenya Petro áhi wa yowo, Echaramá eriméle vamoha ni yówe, ntakhara wáhányiherya wakhela yamahala ya Muluku ni icharama. Hiwanono nipatusho nari yawákhela ni masu ala: ntakhara murimá hori wekhaikhai va mithoni va Muluku. Ntakhara awe tcharuwa yonanara ela, nave vekela Apwiya, khwino akhweya anókhurumuwela yawupuwelela ya murimá. Ntakhara kinnona wi wophariwa ti wamwa ówáwa n’nikwekweso nohikhala nekhaikhai. Nave Simoni áhákhula ii, Mukivekelele miyo wa Apwiya wi sihikiphachuwele iha olonchá iha. Vavo yawo, emanle werela namona ni wuluma masu a Apwiya, yákóka orowa o Yerusalemu, elaleyerya Mitchaka Yaphama witchokoni sinchipale sa aSamariya. Nyenya ngelo a Apwiya áhúluma ni Filipo, alocha, Vinya, oye makupa a witchekuni ya murupi, otchara mphiro wokhuruwa orwela o Yerusalemu oya o Gaza: ti wa’takhwa. Nave ávinya arowa; nave nkona mutchu a o Aitiopiya nahota a’kuru a Kandake, mwene mwamuthiana a Aitiopiya, tákhapelela muhakhu awe wothene, yowo árúle o Yerusalemu wi avekele; nave ámkóka, arikimkilathi va karu awe, anamwalakhanya mulipa‐miririmo Yesaya. Nave Munepa áhi wa Filipo, Achamela, wiphitanye o karu ola. Nave Filipo ámtchimakela, amwiwa arikimwalakhanya Yesaya mulipa‐miririmo, nave áhi, Onnaróra yeyo onalakhanyá? Nyenya áhi, Kini kiwerye hai, ahikhanle’vo mutchu ókihóla? nave ámveka Filipo awele akilathino. Nyenya va yorepa vavo álakhanyiye’vo ti va, Ntoko epuchepuche ákushiwa oya wiphiwa, Nave ntoko mwana épuchepuche ori lakalaka va mithoni va mulipa‐omuhamela, Hiha hátaphunle iyano sawe: Mu’yevihiwa wawe ovanya wawe wávíhiwa’vo: Nihimo nawe ani avuwihe pani? Ntakhara wovíhiwa’wo wilaponi okumi awe. Nave nahota owo ámwákhula Filipo, ii, Kinnoveka, mulipa‐miririmo onalocha yela sa wani? sa mekhiye, akhweya sa mukina? Nave Filipo áthapula iyano sawe, apacherya yorepa ela, amlaleyerya yowo Kristu. Nave ntoko yáviraya va’phiro vaya, yáphiya o mahini ayori; nave nahota owo áhi, Nkona’vo mahi; sheni enakihíha wi kihibatisiwe? Nave ámuléla wi emeshe karu; nave yákhuruwela ópili o mahini, Filipo n’nahota ene owo; nave ámbatisa. Nave yáwenlaya okhuma m’mahini Munepa wa Apwiya ámushophola Filipo; nave nahota hámonne’tho, ntakhara ávéla m’phiro awe ótheya. Nyenya Filipo áphwanyiwa o Azotu: nave áviriye ánalaleyerya Mitchaka Yaphama mwitchokoni sothe sene, ophiyerya árúliye o Kaisareya. Nyenya Saulo, óhihiya overelela va óhuserya a Apwiya wopopiha ni wipha, árowa wa mutokwene a ephepa, amveka yowo ikarata oyano o Damasko o sothukumanela’mo, wi aphwannye akina ótchara Mphiro ola, alopwana ni athiana ene, ákushe ómakiwene o Yerusalemu. Nave arikimwecha mukwaha’we, wári wi yowo ámwachamela Damasko: nave moruru?-?musha wáháryasha ni omurukurerya orwela wirimu; nave áhúwela vathi, íwa masu ólochano, Saulo, Saulo, hai onakihochahochá? Nyenya áhi, Mwáni Apwiya? Nave áhi, Ká Yesu yowo onamuhochahochá yowe; nyenya nto, vinya, ovolowe mwitchokoni, nave onarwa‐olochiwa wa weyo yeyo onaphwanelá wera. Nave alopwana awo yámuhóla yáhémela chuu, yiwaru masu, nyenya ehimona mutchu. Nave Saulo ávinya vathi; nyenya mitho awe yáhuleiyaya, hónne etchu; nave yámphara ntata, emukusha ovolowano o Damasko. Nave ári mahiku mararu óhóna, nave hályile nari owurya. Nyenya o Damasko wári óhuserya mukina nsina nawe Hananiya; nave Apwiya áhi wa yowo m’minepani, Hananiya. Nave áhi, Kiri vava, Apwiya. Nave Apwiya áhi wa yowo, Nkavinya, hawe o nikhwála naweriwa Noluluwela, nave mu’mpa ya Yuda okohe sa mutchu nsina nawe Saulo, ó Tarso: vawi nkona, onamvekela; nave ámóna mulopwana nsina nawe Hananiya, arikimvolowa, amwiyatheryaka mata, wi one’tho. Nave Hananiya áhákhula ii, Apwiya, kihiwa ni anchiene sa mutchu’la, wi tchiri áwerela yonanara awela‐murima’nyu m’Yerusalemu; ni wi hihano ókhalano olamulelo wa wa atokwene a ephepa wa wamaka othene awitchana va nsina nanyu. Nyenya Apwiya áhi wa yowo, Hawe: wi yowo ti yokusherya yothanliwa yaka yotesha nsina naka va mithoni va amalapo ni mamwene, ni anamwane a Israyeli: vawi Miyo kinarwa‐kimoniha itchu sinchipale iho onaphwaneliye wonano ososa ntakhara a nsina naka. Nave Hananiya áchimula, avolowa o’mpa ele; nave áhiyathi mata’we va yowo, ii, Saulo, munna, Apwiya ákiruma miyo, ti Yesu yowo áwonénle va’phironi orwenlá eyo, wi wone’tho, ni osareya Munepa Wawéla. Nave vavo mwámora m’mithoni mwawe ntoko mákakhale, nave áhona’tho; nave ávinya abatisiwa; nave áhákhela yólya, ónano ikuru. Nave ákhala vamoha ni óhuserya o Damasko mahiku makina. Nave vavo mu sothukumanela’mmo ámulaleyerya Yesu, wi Yowo ti Mwana a Muluku. Nave othene yíwale yátikhina elocha, Tahi yola átolonshe m’Yerusalemu othene awitchana va nsina nla? Nave orúle nno werano hihá, wi aroweno ómakiwene wa atokwene a ephepa. Nyenya Saulo áhunnuwa tchiri mwikuru, áhaléliha aYuda yawo yákhala m’Damasko, achichimiherya wi yowo ti Kristu. Nave evinre mahiku manchipale, aYuda yávánela wi emwiphe: nyenya makhuche aya yáhasuweliwa ti Saulo. Nave yánalipelela va mikhorani’tho othana ni ohiyu wi yahimwíphe; nyenya óhuserya’we yámukusha ohiyu, emviriha va’warini, emukurusha mu nikalini. Nyenya áphiyaliye o Yerusalemu, áhererya wiphitanya wa óhuserya: nave yámova yowo othene, ehinaroromela wi tohuserya. Nyenya Barnaba ámukusha, ayano wa arummwa, áthoriherya mummo énriye omona Apwiya m’phironi, ni wi áhulumano, ni wi m’Damasko álocha monyesererya mu nsina na Yesu. Nave árino vamoha, avolowa akhuma o Yerusalemu, alocha monyesererya mu nsina na Apwiya; nave tchiri áhuluma avanyana ni a Heleniste; nyenya yáhereryasha omwipha. Nyenya anna yásuwenlaya, yárowano o Kaisareya, emurumiha avinye’wo oya o Tarso. Vavo nave muloko wa m’Yudeya mothe mwene ni Galileya ni Samariya wákhalano murechele, wítchála, nave wáhécha mu wova wa Apwiya ni múmáliha wa Munepa Wawéla, wácha. Nyenya wári, Petro áviriye vothe vene, ákhuruwela’tho wa awéla‐murima yawo yákhala o Luda. Nave ámphwanya wiwo mutchu nsina nawe Eneya, yowo ákonneru va niphani miyakha mithanu na miraru; yowo áphariwe n’nanchetche. Nave Petro áhi wa yowo, Eneya, Yesu Kristu ohópenusha weyo; vinya, apánya nipha ná. Nave ávinya vavo. Nave yámona yowo othene yawo yákhala o Luda ni o Sarona, erukunuwela wa Apwiya yala. Nyenya m’Yopa mwári óhuserya nsina nawe Tabita, tin’nalocha Dorika; muthiana yowo ásareya miteko yaphama ni sekharari hiho énriye. Nave wári m’mahiku ala, wi yowo áhicheliwa, akhwa; nave emurapihale yámwatalela mu’mpa ya wirimu. Nave ntakhara Luda ti vakhiviru va Yopa, óhuserya’wo yíwalaya wi Petro ári vavo, yámurumela atchu eli, emuchényerya, Ohisheleliwe orwe wa hiyo. Nave Petro ávinya, atchananano. Áphiyaliye’wo, yárowano o’mpa ya wirimu: nave anámukhwele othene yáhemelela vavo vári yowo, yinla, emoniha malaya ni sowara hiho Dorika áchontchiye, vava áriayano vamoha. Nyenya Petro áhákumiha othene, akokhora vathi, avekela; nave árukunuwenliye o murutchuni ahi, Tabita vinya. Nave áhula mitho awe; nave ámonniye Petro, ákilathi. Nave Petro ámphara ntata, amvíha; nave áwitchanniye awéla‐murima ni anámukhwele ámveléla ari mukumi. Nave yásuweliwa o Yopa wothe wene: nave anchipale yároromela Apwiya. Nave wári, wi ákhala yowo m’Yopa mahiku manchipale ni mutchu Simoni óchikitcha ishapala. Nave wári mutchu o Kaisareya, nsina nawe Korneliyo, kenturiyo a muloko waweriwa wa Italiya, ti mutchu óthamalela, ni ómóva Muluku ni emusi awe yothene, yowo ávahile atchu sa ikharari sinchipale, anamvekela Muluku óhihiya. Áhona samalavi vokokoleya, ngelo a Muluku arikimorwa wa yowo, ntoko ora anethanu nesheshe othana, alochano, Korneliyo! Nave vomuwehasha ni wova, áhi, Sheni, Pwiya? Nave áhi wa yowo, Mavekeloá ni saikharari sá sawéla sinakhala yawupusherya va mithoni va Muluku. Nave vano rumiha alopwana o Yopa, emwitchane mutchu Simoni, ótchuwiwa’tho Petro: onahaya yowo ni mukina Simoni óchikitcha ishapala, empa’we eri mu’shereshere mwa’nia. Nave avinnye’vo ngelo yowo úlummeno, áwitchana amiravo awe eli, ni msurutato óthamalela, a yawo enamuruméla óhihiya; nave áthorihenryiye sothe sene, áháruma o Yopa. Nyenya omelo aya, eri va mukwaha’ya yala, yáchamenlaya etchoko, Petro áwela va’pathoni wi avekele, ntoko ora anethanu namoha; nave ávoliwa etala, anakhwela olya; nyenya yáryeheryaya yólya wámphachuwela ntoko ochupha; nave áhona verimuni vahuleiye’vo, ni yokusherya erikimkhuruwa, entoko etchepe etokwene, yophariwa va mithoko aya misheshe, ni okhuruwela velaponi vathi; mummo mwári inama sa mecho misheshe sa miloko yothene, ni sawápasa sa velaponi ni ipalame sa musulu. Nave yámurwela masu, Nkavinya, Petro; ipha, olye. Nyenya Petro áhi, Hoe nto, Pwiya; wi nkinlyeru okhala wokhala etchu yothanyiwa ni yotakhala. Nave masu yámurwela’tho vanawili vaya, Yeyo Muluku élihaliye, ohére yothanyiwa. Nave yáhereya oraru ela; nave vavo yokusherya eyo yátesheryiwa wirimu. Nave vokhwasha minikwa Petro mwa mekhiye ni wi samalavi ónniye iho sini sheni, nkonani, alopwana ale órummwa ti Korneliyo, ti wi ekohenrye empa ya Simoni, yáhémela va mukhorani, nave yáhítchana ekoha khwino Simoni, otchuwiwa’tho Petro onnahaya’wo. Nave Petro ányiheryiye samalavi, Munepa owo álochano, Nkona, alopwana araru ennawávya. Nyenya nto nkavinya, okhuruwe, nave oroweno, óhikhwa minikwa; wi kárumme yómi. Nave Petro ákhuruwela wa atchu awo, ii, Nkonani, miva ká yowo munamwavyanyu; ntakhara awe murweleni? Nave yáhi, Korneliyo kenturiyo owo mutchu ékhaikhai ni ómova Muluku, yowo nihimo nothene na aYuda n’namwere?-?laya namona, áhawaralihiwa ti ngelo awéla wi arume awitchane yowe orwe o’mpa wawe, ni omwiwiha masuá. Vavo áhávoliha áhayiha. Nave omelo aya áchimula akhumano, ni akina a anna ó Yopa yámuhóla yowo. Nave omelo aya yávolowa m’Kaisareya. Nyenya Korneliyo ámwálipelela, athukumannye annawe ni asinthamwene awe enesha. Nave vári vovolowa Petro, Korneliyo áhopanano, úwa va manani awe, amuthamala. Nyenya Petro ámvíha, alocha, Vinya; miyo’tho ká mutchu. Nave ómpiyeno mwaha, ávolowa, aphwanya anchiene ethukumanne: nave áhi wa yawo, Munnasuwela nyenyu mekhinyu wi honemyereryiwa wa mutchu mYuda íphitanye akhweya orwa wa mutchu a nloko nikina; nyenya Muluku ákoni?-?herya miyo kihimwerele mutchu phyakala wi totha?-?nyiwa akhweya ótakhala; ntakhara awe’tho kihórwa óhikhocha, mwárumalanyu okítchana. Vavo kinnakoha, Mukítchaneleni? Nave Korneliyo áhi, Avinre mahiku masheshe, ophiyerya ntoko ora ola, kámvekela m’pa mwaka va ora anethanu nesheshe; nave nkonani, váhémela vakhoveni vaka mutchu ówara yowara yawárya, nave áhi, Korneliyo, nohiweya nivekelo ná, nave soveléla saikharari sá sohupuweleya va mithoni va Muluku. Ntakhara awe ruma o Yopa, omwitchane Simoni, yowo aneriwa’tho Petro; yowo anahaya mu’mpa ya Simoni óchikitcha ishapala, mu’shereshere mwa’nia. Vavo káharuma wa yowe óhilekela; nave woherano phama orúlá wenno. Ntakhara awe nkona othene yehu n’ri vava va mithoni va Muluku, wi niwe sothe sene Apwiya yolamulenlaya. Nave Petro átaphula iyano sawe, ii, Eparipari tchiri kinnaróra wi Muluku hano nthalu: nyenya m’maloko othene yowo onamova ni awera ekhaikhai anákheliwa ti Yowo. Masu yawo árumihaliye wa anamwane a Israyeli, ólaleyerya Mitchaka Yaphama ya murechele mwa Yesu Kristu (ti Apwiya a othene) — masu awo munnasuwela yenyu, yárúla’wo o Yudeya wothe wene, opacherya o Galileya, ni obatiso yowo Yohane álaleyenryiye; sa Yesu ó Nazarete, wi Muluku ámochiha Yowo ni Munepa Wawéla ni ikuru; Yowo ávinrevinre eraka saphama, apenusha othene óhoshiwa ti Musaserya, wi Muluku ári vamoha ni Yowo. Nave yehu ná anamona a sothe sene énriye mwilaponi ya aYuda ni m’Yerusalemu; yowo’tho yámwiphalaya, emuthomeya va mwirini. Yowo, Muluku ámvíha nihiku naneraru, émya wi ónihiwe, tahi wa atchu othene hoe, nyenya wa anamona óthanliwa khuluwi ti Muluku, ti yehu nályile ni owuryano vamoha, Yowo avinnye wa okhwa. Nave án’lamulela hiyo n’laleyerye wa atchu, nave nere namona wi yola ti yowo orapihiwe ti Muluku wi akhale óthoriha akumi ni alipa‐okhwa. Yola Alipa‐miririmo othene ennamwerela namona, wi othene yawo enamuroromela Yowo enarwa‐yakhela okhurumuweliwa wa sotcheka saya, mwa nsina nawe. Petro arikimulumaru, Munepa Wawéla áhamorela va othene yawo yíwale masu. Nave yátikhina óroromela’wo a othikiliwa othene yawo Petro árúliyeno, ntakhara va amalapo’tho váhaheliwa yamahala ya Munepa Wawéla. Ntakhara yáwiwa erikimlocha ni malumi, ni omurumiha Muluku. Vavo Petro áhákhula, Ókhala’vo mutchu yowo onawerya owatela mahi, wi ehibatisiwe yala, yawo yakhenle Munepa Wawéla ntoko’tho yehu? Nave áhálamulela yawo ebatisiwe mu nsina na Yesu Kristu. Vavo yáhamveka yowo wi arupase mahiku. Nyenya arummwa ni anna yawo yákhala m’Yudeya yáhiwa wi amalapo’tho yáhákhela masu a Muluku. Nave Petro áwenliye orwa o Yerusalemu, awo a othikiliwa, yávanyihanano, elocha wi, Wáhavolowa wa atchu óhithikiliwa, nave wáhalyano. Nyenya Petro áhapacherya, áthoriherya mokwasulela, alocha, Miyo kári mwitchokoni ya Yopa ni ovekela; nave káchumphaka káhona samalavi, yokusherya erikimkhuruwa, ntoko etchepe etokotoko yophariwa va mithokoni aya misheshe; ni okhuruwa wirimu, nave yárwa káriaka’vo miva: yeyo kávareryaka káhányiherya, nave káhóna inama sa mecho misheshe sa velaponi ni inama soluwa, ni sawápasa, ni ipalame samusulu. Nave káhíwa’tho masu ólocha ni yomi, Nkavinya Petro, ipha, olye. Nyenya káhi, Hoe nto, Apwiya; wi etchu yothanyiwa, akhweya yotakhala heyávoloiyeru m’wano mwaka okhala wokhala. Nyenya masu yáhákhula vanawili ókhuma wirimu, Yeyo Muluku élihaliye, ohere yothanyiwa yowe. Nave ela yáhéreya oraru; nave sáhawelihiwa’tho sothe sene wirimu. Nave nkonani, vavo alopwana araru yáhémela va milakoni va’mpa mummo náriahumo, yawo yárummwe wa miva orwela o Kaisareya. Nave Munepa wákiléla kiroweno, óhikhwa minikwa nari. Nave anna ala athanu nammoha yákihóla’tho; nave návolowa empa ya mutchu’wo: nave án’léla hiyo wi áhona ngelo awemela m’pa mwawe, ni wi, Ruma o Yopa, wahimwítchane Simoni, aweriwa’tho Petro; yowo ani ulume masu wa weyo, yawo oniriá ovulushiweno, weyo ni avemusiá othene. Nave kápachenryaka wuluma, Munepa Wawéla áhámorela, ntoko énriye ni hiyo vopacherya vale. Nave káhupuwela masu a Apwiya, wi álocha, Yohane nto ábatisa ni mahi; nyenya nyuwo munarwa‐m’batisiwa ni Munepa Wawéla. Khwino nki Muluku ávahiliye yamahala yela entoko ya wa hiyo, námuroromenlahu Apwiya Yesu Kristu, káni miyo wi kini kiwerye omuwatela Muluku? Nave yíwalaya iha, yákhala chuu, echichimiha Muluku, ni olocha, Vawihiha Muluku áhavaha wa amalapo’tho orukunuwela murima wukumini. Vavo yawo nto yámwalamwanle ntakhara a ohoshiwa iwo wárúle va Stefano yáphiya o Foinike, ni Kupro, ni Antiokeya, óhilocha masu wa akinako aya nyenya wa aYudaru. Nyenya vári akina mwa yawo alopwana ó Kupro, ni Kurene, yawo, yáphiyalaya o Antiokeya, yáhuluma ni aHelene, ni olaleyerya Mitchaka Yaphama ya Apwiya Yesu. Nave ntata na Apwiya nákhalano; nave muloko wa alipa‐ororomela wárukunuwela wa Apwiya. Nave ovuwa waya wáhiweya o’waruni wa muloko yowo wákhala o Yerusalemu; nave yáhamuruma Barnaba arowe ophiyerya o Antiokeya; yowo, áphiyaliye, óna ikharari sa Muluku, átheya; nave áháchenyerya othene, wi yúmihe murima okhalaru ni Apwiya; ntakhara ári mutchu aphama, ni ósareya Munepa Wawéla ni nroromelo: nave muloko mtokotoko wáháchereryeya wa Apwiya. Nave ákhuma oya o Tarso wi amwavye Saulo: nave ámphwannyiye, árwano o Antiokeya. Nave wári, wi muyakha wothene yáthukumana vamoha m’mulokoni, ehusiha atchu anchiene; nave óhuserya yápacherya ótchuwiwa aKristu o Antiokeya. Nyenya mahiku yala alipa‐miririmo yákhuruwa o Yerusalemu orwa o Antiokeya. Nave áhavinya mmoha mwa yawo, nsina nawe Agabo, athoriherya mwa Munepa, wi vanarwa‐vakhala etala etokotoko velaponi yothene yokhala’mo atchu; ti yeyo yárúle mahiku a Klaudiya. Nave óhuserya, othene ntoko yáweryelaya, yáhúmiha murima orumiha sokhaviherya anna yawo yákhala m’Yudeya; yeyo’tho yáherano, erumiha wa atokwene mwa ntata na Barnaba ni Saulo. Nyenya mahiku yawo Herode mwene ákumiha mata’we owérela sonanara akina a m’mulokoni. Nave ámwipha ni nlema Yakobo munna a Yohane. Nave ónniye wi wáháhakalaliha aYuda, áháchererya’vo amphara Petro’tho. Nave ala ti mahiku a epau yohikhala ni yoruruvaliha. Nave ámphanriye, ámvosha mu kariposo, amveléla wa miloko misheshe ya alipa‐olipelela, muloko mmoha asheshe asheshe, emulipelele yowo; nave ánahawela omukumiha orwano wa atchu, Paskha avinre. Vavo nave Petro ákhapeleliwa mu kariposo: nyenya muloko wánamvekelela yowo wa Muluku mohihiyererya. Nave Herode áháweliye omukumiha yowo, ohiyu yowo Petro ámkona véri va asurutato eli, ómakiwa ni onyoro mwili: nave alipa‐olipelela yawo yári va milakoni yámmulipelela kariposo. Nave nkonani, ngelo a Apwiya áhémela’vo, nave omwaleya wáharya mummo ákhanliye’mo’mmo; nave ámmana Petro m’pararini, amvíha, alocha, Nkákuva ovinya. Nave onyoro wámora ovinya m’matani mwawe. Nave ngelo álochano, Nkawimakele mu’yununi, omake isapato sá. Nave áhérano hihá. Nave álochano, Ikhunele yowará, okitchare. Nave ákhuma, amutchara; nave hásuwenle wi ti eparipari yeyo yeriwa ti ngelo, nyenya éra wi onóna sa malavi. Nave yápwahilaya volipelela vopacherya ni vanawili, yárwa o nseleni na mithipo nenlo náweha witchokoni; náháhuleyerya mekhaya: nave yákhuma, evira va nikhwála nimoha; nave vavo ngelo ámvinyerya. Nave Petro áhihimuwale, áhi, Vano kinnasuwela separipari, wi Apwiya áruma ngelo awe akakiha miyo mu ntatani na Herode, ni wanyiherya wothe wene wa atchu a Israyeli. Nave úpuwelenliye’vo, árwa o’mpa ya Mariya amannya a Yohane aweriwa’tho Marko; vavo anchipale yáthukumana vamoha, nave yámvekela. Nave ókontchiye va nseleni, árwa wi ákhule nahano, nsina nawe Roda. Nave áronriye masu awe a Petro, ntakhara a ohakalala háhunle nsele, nyenya átchimaka ovolowa’tho, áléla wi Petro onamwemela va milakoni. Nyenya yálochano, Ánepa weyo. Nave álipiherya ni olocha wi tihihá. Nave yálocha, Ti ngelo awe. Nyenya Petro ámokotcharu: nave yámuhulenlaya, emona, yátikhina. Nyenya áwokolenliye ntata ekhale lakalaka, áháthoriherya mummo yénraya omukumiha Apwiya mu kariposo. Nave áhi, Mwaháléleni Yakobo ni anna iha. Nave ákhuma, aya okina. Nyenya wáshilaya, vári niwowo ntokotoko mwa asurutato, Petro okele owi. Nave Herode ámwamvyiye, ahimphwanya, áhakohasha alipa‐olipelela, alamulela yiphiwe. Nave ákhuruwa o Yudeya oya o Kaisareya, íkhalelaru wiwo. Nyenya Herode ánanariwano ó Turo ni Sidoni; nave yámurwela ni murima mmoha, nave yámuleke?-?ntchaya Blasto nahota a mwene, yámveka murechele, ntakhara elapo aya yáphwanya olya worwela wilaponi ya mwene. Nave nihiku ápankiye Herode áwarela sowara somwene akilathi va munyukhuni womwene, athoriherya yawo masu a va ntchachoni. Nave atchu yáthukumanne awo yákhuwela, Ti masu a Muluku, tahi a mutchu hoe. Nave vavo ngelo a Apwiya ámmana, ntakhara hámvahile Muluku nchichimiho: nave ályiwa ti miuku, akokhowa. Nyenya masu a Muluku yánnuwa, yáchasha. Nave Barnaba ni Saulo yákóka orwela o Yerusalemu ekutchunle orummwa waya, emukusha Yohane aweriwa’tho Marko atchananeno. Nave wári alipa‐miririmo ni ahusiha o Antiokeya m’mulokoni wa wiwo, ti Barnaba, ni Sumeoni, aweriwa Nigeri, ni Lukiya ó Kurene, Manayeni óphuiwa vamoha ni Herode, kamphumu’wo, ni Saulo. Nave yámurumelaya Apwiya yala, ni winanela olya, Munepa Wawéla áhi, Mukithanlele Barnaba ni Saulo o mutekoni wiwo kiniriaka kiwitchanele’wo. Vavo, yínanenlaya olya ni ovekela ni wiyathi mata va yawo, yáháruma erowe. Vavo yawo, órummwa ti Munepa Wawéla, yákhuruwela o Selukeya; nave yáchimunlaya’vo yávira m’mwacheyani o Kupro. Nave yáriaya o Salami, yálaleyerya masu a Muluku mothukumanela aYuda; nave yárino’tho Yohane mmiravo aya. Nave yávinrevinraya vevilivilini vothe vene ophiyerya Pafo, yámphwanya’vo mutchu awisachiherya, mulipa‐miririmo ówoka, ti mYuda, nsina nawe Baryesu; yowo ári ni chamasowa Sergio Paulo, ti mutchu a miruku. Yowo áwitchana Barnaba ni Saulo, anaháwelasha wiwa masu a Muluku. Nyenya Elima awísachiherya owo (ntakhara nsina nawe n’nihiha votaphuleya) áhákuphelela, érerya omuhíha chamasowa ahiroromele. Nyenya Saulo, ti Paulo, ósareya Munepa Wawéla, ámvareryasha yowo, ii, Ósareya owoka wothe wene ni óphyaka wothe wene, weyo, mwana a Musaserya, mwichani a ekhaikhai yothene, horwa‐ohiya opahula iphiro soluluwela sa Apwiya? Nave hihano, nkona, ntata na Apwiya n’ri va weyo, nave onakhala évasi, óhona nsuwa okhala wokhala. Nave vavo vámorela va yowo evasi ni epiphi; nave árowarowa anavya mukina ómphara ntata. Vavo chamasowa, ónniye yeriwe eyo ároromela, atikhinano ohusiha wa Apwiya. Nave etaphunle ovinya o Pafo a mukwaha awe wa Paulo yárwa o Perge a Pamfuliya; nave Yohane ámwalanano akóka orowa o Yerusalemu. Nyenya yala, evinre vorwela o Perge yáphiya o Antiokeya a m’Pisidiya; nave yávolowa mothukumanela nihiku na Sabata, ekilathi. Nave yámanlaya walakhanya malamulo ni alipa‐miririmo, atokwene a mothukumanela yáruma mukina wa yawo, ni olocha, Alopwana nyu, anna, mwárino masu awachenyerya atchu, lochani. Nave Paulo ávinya, úvela ni ntata ii, Alopwana a Israyeli, ni nyuwo ómóva Muluku, wirianani. Muluku a atchu ala Israyeli áthanla makholo ahu, aweliha atchu awo yálekelaya mwilaponi ya Aigupto, nave ni ntata noweliheya áhákumiha yawo mummo. Nave ntoko elukuluku ya miyakha makhumi masheshe áhavilelano mu’takhwani. Nave ápahunliye maloko a atchu mathanu na meli m’Kanani, áhávaha mikelampa elapo aya, ntoko miyakha masana masheshe owapula makhumi mathanu; nave emanle ela, áhávaha alipa‐othoriha ophiyerya Samueli mulipa‐miririmo’wo. Nave opacherya vavo yámveka mwene; nave Muluku áhávaha Saulo mwana a Kisi, mutchu a nihimo na Benjamini, miyakha makhumi masheshe. Nave ámvíhale’vo, áhávíherya Davide akhale mwene aya; yowo’tho ámwerenliye namona, ii, Komphwanya Davide, mwana a Yese, mutchu a va murimani vaka, yowo anarwa‐era okhwela waka wothe wene. Orwela wipyo awe Muluku ntoko mwa nlakano áhavíherya Israyeli Mvulusha, Yesu; Yohane alaleyenrye khuluwi, Yowo ahákuvale orwa, obatiso wotcharuwa wa atchu othene a Israyeli. Nave vokhwaniherya mphiro awe Yohane, álocha, Munakera wi yomi káni? Miva tahi yowo. Nyenya nkonani, annorwa mukina ókitchara miyo, yowo kihinaphwanelaka omutaphulela isapato sa va manani awe. Alopwana, anna, anamwane a nihimo na Abrahamu, nave yawo mwa yenyu munamova Muluku, wa hiyo árummwa masu óvulusha wu Vawi yawo enakhala m’Yerusalemu, ni atokwene aya ntakhara heyámuronre Yowo, nari masu a alipa‐miririmo awalakhanyiwa asabata othene, yáhakhwaniherya vomványa. Nave nari yaháphwannyaya nthowa nomwiphela, yámveka Pilato wi íphiwe. Nave yákutchunlaya sothe sene sárempwe sa Yowo, yámkurusha va mwirini, emvitha mu nihiyeni. Nyenya Muluku ámvíha wukhwani; nave áhoniwa mahiku manchipale ti yawo yámuhónle áweliye o Yerusalemu orwela o Galileya, yawo tomwerela namona hihano wa atchu. Nave hiyo ninnolaleyeryani Mitchaka Yaphama ya nlakano novaneliwa wa makholo; wi Muluku ákhwaniherya nla wa anamwane ahu, ámvíhaliye Yesu; ntoko’tho murempwaya m’Salmo anawili, Yowe wá Mwana’ka, Olelo Yomi kihoyara. Nave wi ámvíha Yowo wukhwani, óhikokela’tho oyucheni, áriye, Kinarwa‐kovahani nyuwo oréliha wawéla ni woro?-?romeleya wa Davide. Ntakhara álocha’tho m’Salmo mukina, Hamurwa‐m’veléla Awéla anyu óne yuche. Vawi nto, Davide, áruménliye othoriha wa Muluku mu nloko nawe na yowo mekhiye, ákona erilo, avithiwa wa asitithinnya, óna wucha: nyenya Yowo Muluku ámvíhaliye hónne wucha. Vavo ekhale yosuwanyeya ti nyuwo alopwana anna, wi mwa Yola onnalaleyeryiwa wa nyuwo okhurumuweliwa wa sotcheka: nave mwa Yowo, othene yawo enaroromela eneriwa ékhaikhai wavíherya sothe sene hiho muhinaweryanyu ovíha’vo vaweriwa ékhaikhai ni malamulo a Mose. Ntakhara awe, mwiweheryeni, wi eni yophachuweleni nyuwo yálochiwe’yo ti alipa‐miririmo awo: Nkonani, óvevula nyuwo, tikhinani, akanuwani; Wi kinapharasha muteko Miyo mahiku anyu, Muteko yowo munirianyu muhiroromele mukina ólélani. Nave yawo vákhumaya yáháveka wi yulumeno’tho masu ala Sabata anórwa owo. Nave atchu a mothukumanela yámwalamwanlaya, aYuda anchipale ni awitcharusha óthamalela yátchara Paulo ni Barnaba; yawo, yúlummayano, yáwákeleliha ekhale mwikharari sa Apwiya. Nave Sabata mukina owo yáthukumana vamoha ntoko etchoko yothene wiwa masu a Muluku. Nyenya aYuda yónnaya miloko ya atchu yásareya nrima, eványa sawulummwa ti Paulo, yerela opwalu. Nave Paulo ni Barnaba yáhumiha murima volocha, yi, Wákhweleya wi masu a Muluku epacherye wulummwa wa nyuwo. Vano ntakhara munnakakha, muniséra mekhinyu ohiphwanela okumi wohimala, nkonani, ninnarukunuwela wa amalapo. Vawi wawihiha án’lamulela Apwiya ni wi, Kihovosha weyo omwaleya wa amalapo, Wi onarwa‐okhala weyo yovulusha ophiyerya okutchuwenlaya’wo elapo. Nave yíwalaya ela amalapo yáhakalala echichimiha masu a Muluku: nave yároromela othene yawo yiyatheryiwe khuluwi wukumini wohimala. Nave masu a Apwiya yávuwihiwa mwilaponi mothe mwene. Nyenya aYuda yáhátunyerya athiana óthamalela ni óvuwa, ni atokwene a etchoko eyo, yávíherya yohosha Paulo ni Barnaba, nave yáwikara yawo m’munlanoni mwaya. Nyenya yawo, yátathenlaya ntchupi na omanani waya yárwa o Ikoniyo. Nave ohuserya yásareya otheya ni Munepa Wawéla. Nave wári va Ikoniyo wi yávolowa vamoha mothukumanela aYuda, nave yáhuluma wawihiha, wi muloko mutokotoko wa aYuda ni aHelene wároromela. Nyenya aYuda óhiroromela yárosha mirima ya aHelene wi yapahule annihu. Ntakhara awe yákhala mahiku manchipale erikimlochasha monyesererya mwa Apwiya, yowo érenle namona masu aikharari sawe, avaha ineneryo ni sotikiniha wi seriwe ni mata’ya. Muloko wa mwitchokoni’mmo nave wámwalana; akina yári ni aYuda, nyenya akina yári ni arummwa. Nave váriaya orosha wa aHelene ni wa aYuda ni atokwene aya, wowerela opwalu ni wavonya maluku, yawo yáhíwa, etchawela witchokoni sa Lukaoniya, Lustra ni Derbe, ni elapo yorukuryerya’vo: vavo nave yálaleyerya Mitchaka Yaphama. Nave va Lustra vákhala mutchu mukina óhikhalano ikuru m’manani mwawe, órakala oyariwa woyariwa m’mirimani mwa amannya, yowo ahécharu okhala wokhala. Yowo áhíwa Paulo arikimlocha: nave Paulo ámuwehasha, óna wi yowo ákhalano nroromelo nawakhelano okumi, nave áhi ni masu matokotoko, Nkemela’tho ni mananiá sololo. Nave yowo áshupha, écha. Miloko eyo yónnaya yeyo Paulo énriye, yálipiha masu aya, yi mwilochelo ya Lukaoniya, Miluku yonikhuruwela ntoko atchu. Nave yámutchuwa Barnaba, Zeu; ni Paulo, Herme, ntakhara ári óhóliha olocha. Nyenya mulipa‐ephepa a Zeu ómilakoni wa vetchokoni, ákusha inyope ni ithutu o mikhorani, nave ánahawela vamoha ni miloko ohela ephepa. Arummwa yíwalaya Paulo ni Barnaba, yáháhula sawikhunela saya, eshuphela m’milokoni, ekhuwela yi, Atchu nyu, hai muneranyu iha? hiyo’tho ná atchu a makhalelo ahu mamohamoha ni awinyu, ólaleyerya wa nyuwo Mitchaka Yaphama, yawi muhiye itchu satheru iha, murukunuwele wa Muluku mukumi, yowo ápanke sa wirimu ni sa vathi, ni’nia, ni sothene siri mummo: m’mahiku akhalai Yowo áhiya maloko othene evire mwiphiro saya. Nyenya híhiyenrye Yowo mwanene óhikhala ni anamona, áhera saphama, óvahani nyuwo sorwela wirimu epula ni mahiku a sawima, ni osarya mirima’nyu ni sólya ni otheya. Elochaka iha, yáhukhuwa vawahíha atchu wi ehahelele ephepa. Nave yáphiya wiwo aYuda órwela o Antiokeya ni Ikoniyo: nave yáháleketcha atchu, nave yámvonya Paulo maluku, empurulela vate vetchoko; emwera wi okhwa. Nyenya yámurukurenryaya ohuserya’wo, yowo ávinya, avolowa mwitchokoni: omelo aya ákhuma ni Barnaba oya o Derbe. Yálaleyenryaya Mitchaka Yaphama vetchokoni’vo, ewéra óhuserya anchiene, yákókela o Lustra ni Ikoniyo ni Antiokeya, elipiha mirima ya óhuserya, yáchenyerya wi ekhaleru mu nroromelo, wi’tho ni sohosha sinchipale ninaphwanela ovolowa mu’mwene wa Muluku. Yáthanlelaya atokwene m’mulokoni ni m’mulokoni ni ovekela vamoha ni winanela olya, yáháveléla yawo wa Apwiya yowo yámuroromelaya owo. Nave yávira va Pisidiya, ephiya o Pamfuliya. Yúlummaya masu m’Perge, yákhuruwela o Ataliya; wiwo yáchimula m’mwacheyani oya o Antiokeya, wiwo yáveleliwaya wikharari sa Muluku o mutekoni yowo yénraya owo. Yáphiyalaya ethukumanya muloko yáhulúla’tho hiho Muluku énriye ni yawo, wi áháhulela amalapo va milakoni va nroromelo. Nave yákhala vavo ni óhuserya mahiku manchipale. Nave yárwa akina ókhuma o Yudeya, nave yáháhusiha anna, yi, Mwahiya othikiliwa ntoko ekano ya Mose, hamuwerya ovuluwa. Nave Paulo ni Barnaba yávanyihannayano ni okohanakohana, anna yáthanla Paulo ni Barnaba ni akina a yawo, wi ewele oya o Yerusalemu wa arummwa ni atokwene wi yaloche sa okohana iwo. Nave yawo yáhóliwa ti muloko, evira va Foinike ni Samariya, ethoriha sa otcharuwa wa amalapo; yatheiha winchipale anna othene. Yáphiyalaya o Yerusalemu, yáhákheliwa ti muloko, ni arummwa ni atokwene, nave yáhulúla’tho sothe sene hiho Muluku énriye ni yawo. Nyenya yáhemela akina a nihimo na aFarisi óroromela, yi, Onnaphwanelela wathikila yawo, ni wáléla wi ekhapelele malamulo a Mose. Nave yáthukumana arummwa ni atokwene wi eloche sa mulachu’wo. Nave váriaya okohana winchipale, Petro áhémela, ii wa yawo, Anna, munnasuwela wi orachi vale Muluku áthanla mwa nyuwo, wi m’wano mwaka amalapo yiwe masu a Mitchaka Yaphama, eroromele. Nave Muluku, yowo anasuwela murima, áwérela yawo namona; ávaha Munepa Wawéla, ntoko ánivahenryiye hiyo; nave háhiyanihale yawo ni hiyo, éliha mirima’ya mu nroromelo. Nki hai hihano munamwehanyu Muluku, wi mwiyathi va’shikhoni va óhuserya nipisi, nenlo yaháwenryaya otesha nari makholo ahu nari yehu? Nyenya ninnaroromela n’narwa‐nivuluwa mwa ikharari sa Apwiya Yesu Kristu, ntoko yawo m’khataya. Nave muloko wothene wámála; nave yáháwiriana Barnaba ni Paulo erikimulúla’tho ineneryo ni sotikiniha hiho Muluku énriye ni yawo va amalapo. Yámálihalaya Yakobo áhákhula, ii, Anna, kiwirianeni miyo: Sumeoni ohulúla wi orachi Muluku áháweherya amalapo, wi akushe mwa yawo atchu a nsina nawe. Nave masu a alipa‐miririmo ennemyererya vavo; ntoko wárempwaya, Sakutchuwa iho kinarwa‐kikoka, Kinarwa‐kiteka’tho empa ya’kuwo ya Davide, yeyo yuwale; Kinarwa‐kiteka’tho somwaryeya saya, Nave kinarwa‐kemesha’tho: Wi atchu akinako awo emwavyashe Apwiya, Ni amalapo othene yawo nsina naka náromoli?-?waya va yawo, Ani Apwiya, yawo enarorasha itchu sothe sene iho opacherya wopacherya elapo ya vathi. Ntakhara awe miyo kinathoriha, wi nihiwukhule a mwa amalapo yawo yárukunuwenle wa Muluku, nyenya wi nárepele yawo, wi ethanye sotakhala sa sophwaniherya, ni sochapaheya, ni sonyopotchola, n’nikhami. Vawi Mose, opacherya va maloko akhalai ákhalano mwitchokoni sothene yawo enamulaleya yowo, awalakhanya masu awe mothukumanela asabata othene. Vavo arummwa ni atokwene ni muloko wothene wáhéra wi ti yaphama othanla atchu a m’mulokoni mwaya, ni waruma o Antiokeya vamoha ni Paulo ni Barnaba; ti Yuda ótchuwiwa Barsaba, ni Sila, atokwene a mwa anna; nave yárepa masu erumiha ni yawo: Arummwa ni anna atokwene wa anna a mwa amalapo a mu Antiokeya, ni Suriya, ni Kilikiya ninnolochelani. Ntakhara nihiwa wi akina a yawo yákhumale mwa hiyo yáwukhulani nyuwo ni masu, ehuweliha mirima anyu; yawo hinálamulenle; náhéra ti yaphama ni murima mmoha, n’thanle atchu, ni waru?-?miha wa nyuwo vamoha ni ósiveliwa ahu Barnaba ni Paulo, atchu yawo yálemve okumi aya ntakhara a nsina na Yesu Kristu Apwiya ahu. Noruma nto Yuda ni Sila, yawo eni yoléléni ni masu itchu iho Ntakhara yámurerela Munepa Wawéla ni hiyo, wi nihoreyeni nyuwo yohokola etokotoko ekina yopwaha iha sophwanelela iha; wi muthanye iphepa sa sophwaniherya, n’nikhami, ni sonyopotchola, ni ochapaheya; mwikhapelela va iha, onarwa‐okhala waphama wa nyuwo. Halakani phama. Vava nto yáchimunlaya yákhuruwela o Antiokeya; nave yáhathukumanya muloko, eveléla ekarata. Yálakhannyaya, yáhatheya ntakhara a ohakalaliha waya. Nave Yuda ni Sila, ókhala mkhataya alipa‐miririmo yáhátheyiha anna ni masu manchipale, yákhomáliha. Yálekenlaya vakhani, anna yáháruma erowe ni murechele oya wa yawo yárumme awo. Nyenya Paulo ni Barnaba yáhikhalelaru mu Antiokeya, enámuhusiha, enámulaleyerya masu a Apwiya vamoha ni akina anchipale. Evinre mahiku, Paulo áriye wa Barnaba, Nikókele’tho náshekurye anna mwitchokoni mothe mwene mummo nálaleyenryahu’mo masu a Apwiya, nahóne makhalelo aya. Nave Barnaba ánahawela omukusha Yohane ole, ótchuwiwa Marko. Nyenya Paulo áhéra wi tahi waphama omukusha yowo áhiyale akókela va Pamfuliya vale óhitchananano o mutekoni. Nave vári oshimwihana, wawihiha wi yámwalana mukina ni mukhwawe; nave Barnaba ámukusha Marko, evolowa m’mwacheyani, erowa o Kupro. Nyenya Paulo ámuthanla Sila, arowa, óvoshiwa ni anna wikharari sa Apwiya. Nave yowo ávira opwaha va Suriya ni Kilikiya, akhomálihaka miloko. Nave áphiya’tho o Derbe ni Lustra; nave nkona, óhuserya mukina ári vavo, nsina nawe Timoteo, amannya ti mYuda óroromela; nyenya atithinnya ti mHelene. Yowo yámwerela namona aphama anna o Lustra ni Ikoniyo. Yowo Paulo ákhwela wi atchananeno, nave ámukusha, amuthikila, ntakhara a aYuda yawo yákhala mwilaponi’mmo; ntakhara othene yásuwela wi atithinnya ári mHelene. Yávinraya opwaha va itchokoni, yáwunnya yawo malamulo ekhapelele, yawo yálamulenlaya arummwa ni atokwene a va Yerusalemu. Wawihiha miloko eyo yákhomálihiwa mu nroromelo, enácha vowalakhanya nihiku n’nihiku. Nave yávira velaponi ya Frugiya ni Galatiya, Munepa Wawéla áwatenle wi ehilaleyerye masu mu Asiya; yáphiyalaya voluluwela o Musiya, yáhererya orowa o Bituniya; nave Munepa wa Yesu háwemye?-?renrye; nave yávinraya vakhwipi va Musiya, yákhuruwela o Trowa. Nave minepa yáhoneya wa Paulo ohiyu; Vári mutchu ó Makedoniya arikimwemela, anamuchenyerya ni wi, Olapuwele o Makedoniya wino, onikhaviherye hiyo. Ónniye minepa eyo, vavo náhererya otchówela o Makedoniya, vawupuwelela wi Muluku ánitchana hiyo olaleyerya Mitchaka Yaphama wa yawo. Wawihiha náchimula o Trowa m’mwacheyani, náluluwenlahu o Samotrake, nave omelo aya o Neapoli; n’chimunle wiwo náphiya o Filipi, etchoko ya Makedoniya, etokotoko ya mwilaponi’mmo, ya m’mawani mwa Roma; nave nákona mummo mahiku makina. Nihiku na Sabata nákhuma mwitchokoni orowa makupa o muhicheni, wiwo nányihenryahu’wo wi tanavekelaya’wo; nave nákilathi n’lochelana ni athiana yawo yáthukumanne. Nave áníwa muthiana mukina nsina nawe Lidiya, ótumiha koveka, a witchokoni ya Tiyatira, yowo ámuthamala Muluku; murima’we Apwiya áhahula, wi awiriane itchu hiho Paulo álonchiye. Ábatisiwiye yowo ni a vemusi awe ánichenyerya hiyo, wi, Mwákenre miyo óroromeleya wa Apwiya, muvolowe m’pa mwaka, mukone mummo. Nave án’titelela. Nave vári, nárowahu ovekela, áhopana ni hiyo mwali mukina yowo ári ni munepa wa namulosiwe, yowo áphwanyerya asapwiya’we sinchipale va oloha wawe. Yowo ámutchara Paulo ni hiyo, anakhuwela, wi, Atchu ala takapuro a Muluku awirimurimu, yawo enolaleyeryani yenyu ephiro ya ovulushiwa. Nave áhéra yawihiha mahiku manchipale. Nyenya Paulo áhúkhuwa m’murimani tchiri, arukunuwa, ii wa munepa owo, Kinnolamulela weyo mu nsina na Yesu Kristu, khuma mwa yowo. Nave wákhuma elukuluku yeyo. Nyenya asapwiya’we yónnaya wi wanyiherya wa wiphwanyerya waya wákutchuwa, yáhaphara Paulo ni Sila, yapurulela o ntchachoni na atokwene, nave yákerihalaya wa alipa‐othoriha, yi, Atchu ala ennu?-?khulasha etchoko ahu, ti aYuda, nave ennalaleyerya ikano hiho ihinemyereryeya wi hiyo nákhele, nari nére, yehu n’ri aRoma. Nave muloko’wo wáháhirimya; nave alipa‐othoriha yáháhula malaya’ya; elamulela wi ewashuliwe. Yáwonihenryaya mítitiri minchipale, yáhákeriha mu kariposo, emuléla nahota wi ahákhapelele phama. Yowo íwaliye olamulela wawihiha áhákeriha m’mpa ya mpuwa, amakasha manani aya m’makolokosho. Nyenya ntoko ohiyu eriyari, Paulo ni Sila yámvekela, enamwipela Muluku matchipo, nave a mu kariposo’mmo yánawiwa yawo; nave motutusha vári ochikinyeya otokotoko, wawihiha wi othipela wa kariposo wáchikinyeya: vavo va milakoni vothe vene váhuleya; nave onyoro wa othene wátaphuwa. Ávihiwiye wiriloni nahota owo, áhona wi va milakoni va kariposo váhuleya, nave áhulula nlema nawe, anaháwela wisipha mekhiye, ariki akhweya amukariposo yáhatchawa. Nyenya Paulo áhakhuwela masu matokotoko, ii, Ohívoreye mekhá: othene n’ri mwenno. Nave nahota áhitchaniha onyari, ashuphela mpuwa, arikimthukumela ni wova, úwa vakhoveni va Paulo ni Sila, ákumiherya vate, ii, Apwiya, kini kereni wi kivulushiwe? Nave yawo yáhi, Omuroromele Apwiya Yesu, nave onarwa‐ovuluwa, yowe ni a vemusiá. Nave yámuléla masu a Apwiya, vamoha ni othene a vemusi awe. Nave áhákusha ora yowo ohiyu, avasa mítitiri aya; abatisiwa vavo, yowo ni a vemusi awe. Nave áwelano oya o’mpa wawe, átikitheryela sólya, atheyasha, vamoha ni a vemusi awe, emuroromenle Muluku. Vashile’vo, alipa‐othoriha yáruma akapitao, wi, Haweni mwátaphule atchu ale. Nave nahota áthoriherya masu awo wa Paulo, ii, Alipa‐othoriha arumiha olocha wi muroweke; vano nto khumani, hawekeni m’murecheleni. Nyenya Paulo álochano, Yániwashula hiyo va mithoni va atchu, ehíwale mulachu ahu, yehu n’ri aRoma, enikeriha mu kariposo; nave hihano nná ennakhwela onikumiha wiphini? Hoe, tchiri, nyenya erwe mekhaya enikumihe. Nave akapitao yáthoriherya masu awo wa alipa‐othoriha; nave yawo yáhóva, yíwalaya wi yári aRoma. Nave yárwa ewepesa; nave yákumihalaya, yáháveka wi evinye’mo mwitchokoni. Nave yákhuma mu kariposo’mmo, evolowa m’mpa mwa Lidiya: nave yáwonnaya anna, yáháhakalaliha, echimula. Yávinraya va Amfipoli, ni Apoloniya, yáphiya o Tesalonika, wiwo wári mothukumanela aYuda. Nave Paulo, ntoko ériye, ávolowa wa yawo; nave asabata araru áhópelelihano mwaha sa m’sorepa, ataphulela, achichimiherya, wi wáphwanela Kristu wona masoso, ni ovinya’tho wa okhwa; nave’tho wi Yesu yowo, kinolaleyeryakani yenyu, ti Kristu. Nave akina a yawo yáleketchiwa, yiphitánya wa Paulo ni Sila; ni aHelene óthamalela awáchéne, ni athiana atokwene ehikhanle awalakhanyeya. Nyenya aYuda yáhinla ehache, ekusha atchu akina ónanara atheru a va ntchachoni, ethukumanya muloko wa atchu, yera niwowo vetchokoni; evirela empa ya Yasoni, enaháwela wakumiherya wa atchu. Yaháphwannyaya yáhapurulela Yasoni ni anna akina va mithoni va atokwene a etchoko, ekhuwela wi, Yale enatatusha elapo yokhala’mo atchu, aphiya wino’tho; yawo Yasoni owakhenliye; nave othene awo ennera sokhocha malamulo a Kaisara, enalocha wi, Vari mwene mukina, Yesu. Nave yáwukhula atchu, ni atokwene a mwitchokoni, yíwalaya iha. Nave yákhenlaya mwemesheryo wa Yasoni ni akina awo, yáhátaphula. Vavo anna yárumiha Paulo ni Sila ohiyu orowa o Bereya: yawo yáphiyalaya wiwo yávolowa mothukumanela aYuda. Yala yári anethi wapwaha a m’Tesalonika, ntakhara yáhákhela masu ni okhwelasha wa murima wothene, yalikhela m’sorepa mahiku othene, khwino itchu sári sawihiha. Nave anchipale a yawo yároromela; ni athiana éHelene óvuwa, ni alopwana, ehikhanle awalakhanyeya. Nyenya aYuda ó Tesalonika yárónraya wi Masu a Muluku yálaleyeryiwa ti Paulo o Bereya’tho, yárwa wiwo’tho, yawopa atchu wi eroshe. Vavo anna yámukumiha Paulo arowe ophiyerya o’nia: nyenya Sila ni Timoteo yáhikhalelaru wiwo. Nyenya yawo yámuhonle Paulo yárwano ophiyerya o Atene; nave yawo yákhenlaya nlamulo na wa Sila ni Timoteo wi yakuve orwa wa yowo ni mvai wothene, yáchimula. Paulo áwehenryiye va Atene, ásarasareya murima ónniye etchoko yothene esareiye sophwaniherya. Vawihiha nto mothukumanela ávanyana ni aYuda ni óthamalela, ni mu ntchachoni na marocha mahiku othene ni yawo ópaniyeno. Nave ósivela miruku akina a Epekureya ni a Stoiki yároshanano. Akina yáhi, Ela sheni anaháweliye olocha mulipa‐chapuwa ola? Nave akina, anamwalaleyerya masololo makinako ene, ntakhara álaleyerya Yesu ni ovinya’tho. Nave yámphara, emukeriha o Areopagi, yi, N’nawerya osuwela ohusiha wu wahihano onalochá yowe? Ntakhara onnakusherya owaruni wahu sikinako saya: ninnakhwela nto osuwela, iha sini hai? (Nyenya aAtene othene ni alecho yawo yákhalano yánaviriha elukuluku aya, óhéra etchu yatheru nyenya akhweya olocha nari wiwa yahihano.) Nave Paulo áhémela véri va Areopagi ii, Alopwana yenyu a Atene, mwitchu sothe sene kinnona wi muri óthamalelasha. Ntakhara vovira, ni wona itchu hiho munathamalelanyu, kinnaphwanya’tho vohelavo ephepa vorempwa vawihiha, WA MULUKU ÓHISUWANYEYA. Yeyo munathamalelanyu muhisuwelelaka, yeyo kinalaleyeryaka wa nyuwo. Muluku yowo ápanke elapo ya vathi ni sothe sene siri mummo, Yowo, ti mwanene a wirimu ni elapo ya vathi, hanakhala mwipa sa ephepa sotekiwa ni mata; hanaruméliwa ni mata a atchu, ntoko óthowiwa etchu, ntakhara yowo mwanene annavaha sothe sene okumi ni miwiya ni itchu sothene; nave ni mmoha ápachusha maloko othene a atchu, wi ekhale vothe vene vethoini velapo ya vathi, apakenle khuluwi mahiku aya, ni makutchuwelo a mokhala’mo mwaya; wi emwavyavye Muluku, nari yamwapareye ni omphwanya, nari ahikhalaka ochiwene ni othene yehu: vawi mwa Yowo ninnakhala akumi ni wechecha, ni ophwanya makhalelo ahu; ntoko akina’tho a alipa‐wipa awinyu eni, Vawi hiyo’tho ná óyariwa awe. Ntakhara nikhanlahu óyariwa ti Muluku, han’naphwanela wanyiherya wi omuluku ori wophwanaphwana ni icharama sa mivira, nari sawéla, nari nluku, norempwarempwa ni iracha ni sawanyiherya sa atchu. Mahiku óhísuwela awo nto Muluku áhahiya mwaini; nyenya hihano nto annalamulela atchu othene vothe vene etcharuwe: ntakhara ohipakela nihiku nenlo aniriye arwe‐athorihe elapo yokhala’mo atchu, mwikhaikhai ni mutchu yowo ámuthanlile; avaha atchu othene yochichimiherya ya hiho, ámvíhaliye Yowo wa okhwa. Nave yíwalaya sa ovinya’tho wa okhwa akina yátheya ryaryarya; nyenya akina yáhi, N’narwa‐niwiwa’tho sa yela. Hihá Paulo ákhuma véri vaya. Nyenya akina yáhíphitanya wa yowo, eroromela; mwa yawo’tho mwári Dionisiyo muAreopagi, ni muthiana nsina nawe Damari, ni akina vamoha ni yawo. Sivinre iha áchimula o Atene, arwa o Korinto. Nave ámphwanya mYuda mukina nsina nawe Akula, nihimo nawe nó Ponto, arwenle hihanosha o Italiya, vamoha ni mwariye Priskila, ntakhara Klaudiyo áhálamulela aYuda othene evinye’mo m’Roma; nave Paulo árwa wa yawo: nave’tho ntakhara ári a muteko mmohamoha, ákhalano, nave yáphara muteko; vawi muteko aya wári wochotcha ipa sa’kuwo. Nave áthoriherya mothukumanela asabata othene, aleke?-?tchaka aYuda ni aHelene. Nyenya Sila ni Timoteo yárulaya vokhuruwa o Makedoniya, Paulo áphitiwa ni masu, érela namona wa aYuda wi Yesu ti Kristu. Nyenya yákhonchaya, yerela opwalu, áhukutcha malaya’we, ii wa yawo, Nikhami nanyu nikhale va miruni vanyu; miyo nkinono etchu, opacherya hihano kiniya wa amalapo. Nave áchimula wiwo, avolowa mu’mpa mwa mutchu, nsina nawe Tito Yusto, yowo ámuthamala Muluku, empa’we yáhachamana ni empa yothukumanela. Nave Krispo, mutokwene a empa yothukumanela ároromela Apwiya ni avemusi awe othene; nave aKorinto anchipale yáhíwa, eroromela, ebatisiwa. Apwiya nave áhi wa Paulo ohiyu m’minepani, Ohóve, nyenya locha, ohikhale lakalaka; ntakhara Miyo kiri vamoha ni yowe, nave havo mutchu anopihane ochapha ni weyo wi ópahule; ntakhara kokhalano atchu anchipale mwitchokoni mwenno. Nave ákhala wiwo muyakha mmoha orwa mieri mithanu na mmoha; ahusiha masu a Muluku mwa yawo. Nto Galiyo áriye kamphumu a Akaya, aYuda ni murima mmoha yámurwela Paulo, eyano o munyukhuni wothoriherya, wi, Ola onnaleketcha atchu emuthamale Muluku vokhocha malamulo. Nyenya Paulo áháweliye otaphula iyano sawe, Galiyo álocha ni aYuda, Wakhala mulachu wohikhala wekhaikhai, nari nlala nonanara, aYuda nyu, nkahowirianani: nyenya sakhala sokohana sa masu ni masina ni malamulo anyu; muwehe nyuwo mekhinyu; nkinakhwela othoriha iha. Nave áwikara va munyukhuni wothoriherya. Nave yámphara Sostene, mutokwene a empa yothukumanela, emmana vakhoveni va munyukhuni wothoriherya. Nave Galiyo háthokoronrye iha. Paulo, ikhalenle okhala wokhala mahiku manchipale áhálanya anna, avinya’vo vavo, avira m’mwacheyani o Suriya, vamoha ni yowo Priskila ni Akula; ntakhara ámetcha muru awe m’Kenkreya; vawi áhinanela. Nave áphiya o Efeso, nave ámwalanano vavo: nyenya yowo mekhiye ávolowa mothukumanela, avanyanano aYuda. Yámukohilaya wi akhale mahiku makina awachererya’vo, hémyerenrye; nyenya álánya, ii, Akhwelaka Muluku, kinarwa‐kokókelani; nave áchimula o Efeso m’mwacheyani. Nave álapuwaliye va Kaisareya, áwela alochelanano muloko, akhuruwela o Antiokeya. Alekenle wiwo, áchimula, avira velaponi ya Galatiya ni Frugiya elapo ela ni ela, akhomálihaka óhuserya othene. Nave áphiya o Efeso mYuda mukina nsina nawe Apolo, nihimo nawe nó Alesandreya, mutchu ólocha mwa miruku; nave ári aikuru m’sorepa. Yowo áhusihiwa m’phironi ya Apwiya; ákhanliyeno munepa wa mvai, álocha ni ohusiha mothokororya itchu sa Yesu, tásuwenle obatiso wa Yohaneru: nave yowo ápacherya wuluma monyesererya m’mpa mothukumanela, nyenya Priskila ni Akula yámwiwalaya, yámukusha, emuthoriherya ephiro ya Muluku mothokororyasha. Nave ákhweliye olapuwa orowa o Akaya, anna yámwakuviha yowo, ni warepela ikarata óhuserya wi emwakhele: nave áphiyaliye, áhákhaviherya tchiri yawo yároromela mwa ikharari; vawi ni ikuru áhávanya aYuda, va mithoni va atchu, athónya mwa sorepa wi Yesu ti Kristu. Nave vári, Apolo áriye o Korinto, Paulo ávira va ilaponi sa va mokoni, aphiya o Efeso, aphwanya óhuserya akina: nave álochano, Mwáhákhela Munepa Wawéla mwároromenlanyu? Nave yáhi, Hoe, haníwaleru wi woveléliwa Munepa Wawéla. Nave áhi, Nki mwábatisiwe mu sheni? Nave yáhi, Mu obatiso wa Yohane. Nave Paulo áhi, Yohane ábatisale ni obatiso wotcharuwa m’murima, alocha ni atchu, wi emuroromele Yowo ani arwe vachuli vawe, ti Yesu. Yíwalaya ela, yábatisiwa mu nsina na Apwiya Yesu. Nave Paulo íyanthiye mata va yawo, Munepa Wawéla árwa va yawo; nave yáhuluma ni malumi, enulumelela. Othene awo yári ntoko alopwana khumi neli. Nave yowo ávolowa mothukumanela, alocha monyesererya, mieri miraru, athoriheryaka ni oleketcha alochaka sa Omwene wa Muluku. Nyenya akina yúmihalaya murima ni ohiwelela, elochela sonanara ephiro eyo va mithoni va atchu, áhávinyerya, athanla óhuserya, áthoriherya mahiku othene mu eskola ya Turano. Nave áhera hihá miyakha mili; wawihiha wi othene yawo yákhala mu Asiya yáhiwa masu a Apwiya, aYuda ni aHelene. Nave Muluku áhera sa ikuru sa va mekhaya ni mata a Paulo; wawihiha wi yáhákusherya alipa‐wicheliwa itchepe sawukutchela ni sa va mutekoni, sorwela va mwílini vawe, nave irecha sáwukuluwa, ni minepa yonanara yákhuma. Nyenya aYuda akina’tho awechecha ni elapo, ókumiha masololo, yáhiserela oromola va yawo yári ni minepa yonanara nsina na Apwiya Yesu, wi, Kinolupelelani va Yesu yowo Paulo anamulaleyiye. Nave vári anamwane asilopwana athanu neli a Skeva, mYuda, mutokwene a ephepa, yawo yénre ela. Nave munepa wonanara wáhákhula, olocha ni yawo, Yesu kinnamuróra, ni Paulo kinnamusuwela, nyenye nyuwo mwáni? Nave mutchu, mwa yowo munepa wonanara wáriaya’mo, áháshuphela, ápwaha, árushiha ópili awo, wawihiha wi yátchawa épwitikiri ene ni óhommwa. Iho sáhiweya wa othene, aYuda ni aHelene, yawo yákhala o Efeso; nave wova wáhárwela othene awo, nave nsina na Yesu nárumihiwa. Nave anchipale a yawo yároromenl’awo yárwa, yákhulela, ethoriha miteko aya. Nave anchipale a yawo yéra sawisachi?-?herya yáthukumanya alivro aya, eweyela va mithoni va othene; nave yáhálakhanya esisapo aya, ephwanya icharama sawéla masanaru makhumi khumi othanu. Wawihihá masu a Apwiya yáhácha yupasha. Nave simanle iha, Paulo átitelela m’munepani mwawe akávira va Makedoniya ni Akaya, oya o Yerusalemu, wi, Kikele’wo kinnaphwanela wona’tho o Roma. Árummiye o Makedoniya eli a yawo yámuruméla, Timoteo ni Erasto, yowo mwanene áhikhalelaru alekela vakhani mu Asiya. Mahiku yawo wári niwowo ntokotoko olocha sa Ephiro eyo. Ntakhara mutchu mukina nsina nawe Demetriyo mulipa‐óhana icharama sawéla, yowo áhana asipa óvekelela’mo a’charama sawéla a Artemi, áhákusherya akháchiri marocha manchipale; yawo áthukumannyiye ni akháchiri a muteko yowo, ii, Atchu nyu, Munnasuwela wi ni marocha ala ninnaphwanya muhakhu ahu. Nave munnona muníwa, wi tahi va Efesoru, nyenya ntoko va Asiya vothe vene, Paulo ola annaleketcha ni watcharusha atchu anchipale, ni wi, Tahi miluku ela yeyo enahaniwa ni mata: nave hiyo ninnova wi muteko ahu onarwa‐opacherya onyemuliwa; nyenya nto wi empa yovekelela’mo ya muluku mwamuthiana Artemi enarwa‐epacherya weriwa etheru ene; nave’tho wi yowo anarwa‐apacherya okurushiwa wutokweneni wawe, yowo a mu Asiya othene ni othene a mwilaponi mummo munakhala atchu enamuthamalelaya. Nave yíwalaya, yásareya esara, ekhuwela, yi, Mutokwene ti Artemi ó Efeso. Etchoko yothene nave yátchukuruwa, etchimakela othene vamoha o ntchachoni nothatela’wo, emphanre Gayo ni Aristarko, atchu ó Makedoniya, alecho akhwawe a Paulo. Nave Paulo áháweliye ovolowa wiwo wári atchu, óhuserya’we heyámwe?-?myerenrye. Nave atokwene akina a mu Asiya’tho, ntakhara yári asinthamwene awe, yárumiha wa yowo, emveka ahívonye o ntchachoni nothatela’mo. Nave akina yákhuwela etchu ekina, ni akina ekinako aya; ntakhara nikhuche nlo náhákanyeryeya; nave muloko’wo hewásuwenle nthowa naya nothukumanela. Nave yámpurula Alesandro akhume m’mulokoni’mmo, aYuda tiyámukumihale. Nave Alesandro áhókola ntata, anaháwela wirúha wa atchu yáthukumann’awo. Nyenya yárónraya wi ti mYuda, wári nsu nimoha na wa othene ókhuwela ntoko ora pili, Mutokwene ti Artemi a aEfeso. Nave mulipa‐orepa ámálihaliye muloko’wo, áriye, Alopwana a Efeso nyu, mutchu’la tani ohinasuwela wi etchoko ya Efeso ti yokhapelela’mo empa yovekelela’mo ya Artemi mutokotoko, ni yophwaniherya yárwenle wa Zeu? Vawona nto wi iha hinaruhiwa, nyuwo munnaphwanela wikhalela, ni ohera etchu yonanariwa. Ntakhara mohakusha atchu ala, yawo ahikhanle awákha sa mu’mpa yovekelela’mo nari ómwerela Muluku ahu opwalu. Khwino nto Demetriyo ni akháchiri yawo anakhaliyeno, yárino mulachu ni mutchu, makhuche a milachu ákhala, nave akamphumu ákhala; ehelelane. Nyenya mwákhwelaka etchu ya itchu sikina, enarwa‐eryeheryiwa muthu?-?kumana wawemyereryiwa. Vawi’tho vokhala’vo vonopiha wi enarwa‐enihelela sa niwowo na’lelo; ntakhara hinavovo nthowa nothorihano sa othukumana wu. Nave álonchiye iha, ámwarya óthukumana iwo. Nave niwowo nimánle, Paulo áwitchana óhuserya’wo, nave áloponliye, áhálanya, akhuma oya o Makedoniya. Nave ávinrevinriye makupa yale, alopolaka?-?lopolaka, arwa o Helene. Nave ákhanliye’wo mieri miraru, nave emukhalenle makhuche aYuda, áháweliye wi avire ni mwacheya o Suriya, átiteleliha murima akókele opwaha Makedoniya. Nave yámuhóla ophiyerya o Asiya Sopatro mwana a Puro, ó Bereya; ni a aTesalonika Aristarko ni Sekundo; ni Gayo ó Derbe, ni Timoteo; ni ó Asiya, Tukiko ni Trofimo. Nyenya yala yánihólela, enaniweha o Trowa. Nave návira m’mwacheyani orwela o Filipi, evinre mahiku a epau yohikhala ni yoruruvaliha, nave evinre mahiku mathanu náháphwanya o Trowa; vavo nárupasa’vo mahiku mathanu na meli. Nave nihiku nopacherya na Sabata, náthukuma?-?nnahu winna epau, Paulo áháthoriherya masu, ntakhara ánahawela ochimula omelo aya; nave álocharu olocha wolocha ophiyerya ohiyu eriyari. Nave mwári onyari munchipale mu’mpa ya wirimu, mummo náthukuma?-?nnahu’mo’mmo. Nave mmiravo nsina nawe Utiko ákilathi va janelani, simosénle ikhove sinchipale; nave árowiye athorihakaru Paulo, nave ákhanliye ni ikhove, áhúwela va’mpa ya wirimu yanawili, nave yámurola ókhwene. Nave Paulo ákhuruwaliye, ámúwela amúramela, ii, Muhinyakule, ntakhara okumi awe wokhalaru. Nave áwenliye, inna epau, alya, ópano mwaha vakhani, ophiyerya vashile’vo, áchimula’wo. Nave árwano mmiravo ari mukumi, nave yáhakararyihiwa otokotoko. Nyenya hiyo náhóla oya o mwacheyani, nave návira o Aso, vavo nánahawela omwakhela Paulo; ntakhara ánipanke hihá, nyenya áriye ani eche va mokoni mekhiye. Nave ópanniye ni hiyo o Aso, námwakhela, nave náphiya oMitilene. Nave náchimunlahu’vo, omelo aya náphiya voluluwelana ni va Kiyo; nave omelo aya nálapuwa va Samo, nave omelo aya náphiya o Mileto. Ntakhara Paulo átiteleliha murima avire va Efeso, ntakhara ani eremviriha mahiku mu Asiya; ntakhara ámwakuva, khwino waweryeyaka, akhale o Yerusalemu nihiku na Pentekoste. Nave náriahu o Mileto áruma o Efeso, awitchana atokwene a muloko. Nave yáphiyalaya wiwo áriye’wo iwo, álochano, Munnasuwela nyuwo opacherya nihiku nopacherya káphiyalaka o Asiya, makhalelo aka vamoha ni yenyu mahiku othene, óruméla Apwiya ni wiyeviha wothene ni mithori, ni saweha sákiphachuwenle ni makhuche a aYuda; wi nkókhuwenleni itchu sophura, ohilaleya wa yenyu, ni wohusihani nyuwo va ntchachoni ni empa ela ni ela, ni owerela namona aYuda ni aHelene ótcharuwa m’murima olakelela wa Muluku, ni nroromelo nolakelela wa Apwiyahu Yesu Kristu. Nave, nkonani, kiniya o Yerusalemu ómakiwene m’munepani, óhisuwela hiho ini ikiphachuwele wiwo; nyenya wi Munepa Wawéla ákerela namona mwitchokoni sothe sene ni olocha wi makwekweso ni sohosha tinakiwehaya. Nyenya nto nkinera wi okumi aka titchu, wi tiwasisapo aya wa miyo mekhaka; wi kakutchule ephiro aka, ni orummwa kákhenlaka wa Apwiya Yesu, werela namona Mitchaka Yaphama ya ikharari sa Muluku. Nave vano, nkonani, miyo kinnasuwela wi othene yenyu kávinraka mwa nyuwo olaleyerya omwene owo, hamurwa‐mona’tho ethoi aka. Ntakhara awe kinnawerelani namona olelo vava, wi nkinono etchu n’nikhami na atchu othene. Ntakhara nkókhuwenleni volaleyerya othoriha wothene wa Muluku. Nkamwiphyakiheni mekhinyu, ni muloko wothene, vavo Munepa Wawéla áwiyanthiyeni’vo alipa‐oweherya, wi mukukhule muloko wa Muluku, yowo áthummiye n’nikhami na yowo mekhiye. Kinnasuwela miyo wi, kivinnye’vo, enarwa‐evolowa míchi yóhósha, yóhile?-?varu muloko’wo; nave mwa nyuwo mekhinyu enarwa‐evinya atchu, awuluma sohithoriheya, wamwarya óhuserya wi yatchare. Ntakhara awe weheryani, nave mupuwele wi miyakha miraru nkáhiyale ohiyu ni othana wolopolani othene yenyu ni mithori. Nave vano kinnokhapelelihani wa Muluku, ni wa masu aikharari sawe, hiho iri ni ikuru somakelela ni wovahani nyuwo mikelampa mwa othene awélihiwa. Nkákhalenle nrima icharama sawéla, nari sa mivira, nari sowara sa atchu othene. Munnasuwela nyuwo mekhinyu wi mata’ka ala yárumela sothowiwa saka, ni sa yawo yákhala ni yomi. Mwitchu sothe sene káhovahani yotakiherya, yawi vopharasha muteko, wawihihá munnaphwanela wakhaviherya óchetcheya ni wupuwela masu a Apwiya Yesu, wi áriye mekhiye, Ovaha onnan’réliha opwaha ni wakhela. Nave álonchiye iha, ákokhora vathi, avekela ni yawo othene. Nave othene ala yáhinlasha, emúwela Paulo va’shikhoni, emunúla, yunlasha tchiri ntakhara a masu álonchiye awo, wi herwa‐yona’tho ethoi awe. Nave yámuhóla o mwacheyani. Nave wári, nimwalanneno ni okakha mwacheya, nárwa voluluwana ni Ko, nave omelo aya o Rode, nave náchimunlahu’vo o Patara; nave náphwannyahu mwacheya ólapuwa orowa o Foinike, návolowa’mo, nuchi?-?mula. Nave náphiyalahu vowehana ni Kupro, náhiya o ntatani nothiana, n’rowa o Suriya; nave nálapuwela o Turo; ntakhara vavo mwacheya áháwela orula mirichi awe. Nave náphwannyahu óhuserya, nákhala‐’wo mahiku mathanu na meli; nave yala yálochano Paulo mwa Munepa, wi ahiwele o Yerusalemu. Nave wári nákutchunlahu mahiku yala, náchimula ni orowaru mukwaha’hu; nave yawo othene, athiana ni anamwanene yánihóla ophiyerya okhuma mwitchokoni; nave vokokhora vehavani yo’nia, návekela, ni olanyana; nave návolowa m’mwacheyani, nyenya yawo yákókela owannyaya. Nave hiyo nivelihale mukwaha’hu worwela o Turo, náphiya o Ptolemayi; nave nálochenlahu anna, nákhalano nihiku nimoha. Nave omelo aya náchimula, niphiya o Kaisareya, nave návolowilahu mu’mpa ya Filipo mulipa‐olaleyerya owo, mmoha a athanu neli awo, nákhalano. Nave mutchu’la árino anamwane asithiana asheshe, asimwali, yawo yulumela. Nave nákhanlahu’vo mahiku manchipale, ákhuruwa o Yudeya mulipa‐miririmo, nsina nawe Agabo. Nave árwa wa hiyo akusha mukwáchala wa Paulo, ímaka mekhiye mata ni manani, ii, Anihihá Munepa Wawéla, Mutchu mwanene mukwáchala ola, enarwa‐emmaka mwawihiha aYuda m’Yerusalemu, emveléla m’matani mwa amalapo. Nyenya niwalahu iha, námchenyerya yehu ni yawo a wiwo, ahiwele yowo oya o Yerusalemu. Vavo Paulo áhákhula, Munerani, munanlanyu ni okipwesha murima? ntakhara kohiryeherya yomi tahi omakiwaru, nyenya’tho okhwela o Yerusalemu ntakhara a nsina na Apwiya Yesu. Nave vawocheleya oleketcheya, náhikhalela, ni wi, Okhwela wa Apwiya wereye. Nave evinre mahiku ala náryeherya mirichi ahu, niwela o Yerusalemu. Nave átchana’tho ni hiyo akina a óhuserya ó Kaisareya, emukusha’tho mukina Mnaso o Kupro, óhuserya akhalai, yowo ani anihayihe. Nave náphiyalahu o Yerusalemu, anna yánákhela mohakalala. Nave omelo aya Paulo ávolowa ni yehu wa Yakobo; nave atokwene othene yári vavo. Nave álochenliye yawo, áháthoriherya mwawitchachála hiho Muluku énriye mwa amalapo mwa orummwa awe. Nave yíwalaya, yámuchichimiha Muluku; nave yálochano, Onnona, munna, wi anchienesha mwa aYuda ennaroromela; nave akhalano mvai othene ala wa wa malamulo; nave yáhiwa sa yowe, wi onnahusiha aYuda othene a wa amalapo emwalaneno Mose, ni wi ehathikileke anamwane aya, nari ehecheke ntoko mwa ikano. Sheni nto? eniwa tchiri wi wophiya. Ntakhara awe were ela n’niriahu noléle; nokhalano alopwana asheshe yawo yínanenle: yala wakushe wiséliheno vamoha, wápharyele, wi emetche muru; nave enarwa‐esuwela othene wi sávuwale iho sa yowe ti etheru ene, nyenya wi weyo mekhá’tho onnecha morerela, onakhapelela malamulo. Nyenya volocha sa amalapo yároromenl’awo, nárepela ni olamulela wi ethanye soveléliwa wa sophwaniherya, n’nikhami, ni sonyopotchola, ni ochapaheya. Vavo Paulo áhákusha atchu awo, nave omelo aya isélihaliyeno vamoha, ávolowa mu’mpa ya Muluku, alokoha okutchuwa waya wa mahiku awéliha, ophiyerya evelénle othene awo yopharyano. Nave mahiku mathanu na meli yáháwelaya okutchuwa, aYuda ó Asiya yámonnaya mu’mpa ya Muluku, yáwopa muloko wothene wa atchu, emphara, ekhuwela, Alopwana, a Israyeli, Nikhaviheryeni; Yowo ti mutchu’wo ámwahusiha othene vothe vene’vo wi ekhocheke atchu, ni malamulo, n’nipuro nla; nave’tho áhákusha aHelene avolowano mu’mpa ya Muluku, aripiha nipuro nla nawéla. Ntakhara yámona Trofimo ó Efeso khalai vamoha ni yowo m’muchetcheni; yowo yánamwera wi Paulo ámukusha ovolowano mu’mpa ya Muluku. Nave etchoko yothene yátchukuruwa, nave atchu yátchimakela vamoha; nave yámphara Paulo empurula omukumiha mu’mpa ya Muluku; nave vavo va milakoni váwaliwa’vo. Nave yáháwelaya omwipha, yámukusherya masu kapitao mutokotoko a muloko’wo wi m’Yerusalemu mothe mwene muri virikavirika. Nave hálekenle ahákushale asurutato ni akenturiyo, atchimaka, ákhuruwela; nave yala, yámonnaya kapitao mutokotoko ni asurutato yáhiya ommana Paulo. Vavo kapitao mutokotoko áchamenliye, ámphara yowo, alamulela emmake ni onyoro mwili; nave áhákoha, wi ári ani, nave énre sheni? Nyenya mukina ákhuwela ekina, mukina ekina, m’mulokoni’mmo, nave aháwenryiye osuwela separipari ntakhara a niwowo nlo, áhálamulela emukerihe o’warini. Nave yáphiyalaya va mithatelo, wahihihá wi yámutesha asurutato ntakhara a weteteya‐eteteya wa muloko’wo; ntakhara muloko wa atchu wátchara, onakhuwela, M’vihe’mvoni yowo. Nave yáháwelaya ovolowano mu’warini, Paulo álocha ni kapitao mutokotoko, Okemyererye kiloche etchu wa yowe? Nave áhi, Onnasuwela eHelene? Yowe tahi muAigupto yole, wénreno omwaryeya khalai vale, ni wahóla alipa‐wipha’le masana makhumi masheshe o’takhwani? Nyenya Paulo álocha, Yomi ká mutchu mYuda, ó Tarso a m’Kilikiya, nethi a etchoko yovuwa; nave kinnoveka okemyererye kulume n’atchu. Nave ámwemyerenryiye, Paulo áhemela va mithatelo, awokolela atchu ntata; nave yámánlaya othene, áhulumano mwilochelo yeHebri, alocha, Alopwana, anna, ni asitithi, wirianani yawiruha waka vano, ya wa nyuwo. Nave yíwalaya wi ámulumano mwilochelo yeHebri, yápwahasha omála; nave áhi: Yomi ká mutchu mYuda, óyariwa m’Tarso a Kilikiya, nyenya kiphuiwe m’muchetcheni mwenno, va manani va Gamaliyeli, óthoriheryiwa ntoko mwa ekano enesha ya malamulo a asitithihu, nave kári a mvai, wolakelela wa Muluku, ntoko mukhalelanyu othene nyu olelo; nave káhahosha Ephiro ela ophiyerya okhwa, ni omaka ni okeriha o kariposo alopwana ni athiana. Ntoko’tho mutokwene a ephepa onakereliye namona, n’nikhuche nothene na aYuda; wa yawo’tho kákhe?-?nlaka’wo ikarata oyano wa anna, nave káya o Damasko, wi kakushe yawo’tho yákhala wiwo orwano ómakiwene o Yerusalemu, wi elakiwe. Nave wári, kirikimrowa miyo ni wachamela o Damasko, ntoko othana, motutusha wakaryela vokirukuryerya omwaleya otokotoko worwela wirimu. Nave káhúwela nto vathi, nave káhiwa masu olocha ni yomi, Saulo, Saulo, onakihocheryani? Nave miyo, káhákhula, Mwáni Apwiya? Nave alocha in miyo, Ká Yesu ó Nazarete yowo onamuhochá. Nave yawo káriakano yáhona tchiri omwaleya, nyenya hayíwale masu yawo yálocha ni miyo. Nave káriye, Kini kere sheni, Apwiya? Nave Apwiya álocha ni miyo, Nkavinya, hawe o Damasko; wiwo onarwa‐othoriheryiwa sothe sene othanleliwelá wi werekeno. Nave kahónaka ntakhara a nchichimiho na omwaleya wu, yákiphara ntata yawo káriakano, nave káphiya o Damasko. Nave mutchu nsina nawe Hananiya ti mutchu óthamalela ntoko mwa malamulo, yowo enamwerelaya namona aphama aYuda othene yawo enakhala wiwo, árwa wa miyo, nave émenliye’wo áriye wa miyo, Saulo, munna, ona’tho. Nave miyo, ora yola kámóna. Nave áriye, Muluku a asitithihu ahothanlela khuluwi wi osuwele okhwela wawe, omone Ékhaikhai owo, wiwe masu ókhuma m’wano mwawe. Nave onarwa‐omukhalela Yowo namona wa atchu othene, sa hiho wonná nave wiwalá. Nave vano onasheleliwelani? Nkavinya, obatisiwe ni orapa ovíha’vo sotcheka sá, witchane nsina na Apwiya. Nave wári, kákókenlaka o Yerusalemu kámvekela mu’mpa ya Muluku, kákhanle ntoko kárimtuthuwa, nave kámona Yowo, alocha ni miyo, Akuva, ohilekele okhuma m’Yerusalemu; ntakhara hiyákhelaru namoná olocha sa Yomi. Nave miyo káriye, Apwiya, ennasuwela yawo mekhaya wi kámakeriha mu kariposo ni wamana mothukumanela mothene yawo enororomelani; nave yáchonyihalaya nikhami na Stefano namona anyu, yomi mkhataka kámwemela’wo, ni wakhulela?-?nano, ni okhapelela sowara sa yawo yámwimphe. Nave áriye wa miyo, Hawe; ntakhara Miyo kinarwa‐koruma weyo orowa ochiwene wa amalapo. Nave yámwiwa ophiyerya masu ala; nave yáweliha masu aya elocha, Avinye’vo velaponi mutchu awihihá; ntakhara hanaphwanela okhala mukumi. Nave vokhuwela yawo, ni oriha sowara saya, ni ovonya ntchupi musulu, kapitao mutokotoko álamulela wi emukushe ovolowano mu’warini, ii amukohekohe ni omuwashula, wi asuwele nthowa naya sheni enamukhuwelelaya hihá. Nave yámmankaya ni makwekweso awo, Paulo álochano kenturiyo yowo émenle’wo, Nná onnemyereryiwa wa nyuwo omuwashula mutchu mRoma, mulachu awe ohiweiye? Nave kenturiyo’wo íwaliye ela, árowa wa kapitao mutokotoko, amuléla, alocha, Sheni ela onahawelá wera? ntakhara mutchu’la ti mRoma. Nave kapitao mutokotoko’wo arwa, álochano, Kiléle, weyo wá mRoma? Nave áhi, Ai. Nave kapitao mutokotoko áhákhula, Miyo kákhenle onethi yowo kávelenlaka’vo esisapo aya etokotoko. Nave Paulo áriye, Nyenya miyo kiyariwe mRoma. Vavo yawo yáháwela wi emukohekohe, yámuhiya; nave kapitao mutokotoko áhóva, árónriye wi ti mRoma, nave’tho ntakhara áhammaka. Nyenya omelo aya ákhwenliye osuwelasha nthowa naya nenesha yámuhelelayanosha aYuda, ámutaphula, alamulela ethukumane atokwene a ephepa, n’nikhuche nothene na atokwene, nave ákhuruwano Paulo, amwiyathi va mithoni vaya. Nave Paulo, vawavareryasha a mu nikhucheni na atokwene, áriye, Alopwana, anna, kokhala miyo va mithoni va Muluku ni yawupusherya‐ya‐murima yorerasha ophiyerya olelo vava. Nave mutokwene a ephepa Hananiya áhálamulela yawo yemenle’wo emmane va’wanoni vawe. Vavo Paulo áhi wa yowo, Muluku anarwa‐omana yowe, eshiri yawélihiwa we; nave onnakhala weyo okithoriherya mulachu ntoko mwa malamulo, nave onnalamulela ekimane vohereryana ni malamulo? Nave yawo yémenle’wo yálocha, Onnamulumela mutokwene a ephepa a Muluku? Nave Paulo áhi, Nkásuwela, anna, wi ti mutokwene a ephepa; ntakhara worempwa, Ohimulochele yonanara mutokwene a atchuá. Nyenya árónriye Paulo wi akina ti aSaduki, ni akina aFarisi, ákhuwela mu nikhucheni’mmo, Alopwana, anna, miyo ká mFarisi, mwana a aFarisi: enakihelela mulachu wa oweheryerya, ni ovinya’tho wa okhwa. Nave álonchiye hihá, vakhala ovuhana véri va aFarisi ni aSaduki; nave yáthukumanne awo yámwalana. Ntakhara nto aSaduki enalocha wi hiwawowo ovinya’tho, nari ngelo, nari munepa; nyenya aFarisi ennemyererya vopili’vo. Nave ványahuwa niwowo ntokotoko; nave alipa‐orepa akina a wa aFarisi yáhémela, evanyana, elocha, Han’naphwanya yonanara nariru mwa mutchu’la; nave nki hai khwino munepa nari ngelo orimulochano? Nave vávinnyaya omwalana otokotoko, kapitao mutokotoko áhóva wi eni emwahule Paulo, nave áhálamulela asurutato wi ekhuruwe, emushophole yowo véri vaya, erweno evoloweno mu’warini. Nave ohiyu aya Apwiya áhémela va yowo, ii, Umiha murima; ntakhara ntoko okerenlá namona o Yerusalemu, wawihihá’tho onnaphwanela okerela namona o Roma. Nave vashile’vo, aYuda yávanela makhuche, yisulumela, ni olocha wi helyaru nari hewuryaru etchu, ophiyerya emwimphe Paulo; nave yawo yénreno olupela wu yári opwaha makhumi masheshe. Yawo yárwa wa atokwene a ephepa ni atokwene, yi, Nohisulumela ni wulumela wawi hen’lawiharu etchu ophiyerya nimphale Paulo. Vawihihá vano nyuwo n’nikhuche na atokwene m’mulélashe kapitao mutokotoko wi akhuruweno wa nyuwo, wi ntoko munakhwela osuwelasha phama sa yowo; nyenya nohiryeheryela khuluwi nimwiphe yowo ahachamenle. Nyenya tata awe a Paulo áhíwa sa makhuche awo, nave árwa avolowa mu’warini amuthoriherya Paulo. Nave Paulo áhisitchanela kenturiyo mukina, ii, Haweno mmiravo’la wa kapitao mutokotoko: ntakhara ókhalano etchu onahaweliye omuthoriherya. Vavo nave ámukusha, amukeriha wa kapitao mutokotoko, ii, Mulipa‐omakiwa owo Paulo ákitchana, akikoha kirweno mmiravo’la wa yowe, ókhalano etchu onahaweliye woléla. Nave kapitao mutokotoko ámphara ntata, arowano okhwipi, amukoha wiphini, Sheni ela oriáno yawi okithoriherye? Nave áhi, AYuda yávanela wi yokohe okhuruweno Paulo omelo o nikhucheni na milachu, wi ntoko enakhwela okohasha sa yowo, Vavá ohileketchiweno; ntakhara ennamulipelela yowo opwaha makhumi masheshe a yawo yisulumenle mekhaya wi helyaru nari hewuryaru ophiyerya emwimphe; nave áryeheryela khuluwi hihano enalipelela nlakano ná. Vavo nave kapitao mutokotoko ámuléla mmiravo’wo arowe, amulamuléla wi, Ohimuléleru mutchu nari wi wokilela iha. Nave áwitchana akenturiyo eli, ii, Muryeheryele khuluwi asurutato masana meli, erowe ophiyerya Kaisareya, ni a va akavaroni makhumi mathanu na meli, ni alipa‐mavaka masana meli, echimule ora aneraru óhiyu; nave’tho muryeheryele khuluwi enama yotesha, emuwelihe’vo Paulo, emveléle ókhapeleliwa wa Felike chamasowa owo. Nave áharepela ekarata yawi: Klaudiya Lusiya wa chamasowa óvuwasha Felike, kinnolochelani. Mutchu’la óphariwa ti aYuda, nave akahíphiwa ti yawo; vavo káphiya’wo, nave kámwa?-?kiha, kíwalaka wi ti mRoma. Nave kákhwelaka osuwelasha nthowa yámuhelélaya, kákhuruwelano o nikhucheni na atokwene aya. Nave káphwannye wi yámuhelela sa sokohana sa malamulo aya; nyenya heyámuhelenle etchu yophwanela okhwano nari makwekweso. Nave yákilenlaya wi vanakhala makhuche ómulipelela mutchu’la, vavo kámurumiha wa weyo; nave kihálamulela alipa‐omuhelela emuhelele wa weyo. Vavo nave asurutato, ntoko álamulenliye, yámukusha Paulo, erowano ohiyu o Antipatri. Nyenya omelo aya yáháhiya a va akavaroni emveléle, ekókela o’warini; yawo, yáphiyalaya o Kaisareya, yáveléla ekarata ela wa chamasowa, emveléla’tho Paulo wa yowo. Nave álakhannyiye ákoha anarwela elapo tani; nave ásuwenliye wi ári a Kilikiya, áriye, Kinarwa‐kiwa mulachuá, alipa‐awohelela yaphiya’tho. Nave álamulela wi emulipeleleke mu’mpa ya milachu ya Herode. Nave evinre mahiku mathanu ákhuruwa mutokwene a ephepa Hananiya vamoha ni atokwene akina, ni ng’wope nsina nawe Tertulo; nave ámuthoriherya chamasowa owo somuhelela Paulo. Nave ítchaniwiye, Tertulo ápacherya omuhelela ni olocha, Ntakhara ni weyo nokhalano murechele munchipale, nave mwa wupuwelela khuluwi wawá onnaryeheryela nloko nahu son’chetcha, ninnákhela ni othamala wothe wene, mothe mwene’mmo ni vothe vene’vo, Felike óvuwasha. Nyenya wi kini káchererye woveliha kinnoveka oniwiriane mokhuviherya ni witchachala wá. Ntakhara nomphwanya mutchu’la ari ntoko epahu, ni óvíha omwaryeya wa aYuda othene mwilaponi mothene munakhala’mo atchu, ni muhóli a omwaryeya wa aNazarene; yowo’tho áhérerya opahula empa ya Muluku: yowo nimphanrahu: wa yowo onawerya osuwelasha oniriá omukohe mekhá, sa iha sothene n’namuhelelahu iha. Nave aYuda’tho yámwemyererya, echichimiherya wi iha sini hono. Nave chamasowa ámunyephunliye wi aloche, Paulo áhákhula, Kinisuwelelaka miyo wi wokhala mulipa‐othoriha a nloko nla miyakha minchipale, kinírúha mohakalala; onnawerya osuwelasha wi evinre mahiku khumi na meliru owela wowela yomi o Yerusalemu wi kathamalele; nave heyákiphwannye mu’mpa ya Muluku óvanyana ni mutchu, nari ówopa muloko wa atchu, nari mothukumanela, nari mwitchokoni. Nave hewerya wochichimiheryela hiho enakihelelaya miyo hihano. Nyenya ela kinemyererya wa weyo, wi ntoko mwa Ephiro eneriwa omwaryeya, mummo kinnamuruméla Muluku a makholo ahu, ni ororomela sothe sene siri ntoko mwa malamulo, ni sorempwa mwa alipa‐miririmo; ni okhalano yoweheryerya ya wa Muluku yeyo yawo mekhaya’tho enákhelaya, wi onarwa‐okhala ovinya’tho wa ékhaikhai ni óhikhala ékhaikhai. Mummo’tho kinnisera mekhaka kikhaleno mahiku othene yawupusherya‐ya‐murima yohikiványa ya wa Muluku ni wa atchu. Nave evinre miyakha minchipale kárwa ókusherya nloko naka saikharari ni soveléla; kivelélaka iha yákiphwanya awélihiwa mu’mpa ya Muluku, vahikhanle’vo muloko wa atchu nari onyakula; nyenya vákhala aYuda akina ó Asiya, — yawo takákhanle vava va mithoni vá ni okihelela, khwino yakhanleno etchu yokivanyano. Akhweya yala ari vava ala elokohe yaphwannye yotakhala tani, kémenlaka miyo va ntchachoni na atokwene, nyenya nsu nla nimoharu, nenlo kákhuwenlaka vava kemenlaka véri vaya, olocha sa ovinya’tho wa okhwa kiniriaka kithorihiwe ti yenyu olelo vava. Nyenya Felike áháwehiha yawo, ntakhara ásuwelasha tchiri sa Ephiro ela, ii, Lusiya kapitao mutokotoko akhuruwa kinarwa‐kisuwelasha phamaphama sa wa nyuwo. Nave álamulela kenturiyo amukhapelele, nyenya akhaleno onethi, nave aháwatele atchu awe omuruméla. Nyenya evinre mahiku makina, árwa Felike ni Drusila mwariye, ti mYuda, amwitchana Paulo, nave áhíwa yowo sa nroromelo na Kristu Yesu. Nave ámuthorihenryiye sa ekhaikhai, ni wileva, ni sothoriha onórwa, Felike árweliwa wova, ákhula, Hawe hihano; nave kona elukuluku, kinarwa‐kiwitchana. Ánaweherya’tho wi Paulo anamvaha icharama: ntakhara awe’tho anamwitchana wili wili, anopano mwaha. Nyenya evinre miyakha mili Porkiyo Festo ámurechelela Felike; nave Felike ákhwenliye wátheiha aYuda ámuhiya Paulo ómakiwene. Vavo Festo ávoloiyiye elapo awe, nave evinre mahiku mararu, áwela orowa o Yerusalemu orwela o Kaisareya. Nave atokwene a ephepa ni atokwene a aYuda yámuhelela Paulo wa yowo; nave yawo yámuchenyerya, emveka wi mulachu awe wa Paulo onanare, wi emwitchane yowo arwe o Yerusalemu; emwipithele yawo wi yahimwiphe va’phironi. Vavo Festo áhákhula, wi Paulo akhapeleliwe o Kaisareya, ni yowo mwanene onamuya’wo vahilekenle. Ntakhara awe, áriye, yawo enawerya mwa nyuwo etchane ni yomi kinakhuruwelaka’wo, nave wári etchu yohiphwanela mwa mutchu’wo emuhelele. Nave árupansiye mwa yawo mahiku mathanu na mararu nari khumiru ákhuruwela o Kaisareya; nave omelo aya ákilathi va munyukhuni wothoriherya alamulela wi Paulo akushiwe. Nave yowo áphiyaliye, aYuda yákhuruwale awo o Yerusalemu yáhémela omurukuryerya, emuhelela mathowa manchipale ni matokotoko, yawo yaháwenryaya ochichimiherya; nyenya Paulo vawirúha áriye, Nkátchenke etchu nari va malamulo, nari va’mpa ya Muluku, nari va Kaisara. Nyenya Festo áháweliye weriwa épewe taYuda, ámwakhula Paulo, ii, Onnakhwela owela orowa o Yerusalemu, ni othorihiwa ti miyo wiwo volocha sa itchu iha? Nyenya Paulo áriye, Kinnemela va munyukhuni wothoriherya wa Kaisara, vavo kinnaphwanela othorihiwa yomi; aYuda nkiwerenle etchu yonanara, ntoko munasuwelela nyu mekhinyu phama. Vavo kári awera sonanara, khwino kirimwera etchu yophwanela okhwano nkinova okhwa; nyenya khwino itchu iha enakihelelayano sári itheru sene havovo mmoha anawerya okiveléla wa yawo. Kinnakhumelela wa Kaisara. Vavo Festo, ávanenliye ni akalapa’we, áhákhula, Oriye, Kinakhumelela wa Kaisara; wa Kaisara onamuya’wo. Nave evinre mahiku makina, Agripa Mwene owo, ni Bernike yáphiya o Kaisareya, emulochela Festo. Nave arupanse’wo mahiku manchipale, Festo ámuthoriherya Mwene owo mulachu awe wa Paulo, alocha, Vokhala mutchu ámuhiyaliye mu kariposo Felike, yowo atokwene a ephepa ni atokwene a aYuda yámuhelenlaya wa miyo, káriaka o Yerusalemu, ekiveka kinana?-?rihe mulachu awe. Nyenya káwakhula, wi makhalelo a aRoma heni hono, omveléla mutchu ahipachenrye mulipa‐oheleliwa owo wonanano alipa‐omuhelela awo, ni okhalano vawirúha va yeyo enamuhelelay’eyo. Vawihihá, yáthukumannaya vava, nkalekenle, nyenya omelo aya kákilathi va munyukhuni wothoriherya, nave kálamulela emuruhe mutchu’wo. Nave yémenlaya alipa‐omuhelela heyámuhelenleru nthowa na sonanara sawihiha kányiheryelaka yomi: nyenya yákhalano sokohana sikina sovanyanano sothamalela wa yawo mekhaya, ni sokohana sa mukina Yesu, yowo ákhwile, yowo Paulo álochiye wi ori mukumi. Nave miyo vawupuwelela‐upuwelela sa sokohana iha kámukoha khwino anakhwela orowa o Yerusalemu, ni othorihiwa wiwo sa iha. Nyenya Paulo álonchiye wi akhapeleliwe, akhumelele wa Augusto, káthoriha akhapeleliwe yowo ophiyerya kiniriaka kimurumihe wa Kaisara. Nave Agripa álocha ni Festo, Kinnakhwela yomi’tho kimwiwe mutchu’la. Álocha, Omelo, onamwiwa. Omelo aya nto, aphiyale Agripa ni Bernike n’atchu awe anchiene, nave yávoloiyaya mwawiwela’mo milachu, vamoha ni akapitao atokotoko, ni alopwana óvuwa a muchetche owo, nave Festo álamulenliye, yamurúha Paulo. Nave Festo áhi, Mwene Agripa, ni alopwana nyu othene muri vava ni yehu vamoha, munnamona ola, yowo muloko wothene wa aYuda wákilénlaya sa yowo, o Yerusalemu ni wenno’tho, ni okhuwela, wi hanaphwanela okhala mukumi’tho. Nyenya káphwanya miyo wi hénre etchu yophwanela okhwano yowo; nave ntakhara yowo mekhiye áriye akhumelele wa Augusto, konyesererya omurumiha’wo. Nyenya nkinono etchu miyo yawi kilochashe sa yowo yorepela wa pwiya’ka. Ntakhara awe komukumiherya wa nyuwo, nave tchiriene wa yenyu, Mwene Agripa, wi, kamala omukohakoha, kahikhaleno etchu yorepela. Ntakhara ennakonéla yohikhala miruku, wi kimurumihe mulipa‐omakiwa, óhilokoha’tho mathowa enamuhelelaya. Nave Agripa álocha ni Paulo, Wohemyereryiwa wa weyo wirúha mekhá. Vavo Paulo, áhokola ntata írúha: Kinnisera akari, Mwene Agripa, ntakhara kinahawela wirúha olelo va mithoni vanyu, sa sothe sene aYuda enakihelelayano; tchiriene ntakhara munnasuwelasha ikano sothene ni sokohana sothene sa mwa aYuda; ntakhara awe kinnovekani mukiwiriane miyo mopisherya murima. Mechelo a okumi aka, nto, opacherya vonamwane vaka, yawo yákhanle opacherya wopacherya mwa nloko naka m’Yerusalemu, aYuda othene ennasuwela; ennakisuwela opacherya wopacherya, yakhwelaka werela’vo namona, wi ká mFarisi ntoko mwa nihimo noluluwelasha na othamalela wahu. Nave vano kinnemela vava kithorihiwe va yoweheryerya ya nlakano nenlo Muluku énriye wa makholo ahu; ophiyerya wiwo mahimo ahu khumi na meli, emurumélaka Muluku wohítchúwela ohiyu ni othana, ennaweheryerya ophiyerya wiwo. Ntakhara a yoweheryerya ela, Mwene, aYuda tanakihelelaya. Munera wi titchu yohiroromeleya, wi Muluku annavíha alipa‐okhwa? Miyo nto káhera mekhaka, wi onnakiphwanela wera itchu sinchipale sovanyanano nsina na Yesu mNazarayo. Yeyo kénraka m’Yerusalemu: nave káháwalela miyo awéla‐murima anchipale mu kariposo, ntakhara káhákhela olamulelo wa wa atokwene a ephepa; nave’tho yíphiwaya yawo, káne?-?myererya’vo. Nave kánálaka wili wili mu sothukumanela sothene, ni watunyerya eloche sopwalu; nave vorweliwasha esara vatokotoko va yawo kánáhosha ni watchara nari ophiyerya witchokoni sochiwene. Vava kirikimrowa miyo o Damasko ni olamulelo ni ikuru sa atokwene a ephepa, othanasha, káhona va’phironi, Mwene, omwaléla worwela wirimu wawaryasha opwaha nsuwa, wáharya vokirukuryerya miyo ni yawo yákihóla. Nave núwenlahu vathi othene, káhiwa masu olocha wa miyo mwilochelo yeHebri, Saulo, Saulo, hai onakihochá? ti wowukhula weya munyethe va misokani. Nave káriye, Mwáni Apwiya? Nave Apwiya áriye, Miyo ká Yesu yowo onamuhochá. Nyenya nto vinya, emela ni mananiá; vawi ntakhara a ela kísonihenryaka wa weyo, wovosha weyo okhale mulipa‐oruméla n’namona a iha okonná’mo Miyo, nave’tho a iha kiniriaka kiwonele’mo weyo; ni owakiha weyo wa atchu, ni wa amalapo, wa yawo Miyo kino?-?rumaka, wahulela mitho aya, wi erukunuwe orwela wipiphini, elakelele wumwaleyani, ni ovinyerya olamulelo wa Satana elakelele wa Muluku, wi yawo yahakhele okhurumuweliwa wa sotcheka, ni mikelampa mwa yawo yelihiwe ni nroromelo na mwa Miyo. Vawihihá, Mwene Agripa, nkákhanle miyo óhiwelela samalavi sa wirimu; nyenya nto opacherya wa yawo a m’Damasko, ni a m’Yerusalemu, ni mwilaponi mothe mwene mwa Yudeya, ni wa amalapo’tho kálaleyerya wi etcharuwe, erukunuwele wa Muluku, ni wera miteko yophwanela orukunuwa murima. Ntakhara a iha aYuda tiyákipharenlaya mu’mpa ya Muluku, yererya okipha. Vavo vokhaviheryiwa ti Muluku, kinnemela ophiyerya olelo vava, ni owerela namona akhani ni atokwene, óhilocha etchu ekina nyenya hiho alipa‐miririmo ni Mose enalochaya wi sinarwa‐siphiya; wi Kristu óne masoso, wi yowo, ópacherya, mwa ovinya’tho wa okhwa, anarwa‐alaleyerya omwaleya wa atchu ni wa amalapo. Nyenya írúhaliye hihá, Festo álocha ni masu matokotoko, Wokhala anepa Paulo; walakhanyasha wá wohokhaliha anepa. Nyenya Paulo áriye, Nkikhanle anepa, Festo óvuwasha; nyenya kinakumiha masu éparipari ni awileva. Vawi mwene owo annasuwela iha, wa yowo’tho kinulumaka móhóva: vawi kinnasuwela wi heyavovo etchu ya iha yákhuweiye wa yowo; vawi ela hayéreiye wiphini. Mwene Agripa, hamunaroromela alipa‐miririmo? kinnasuwela wi munnaroromela. Nave Agripa álocha ni Paulo, Ni okileketcha vakhani onnakhwela okéra mKristu. Nave Paulo álocha, Muluku akáhemyererya, wi ni oleketcha vakhani, akhweya ni oleketcha winchipale, tahi yenyuru, nyenya’tho othene yawo enakiwa miyo olelo, yahikhale awihiha antoko kikhalenlaka yomi, óhilocha sa makwekweso ala. Nave ávinya mwene, ni chamasowa, ni Bernike, ni yawo yáriayano; nave yákelaya wiphini yávanela mukina ni mukhwawe, elocha, Mutchu’la hanera etchu yophwanela okhwa, nari makwekweso. Nave Agripa álocha ni Festo, Nikáwerya omutaphula mutchu’la, ahálonche, Kakhumelele wa Kaisara. Nave vátunyeryiwaya wi nivire m’mwacheyani o Italiya, yámveléla Paulo ni mikhole mikina wa kenturiyo nsina nawe Yuliyo, a muloko wa Augusto. Nave návolowilahu m’mwacheyani ó Adramutiyo áháwela ovira oya o nipuroni neshereshere ya Asiya, nákakha, nave Aristarko mMakedoniya ó Tesalonika, ári ni yehu. Nave omelo aya nálapuwela o Sidona; nave Yuliyo ámwerela Paulo epewe, amwemyererya arowe wa asinthamwene awe ahaye’wo. Nave voka?-?kha’tho vavo, návira withela wa Kupro, ntakhara etcheku yámopa mokumana ni hiyo. Nave nápwahilahu emaka yohicho waya wa Kilikiya ni Pamfiliya, náphiya o Mura a Lukiya. Nave kenturiyo ámphwanya’wo mwacheya a o Alesandriya, arikimuya o Italiya, nave ániyathi’mo. Nave nápwahilahu vakhani?-?vakhani mahiku manchipale, nave náphiya mwawukhuwa voluluwelana ni Knido; nave ntakhara etcheku heyánemyerenrye’tho, návira withela wa Krete, voluluwelana ni Salmone; nave vawotowela‐otowela’vo ni wukhuwa náphiya o nipuroni nikina nsina naya Volapuwela’vo Vorera; vakhiviru vaya vava vári etchoko ya Laseya. Nave evinre elukuluku etokwene, nave wápacherya okhala wawopiha mukwaha owo, ntakhara’tho mahiku awinanela olya tiwi epwahile khalai, Paulo áhálopola, alochano, Atchu nyu, Kinnona miyo wi mukwaha onarwa‐onikusherya opahula ni oriméla winchipale, tahi wa mirichiru akhweya mwacheyaru, nyenya’tho wa okumi ahu. Nyenya Kenturiyo ánaroromela tchiri mulipa‐wokolela ni mulipa‐mwacheya, ahinathokororya masu a Paulo. Nave ntakhara va mokoni hevárenre vorupasa’vo mahiku a nakhutu, atchu anchipale yávanela ni wi etaphule evinye’vo, akhweya waweryeyaka ephiye o Foinika, ni orupasa’wo, ti moko wó Krete, woweha wiwo onarwela etcheku ya murupi ni wiwo eniyaya’wo. Nave etcheku ya murupi yómpaya vakhani, yányiheryaya wi yáphwanya yeyo yákhwelaya, yápurula ankora, evira makupa a Krete. Nyenya valekenle vakhani yáhopasha orwela’wo etcheku etokotokosha, yaweriwa Eurokulo: nave mwacheya áphariwiyeno, ehinawerya ovira’tho mwawopanano etcheku, nárimuhiya, nave námkushiwa. Nave návi?-?nrahu withela wa evilivili ekhani nsina naya Kauda, náhona ikuru, mwawukhuwa, sommakasha mwacheya; nave yámuwelihalaya yápharela muteko sokhaviheryano, emwapheliha mwacheya; nave vawova wi eni eriméle va Surti, yákurusha ivela ekushiwa mwawihiha. Nave vokhulumuwasha ni etcheku etokotoko, omelo aya yápacherya oriha mirichi; nave nihiku naneraru yáriha ni mata’ya a yawo anene sompakelano mwacheya. Nave nsuwa nari itheneri sahánaryenlaya mahiku manchipale, nave etcheku yohikhala ya vakhani yánirwenlaya, oweheryerya wothene wawi n’navuluwa wánukuluwa vano. Nave yákhanlaya mahiku manchiene óhilya etchu, Paulo áhémela véri vaya, ii, Atchu nyu, mwákiwelenle, nihivinya’vo va Krete vale, hanakikushenrye opahuwa ni oyeheya wu. Nyenya vano kinnolopolani m’make mirima; vawi harwa‐ariméla mukumi mmoha mwa nyuwo, nyenya mwacheya ai. Vawi áhémela va miyo ohiyu wa’lelo ngelo a Muluku yowo kiriaka awawe, yowo’tho kinamurumélaka, alocha, Ohóve Paulo; onamurowa wemele va mithoni va Kaisara; nave, nkona, Muluku tovahiliye othene yawo enecha ni yowe vamoha. Ntakhara awe, umihani murima, atchu nyu; vawi kinnamuroromela Muluku, wi onarwa‐wi hono ntoko álonchiye ni miyo. Nyenya ninnaphwanela oyéhiwa vevilivilini yatheru. Nave ohiyu wanekhumi nesheshe waphiyalaya, vokushiwa hiyo wu ni wu mwimaka ya Adriya, ohiyu eriyari amarinyero yáróra wi enamwachamela o mokoni; nave yáhérya mahi, ephwanya mikhwapa makhumi meli; nave evinre elukuluku ekhani, yáhérya’tho, ephwanya mikhwapa khumi na mithanu. Nave vawona wi n’nariméla va malukuni, yávonya ankora asheshe makupa óchuli, enatchuna wi okásha. Nave amarinyero yáháwelaya otchawa m’mwacheyani, emukurushela mwamwacheya m’maka, ntoko yáháwela wavonya ankora muhólo mwaya, Paulo álocha ni kenturiyo ni wa asurutato, Ala yáhikhalela m’mwacheyani nyuwo hamuwerya ovuluwa. Vavo asurutato yákwasa mikoi ya mwamwacheya, emmoriha. Nave wáshaya, Paulo áhálopola othene elye etchu, ii, Olelo ti nihiku nanekhumi n’nesheshe nenlo mwáwe?-?henryanyu ni winanela yólya, ohilyaru etchu. Vavá kinnolopolani wi mulye etchu; vawi hihá ti ovulushiwa wanyu; ntakhara han’rwa‐niyeheya nihi na va muruni wa mmoha a yenyu. Nave álonchiye iha, ni okusha epau, áthamalela Muluku va mithoni va othene; nave ínnaliye ápacherya olya. Nave yámaka murima othene, elya yólya yawo m’khataya. Nave hiyo othene nári m’mwacheyani nári atchu masana meli ni makhumi mathanu na meli owapula athanu na mmoha. Nave yávonnaya, yámveiha mwacheya, emuriha tirigu m’maka. Nave vashile’vo heyásuwenle elapo ela; nyenya yáhona vavo vári eheri yeháva; wiwo yánakhwela khwino wáriki oweryeye, omwechiha’wo mwacheya. Nave yárihalaya ankora yáháhiya m’maka, etaphula’tho mikoi yeyo yámanke yawokolelano; nave yáwelihalaya evela yamuhólo, yánavéla oya wihávani. Nyenya yáphiyalaya va nipuroni vawopana machumusha meli, yámwakiha’vo mwacheya; nave muhólo mwaya mwáhithipela, mukhala mohisuseya, nyenya makupa óchuli wáphweya’wo ni ikuru sa machumusha. Nave ovanéla wa asurutato wári wawi yiphe mikhole, wi eni yeremwákha, ni otchawa. Nyenya kenturiyo, ákhwenliye omvulusha Paulo, áháhíha wi ehereru yeyo yávanenlaya; alamulela wi yawo enawerya wákha epacherye wivonya m’maka, ephiye va mokoni; nave akinako aya’wo, akina va mapawani, ni akina va sikina sa m’mwacheyani. Nave wáhihihá wi othene yávuluwela va mokoni. Nave nivuluwale, vavo násuwela wi evilivili’la yériwa Melita. Nave anawothe ala yánerela sepewe sohereya vakina vothe vene’vo; vawi yáhisela moro, enákhela othene hi, ntakhara a epula yárupa eyo, nave ntakhara a nakhutu. Nyenya Paulo ákhumpiye mwanivisi a ikhuni, íyathi va moroni, enowa yákhuma, ntakhara a oviha iwo, ephara ntata nawe. Nyenya anawothe ala yónnaya enama eyo erikimkhurupa va ntatani nawe, yálocha mukina ni mukhwawe, Eparipari tchiri mutchu’la mulipa‐wipha, nari avuluwale m’maka, ekhaikhai henamwemyererya wi akhale mukumi. Nyenya átathela enama eyo va moroni, nave hónne wichela. Nyenya yánéra wi onípa, nari onúwa akhwa vavo; nyenya yáwehenryaya elukuluku nto, yona wi heyámvoreiye, yáriye, Ti Muluku. Nyenya vakhiviru vavo vári imacha, mwanene ti mutokwene evilivili’yo, nsina nawe Popliyo; yowo ánakhenle, anihayiha mwepewe mahiku mararu. Nave wáhihihá wi atithinnya a Popliyo yámkona awicheliwa erecha ya mwíli ni nlapo. Wa yola Paulo ávolowa, avekela, íyathi mata va yowo, ampenusha. Nave yéreiye ela, akina’tho a mwivilivilini, yawo yárino irecha, yárwa, epenushiwa; yawo’tho tiyáne?-?renle mahala matokotoko; nave náchimulahu yáninnya hiho sán’thowa. Nave ekhwile mieri miraru návira m’mwacheyani ó Alesandriya, áharupasa mahiku a nakhutu wivilivili iwo, eneneryo awe, Anamwane a maphapo. Nave nálapuwenlahu o Surakusa, nárupasa’wo mahiku mararu. Nave nichimunle’vo náhotowela niphiya o Regio; nave nivinre nihiku nimoha yápacherya etcheku ya murupi, nave omelo aya náphiya o Potiyolo; vavo náhopana’vo ni anna, yawo yánákhenle nikhalano mahiku mathanu na meli; nave vawihihá náphiya o Roma. Orwela wiwo anna’wo, yíwalaya sa hiyo, yárwa wopana ni hiyo o Ntchachoni na Apiyo ni o Ipa sa Alecho raru; nave Paulo áwonniye, ámuthamala Muluku, amaka murima. Nave návolowilahu m’Roma, Paulo áhemyereryiwa akhaleke va mekhiye ni musurutato ómulipelela. Nave wári, evinre mahiku mararu, áwitchana atokwene a aYuda wi ethukumane; nave yáthukumannaya, álochano, Nyuwo, alopwana, anna, nari kihénre etchu yawapahula atchu, nari ikano sa makholo, yákiveléla ómakiwene o Yerusalemu m’matani mwa aRoma: yawo ekikohilekohile miyo yánahawela okitaphula, ntakhara hevákhanle’vo nthowa nokiphela. Nyenya aYuda yákhonchaya, káhathunyeryiwa okhumelela wa Kaisara; tahi olocha wi kákhalano etchu yohelela nloko naka. Ntakhara a ela nto káhovekani mukóne ni olocha ni miyo; vawi ntakhara a yoweheryerya ya Israyeli kimakiwelaka ni onyoro ola. Nave yálochano, Hiyo henákhenle ikarata olocha sa weyo orwela o Yudeya, nari hárúleru wenno mukina a anna ni on’léla nari wuluma etchu yonanara ya weyo. Nyenya ninnakhwela wiwa on’léle onupuwelela sheni; vawi sa omwaryeya wu, ninnasuwela wi ennahelela vothe vene’vo. Nave yámpakenlaya nihiku, yárwa o’mpa wawe atchu anchipale; yawo táthorihenryiye, ni werela namona omwene wa Muluku, ni waleketcha sa Yesu, sorwela m’malamulo a Mose ni mwa alipa‐miririmo, opacherya woshishelo ophiyerya oshekuwa. Nave akina yáhiwelela solochiwa iho, nyenya akina hayíwelenle. Nyenya ntakhara hayémyereryanne, yávinya’vo, alonche Paulo nsu nimoha, wi, Munepa Wawéla túlummiye morera mwa Yesaya mulipa‐miririmo’wo wa makholo anyu, ni wi. Hawe wa atchu ala, waloche, Ni wiwa munarwa‐mwiwa, nave hamurwa‐musuwelasharu nari; Nave ovarerya munarwa‐m’varerya, nyenya óhonaru nari; Ntakhara murima wa atchu ala wohipa tchiri, Ni owaruni waya wovela’wo wiwa, Nave mitho aya yárupiha; Wi eni yone ni mitho, Eni yiwe ni maru, Eni erórashe ni murima, Eni etcharuwe, Nave Miyo kini kapenushe. Vawihihá, suwelani yenyu, wi ovulusha wu wa Muluku tunarummwaya wa amalapo; yawo’tho enamwiwa. Nave ákhala miyakha mili milikene mu’mpa awe yopoleya, awákhela othene yámphiyerya, ni olaleyerya omwene wa Muluku, ni ohusiha sa Apwiya Yesu Kristu ni onyesererya wothe wene, mutchu ahina?-?muhíharu. Paulo, kapuro a Yesu Kristu, murummwa awitchaniwa, óthanliwa olokoha Mitchaka Yaphama ya Muluku, yeyo Yowo alakanniye khalai ni masu a alipa‐miririmo awe mu sorepiwa sawéla, solokoha sa Mwana’we, yowo áyariwe, a epyo ya Davide, ntoko mwa mwíli. Yowo ákilathihiwe ni ikuru wi ti Mwana a Muluku ntoko mwa Munepa wa wéla, ni ovinya wa okhwa; ti Yesu Kristu Apwiyahu; Yowo hiyo nákhanlahuno ikharari ni orummwa, wi yiwelele nroromelo atchu a maloko othene, ntakhara a nsina nawe; mwa yawo nyuwo timurianyu’mo, awitchaniwa a Yesu Kristu; wa othene ó Roma, ósiveliwa a Muluku, awitchaniwa wi ekhale awéla murima: Ikharari sikhale ni nyuwo ni murechele wa wa Muluku Atithihu, ni Apwiya Yesu Kristu. Vopacherya, kinnathamala Muluku aka mwa Yesu Kristu ntakhara a nyuwo othene, ntakhara wi ovuwa wa nroromelo nanyu wohiweya velaponi yothene ya vathi. Vawi Muluku ti namona aka, yowo kinamurumélaka m’munepani mwaka, m’Mitchaka Yaphama ya Mwana’we, wi mohihiyererya kinnawupuwelani nyuwo, ni oveka mahiku othene m’mavekelo aka, khwino waweryeyaka hihano ni okhwela wa Muluku, kóne mukwaha waphama, worwa wa nyuwo. Ntakhara kókhala minkhela yawonana ni nyuwo, wi kahoka?-?weleni yamahala ekina ya munepa, wi nyuwo mukilatheye; ti wi, miyo kahitheyihiwe vamoha ni nyuwo, mwa nroromelo na hiyo ópíli, nawinyu n’náka. Nave nkinakhwela wi nyuwo, anna, munarwa‐mukhala óhisuwela, wi wili wili kámulocha ni murima wi kahirwe wa nyuwo, nyenya kóhíhiwa ophiyerya olelo, kahone sawima sikina mwa nyuwo’tho, ntoko mwa amalapo akina. Miyo ka mulipa‐opoleya a aHelene ni a amalapo, a alipa‐miruku ni alipa‐olosowa. Hiha, ntoko kiniriaka kiwerye miyo, kinnakhwela olaleyerya Mitchaka Yaphama wa nyuwo’tho ó Roma. Vawi Mitchaka Yaphama henakúliha muru; vawi eri ikuru sa Muluku sawavulusha atchu othene óroromela; opacherya mYuda, navetho mHelene. Vawi mummo mohonihiwa ekhaikhai ya Muluku yorwela o nroromeloni: ntoko orempwaya, Nyenya mutchu ékhaikhai anarwa‐akhala mukumi ni nroromelo. Vawi esara ya Muluku, yorwela wirimu, ennoneya va ohithamala wothe wene ni ohikhala ekhaikhai wa atchu, yawo enatchichérya vathi ekhaikhai múhikhala waya ékhaikhai; ntakhara yosuwela ya Muluku yohoneya mpuwa mwaya; vawi Muluku áwoniherya yawo. Vawi, opachushiwa wopachushiwa elapo ya vathi sohóneya phama sóhóneya saya, ti ikuru saya sohikutchuwa ni Omuluku awe; ntakhara sisuwanyeiye ni itchu sopachushiwa, wi yawo ehirwe‐ekhaleno masu óhuchukula; ntakhara wi, nari yámusuwenlaya Muluku, heyámwerenle nchichimiho nomphwanelela Muluku, nave heyámuthamanle; nyenya yári atheru mu sawupuwelela saya, nave murima aya wohisuwela wárípa. Volocha wi ari amiruku, yálosowa; etatusha nchichimiho na Muluku óhipahuwa, ephwaniherya ni yophwaniherya ya mutchu yowo onapahuwa, ni ya ipalame, ni ya inama sawéchécha, ni sawápasa. Ntakhara awe Muluku áháveléla yawo wa sotchunatchuna sa mirima’ya, wa sotakhala, onyemulihana míli aya mukina ni mukhwawe; yawo yátatusha ekhaikhai ya Muluku okhala yawótha, ethamalela, eruméla yopachushiwa, ni omuhiya Mulipa‐opachusha owo, ti óchichimiheya mahiku óhikutchuwa. Amen. Ntakhara a ela Muluku áháveléla yawo wa sotchunatchuna sawúliha muru: vawi nari athiana aya yátatusha merelo aya óyariwano ekhale merelo óhilikana ni óyariwano awo: nave emohamohatho alopwana yáhiya merelo óyariwano a athiana, eviherihana ni yotchunatchuna aya mukina ni mukhwawe, alopwanaru yáhérelana sawúliha muru, nave yáhákhela mwa yawo mekhaya yamahala yophwanela otcheka waya. Nave ntoko yawo yákhonchaya okhalano Muluku m’miruku aya, Muluku áháveléla o murima wawochéleya, yereke itchu sohiphwanelela; yásareya sohikhala sekhaikhai sothe sene, onanara, okhalela nrima, nlala, osareya nrima, wipha, owana, owoka, wíchana; orériha mwaha, awapa, omwicha Muluku, elomwe, awóséla, awithamalela, ópacherya sonanara, óhiwelela atokwene aya, óhikhala miruku, óhikhapelela malakano, óhikhalano osivela woyariwano, óhimoriwa ikharari; yawo nari esuwelaka othoriha wawe wa Muluku, wi yawo enera sawihiha enaphwanela okhwa, ennerano yawo mekhaya, nave ennemyereryana ni yawo enerano. Ntakhara awe hiwanono masu óhuchukula, mutchu we, yowe phyakala onathoriha; vawi vava onamuthorihá mukina, vavá onníványa weyo mekhá, vawi yowe onathoriha we onera hiho. Nave ninnasuwela wi othoriha wa Muluku ori weparipari wa yawo enera sawihiha. Nave onanyiherya, mutchu we, yowe onathoriha yawo enera sawihiha, nave onneratho weyo mwanene, wi onarwa‐ovuluwa va mulachuni wa Muluku? Akhweya onnavevula olimela wa epewe awe, ni oleva ni ovilela wawe, ohinasuwela wi epewe ya Muluku enokókiha wi otcharuwe? Nyenya yophwanaphwana ni wúma wá, ni murima wohitcharuwa, onithu?-?kumanyerya mekhá esara va nihiku nesara n’nawupulula othoriha wekhaikhai wa Muluku; yowo anakokiherye atchu othene wophwanelelana ni miteko awe; wa yawo, enakhwelakhwela nchichimiho ni mahala ni ohipahuwa, vovilela va miteko yaphama, anarwa‐akokiherya okumi wohimala; nyenya wa yawo ari amarápwa, ni óhiwelela eparipari, nyenya eniwelela yohikhala ekhaikhai, anarwa‐akokiherya esara ni oshimwa, masóso ni wichela wa murima, wa atchu akumi othene awera sonanara, opacherya mYuda, nyenyatho mHelene; nyenya nchichimiho ni mahala ni murechele wa atchu othene yawo enera saphama opacherya mYuda, navetho mHelene; vawi Muluku hánono nthalu. Vawi othene yawo yátchenke ehikhanleno nlamulo enarwa‐epahuliwa vohikhala nlamulo; nave othene yawo yátchenke esuwelaka nlamulo enarwa‐ethorihiwa ni nlamulo; ntakhara awiwasha nlamulo henakhala ékhaikhai va mithoni va Muluku, nyenya awera nlamulo enarwa‐yeriwa ékhaikhai. Vawi ntoko amalapo yawo ehinakhalano nlamulo, ennera mwa mekhaya sa nlamulo, yawo nari ehikhanleno nlamulo, enníkhalela mekhaya ntoko nlamulo; vawi yawo ennoniha muteko wa nlamulo nlo worempwa m’mirima mwaya, nave oléla‐wa‐murima waya onnerelatho namona vamoha ni yawo, nave sawupuwelela saya mukina ni mukhwawe ennahelelana nari ennarunelana; nihiku nenlo Muluku aniriye athorihe ni Yesu Kristu sawíphini sa atchu, ntoko mwa Mitchaka aka Yaphama. Nyenya weyo oneriwa mYuda, witikitherya va nlamulo, onichochopela va Muluku, onasuwela okhala wawe, onemyererya itchu sopwaha; ohusihiwe m’malamulo, olipiherya m’murima wi weyo mekhá wa muhóli a alipa‐evási, onyari wa yawo enakhala mwíphini, awathoriherya yawo ehikhanle miruku, muhusiha a asanamwane, ókhala m’malamulo ni woneya wa miruku ni wa eparipari; yowe nto onahusiha mukina, honihusiha mwanene? Yowe onalaleyerya wi mutchu ahíye, onníya weyo mwanene? Yowe onalocha wi mutchu ahiraruwe, onnararuwa weyo mwanene? Yowe onichanano sophwaniherya, onnahuhula sa’mpa sa sophwaniherya? Yowe onithamalasha va malamulo, onnamwerela Muluku opwalu ni otcheka wá m’malamulo? Ntakhara nsina na Muluku ninnereliwa opwalu ntakhara a nyenyu, véri va amalapo, ntoko orempwaya. Vawi tchiriene othikiliwa ti waphama, onerá nlamulo; nyenya wári ótchekela nlamulo, othikiliwa wá wothatuwa okhala ohithikiliwa. Ntakhara awe mulipa‐othikiliwa akhapelela sawiyathiwa sa nlamulo, ohithikiliwa wawe horwa‐weriwa ntoko othikiliwa? Nave ohithikiliwa wiwo ori woyariwano, wakhwanela nlamulo, horwa‐wovanya weyo, yowe orinono sorempwa ni othikiliwa wene, onatchekelá nlamulo? Ntakhara hari mYuda yowo anakhala awihiha va mithoni, nari hori othikiliwa yowo ori wawihiha va mithoni, m’mwílini’mmo; nyenya mYuda tanakhala awihiha m’murima; nave othikiliwa ori wa murima, m’munepani, tahi m’sorempwa hoe; othamala waya honarwela wa atchu, nyenya wa Muluku. Nave vawihihá mYuda anapwaha ni sheni? Akhweya othikiliwa onaphuchula sheni? Sinchipale mothe mwene: yopacherya, wi masu a Muluku yáveléliwa wa yawo. Nki hai akina yahiroromenle? Ohiroromela waya onera etheru nroromelo na Muluku? Muhereno hihá hoe. Nyenya Muluku akhale éparipari, nave atchu othene ekhale awotha; ntoko orempwaya, Wi nyuwo muni mweriwe ékhaikhai mulocha mwanyu, Nave wi murushihe munathorihiwanyu. Nyenya khwino yohikhala ekhaikhai ahu yáchichimihaka ekhaikhai ya Muluku, n’ni nere sheni hiyo? Mano Muluku hari ékhaikhai yowo anarúha esara? (kinalocha ntoko mutchu onalocheliye). Muhereno hihá hoe. Khwino tihihá, Muluku othoriha elapo ya vathi ani arwe ere hai? Vawi eparipari ya Muluku enachérerya nchichimiho nawe ntakhara a wotha waka, nki miyotho kinathorihiwa hai ntoko ótcheka? Nave n’nahiyerya sheni olocha, Nere sonanara wi saphama sirwe (ntokotho akina enanotheryaya ni wi ninnalocha)? Olakiwa wa yawo ori wekhaikhai. Nave sheni nto? Mano hiyo ninnapwaha? Hoe tchiri; ntakhara náháhelela khalai aYuda ni aHelene ene, wi othene ala áphariwa ti otcheka; ntoko orempwaya, Havovo mmoha ékhaikhai, ahe havovo mmoha; Havovo mmoha ósuwelasha, Havovo mmoha ómwalikhela Muluku; Othene ala áhapuwa, vamoha ákhala atheru; Havovo mmoha awera saphama, ahe, havovo mmoha tchiri. Mu mmilo mwaya muri nihiye nawi kwekwere; Ni nlumi naya ennawoka; Eshenya ya namarawe eri vathi va minuphi aya; Mwano mwaya munasareya sawulumela ni sowáwa; Mecho aya ennúpuwa ochonyiha nikhami; Opahula ni oháwa ori m’phironi mwaya; Nave ephiro ya murechele henasuwela; Omova Muluku hiwavovo va mithoni vaya. Nave ninnasuwela wi itchu sothe sene malamulo enalochaya ennuluma wa yawo erinono malamulo; wi va’wanoni vothe vene vomakiwa, nave elapo yothene ya vathi eványiwe ti Muluku; ntakhara wi va mithoni vawe havovo mutchu ani arwe‐eriwe ékhaikhai ni miteko ya malamulo. Nyenya hihano ekhaikhai ya Muluku yohoneya yohikhalano nlamulo, malamulo ni alipa‐miririmo ennerela yela namona; ti ekhaikhai ya Muluku yeyo enarwela mwa nroromelo na va Yesu Kristu wa yawo othene enaroromela; ntakhara hivavovo ohiyana; ntakhara othene yátcheka, eyeléla va nchichimiho na Muluku; nave eneriwa ékhaikhai siyo ene, ni ikharari sawe, mu wopola wa mwa Kristu Yesu; Yowo Muluku ámwiyanthiye vokokoleya akhale yawakiherya mwa nroromelo na mu nikhamini mwawe, wi ónihe ekhaikhai awe, ntakhara Muluku múleva wawe áleva sotcheka hiho seriwe khalaisha; wi ónihe ekhaikhai awe m’mahiku yala; wi Yowo akhale ékhaikhai, ni omwera ékhaikhai yowo anamuroromela Yesu. Vavo withamala ori wowi? Wóhíhiwa. Ni nlamulo tani? Na miteko khwino? Hoe; nyenya ni nlamulo na nroromelo. Vawi n’namwera mutchu ékhaikhai ntakhara a nroromelo, vahikhanle’vo miteko ya nlamulo. Akhweya Muluku ta Yudaru? Tahi awaya a amalapotho? Ai; a amalapotho. Khwino ti Muluku mmoha, yowo ani arwe‐awere a othikiliwa ékhaikhai ni nroromelo, ni óthikiliwa mwa nroromelo. Vawera hiha nto n’nera wi nlamulo ti etheru mwa nroromelo? Muhereno hihá hoe; nyenya n’nakilathiha nlamulo. Nave nto n’narwa‐n’locha wi Abrahamu, nikholo nahu ntoko mwa mwíli, ákhenle sheni? Vawi khwino Abrahamu áhériwa ékhaikhai ntakhara a miteko, yowo annakhalano yawithamalano; nyenya wawerano wa Muluku hoe. Vawi yorepa eni sheni? Nave Abrahamu ámuroromela Muluku, nave yáhálakhanyeryiwa wa yowo ekhaikhai. Nave wa yowo anaphara muteko, yamahala henalakhanyeryiwa ya ikharari nyenya yopoleyiwa. Nyenya wa yowo ahinera, nyenya anaroromela Yowo anawéra óhithamala wi ntoko ékhaikhai, nroromelo nawe ninnalakhanyeryiwa ekhaikhai. Ntokotho Davide álonchiye sa oréla wawe wa mutchu, yowo Muluku anamwalakhanyeryiye ekhaikhai yohikhalano miteko, ni wi, Óréla yawo enakhurumuweliwa ohileleya waya, Súhéliwa sotcheka saya, Óréla mutchu yowo Muluku ahinamwalakhanyeryiye sotcheka. Oréla wowu nto ori wa óthikiliwa, nari wa óhithikiliwa ene? Ntakhara nni, Nroromelo nawe náhálakhanyeryiwa wa Abrahamu ekhaikhai. Nálakhanyeryiwe hai nto? Yowo áriye óthikiliwa nari óhithikiliwa? Tahi óthikiliwa hoe, nyenya óhithikiliwa; nave yowo áhákhela eneneryo ya othikiliwa, ti yochichimiherya ekhaikhai ya nroromelo, nenlo áriyeno ahákuvale othikiliwa; wi wawihihá yowo akhale nikholo na othene yawo enaroromela, nari ehithikiliwe, wi ekhaikhai yálakhanyeryiwe wa yawotho; navetho nikholo na othikiliwa wa yawo ehiri a othikiliwaru, nyenya wa yawo enatchara mechelo ya nroromelo nle na nikholo nahu Abrahamu, nenlo áriyeno ahákuvale othikiliwa. Vawi nlakano nawi yowo anarwa‐akhala mukelampa a elapo ya vathi henávahiwe wa Abrahamu ni wa epyo awe mwa nlamulo, nyenya mwa ekhaikhai ya nroromelo. Vawi khwino yawo a nlamulo yákhala mikelampa, vavo nroromelo noheriwa etheru, nave nlakano niheriwa etheru ene; vawi nlamulo n’nerela esara; nyenya nlamulo nihikhanlaya’vo, vavotho hivavovo otcheka. Ntakhara awe ekhaikhai enarwela mu nroromelo, wi ekhale ntoko mwa ikharari; wi nlakano nikhale nokilatheya wa ipyo sothene; tahi wa yawo a malamuloru, nyenya wa yawotho a nroromelo na Abrahamu: ti nikholo na hiyo othene; ntoko orempwaya: Káhokilathiha weyo nikholo na maloko manchipale a atchu va mithoni va Muluku Yowo ámuroromenliye, yowo anavaha alipa‐okhwa okumi, ni witchana itchu hiho sihikhanle, wi ntoko sókhala. Yowo ároromenle awehererya sohiwehereryiwa, wi yowo ahikhale nikholo na maloko manchiene a atchu, ntoko mwa yolochiwa ela, Epyoá enarwa‐ekhala yawihiha. Nave yowo aháchetcheiye mu nroromelo háthokoronrye mwíli awe, ti wi ntoko wókhwene vavo, (ákhanliye ntoko a miyakha makhumi khumi), nave m’mirimani mwa Sara mwáhapahuwatho; nave vowehererya nlakano na Muluku háchikinyeiya ntakhara a ohiroromela, nyenya álipiherya mu nroromelo, amvaha Muluku nchichimiho, atikitheryeyatho m’murimani wi, yeyo Yowo álakanniye, ákhalanotho ikuru sawerano. Ntakhara awe ela yáhálakhanyiwa wa yowo ekhaikhai. Nave ela heyárempwe ntakhara a yoworu pothe, wi yálakhanyeryiwe wa yowo; nyenya ntakhara a hiyotho, wa hiyo yehu eniriaya yálakhanyeryiwe, wa hiyo yehu n’namuroromela Yowo ámvíhale wukhwani Yesu Apwiyahu, Yowo áveléliwe ntakhara a sotcheka sahu, avíhiwa ntakhara onéra hiyo ékhaikhai. Vano nto wi niheriwe ékhaikhai ni nroromelo, n’nakhala ni murechele ni Muluku mwa Apwiyahu Yesu Kristu; yowo hiyo n’naweryahu ovolowano ni nroromelo mwikharari iha mummo n’nemelahu’mo; nave ninnahakalala muwehererya wa nchichimiho na Muluku. Nave tahi yawihiháru, nyenyatho ninnahakalalela m’masóso; n’suwelaka hiyo wi masoso enneriha ovilela; ni ovilela onneriha okhovelela; ni okhovelela onneriha owehererya: nave owehererya honúliha muru; ntakhara osivela wa Muluku wámineliwa m’mirimani mwahu mwa Munepa Wawéla, yowo ovahiwe wa hiyo. Ntakhara níkhalenlahu okhala wokhala óchétcheya, va mahiku aya Kristu áhakhwela óhithamala. Ntakhara ni wukhuwa mutchu anamukhwela mukina ékhaikhai; ntakhara akhweya mukina anúmiha murima omukhwela mutchu aphama. Nyenya Muluku annan’chichimiheryela hiyo osivela wawe wa mwanene mekhiye mummo, wi vokhala hiyo okhala wokhala ótcheka Kristu ánikhwela hiyo. Nave vano neriwahu ékhaikhai n’nikhami nawe, tchiriene n’narwa‐nivuluwa oshimwa wa Muluku mwa Yowo. Vawi khwino, hiyo n’riahu amwichani awe, náhátanihiwa ni Muluku vokhwa va Mwanawe, tchiriene ntakhara hiyo nihátanihiwa, n’narwa‐nivuluwa ni okumi awe. Nave tahi yawihiharu, nyenya hiyo ninnahakalala ni Muluku mwa Apwiyahu Yesu Kristu, yowo nákhenlahuno hihano eyátáno. Ntakhara awe, ntoko otcheka wávolowilaya mwilaponi ya vathi mwa mutchu mmoha, ni okhwa mwa otcheka; mwawihihá okhwa wáháphiyerya atchu othene, ntakhara wi othene yátcheka. Vawi ophiyerya mahiku a nlamulo otcheka wári mwilaponi ya vathi; nyenya otcheka honálakhanyeryiwa vahikhanle’vo nlamulo. Nyenyatho okhwa wálamula opacherya wa Adamu ophiyerya wa Mose, nari va yawotho yahátchenke si otcheka waya wa Adamu, ti yophwaniherya ya mulipa‐orwa owo. Nyenya yamahala ya siyo henaphwanaphwana ni otcheka. Vawi khwino anchipale awo yákhwa ntakhara a otcheka wa mmoha owo, tchiriene ikharari sa Muluku, ni yamahala ya siyo sórwa ni mutchu mmoha owo Yesu Kristu, sáwáchela atchu anchipale. Nave yamahala heyárúle ntoko mwa mmoha ótcheka, vawi mulachu tchiri wárwenle wa mutchu mmoha ophiyerya oniványa, nyenya yamahala ya siyo enarwela wa sotcheka sinchipale ophiyerya onéra ékhaikhai. Vawi khwino, ni otcheka wa mmoha, okhwa wálamulela mwa mmoha owo; tchiriene yawo, awákhela wacha waya wa ikharari ni wa yamahala ya ekhaikhai, enarwa‐elamulela mukumini mwa mmoha, ti Yesu Kristu. Ntakhara awe, ntoko mwa otcheka omoha oványa wáháphiyerya atchu othene; hihátho mwa ekhaikhaisha emoha ekhaikhai yokumi yáháphiyerya atchu othene. Vawi ntoko ni ohiwelela wa mutchu mmoha, anchipale yáhériwa ótcheka, hihá ni wiwelela wa mmoha anchipale enarwa‐yeriwa ékhaikhai. Nave nlamulo návolowa mwawachererya, wi otcheka wáche; nyenya otcheka wánchaya, vavo ikharari sáhácha wopwaha; wi, ntoko otcheka wálamunlaya mukhwani, hihátho ikharari salamule mwa ekhaikhai, ophiyerya okumi wohimala mwa Yesu Kristu Apwiyahu. Ntakhara awe n’narwa‐nera sheni? N’narwa‐nimwíkhalelaru mu sotcheka wi ikharari sáche? Muhereno hihá hoe. Hiyo yehu n’ri ókhwa m’sotcheka, n’narwa‐nimwíkhalelaru hai mummo? Akhweya hamunasuwela wi hiyo othene nábatisiwe mwa Kristu Yesu, nábatisiwe mukhwa wawe? Ntakhara awe návithiwa mu nihiyeni vamoha ni Yowo mwa obatiso ovolowa mukhwani; wi ntoko Kristu ávíhiwiye wukhwani mu nchichimiho na Atithi, hihá hiyotho nécheke mukumini wahihano. Vawi khwino hiyo nákhala óluchelelihiwa ni Yowo mu yophwaniherya ya okhwa wawe, wawihihátho n’narwa‐nikhala mu yophwaniherya ya okhwa wawe; vosuwela ela, wi omutchu ahu wakhalai wáthomeyiwa vamoha ni Yowo, wi mwíli owo wa sotcheka wapahuwe, wi hiyo nihikhaletho akapuro a sotcheka; vawi yowo ákhwile átaphuliwa wa sotcheka. Nyenya hiyo nákhwile ni Kristu, ninnaroromela wi n’narwa‐nikhalatho akumi ni Yowo; vosuwela wi Kristu ávíhiwa wa okhwa, harwa‐akhwatho; okhwa honamulamulelatho Yowo. Vawi vokhwa Yowo, akhwile wa sotcheka omoha; nave okhanliye mukumi, onakhala mukumi wa Muluku. Hihá nyuwotho mwísálakhanyerye nyuwo mekhinyu ókhwene wa sotcheka, nyenya akumi wa Muluku mwa Kristu Yesu. Ntakhara awe muhémyeke sotcheka wi silamuleleke m’mwíli anyu wokhwa wiwelela sokhwela saya: nave muhiveléle sam’mwílini sanyu wa sotcheka, sikhale mavaka a sohikhala ekhaikhai; nyenya mwíveléle nyuwo mekhinyu wa Muluku, ntoko akumi ekhumale mwa okhwa, ni sam’mwílini sanyu wa Muluku sikhale mavaka a ekhaikhai. Vawi otcheka horwa‐wolamulelani nyuwo; ntakhara hamuri a malamulo nyenya a ikharari. Nave sheni nto? N’narwa‐n’tcheka ntakhara hanri a malamulo, nyenya a ikharari? Muhereno hihá hoe. Hamunasuwela wi wa yawo munivelélanyu anene mekhinyu okhala akapuro awe omwiwelela yowo, munnakhalaru akapuro awe a yowo munamwiwelelanyu; akhweya a sotcheka oya wukhwani, akhweya awiwelela oya wikhaikhai? Nyenya Muluku athamaliwe, wi nari mwárianyu akapuro a sotcheka, vano mohiwelela ni murima makhalelo ale a ohusiha wiwo mwannyiwanyu iwo; nave mwátaphuliwanyu wa sotcheka, mwákhala akapuro a ekhaikhai. Kinuluma malochelo a atchu, ntakhara a ochétcheya wa mwíli anyu; vawi ntoko nyuwo mwávelénlanyu sam’mwílini sanyu sikhale akapuro a yotakhala ni ohiléleya wi sére sohiléleya, ahe wawihihá hihano velélani sam’mwílini sanyu sikhale akapuro a ekhaikhai wi sére yawéla. Vawi mwárianyu akapuro a sotcheka, mwári óhiruméla ekhaikhai. Nave mwárino sawima sawihai mahiku yale, mu itchu hiho munúliwanyuno muru hihano? Vawi makutchuwelo a itchu iha ti okhwa. Nyenya hihano, mwátaphuliwanyu wukhwani, ni okhala akapuro a Muluku, mokhalano yawimanyu yophiyerya yawéla, ni makutchuwelo aya okumi wohimala. Vawi yamahala aya ya otcheka ti okhwa; nyenya yamahala yasiyo ya Muluku ti okumi wohimala wa mwa Kristu Yesu Apwiyahu. Manki hamunasuwela, anna, vawi kinuluma ni atchu ósuwela malamulo, wi malamulo awo emulamulele mutchu mahiku othene yowo onakhaliye mukumi? Vawi muthiana ótheliwa onnamakiwa ni nlamulo wa mulopwana awe mukumi; nyenya mulopwana owo akhwa, yowo onnataphuliwa o nlamulo na mulopwana owo. Nave ntakhara awe, yowo atheliwa ti mulopwana atheru, iyawe ari mukumi, oneriwa muthiana óraruwa; nyenya mulopwana owo akhwa, yowo onnataphuliwa o nlamulo nla; hihá hanakhala óraruwa, atheliwa ti mulopwana atheru. Hihá, annaka, nyuwotho mwáhériwa ókhwa o nlamulo ni mwíli wa Kristu; wi mwahikhale awawe a mukina, ti yowo ávíhiwe wukhwani, wi hiyo nimwímele Muluku sawima. Vawi náriahu m’mwílini, minkhela ya sotcheka, hiho sári m’malamulo, sánaphara muteko mu sam’mwílini sahu, wi simmelo okhwa sawima. Nyenya hihano nátaphuliwa o malamulo, ntakhara nákhwa wa ela yeyo náphariwahuno khalai, wawihihá wi n’ruméle m’munepani wahihano, tahi mu yorempwa yakhalai hoe. Vavo n’narwa‐n’locha sheni? Malamulo ti otcheka? Muhereno hihá hoe. Nyenya miyo nkakarónre otcheka, nyenya ni malamulo; vawi nkakarónre minkhela nlamulo naháriye, Ohinakhalela nrima; nyenya otcheka, wáphwannyaya nthowa, wáhériha mpuwa mwaka minkhela sothe sene mwa malamulo; vawi vohikhala nlamulo otcheka ori wokhwéne. Nave khalai miyo kári mukumi vahikhanle’vo nlamulo; nyenya nlamulo nárúlaya, otcheka wáhihimuwa, nave miyo kákhwa. Nave nlamulo, nenlo nári novaha okumi, káphwanya nivahaka okhwa. Vawi otcheka, wáphwannyaya nthowa mwa nlamulo, wákiwoka miyo, ni okiphano. Hihá malamulo tawéla, ni othoriha waya ti wawéla, ni wekhaikhai, ni waphama. Nave vano yaphama ele yákikhalela okhwa? Muhereno hihá hoe. Nyenya otcheka, wi woneye wi ti otcheka, wokérela okhwa mwa yaphama ele; wi otcheka wahikhale wotchekiha tchiri mwa nlamulo. Vawi ninnasuwela wi malamulo ari a munepa; nyenya miyo ka a mwíli, ótumihiwa kapuro a otcheka. Vawi yeyo kineráka nkinasuwelano; vawi nkinera yeyo kinakhwelaka, nyenya yeyo kinichanákano, kinerákano. Nyenya kera yeyo kihinakhwelaka, kinnemyereryanano malamulo wi taphama. Nave vano tahi yomi kinerano, nyenya otcheka wawikhalelaru okhala wokhala mpuwa mwaka tunerano. Vawi kinnasuwela wi mpuwa mwaka, ti wi m’mwílini mwaka, hamunakhala’mo etchu yaphama; vawi okhwela kokhalano, nyenya wera yaphama nkinaphwanya. Vawi yaphama yeyo kinakhwelaka, nkinerano; nyenya yonanara yeyo kihinakhwelaka, yeyo kineráka. Nyenya kera yeyo kihinakhwelaka, tahi yomitho kinerano, nyenya otcheka wawikhalelaru mpuwa mwaka tunerano. Nave hihá kinnaphwanya nlamulo nla, wi, kinakhwelaka yaphama, yonanara tikhanlaya. Vawi ntoko mwa mutchu a mpuwa mwaka, miyo kinnahakalala ni malamulo a Muluku: nyenya kinnona nlamulo nikina mu sam’mwílini saka, n’rikimwákhulana ni nlamulo na murimaka ni okilapiha okhala kapuro a nlamulo a sam’mwílini saka. Mutchu óháwa miyo; tani anakakihe m’mwílini mwa okhwa wu? Kinnamuthamala Muluku, mwa Yesu Kristu Apwiyahu. Nave hihá miyo mekhaka ni muriméne kinnaruméla malamulo a Muluku; nyenya ni mwíli kinnaruméla nlamulo na otcheka. Ntakhara awe vano yawo enakhala mwa Kristu Yesu henaványiwa. Vawi malamulo a munepa mukumi mwa Kristu Yesu ákitaphula miyo o nlamulo notcheka n’nokhwa. Vawi yeyo malamulo yaháwenryaya werano, ntakhara yákhulumuwa mwa mwíli, Muluku ámurumiha Mwanawe a Yowo mekhiye mu yophwaniherya ya mwíli wa sotcheka, nave ntakhara a sotcheka, aványa sotcheka m’mwílini; wi yawiyathiwa aya ya malamulo yakhwánihiwe mwa hiyo, yehu nihinechécha ntoko mwa mwíli, nyenya ntoko mwa munepa. Vawi yawo ari ntoko mwa mwíli enathokororya itchu sa mwíli; nyenya yawo ari ntoko mwa munepa enathokororya itchu sa munepa: vawi yothokororya ya mwíli ti okhwa; nyenya yothokororya ya munepa ti okumi ni murechele. Ntakhara yothokororya ya mwíli ennichana ni Muluku; vawi henalapa o malamulo a Muluku, vawi henawerya wera hihá. Nave yawo ari m’mwílini hewerya omutheyiha Muluku. Nyenya nyuwo hamuri m’mwílini hoe, nyenya m’munepani, Munepa wa Muluku ákhalakaru mwa nyuwo. Nyenya mutchu óhikhalano Munepa wa Kristu, hari awawe a Kristu. Nave Kristu akhala mwa nyuwo, mwíli owo tchiri ori wokhwa ntakhara a sotcheka; nyenya munepa ori mukumi ntakhara a ekhaikhai. Nyenya khwino Munepa wa Yowo ámvíhale Yesu wukhwani anakhalakaru mwa nyuwo, Yowo ámvíhale Yesu Kristu wukhwani anarwa‐avaha míli anyu yokhwa okumi, mwa Munepa wokhala mwa nyuwo. Ntakhara awe, anna, hiyo n’ri alipa‐opoleya tahi awaya a mwíli hoe, okhala ni okumi ntoko mwa munepa; vawi mwakhala ni okumi ntoko mwa mwíli, munarwa‐mukhwa; nyenya ni munepa mwipha sawera saya sa mwíli, munarwa‐mukhala ni okumi. Vawi othene yawo enahóliwa ti Munepa wa Muluku, yawo ari anamwane a Muluku. Vawi nyuwo hamwákhenle munepa wokapuro wóvano; nyenya mwáhákhela munepa wokhaliha mwana, yowo n’nakhuwelahuno, wi, Abba, Atithi. Muneparu annakhalela namona vamoha ni munepahu, wi na anamwane a Muluku; nave khwino anamwane, vavotho mikelampa; ahe mikelampaya ya Muluku, ni mikelampa mikhwaya ya Kristu; hiyo nónaru masóso vamoha ni Yowo, wi nakheletho nchichimiho vamoha ni Yowo. Vawi kinera wi sóhósha sa mahiku yala hasinaphwanela ophwaniheryiwa ni nchichimiho nenlo nni n’rwe‐nonihiwe wa hiyo. Vawi yowehereryasha ya yopachushiwa enaweherya yawupulula ya anamwane a Muluku. Vawi yopachushiwa eyo yolapihiwa múhísuwela, ehikhwelaka enénáya, nyenya ntakhara a yowo álapihale, ni owehererya wi yopachushiwa mkhataya enarwa‐etaphuliwa wukapuroni wa eyúche, ni ovolowa onethi wa nchichimiho na anamwane a Muluku. Vawi ninnasuwela wi sopachushiwa sothe sene sinnipulela, ni ophariwa m’masóso vamoha ophiyerya hihano. Nave tahi yawihiharu, nyenya hiyo mkhatihu, nokhalano sa mulepulo sa munepa, ahe hiyotho ninnipulela mpuwa mwahu, ni owehererya okhala wahu anamwane, turi, wopoliwa wa mwíli ahu. Vawi hiyo návulushiwa ni owehererya; nyenya owehererya wiwo ononeya hori owehererya hoe; vawi tani yowo onawehererya yeyo ononiye? Nyenya náwehereryaka yeyo nihinonahu, vavo ninnalipelela ni ovilela. Nave mummotho Munepa annakhaviherya ochetcheya wahu; vawi yeyo n’navekahu ntoko yophwanela, hannasuwela; nyenya Munepa mwanene annanivekelela ni sawipulela sohiweryeya olokohiwa; nave Yowo análikhela m’mirima annasuwela yeyo Munepa onaháwelelaya, ntakhara annavekelela awéla murima ntoko mwa okhwela wa Muluku. Nave ninnasuwela wi yowo anamusivela Muluku itchu sothe sene sinnakhaviheryana owerela epewe, ti yawo enitchaniwa ntoko mwa ochichimiherya wa murima’we. Ntakhara wi yawo Yowo ásuwelenliye khuluwi, yala áhálamulelasha ephwaniheryiwe ni yophwaniherya ya Mwana’we, wi Yowo ahiye akhale mwana ópacherya a anneni anchipale; nave yawo Yowo álamulenliye khuluwi, yawo áwitchanatho: nave yawo áwitchanniye, yawo áweratho ékhaikhai, yawo áhávahatho nchichimiho. Nave n’ni nere sheni ni itchu iha? Muluku ári ni hiyo, anánihihe tani? Yowo ahánimanne Mwana’we a Yowo mekhiye, nyenya ámveléla ntakhara a hiyo othene ani ahiyerye sheni onivahatho hiyo itchu sothe sene síyo ene vamoha ni Yowo? Tani ani ahelele óthanliwa a Muluku? Muluku ti Yowo anawéra ékhaikhai; tani ani áványe? Kristu Yesu ti yowo ákhwile, ahe tchiriene, ti yowo ávinyale wukhwani, yowo anakhalatho va ntatani nolopwana na Muluku, yowotho ananivekelela hiyo. Tani anánimwalanye ni osivela wa Kristu? Yóhósha khwino, akhweya weteteya m’murima, akhweya wukhula, akhweya etala, akhweya otháleliwa, akhweya sawopiha, akhweya nlema khwino? Ntokotho orempwaya, Ntakhara a nyuwo ninniphiwa nihiku nothene; Náhériwa ntoko ipuchepuche sinaháwela wiphiwa. Nyenya mu sothe sene iha, hiyo ninnalapiharu, mwa yowo án’sivenle. Vawi koleketcheya murima wi nari okhwa, nari okumi, nari angelo, nari mamwene, nari itchu hiho ikhanle, nari itchu sinorwa, nari ikuru, nari orekama, nari wisha, nari yopachushiwa ekinaku aya, heweryeru onimwalanya hiyo ni osivela wa Muluku, wiwo ori mwa Kristu Yesu Apwiyahu. Kinalocha separipari m’Kristu, nkinótha hoe, yawupusherya‐aka‐ya‐murima ennerela namona vamoha ni miyo mwa Munepa Wawéla, wi kókhalano othanana otokotoko ni wichela murima wohihiya. Vawi nkákhwela wi miyo mekhaka kúlumeliwe okiviha’wo wa Kristu ntakhara a annaka, ti yawo a nloko naka ntoko mwa mwíli; ti aIsrayeli; ákhalano weriwa anamwane, ni nchichimiho ni malakano, ni ovaha wa malamulo, ni oruméla mu’mpa ya Muluku, ni solakana; a yawo ari makholo, ni wa yawo ti wárwenle’wo Kristu, ntoko mwa mwíli, ti Muluku ópwaha sothe sene óchichimiheya mahiku othene. Amen. Nyenya hori wi ntoko masu a Muluku yárimwikhalela mahaléne hoe. Vawi othene órwela wa Israyeli hari Israyeli; akhweya ntakhara ari epyo ya Abrahamu, othene hari anamwane; nyenya, áriye, Mwa Isake apyoá enarwa‐yitchaniwa. Ti wi, yawo ari anamwane a mwíli hanakhala anamwane a Muluku hoe; nyenya anamwane a nlakano ennálakhanyeryiwa epyo awe. Vawi masu a nlakano ti yala, Va mahiku yala kinarwa‐kirwa, Nave Sara anarwa‐akhala ni mwana. Nave tahi yawihiháru, nyenya Rebekatho, árupanliye ni mmoha, ti nikholo nahu Isake; vawi anamwane awo ehákuvale oyariwa, nari ehákuvale wera etchu yaphama nari yonanara, wi olakelela wa Muluku ntoko mwa othanla wi okhale, tahi ntakhara a miteko hoe, nyenya ntakhara a mulipa‐witchana owo, hihá wálochiwa wa yowo, Mutokwene anarwa‐akhala kapuro a mukhani. Ahe ntoko wárempwaya, Kámusivela Yakobo, nyenya kámwicha Esau. Nki vano n’ni nere sheni? Mano yákhala’vo yohikhala ekhaikhai ni Muluku? Muhereno hihá hoe. Vawi álocha ni Mose, Kinarwa‐kimmorela ikharari yowo kinnamorelaka ikharari, Nave kinarwa‐kimuthananela yowo kinamuthan?-?anelaka. Hiha henarwela wa mutchu yowo anakhwela, nari wa yowo anatchimaka, nyenya wa Muluku yowo anamorela ikharari. Vawi yorepa enalocha wa Farao, Ntakhara a ela káhóvíha weyo, Wi konihe mwa weyo ikuru saka, Ni wi nsina naka nahiye nivuwihiwe velaponi yothene ya vathi. Hihá Yowo annamorela ikharari yowo anamukhweliye, nave yowo anamukhweliye annamúmiha murima. Vavo onarwa‐olocha ni miyo mano, Hai anachenyachenyiyeru? Vawi tani yowo áhíhale okhwela wawe? Nyenya mutchu we, wáni ómuhuchukulela Muluku masu? Mano etchu yopachushiwa enalocha ni yowo ápachunshe, Hai onakipachushá mwawihihá? Akhweya mulipa‐awupa miapu hanawerya wera sawawe ni etchaya, wupa ni mvikiri yowo yokusherya emoha ya nchichimiho ni ekina yawúliha muru? Nave nere sheni khwino Muluku, anakhweliye woniha esara awe, ni osuweliha ikuru sawe, áleva ni oleva winchipale sokusherya sa esara soryeheryeliwa opahuwa? Wi Yowo asuwelihe nchichimiho nawe ntokotoko va sokusherya sa ikharari, hiho Yowo áryeheryenliye khuluwi o nchichimiho, ni yehutho Yowo ánitchanniye, tahi a mwa aYudaru, nyenyatho a mwa amalapo? Ntoko analochiyetho mwa Hosea, Yawo yahári atchu aka, kinarwa‐kiwera atchu aka; Ni yowo ahári ósiveliwa, ósiveliwa. Nave vanarwa‐vakhala, wi va’puroni vavo válochiwe sa yawo, Ha mwa atchu aka hoe, Vavo yawo enarwa‐yeriwa, anamwane a Muluku mukumi, Nave Yesaya annakhuwela sa Israyeli, wi, Nari muloko wa anamwane aIsrayeli okhalaka ntoko eháva yónia, awalakhanyeya tini?-?vulushiwe. Vawi Apwiya anarwa‐erano masu awe velaponi ya vathi, wakutchula mokhuveiha. Nave ntoko Yesaya álonchiye khalai, Apwiya a miloko ya wirimu ahánihiyenrye hiyo epyo, Nikákhala ntoko Sodoma, nave nikáphwanaphwana ni Gomora. Ntakhara awe n’ni nere sheni? Wi amalapo yawo yahátchanre ekhaikhai, yáphiyerya ekhaikhai, ti ekhaikhai ya nroromelo; nyenya Israyeli, atcharaka nlamulo nekhaikhai, háphiyenrye nlamulo nlo. Ntakhara sheni? Ntakhara wi heyátchanre ni nroromelo, nyenya wi ntoko ni miteko. Yákwachuliwa va nlukuni nokwachula; ntoko orempwaya, wi, Onani, kinakilathiha m’Ziyoni nluku nokwachula, ni mwala wokhumula; Nave ómuroromela Yowo harwa‐uliwa muru. Anna, okhwelasha wa murimaka n’nivekelo naka nenlo kinavekelelakano wa Muluku, ti nawi, evuluwe. Vawi kinnawerela yawo namona wi ari ni mvai wa wa Muluku, nyenya tahi ntoko mwa miruku. Ntakhara vohisuwela ekhaikhai ya Muluku, nave vokhwela okilathiha ekhaikhai ya yawo mekhaya, yawo heyálampe ekhaikhai ya Muluku. Vawi Kristu ori makutchuwelo a nlamulo oya wikhaikhai wa yawo othene enaroromela. Vawi Mose órepa, wi mutchu yowo onera ekhaikhai ya mu nlamulo, anarwa‐akhalano mukumi. Nyenya ekhaikhai ya nroromelo enihihá, Ohilocheke m’murima mwá, Tani anarwe‐awele wirimu iwo? ti wi, omukurusha’wo Kristu; akhweya, Tani anarwe‐akhuruwele o’lichini iwo? ti wi, omuweliha Kristu wukhwani. Nyenya eni sheni? Masu ari vakhiviru ni yowe, m’wano mwá, ni m’murimani mwá; ti masu a nroromelo, yawo hiyo n’nalokohahu: wi khwino onarwa‐wemyererya m’wano mwá wi Yesu, ti Apwiya, ni nroromelo m’murimani mwá wi Muluku ámvíha wukhwani, onarwa‐ovuluwa: vawi ni murima mutchu onnaroromela okusha’vo ekhaikhai; ni m’wano onnemyererya okusha’vo ovulushiwa. Vawi yorempwa enihiha, Othene yawo enamuroromela Yowo herwa‐yuliwa muru. Vawi hivavovo ohiyana mYuda ni mHelene; ntakhara Yowo ori Apwiya a othene, anawerela sa muhakhu othene yawo enamwitchana Yowo; vawi, Othene yawo eni yitchane nsina na Apwiya enarwa‐evuluwa. Nave yawo eni emwitchane hai Yowo yahámuroromenlaya? Nave eni emuroromele hai Yowo yahámwiwalaya? Nave eni yiwe hai vahikhanle’vo mulipa‐olaleyerya? Nave eni elaleyerye hai, yáhirummwe? Ntokotho orempwaya, Sorerasha tchiri ti inani sa yawo enalaleyerya Mitchaka Yaphama ya itchu saphama. Nyenya hayíwelenle Mitchaka Yaphama othene awo. Vawi Yesaya analocha, Apwiya, tani ároromenle solocha sahu? Hihá nroromelo n’narwa ni ovuwa, nave ovuwa onarwa mwa masu a Kristu. Nyenya miyo kini, Yawo hayíwale? Tchiriene, Nsu naya návuwa wilaponi yothene ya vathi, Ni solocha saya o makutchuwelo a elapo mummo atchu enakhalaya’mo. Nyenya kini, Mano Israyeli hanasuwela? Vopacherya Mose annalocha, Miyo kinarwa‐kiwunlihani ehache ni yawo ehikhanle nloko na atchu, Kinarwa‐koshiniwihani nyuwo ni nloko nohísuwela. Nave Yesaya annúmiha murima tchiri, ii, Káphwanyiwa ti yawo yahákikhwela; Káhátchówela yawo yahákikohile. Nyenya wa Israyeli annalocha, Nihiku nothene káhókola mataka wa atchu óhiwelela ni ókhóchakhócha. Ntakhara awe kinalocha, Mano Muluku áyeha atchu awe? Muhereno hihá hoe. Ntakhara miyotho ka muIsrayeli, a epyo ya Abrahamu, a nloko na Benjamini. Muluku háyehile atchu awe yawo ásuwenliye khuluwi. Akhweya hamunasuwela yeyo yorepa enalochaya sa Eliya? Ámutitelela Muluku áhelenliye Israyeli, wi, Apwiya, yáwipha alipa‐miririmo anyu, ekumula iyupo sanyu sephepa; nave miyo kihanle mekhaka, nave enakhwela okumi aka. Nyenya wakhula wa Muluku wáriye hai wa yowo? Káhíhiyerya mekhaka atchu asilopwana masana makhumi mathanu na meli, yawo ehimukokhorenle Baala. Hihátho mahiku yala yokhalaru yohala ntoko mwa othanla wa ikharari. Nyenya wári ni ikharari, horitho ni miteko hoe; nave váhikhala hihá, ikharari hinakhalatho ikharari. Nave sheni vano? Ela yeyo Israyeli anakhwelakhweliye haphwannye; nyenya óthanliwa awo áphwanya, nave óhala awo yáhúmihiwa murima; ntoko wárempwaya wi, Muluku áhávaha munepa wa ikhove, mitho wi ehóne, ni maru wi ehiwe, ophiyerya olelo vava. Nave Davide ani, Ehasari aya ekhale wa yawo ntoko murákho, nave ntoko erupo, Nave ntoko yokwachula, ni yawakokiherya olaka; Mitho aya erípihiwe, wi ehóne, Nave múramihe muthana aya mahiku othene. Ntakhara awe kinnalocha, Mano yákwachuliwe wi yúwe? Muhereno hihá hoe; nyenya ni otcheka waya ovulusha wáphiya wa amalapo, owunliha yawo ehache. Nave otcheka waya wákusherya elapo ya vathi samuhakhu, nave oyeva waya onnakusherya amalapo samuhakhu; wopwaha wawihai nki osareya waya? Nyenya kinuluma ni nyuwo amalapo. Ntakhara miyo ka murummwa a amalapo, kinnachichimiha oruméla waka; wi waweryeyaka kahiwunlihe ehache a nloko naka awo, ni wavulusha akina a yawo. Vawi khwino wáyeha waya tunátánya elapo ya vathi, nki wakheliwa waya oni were sheni?, nyenya tchiri ntoko okumi worwela wukhwani? Nave mulepulo wári wawéla, hihátho mvikiri; nave mutathari wári wawéla, hihátho murai. Nyenya mirai mikina yantakiwa, nave weyo, wa mwiri wa zitona wotakhwani, wámiryiheryiwa mwa hiho, okawanano sa mutathari sa makhurwa aya a mwiri owo, ohinithamalaka weyo mekhá va mirai eyo: nyenya withamala mekhá, tahi weyo onatesha mutathari, hoe, nyenya mutathari tunotesha weyo. Nave akhweya onarwa‐olocha, Mirai eyo yohintakiwa wi miyo kamiryiheryiweno. Yaphama; yawo yáhintakiwa ni ohiroromela waya, nave weyo onnémela ni nroromelo ná. Ohinirumihaka m’murimani, nyenya wove: vawi Muluku áhihiya mirai ya muloko aya, tchiri harwa‐ohiya weyo. Ntakhara awe onani witchachala ni wúmiha murima wawe wa Muluku: wa yawo yúwale, wúmiha wawe; nyenya wa weyo witchachala wawe wa Muluku, wikhalelaru okhala wokhala mu witchachala’mmo; nyenya wáherano hihá, anarwa‐otása weyo. Nave yawotho, yáhikhalelaru okhala wokhala muhiroromela, anarwa‐amiryiheryatho. Vawi weyo wátásiwe o mwirini wa zitona wa muloko wo’takhwani, nave wámiryiheryiwa ni mwiri wa zitona waphama, móványa makhaleloá; wopwaha wawihai nki yawo ti mirai ya muloko aya, enarwa‐emiryiheryana ni mwiri aya yowo wa zitona? Vawi nkinakhwela, anna, wi mukhale óhisuwela yorikarika ela, wi muni mwisére amiruku mwa nyuwo mekhinyu, wi wúmiha murima wárwa vakhani va Israyeli, ophiyerya osareya wa amalapo wávoloiyaya; nave hihá aIsrayeli othene enarwa‐evuluwa; ntoko wárempwaya, wi, Anarwa‐akhuma o Ziyoni Mvulusha; Yowo anarwa‐avíha’wo sopwalu wa Yakobo: Nave wu tulakana waka ni yawo, Kiniriaka kivíhe’vo sotcheka saya. Olocha sa Mitchaka Yaphama, yawo ari ntoko amwichani, ntakhara a nyuwo; nyenya olocha sa othanliwa, ari ósiveliwa, ntakhara a makholo. Vawi samahala sawe ni witchana wawe wa Muluku hasinatcharuweya. Vawi ntoko nyuwotho khalai hemwámwiwelela Muluku, nyenya hihano mohakhela ikharari ntakhara ohiwelela waya, hihátho yawo hayíwelenle hihano, wi yawotho yahiye yakhele ikharari, ntakhara a ikharari sa wa nyuwo. Vawi Muluku áháwalela vamoha othene muhiwelela, wi ahiye amorele ikharari othene. Khwo! wisha waya wóréla ni wa miruku ni wa osuwela wawe wa Muluku! Óhákakhanyeyaru mathoriheryo awe, ni iphiro sawe tisohithoriheya! Vawi tani ásuwenlashe murima awe wa Apwiya? Nari tani ákhanle kalapa awe? Nave tani ápachenrye omvaha Yowo, nave anarwa‐amukokiheryatho! Ntakhara itchu sothe sene sinarwela wa Yowo, sinereya mwa Yowo, ni ophiyerya wa Yowo. Wa Yowo okhale nchichimiho mahiku othene. Amen. Ntakhara awe kinnovekani nyuwo, anna, mwa ikharari sa Muluku, wi mveléle míli anyu ephepa yokumi, yawéla, yohakalaliha Muluku, ti othamala wanyu wophwanela. Nave muhiphwaniheryiwe ni makhalelo a vathi vano: nyenya mukhale óthatuwa, mwa oryeheryatho wa murimanyu, wi muróre yeyo eri yokhwela ya Muluku, yaphama, ni yohakalaliha, ni yophámeya. Vawi ni ikharari sovahiwa wa miyo, kinnaléla atchu othene a nyenyu, wi ahisére ópwaha mummo anaphwaneleliye wiséra; nyenya anyiherye mwawiványa mekhiye, ntoko Muluku ákawenliye wa mutchu mmoha mmoha mweryo wa nroromelo. Vawi ntoko m’mwílini mmoha mokhala’mo sam’mwílini sinchipale, nave sam’mwílini sothene iho hasinono muteko mmohamoha; hihá hiyo, na anchiene, n’ri mwíli mmoha wa Kristu, ni sam’mwílini sikhwaya, mukina ni mukina. Nave vokhalano hiyo samahala sohiyana, ntoko mwa ikharari sovahiwa wa hiyo, akhweya yamahala yophwanelela, nulumeleleke ntoko mwa mweryo wa nroromelo; akhweya yoruméla, niveléle wuruméla wu; akhweya yowo anahusiha wuhusiha iwo; nari yowo anachénya, wuchenyerya iwo; ókawela ére ni murima weparipari; óthoriha, athorihe mwa mvai; ómorela ikharari, ére ni otheya m’murima. Osivela ohikhaleno owoka. Ichanano yonanara; akélelanano yaphama. Musivelana ni akhwinyu mukina ni mukhwawe musivelane ni osivela weparipari; muhólane ni ochichimihana mukina ni mukhwawe; muhikhale óyere mu sawera sanyu; khalani amvai m’munepani, rumélani Apwiya; hakalalani muweheryerya; vilelani m’masóso, lipihani olipiha wolipiha muvekela. Vahani sawathowa awéla murima; vakulelakani alecho. Aréliheni yawo enohóshani nyuwo; rélihani, muhiwulumele. Theyani ni yawo enatheya; munleke ni yawo enanla. Mukhaleno murima mmoha mukina ni mukhwawe. Muhitho?-?kororye itchu sitokotoko, nyenya phitananani ni awiyeviha. Muhisere amiruku mwa nyuwo mekhinyu. Muhimukokiherye mutchu mukina yonanara yawakak?-?hana ni yonanara. Upuwelelani khuluwi itchu sochichimiha va mithoni va atchu othene. Waweryeyaka, ntoko munaweryelanyu, khalani mwa murechele ni atchu othene. Muhikokiherye yonanara, ósiveliwa, nyenya thekelani esara; vawi worempwa, Wunla ekuhu ti waka, Miyo kinarwa‐kikokiherya, ani Apwiya. Nyenya mwichaniá avoliwa, omuchelekhele, avoliwa ntchanana, omuwuryihe; vawi vawerano hihá onukumanyerya makhala a moro va muruni vawe. Muhilape yonanara, nyenya ni yaphama lapihani yonanara Atchu othene yiwelele olamulela wa atokwene; vawi hewavovo olamulela okina nyenya worwela wa Muluku; nave yawo arivovo enathanliwa ti Muluku. Wawihihá wi yowo anaványanano olamulelo, anaványa yothanliwa ti Muluku; nave yawo enakhoma, enarwa‐yikusherya olaka. Vawi mamwene henakhala awopiha va miteko yaphama nyenya yonanara. Nave onakhwela wi ohóveke olamulelo? Era yaphama, nave onarwa‐wakhela othamaliwa mummo; vawi ti murummwa a Muluku, owerela weyo saphama. Nyenya wera yonanara, ova tchiri, ntakhara yowo hanaphara nlema va siyoni; vawi ti murummwa a Muluku óshimwa ni wunla ekuhu va yowo anera sonanara. Ntakhara awe, onnaphwanelela wi mukhale awiwelela, tahi ntakhara a esararu, nyenyatho ntakhara a yawupusherya‐ya‐murima. Vawi ntakhara a ela munnamorihatho mushokho; vawi yawo tarummwa a Muluku, óthokororyaru etchu yela. Velélani wa atchu othene sophwanelela saya; mushokho wa anenaya a mushokho, olivela wa anenaya óháwela oliveliwa; wova wa anenaya alipa‐woviwa; nchichimiho wa anenaya a nchichimiho. Muhipoleye etchu wa mutchu mukina, nyenya osivelanaru; vawi yowo anasivelana ni mukhwawe ókhwaniherya nlamulo. Vawi nla, Ohiraruwe, Ohiphe, Ohiye, Ohikhalele nrima, nave nari nlamulo nikinako naya, n’namakiwa vamoha m’masu yala, wi. Osiveleke mukhwá ntoko onisivelelá weyo mekhá. Osivela honamwerela mukhwawe yonanara; hihá osivela iwo ori wokhwaniherya nlamulo. Nave erani ela, vosuwela nyuwo mahiku aya, wi vano ti elukuluku yaphama yovinya o’khoveni; vawi vano ovulushiwa wahu ori vakhiviru opwaha ni vavá nápachenryahu ororomela. Ohiyu wovira, nave nsuwa noháchamela; ntakhara awe n’rule miteko yepiphi, niware elopwanalopwana yomwaléla. Nechéche mophwanelela, ntoko othana; tahi mulyálya ni ohapaliwa hoe, tahi m’mararuwo ni yotakhala hoe, tahi m’marapwa ni nrima hoe. Nyenya mum’ware nyuwo Apwiya Yesu Kristu, nave muhupuwelele sa mwíli werano sokhwela saya. Nave yowo ori óchétcheya mu nroromelo, m’mwakhele nyenya óhivanyihanano hoe. Mutchu mmoha annaroromela wi alye itchu sothe sene, nyenya mukina óchétcheya anólya makukhu. Mulipa‐olya owo ahinyemule yowo ahinalya owo; nave yowo ahinalya owo ahimuthorihe mulipa‐olya owo; ntakhara Muluku ómwakhela. Wani weyo onamuthoriha mmiravo a mwanene? Yowo annemela nari wuwa wa pwiya’we a mwanene mekhiye. Nave anarwa‐emeshiwa; vawi Apwiya ari aikuru omwemesha. Mutchu mukina anányiherya wi nihiku nimoha ninnapwaha nikhwaya; mukina anányiherya wi mahiku othene tophwanaphwana. Mutchu va mekhiye atikitheryeye tchiri m’murimani mwawe. Yowo anathokororya nihiku, anathokororyela wa Apwiya: nave yowo analya, analyelya wa Apwiya, ntakhara annamuthamala Muluku; nave yowo ahinalya, mwa Apwiya tahinalyelyiye, anathamalatho Muluku. Vawi havovo mmoha a hiyo anikhalela mukumi mekhiye, nave havovo mmoha aníkhwela mekhiye. Vawi nari n’ri akumi, n’nikhalela akumi Apwiya; nari nakhwa, n’nakhwela Apwiya; ntakhara awe nari n’ri akumi, nari nakhwa n’nakhala awawe a Apwiya. Vawi, ntakhara a ela Kristu ákhwa, akhalatho mukumi, wi Yowo ahiye akhale Apwiya a alipa‐okhwa ni akumi. Nyenya weyo onamuthoriherya sheni munná? Akhweya weyo onamunyemulela sheni munná? Vawi hiyo othene n’narwa‐nemela o munyukhuni wothoriherya wa Muluku. Vawi worempwa, Vava okumi aka oriaya’vo, ani Apwiya, makutha othene enarwa‐ekikokhorela Miyo, Nave malumi othene enarwa‐emwemyererya Muluku. Hihá mutchu mukina a hiyo anarwa‐ílokoherya mulachu awe wa Muluku. Ntakhara awe nihithorihanetho mukina ni mukhwawe; nyenya tchiriene thorihani ela, wi mutchu ahiyathi yokwachuliha va’phironi ya munneni, nari yokhumula. Kinnasuwela, nave kotikitheryeya murima mwa Apwiya Yesu, wi heyavovo etchu yotakhala va mekhaya; nyenya mwa yowo anera wi tiyotakhala, wa yowo ennakhala yotakhala. Nyenya weyo wámuthananihale munná ni yólya, vavo honechechatho ni osivela. Ohimpahule ni yólyá, yowo Kristu ámukhwenliye. Ntakhara awe muhemyererye wi yaphama anyu eheleliwe. Vawi Omwene wa Muluku honakhala yólya ni yowurya, nyenya ekhaikhai ni murechele, ni otheya mwa Munepa Wawéla. Vawi yowo onamurumela Kristu mu iha onnamutheyiha Muluku, anathamaliwa tátchu. Ntakhara awe ntcharetchare itchu sa murechele, ni itchu sokhomálihana mukina ni mukhwawe. Ohinapahula muteko wa Muluku ntakhara a yólya. Itchu sothe sene ti sawéla; nyenya ti wonanara wa mutchu yowo analya ni okwachuliwa. Ti waphama ohilya enama, nari ohiwurya vinyo, nari ohera etchu ekina yomukwachuliha munná. Nroromelo nenlo oriáno, okhaleno wa weyo mekhá va mithoni va Muluku. Óréla ti yowo ahinímaka mulachu mekhiye mwitchu hiho émyeryenryiye. Nyenya yowo anakhwa minikwa alyaka, annaványiheya, ntakhara annolya ahikhanleno nroromelo; nave etchu yeyo ehinakhuma mu nroromelo, eri otcheka. Nave hiyo yehu n’ri awúpa ninnaphwanela otesha sokhulumuwa saya sa alipa‐ochétcheya, ni ohítheyiha mekhihu. Mukina ni mukina a hiyo ahakalalihe mukhwawe, omwerela saphama, somkhomáliha. Vawi Kristutho hítheyihale mekhiye; nyenya ntoko orempwaya, Miroho ya yawo yórohile weyo yámorela va Miyo. Vawi sothene sárempwe khalai sárepwenle onléla, wi mu evilelelo ni ohakararya wa sorempwa, nikhaleno oweheryerya. Nave Muluku a evilelelo ni óhakararya óvaheni nyuwo wi mukhaleno murima mmoha mukina ni mukhwawe, ntoko mwa Kristu Yesu; wi othene nyu vamoha, m’wano mmoha, mwahimuchichimihe Muluku ni Atithi a Apwiyahu Yesu Kristu. Ntakhara awe mwákhelane mukina ni mukhwawe, ntokotho Kristu énriye owakhelani nyuwo, wi ahimwerele Muluku nchichimiho. Nave kinalocha wi Kristu ákhala órumela a othikiliwa, ntakhara a eparipari ya Muluku, wi achichimiherye sovanela sovahiwa wa makholo, ni wi amalapo yahimuchichimihe Muluku, ntakhara a ikharari; ntoko orempwaya, Ntakhara a ela kinarwa‐kiwemyeryeryani Nyuwo, véri va amalapo, Kinarwa‐kipela nsina nanyu. Navetho tanalochaya, Hakalalani amalapo nyu, vamoha ni atchu awe. Navetho, Thamalani Apwiya, amalapo othene nyu; Nave atchu othene emthamale. Navetho, Yesaya tanalochiye, Vanarwa‐vakhala mutathari wa Yese, Ni Yowo taniriye avinye olamulela amalapo; Yowo amalapo eniriaya emuweheryeryeke. Nave Muluku a eweheryeryo osaryeni nyuwo ni otheya wothene ni murechele muroromela, wi mwahiye mwache ni eweheryeryo, mwikuru sa Munepa Wawéla. Nyenya miyo mekhakatho, annaka, kinnaphwanyiha nipuro murima sa nyuwo, wi nyuwo mekhinyutho mwa ósareya epewe, ósarihiwa osuwelasha wothene, ni owerya ochényeryana mukina ni mukhwawe. Nyenya vakina kopwaha worepelani monyesererya ntoko owupusheryanitho, ntakhara a ikharari hiho kivahi?-?waka miyo ti Muluku, wi kikhale mulipa‐oruméla a Yesu Kristu, wa amalapo, oruméla Mitchaka Yaphama ya Muluku, wi oveléla waya wa amalapo wakheliwe, wawélihiwe ti Munepa Wawéla. Ntakhara awe kokhalano yawithamalano ya m’Kristu Yesu ni itchu sa wa Muluku. Vawi nkiwerya wumiha murima wuluma itchu hiho Kristu ahénriye mwa miyo sowiweleliha amalapo, ni nsu ni muteko, mwikuru sa ineneryo ni sotikiniha, mwikuru sa Munepa Wawéla; wawihihá wa miyo opacherya o Yerusalemu ni orukuryerya’wo ophiyerya o Iluriko, kákhwaniherya Mitchaka Yaphama ya Kristu; nave yawihihá káhéra wi titchu ya nchichimiho olaleyerya Mitchaka Yaphama, va’puroni’vo Kristu aháromoliwiye’vo khalai, wi kihiteke empa va mathipelo a mutchu mukina. Nyenya ntoko orempwaya, Yawo mitchaka awe eháphwannyaya, enarwa‐yona, Nave yawo ehiwale, enarwa‐esuwelasha. Ntakhara awetho káhíhiwa wili wili orwa wa nyuwo; nyenya hihano, kihikhanlakano epuro mwilaponi sa wenno, nave vokhala ni minkhela miyakha minchipale orwa wa nyuwo kinerano, vothe vene kiniriaka kiye o Spanya. Vawi kinaweheryerya wonana ni nyuwo va mukwahani vaka, ni ohóliwa ti nyuwo va’phironi vaka wiwo, kapacheryaru ovona vakhani ni okhala ni nyuwo. Nyenya hihano kinaya o Yerusalemu, kinamwáruméla awéla murima. Vawi wáhahakalaliha ó Makedoniya ni Akaya wavakulela alipa‐oháwa a wa awéla murima ó Yerusalemu. Vawi wáháhakalaliha yawo; navetho yawo yári alipa‐opoleya’ya. Vawi amalapo yákawannaya itchu saya samunepa, aritho alipa‐opoleya awáruméla yawo ni itchu samwíli. Nyenya kiniriaka kikutchule ela, ni wachichimiheryela yawo yawima ela, kinarwa‐kivira owannyu kiyaka o Spanya. Nave kinnasuwela wi kirúle wa nyuwo, kinarwa‐kiphiya músareya waya wa oréliha wa Kristu. Nave kinnochényeryani, anna, ni Apwiyahu Yesu Kristu, ni osivela wa Munepa, wi mwahiye mulipe vamoha ni miyo m’mavekelo anyu wa Muluku ntakhara a miyo; wi kirwe‐kivulushiwe wa alipa‐ohiwelela ale ó Yudeya; wi oruméla waka wó Yerusalemu okhale wawakheliwa phama ti awéla murima; wi ni otheya kirwe wa nyuwo ni okhwela wa Muluku, ni witchúwa vamoha ni nyuwo. Nave Muluku a murechele akhale ni nyuwo othene. Amen. Kinnamveléla wa nyuwo Febe, murokorihu, ti murummwa amwamuthiana a muloko wa Apwiya ó Kenkreya; wi m’mwakhele yowo mwa Apwiya, ntoko onáphwanelelaya awéla murima, ni wi m’mukhaviherye mwitchu sothe sene aniriye aháwelele wa nyuwo; vawi yowo mekhiye ári awávakulela anchipale, nari yomi mkhataka. Mulochele Priska ni Akula, alipa‐muteko akhwaka m’Kristu Yesu, yawo yávelénle eshikho aya ntakhara a okumi aka; yawo kináthamalaka, tahi yomi mekhakaru, nyenyatho miloko yothene ya Apwiya yawa amalapo; nave mulochele muloko wa Apwiya wa m’pa mwaya. Mulochele Epeneto ósiveliwa aka ti yawima ya mulepulo ya Asiya ya wa Kristu. Mulochele Mariya yowo ívelihale ni miteko minchipale yawokhaviheryani nyuwo. Mulochele Adroniko ni Yuniya, ahimaka, ni alipa‐mukariposo akhwaka, yawo ari óvuwa mwa arummwa, yawotho yákihólenle miyo mwa Kristu. Mulochele Ampliato ósiveliwa aka mwa Apwiya. Mulochele Arbano mulipa‐muteko mukhwihu mwa Kristu, ni Staku ósiveliwa aka. Mulochele Apele, awemyeryeryiwa owo mwa Kristu. Mulochele yawo a wa Aristobulo. Mulochele Herodiona, munnaka. Mulochele yawo a wa Narkiso, yawo ari mwa Apwiya. Mulochele Trufena, ni Trufosa, yawo enapharasha muteko mwa Apwiya. Mulochele Persida, ósiveliwa owo yowo ápharanshe miteko minchipale mwa Apwiya. Mulochele Rufo, óthanliwa owo mwa Apwiya, ni amannya ni amai aka. Mulochele Asukrito, Felego, Herme, Patroba, Herma ni anna yawo ariayano. Mulochele Filologo ni Yuliya, Nerea ni murokoriye, ni Olumpa, ni awéla murima othene yawo ariayano vamoha. Mulochelane mukina ni mukhwawe ni onúla wawéla. Miloko yothene ya Kristu ennolochelani nyuwo. Nave kinnochényeryani, anna, muwéyerye eneneryo yawo eneriha somwalanya ni sokwachuliha, sohiphwanelelana ni ehusiho eyo mwáhusenryanyu nyenyu; nave arukunuweleni yawo. Vawi awihiha henamuruméla Apwiyahu Kristu, nyenya erukulu aya; nave ni masu óréra mwaha ni óharapatela ennahuweliha mirima ya atchu óhitcheka. Vawi wiwelela wanyu wávuwa wa atchu othene. Ntakhara awe kinnahakalala ni nyuwo; nyenya kinakhwela wi mukhale amiruku va saphama ni awukhuwa va sonanara. Nave Muluku a murechele anarwa‐ampwesha Satana vathi va manani anyu hihano vava. Ikharari sa Apwiyahu Yesu Kristu sikhale ni nyuwo othene. Timoteo mulipa‐muteko mukhwaka onnolochelani nyuwo; ni Lukiyo ni Yasoni ni Sosipatro, annaka. Miyo Tertio, yomi kinarepa ekarata ela, kinnolochelani nyuwo mwa Apwiya. Gayo, mulipa‐empa yowo okákhenle miyo, ni muloko wothene wa Apwiya annolochelani nyuwo. Erasto, ti mulipa‐oweherya etchoko onnolochelani, navetho Kwarto munna owo. Nave wa Yowo ori a’kuru sawotikitheryani nyuwo ntoko mwa Mitchaka Yaphama, ni olaleyerya wa Yesu Kristu ntoko mwa wupulula wawíphíni wiwo wákhuwiwe mwa ilukuluku sothene sohipacherya, nyenya wohonihiwa hihano, ni osuweliwa wa atchu a maloko othene mwa sorempwa sa alipa‐miririmo awo, ntoko mwa nlamulo na Muluku óhimala, wi yiwelele nroromelo; Paulo awitchaniwa akhale murummwa a Yesu Kristu ni okhwela wa Muluku, ni Sositene munna owo, wa muloko wa Muluku yowo ori m’Korinto, tawélihiwa mwa Kristu Yesu, awitchaniwa ekhale awéla murima, vamoha ni othene awitchana nsina na Apwiyahu Yesu Kristu, m’mapuroni mothe mwene, tawaya náuhu: Ikharari wa nyuwo ni murechele sorwela wa Muluku Atithihu, ni Apwiya Yesu Kristu. Kinnathamala Muluku aka mahiku othene ntakhara a nyuwo, ntakhara a ikharari sa Muluku hiho mwávahiwanyu mwa Kristu Yesu; wi mu sothe sene mwáréla mwa Yowo, m’masu othene, ni osuwelasha wothene; ntoko namona a Kristu yowo átikitheryiwe mwa nyuwo; wawihihá wi hamunathowiwa yonéthi ekina; voweherya vanyu wupululuwa wa Apwiyahu Yesu Kristu; yowotho oni ókilathiheni nyuwo ophiyerya makutchuwelo, wi muhikhaleno nthowa mu nihiku na Apwiyahu Yesu Kristu. Muluku ori óroromeleya mwa Yowo nyenyu mwítchaniwanyu, mwiyátáno ya Mwanawe Yesu Kristu Apwiyahu. Nyenya kinnochényeryani nyuwo, anna, mu nsina na Apwiyahu Yesu Kristu, wi muloche emohamoha nyuwo othene, ni wi vahikhale ovuhana véri va nyuwo; nyenya m’makeleleye m’murimani yowo ni múthori?-?herya wiwo. Vawi sáhíweya wa miyo sa nyuwo, annaka, ni yawo a wa Kloe, wi vari wakhulana véri va nyuwo. Nyenya ela kinalochaka, wi mukina ni mukina a nyuwo onnalocha, Miyo ka a Paulo; nyenya miyo ka a Apolo; nyenya miyo ka a Kefa; nyenya miyo ka a Kristu. Mano Kristu ókawaneya? Mano Paulo óthomeyiwa ntakhara a nyuwo? Nari mano mwábatisiwa mu nsina na Paulo? Kinnamuthamala Muluku wi nkámbatisaleru mmoha nari a nyuwo, nyenya Krisipo ni Gayo; wi anirimlocha mmoha wi mbatisiwe mu nsina naka. Nyenya kábatisatho a vémusi ya Stefana; sa akina, nkinasuwela khwino kábatisale mukinaku aya. Vawi Kristu hákirumme miyo wi kibatiseke, nyenya olaleyerya Mitchaka Yaphama, tahi m’miruku ya masu, wi mwikimanyo wa Kristu oni weriwe watherutheru. Vawi masu a mwikimanyo ari tchiriene etchu yolosowa wa yawo ariménle, nyenya wa hiyo yehu n’navulushiwa ari ikuru sa Muluku. Vawi onnarempwa, Kinarwa‐kipahula miruku ya alipa‐miruku, Ni owarala wa alipa‐owarala kinarwa‐kiveliha. Mulipa‐miruku ori wowi? Mulipa‐orepa ori wowi? Ori wowi mulipa‐oványa élukuluku ya vathi vano? Muluku hálosowihale miruku yelapo ya vathi? Vawi ntakhara m’miruku ya Muluku elapo ya vathi, m’miruku aya, heyámusuwenle Muluku, yámusivela Muluku ovulusha alipa‐ororomela awo mwa yolosowa ya olaleyerya. Nave ntakhara aYuda enakoha ineneryo, ni aHenatchara miruku; nyenya hiyo n’nalaleyerya Kristu óthomeyiwa, wa aYuda nto yokwachuliha, ni wa amalapo etchu yolosowa; nyenya wa alipa‐witchaniwa ti aYuda ni aHelene, Kristu, ikuru sa Muluku. Ntakhara wi yolosowa ya Muluku ennapwaha atchu ni miruku aya; nave yochétcheya ya Muluku ennapwaha atchu ni ikuru saya. Vawi vareryani witchaniwa wanyu, anna, wi hanítchaniwa anchipale amiruku, ntoko mwa mwíli; anchipale a’kuru, anéthi anchipale, hoe; nyenya Muluku áthanla solosowa selapo ya vathi, wi awúlihe muru alipa‐miruku; nave sochétcheya selapo ya vathi Muluku áthanla, wi úlihe muru sa’kuru; nave itheru sene selapo ya vathi, ni sonyemuliwa, Muluku áthanla, ni itchu hiho ihikhanleru, wi awelihe itchu hiho irivovo; wi mwíli mukinaku ohíthamale va mithoni va Muluku. Nyenya wa Yowo nyuwo muri mwa Kristu Yesu, yowo ériwe wa hiyo miruku ya wa Muluku, ni ekhaikhai ni méliheryo ni wopola; wi ntoko orempwaya, Yowo aníthamala, íthamalele mwa Apwiya. Nave miyo, anna, kárúlaka wa nyuwo, nkárúle ni opwaha wa masu, nari wa miruku, vawolaleyeryani nyuwo yawiphíni ya Muluku. Vawi kátitelela m’murimani wi kihisuwele etchu mwa nyuwo, nyenya Yesu Kristu, ni Yowo áthomeyiwe. Nave miyo kákhala ni nyuwo mochétcheya ni mu wova, ni mothukumela munchipale. Nave masu aka ni olaleyerya waka hesákhanle ni masu óleketeha a miruku, nyenya mu woniha wa Munepa ni wa ikuru; wi nroromelo nanyu nihikhale m’miruku ya atchu, nyenya mwikuru sa Muluku. Nyenya n’nuluma miruku mwa alipa‐ophámeya; nyenya tahi miruku ya mahiku ala a vathi vano, nari ya atokwene a mahiku ala a vathi vano, yawo enavelihiwa; nyenya n’nuluma miruku ya Muluku mu yawiphíni, yokhuweya eyo, yeyo Muluku íyathenryiye khuluwi, vahikhanleru mahiku a vathi vano, o nchichimiho nahu, yeyo ehinasuweliwa ti mmoha a atokwene a mahiku a vathi vano: vawi yásuwenle heyakamutho?-?meiye pwiya a nchichimiho; nyenya ntoko onarempwaya, Hiho nitho nahónnaya, n’naru nahíwalaya, Nave hisávoloiye m’murimani mwa mutchu, Sothe sene hiho Muluku áryeheryenliye khuluwi yawo enamusivela Yowo. Nyenya wa hiyo Muluku átheteya iha wa hiyo mwa Munepa; vawi Munepa annálikhela sothene, sawisha mkhataya sa Muluku. Vawi tani a atchu anasuwela sa mutchu, nyenya munepa wa mutchu’la ori mwa yowo? mwawihihátho sa Muluku havovo mukina anasuwela, nyenya Munepa wa Muluku. Nyenya hanákhenle hiyo munepa welapo ya vathi, nyenya Munepa wa wa Muluku, wi nsuwele hiyo n’navahiwahu ti Muluku siyo ene. Hihotho tinnalochahu, tahi ni masu óhusihiwa ni miruku ya mutchu, nyenya óhusihiwa ni Munepa; ni wereryanya samunepa ni samunepa. Nyenya mutchu ópachushiwa a yomutchu hanákhela sa Munepa wa Muluku; ntakhara onera solosowa; nave hanawerya orora ntakhara sineriwa mwa munepa. Nyenya yowo ori a munepa annathoriha sothe sene, nyenya yowo mekhiye hanathorihiwa ti mmoharu mano. Vawi tani osuwenle murima wa Apwiya, wi amuthoriherye Yowo? Nyenya hiyo nokhalano murima wa Kristu. Nave miyo, anna, nkáwenrye wuluma ni nyuwo ntoko ni amunepa, nyenya ntoko amwíli, ntoko makwiya mwa Kristu. Káhóvakulelani nyuwo ni mapele, tahi yólya yolipa hoe; vawi hamwáwenryeno; nari hihano vava hamunaweryano; ntakhara muritho a mwíli; vawi, variaya nrima ni owana véri va nyuwo hamuri a mwíli nna, ni wechécha ntoko niwa mutchu? Ntakhara mukina analochiye, Miyo ka a Paulo; nyenya mukhwawe, Ka a Apolo; ha mwa atchu va? Nave Apolo ti sheni, ni Paulo ti sheni? Alipa‐oruméla ni yawo mwároromenlanyu, othene awo ntoko Apwiya ávahiliye. Káhála mithe miyo, Apolo táhelenle; nyenya Muluku tánnuwihale. Wawihihá hari etchu akhweya awála mithe owo, nari óhelela owo; nyenya Muluku yowo anannuwiha. Nyenya awála mithe owo ni óhelela owo tamohamoha; nyenya othene awo enarwa‐yakhela yamahalaya ya mukina va mekhiye ntoko mwa werasha waya wa yowo mekhiye. Vawi hiyo na alipa‐muteko akhwawe a Muluku; yolima ya Muluku, yomaka ya Muluku ti nyenyu. Ntoko mwa ikharari sa Muluku kávahiwaka, ntoko mulipa‐omaka airacha, káherano mathipelo, nyenya mukina tanamaka’vo. Nyenya othene awo ethokororye mamakelo aya a vavo. Vawi havovo mutchu anawerya werano mathipelo makina, nyenya yowo aniyathiwa’wo, ti Yesu Kristu. Nyenya mukina amaka va mathipelo awo, libra, prata, maluku ésisapo aya, mwiri, manashi, mahiphi, miteko ya othene awo enarwa‐yonihiwa; vawi nihiku nlo n’narwa‐noniha, ntakhara wi yupululiwe m’moroni; nave mororu tuni wone muteko wa othene awo tiwawihai. Muteko wa atchu othene awo wakhala yowo yámankaya’wo, enarwa‐yakhela yamahala. Muteko wa mukina weyeliwa, sawawe sinarwa‐sipahuwa; nyenya yowo mekhiye anarwa‐avulushiwa; nyenya ntoko mummo mwa moro. Hamunasuwela nna wi mwa empa ya Muluku, ni wi Munepa wa Muluku anitchála mwa nyuwo? Mukina apahula empa ya Muluku, yowo Muluku anarwa‐ampahula; vawi empa ya Muluku eri yawéla, yeyo ti nyenyu. Mutchu ahíwoke mekhiye; mukina éra wi tamiruku mwa nyuwo m’mahiku ala a vathi vano, akhale ólosowa, wi akhale amiruku. Vawi miruku yelapo ela ya vathi eri yolosowa wa Muluku. Vawi worempwa, Yowo annawúránya alipa‐miruku muwarála waya; navetho, Apwiya annarora sawanyiherya sa alipa‐miruku, wi siri etherutheru. Ntakhara awe havovo mmoha ani íthamale mwa atchu. Ntakhara itchu sothe sene ti sawinyu; Yawihihá mutchu anére hiyo, ntoko arummwa a Kristu, ni anahota a sawiphíni sa Muluku. Nyenya nto va anahota vannakhweleya, wi mutchu akhale óroromeleya. Nyenya wa miyo ori etchu ekhani tchiri wi kithorihiwe ti nyuwo, nari va ntchachoni na mutchu; nyenya nkinathoriha nari mekhaka. Vawi nkinasuwela etchu yokiroshiha; nyenya mummo nkineriwa ékhaikhai; nyenya ókithoriha miyo ti Apwiya. Ntakhara awe muhithorihe etchu elukuluku aya ehákuvale, ophiyerya Apwiya arúle, yowotho anonihe sokhuweya sa epiphi, athónya solakelela sa murima; nave vavo mukina ni mukina anarwa‐akhalano othamala wawe wa wa Muluku. Nyenya iha, anna, kíshipenle mekhaka ni Apolo, ntakhara a nyuwo, wi mwa hiyo muhuserye’mo ohipwaha hiho inarempwa; wi vahikhale mmoha awirumiherya mukhwawe ni okhocha mukina. Vawi anohiyaniha weyo pani? Nave sheni oriáno yeyo ohakhenlá? Nyenya wakhenlá hai onithamalá, wi ntoko hewákhenle? Mosareya khalai, moréla khalai, molamulela hiyo nihikhanle’vo; nave mukanalamularu, wi hiyotho nalamule vamoha ni nyuwo. Vawi kinera, wi Muluku ántheteya hiyo arummwa ókiserya, ntoko n’niriahu níkhwe; vawi nokhala hiyo yotheteiwa wilaponi ya vathi, ni wa angelo, ni wa atchu. N’ri ólosowa hiyo ntakhara a Kristu, nyenya muri ówarála nyuwo mwa Kristu; hiyo n’ri óchétcheya, nyenya nyuwo a’kuru; nyuwo muri óchichimihiwa, nyenya hiyo n’ri ónyemuliwa. Ophiyerya elukuluku yela ninnavoliwa etala, ninnavoliwa ntchanana, n’ri épwitikiri, ninnakutuliwa, hinanono vawítchála’vo; nave ninnapharasha muteko, ni werano ni matahu a hiyo anene; n’nanyemuliwahu ninnaréliha; n’nahóshiwahu ninnavilela; n’notheryiwahu, ninnaveka; n’ri ntoko sotakhala selapo ya vathi, nikhurumela na itchu sothe sene, ophiyerya hihano. Kinnarepa iha owúlihani muru, nyenya wolopolani nyuwo ntoko anamwane aka ósiveliwa. Vawi nari murinono alipa‐ohusiha masana makhumi khumi mwa Kristu, hemwanono atithi anchiene; vawi mwa Kristu Yesu miyo káhóyarani nyuwo mwa Mitchaka Yaphama. Ntakhara awe kinnovekani, khalani ókitakiherya miyo. Ntakhara a ela kirummáka Timoteo wa nyuwo, ti mwanaka ósiveliwa ni óroromeleya mwa Apwiya, yowo ani awupusheni nyuwo iphiro saka sa mwa Kristu, ntoko kinahusiher?-?yaka vothe vene’vo m’miloko yothene. Nyenya akina ennírumiha, wi ntoko nkárwaru wa nyuwo. Nyenya kinákuva orwa wa nyuwo, Apwiya akemyererya; nave kinarwa‐kiróra tahi masu aya a alipa‐wirumiha nyenya ikuru iha. Vawi omwene wa Muluku hori m’masu, nyenya mwikuru. Munakhwela sheni? Kiphiye wa nyuwo ni ekopo, akhweya ni osivela, ni munepa wawítchachala? Wohiweya tchiri wi vari mararuwo véri va nyuwo, nave mararuwo awihiha ntoko ahiníweya mwa amalapo, wi mukina orinono mwara a atithinnya. Nave munnakhala awírumiha, tahi wi mothanana tchiriene, wi avihiwe’vo véri va nyuwo yowo énreno muteko yola. Vawi yómisha, mwíli aka hiwawowo, nyenya munepáka turivovo, kothoriha khalai, wi ntoko kiri vava, mu nsina na Apwiyahu Yesu, nyuwo munathukumananyu vamoha ni munepáka, ni ikuru sa Apwiyahu Yesu, omveléla yowo énreno yawihiha wa Satana, wi mwíli opahuwe, wi munepa ovulushiwe mu nihiku na Apwiya Yesu. Wírumiha wanyu tahi waphama. Hamunasuwela wi yoruruvaliha vakhani ennaruruvaliha mvikiri wothene? Vasani yoruruvaliha yakhalai, wi mukhale mvikiri wahihano, wi ntoko muri óhiruruvala. Vawitho Paskha ahu ohíphiwa, ti Kristu; ntakhara awe ninnerano yólya, tahi ni yoruruvaliha yakhalai, nari ni yoruruvaliha ya nlala, ni onanara murima, nyenya ni epau yohiruruvala yepewe murima, ni eparipari. Káhórepelani nyuwo mu ekarata ele, wi muhátáneno alipa‐oraruwa; tahi ni vakhaniru ni alipa‐oraruwa a elapo ela ya vathi, nari ni ókhalela nrima, ni óshophola, nari ni óthamala sophwaniherya; vawi vawerano hihá mwahikhume mwilaponi ya vathi; nyenya hihano kihorepelani nyuwo wi muhátáneno, khwino mukina aweriwa munna ári mulipa‐oraruwa, akhweya anrima, nari óthamala sophwaniherya, nari ónyemula, nari ówuryasha, nari awákha, nari olyano awihiha, hoe. Vawi kereno sheni aváte vawathoriha yawo? Yawo ari mpuwa’mmo tahi munáthoriha, nyenya aváte Muluku tanáthoriha? Mvihemvoni onanara owo véri va nyuwo mekhinyu. Mano annawerya mukina a nyuwo, oriyeno mulachu ni mukhwawe, orowa othorihiwa wa mutchu óhikhala ékhaikhai, ohi mano wa awéla murima? Akhweya hamunasuwela wi awéla murima enarwa‐ethoriha elapo ya vathi? Nave elapo ya vathi yathorihiwa ti nyuwo, hamunaphwanelela othoriha asimilachu akhanikhani? Hamunasuwela nna wi n’narwa‐náthoriha angelo? wopwaha wawihai nki itchu sokumi yola? Ntakhara awe mwárinono milachu ya itchu sokumi yola, munnawériha wi ethorihe yawo eneriwa etheru m’mulokoni? Kinalocha ela owúlihani muru. Mano tihihá wi mwa nyuwo hamomo mmoha amiruku, yowo ani awerye wathoriha anna, nyenya munna annamulochiha mulachu munneni, nave wiwo ti wa alipa‐ohiroromela? Nyenya vavo vari oyeleka tchiri mwa nyuwo, wi munnalochihana mulachu mukina ni mukhwawe. Ntakhara sheni muhinathanlanyu wemyererya ophuchiwa? hai muhinathanlanyu wemyererya owokiwa? Nyenya munnaphucha munawoka, nave munnerano hihá anninyu. Akhweya hamunasuwela wi óhikhala ekhaikhai herwa‐yakhela omwene wa Muluku? Muhihuwelihiwe; achapaheya, nari óthamala sophwaniherwa, nari ónvemula, nari óchétcheya ni sonanara, nari awípahula ni alopwana, nari alipa‐wiya, nari ókhalela nrima, nari ówuryasha, nari ónyemula, nari awákha, herwa‐evolowa omwene wa Muluku. Nave akina a nyuwo, mwári awihiha; nyenya mwárapihiwa, nyenya mwáhélihiwa, nyenya mwáhériwa ékhaikhai, mu nsina na Apwiya Yesu Kristu, ni mwa Munepa wa Muluku ahu. Itchu sothe sene sinnemyeryeryiwa wa miyo; nyenya sothe sene hasinaphwanyerya etchu. Itchu sothe sene sinnemyeryeryiwa wa miyo, nyenya nkirwa‐kilamuleliwa ti emoha. Sólya ti serukulu, nave erukulu ti ya sólya; nyenya Muluku anarwa‐apahula yela ni iha. Nyenya mwíli hori wa mararuwo, nyenya wa Apwiya, ni Apwiya a mwíli; nyenya Muluku ávíha Apwiya, navetho anarwa‐anivíha hiyo mwa ikuru sawe. Hamunasuwela wi míli anyu eri itchu sam’mwílini sa Kristu? Mano kinarwa‐kikusha itchu sam’mwílini sa Kristu ni wera itchu itchu sam’mwílini sa muthiana órope? Muhereno hihá hoe. Akhweya hamunasuwela wi yowo aphitanyiwe ni muthiana órope ori mwíli mmoha? Vawi, eli awo, ani, enarwa‐ekhala mwíli mmoha. Nyenya yowo aphitanyiwe ni Apwiya ori munepa mmoha. Tchawani ochapaheya. Yotcheka ekina mutchu éra eri vate va mwíli; nyenya órope anatchekela mwíli awe wa yowo mekhiye. Akhweya hamunasuwela wi mwíli anyu ori empa ya Munepa Wawéla, yowo ori mwa nyuwo, yowo murianyuno wa Muluku? Nave hamunakhala a nyuwo mekhinyu. Vawi mwáthummwa ni esisapo aya yowalamela: ntakhara awe chichimihani Muluku m’mwílini mwanyu. Nyenya sa iha mwárempanyu iha; ti waphama wa mutchu ohimutannya muthiana. Nyenya ntakhara a ochapaheya mutchu akhaleno muthiana a yowo mekhiye, ni muthiana akhaleno mulopwana a yowo mekhiye. Mulopwana owo aveléle wa muthiana sophwanelela sawe; nyenya emohamohatho muthiana wa mulopwana. Muthiana hanono olamulelo wa va mwílini awe wa yowo mekhiye, nyenya mulopwana: nyenya mummotho mulopwana hanono olamulelo wa va mwílini wa yowo mekhiye, nyenya muthiana. Muhiványaneke, nyenya ni wemyeryeryana wanyu welukuluku, wi mwiveléle múvekelani, nave mukhaletho vamoha, wi Satana anáwéheni, ntakhara a ohíhíha wanyu. Nyenya ela kinalocha ntoko mwa wemyeryerya, tahi ntoko molamula. Nyenya okákhala phama atchu othene yákhanle ntoko mummo kikhalelaka miyo mekhaka. Nyenya mutchu mmoha ókhalano yamahalawe ya yowo mekhiye wa Muluku, mukina yammori, mukina yammori. Nyenya kinalocha wa yawo ehithenle, ni wa anámukhwele, wi ti waphama wa yawo yakhalatho wi ntoko yomi. Nyenya yáhisuwelaka wíhíha, ethelihiwe; ntakhara ti waphama othela opwaha ni weyela murima. Nyenya ótheliwa’wo kinnálamulela, tahi miyo hoe, nyenya Apwiya, wi muthiana ahimuhiye mulopwana, nyenyatho amuhiya íkhaleleru óhitheliwa, akhweya átánihiwetho ni mulopwana owo, nave mulopwana ahimwalaneno muthiana. Nyenya wa akinaku aya awo yomi kinalocha, tahi Apwiya, Khwino munna mukina árinono muthiana óhiroromela, nave yowo anemyeryerya m’murima okhalano vamoha, ahimwalaneno. Nave muthiana yowo orinono mulopwana óhiroromela, emyeryerya m’murima yowo okhalano vamoha, ahimwalaneno mulopwana owo. Vawi mulopwana óhiroromela owo anélihiwa mwa muthiana owo, ni muthiana óhiroromela anélihiwa mwa munna owo; khwino wahákhanle hihá, anamwanányu ekákhala óhiryeheryeya, nyenya vano enakhala awéla. Nyenya óhiroromela owo avinya’vo, tavinye’vo. M’milachu yawihiha hanamakiwa okapuro munna owo, nari murokora owo. Nyenya Muluku ónítchana hiyo m’murecheleni. Vawi osuwela oni hai muthiana we, khwino onarwa‐ovulusha mulopwana owo? nari osuwela oni hai, mulopwana we, khwino onarwa‐ovulusha muthiana? Nyenya, ntoko Apwiya, akawenliye wa othene, ntoko Muluku ítchanniye othene, mummo écheke. Nave wawihihá kinnathanlela m’milokoni yothene. Mukina oheriwa óthikiliwa? Ahikhale óthikiliwa. Mukina oheriwa óhithikiliwa? Ahithikiliwe. Othikiliwa hiwanono etchu, ni ohithikiliwa hiwanono etchu, nyenya okhapelela wa malamulo a Muluku. Mutchu íkhalele mu witchaniwa mummo ítchaniwiye’mo. Wáhitchaniwa ori kapuro? Ohithokororyeru: nyenya waweryakatho okhala nethi, wereno tchiri. Vawi yowo ítchaniwe mwa Apwiya, ari kapuro, ori nethi mwa Apwiya: mummotho awitchaniwa owo, ari nethi, ori kapuro wa Kristu. Mwáthummwa ni esisapo aya; muhikhale akapuro a atchu. Mutchu, mummo ítchaneliwiye’mo, anna, akhale mummo ni Muluku. Nyenya olocha sa asimwali, nkinono nlamulo na Apwiya; nyenya kinólélani kinonelaka miyo, ntoko awákhela ikharari wa Apwiya okhala óroromeleya. Ntakhara awe kinera wi ela ti yorera ntakhara a wukhula wa mahiku yala, wi ti waphama wa mutchu okhala ntoko akhaleliye. Womakiwa wa muthiana? Ohikhwele otaphuwa. Wotaphuwa wa muthiana? Ohikhwele muthiana. Nyenya nari wathela, hotchenke; nave mwali atheliwa, hatchenke. Nyenya awihiha enarwa‐ekhalano yawukhula m’mwílini, nave kinnohiyani. Nyenya ela kini, anna, elukuluku yokhuveya, wi vano yawo arinono athiana yikhaleleru wi ntoko hanono; ni yawo enanla, wi ntoko henanla, ni yawo enahakalala, wi ntoko henahakalala; ni yawo enathuma wi ntoko hanono etchu; ni yawo enerano elapo ya vathi, wi ntoko henerasha; vawi woneya wa elapo ela onnavira. Nyenya kinakhwela wi mukhale óhithokororya. Yowo ohithenle owo onathokororya itchu sa Apwiya, wi ahakalalihe Apwiya; nyenya yowo othenle owo onathokororya itchu selapo ya vathi, wi amuhakalalihe mwariye. Nave muthiana ótheliwa ni mwali ennahiyanatho. Yowo ohitheliwe owo onathokororya sa Apwiya, wi akhale awéla m’mwílini ni m munepani; nyenya yowo ótheliwe owo, onathokororya selapo ya vathi, wi amuhakalalihe mulopwana owo. Nyenya ela kinalocha mwa yawiphwanyerya wanyu wa nyuwo mekhinyu; tahi wi koreyeni murákho, nyenya wokhaviheryani werano yeyo enaphwanelela, ni otchara otchara womutchara Apwiya, vahikhala’vo yorukunuwela. Nyenya mukina éra wi onnamwerela mwanawe mwamuthiana yohimphwanelela, varikimpwaha’vo vomwali vawe, nave wakhweleyaka wera hihá, ére yeyo onakhweliye, hanatcheka; athelihiwe. Nyenya yowo onémela óthikitheryeya m’murimani mwawe, óhikhalano yawákeleliha, nyenya ókhalano olamulelo wa va yokhwela ya yowo mekhiye, anyesererya ela m’murimani mwa yowo mekhiye, okhapelela mwanawe mwamuthiana, onerano phama. Mwawihihá yowo onamutheliha mwanawe mwamuthiana onnerano phama, nave yowo ohinamutheliha onnerano mopwaha. Muthiana onnamakiwa iyawe oríye mukumi, nyenya akhwile mulopwana ótaphuliwa, wi atheliwe ti yowo onamukhweliye, nyenya mwa Apwiya. Nyenya onnakhala óhakalala wopwaha íkhalelaru ntoko mummo oríye, ntoko mwa wupuwelela waka; nave kinnanyiherya wi miyotho kokhalano Munepa wa Muluku. Nyenya wa soveléliwa ephepa wa sophwaniherya. Ninnasuwela wi nokhalano miruku othene. Miruku ennóséla, nyenya osivela onnamakelela. Mukina éra wi onnasuwela etchu, hapachenrye osuwela ntoko onaphwaneleliye osuwela. Nyenya mukina amusivela Muluku, yola tanasuweliwa ti Yowo. Vano olocha sa olya soveléliwa ephepa wa sophwaniherya, ninnasuwela wi yophwaniherya tahi etchu velaponi ya vathi, ni wi havovo Muluku nyenya mmoha. Vawi naritho erivovo yeyo eneriwa miluku, akhweya wirimu, nari velaponi ya vathi, ntoko eriaya’vo miluku minchipale, ni apwiya anchipale; nyenya wa hiyo oriwowo Muluku mmoha, Atithi yawo itchu sothe sene sinarwelaya’wo, ni hiyo ophiyerya wa Yowo; ni Apwiya mmoha Yesu Kristu, yowo itchu sothe sene sinakhalaya mwa Yowo, ni hiyo mwa Yowo. Nyenyatho miruku heri mwa othene; nyenya akina, ókhovelela yophwaniherya ophiyerya hihano, annalyaru ntoko yoveléliwa ephepa wa yophwaniherya; nave yawupusherya‐ya‐murima eriaya yochétcheya, ennarípihiwa. Nyenya yólya henanemyeryeryiha wa Muluku; akhweya nahilya hannathowiwa; akhweya nalya hannaphwanyeryaru etchu. Nyenya weheryani wi olamulelo anyu yowo oni okhale wokwachuliha óchétcheya awo. Vawi mukina awona weyo yowe orinono miruku, okilanthe va yólya m’pa ya yophwaniherya, nki yawupusherya‐ya‐murima, oríye óchétcheya, herwa‐emulipiha olya soveléliwa ephepa wa sophwaniherya? Vawi mwa mirukuá óchétcheya owo annariméla, ti munna yowo Kristu ámukhwenliye. Nyenya vawatchekela anna, ni ohoma yawupusherya‐ya‐murima yochétcheya, munnamutchekelatho hihá Kristu. Ntakhara awe, yólya yamukwachuliha munnaka, nkirwakikhúra enama okhala wokhala, wi kini kimukwachulihe munnaka. Nka nethi? Nka murummwa? Nkimónne Yesu Apwiyahu? Nyuwo hamuri muteko aka mwa Apwiya? Kahiri murummwa wa akina, nyenya nto kiriaka wa nyuwo; vawi eneneryo ya orummwa waka ti nyuwo mwa Apwiya. Yawirúhano aka wa yawo enakikoha miyo ni yela. Mano hinanono olamulelo wolyelya ni wowuryerya? Mano hinanono olamulelo waweché?-?chano muthiana, ti munna, ntokotho arummwa akina, ni anna a Apwiya, ni Kefa? Akhweya hiyo mekhihu, Barnaba ni miyo, hinanono olamulelo wohipharela muteko? Maurutato tani yowo onahela ekhocho, va mahiku aya, anítchunela sawawe mekhiye? Tani onála mithe mipesa, ahinalya yawimma aya? Nari onakukhula muloko tani, ahinawurya mapele aya a muloko’wo? Mano kinuluma iha ntoko mwa atchu? Akhweya malamulo henalochatho hiho? Vawi m’malamulo a Mose morempwa’mo, Ohinaphuta enyope enípitchaya olya. Muluku annathokororya inyope nna? Akhweya analocha ela mothe mwene ntakhara a hiyo? Vawi, ntakhara a hiyo turempwaya; ntakhara mulipa‐olima onnaphwanela olima ni oweheryerya, ni awipitcha owo onnerano ni oweheryerya wokawanano. Nomiseryani nyuwo sa munepa, mano ti itokotoko hiyo nathukumanya sa mwíli anyu? Akina yarinono olamulelo yowo va nyuwo, tahi hiyo nki wopwaha? Nyenya hanenreno olamulelo yowo; nyenya ninnemyeryerya sothe sene, wi n’ni neremwerano yosheleliha ya Mitchaka Yaphama ya Kristu. Hamunasuwela wi yawo enaruméla sa empa ya Muluku ennólya sa m’pa’mmo, ni yawo enémelela eyupo yephepa, ennakawanano eyupo yephepa? Hihátho Apwiya álamula wi yawo enalaleyerya Mitchaka Yaphama ekhaleke akumi ni Mitchaka Yaphama. Nyenya miyo nkénreno etchu ya iha; nave nkinarepa iha wi ekhale yawihihá ni miyo; vawi onnakirérela miyo okhwa, nyenya mukina ahere wi titherutheru withamala waka. Vawi kalaleyerya Mitchaka Yaphama nkanono etchu yawithamalano; vawi yokákeleliha tinakiphara; vawi kinnatakhaliwa miyo káhilaleyerya Mitchaka Yaphama. Vawi kerano ela mwawemyeryerya, yamahala kiriakano; nyenya mohemyeryerya, károromeliwa mwa nahota. Yamahaláka ti sheni vano? Wi volaleyerya Mitchaka Yaphama kere wi Mitchaka Yaphama ekhale yasíyo ene, wi kihipahule olamulelo aka wa m’Mitchaka Yaphama. Vawi káriaka nethi wa othene, káhikeriha mekhaka mukapuroni wa othene, wi kíphwanyerye awácha. Nave wa aYuda kákhala ntoko mYuda, wi kíphwanyerye aYuda; wa yawo eniwelela nlamulo ntoko awiwelela nlamulo, nari kahákhanlaka mekhaka awiwelela nlamulo, wi kíphwanyerye yawo eniwelela malamulo; wa yawo óhikhalano nlamulo, kihikhanle awikhalelaru miyo óhikhalano nlamulo wa Muluku, nyenya awiwelela nlamulo wa Kristu, wi kíphwanyerye yawo ahinono nlamulo. Wa alipa‐ochétcheya kákhala ntoko óchétcheya, wi kíphwanyerye alipa‐ochétcheya. Kiri sothe sene wa atchu othene, wi vothe vene kavulushe akina. Nyenya kinnerano sothe sene ntakhara a Mitchaka Yaphama, wi kikhale awátánano. Hamunasuwela wi yawo enopihana ochapha sa wupuwa, ennatchimaka othene, nyenya mmoha tanákhela yotchuwa? Mwawihihá tchimakani, wi mwakhele. Nyenya yowo onachochorowasha anníhíha sothe sene. Nave yala ennerano hihá wi yakhele koroa awúcha; nyenya hiyo óhúcha. Ntakhara awe miyo kinnatchimaka mwawihihá, tahi ntoko mokhwa?-?minikwa. Kinnawana mwawihihá, tahi ntoko omana erimu; nyenya kinathakamela vathi mwíli aka, nave kinnera kapuro; wi, akhweya nari kilaleyenryaka wa akina, kini kikhale óriméla mekhaka. Vawi nkinatchuna, wi mukhale óhisuwela, anna, wi makholo ahu othene yári vathi va neku, elapuwa emaka othene; ebatisiwa othene wa Mose, mu nekuni, ni m’maka, elya othene yólya ya munepa emohamoha; ewurya othene yowurya yamunepa emohamoha; vawi yáwurya mwa mwala wamunepa wawátchara; nyenya mwala owo ti Kristu. Nyenya anchiene a yawo Muluku háhakalanleno; vawi yámwaramwashiwa mu’takhwani. Nyenya itchu iha sáhéreya, sikhale son’lopola hiyo wi nihikhalele minkhela sonanara, ntokotho yawo yákhalenlaya minkhela. Akhweya muhikhale óthamala sophwaniherya, ntoko akina a yawo, ntoko orempwaya, Atchu yákilathi vathi olya ni owurya, evinya enathata. Akhweya nihikhaleno ochapaheya ntoko akina a yawo yákhanlayano ochapaheya, yuwa nihiku nimoha masanaru masana meli owapula araru. Akhweya nihiwéhe Apwiya, ntoko akina a yawo yáwéhilaya, etholowa ni inowa ihe. Akhweya muhichénye, ntoko akina a yawo yáchénnyaya, etoloshiwa ti mulipa‐otolosha owo. Nyenya iha sáhéreya wa yawo ntoko son’lopola, nave sárepwenle on’lopola hiyo, yehu makutchuwelo a elukuluku ya vathi vano ephiyalaya va hiyo. Ntakhara awe yowo onera wi ori sololo, íweherye wi anáthowe. Hiyomorenleni nyuwo yawéha nyenya yomutchu; nyenya Muluku ori óroromeleya, yowo harwa?-?emyeryerya nyuwo wi mwehiwe opwaha ni wiwo munaweryelanyu; nyenya vamoha ni yawéha anarwa‐iyathitho vovuluwelavo, wi mwahiwerye ovilela’wo. Ntakhara awe, ósiveliwáka, tchawani othamala sophwaniherya. Kinalocha ntoko wa alipa‐miruku; anyiheryani nyuwo yeyo kinalochaka. Ekahi ya murélo yeyo n’narélihahu, hai eyátáno ya nikhami na Kristu? Epau yeyo n’ninnahu heri eyátáno ya mwíli wa Kristu? Vawi epau ti emoha, mwawihihá hiyo anchiene na mwíli mmoha; vawi hiyo othene ninnolya epau emoha yeyo. Nkawehani Israyeli ntoko mwa mwíli; yawo enalya iphepa iho hiyanono eyátáno ni eyupo yephepa? Kini sheni vano? wi yoveléliwa ephepa wa sophwaniherya titchu? Akhweya wi yophwaniherya titchu mano? Nyenya kinalocha wi hiho amalapo enavelélaya ephepa enaveléla wa masololo; nave nkinakhwela wi nyuwo mwátáne ni masololo. Hamuwerya owuryerya ekahi ya Apwiya, ni ekahi ya masololo; hamuwerya wakhela o’hasarini wa Apwiya, ni o’hasarini wa masololo. Akhweya ninnawunliha ehache Apwiya? Mano ikuru sahu sinnampwaha Yowo? Itchu sothe sene sinnemyeryeryiwa; nyenya sothe sene hasinaphwanyerya etchu. Itchu sothe sene sinnemyeryeryiwa; nyenya sothe sene hasinamaka. Mutchu ahitchune sa yowo mekhiye, nyenya sa mukhwawe. Etchu yeyo enatumihiwa va’puroni va marocha na’nama, mulye, óhikoha etchu ntakhara a yawupusherya‐ya‐murima; vawi elapo ya vathi ti ya Apwiya, ni osareya waya. Mukina a alipa‐ohiroromela awitchanani, nave munnatchuna oya’wo; mulye yeyo munavahiwanyu, óhikoha etchu, ntakhara a wupusherya‐ya‐murima. Nyenya mukina alocha ni nyuwo, Yoveléliwa ephepa ela, muhilye, ntakhara a yowo ólénle owo, nave ntakhara a yawupusherya‐ya‐murima. Kinalocha yawupusherya‐ya‐murima, tahi ya weyo mwanene, nyenya ya mukina owo; vawi onethi aka oneriwa hai ni yawupusherya‐ya‐murima ya mukina? Miyo kákhela mwa ikharari, hai kinaheleliwaka ntakhara a ela yeyo kinathamalaka’vo? Ntakhara awe nari mulyaka, nari muwuryaka, nari mweraka etchu ekina, erani sothene o nchichimiho na Muluku. Khalani óhikwachuliha, nari aYuda, nari aHelene, nari muloko wa Muluku; ntoko miyotho kinahakalalihaka othene mwitchu sothe sene, kihinakhwela yawiphwanyeryaka, nyenya ya muloko’wo, wi ovulushiwe. Khalani ókitakiherya miyo, ntoko miyotho kinamutakiheryelaka Kristu. Nave kinnothamalani wi mwitchu sothe sene munnakupuwela miyo, ni wi munnakhapelela ikano ntoko kávelénlaka wa nyuwo. Nyenya kinakhwela wi musuwele, wi muru wa atchu othene ti Kristu; ni muru wa muthiana ti mulopwana; nave muru wa Kristu ti Muluku. Mulopwana yowo onawariha muru, onavekeliye nari onalocheliye, onanyemula muru awe. Nyenya muthiana yowo onavekela, nari olochela, akhununle muru awe, onanyemula muru awe; vawi ori emohamoha ometchiwa. Vawi muthiana ákíkhunéla, ahameliwetho; nyenya ohameliwa nari ometchiwa wámúlihaka muru, íkhunéle. Vawi mulopwana hanaphwanela owariha muru, ntakhara ori yophwaniherya ni nchichimiho na Muluku: nyenya muthiana ori nchichimiho na mulopwana. Vawi mulopwana hanakhala a wa muthiana; nyenya muthiana a wa mulopwana; vawitho mulopwana hápachushiwe ntakhara a muthiana; nyenya muthiana ntakhara a mulopwana; ntakhara a yela muthiana anaphwanela okhalano olamulelo va muruni vawe, ntakhara a angelo, nyenyatho muthiana hanakhala óhikhalano mulopwana, nari mulopwana óhikhalano muthiana, mwa Apwiya. Vawi ntoko muthiana oríye a wa mulopwana, mwawihihátho mulopwana ori mwa muthiana; nyenya itchu sothe sene siri sa wa Muluku. Anyiheryani mwa nyuwo mekhinyu; ti wophwanelela wi evekeleke wa Muluku, ehikhunénle muru? Sopachushiwa mkhataya hasinanihusiha wi mulopwana aphuwa mihi ennamuronya? Nyenya muthiana aphuwa mihi, ti nchichimiho wa yowo; ntakhara mihi awe távahiwiye ntoko yawikhunélano. Nyenya óneya mukina ntoko óványa, hinanono makhalelo awihiha, nari hiyo, nari muloko wa Muluku. Nyenya volaleyerya ela nkinothamalani nyuwo, vawi hamunathukumanela yorera, nyenya yonanara. Vawi vopacherya vaya munathukumananyu m’mulokoni, kinniwa wi vannakhala ovuhana mwa nyuwo; nave kinnemyeryerya vakina’vo. Vawi onnaphwanelela wi vakhale omwaryeya mwa nyuwo, wi yawo enemyeryeryiwa yonihiwe wa nyuwo. Ntakhara awe, munathukumananyu vamoha honaphwanelela olya mukonelo wa Apwiya; vawi munalyanyu mukina onnikusherya khuluwi mukonelo awe wa mekhiye, nave mukina onnavoliwa etala, ni mukina onnahapaliwa. Nki himwanono ipa solyelya’mo? Akhweya munnanyemula muloko wa Muluku, ni wanyemula yawo ahikhanleno etchu? Kini kiloche sheni wa nyuwo? Mano kinothamalani nyuwo mummo? Nkinothamalaniru. Vawi miyo káhákhela wa Apwiya, yeyotho kávelénlaka wa nyuwo, wi Apwiya Yesu ohiyu yole áveléliwiye, ákusha epau; nave árélihaliye, áhinna, ii, Ela ti mwíli aka wa wa nyuwo; erani ela ekhale yokupuwelano yaka. Wawihihátho ekahi, yólya emanle, ni wi, Ekahi ela ti nlakano nahihano mu nikhamini mwaka; erani ela, mahiku othene munawuryanyu, ekhale yokupuwelano yaka. Vawi mahiku othene munalyanyu epau ela ni owurya ekahi, munnalaleyerya okhwa wa Apwiya ophiyerya aniriye arwe Yowo. Ntakhara awe yowo ani alye epau, nari yowo ani awurye ekahi ya Apwiya mohiphwanelela, anarwa‐akhala ótchekela mwíli n’nikhami na Apwiya. Nyenya mutchu iweheryerye mekhiye, nave wawihihá alye epau, ni owurya ekahi. Vawi yowo onalya ni owurya onalya awurya yothoriha ya wa mekhiye, ahirórakaru mwíli owo. Ntakhara awe anchipale mwa nyuwo ennachétcheya, enicheliwa, nave anchipale ennarupa. Nyenya nírónre mekhihu hanikathorihiwe. Nyenya vothorihiwa, ninnalakiwa ti Apwiya, wi n’ni nivanyiwe vamoha ni elapo ya vathi. Ntakhara awe, annaka, munathukumanelanyu olya, wehanakani. Mukina avoliwa etala alye owannyawe; wi muni muthukumanele yothoriha. Nyenya sikinako saya iha kinarwa‐kithoriha kirúle miyo. Nyenya sa samahala samunepa, anna, nkinakhwela wi mukhale óhisuwela. Munnasuwela wi mwárianyu amalapo mwákushiwa oya wa sophwaniherya ihe sihinalocha, ntoko mwáhóliwanyu. Ntakhara awe kinnolélani nyuwo, wi havovo mutchu awuluma mwa Munepa wa Muluku ani ére wi Yesu tawulumeliwa; nave havovo mukina anawerya olocha, Yesu ori Apwiya, nyenya mwa Munepa Wawéla. Nave vari samahala sohiyana, nyenya Munepa mmoha yowo. Nave vari marumélelo óhiyana, nyenya Apwiya mmoha yowo. Nave vari saweriwa sohiyana, nyenya Muluku mmoha yowo, awerano itchu sothe sene mwa othene. Nyenya wa othene wovahiwa woneya wa Munepa wi iphwanyeryeno. Vawi wa mmoha wovahiwa mwa Munepa masu a miruku; nyenya wa mukhwawe masu ósuwelasha, ntoko mwa Munepa mmoha yowo; wa mukina nroromelo, mwa Munepa mmoha yowo; ni wa mukina samahala sa mapenusheryo, mwa Munepa mmoha yowo; ni wa mukina saweriwa sa ikuru; ni wa mukina olochela ni wa mukina marórelo a minepa; ni wa mukina malumi a miloko‐miloko; ni wa mukina mataphulelo a malumi. Nyenya sothe sene iha anerano ti Munepa mmoha yowo, aphara mukina va mekhiye ntoko anakhweleliye. Vawi ntoko mwíli oriaya mmoha, okhalano sam’mwílini sinchipale; nyenya sam’mwílini sothene sa mwíli owo, siriaya sinchipale, siri mwíli mmoha; mwawihihátho Kristu. Vawitho mwa Munepa mmoha hiyo othene tinábatisiwahu ovolowa m’mwílini mmoha, nari aYuda, nari aHelene, nari akapuro, nari anethi; nave othene yehu náwuryihiwa Munepa mmoha. Vawitho mwíli honakhala yam’mwílini emoha, nyenya sinchipale. Nnani nalocha wi, Kihikhanlaka ntata, nkiri a mwíli; mano hanri na mwíli ntakhara yela? Nave náru nalocha wi, Kihikhanlaka nitho, nkiri a mwíli; mano hanri na mwíli ntakhara a yela? Mwíli wothene wákhanle nitho, wemurya wákhale vavi? Nyenya vano Muluku áhiyathi sam’mwílini sothene iho m’mwílini, ntoko ákhweleliye. Nyenya sothe sene sákhanle yam’mwílini emoha, mwíli wákhale vavi? Nyenya vano vari sam’mwílini sinchipale, nyenya mwíli mmoha. Nave nitho haniwerya olocha ni ntata, Nkinotchuna weyo; naritho muru ni inani, Nkinotchunani nyuwo. Nyenya tchiriene sam’mwílini iho sineriwa sochétcheya m’mwílini, sinnakhweleya; nave hiho n’nerahu soyeva nchichimiho m’mwílini, va iha ninneyerya nchichimiho nawácha wopwaha; ni itchu sohirera sikhaleno yorerihasha yopwaha. Nyenya sorera sahu hinathowiwa; nyenya Muluku álucheleliha mwíli, avaha nchichimiho nawácha wa yothowiwa eyo; wi vahikhale omwalana m’mwílini; nyenya wi sam’mwílini siphwanaphwane ni othoko?-?roryana ekina ni ekhwaya. Nave nari yam’mwílini emoha yona osósa, sam’mwílini sothene sinnúlána wiwela vamoha; nari emoha yachichimihiwa, sam’mwílini sothene sinnúlána okhalano vamoha. Nyenya nyuwo mwa mwíli wa Kristu, ni sam’mwílini, mmoha va mekhiye. Navetho Muluku áthanla akina m’mulokoni, vopacherya arummwa, anawili alipa‐miririmo, aneraru alipa‐ohusiha, vavo sotikiniha, vavo samahala sa mapenusheryo, makhaviheryeryo, mathoriheryo, malumi a miloko‐miloko. Mano othene tárummwa? Othene ti alipa‐miririmo mano? Othene tawera sotikiniha mano? Mano othene ákhalano samahala sa mapenusheryo? Mano othene ennuluma ni malumi? Mano othene ennataphulela masu? Nyenya tchunashani samahala sopwaha. Nave kinnawonihani ephiro yorera yopwahasha. Nari kúlumaka malumi a atchu, ni ángelo, nyenya nkinono osivela, kinakhala enyachu yawopiwa, nari muthipo woruma. Nave nari kiweryaka olochela, nave kinasuwelano sawiphíni sothene, ni miruku yothene, nave nari kirino nroromelo nothene, wi kinasusa miako, nyenya nkinono osivela, kiri etheru ene. Nave nari kivelélaka muhakhu aka wothene wavakulela alipa‐oháwa, nave nari kivelélaka mwíli aka wi weyeliwe m’moroni, nyenya nkinono osivela, nkinaphwanyerya etchu hoe. Osivela onnikhalelaru okhala wokhala, ori wepewe; osivela honakakamela; osivela honasuwela withamala, honirumiha, honera sohiphwanelela, honatchara sa mwanene mekhaya, honasarasareya murima, honupuwelela sonanara; honahakalalela owoka, nyenya onnahakalalela eparipari; onnúhela itchu sothene, onnaroromela itchu sothene, onnaweheryerya itchu sothene, onnavilela itchu sothene. Osivela honavela okhala wokhala, nyenya akhweya solochela sinarwa‐sikhala etheru, nari malumi enarwa‐emála, nari miruku enarwa‐ekhala etheru. Vawi hiyo ninnasuwela mwápure‐mwápure, nave ninnalochela mwápure‐mwápure. Nyenya yophámeya ephiyalaya, vava nto ya mwápure‐mwápure enarwa‐ekhala etheru. Káriaka mwana kámuluma ntoko mwana, kánányiherya ntoko mwana, kánálakhanyerya ntoko mwana; vano kiriaka mutchu sonamwane iho kinera wi ti etheru. Vawi vano ninnona mwiweheryo, ntoko moshiphela; nyenya vavo va mithoni ni va mithoni. Vano kinnaróra mwápure‐mwápure; nyenya vavo kinarwa‐kirórasha wi ntoko kiniriaka oróriwa. Nave vano sinnikhalelaru nroromelo, oweheryerya, osivela, soraru iha; nyenya etokwene ya iha ti osivela. Tcharani osivela; nyenya tchunashani samahala samunepa, nyenya wopwaha wi mulocheleke. Vawi yowo anuluma nlumi hanuluma ni atchu, nyenya ni Muluku; ntakhara havovo mutchu oniwa, nyenya mwa munepa onnuluma sawiphíni. Nyenya yowo onalochela onuluma ni atchu yotchukelela, ni yokhomáliha, ni yohakararya. Yowo onuluma nlumi, onitchukelela mekhiye, nyenya yowo onalochela onatchukelela muloko. Nave kinakhwela wi nyuwo othene mulumeke malumi, nyenya tchiriene wi mulocheleke; nave ólochela onnampwaha awuluma malumi, ahitaphulelaka, wi muloko wakhele yotchukelela. Nyenya vano, anna, karwa wa nyuwo ni wuluma malumi, kini kophwanyiheryeni sheni, káhuluma ni nyuwo nari mwawupulula, nari musuwelasha, nari mulochela, nari muhusiha? Nari itchu hiho ihinono okumi sovaha oruma, ntoko kariviko, nari tchakare, sáhihiyanihaka marumelo, eni esuwanyeye hai yeyo enopiwa eyo nari wipiwa? Vawi nipeka navaha oruma wohisuwanyeya, tani ani iryeheryele o’khochoni? Mwawihihátho nyuwo khwino mwa nlumi mwáhivaha masu óhíweya phama, eni esuwanyeye hai yeyo enulummwa? Vawi muni mukhale awuluma mu’tchekuni. Yokhala, variaya, miloko minchipale yawihiha ya masu velaponi ya vathi, nave hiyavovo etchu yeyo ehikhanleno masu aya. Ntakhara awe, káhisuwelaka ikuru sa masu awo kini kikhale wa yowo onuluma owo óchipwirya, nave awuluma owo ani akhale óchipwirya wa miyo. Mwawihihá nyuwotho ntakhara mwa ótchunasha samahala samunepa, tchunani wi mwachihe otchukelela wa muloko. Ntakhara awe awuluma nlumi, avekele wi ataphuleleke. Vawi kavekela mu nlumi, munepáka tunavekela, nyenya osuwelasha waka onakhala wohima etchu. Vari’vo sheni vano? Kinavekela ni munepa, nyenya kinavekelatho ni osuwelasha waka: kinipa ni munepa, nyenya kinipatho ni osuwelasha. Ntakhara waréliha ni munepa, nki yowo ori óhihuserya ani ére Amen hai, vothamala vá, ntakhara hanasuwela yeyo onalochá? Vawi tchiri weyo onnathamala phama, nyenya mukina owo hanatchukeleliwa. Kinnamuthamala Muluku wi kinnuluma malumi wopwahani nyuwo othene; nyenya m’mulokoni kinnatchuna wuluma masu mathanu ni osuwelasha waka wi kithoriheryetho akina, opwaha ni wuluma masu masana khumi mu nlumini. Anna, muhikhale anamwane musuwelasha, nyenya mu yonanara khalani makwiya, nyenya musuwelasha awunnuwa erutchu. Worempwa m’malamulo, Ni atchu a malumi makina nave ni minuphi mikina kinarwa‐kulumano atchu ala; nave nari venre hihá herwa‐ekíwa Miyo, Apwiya tanalochaya. Mwawihihá malumi enakhala ntoko eneneryo, tahi wa yawo enaroromela, nyenya wa yawo ehinaroromela; nyenya olochela hori wa yawo ehinaroromela, nyenya wa yawo enaroromela. Ntakhara awe, muloko wothene wathukumana vamoha, nave othene enuluma malumi, nave evolowe’mo atchu yawo ehihusenrye nari yawo ehiroromenle, herwa‐elocha wi mokhala anepa? Nyenya othene yalochela, nave onavolowa’mo mukina yowo ohinaroromela, nari yowo ohihusenrye, onnavanyiwa ti othene; onnathorihiwa ti othene; sokhuweya sa murima awe sinnonihiwa; nave hihá anarwa‐athipela vathi eyuchi awe, amukokhorela Muluku, alaleyerya wi Muluku tchiri ori mwa nyuwo. Nki sheni vano, anna? Munathukumananyu mukina ni mukina onnakhalano salmo, onnakhalano mahusiheryo, onnakhalano wupulula, onnakhalano nlumi, onnakhalano mataphulelo. Munnerano sothe sene motchukelela. Mukina onulumiye nlumi ereno meli, nyenya ópwaha mararu hoe, nave motcharana; nave mmoha ataphuleleke. Nyenya ótaphulela áhikhala’vo, akhale lakalaka m’mulokoni, nyenya ulume mwa yowo mekhiye, ni Muluku. Nave alipa‐miririmo yulumeke meli nari mararu, nave akina esuweleno. Nyenya etchu yupululiwa wa mukina ókhala’vo, akhale lakalaka ópacherya owo. Vawi munnawerya othene nyu olochela mmoha mmoha, wi othene ehuserye, nave othene ehakararyihiwe; nave minepa ya alipa‐miririmo ennawiwelela alipa‐miririmo; vawi Muluku hari Muluku awakanyerya nyenya a murechele; ntoko mwa miloko yothene ya awéla murima. Athiana ekhale lakalaka m’milokoni. Vawi honemyeryeryiwa wa yawo wi yulumeke. Nyenya ekhale awiwelela, ntokotho malamulo enalochelaya. Nyenya yakhwelaka ohuserya etchu ekohe asíyaya a yawo mekhaya m’mawannyaya; vawi onnamúliha muru muthiana wuluma m’mulokoni. Mano masu a Muluku yákhumale wa nyuwo? akhweya yáphiyale wa nyuwo mekhinyu? Mukina éra wi ori mulipa‐miririmo, akhweya amunepa, aróre wi hiho kinorepelakani nyuwo iri nlamulo na Apwiya. Nyenya mukina akhala óhisuwela, ikhaleleru óhisuwela. Ntakhara awe, annaka, tchunashani olochela, nave muhihíhe wuluma malumi. Nyenya sothe sene sereye mophwanelela ni mokwasulela. Nave kinnosuwelihani, anna, Mitchaka Yaphama yeyo kólaleyenryakani, yeyotho mwákhenlanyu, yeyotho munemelanyu’mo, yeyotho munavulushiwanyuno; mwápharasha ntoko kénraka olaleyerya wa nyuwo; mwáhiroromenle siyo. Vawi káveléla wa nyuwo vopacherya, yeyotho kákhenlaka, wi Kristu ákhwenle sonanara sahu, ntoko mwa sorempwa; ni wi ávithiwa; ni wi ávíhiwa nihiku naneraru, ntoko mwa sorempwa; ni wi áhoneya wa Kefa; vavo wa khumi neli awo; vavo áhoneya elukuluku emoha wa anna ópwaha masana mathanu, anchiene a yawo ákhalaru ophiyerya hihano, nyenya akina árupa; vavo áhoneya wa Yakobo; vavo wa arummwa othene; nave vokutchulela vaya va othene, áhoneya wa miyotho ntoko mwana óhororiwa. Vawi miyo kiri mukhani a arummwa, kiri óhiphwanelela weriwa murummwa, ntakhara káhochahocha muloko wa Muluku. Nyenya ni ikharari sa Muluku kiri miyo ntoko kikhalenlaka; nave ikharari sawe sa wa miyo hasiri etheru, nyenya káphara muteko wawácha opwaha wa yawo othene; nyenya tahi miyo, nyenya ikharari sa Muluku hiho inakhala ni miyo. Miyo nto, nari yala, nalaleyerya mwawihihá, nave mwawihihá timwároromenlanyu. Nyenya Kristu álaleyeryiwa wi óvíhiwa wukhwani, nki akina mwa nyuwo hai enalochaya wi ovinya wukhwani hiwavovo? Nyenya ovinya wukhwani wahivovo, Kristutho hávíhiwe; nave khwino Kristu hávíhiwe olaleyerya wahu ori etheru, nroromelo nanyutho n’ri etheru. Navetho hiyo n’naphwanyiwa anamona awotha a Muluku; ntakhara náhérela namona olocha sa Muluku wi ámvíha Kristu; yowo ahámvíhaliye, wári hihá wi alipa‐okhwa henavíhiwa. Vawi alipa‐okhwa yáhivíhiwa, Kristutho hávíhiwa; nave khwino Kristu hávíhiwe, nroromelo nanyu n’ri etheru ene; mohikhalelaru okhala wokhala m’sotcheka sanyu. Ntakhara awe yawotho enarupa mwa Kristu yáriméla. Namuweheryeryaka Kristu mukumini yolaru, hiyo n’ri óhasuwa ópwaha a atchu othene. Nyenya vano Kristu óvíhiwa wukhwani yawima yamulepulo ya yawo enarupa. Vawi ntoko okhwa wárúlaya mwa mutchu, ovinya wukhwani wárúletho mwa mutchu. Vawi ntoko mwa Adamu othene ennokhwa, mwawihihátho mwa Kristu othene ennakhalihiwa akumi. Nyenya mukina ni mukina múthola wawe wa yowo mekhiye; yawima yamulepulo Kristu; vavo yawo a Kristu, vokóka vawe. Vavo vari makutchuwelo, aniriye arwe‐aveléle omwene wa Muluku, ti Atithi, avelihale othoriha wothene, ni olamulelo wothene, ni ikuru sene. Vawi onnaphwanelela olamulela ophiyerya awiyanthe amwichani othene vathi va manani awe. Mwichani ókutchulela yowo ani arwe‐apahuliwe ti okhwa. Vawi yowo álapiha sothe sene vathi va manani awe. Nyenya onalochiye wi sothe sene solapihiwa, vannasuwanyeya wi hanamwalakhanyerya yowo ámulapihenrye sothe sene iho. Nave alapiheryiwe sothe sene iho, vavo Mwana owo anarwa‐alapiheryiwa wa Yowo ámulapihenrye itchu sothe sene, wi Muluku akhale sothe sene mu sothe sene. Wahikhanle hihá, eni yere sheni yawo enabatisiwa ntakhara a alipa‐okhwa? Khwino alipa‐okhwa henavíhiwaru, ntakhara sheni enabatisiwaya ntakhara a yawo? Nki hiyotho hai n’riahu m’sawopiha mahiku othene? Kinnokhwa nihiku n’nihiku, kinnalipela va withamalela wa nyuwo, anna, wiwo kiriakano mwa Kristu Yesu, Apwiyahu. Khwino káwannaka ni inama o Efeso ntoko mwa mutchu, kinaphwanyerya’vo sheni? Alipa‐okhwa yáhivíhiwa, n’lye, niwurye vawi omelo n’nakhwa. Muhiwokiwe; wátána wonanara onnapa?-?hula makhalelo órera. Vinyani mwekhaikhai, nave muhitcheke; ntakhara akina hanono osuwelasha wa Muluku. Kinuluma wolamwihani nyuwo. Nyenya mukina onarwa‐alocha, Alipa‐okhwa enívíhiwe hai? Nave eni erweno mwíli wawihai? Ólosowa weyo, yeyo onamisá mekhá henakhalihiwatho okumi, yáhikhwa; nave yeyo onamisá, honamisa mwíli yowo oni orwe‐okhale, nyenya mmisoru akhweya wa trigu, nari wa muloko mukina; nyenya Muluku annavaha mwíli ntoko anakhweleliye; ni wa mmiso wothene mwíli wawaya‐wayasha. Enama yothene heri emohamoha; nyenya ekina ti ya atchu, ni ekina ti enama ya sophuwiwa, ni ekina ti enama ya ipalame, ni ekina ya ihopa. Vokhalatho míli ya wirimu, ni míli ya velaponi: nyenya nchichimiho na wawirimu ti nikina, ni nchichimiho na welaponi ti nikinatho. Vari nchichimiho na nsuwa, ni nchichimiho nikina na mweri, ni nchichimiho nikina na itheneri; vawi etheneri ennahiyana ni etheneri ekhwaya mu nchichimiho. Mwawihihátho tuniriaya okhalele ovinya wukhwani. Onnamisiwa mu eyuche, onnavíhiwa tahi mu eyuche; onnamisiwa m’munyemu, onnavíhiwa mu nchichimiho; onnamisiwa mochétcheya, onnavíhiwa mwikuru; onnamisiwa mwíli wophachuwano, onnavíhiwa mwíli wa munepa. Wárivovo mwíli wophachuwano, wokhalatho wa munepa. Wawihihátho worempwa, Mutchu ópacherya Adamu ári munepa wokumi. Adamu ókutchulela owo ári munepa wopachusha okumi. Nyenya yamunepa heri yopacherya, nyenya yophachuwano; vavo nto yamunepa. Mutchu ópacherya owo ori a vathi, a’tchaya. Mutchu anawili ori a wirimu. Ntoko a’tchaya owo, a’tchaya aneratho hihá; nave ntoko a wirimu, a wirimu aneratho hihá. Nave ntoko niwanrahu yolacha ya a’tchaya owo, n’narwa‐niwaratho yolacháya ya a wirimu owo. Nyenya kinnalocha ela, anna, wi mwíli n’nikhami hasiwerya ovolowa Omwene wa Muluku; nari eyuche henavolowa yeyo ehikhanle eyuche. Nkonani, kinnolélani yawiphíni; han’rwa‐nrupa othene, nyenya othene n’narwa‐nthatuwa, Mwilukuluku, mu waphila wa nitho, va nipeka nokutchulela; vawi nipeka n’narwa‐nruma, nave alipa‐okhwa enarwa‐evíhiwa óhúcha, nave hiyo n’narwa‐nthatuwa. Vawi yawucha ela ennaphwanela owara yeyo ehikhanle eyuche, ni ya okhwa ela owara yohikhwa. Nave yawucha ela eniriaya erwe‐eware yohikhala eyuche, ni yokhwa ela eniriaya erwe‐eware yohikhwa, vavo vanarwa‐vereya masu órempwa, Okhwa iwo womiryiwa mulapiha. Okhwa we, olapiha wá ori wowi? Okhwa we, mpúlá ori wowi? Nyenya mpúla wa okhwa ti otcheka; nyenya ikuru sa otcheka ti malamulo: nyenya Muluku athamaliwe, yowo ananivaha hiyo olapiha mwa Apwiyahu Yesu Kristu. Ntakhara awe, annaka ósiveliwa, khalani awitikitherya, óhisuseya, awácha m’mutekoni wa Apwiya, mahiku othene, musuwelaka wi werasha wanyu hori etheru mwa Apwiya. Nyenya sa yoveléla ya wa awéla murima, ntoko káthorihenryaka miloko yó Galatiya, mwawihihá erani nyuwotho. Nihiku nopacherya na sabata mukina ni mukina a nyuwo akhapelele mekhiye, ntoko mummo áphwanyenryiye, wi soveléla sihereye miyo kirúle. Nave kirúle, kinarwa‐káruma yawo munirianyu murwe‐muwere óphwanelela ni ikarata, eroweno yamahalányu o Yerusalemu. Nave waphwanelelaka wa miyo orowatho, enarwa‐erowa ni miyo. Nyenya kinarwa‐kirwa wa nyuwo, kipwahenrye o Makedoniya; vawi kinarwa‐kipwaherya o Makedoniya; nave akhweya kinarwa‐kítchála ni nyuwo, akhweyatho orupasa mahiku a nakhutu wi mwahikihóle miyo wothe wene wiwo kiniriaka kivire’wo. Vawi nkinatchuna owonani hihano kinámpwahaka; vawi kinaweheryerya olekela mwa nyuwo vakhani, Apwiya émyeryerya. Nyenya kinarwa‐kikhala o Efeso ophiyerya Pentekoste. Vawi vannakihuleyerya va milakoni vatokotoko ni vawereyasha, nave óványana ni hiyo tanchipale. Nyenya Timoteo arwa, wehani wi akhale ni nyuwo ahóvakaru; vawi anaphara muteko wa Apwiya, ntokotho miyo; ntakhara awe mutchu ahimvevule. Nyenya m’muhóle m’murecheleni, wi ahiye arwe wa miyo; vawi kinamuweheryerya vamoha ni anna. Nyenya sa Apolo, munna owo, komwakeleliha yowo, arwe wa nyuwo vamoha ni anna; nave hewári okhwela wawe wi arwe hihano, nyenya anarwa aniriye akhaleno elukuluku. Weheryani, mwíthipeleni mu nroromelo, mwíkhaliheni alopwana, lipihani. Sawinyu sothe sene sereye musivela. Nyenya kinnovekani, anna, (munnasuwela emusi ya Stefana, vawi eri yawima ya mulepulo ya Akaya, ni wi yáhiveléla mekhaya oruméla awéla murima), wi nyuwotho munnawemya awihiha, ni yowo anerano vamoha, ni opharasha muteko. Nyenya kinnahakalala ni orwa waya wa Stefana, ni Fortunato, ni Akayiko; ntakhara yawo yákikhwaniherya yeyo enothowani. Vawi yáhihimula munepáka ni wawinyu; ntakhara awe muróre awihiha. Miloko ya o Asiya ennolochelani nyuwo. Ennolochelani tchiri nyuwo mwa Apwiya, Akula ni Priska, vamoha ni muloko wa m’pa mwaya. Ennolochelani anna othene. Lochelanani ni onúla wawéla. Olochela wa miyo Paulo ni ntata naka. Mukina áhisivelaka Apwiya, akhale awulumeliwa. Apwiya annorwa. Ikharari sa Apwiya Yesu Kristu sikhale ni nyuwo. Osivela waka okhale ni nyuwo othene mwa Kristu Yesu. Amen. Paulo, murummwa a Kristu Yesu, ni okhwela wa Muluku ni Timoteo munna owo, wa muloko wa Muluku yowo ori o Korinto, vamoha ni awéla murima othene yawo ari mu Akaya mothe mwene. Ikharari wa nyuwo ni murechele sorwela wa Muluku Atithihu, ni Apwiya Yesu Kristu. Óchichimiheya Muluku ni Atithi a Apwiyahu Yesu Kristu, Atithi a ikharari ni Muluku a ohakararya wothene, ónihakararya hiyo mu ohóshiwa wahu wothene, wi niwerye hiyo wahakararya yawo ari muhóshiwa phyakala, ni ohakararya wiwo n’nahakararyiwahuno mekhihu ti Muluku. Vawi ntoko masóso a Kristu enanikówelaya, mwawihihátho ohakararya wahu onnakówa mwa Kristu. Nyenya nahóshiwa, ori nthowa na ohakararya ni ovulushiwa wanyu; nahakararyiwa, ori wa ohakararya wanyu wiwo onerasha mwa ovilela wa masóso yawo n’nonahu. Nave owehererya wahu wa wa nyuwo ti wotikitheryeya; vasuweliwaka wi ntoko murianyu awátána ni masóso awo, mwawihihátho ni ohakararya. Vawi hannakhwela anna, wi mukhale óhisuwela sa yonihósha nópannahuno mu Asiya, wi nákhulumuwa otokotoko, wopwaha ikuri sahu, mwawihiha wi murima wánípa nari sa okumi ahu; nyenya mekhihu nákhalano yonihósha ya okhwa mwa hiyo mekhihu, wi nihinyesererye va hiyo mekhihu, nyenya va Muluku yowo anavíha alipa‐okhwa; yowo ánákihale mukhwani otokotoko wawihiha, nave anarwa‐ákiha; yowo n’namuweheryeryahu wi anarwa‐ákihatho; vokhaviheryana nyuwotho n’nivekelo nanyu na wa hiyo; wi va yamahala ya wa hiyo yorwela wa atchu anchiene, vathamaliwe tátchu anchiene ntakhara a hiyo. Vawi withamalela wahu ti namona a yawupusheryahu‐ya‐murima, wi mu wéla ni orera murima wa Muluku, tahi m’miruku ya mwíli, nyenya mwikharari sa Muluku tiníkhapelenlahu mwilaponi ya vathi, nyenya mopwaha wa nyuwo. Vawi hannarepa wa nyuwo sikina, nyenya hiho munálakhanyanyu, nari hihotho munemyeryeryanyu; nave kinnaweheryerya wi munarwa‐mwemyeryerya ophiyerya mukutchuwelo; ntokotho mwanemyeryenryanyu hiyo vakina, wi hiyo na withamalela wanyu, ntoko mwawihiha nyuwotho murianyu withamalela wahu mu nihiku na Apwiyahu Yesu. Nave múlipiherya wiwo kánakhwela orwa wa nyuwo khalai, wi mwahikhaleno ikharari sanawili; ni olukama owannyu oya o Makedoniya, ni orwatho wa nyuwo kikókaka orwela o Makedoniya; ni ohóliwa ti nyuwo o Yudeya. Vavo, kákhwenlaka yeyo, mano káherano movirikanya‐virikanya? Akhweya hiho kinachichi?-?miheryaka murima mano kinnachichimiherya murima ntoko mwa mwíli. Wi va miyo vakhale éhe, éhe, ni hoe, hoe? Nyenya Muluku ori óroromeleya, wi masu ahu a wa nyuwo heyákhanle éhe ni hoe. Vawi Mwana a Muluku, Yesu Kristu, yowo álaleyiwe mwa nyuwo ti hiyo, (miyo ni Silvano ni Timoteo) heyákhanle éhe ni hoe, nyenya yári éhe mwa Yowo. Vawi ntoko málakhanyeryo a malakano a Muluku ariaya mwa Yowo éhe; ntakhara awetho ari mwa Yowo Amen, mu nchichimiho na Muluku mwa hiyo. Nyenya Yowo ananikilathiha vamoha ni nyuwo wa Kristu, anóchiha hiyo, ti Muluku; yowotho áneyenrye eneneryo, aninnya mwemesheryo wa Munepa m’mirima mwahu. Nyenya miyo kinítchana Muluku akhale namona vokumini vaka, wi wolevani nyuwo káhiyenryaka orwa o Korinto. Tahi wi ninnalamulela nroromelo nanyu, nyenya n’nakhala ókhaviheryanano otheya wanyu; vawi ni nroromelo ti munemelanyu. Nyenya kátitelela murima mwa miyo mekhaka, kihirwetho wa nyuwo ni othanana. Vawi miyo kóthananihani, tanitho yowo ani arwe‐akihakalalihe, nyenya yowo kimuthananihalaka? Nave kárepa yela mkhataya, wi kinarwaka kihikhaleno othanana wa yawo enaphwanela okihakalaliha miyo; ni ororomela mwa nyuwo othene, wi otheya waka ti wawinyu wa nyuwo othene. Vawi mu yohósha etokotoko ni osósa murima káhórepelani nyuwo ni mithori minchipale; tahi wi kóthananiheni, nyenya wi musuwele osivela wa wa nyuwo, wiwo kiriakano wopwaha. Nyenya mukina athananiha, hakithananihale miyo, nyenya vakina vaya (wi kihohokoleni) nyuwo othene. Wa awihiha owo olaka wu weriwe ti anchipale onnakhwána; mwawihihá vakina vaya wi nyuwo m’mukhurumuwele ni omuhakararya, wi awihiha owo anamiryiwe ti othanana wawáchasha iwo. Ntakhara awe kinnovekani nyuwo wi m’mutitelelihe yowo osivela wanyu. Vawi ntakhara a ela kórepatho, wi kisuwele merelo anyu, mwári awiwelela mu sothe sene. Nyenya yowo munamukhurumuwelanyu etchu, miyotho kinnerano hihá; vawi yeyo kikhurumuwenlaka mi va, kárimkhurumuwela etchu, kénreno ntakhara a nyuwo, va mithoni va Kristu; wi Satana ahiniwarálele; ntakhara hanníkhalela óhisuwela ophyaka wawe. Nyenya kárúlaka o Trowa wi kalaleyerye Mitchaka Yaphama ya Kristu, nave va milakoni vákihule?-?yenryaya, mwa Apwiya, nkárinono witchuwa m’munepani mwaka, kahámphwannyaka Tito munnaka; nyenya kilanyanneno káya o Makedoniya. Nyenya Muluku athamaliwe, yowo ananihóla múlapiha mwa Kristu, úlánya muhiriri wa osuwelasha wawe mwa hiyo m’mapuroni mothe mwene. Vawi hiyo na muhiriri waphama wa Kristu, wa Muluku, mwa yawo evulushiwe, ni mwa yawo enatoloshiwa; wa akina muhiriri wokhwa wukhwani; nyenya wa akina, muhiriri wokumi wukumini. Nave tani anaphwanelela iha? Vawi hannakhala ntoko anchipale awo, awerano marocha masu a Muluku; nyenya ntoko mwa orera murima, nyenya ntoko mwa Muluku va mithoni va Muluku, tinnalochahu mwa Kristu. Ninnapacheryatho wísémyeryerya mekhihu akhweya ninnathowiwa, ntoko akina, ikarata sonemyeryeryiha wa nyuwo, akhweya orwela wa nyuwo? Nyu va mwa ekarata ahu, yorempwa m’mirima mwahu, yosuweliwa ni yawalakhanyiwa tátchu othene; ntakhara mohonihiwa wi mwa ekarata ya Kristu, óruméliwa ti hiyo, yohirempwa ni tinta hoe, nyenya ni Munepa wa Muluku mukumi; tahi va ihasari sa maluku, nyenya va ihasari sa mirima ya mwíli. Nave otitelela wawihiha wa Muluku tinriahuno mwa Kristu; tahi wi n’ri ókhwána va hiyo mekhihu, wanyiherya etchu ntoko morwela mwa hiyo mekhihu; okhwána wahu onarwela wa Muluku; yowotho ánikhwanihenrye hiyo nikhale arummwa a nlakano nahihano; tahi na yorempwa, nyenya na munepa; ntakhara yorempwa ennipha, nyenya munepa onarúha okumi. Nyenya oruméla wa okhwa worempwa ni wophari?-?kiwa m’malukuni, wáriaya mu nchichimiho, wawihihá wi anamwane aIsrayeli heyáwenrye owehasha ethoi awe ya Mose, ntakhara a nchichimiho na ethoi awe, nenlo návíhiwe’vo: wopwaha wawihai nki oruméla wa munepa oniriaya orwe‐okhale mu nchichimiho? Vawi oruméla woványa wáriaya wa nchichimiho, tchiriene oruméla wa ekhaikhai onnáchasha mu nchichimiho winchipale. Vawitho yeyo yériwe ya nchichimiho hayériwe ya nchichimiho mummo, ntakhara a nchichimiho nopwaha nlo. Vawi yeyo enavíhiwa’vo yáriaya mu nchichimiho, tchiriene winchipale ekinako aya eyo eri mu nchichimiho. Nriahuno nto oweheryerya wawihiha, ninnuluma ni wítchála murima otokotoko, nave tahi ntoko Mose, yowo íyanthe yohuruwela withoni wawe, wi anamwane a Israyeli ehiwehashe va makutchuwelo a yeyo yávíhiwa’vo; nyenya mirimaya yákukumalihiwa; vawi ophiyerya olelo vavasha, vawalakhanya nlakano nakhalai yohuruwela yela enníkhalelaru yohikhunuwa, yeyo enavíhiwa’vo mwa Kristu. Nyenya ophiyerya olelo, Mose analakhanyiwiye, yohuruwela enníkhalelaru va murimani vaya. Nyenya erukunuwenle wa Muluku, yohuruwela eyo ennavíhiwa’vo. Nyenya Apwiya ti Munepa owo; nave vavo Munepa wa Apwiya oriaya’vo vokhalavotho onethi. Nyenya hiyo othene ni ethoi yohihuruweliwa vawiweheryerya ntoko mwiweheryo nchichimiho na Apwiya, ninnathatuwa mwiruku yela orwela o nchichimiho oya o nchichimiho, wi ntoko orwela wa Apwiya Munepa. Ntakhara awe nriahuno oruméla wiwo, ntoko nákhenlahu ikharari, hannachétcheya; nyenya nóhíha sokhuweya sa wuliha‐muru, óhéchécha mophyaka, nari werano masu a Muluku mowoka; nyenya ni woneya weparipari ninnisemyeryerya mekhihu o yawupusherya‐ya‐murima wa atchu othene va mithoni va Muluku. Nyenyatho Mitchaka Yaphama yahuruweliwa, enahuruweliwa mwa yawo enariméla; mwa yawo muluku a mahiku yala a vathi vano wárúhenlaya evasi maupuwelo aya a alipa‐ohiroromela, wi omwaleya wa Mitchaka Yaphama ya nchichimiho na Kristu, yowo ori eruku ya Muluku, ehámwaléle. Vawi ninnalaleyerya tahi sa hiyo mekhihu, nyenya Kristu Yesu Apwiya, ni hiyo mekhihu akapuro anyu, ntakhara a Kristu. Vawi Muluku yowo áriye, Omwaleya onarwa‐warya okhuma mwipiphini, ti yowo ánrye m’mirima mwahu onivaha omwaleya wa osuwelasha wa nchichimiho na Muluku vethoini va Yesu Kristu. Nyenya nrinono muhakhu’la mu sokusherya sa’tchaya, wi otokwene wopwaha wa’kuru okhale wa Muluku, wohirwela wa hiyo; na óhóshiwa mothe mwene’mmo, nyenya óhúkhuwa; awanyiherya‐anyiherya, nyenya óhihaléla; óhochiwa, nyenya óhiriméla; mahiku othene ninnireyaru m’mwílini okhwa wawe wa Yesu, wi okumitho wa Yesu woneye m’mwílini mwahu. Vawi hiyo yehu n’ri akumi ninnaveléliwa wukhwani mahiku othene, ntakhara a Yesu, wi okumitho wa Yesu woneye m’mwílini mwahu wokhwéne. Mwawihiha okhwa onnerano mwa hiyo, nyenya okumi mwa nyuwo. Nyenya nriahuno munepa yowo wa nroromelo, ntoko mwa yorempwa eyo, károromenlaka, ntakhara awe kúlummaka; hiyotho ninnaroromela, ntakhara awe ninnuluma; nsuwelaka wi yowo ámvíhale Apwiya Yesu anarwa‐anivíha hiyotho vamoha ni Yesu, antheteya vamoha ni nyuwo. Vawi sothene iha ti sa wa nyuwo, wi ikharari iho, sawacheryeryiwa mwa muloko’wo, yacheryerye othamala o nchichimiho na Muluku. Ntakhara awe hannachétcheya; nyenya nari omutchu ahu wavate onnúcha, wa mpuwa mwahu onnaryeheryiwa mwahihano nihiku n’nihiku. Vawi yonihósha ahu yoveya velukuluku tonto ennanerela hiyo olimela wopwaha otokotoko ni wohimala wa nchichimiho; ntakhara hannavarerya itchu sawoneya, nyenya itchu sohoneya; ntakhara itchu sawoneya siri selukuluku, nyenya itchu sohoneya siri sohikutchuwa. Vawi ninnasuwela wi empa ya vathi vano ya mukotcháhu yathála, nokhalano mamakelo a wa Muluku, ti empa yohimakiwa ni mata, yohithála, wirimu. Vawitho mummo ninnipulela, ni okhala minkhela yowarihiwa ni yokhalamo yauhu yorwela wirimu; khwino nto vowarihiwa han’rwa‐niphwanyiwa épwitikiri. Vawitho hiyo yehu n’nakhala m’mukotchani yola ninnipulela, vohokoliwa; tahi olocha wi ninnakhwela oruliwa, nyenya owarihiwa, wi ya okhwa eyo emiryiwe ni okumi. Nave yowo anan’ryeheryela hiyo yela, ti Muluku, yowo ánivahile mwemesheryo wa Munepa. Nikhanlahuno wumiha murima mahiku othene, nto, nave n’nasuwelahu wi n’niahu owáhu m’mwílini, hanri wa Apwiya: (ntakhara ninnechécha mwa nroromelo tahi mwa woneya); nyenya ninnumiha murima, nave ninnatheya tchiriene vohikhala m’mwílini, ni okhala owáhu wa Apwiya. Ntakhara awetho ninnatchunasha, akhweya owáhu nari okina, okhala ómuhakalaliha Yowo. Vawi hiyo othene ninnaphwanela wonihiwa o munyukhuni wothoriherya wa Kristu, wi mutchu ákhele sawereya m’mwílini, ntoko mummo énriye, akhweya yaphama nari yonanara. N’suwelaka nto wopiha wa Apwiya, ninnáleketcha atchu, nyenya ninnatheteyiwa wa Muluku; nave kinnaweheryeryatho wi ntheteyiwe mu sawupusherya?-?sanyu‐sa‐murima. Hannisemyeryeryihatho hiyo mkhatihu wa nyuwo, nyenya ninnovahani nyuwo nthowa nawithamalelano va hiyo, wi mukhaleno etchu yoványanano yawo enithamala mwawoneyaru, tahi m’murima. Vawi nári awaluwa murima, n’nihihá wa Muluku; nári a miruku ahu, n’nihihá wa nyuwo. Vawi osivela wa Kristu onnansasa; ntakhara nothoriha mwawihihá wi mmoha áhákhwela othene, ntakhara awe othene yákhwa; Nave áhákhwela othene, wi yawo ari akumi ehikhaletho akumi wa yawo mekhaya, nyenya wa Yowo akhwenle yawo, avinya. Wawihihá wi hiyo hannasuwelatho mutchu hihano ntoko mwa mwíli; nave námurónre Kristu ntoko mwa mwíli, nyenya vano hannamuróratho mwawihihá. Ntakhara awe mutchu mukina ári mwa Kristu ori ópachushiwa ahihano; itchu sakhalai sovira, nkonani, siri sahihano. Nyenya itchu sothene sinarwela wa Muluku yowo ánátánnye wa Yowo mekhiye mwa Kristu, anivaha oruméla wa wátánya; ti olocha wi Muluku ári mwa Kristu, anamwátánya elapo ya vathi wa Yowo mekhiye, óhalakhanyerya sotcheka saya; nave áhiyathi wa hiyo masu a wátánya. Ntakhara awe nri arummwa mu nipuroni mwa Kristu, wi ntoko Muluku anamchenyerya mwa hiyo; ninnawakelelani mu nipuroni mwa Kristu, atanihiwani ni Muluku. Yowo ahasuwenle otcheka amwera otcheka mu nipuroni mwahu; wi hiyo nikhale ekhaikhai ya Muluku mwa Yowo. Nave awerano vamoha ninnachényeryatho wi muhakhele ikharari sa Muluku mahaléne nyuwo, (vawi ani, Mwilukuluku yawakheliwa káwíwa weyo, Nave mu nihikuni novulusha káhókhaviherya; nkonani, vano ti elukuluku yaphama yawakheliwa, nkonani, vano ti nihiku novulusha); óhivaharu yokwachuliha mwitchu phyakala, wi oruméla iwo ohiheleliwe; nyenya mu sothe sene ninnichichimiheryela hiyo mkhatihu ntoko arummwa a Muluku, muvilela winchipale, mu sohósha, mu sawakeleliha, mu sophita, m’mítitiri, mu kariposo, m’mawowo, mu sawukhula, mulipelela, mu winanela olya; m’mélelo, musuwelasha, muleva, mwipewe, mwa Munepa Wawéla, musivela wohiwoka; m’masu éparipari, mwikuru sa Muluku; mwilopwana‐lopwana yekhaikhai wulopwanani ni wuthianani, mwa nchichimiho, mwa muroho, mwa ovuwa wonanara ni ovuwa waphama; ntoko óhuweliha, nari ari éparipari; ntoko óhisuwanyeya, nari esuwanyeyaka phama; ntoko anamókhwa, nave nkonani n’ri akumi; ntoko ólakiwa, nave óhiphiwa; ntoko óthanana, nyenya óhakalela mahiku othene; ntoko óhasuwa, nyenya awaréliha anchipale; ntoko óhikhalano etchu, nave ennakhalano itchu sothe sene. Iyano sahu sotaphuwa wa nyuwo aKorinto murimáhu wonnuwihiwa. Hamunaphitiwa mwa hiyo, nyenya munaphitiwa m’murimani mwanyu. Nave vakhale othoriha wowu (kinalocha ntoko nánamwane aka) munnuwihiwe nvuwotho. Muhikhale ómakiwa mu nipisini vamoha ni óhiroromela óvuhana; vawi ekhaikhai eni ekawane hai ni yohikhale ekhaikhai? Akhweya omwaleya oni wátáne hai ni epiphi? Nave Kristu ani emyeryeryane hai ni Beliyali? Akhweya óroromela arinono nipatusho tani vamoha ni óhiroromela? Nave ophitána waya tiwawihai ni empa ya Muluku ni ya sophwaniherya? Vawi hiyo na empa ya Muluku Ókumi; ntoko Muluku álonchiye, Kinarwa‐kítchála mwa yawo, nave kinarwa‐kechécha mwa yawo; nave kinarwa‐kikhala Muluku aya, nave yawo enarwa‐ekhala atchu aka. Ntakhara awe, Khumani véri vaya, nave mwalanani, ani Apwiya, Nave muhitannye etchu yothanyiwa; Nave Miyo kinarwa‐kiwakhelani nyuwo, Nave kinarwa‐kikhala wa nyuwo Atithi, Nave nyuwo munarwa‐mukhala wa Miyo anamwane asilopwana ni asithiana, analocha Apwiya A’kuru sothene. N’riahuno nto malakano yala, ósiveliwa, niryeheryele mkhatihu otcharuwa yorípiha yothene ya mwíli ni ya munepa, ni oveliha mélelo ni omova Muluku. Nivaheni epuro; hanimutchekenle mutchu nari, hanimpahunle mutchu, hanimphyakenle mutchu. Nkinalocha ela wi kovanyeni: vawi kolocha khalai wi muri m’mirima mwahu, wi nikhwe vamoha ni okhala akumi vamoha. Kinnumiha murima winchipale kinalochaka ni nyuwo, withamala waka ntakhara a nyuwo tutokotoko; kinnasareya ohakararya, kinnatekhumelano otheya mu yohósháhu yothene. Vawitho nárúlahu hiyo m’Makedoniya mwíli ahu hiwárino witchuwa, nyenya náhóshiwa hiyo mothene’mmo; vate va sowana, mpuwa’mmo wova. Nyenya Yowo anahakararya awiroha, ti Muluku, ánikhaviherya hiyo ni orwa wawe wa Tito: nyenya tahi ni orwa waweru, nyenyatho ni ohakararya wiwo áhakararyihiwiyeno mwa nyuwo, ánlénliye hiyo minkhela anyu, wunla wanyu, mvai anyu wa wa hiyo; wawihihá wi káhakalala wopwaha. Wi nari kóthananihalakani ni ekarata ele, nkinananariwa, nari kánanariwaka; ntakhara kinona wi ekarata ele yáhóthananihani, nari va mahiku avakhani. Vano kinnahakalala, tahi wi murimthananaru, nyenya wi mothananihiwa ni otcharuwa m’murima; ntakhara mwáthananihiwa ni othanana wa wa Muluku, wi nihiweriheni óthowiwa mwitchu ekina. Vawi othanana wa wa Muluku onarukunushele mirima wuvulushiwani, wohithananihatho; nyenya othanana welapo ya vathi onarúha okhwa. Vawi, nkonani, ela mkhataya, yawi mwáthananihiwa ni othanana wa wa Muluku, nthiti ntokotoko tani wénraya mwa nyuwo, nyenyatho yawikhaliha epewe, nyenyatho esara, nyenya wova, nyenyatho minkhela, nyenyatho mvai, nyenyatho wunla ekuhu! Mu sothe sene mwáhichichimiheryela mekhinyu wi mwa awéla murima mummo. Ntakhara awe nari kórepenlakani nyuwo, nkérenle ntakhara a yowo énre yonanara, nari ntakhara a yowo átchekeliwe, nyenya wi nthiti nanyu na wa hiyo nonihiwe wa nyuwo va mithoni va Muluku. Ntakhara a ela nóhakararyiwa; nave múhakararyiwa wahu náhakalalasha tchiri ni otheya wa Tito, wi munepáwe wáhihimuliwa ti nyuwo othene. Vawi khwino kárimwithamalano etchu wa yowo ntakhara a nyuwo muru honakúla; nyenya ntoko núlummahu sothe sene ni nyuwo mwiparipari, wawihihátho withamala wahu wiwo ori mwa Tito, wári eparipari. Nave osivela wawe wenesha onnácha wopwaha wa nyuwo, vawupuwelela wiwelela wanyu wa nyuwo othene, wi mwámwakhela yowo ni wova ni othukumela. Kinnahakalala wi m’sothe sene kinnakhomáliha murima sa nyuwo. Nave ninnosuwelihani, anna, ikharari sa Muluku sovahiwa mwa miloko yó Makedoniya, wi muchichi?-?miherya otokotoko wa yohósha, wáchasha wa otheya waya, nave oháwasha waya wáhácheryeryiwa muhakhu wa epewe aya. Vawi ntoko mwa ikuru saya, kinnerela’vo namona, ai wopwaha ikuru saya, yáherano anenaya, enákeleliha ni onchényerya sa ikharari iho, ni seyátáno ya oruméla wa wa awéla murima; nave, tahi ntoko náweheryeryahu; nyenya yápacherya wiveléla mkhataya wa Apwiya, ni wa hiyo ni okhwela wa Muluku. Wawihihá wi námuchényerya Tito, wi ntoko ápachenryiye khalai, hihátho avelihe mwa nyuwo ikharari ihatho. Nyenya ntoko munáchanyu mu sothe sene, mu nroromelo, ni m’masu, m’miruku, ni mu nthiti nothene, ni musivela wanyu wa wa hiyo, achanitho mwikharari iha. Nkinalocha ela ntoko olamulela nyenya ni wererya wa nthiti na akina eparipari ya osivela yawinyutho. Vawi munnasuwela ikharari sa Apwiyahu Yesu Kristu, wi, ntakhara a nyuwo ákhala óháwa, nari áriye óréla, wi nyuwo ni oháwa wawe mwahikhale óréla. Nave mummo kinnaromola yeyo kinupuwelelaka; ntakhara yeyo munaphwanyeryanyuno, nyenya mwapachenrye khalai muyakha omanle ole tahi weranoru, nyenyatho otchuna. Nyenya hihano velihani werano wu; wi ntoko vákhanlaya wemyeryerya wotchuna, wawihihátho okhale oveliha waya mu yeyo murianyuno. Vawi wemyeryerya iwo wári vavo, mutchu anákheliwa ntoko mummo oriyeno, tahi ntoko enamuthowelaya. Vawi nkinerano hihá wi akina ekhale va nlakani, nave nyuwo muhóshiwe; nyenya mwa wereryana wácha wanyu okhwáne othowiwa waya wa mutano vava, witho wácha waya okhwáne othowiwa wanyu. Wi vakhale wereryana; ntoko orempwaya, Yowo ákhumpe sinchipale hesámuhalenle; nave yowo ákhumpe vakhani hesámuthoiye. Nyenya Muluku athamaliwe, yowo anavaha nthiti nenla na wa nyuwo m’murimani wa Tiwo. Vawitho áhákhela ochényerya wanyu; nyenya áríyeno nthiti nopwaha, ákhuma oya wa nyuwo mkhatiyene. Nave nóruma vamoha ni yowo munna owo, yowo othamaliwa wawe m’Mitchaka Yaphama turiaya m’milokoni yothene; nave tahi yelaru, nyenyatho athanliwa ti miloko, arowe vamoha ni hiyo mwikharari iha, hiho hiyo n’narumélahu, mwa nchichimiho na Apwiya, ni woniha wemyeryerya wahu; ni osepa ela wi mukina ahinr mole sa wácha wiwo n’narumélahu; vawi ninnaryeheryela khuluwi itchu sorera, tahi va mithoni va Apwiyaru, nyenyatho va mithoni va atchu. Nave námuruma munnihu áhóle yawo, yowo nimchichi?-?mihenryahu wili wili okhala a nthiti mu itchu sinchipale, nyenya vano a nthiti nopwahasha ni otiteleliha murima otokotoko wiwo oriyeno wa nyuwo. Nki sa Tito, ti awátánano aka ni ókikhaviheryáka a wa nyuwo; nki annihu, ari arummwa a miloko, ari nchichimiho na Kristu. Ntakhara awe mwachichimiherye yawo machichimiheryo a osivela wanyu, ni awithamala wanyu va nyuwo va mithoni va miloko. Vawi nto sa oruméla wa wa awéle murima honakhweleya wa miyo worepelani nyuwo; vawi kinnasuwela wemyeryerya wanyu wiwo kinithamala?-?kano ntakhara a nyuwo ni aMakedoniya, wi Akaya áryeheryela khuluwi ovinre muyakha; nave mvai anyu wávíha anchiene awo. Nyenya kóruma anna wi withamala wahu wa va nyuwo ohikhale etheru ene mummo; wi, ntoko kálonchaka, mukhale awiryeheryela khuluwi; wi akhweya enakihóle ó Makedoniya erwe‐yophwanyeni nyuwo óhiryeherya, hiyo (wi nihiloche nyuwo) n’ni núlihiwe muru mutiteleliha murima wiwo. Ntakhara awe káhera wi onnakhweleya waveka anna wi ehóle ephiye wa nyuwo, eryeheryele khuluwi oréliha wanyu wováneliwa khalai, wi wiwo okhale woryeheryiwa, wi ntoko oréliha, nave tahi ntoko mwa wákeleliha. Nyenya kinalocha ela, wi yowo onamisa mokakamela, mokakamelatho onarwa‐ahacha. Nave yowo onamisa mwa mahala, mwa mahalatho onarwa‐ahacha. Mutchu éreno ntoko átitelenliye m’murimani, tahi mothanana nari mwawakeleliha, vawi Muluku annamusivela yowo onaveléla mohakalala. Nave Muluku annawerya wachéryerya ikharari sothene wa nyuwo; wi nyuwo, mukhanleno makhwánelo othene mwitchu sothene, mahiku othene, mwáche o mitekoni yothene yaphama; ntoko orempwaya; Amwaramwasha; ávaha wa alipa‐oháwa; Ekhaikhai awe ennikhalelaru mahiku othene. Nave yowo onavaha mmiso wa mulipa‐wala, ni epau ekhale yólya, onarwa‐avaha ni wachéryerya mmiso anyu yowo m’minsanyu, ácheryerya’vo va sawima sekhaikhai anyu; Vorélihiwa nyuwo mu sothe sene wa mahala othene, yawo anerano mwa hiyo mathamalelo a wa Muluku. Vawi oruméla woruméla wiwo honasaryiherya sothowiwa sa awéla murimaru, nyenya onnáchashatho wa Muluku mwa mathamalelo manchipale; Ntakhara wi mwawererya wa oruméla wiwo ennamuchichimiha Muluku enalapaya wemyeryerya wanyu wa Mitchaka Yaphama ya Kristu, ni wa mahala a okawela wanyu wa yawo ni wa othene; nave yawo, n’nivekelo naya na wa nyuwo, ennokhalelani minkhela, ntakhara a ikharari sopwaha sa Muluku ya nyuwo. Muluku athamaliwe ntakhara a yamahala yawawesha yohiweryeya olokohiwa. Nyenya Paulo miyo mkhataka, kinnochényeryani nyuwo mwawítchachala ni omála wa Kristu, yomi va mithoni vanyu kinnakhala awiyeviha véri va nyuwo, nyenya kinakhalaka okina waya miyo kinnawumiheryani murima; nyenya kinnaveka kinakhalaka vavo, kihumihe murima ni otitelela wiwo kineraka owumiherya murima akina, yawo ananera hiyo wi ntoko n’namwechécha ntoko mwa mwíli. Ntakhara vawechécha m’mwílini hannawana ekhocho ntoko mwa mwíli, (ntakhara mavaka a ekhocho ahu hari a mwíli, nyenya a ikuru mwa Muluku somwarya iwari); ni wuwiha oványana, ni yowelihiwa ekina yeyo enírumiha vokhócha osuwelasha wa Muluku, ni olapiha sawupuwelela sothene wi simwiwelele Kristu; ni okhala awiryeherya wunla ekuhu va ohiwelela wothene, vavá wiwelela wanyu oniriaya orwe‐okhwaniheryiwe. Mano munaweha sawoneya ni mitho? Mukina atitelela mwa mekhiye wi ori a Kristu, ányiherye elatho mwa yowo mekhiye, wi ntoko yowo oriye a Kristu, na hiyotho. Vawi nari kithamalano etchu yawáchasha sa olamulelo (yowo Apwiya ánivahiliye votchukanyerya, nave tahi omwarya wanyu), muru hokúlaru; wi kihoneye wi ntoko wochechemuryani mwikarata. Vawi, ikarata nto, tinalochaya, ti solimela, ni sa’kuru; nyenya woneya wa mwíli awe ti wochétcheya, ni masu awe tatheru‐theru. Awihiha owo ányiherye ela wi ntoko hiyo nriahu ni masu mwikarata, hiyo nihikhanle’vo, ni awihihatho m’saweriwa n’niriahu nikhale vavá. Vawi hannamaka murima wisalakhanyerya, nari wisereryanya mkhatihu ni akina a yawo anisemyeryeryiha mekhaya; nyenya yala, eniseryaya mekhaya va mekhaya, ni wisereryanya mekhaya va mekhaya, hakhanle miruku. Nyenya hiyo han’rwa‐nithamala wi nipwahe mweryo, nyenya ntoko mwa mweryo wa makutchuwelo yawo Muluku ánikawenliye mweryo, ophiyerya nari wa nyuwotho. Vawi han’natuthumeryaru mekhihu, wi ntoko hanophiyenryeni; vawi nárwa ophiyerya nyuwotho, m’Mitchaka Yaphama ya Kristu: óhíthamala nápwahilahu mweryo mwa saweriwa sa akina; nyenya nokhalano oweheryerya wi nroromelo nanyu ninnuwale, n’narwaninnuwihiwa mwa nyuwo ntoko mwa makutchuwelo ahu a wácha, wi nahilaleyerye Mitchaka Yaphama muhólo mwaya mwa nyuwo, tahi withamala mwa makutchuwelo a mukina, ni itchu soryeheryiwa khalai. Nyenya yowo onithamala íthamale mwa Apwiya; Ntakhara tahi yowo onithamala mekhiye, nyenya vowo Apwiya anamthamalaye ori awemyeryeryeya. Mukákemyeryerya vakhani ni yolosowa eyo! Nyenyatho mukemyeryerye. Vawi kinnawunlelani ehache ni ehache ya Muluku; vawi káwákamelihani wa mulopwana mmoha, wi kotheteyeni nyuwo ntoko mwali awéla murima wa Kristu. Nyenya kinnova, wi variaya, ntoko enowa yáwokilaya Hava ni ophyaka waya, sawupuwelela sanyu sinapahuliwa ohiyanano omála murima ni wéla murima hiho iri mwa Kristu. Vawi nto yowo anorwa owo amulaleyerya Kristu atheru, yowo hiyo nihimulaleyenryahu, nari mwakhela munepa wa muloko watheru, yowo mwahákhenlanyu, nari Mitchaka Yaphama ya muloko watheru yeyo mwahákhenlanyu, munnemyeryeryanano phaméne. Vawi kinera wi nkáyelénleru mwa arummwa ópwahasha. Nave nari kiriaka óhihuserya mwilochelo, nyenya nkiri hihá musuwelasha, nyenya mu sothe sene nowonihani nyuwo mwa atchu othene. Mano kotcheka kíyevihalaka mekhaka, wi nyuwo munnuwihiwe, ntakhara kálaleyerya wa nyuwo Mitchaka Yaphama ya Muluku monethi? Káhákha sa miloko mikina, ni wakhela wa yawo olivela wi koruméleni nyuwo; nave káriaka ni nyuwo, ni othowiwa, nkámuhónshe mutchu mukina; ntakhara anna órwela o Makedoniya, yákhwaniherya othowiwa waka; nave mu sothe sene káwarála mkhataka, kihoveliheni nyuwo, nave kinarwa kiwarála’vo. Eparipari ya Kristu eri mwa miyo, wi withamala wiwo nkirwa‐kihíhiwa makupa ó Akaya. Ntakhara sheni? Ntakhara nkinosivelani nyuwo? Muluku tanasuwela. Nyenya yeyo kineraka, kinarwa‐keratho wi kávíherye’vo nthowa yawo enakhwela nthowa; wi mummo enithamalaya’mo’mmo, ephwan?-?yiwe’mo ntoko hiyotho. Vawi awihiha ari arummwa ówoka awerano mophyaka, awisoneiha ntoko arummwa a Kristu. Nave otikhina hiwavovo; vawi Satana mkhatiye annisoneiha ntoko mungelo ómwaléla. Ntakhara awe hevakhanle etchu etokotoko arummwáwetho yisoneiha ntoko arummwa a ekhaikhai; yawo makutchuwelo aya eniriaya erwe‐ekhale ntoko miteko aya. Kinalochatho, Mutchu ahikere óhikhala miruku; nyenya mwerano hihá, mukákheletho miyo óhikhala miruku, wi miyotho kíthamale vakhani. Yeyo kinulumaka nkinuluma ntoko mwa Apwiya, nyenya ntoko óhikhala miruku, munyesererya wiwo wawithamala. Ntakhara anchipale ennithamala ntoko mwa mwíli, miyotho kiniriaka kithamale. Vawi munnemyeryeryanano yawo ehikhanle miruku mohakalala, nyuwo mekhinyu mukhanlanyu amiruku. Vawi munnemya mukina awerani nyuwo akapuro, mukina omiryani nyuwo, mukina ákha sawinyu, mukina irumiha, mukina omanani withoni. Kinalocha ntoko monyemula wi ntoko nári óchétcheya. Nyenya mummo mukina onumiheryiye’mo murima (kinalocha nuhikhala miruku) mummo kinnumiherya’motho murima. Ti aHebri? na miyo. Ti aIsrayeli? na miyo. Ta epyo ya Abrahamu? na miyo. Tarummwa a Kristu? (kinuluma ntoko awaluwa murima), tchiriene miyo; mu sawukhulasha mwawáchasha, mu kariposo mwawáchasha, m’mítitiri mohálakhanyeya, múkhwani wili wili. Wa aYuda káhákhela othanu mítitiri makhumi masheshe oyeléla mmoha. Oraru kámaniwaka ni ekopo, omoha kávonyiwaka maluku, oraru káriménlaka vophweya mwacheya, kákhanlaka mwawisha nihiku nimoha othana ni ohiyu; va mukwahani wili wili, mwa wopiha mwaya mwa mihiche, mwa wopiha mwaya mwa alipa‐wákha, mwa wopiha morwela wa a nloko naka, mwa wopiha morwela wa amalapo, mwa wopiha m’muchetcheni, mwa wopiha mu’takhwani, mwa wopiha mu’nia, mwa wopiha mwa anna ówoka; mu yawukhula ni mu yoveliha, mulipelela wili wili, mwitala ni mu ntchanana, mu winanela olya wili wili, mu nakhutu ni epwitikiri. Vohiromola sa vate iho vokhala yokinyaparerya nihiku n’nihiku, othokororya wa miloko yothene. Tani onakhulumuwa miyotho kihikhulumuwa? Tani onakwachulihiwa, miyo kihiviheryiwa? Káphwanelaka withamala, kini kíthamalele ni sokhulumuwa saka. Muluku Atithi a Apwiya Yesu, yowo áchichimihiwe okhala wokhala, annasuwela wi nkinótha. M’Damasko chamasowa a Mwene Areta áhalipeleliha muchetche wa Damasko wi akiphare miyo; nave va janelani, mu nikalini, yákikurusha va’shirini, nave kávuluwa m’mata mwawe. Kinnaphwanela withamala, nari kihiphwanyer?-?yaka’vo etchu; nyenya kinarwa o minepani yoloha ni sawupulula sa Apwiya. Nkinamusuwela mutchu mwa Kristu, evinre miyakha khumi na misheshe (ntoko m’mwílini, nkinasuwela; ntoko vate va mwíli, nkinasuwela; Muluku tanasuwela), áshopholiwa awihiha owo oyano wirimu waneraru. Nave kinnamusuwela mutchu awihiha owo (ntoko m’mwílini, ntoko óhikhala m’mwílini, nkinasuwela; Muluku tanasuwela), wi áshopholiwa oya o Paradaiso, íwa masu óhiweryeya olocheya, yawo ahinemyeryeryiwa wa mutchu wulummwa. Ntakhara a awihiha owo kiniriaka kíthamale; nyenya ntakhara a miyo mekhaka nkithamalaru, nyenya mu sokhulumuwa saka. Vawi kakhwela withamala, nkikhala óhikhala miruku; ntakhara kini kiloche eparipari; nyenya kinatcharuwa, wi mukina anakalakhanyerye miyo mopwaha mummo onakónéliye miyo, nari oniweliye sa miyo. Nave wi kini kihichichimihiwesha wopwaha, ntakhara a otokwene wopwaha wa sawupulula, kávahiwaka miyo mwíwa m’mwílini, ti mungelo a Satana wi akikukumalihe, wi kini kichichimihiwesha wopwaha. Sa ela kávekenlaka Apwiya oraru wi ekivinyerye’vo. Nave tálonchiye ni miyo, Ikharari saka sinnokhwanela; ntakhara ikuru saka sinakutchuwa mukhulumuwa. Ntakhara awe tchiriene kiniriaka kíthamale mohakalala mu sokhulumuwa saka, wi ikuru sa Kristu sikhale va miyo. Ntakhara a yela kinnahakalala mu sokhulumuwa, m’miroho, mu sawakeleliha, mu sohósha, mu sophita, ntakhara a Kristu; ntakhara kinakhulumuwaka, vavo kinakhalaka ikuru. Kiri óhikhala miruku, mukerihale hihá; ntakhara nyuwo mwáphwanenle okemyeryerya; ntakhara nkinayeléla va arummwa ópwahasha mwitchu sothe sene, nari kiriaka etheru ene. Ineneryo nto sa arummwa sáheriwa véri vanyu, mwivilelelo yothene, ni ineneryo, ni sotikiniha, ni saikuru. Vawi ti sheni yeyo mwáyevihiwanyuno ni miloko yatheru, yahikhanle ela wi miyo mekhaka nkohónsheni nyuwo? Kikhurumuweleni yonanara ela. Nkonani, elukuluku yaneraru ela kohiryeherya orwa wa nyuwo, nave nkirwa‐kohóshani; ntakhara nkinakhwela sawinyu, nyenya nyenyu; ntakhara anamwane henaphwanela othukumanyerya atithi ni amai, nyenya atithi ni amai wathukumanyerya anamwane. Nave kinarwa‐kíleva ni oleviwa wothene ntakhara a okumi anyu mohakalala tchiri. Kásivelaka nyuwo mwawácha wopwaha, mano kinasiveliwa wavakhani? Nyenya okhale wawihihá; miyo nkovelihaleni nyuwo; nyenya miyo káriaka ówarála, káhopharani mowoka. Mano mukina a yawo kárummaka wa nyuwo, káhophyakelannoni? Kámuchenyerya Tito, nave kámuruma munna owo vamoha ni yowo. Mano Tito áhophyakelani mwitchu? Hanéchéncheno Munepa yoworu? Hinátchanre manani yaworu? Vano munanyiherya wi n’namohuchukulelani. N’nuluma va mithoni va Muluku mwa Kristu. Nyenya sothe sene, ósiveliwa, siri sotchukelela wanyu. Vawi kinnova, wi variaya, kiniriaka kirwe miyo, nkirwa‐kophwanyani nyuwo awihiha antoko kinakhwelelaka, nave miyo kinarwa‐kiphwanyiwa ti nyuwo awihiha antoko muhinakhwelelanyu; wi variaya vani vakhale wákhulana nrima, esara, mamwalanelo, osomelana, orera mwaha, sawithamala, niwowo; wi miyo kiniriaka kirwetho, Muluku aka anákihasule mwa nyuwo, nave kini kiwunlele anchipale a yawo yátchenke khalai, ehitcharuwaru yorípiha, ni mararuwo, ni okhalela minkhela sotakhala hiho yénraya. Elukuluku yaneraru ela kinarwaka wa nyuwo. Vawanoni va anamona eli nari araru masu othene tiniriaya echichimiheryiwe. Kálocha khalai, nave kinnalochela khuluwi kihiphiyale’wo, ntoko káriaka wiwo vanawili vale, miyo kihikhanlaka’vo, wa yawo yátchenke khalai ni wa othene atheru awo, wi, karwatho nkirwa‐káleva; ntakhara munakhwela yochichimiherya ya Kristu yowo anuluma mwa miyo; yowo ahinakhulumuwa wa nyuwo, nyenya ori a’kuru mwa nyuwo; ntakhara áthomeyiwa mukhulumuwa, nyenya ori mukumi mwikuru sa Muluku. Vawi hiyotho n’ri ókhulumuwa mwa Yowo, nyenya n’narwa‐nikhala akumi vamoha ni Yowo, mwikuru sa Muluku, sa wa nyuwo. Mwisónéni mekhinyu, mwári mu nroromelo, mwititelelihe mekhinyu. Akhweya hamunaróra sa nyuwo mekhinyu wi Yesu Kristu ori mwa nyuwo? mwakhalaru óhichichimiheryiwa. Nyenya kinnaweheryerya wi munarwa‐muróra wi han’ri óhichichimiheryiwa. Nave ninnamvekela Muluku wi muhere etchu yonanara; tahi wi hiyo noneye awemyeryeryiwa, nyenya wi nyuwo mwereke yaphama, nari hiyo n’nakhalahu ntoko óhichichimiheryiwa. Vawi hannawerya etchu vokhócha eparipari, nyenya n’nemyeryeryahu eparipari. Vawi ninnatheya, n’nakhulumuwahu nave nyuwo mukhanlanyuno ikuru; elatho ninnavekelela, ti ophameya wanyu. Ntakhara a yela kinnarepela iha mi va kihikhanlaka’vo, wi kirimkhala vava kini kereno monanariwa, ntoko mwa olamulelo yowo Apwiya ákivahiliye wotchukelela, nave tahi wawúwiha. Vokutchula vaya, anna, hakalalani. Mweriwe óphameya; muhakararyihiwe; khalani a murima mmoha, khalani m’murecheleni; nave Muluku a osivela ni murechele akhale vamoha ni nyuwo. Lochelanani ni onúla wawéla. Awéla murima othene ennolochelani nyuwo. Ikharari sa Apwiya Yesu Kristu, ni osivela wa Muluku, ni eyátáno ya Munepa Wawéla sikhale ni nyuwo othene. Paulo, murummwa (óhirwela wa atchu, nari mwa mutchu, nyenya mwa Yesu Kristu, ni Muluku Atithi, Yowo ámvíhale Yowo wukhwani), ni anna othene yawo ari vamoha ni miyo, wa miloko yó Galatiya: Ikharari wa nyuwo, ni murechele wa wa Muluku Atithi, ni Apwiyahu Yesu Kristu, yowo ívelénle mekhiye ntakhara a sotcheka sahu, wi anákihe hiyo m’mahiku a vathi vano ónanara yala, ntoko ni okhwela wa Muluku ni Atithihu; yowo akhaleno nchichimiho okhala wokhala. Amen. Kinnatikhina wi mwawákuva mwawihiha munnasasiwa wa yowo áwitchanneni mwikharari sa Kristu, otchara Mitchaka Yaphama mikina; yeyo ehikhanle yatheru; nyenya ákhala akina enawukhulani nyuwo, enakhwela opanula Mitchaka Yaphama ya Kristu. Nyenya nari hiyo, nari mungelo órwela wirimu, ólaleyeryani Mitchaka Yaphama yohikhala yeyo nólaleyenryahuni hiyo, akhale awulumeliwa. Ntoko nálonchahu khalai, nave kinnalochatho hihano vava, mukina ólaleyeryani Mitchaka Yaphama yohikhala yeyo mwákhenlanyu akhale awulumeliwa. Vawi mano kináleketcha atchu hihano, akhweya Muluku? Akhweya mano kinakhwela wahakalaliha atchu? Kákhanle awahakalaliha atchu, nkakakhanle kapuro a Kristu. Vawi kinnolélashani nyuwo, anna, sa Mitchaka Yaphama eyo yolaleyeryiwa ti miyo, wi heri ntoko mwa atchu. Vawi nari nkákhenle wa mutchu, nari nkáhusenrye, nyenya nto yárúle mwa wupulula wa Yesu Kristu. Vawi mwáhíwa sa makhalelo aka khalai mwa eYuda, wi káhochahocha muloko wa Muluku wopwaha, ni opahula, nave káhápwaha ni wáhólela mwa eYuda anchipale aweryeryanano mwa muloko aka, nave kári amvai ópwaha va ikano sa makholo aka. Nyenya vámuhakalalihalaya Muluku, yowo ákithanlile, kihakuvale oyariwa, ákitchana miyo mwa ikharari sawe, wi amupulule Mwana awe mwa miyo, wi kimulaleye Yowo mwa amalapo; vavo nkákohanne ni mwíli n’nikhami: nari owela oya o Yerusalemu nkákele’wo wa yawo yári arummwa miyo kihakuvale okhala murummwa, nyenya nto kákele o Arabiya, nave kákokelatho o Damasko. Vavo evinre miyakha miraru, káwela oya o Yerusalemu wi kásuwelaneno Kefa, nave kálekela ni yowo mahiku khumi owapula mathanu. Nyenya mmoha a arummwa nkámonne, nyenya Yakobo munneni a Apwiya. Nave iha kinnorepelani nyuwo, nkonani, va mithoni va Muluku nkinotharu miyo. Vavo kárwa makupa ó Suriya ni Kilikiya. Nyenya kári óhisuweliwa ethoi aka wa miloko yó Yudeya ya mwa Kristu; nyenya yámwíwaru, wi, Yole ánihochahocha khalai ole, vano onalaleyerya nroromelo nlo ápahuliye khalai; nave yámuchichimiha Muluku mwa miyo. Vavo yávinraya miyakha khumi na misheshe káwelatho oya o Yerusalemu vamoha ni Barnaba, kámukushatho Tito akihóle. Nyenya káwela oya’wo motutusha; nave káháléla Mitchaka Yaphama yeyo kinalaleyaka wa amalapo; nyenya wiphíni wa yawo yári óvuwa, wi akhweya kini kitchimake, akhweya nkátchimaka mahaléne. Nyenya nto nari Tito, yowo ári ni miyo, ti mHelene, heyámwakelelihale wi athikiliwe; ti nthowa na anna ówoka ovolíhiwa wiphíni, yawo yávoloiye wiphíni oróra onethi ahu yowo nriahuno mwa Kristu Yesu, wi enikerihe mukapuroni. Nyenya henáhapuwenle mwawálapa nari ora mmoha; wi eparipari ya Mitchaka Yaphama yikhaleleru ni nyuwo. Nyenya yawo yériwa wi titchu (kahi yári awihai khalai, miyo nkinona’vo etchu; Muluku hanákhela ethoi ya mutchu) yawo yári óvuwa’wo heyákacheryenrye etchu; nyenya variaya, yónnaya wi yánnyeryeryiwa wa miyo Mitchaka Yaphama yohithikiliwa, ntoko wa Petro Mitchaka Yaphama yothikiliwa; (ntakhara Yowo érano mwa Petro omuruma wa óthikiliwa áhéranotho mwa miyo okiruma wa amalapo); nave yárónraya ikharari iho kávahiwaka, Yakobo ni Kefa ni Yohane, yawo yériwa mavacha, yákivaha miyo ni Barnaba ntata nolopwana na eyátáno, wi hiyo niye wa amalapo, ni yawo wuthikiliwani; vaváru wi niwupuwele alipa‐oháwa, ti yeyo kákuvalaka werano. Nyenya Kefa árúliye a Antiokeya kávanyanano va mithoni vawe, ntakhara átipihiwa ni otcheka. Ntakhara ehákuvale orwa akina yárwenle wa Yakobo, ámólya vamoha ni amalapo; nyenya yawo yárúlaya, áhikókiha, ni withanla mekhiye, ntakhara owova yawo yári a wuthikiliwani. Nave aYuda akinako aya awo yáwotothatho vamoha ni yowo; wawihihá wi Barnabatho ákushiwa ni wototha waya. Nyenya nto kónnaka wi hayénche mwawokowa, ntoko mwa eparipari ya Mitchaka Yaphama, káriye wa Kefa va mithoni va othene. Khwino nyuwo murianyu mYuda munnatchara makhalelo a amalapo, nave tahi wera waya wa aYuda, hai munawakelelihanyu amalapo wi etchere makhalelo a aYuda? Hiyo na aYuda moyariwano, nave hanri ótcheka a wa amalapo; nyenya n’suwelaka wi mutchu haneriwa ékhaikhai va muteko wa nlamulo, nyenya mwa nroromelo na Yesu Kristu, hiyo tchiri nároromela wa Yesu Kristu, wi neriwe ékhaikhai ni nroromelo na Kristu, nave tahi ni miteko ya nlamulo; vawi havovo mutchu anarwe‐eriwe ékhaikhai ni miteko ya nlamulo. Nyenya khwino hiyo, n’nakhwelahu weriwa ékhaikhai mwa Kristu, n’naphwanyiwatho n’ri ótcheka mkhatihu, mano Kristu ori murummwa a sotcheka va nthowa nenla? Muhereno hihá hoe. Ntakhara iha hiho kikumunlaka kamakatho, kinnichichimiheryela mekhaka wi kiri otcheka. Vawi miyo mwa nlamulo kókhwa o nlamuloni, wi kikhale mukumi wa Muluku. Káthomeyiwa ni Kristu; nyenya kiri mukumi; óhikhala miyo hoe, nyenya Kristu tari mukumi mwa miyo; nyenya okumi yowo kiriakano hihano m’mwílini kirino mu nroromelo na Mwana a Muluku, yowo ákisivenle, íleva mekhiye ntakhara a miyo. Nkinera wi titheru ene ikharari sa Muluku; ntakhara ekhaikhai yári mwa nlamulo, Kristu ákhwile mahaléne. AGalatiya ólosowa nyuwo, tani ólowoleni, nyenyu Kristu ónihiwiye va mithoni vanyu, óthomeyiwa? Elaru kinakhwelaka ohuserya wa nyuwo, Mano mwákhenle Munepa owo ni miteko ya nlamulo, akhweya ni wiwa wa nroromelo? Nna muri ólosowa awihiha? Mwápechenryanyu ni Munepa, vano munakutchula ni mwíli? Mano mónne masóso manchipale awihiha mahaléne? wári mahaléne nto. Nave yowo anaweheryerya Munepa owo, anóniha saikuru mwa nyuwo, anerano hihá mano ni miteko ya nlamulo, akhweya ni wiwa wa nroromelo? Ntoko Abrahamu ámuroromenliye Muluku, nave wáhálakhanyenryiwa wa yowo ekhaikhai, hihátho rórani wi yawo ari a nroromelo tánamwane a Abrahamu. Nave sorempwa, vawonela khuluwi wi Muluku anarwa‐awera ékhaikhai amalapo ni nroromelo, tápachenryiye khalai olaleyerya Mitchaka Yaphama wa Abrahmu, wi, Enarwa‐erélihiwa mwa weyo maloko othene. Wawihihá wi yawo ari a nroromelo enarélihiwa vamoha ni Abrahamu óroromeleya owo. Ntakhara othene yawo enaroromela miteko ya nlamulo onnákhalela wulumeliwa; vawi worempwa, Awulumeliwa ti yowo ahinakhala mu sothe sene sorempwa m’livro a malamulo, werano iha. Nave ennasuwanyeya wi havovo mutchu yowo aneriwa ékhaikhai ni nlamulo va mithoni va Muluku; vawi, Mulipa‐ekhaikhai onarwa‐akhala mukumi ni nroromelo; nyenya malamulo hanarwela o nroromelo; nyenya, Yowo onerano iha onarwa‐akhala mukumi ni iha. Kristu ánópola o wulumeliwani wa malamulo, akhanle wulumeliwa mu nipuroni mwahu; vawi worempwa, Awulumeliwa ti yowo onathomeyiwa va mwirini; wi oréliha wa Abrahamu mwa Yesu Kristu, weriwe wa amalapo; wi nahákhele nlakano na Munepa owo, mwa nroromelo. Anna, kinalocha ntoko mutchu Nlakano, nari na mutchu, naluchiwa, havovo mutchu anere ti etheru, nari wacheryerya’vo. Nave malakano yáváneliwa wa Abrahamu, ni wa epyo awe. Hanalocha, nave wa ipyo, ntoko wáha sinchipale; nyenya ntoko wáha emoha, nave wa epyoá, ti Kristu. Nave ela kinalochaka: Nlamulo, nenlo náphiyale evinre miyakha masana masheshe owapula makhumi mararu, hannashípiha nlakano noluchiwa khalai ti Muluku; wera nlakano nlo etheru. Vawi mikelampa yárwelaka o nlamulo, henarwelatho o nlakano; nyenya vava Muluku ámvaha Abrahamu monethi mwa nlakano. Nki malamulo nto? Yáhácheryeryiwa ntakhara a sotcheka, ophiyerya epyo erúle yeyo alakanenliye; nave yáryeheryiwa ti angelo mu ntata na mulipa‐wurya. Nyenya mulipa‐wurya hanakhala a mmoha; nyenya Muluku ori mmoha. Vavo mano malamulo ennaványanano malakano a Muluku? Muhereno hihá hoe. Vawi yávahiwe malamulo owerya ovaha okumi, ekhaikhai ekárwela tchiri o nlamulo. Nyenya nto yorempwa yányaparerya sothe sene vathi va sotcheka, wi nlakano no nroromeloni na Yesu Kristu nivahiwe wa alipa‐ororomela awo. Nyenya nroromelo nihákuvale orwa nákhapeleliwe vawiwelela nlamulo ówaliwa ophiyerya nroromelo nenlo n’ni‐nrwe nupululiwe phaméne. Mummo malamulo yári namalamula ahu ónipisha wa Kristu, wi neriwe ékhaikhai ni nroromelo. Nyenya ntakhara nroromelo nórwa, hannakhalatho omwiwelela namalamula. Vawi othene nyu mwa anamwane a Muluku, mwa nroromelo, na mwa Yesu Kristu. Vawi othene nyenyu mwábatisiwe wa Kristu mwámuwara Kristu. Mwenno mYuda hamomo, nari mHelene, mwenno kapuro hamomo, nari nethi, mwenno wulopwana ni muthiana hamomo; vawi othene mwa mmoha mwa Kristu Yesu. Nyenya mwári a Kristu, mwa epyo ya Abrahamu, mikelampa ntoko mwa nlakano. Nyenya kinalocha wi, mukelampa onakhaliye nikwiya, hanahiyana ni kapuro, nari ari mwanene sothe sene; nyenya annawiwelela alipa‐omukhapelela ni anahota, ophiyerya elukuluku yeyo yálokohiwe khalai tátithinnya. Wawihihátho hiyo, náriahu makwiya, nári akapuro awiwelela‐ikano selapo ya vathi; nyenya elukuluku ephiyenrye, Muluku ámuruma Mwana awe, óyariwa ti muthiana, óyariwa awiwelela nlamulo, wi awopole yawo eniwelela nlamulo, wi hiyo nákhele weriwa anamwane. Nave murianyu anamwane, Muluku árumiha Munepa wa Mwanáwe avolowe m’mirima mwanyu, wokhuwela, Abba, Atithi. Mwawihihá wi ha wa kapuro vano, nyenya mwana; nyenyu oriá mwana, mukelampatho mwa Muluku. Nyenya nto vavale, mwahámusuwenlanyu Muluku nyuwo, mwáhíkhalela okapuro yeyo ehiri miluku mupachushiwa waya; nyenya vano, m’musuwenlanyu Muluku nyuwo, nyenya tchiriene musuweliwanyu ti Muluku, hai munakókelanyu otchara ikano sochétcheya ni sohasuwa, hiho munatchunanyu wulúlatho okhalela okapuro? Munnakhapelela mahiku, ni miyakha. Kinnawovelani nyuwo, wi variaya kisúkhunle ni nyuwo siyo. Anna, kinnovekani, khalani ntoko miyo, ntakhara miyotho kiri ntoko nyuwo. Hamwákerenle yonanara miyo; nyenya munnasuwela wi muchétcheya wa mwíli káhólaleyeryani Mitchaka Yaphama vopacheryerya: nave ele ya m’mwílini mwaka yowehani nyuwo hemwávevunle; akhweya heyónananreni, nyenya mwákákhela miyo ntoko mungelo a Muluku, ntoko Kristu Yesu mwanenéne. Vavo mathamala anyu ari wowi? Vawi kinnawerelani namona, wi, wáweryeya, mukáwosola mitho anyu ni okivaha miyo. Mano mwawihihá kóthatuwa okhala mwichani anyu, kinolochelakani separipari? Annawerelani mvai nyenya tahi morérela hoe, nyenya nto enakhwela wochiyelelani vate, wi mwerele yala mvai. Nyenya ti waphama werela mvai mu saphama mahiku othene, tahi vaváru kinakhalaka vamoha ni nyuwo. Asanamwane aka, yomi kinónatho masoso awoyarani nyuwo, ophiyerya Kristu úpeiye mwa nyuwo, nyenya nkákhala ni nyuwo hihano, ni wakakhanya masu aka; ntakhara kinnakhwa minikwa ni nyuwo. Kiléleni, nyuwo munakhwela okhala awiwelela nlamulo, hamuníwa malamulo? Vawi vorempwa, wi Abrahamu árinono anamwane asilopwana eli, mmoha óyariwa mwa epotcha, ni mmoha óyariwa mwa nethi. Nyenya nto owo a epotcha áyariwe ntoko mwa mwíli; nyenya a nethi owo, áyariwe ntoko mwa nlakano. Iho ti soshipela. Vawi athiana ala ari malakano meli, mmoha ó mwakoni wa Sinai, óyarela okapuro, ti Hagara. Nyenya Hagara ti mwako wa Sinai, muArabiya, aphwanaphwana ni Yerusalemu ahihano; ntakhara ori mukapuroni vamoha ni anamwane awe. Nyenya Yerusalemu a wirimu ori onethi, ti amíhu. Vawi worempwa. Hakalala, mulipa‐ohiyara weyo; Opa elulu, okhuwele yowe ohinóna wichela woyara; Vawi anamwane awe a yowo ti achiye ennácha wopwaha anamwane a yowo orinono mulopwana. Nyenya hiyo, anna, ntoko Isake, n’ri anamwane a nlakano. Nyenya nto ntoko vavale yowo áyariwe ntoko mwa mwíli ámuhósha yowo áyariwe owo ntoko mwa Munepa, mwawihihátho hihano. Nyenya yorempwa enalocha sheni? Riha vate epotcha ni mwana awe, ntakhara harwa‐amorela mikelampa mwana a epotcha vamoha ni mwana a nethi. Ntakhara awe, anna, hanri anamwane a epotcha, nyenya a nethi. Kristu ántatusha anethi wi nikhale anethi; ntakhara awe emelani molipa, muhihakalaletho n’nipisi nokapuro. Nkonani, miyo Paulo kinalocha ni nyuwo, wi mwemya wi muthikiliwe, hamurwa‐mphwanyeryano etchu Kristu. Kinnerelatho namona wa mutchu yowo onemya othikiliwa, wi ori m’mulachuni werano malamulo othene. Himwanono etchu ni Kristu, nyenyu muneriwa ékhaikhai ni nlamulo; mwáhúwa omwalanano ikharari. Vawi hiyo mwa Munepa, orwela mu nroromelo, ninnalipelela oweheryerya wa ekhaikhai. Vawi mwa Kristu Yesu nari othikiliwa nari ohithikiliwa hiwanono ikuru; nyenya nto nroromelo nenlo n’nerano mwa osivela. Mwátchimaka phama; tani ówaténleni wi muhíwelele eparipari? Oleketcha wiwo honarwela wa yowo awitchanneni. Yoruruvaliha vakhani ennaruruvaliha mvikiri wothene. Miyo kinnororomelani nyuwo mwa Apwiya, wi hamurwamukhalano murima mukina; nyenya yowo onawukhulani, nari ari awihai, onarwa‐ireya yawi?-?ványano awe. Nyenya miyo, anna, kálaleyeryakatho othikiliwa, hai kinahóshiwaka? Vavo yokwachuliha ya mwikimanyo yámala. Ekahíthikila mano, yawo enochikinyani nyuwo. Vawi yáwitchanani nyuwo, anna, mukhale anethi; yeyoru muhereno onethi anyu yeyo enakhaviherya mwíli, nyenya nto musivela erelihanani okapuro. Vawi nsu nimoha nenlo n’nakhwaniherya malamulo othene tinla; Omusiveleke mukhwá ntoko onisivelelá weyo mwanene. Nyenya mwálumanaka ni olyana, muwarale muni mwerempahulana. Nyenya kinalocha, Mwechéche ni Munepa, nave muhikhwánye minkhela ya mwíli. Vawi mwíli onnakhalela minkhela voványanano Munepa, ni Munepa voványanano mwíli; ntakhara iha hasina?-?phwanaphwana; wi hiho munatchunanyu muhereno. Munepa óhólani, hamuri awiwelela nlamulo. Nave miteko ya mwíli yeyo enóneya ti ochapaheya, yorípiha, okhalela minkhela sotakhala, othamala sophwaniherya, mireche, wichana, marápwa, okakamela, esara, sowana, omwalana, omwaryeya, nrima, ohapaliwa, wakhulana, ni sikina sawihiha; hiho kinolopolakannoni, ntoko kénraka, wi yawo eneréra sawihiha herwa‐evolowa Omwene wa Muluku. Nyenya yawima ya Munepa ti osivela, otheya, murechele, oleva, ikharari, epewe, nroromelo, omála, wíhíha, vokhocha iha nlamulo hinavovo. Nyenya yawo ari a Kristu Yesu yáthomeya mwíli, ni sotchunatchuna saya, ni minkhela aya. Nári akumi ni Munepa, ni Munepatho nécheke. Nihikhale awirumiha, óshimwihana, okhalelana nrima. Anna, mutchu aphariwano otcheka wammori, nyuwo amunepa, m’mukókihe awihiha owo m’munepa wawítchachala; ni wiweheryerya mekhá oni weremwehiwa weyotho. Ishulanani sohokola, nave wawihihá mukhwánye malamulo a Kristu. Vawi mukina íséra wi ori etchu nyenya ari etheru ene, onniwoka mekhiye. Nyenya mukina éryerye muteko awe wa yowo mekhiye, nave vavo onarwa‐akhalano withamala ntakhara a yowo mekhiye, tahi ntakhara a mukina. Vawi mutchu onarwa‐ireya murichi awe wa yowo mwanene. Nyenya yowo onahuserya masu, onnaphwanela wopano mwaha mulipa‐omuhusiha owo mu sothe sene saphama. Muhiwokiwe; Muluku hananyemuliwa; vawi yeyo mutchu onamisiye, yeyotho taniriye ahephe. Vawi yowo onamiserya o mwílini wa yowo mekhiye, yorwela m’mwílini onarwa‐ahepha eyuche; nyenya yowo onamiserya o Munepani, yorwela m’munepani onarwa‐ahepha okumi wohimala. Nyenya nihivele vawera saphama; vawi velukuluku aya n’narwa‐nihepha náhikhulumuwa. Ntakhara awe, ntoko n’riahuno elukuluku, niwerele othene sorera, nyenya tchiriene yawo a vemusi ya nroromelo. Nkonani, ekarata etokotoko eyo kórepenlakani nyuwo ni ntata naka na miyo mwanene. Othene yawo enakhwela woneya órera m’mwilini, yawo tanótunyeryani nyuwo wi muthikiliwe: yeyoru, yawi eni ehóshiwe ntakhara a mwikimanyo wa Kristu. Vawi nari yawo ari óthikiliwa hanakhapelela nlamulo; nyenya nto enakhwela wi nyuwo muthikiliwe, wi yithamaleke m’mwílini mwanyu. Nyenya withamala miyo ni vakhaniru, hoe, nyenya m’mwikimanyo wa Apwiyahu Yesu Kristu, mwa Yowo elapo ya vathi ethomeyiweryaya miyo, ni miyo kithomeyiweryaka elapo ya vathi. Vawi othikiliwa hiwanono etchu, ohithikiliwa hiwanonotho etchu, nyenya nto ópachushiwa ahihano. Nave othene yawo enatchara nruku nla, murechele ni ikharari sikhale va yawo, ni va Israyeli a Muluku. Opacherya hihano vahikhale mutchu anákúkhule, ntakhara kokhalano miyo m’mwílini mwaka mítitiri ya Yesu. Ikharari sa Apwiyahu Yesu Kristu sikhale ni munepa anyu, anna. Amen. Paulo, murummwa a Kristu Yesu, ni okhwela wa Muluku, wa awéla murima yawo ari mu Efeso, ni wa óroromeleya mwa Kristu Yesu: Ikharari wa nyuwo, ni murechele worwela wa Muluku Atithihu, ni Apwiya Yesu Kristu. Óchichimiheya Muluku ni Atithi a Apwiyahu Yesu Kristu, yowo ánrélihale hiyo ni oréliha wothene wa munepa mu sawirimu mwa Kristu; ntoko ánithan?-?liliye hiyo mwa Yowo, elapo ya vathi ehákuvale okilatheya, nikhale hiyo awéla murima, ni ohikhalano murala va mithoni vawe musivela. Ánryeheryela khuluwi nákheliwe ntoko anamwane a Yowo mekhiye mwa Yesu Kristu, ntoko wárérenlaya okhwela wawe, wi nthamaliwe nchichimiho na ikharari sawe, hiho ánimorenliyeno hiyo mwa mahala mwa ósiveliwa owo. Nókhalano wopoliwa mwa nikhami nawe, okhurumuwela wa sotcheka, ntoko mwa oréla wa ikharari sawe, hiho ánachihenryiye hiyo m’miruku yothene, ni mathokororyelo. Ánsuweliha hiyo yawiphíni ya okhwela wawe, ntoko wámurerenliye nave ntoko átitelenliye murima khalai mwa Yowo, wi va maryeheryo ókhwaniherya a ilukuluku iho, athukumanye vamoha sothe sene mwa Kristu, sa wirimu, ni sa velaponi. Mwa Yowo náheriwa mikelampa awe, ntakhara náryeheryela khuluwi ntoko mu etitelelo ya murima ya Yowo awerano sothe sene ntoko muthoriha wa okhwela wawe; wi hiyo yehu námuroromenle Kristu khalai nthamalashe nchichimiho nawe. Mwa Yowo nyuwotho, mwiwale masu éparipari, Mitchaka Yaphama ya ovulushiwa wanyu, ni omuroromela Yowo, mwáheyeryiwa eneneryo ni Munepa Wawéla a nlakano, ti mwemesheryo wa mikelampáhu, wi awawenesha yopoliwe, ni wi nchichimiho nawe nthamaliweke. Mwa ela miyotho, kíwalaka sa nroromelo na mwa Apwiya Yesu nenlo n’ri mwa nyuwo, nenlotho munaphiyihanyu wa awéla murima othene, nkinahiya othamala ntakhara a nyuwo, ni owupuwelani nyuwo m’mavekelo aka; wi Muluku a Apwiyahu Yesu Kristu, Atithi a nchichimiho, óvaheni nyuwo munepa wa miruku, ni wa wupulula wi m’muróre Yowo; ti olocha wi mitho a mirimányu yaryihiwe, wi musuwele nyuwo oweheryerya wa witchana wawe ti sheni; ti shenitho muhakhu wa nchichimiho na mikalampáwe mwa awéla murima, ti sheni otokwene wopwaha wa ikuru sawc sa wa hiyo alipa‐ororomela, ntoko mwa mérelo a ikuru sawe sawúpa, hiho ónihaliye mwa Kristu, ámvíhaliye wukhwani amkilathiha va ntatani nawe nolopwana mu sawirimu, vasulu va otokwene wothene, ni olamulelo ni ikuru, ni omwene, ni nsina nikina notchuwiwa, tahi m’mahiku yalaru a vathi vano, nyenyatho mwa yawo anórwa awo; nave áryeherya sothe sene vathi va manani awe, amvaha Yowo akhale muru va muru va sothe sene, wa muloko, yowo ori mwíli awe, músareya mwa Yowo anasarya sothe sene mu sothe sene. Nave nyuwo, áhovahani okumi, mwárianyu ókhwa ni sonanara, ni sotcheka sanyu, hiho mwéchanyu’mo khalai, ntoko mwa mechelo a elapo ya vathi vano, ntoko mwa mutokwene ólamulelo wa musulu, wa munepa yowo onerano hihano mwa anamwane óhiwelela; mwa yawo hiyo othenetho nákhanlahu véri vaya khalai, m’minkhela ya mwíli ahu, ni wera sokhwela sa mwíli, ni sawupulula, nave nári anamwane a esara oyariwa woyariwa, ntokotho akiko aya awo; nyenya Muluku, óréla mwikharari, ntakhara a osivela wawe otokotoko wiwo ánsivenliyeno, nari náriahu ókhwa mu sonanara sahu, ánivaha okumi vamoha ni Kristu (mwa ovulushiwa ni ikharari), nave ánivíha vamoha, ni onikilathiha vamoha mu sawirimu mwa Kristu Yesu; wi ónihe m’mahiku anórwa awo muhakhu wopwaha wa ikharari sawe, mwipewe ya wa hiyo mwa Kristu Yesu. Vawi mwa ovulushiwa ni ikharari sawereya mwa nroromelo, nave ela tiyohirwela wa nyuwo: eri yamahala ya Muluku; yohirwela o mutekoni, wi mutchu mukina ahithamale. Vawi hiyo n’ri okhachiri awe, ópachushiwa mwa Kristu Yesu, werano miteko yaphama, yeyo Muluku áryehenryiye khuluwi, wi necheke mummo. Mummo upuwelani, wi khalai nyuwo amalapo m’mwílini, aweriwa óhithikiliwa ti yawo aweriwa óthikiliwa m’mwílini, wiwo weriwa ni mata; wi mahiku yale hemwárinono Kristu, anawóthe vemusi ya Israyeli, ni alecho óhikhalanoru etchu ni malakano óvanelela, óhikhalano oweheryerya, ni óhikhalano Muluku mwilaponi ya vathi. Nyenya hihano mwa Kristu Yesu nyuwo nyenyu mwári óchiwene khalai, mwásusihiwa mukhale vakhiviru mu nikhamini na Kristu. Vawi Yowo ti murechele ahu, yowo érihale wi opíli ekhale mmoha, akhuvula eshiri ya muruku weriyari, avíhale’vo wichana m’mwílini mwawe, ti masu a malamulo óromola sa mathoriheryo; wi apachushe eli ala mwa Yowo mekhiye, ekhale mutchu mmoha ahihano, ni orúha murechele; ni wi awátánye opíli ala ni Muluku, m’mwílini mmoha mwa mwikimanyo owo; íphaleno wichana iwo; nave árúliye, alaleyerya Mitchaka Yaphama ya murechele wa nyuwo óchiwene, ni murechele wa yawo a vakhiviru; wi mwa Yowo yehu opíli nókhalano mavolowelo ahu wa Atithi, mwa Munepa mmoha. Vavo nave ha mwa alechotho ni órupasa nyenya nto mwa animosi a awéla murima ni a vemusi ya Muluku; ómakiwa va mathipelo a arummwa ni alipa‐miririmo, taríye Kristu Yesu mwanene, nluku na va muthokoni; mwa Yowo emakelo yothene, yolucheleliwa vamoha phama, ennannuwa, ekhale empa ya Muluku yawéla mwa Apwiya; yeyo nyuwotho munamakiwanyu’mo vamoha, mukhale mokhala’mo Muluku mwa Munepa. Ntakhara a ela miyo Paulo, ka amukariposo a Kristu Yesu ntakhara a nyuwo amalapo, — khwino mwáhiwa sa onahota wa ikharari sa Muluku hiho ákivahiliye sa wa nyuwo: nave mummo ákiróriha yawiphíni eyo mwa wupulula, ntoko kárempaka khalai mokhuveiha, yeyo munaweryanyu orórano, munalakhanyanyu, osuwelasha waka mu yawiphíni ya Kristu, yeyo ahárórihaliye anamwane a atchu m’maloko makina, ntoko áwupululenliye hihano arummwa ni alipa‐miririmo awe awéla mwa Munepa, wi amalapo ari mikelampa vamoha ni hiyo, ni sam’mwílini ikhwihu sa mwíli owo, ni awakhela ni hiyo vamoha va nlakano mwa Kristu Yesu, mwa Mitchaka Yaphama, yowo kákhaliheliwaka murummwa awe ntoko mwa yamahala ya ikharari sa Muluku, hiho ákivahiliye miyo, ntoko mwa merelo a ikuru sawe. Wa miyo óyeva ni óyevasha a othene awéla murima ákivaha ikharari iha kilaleyerye wa amalapo muhakhu wohiwerya othoriheya wa Kristu; ni waryihela othene esuwele maryeheryeyo a yawiphíníyo, yeyo yákhuweiye opacherya khalai‐khalai mwa Muluku ópachusha sothe sene; wi m’mulokoni asuwelihe hihano wa atokwene ni olamulelo mu sawirimu miruku ya miloko miloko ya Muluku, ntoko motiteleliha murima wa ilukuluku?-?selukuluku, wiwo énriye mwa Kristu Yesu Apwiyahu: yowo n’riahuno wumiha murima ni wachamela wolipiha, mwa nroromelo na va Yowo. Mwa ela kinnaveka wi muhihaléle mu sokihósha saka ntakhara a miyo, ti nchichimiho naka. Ntakhara a ela kinnakhwinyanyerya makutháka wa Atithi, orwela wa Yowo nloko nothene na wirimu n’na velaponi tinnatchuwiwaya nsina, wi ntoko mwa muhakhu wa nchichimiho nawe ókhomáliheni nyuwo ni ikuru mwa Munepa awe, mpuwa mwanyu, wi Kristu íkhaleleru okhala wokhala mwa nroromelo m’mirima mwanyu; wi, óthipela mitathari ni ókhicheleya musivela, muweryetho oróra vamoha ni awéla murima othene, oruku, orekama, wisha, ni erutchu ti sheni; ni oróra osivela wa Kristu, wiwo onapwaha marórelo, wi mwasaryeye ophiyerya osaryeya wothene wa Muluku. Nave wa Yowo anawerya werano wopwahashasha sothe sene hiho n’navekahu, nari n’nupuwelelahu, ntoko mwa ikuru hiho inúpa mwa hiyo, wa Yowo okhale olamulelo m’mulokoni ni mwa Kristu Yesu, ophiyerya maloko othene a ilukuluku selukuluku. Amen. Kinnochényeryani nyuwo nto, miyo amukariposo a Apwiya, mweche mophwanelela witchaniwa wiwo mwítchaniwanyuno, ni woniha wiroha wothene, ni witchachala, ni woniha evilelelo, ni olevelana mukina ni mukhwawe, musivela; ni othokororyasha okhapelela omoha wa Munepa mwa matchukelelo a murechele. Mwíli mmoha ni Munepa mmoha, ntokotho áwitchanniyeni mwiweheryeryo emoha ya witchaniwa wanyu; Apwiya mmoha, nroromelo nimoha, obatiso omoha, Muluku mmoha ni Atithi a othene yawo ari vasulu va othene, ni mwa othene, ni mpuwa mwa sothe sene. Nave wa othene a hiyo tunavahiwaya ikharari, ntoko mwa mweryo wa yamahala ya Kristu. Ntakhara awe tanalochiye, Áwenliye wirimu, ámaka mu kariposo okariposo, Avaha samahala wa atchu. Nyenya ela, yawi, Áwela, ti sheni nki nyenya wi ákhuruwelatho o makupa óhicho a elapo? Yowo ákhuruwale owo ti yowotho áwenle, vopwaheryaru irimu sothene, wi asarye itchu sothene. Nave Yowo áhávaha akina ekhale arummwa; ni akina alipa‐miririmo; ni akina alipa‐olaleyerya; ni akina akukhula, ni akina ahusiha; wi áryeheryele awéla murima o mutekoni woruméla, otchukelela mwíli wa Kristu; ophiyerya hiyo othene niphiyale wúmoha wa nroromelo, ni wurórasha wa Mwana a Muluku, wa mutchu óphameya, o mweryo werutchu wa osareya wa Kristu. Wi nihikhaletho makwiya, óhekereya?-?hekereya, enakushiwa‐kushiwa ni etcheku yothene ya mahusiheryo, ni matiso a atchu, ni ophyakela otchara ewokelo yohuweliha; nyenya ni wera separipari musivela wi ninnuwe mwitchu sothene, ophiyerya Yowo ori muru ti Kristu; orwela mwa Yowo mwíli wothene, wokoweleliwa ni wolucheleliwa vamoha, vokhaviheryana’vo maluchi othene, ntoko mwa werasha wa yam’mwílini yothene va mweryo aya, onneriha wunnuwa wa mwíli, ophiyerya otchukelela waya musivela. Vavo kinalochaka ela, nave kinnerela namona mwa Apwiya, wi hamunechatho nyuwo ntokotho amalapo eníséchelaya, mútúte wa murimáya, órípihiwa m’miruku aya, aweriwa alecho vokumini wa Muluku, ntakhara ohisuwela wiwo ori mwa yawo, ntakhara wumiha wa mirimáya; yawo ntakhara heyárónretho etchu nari, yáhiveléla mekhaya wi ekhalele minkhela sotakhala, wi yere sorípiha sothene m’míko. Nyenya nyuwo hemwámuhusenrye Kristu mwawihihá, khwino mwámwiwalanyu Yowo, nave mwáhusihiwanyu mwa Yowo, ntoko eparipari yeyo eri mwa Yesu; wi murule, olocha sa makhalelo anyu ópacherya, mutchu akhalai, awucha votchara minkhela ya ewokelo; nyenya wi muryeheryeye, mukhale ahihano m’munepani wa murimányu, nave muware mutchu ahihano, yowo ápachushiwe ntoko mwa Muluku, mwikhaikhai, ni muwéla wa eparipari. Mwa ela, murihale sawotha, lochani separipari mukina ni mukhwawe; vawi n’ri sam’mwílini mukina ni mukhwawe. Shimwani, nyenya muhitcheke; nsuwa nihinéle muri óshimwéne, navetho muhimvahe nipuro musaserya. Awíya owo ahíyetho; nyenya tchiriene apharashe muteko, aphare muteko worera ni matáwe, wi akhaleno yomvakulela mulipa‐othowiwa. Mwaha mukina wawucha ohikhume mwano mwanyu, nyenya wakhala’vo mukina worera votchukelela ntoko mokhweleya, wi ovahe ikharari wa alipa‐wiwa awo. Nave muhithananihe Munepa Wawéla wa Muluku, yowo mwéyeryiwanyuno eneneryo mwa Yowo, ophiyerya nihiku nawopoliwa. Ewáwelo yothene, ni esara, ni oshimwa, ni nlala, ni opwalu sivíhiwe’vo va nyuwo, navetho yonanara ekina. Nyenya mukhalelane epewe mukina ni mukhwawe, a murima wa ikharari, ólevana mekhinyu, ntokotho Muluku mwa Kristu ólemviyeni nyuwo. Ntakhara awe khalani ótakiherya a Muluku, ntoko anamwane ósiveliwa; nave echani musivela ntokotho Kristu ósivenliyeni nyuwo, íleva mekhiye mu nipuroni mwa hiyo, yoveléla ni ephepa wa Muluku, ekhale muhiriri wawunkhela phama. Nyenya ochapaheya ni yorípiha ekina, nari okhalela nrima, sihiromoliwe ni vakhan’ru mwa nyuwo, ntoko onaphwanelelaya awéla murima; nari yotakhala, ni olocha itheru sene, nari solosowa hiho sihinaphwanelela; nyenya tchiriene othamala. Vawi ela musuweleno wi chapaheya, nari awírípiha, nari okhalela nrima, yawo enathamala sophwaniherya, hanono mikelampa mumwene wa Kristu ni Muluku. Ahówokeni nyuwo mutchu ni masu atherutheru, vawi ntakhara a iha tinarwaya esara ya Muluku va anamwane óhiléleya. Ntakhara awe muhikhale awemyeryeryanano; vawi khalai mwári epiphi, nyenya hihano muri omwaleya mwa Apwiya; echani ntoko anamwane a omwaleya, vawi yawima yomwaleya enaphwanyiwa mwipewe yothene, ni ekhaikhai, ni eparipari, woniha wi yohakalaliha Apwiya ti sheni; nave muhátáneno miteko yepiphi yohíma etchu, nyenya tchiriene mwíványe; vawi hiho yénrayano wiphíni sinnawúliha muru nari olocha hiho. Nyenya itchu sothene sinavanyiwaya ni omwaleya, sinnoneya; vawi yeyo enoniha ti omwaleya. Mwa ela tinalochiwaya, onaka mulipa‐orupa we, ovinye wukhwani, nave Kristu onarwa‐awaryela. Vawihihá, varyeryani phama wecha wanyu, tahi ntoko óhikhala miruku, nyenya ntoko amiruku; ókhala mvai, ntakhara mahiku ari ónanara. Ntakhara awe muhikhale ólosowa, nyenya suwelashani wi okhwela wa Apwiya ti sheni. Nave muhihapaliweno vinyo, mummo muri yoriméliha; nyenya musareyeno Munepa, ni wilochela mekhinyu ni masalmo, ni mathamalelo, ni matchipo amunepa, wipa ni wipela mu atchakare Apwiya m’murimani mwanyu; ni omuthamala Muluku Atithi mahiku othene, ntakhara a sothe sene, mu nsina na Apwiyahu Yesu Kristu; ni wiwelelana mukina ni mukhwawe mómova Kristu. Athiana nyu, mwawiweleláni asíyanyu a nyuwo anene, ntoko muniwelelanyu Apwiya. Vawi mulopwana ti muru wa muthiana, ntokotho Kristu oríye muru wa muloko, ori mekhiyeru Mvulusha a mwíli owo. Nyenya ntoko muloko oniwelelaya Kristu, wawihihátho athiana yiweleleke asíyaya mwitchu sothene. Alopwana nyu, mwásiveláni árinyu, ntoko Kristu ásivenliye muloko, ívelela mekhiye mu nipuroni mwaya; wi athanle, élihale ni orapiha ni mahi ni masu; wi íkuherye mehkiye muloko wa nchichimiho, wohikhalano nthepa, nari nihónya, nari etchu yawihiha; nyenya wi okhale wawéla, ni wohikhalano murala. Wawihihátho alopwana yasiveleke áraya a yawo mekhaya wi ntoko míli ya yawo mekhaya. Yowo onamusivela mwáriye onisivela mekhiye; Vawi havovo mutchu íchanne ni mwíli awe okhala wokhala; nyenya annaphuwa, anakhapelela, ntoko oniriye Kristu ni muloko; vawi n’ri sam’mwílini sa mwíli awe. Ntakhara a ela mutchu amwalaneno atithinnya ni amannya, nave aphitane ni mwáriye; nave opíli awo enarwa‐ekhala mwíli mmoha. Yawiphíni ela titokotoko; nyenya miyo kinalocha sa Kristu ni muloko. Nyenyatho nyuwo, mmoha va mekhiye, amusiveleke mwáriye, ntoko onísiveleliye mekhiye; nave muthiana owo upuweleke wi amoveke mulopwana. Anamwane nyu, mwanawiweleláni yawo yoyanreni mwa Apwiya, vawi ela tiyaphama. Chichimiha atithiá ni amaiá (ti nlamulo nopacherya nokhalano nlakano), wi okhale phama ni weyo, ni wi olekele winchipale velaponi. Nave asitithi nyuwo, muhashimwihe anamwane anyu; nyenya mwaphuwe yawo m’maphuwelo ni mathoriheryo a Apwiya. Akapuro nyuwo, mwanawiweleláni yawo ari apwiyányu ntoko mwa mwíli, ni owova ni wathukumelela, ni murimányu wohupuwelela etchu ekina, ntoko mwa Kristu; tahi ntoko mwa okapuro wa va mithoni, ntoko awatheiha atchu, nyenya ntoko akapuro a Kristu, awera yokhwela ya Muluku yorwela m’murimani; awera okapuro ni wemyeryerya wa murima, ntoko omuruméla Yesu Kristu, tahi atchu hoe; musuwelaka wi etchu yorera ekina yeyo mutchu oneriye, yeyo Apwiya taniriye amkokiherye, nari ari kapuro nari nethi. Nave, asapwiya nyuwo, muwereleke hiho yala, muhiye owopopiha; musuwelaka wi Apwiya aya ni awinyu ari wirimu, nave wa Yowo nthalu hinawowo. Vokutchula vaya, nkamwilipihéni mwa Apwiya, ni wupa wa ikuru sawe. Nkawarani mavaka othene a Muluku, wi murwe‐muwerye withipela vokhocha maphyakelo a musaserya. Ntakhara wi owana wahu hannawanano nikhami ni mwíli, nyenya ni otokwene, ni olamulelo, ni yawo analamulela molipiha a elapo ya vathi a epiphi yela, ni aminepa a yonanara mu sawirimu. Mwa ela mwikusherye mavaka othene a Muluku, wi murwe‐muwerye wemela moványasha nihiku nonanara n’naphiyaya, nave, mwéreno sothe sene, munarwa‐mwithipela. Ntakhara awe mwithipeleni, mwitchukelenle mu’yununi mwanyu ni eparipari, muwanretho ya va nakhopeni ya ekhaikhai; nave muwarihale manani anyu ni maryeheryelo a Mitchaka Yaphama ya murechele; vopwaha sothe sene mwikushenryetho nrapala na nroromelo, nenlo munirianyu muwerye oshipihano michupa yothene yovarela moro ya mulipa‐onanara owo. Mukushetho echipwatcha ya ovulusha, ni nlema na Munepa, ti masu a Muluku; mwa nivekelo nothene ni mathamalelo muvekele mahiku othene mwa Munepa, nave munashishanyu vavo oshisha woshisha ni wavekelela awéla murima othene, ni yomi ene, kivahiwe masu ókitaphula iyano monyesererya, wi kárórihe atchu yawiphíní’yo ya Mitchaka Yaphama, ntakhara a yeyo ka murummwa a munyóroni, wi mummo kulumeke monyesererya, ntoko kinaphwanelaka wuluma. Nyenya wi musuwele nyuwotho sa wa miyo, hiho kineraka, itchu sothene munaléliwa ti Tukiko munna ósiveliwa owo, ni murummwa óroromeleya mwa Apwiya; yowo kimurummaka wa nyuwo ntakhara a yela, wi mwahisuweleno sa wa hiyo, ni wi arwe‐amálihe mirimányu. Murechele okhale wa anna, ni osivela, vamoha ni nroromelo, sorwela wa Muluku Atithi, ni Apwiya Yesu Kristu. Ekhaleno ikharari othene yawo enamusivela Apwiyahu Yesu Kristu mohipahuwa. Amen. Paulo ni Timoteo, akapuro a Yesu Kristu, wa awéla murima othene mwa Kristu Yesu, yawo enakhala o Filipi, vamoha ni alipa‐oweherya ni arummwa. Ikharari wa nyuwo ni murechele sa wa Muluku Atithihu ni Apwiya Yesu Kristu. Kinnamuthamala Muluku aka kinawupuwelakani nyuwo othene; mahiku othene m’mathamalelo aka othene a wa nyuwo othene kinnerano mathamalelo awo ni otheya, ntakhara a eyátáno anyu yokhaviherya Mitchaka Yaphama, opacherya nihiku nopacherya nlo, ophiyerya hihano vava; vororomela vavo, wi Yowo ápachenrye mwa nyuwo muteko waphama onarwa‐aveliha ophiyerya nihiku na Yesu Kristu; ntoko onakiphwanelelaya wanyiherya sa nyuwo othene, ntakhara kiriakano m’murimani mwaka, wi nyuwo m’makwekweso aka, nave mu yawirúhano, ni matitelelo a Mitchaka Yaphama, nyuwo othene mwa awátána ni yomi mwikharari. Vawi Muluku tari namona aka, wi kinnokhalelani minkhela nyuwo othene mu nrupo na Kristu Yesu. Nave ela kinavekaka, wi osivela wanyu othekumele wacheryeryeye, musuwelasha, ni orórasha wothene; wi monashe nyuwo itchu sohiyana; wi mukhale a murima weparipari ni wohitcheka, ophiyerya nihiku na Kristu; ósareya yawima yekhaikhai, yeyo eri mwa Yesu Kristu, omwerela Muluku mahala ni mathamalelo. Nyenya anna, kinakhwela wi muróre wi ihe sa wa miyo séreiye tchiriene wi sikhwaniherye Mitchaka Yaphama; wawihiha wi makwekweso aka ennoneya mwa Kristu mu ntchachoni nothene na alipa‐olipelela, ni wa akina othene; ni wi muloko wa anna mwa Apwiya, enaroromelaya m’makwekweso aka, ennúmiha murima mopwaha wuluma masu a Muluku óhóvaru. Akinatho annamulaleya Kristu ntakhara a okakamela ni owana; nyenya akinatho ntakhara a epewe m’murima; akina enerano hihá ni osivela, enasuwelaya wi yákiyathi wi kírúhe va Mitchaka Yaphama; nyenya akina enamulaleya Kristu orwela mu wakhulana ohikhanle weparipari, awanyiherya wi enarwa?-?ekirosherya yohósha m’makwekweso aka. Vava ti sheni? Yeyoru wi mothene’mmo, khwino va mithoniru, khwino mwiparipari, Kristu alaleyiwe; nave mummo kinahakalalelaka’mo, nyenyatho kinarwa‐kihakalala. Vawi kinnasuwela wi ela tinirwe‐ekerele miyo ovulusha, mwa olapelela wanyu ni okivaha waya wa Munepa wa Yesu Kristu; ntoko mwa wanyiheryasha ni oweheryerya waka, wi hiyavovo etchu eni ekúlihe muru, nyenyatho mwa wumiha murima wothene, ntoko mahiku othene, hihanotho Kristu taniriye annuwihiwe m’mwílini mwaka, nari mwa okumi, nari mwa okhwa. Vawi wa miyo okhala mukumi ti wi Kristu, ni okhwa onnaphwanyerya. Nyenya khwino okhala mukumi m’mwílini, ti yawima ya muteko aka, nkinasuwelashatho yeyo kiniriaka kithanle. Nyenya kinnapaniwano sopíli iha, kiriakano minkhela yovinya ni oya okhala ni Kristu, ti waphama wopwahasha tchiri; nyenya okhalaru m’mwílini tunakhweleya wopwaha, ntakhara a nyuwo. Nave kinaroromelaka vavo kinnasuwela wi kinalekela, ni wikhalelaru ni nyuwo othene, wachererya othene wa nroromelo nanyu; wi withamala wanyu wáche mwa Kristu Yesu mwa miyo, vawikhalelarutho miyo mwa nyuwo. Yelaru, mechelo anyu ephwanelele Mitchaka Yaphama ya Kristu; wi, nari kiniriaka wi kinnorwa ni owonani nyuwo, nari kiriaka okina waya, kíwa sa wa nyuwo, wi munnithipela m’munepani mmoha, ni opharasha vamoha ni okumi mmoha nroromelo na Mitchaka Yaphama; óhiwova amwichani ni vakhani vene, yeyo eri wa yala yothonyerya yopahuwa, nyenya wa nyuwo yovulusha, ti ya wa Muluku; wi tuvahiwaya wa nyuwo mahaléne ntakhara a Kristu, tahi omuroromelaru Yowo, nyenyatho wona masóso ntakhara a Yowo, ni okhalano nyuwo owana wowu wiwo monnanyu mwa miyo, nave muniwanyu hihano wi ori mwa miyo. Mwári nto yohakararya mwa Kristu, ntoko wákáha wosivela, ntoko eyátáno ya Munepa, ntoko nrupo, ni ikharari. Khwanihani otheya waka, wi mwanyiheryeke m’murima hiho, ókhalano osivela wiwo, a okumi mmoha, awanyiherya m’murima mmoha; muhére etchu ntoko mwawakhulana, nari ntoko mwa nchichimiho natherutheru, nyenya mwawiroha m’murima, mutchu mukina awére akhwawe wi tompwaha yowo mwanene; mutchu mukina ahiwehashe sa yowo mekhiye, nyenya awehashe sa mukhwawe. Mukhaleno murima mpuwa mwanyu yowo wáritho mwa Kristu Yesu, Yowo ákhanliyeno mukhalo wa Muluku, hénre wi ti wákha okhala óphwanaphwana ni Muluku, nyenya áhiyéha mekhiye, akusha mukhalo wa kapuro, akhala óphwanaphwana ni atchu; nave áphwanyiwiye m’mukhalo ntoko mutchu, áhihasula mekhiye, akhala awiwelela ophiyerya okhwa, tukhwa wa va mwikimanyo. Mwa elatho Muluku ámunnuwiha Yowo, amvaha nsina nenlo n’napwaha masina othene, wi mu nsina na Yesu nikutha n’nikutha níkhwinyanye, na sa wirimu ni sa velaponi, ni sa vathi velapo, ni malumi othene yomyeryerye wi Yesu Kristu ori Apwiya, omchichimiha Muluku Atithi. Vawihihá, ósiveliwáka, ntoko muniwelanyu mahiku othene, tahi vavaru vawi miyo kiri vava, nyenya tchiriene hihano miyo kihikhanlaka’vo, pharani muteko aya wovulushiwa wanyu va wova, ni othukumela; vawi yowo onaphara muteko mwa nyuwo okhwela ni werano wene, ntakhara a epewe awe, ti Muluku. Erannoni sothe sene vohikhala’vo ochénya ni oványana, wi mukhale óhitcheka ni éparipari, anamwane a Muluku óhikhalano murala véri va nloko nohithoriheya n’notchikeya, mwa yawo munoneyanyu ntoko omwaleya mwilaponi ya vathi, awoniha masu ókumi; wi miyo kikhale awithamalano mu nihiku na Kristu, wi nkátchimanke siyo, nari opharasha muteko siyo ene. Nyenya káheliwakatho ephepa ni oruméla mwa nroromelo nanyu, kinnahakalala, nave kinnahakalala vamoha ni nyuwo othene; mummotho hakalalani nyuwo, nave muhakalale vamoha ni miyo. Nyenya kinnaweheryerya mwa Apwiya Yesu wi kinarwa‐kakuva omuruma Timoteo wa nyuwo, wi miyotho kihakararyihiwe phama vosuwelasha sa wa nyuwo. Vawi nkanono mukina a murima yowo, yowo ani athokororye sa wa nyuwo ni murima weparipari. Vawi othene ala enatchara sa yawo mekhaya, tahi sa Yesu Kristu. Nyenya munnasuwelasha matitelelo awe, wi, ntoko mwana anereliye atithinnya, áruméla vamoha ni miyo Mitchaka Yaphama. Yowo nto tchiri kinaweheryeryaka wakuva omuruma kónaru wi sa wa miyo sini sere sheni; nyenya kinnaroromela mwa Apwiya wi miyo mekhakatho kinákuva orwa. Nyenya káhera wi tiwokhweleya omuruma wa nyuwo Epafrodito munna owo, ti mulipa‐muteko mukhwaka ni musurutato mukhwaka, ti murummwa anyu, ni ókiruméla va hiho sinakithowa; ntakhara áhókhalelani minkhela nyuwo othene, úkhuwa m’murima ntakhara mwáhiwa wi ámwicheliwa. Vawi áhicheliwa tchiri anahawela okhwa; nyenya Muluku ámmorela ikharari; nyenya tahi yoworu mekhiye, nyenya miyotho, wi kihikhaleru ni othanana‐thanana. Ntakhara awe kihákuva omuruma, wi m’monne mwahitheyetho, nave miyotho othanana waka onnavukuwa. Ntakhara awe m’mwakhele mwa Apwiya, ni otheya wothene; nave mwáchichimihe awihiha ala; vawi ntakhara a muteko wa Kristu táhaweliye okhwa, ahithokororyaru okumi awe, wi akhwaniherye oyeléla wa oruméla wanyu wa wa miyo. Vokutchula vaya, annaka, hakalalani mwa Apwiya. Orepela hiho wa nyuwo, honakúkhula miyo, nyenya wa nyuwo ti orériha. Mwiweheryerye sa anapwa, mwiweheryerye sa alipa‐awera sonanara, mwiweheryerye sa yokwasiwa‐kwasiwa; vawi hiyo na óthikiliwa, óruméla vothamala ni Munepa wa Muluku, ni withamala mwa Yesu Kristu, óhiroromela m’mwílini; nari miyotho kókhalano yororomela m’mwílini; khwino mukinako ererya ororomela m’mwílini, tchiriene yomisha; káthikiliwe nihiku nanethanu neraru, a nloko na Israyeli, a nihimo na Benjamini, muHebri a mwa aHebri; ntoko mwa nlamulo mFarisi; ntoko mwa mvai, óhochahocha muloko; ntoko mwekhaikhai ya mu nlamulo awikhalelaru óhitcheka miyo. Nyenya sothe sene hiho káphwanyeryakano, hiho kenre etheru ntakhara a Kristu. Nyenyatho itchu senesha sothe sene kinera itheru sene, ntakhara a opwahasha worórasha wa Kristu Yesu Apwiyahu; ntakhara a yola káyéha itchu sothe sene, nave kinera sa va’chúrwani, wi kísáchéryerye Kristu, ni ophwanyiwa mwa Yowo, óhikhalano ekhaikhai aka ya mu nlamulo, nyenya ya mu nroromelo na Kristu, ekhaikhai eyo yorwela wa Muluku ni mu nroromelo; wi kimuróre Yowo, ni ikuru sovinya wawe, ni eyátáno ya masóso awe, vophwaniheryiwa ni okhwa wawe; wári woweryeya kahiphiye ovinya wukhwani. Tahi olocha wi káhákhela khalai, akhweya wi kómala oryeheryiwa khwana; nyenya kinnatchara, witho kaphare ela yeyo Yesu Kristu ákipharenliye. Anna, miyo nkinisalakhenyerya mekhaka wi kóphara kikhwánya; nyenya etchu emoha kineraka; kinachiwalaka samuchuli, ni wokolela sa muhólo, Kinnatitelelasha va makutchuwelo, wakhela phatamari a witchaniwa wa wirimu wa Muluku wa mwa Kristu Yesu. Yehu othene nto náryeheryiwa mokhwána, nanyiherya ela m’murimani; nave wári etchu mwanyiherye yeyo vakina m’murimani, elatho Muluku anarwa‐awupululelani nyuwo; yelaru, wiwo nálakenlahu’wo, mechelo ahu yereryane. Anna, vamoha khalani ókitakiherya yomi, nave muweyerye eneneryo yawo anecha mwawihihá ntoko mukhanlanyuno hiyo ntoko yotakiherya anyu. Vawi anchipale ennecha, sa yawo kólénlakani wili wili, nave vanotho kinnolélani ni wunla, ari amwichani a mwikimanyo wa Kristu; makutchuwelo aya ti otholowa, muluku aya ti erukulu aya, nchichimiho naya n’ri mu wuliwa muru waya, yawo enanyiherya sa velaponi. Vawi onethi ahu ori wirimu; wiwo tinnaweheryeryahu’wo Mvulusha, Apwiya Yesu Kristu; yowo ani atatushe mwíli ahu wonyemuwa, ophwanaphwaneno mérelo yawo enaweryaya wilapi?-?heryano itchu sothe sene. Vawihihá, annaka ósiveliwa, ókhaleliwa minkhela, mwa otheya waka ni koroa aka, mwithipeleni mwawihiha mwa Apwiya, ósiveliwa. Kinamuchényerya Euodiya, kinamuchényerya Suntuke, yanyiherye ni murima mmoha mwa Apwiya. Ahe, kinnovekatho mukhwaka amukariposo éparipari, wakhaviherye athiana ala yawo yéteteiye vamoha ni miyo m’Mitchaka Yaphama, vamoha ni Klementotho, ni akinako ale alipa‐muteko akhwaka, yawo masina aya ari m’livro ókumi. Hakalalani mwa Apwiya mahiku othene: kinnulúlatho olocha, hakalalani. Witchachala wanyu oróriwe tátchu othene. Apwiya ari vakhiviru. Muhúkhuweru m’murima; nyenya mu sothe sene n’nivekelo, ni ochichimiha, vamoha ni othamala, hiho munavekanyu sisuweliwe ti Muluku. Nave murechele wa Muluku wopwaha osuwelasha wothene, onarwa‐okhapelela mirimányu ni sawupuwelela sanyu mwa Kristu Yesu. Vokutchula vaya, anna, itchu sothe sene separipari, sothe sene sochichimiheya, sothe sene separipari, sothe sene sawéla, sothe sene sorera, sothe sene siniweya saphama; vári epewe ekina, akhweya othamala okina upuwelakani iha. Hihotho mwáhusenryanyu, ni wakhela, ni wiwa, ni wona mwa miyo, hiho mwéráni; nave Muluku a murechele anarwa‐akhala vamoha ni nyuwo. Nyenya káhakalala mwa Apwiya otokotoko, wi vano mwáhihimuwatho wupuwelela m’murima sa wa miyo, wiwotho múpuwelenlanyu’wo, nyenya mwáyeleka werano waya. Tahi wi ntoko kinalocha moyeléla, ntakhara kóhuserya miyo, wi sikikhwáne sothe sene kiriakano. Kósuwela nari onyemuliwa, kósuwelatho oyeheryeya, wothe wene iwo ni mwitchu sothe sene kóya mwikano yovona, navetho yovoliwa etala; yoyeheryeya, navetho yothowiwa. Kinnawerya sothe sene mwa Yowo anakivaha ikuru owo. Nyenya mwáherano phama wi mwáhátána ni miyo mu yokihósháka. Nyenya munnasuwelatho nyuwo mekhinyu, nyuwo aFilipi, wi va mapacheryeryo a Mitchaka Yaphama, káchimunlaka okhuma m’Makedoniya, nari muloko mmoharu hiwátánne ni miyo m’makhalelo a yoveléla ni yawakhela, nyenya nyuworu; vawi m’Tesalonikatho mwákirumihela yeyo yákithowa omoha nari wili. Tahi olocha wi kinatchara yoveléla eyo, nyenya kinatchara yawima yokówasha va yawalakhanyeryányu. Nyenya kókhalano sothe sene, nave kinnayeheryeya; kósareya, ntakhara kihákhela wa Epafrodito ihe sárwele wa nyuwo, wunkhela wa muhiriri waphama, ephepa yawakheleya, yomuhakalaliha Muluku. Nyenya Muluku aka anarwa‐akhwánya yeyo enothowaniru ntoko mwa muhakhu awe mu nchichimiho mwa Kristu Yesu. Nave wa Muluku ni Atithihu okhale nchichimiho mahiku othene. Amen. Lochelani awéla murima othene mwa Kristu Yesu, anna yawo enakhala ni miyo ennolochelani nyuwo. Awéla murima othene ennolochelani, nyenya tchiriene yawo ari a emusi ya Kaisara. Ikharari sa Apwiya Yesu Kristu sikhale ni munepányu. Paulo, murummwa a Kristu Yesu ni okhwela wa Muluku, ni Timoteo munna owo, wa awéla murima ni anna óroromeleya mwa Kristu a m’Kolose: Ikharari wa nyuwo ni murechele worwela wa Muluku Atithihu. N’namuthamala Muluku Atithi a Apwiyahu Yesu Kristu ni wovekelelani nyuwo mahiku othene, ntakhara náhíwa sa nroromelo nanyu na mwa Kristu Yesu, ni osivela wiwo murianyuno wa awéla murima othene; ntakhara a oweheryerya wiwo mulokolo?-?leliwanyu wirimu, wiwo mwíwalanyu khalai m’masu éparipari ya Mitchaka Yaphama, yeyo yáphiyale wa nyuwo; ntokotho mwilaponi yothene ya vathi enímaya sawima, enannuwa, ntoko mwa nyuwo, opacherya nihiku nlo mwíwalanyu musuwelasha ikharari sa Muluku mwiparipari; ntoko mwáhusenryanyu wa Epafra kapuro mukhwihu ósiveliwa, ti óruméla óroromeleya a Kristu ntakhara a hiyo; yowotho ánthorihenrye osivela wanyu mwa Munepa. Mwa ela hiyotho, opacherya nihiku nenlo níwalahu hannahiya othamala ni wovekelelani nyuwo wi musareye orórasha wa otchuna wawe m’miruku yothene ni osuwelasha wa munepa, wi mwecheke womphwanelela Apwiya omutheiha mothe mwene’mmo, ni wima sawima m’miteko yothene yaphama, ni wunnuwa murórasha wa Muluku; ólipihiwasha mukhomála wothene, ntoko mwa ikuru sa nchichimiho nawe, ókhalano evilelelo yothene ni oleva wothene vamoha ni otheya, ni omuthamala Muluku, yowo ániphwanelelihale hiyo wakhelano vamoha mikelampa ya awéla murima mumwaleya; yowo ánakihale hiyo wa ikuru sa epiphi; an’susa onivolíha mumwene wa Mwana a osivela wawe; yehu nrinono wopoliwa mwa Yowo, mukhurumuweliwa wa sotcheka sahu; Yowo ori yophwaniherya ya Muluku óhoneya owo, ópacherya oyariwa a sopachushiwa sothe sene; vawi mwa Yowo tisápachushiwaya sothe sene sa wirimu, ni sa velaponi, sawoneya ni sohoneya, akhweya minyukhu yomwene, nari Omwene, nari otokwene, nari olamulelo; itchu sothe sene sápachushiwe mwa Yowo ni wa Yowo. Nave Yowo ori ópacherya a sothe sene nave sothe sene sinaphitána vamoha mwa Yowo. Nave Yowo ori muru wa mwíli, muloko’wo; ti mapacheryeryo, ópacherya oyariwa ókhuma mukhwani; wi ahiye akhale mwa Yowo mwa sothe sene ópacheryasha. Vawi wámurerela Atithi wi mwa Yowo osareya wothene witikitherye, mwa Yowotho wátánya itchu sothe sene wa Yowo mwanene, énreno murechele mwa nikhami na mwikimanyo awe; mwa Yowo nto, akhweya sa velaponi, nari sa wirimu. Nave nyuwo, nyenyu mwári alecho khalai ni amwichani mu nakhopeni mwanyu, m’mitekoni yonanara eyo, nyenya vano awátányani, m’mwílini mwawe mwa okhwa iwo, wotikiTheryani nyuwo awéla, ni óhikhalano murala ni óhiványiheya va mithoni vawe; mwikhalelaru mu nroromelo, awithipela ni awishérya ni óhisuseya ómwalanano oweheryerya wa Mitchaka Yaphama yeyo mwíwalanyu, yolaleyiwa wa sopachushiwa sothe sene sa vathi verimu; yeyo miyo Paulo kiriaka mulipa‐oruméla aya. Hihano kinnahakalalano masóso awo ntakhara a nyuwo, nave kinnakhwánya hiho sinayeléla sa sohósha sa Kristu m’mwílini mwaka ntakhara a mwíli awe, ti muloko’wo; yowo kiriaka mulipa‐oruméla aya, ntoko mwa onahota wa Muluku yowo ákivahiliye miyo wowerelani nyuwo, wokhwánya masu a Muluku, ti yawiphíníyo yákhuweye opacherya va mahiku yawo, nave opacherya va maloko awo; nyenya átheteya hihano wa awéla murima awe, wa yawo Muluku ákhwenliye wasuwelihasha ela yeyo eri muhakhu wa nchichimiho na yawiphíni véri va amalapo, ti Kristu mwa nyuwo, yoweheryerya ya nchichimiho; yowo hiyo n’namulaleyahu, ni omulopola mutchu mukina ni mukina ni omuhusiha mutchu mukina ni mukina m’miruku yothene, wi nimonihe mutchu mukina ni mukina ampurukuméne mwa Kristu; werano ela kinnihósha ni wereryasha ntoko mwa mérelo awe awereya mwa hiyo mwakuru. Vawi kinnasuwela wi nyuwo munnasuwela wipa murima wiwo kiriakano ntakhara a nyuwo, ni yawo a m’Laodikaya, ni othene yawo ehonneru ethoi aka m’mwílini; wi mirimáya ehakararyihiwe, eluchelelane vamoha yawo musivela, ophiyerya muhakhu wothene wa osareya wa osuwelasha, wi yawo esuwelashe yawiphíni ya Muluku, ti Kristu, mwa Yowo soréla sothe sene sa miruku ni osuwelasha sikhuweiyaya’mo. Ela kinalocha, wi mutchu ahohuweliheni nyuwo ni masu óleketcha‐leketcha. Vawi nari kiriaka okina m’mwílini, nyenya m’munepani kiri vamoha ni nyuwo, óhakalala kinonáka oryeheryiwa wanyu, ni olipiherya wa nroromelo nanyu na wa Kristu. Ntakhara awe ntoko mummo mwámwakhelenlanyu Kristu Yesu Apwiya, mweche mwa Yowo, óthipela mitathari ni ótchukeleliwa mwa Yowo, ni awitikitherya mu nroromelo, ntoko mwáhusihiwanyu, ni wáchiha mathamalelo. Wehani wi vahikhale mukina ówákhani nyuwo ntoko muhakhu, ntoko munasivelelanyu miruku, ni owoka watherutheru, wotchara ekano ya atchu, votchara selapo ya vathi, tahi vomutchara Kristu; vawi mwa Yowo tunikhalelaya osareya wa oMuluku m’mwílini, nave mwa ósareya mwa Yowo, ti muru a otokwene wothene ni olamulelo; mwa Yowotho nyuwo mwáthikiliwanyu ni othikiliwa woheriwa ni mata, voruliwa wa mwíli, muthikiliwa wa Kristu; ntakhara mwávithiwa mu nihiyeni vamoha ni Yowo mubatisoni, mummotho mwávíhiwanyu vamoha ni Yowo mu nroromelo na opaka wa Muluku, yowo ámvíhale Yowo wukhwani. Nave nyuwo, murianyu ókhwéne mu sotcheka ni othatuwa wa mwíli anyu áhovahani okumi vamoha ni Yowo ánikhurumuwenliye sonanara sothene; amanle onshipiherya ya va hiyo eyo yeyo yárempwe mu solamuleliwa iho, yeyo yári yoványana ni hiyo: nave ánivíherya véri’vo, ni ochoma yela va mwikimanyo; arunle otokwene ni olamulelo, áhátheteya vokokoleya; álapiheryano. Ntakhara awe mutchu mukina ahothoriheni nyuwo mu yólya, nari yowurya, nari sa nihiku na yólya etokotoko, nari nihiku nawoneya mweri, nari na Sabata; ti múruli wa sinórwa iho; nyenya mwíli ti wa Kristu. Mutchu mukina ahowokeni ni owakhani yamahala anyu ni wiroha mwanene mekhiye, ni wakokhorela angelo, ikhalihaka mu iha ahónniye, awithamala mahaléne ni sawanyiherya, sa mwíli awe, ahinapharasharu muru’wo, orwela wa Yowo mwíli wothene, wokhaviheryiwa ni olucheleliwa vamoha mwa mashikha ni misiphe, tunannuwaya ni mannuwelo a Muluku. Mwákhwilanyu vamoha ni Kristu omwalanano sopacherya selapo ya vathi, hai munalapanyu solamuleliwa iho, wi ntoko okumi anyu munakhalano mwilaponi ya vathi, (ohiniyathi’vo ntata, ohinalawiha, ohinatannya, ti sothe sene sopahuwa vawerano), ntoko mwa mathoriheryo ni sohuserya sa atchu? hiho sirinonotho olocha wa miruku sinarumélaya okhwela wa mwanene awe, ni wiroha, ni ohithokororya mwíli; nyenya hisanono ikuru nariru sohíha ovoniha wa mwíli. Ntakhara awe mwávíhiwanyu vamoha ni Kristu, tchunani sa wirimu, wiwo ori Kristu ókhala va ntatani nolopwana na Muluku. Upuwelelani sa wirimu tahi sa velaponi hoe. Vawi mwákhwa, nave okumi anyu wovithiwa vamoha ni Kristu mwa Muluku. Kristu aniriye arwe‐oneye, ti okumi ahu, vavo nyuwotho munarwa‐moneya vamoha ni Yowo mu nchichimiho. Ntakhara awe mwiphihe sam’mwílini hiho siri velaponi; ochapaheya, onyala, yotchuna yawuliha muru, minkhela yonanara, ni okhalela nrima, wiwo ori othamala sophwaniherya; ntakhara a iha tinarwaya esara ya Muluku va anamwane óhiléleya; hiho mwánchanyu’mo nyuwotho khalai, mwárianyuno okumi anyu mummo. Nyenya hihano rihani nyuwotho sothene iha: esara, onanariwa, nlala, opwalu, sotakhala sokhuma mwano mwanyu: muhotheryaneke mukina ni mukhwawe; vawi mwámurula mutchu akhalai vamoha ni miteko awe, nave mwámuwara ahihano, yowo onaryeheryeya mwahihano, wi akhaleno osuwelasha, ntoko mwa yophwaniherya ya Yowo ámpachunshe Yowo; Vava hivavovo mHelene ni mYuda othikiliwa ni ohithikiliwa, aweriwa mmalapo, mSkuti, kapuro, nethi, nyenya Kristu tari sothe sene, ni mu sothe sene. Ntakhara awe warani, ntoko óthanliwa a Muluku, awéla murima ni ósiveliwa, murima wa ikharari, epewe, wiroha, witchachala, ovilela; wemyeryeryana mukina ni mukhwawe, ni okhurumuwelana anene mekhinyu, mukina ákhanleno nthowa ni mukhwawe; ntokotho Apwiya ókhurumuwenliyeni nyuwo, mwerekeno hihá nyuwotho; nyenya opwaha iha sothene khalannoni osivela, ti yotchukelela ya murima mpurukuméne. Nave murechele wa Kristu olamuleleke m’mirima mwanyu, olakelelatho wiwo timwítchaniwanyu m’mwílini mmoha; nave khalani óthamala. Masu a Kristu yitchále mwa nyuwo mwawáchasha m’miruku yothene, ni ohusiha ni olemeihana anene mekhinyu ni masalmo ni mathamalelo ni matchipo a munepa, ni omwipela Muluku ni ikharari m’murimani mwanyu. Nave etchu yeyo munirianyu mwere m’masu nari m’mutekoni, erani sothe sene mu nsina na Apwiya Yesu, ni omuthamala Muluku Atithi mwa Yowo. Athiana nyu, muwiweleleke asíyanyu, ntoko onaphwanelelaya Apwiya. Alopwana nyu, sivelani árinyu, nave muhinanariwekeno. Anamwane nyu, muwiweleleke alipa‐awoyarani mu sothe sene, ntakhara ela Apwiya tanahakalaliyeno. Asitithi nyu, muharosheke anamwane anyu, wi ani yeremuhaléla. Akapuro nyuwo, mwiweleleke mu sothe sene yawo ari wa nyuwo apwiya ntoko mwa mwíli, tahi okapuro wa va mithoni, ntoko óhakalaliha atchu, nyenya ni muriméne mmoha, ómova Apwiya; etchu yeyo munirianyu mwere, pharani muteko morwela m’murimani, ntoko mwa Apwiya, tahi wa atchu hoe: musuwelaka wi munarwa‐mwakhela wa Apwiya yamahala ya mikelampa; munamurumélanyu Apwiya Kristu mwa okapuro. Vawi yowo onerano monanara onarwa‐akhela yonanara énriye’yo; nave nthalu hinavovo. Asapwiya nyuwo, muwereleke akapuro anyu yekhaikhai ni yawereryana; musuwelaka wi nyuwotho mokhalano Pwiya wirimu. Titelelani ovekela, muweheryeke mummo ni othamala; ni onivekelela hiyotho vavo, wi Muluku anihulele hiyo va milakoni va masu, wi nulumeke yawiphíni ya Kristu; yeyotho kinakhalelaka mu kariposo, wi konihe yela ntoko kinaphwanelelaka wuluma. Mwecheke m’mirukuni ni amalapo awo, mwerakano mwa mvai mahiku enívire siyo. Masu anyu akhale mu ikharari, ósiva mwapa, wi nyuwo musuweleno wakhula wanyu wa wa mmoha ani ereno hai. Sothe sene sa wa miyo anolélashani Tukiko, munna ósiveliwa ni óruméla óroromeleya ni kapuro mukhwaka mwa Apwiya: yowo kimurummaka wa nyuwo ntakhara a nthowa nenla, wi musuwelashe sa wa hiyo, ni wi amálihe mirimányu; vamoha ni Onesimo, munna óroromeleya ni ósiveliwa, yowo ori a wa nyuwo. Sothe sene sa wino enolélashani. Aristarko amukariposo mukhwaka annolochelani nyuwo, ni Marko, musulahumu a Barnaba (wa yowo mwákhenlanyu solamulela sawe; aphiya wa nyuwo, m’mwakhele), ni Yesu, aweriwa Yusto, ti óthikiliwa, yaworu talipa‐muteko akhwaka a mumwene wa Muluku, ti yawo enakhala yokimáliha murima. Epafra annolochelani, ti a wa nyuwo, ti kapuro a Yesu Kristu, ótitelelasha ntakhara a nyuwo m’mavekelo awe mahiku othene, wi mwemele murutchu ene ni ósareya mukhwela wothene wa Muluku. Ntakhara kinnamwerela namona wi annikhulumulano muteko ntakhara a nyuwo, ni yawo a mu Laodikaya, ni yawo a mu Herapoli. Annolochelani Luka mulipa‐mureche ósiveliwa, ni Dema. Lochelani anna awo a mu Laodikaya, ni Numfa, ni muloko’wo wa’mpa mwaya. Nave mwalakhannye ekarata ela, yalakhanyiwetho m’mulokoni wó Laodikaya, nave nyuwotho mwalakhanye yó Laodikaya. Nave muloche ni Arkipo, manki othokororyeke ni oruméla wiwo wákhenlá mwa Apwiya, wi okhwánye. Olochela ni ntata naka, wa miyo Paulo. Upuwelelani makwekweso aka. Ikharari sikhale ni nyuwo. Amen. Paulo, ni Silvano, ni Timoteo wa muloko wa aTesalonika mwa Muluku Atithi ni Apwiya Yesu Kristu: Ikharari wa nyuwo ni murechele. Ninnamuthamala Muluku mahiku othene ntakhara a nyuwo othene, ni owupuwelani nyuwo m’mavekelo ahu; ni wupuwelela wohihiyeryerya muteko anyu wa nroromelo, ni osivela wa muteko, ni ovilela woweheryerya wa Apwiyahu Yesu Kristu, va mithoni va Muluku Atithihu; musuwelaka, anna ósiveliwa ti Muluku, othanliwa wanyu, wi Mitchaka Yaphama heyárúle wa nyuwo m’masuru, nyenyatho mwa ikuru, ni mwa Munepa Wawéla, ni wácha otokotoko; ntoko munasuwelanyu wi nári ntoko awihai mwa nyuwo ntakhara a nyuwo. Nave mwápacherya okhala óntakiheryáhu, ni a Apwiya, mwákhenlanyu masu awo m’masóso manchipale, ni otheya wa Munepa Wawéla; wawihihá wi mwápacherya okhala nyuwo yotakiherya wa othene yawo enaroromela m’Makedoniya, ni mu Akaya. Vawi okhuma wa nyuwo wáhiweya masu a Apwiya, tahi m’Makedoniyaru ni mu Akayaru, nyenya m’mapuroni mothe mwene nroromelo nanyu na wa Muluku nákhumenlaya; wawihihá honakhweleya wa hiyo wuluma etchu. Vawi yawo mkhataya enalaleya sa hiyo, mavolowelo ahu a wa nyuwo yári awihai; ni wi mwárukunuwela wa Muluku omwalanano sophwaniherya, omuruméla Muluku enesha mukumi, ni omuweherya Mwanáwe arwele wirimu, yowo ámvíhaliye wukhwani, Yesu, anivulushe hiyo wa esara enórwa eyo. Vawi, anna, munnasuwela mkhatinyu mavolowelo ahu a wa nyuwo, wi heyári etheru ene; nyenya nari nónnahu masóso khalai, nave yánroha, ntoko munasuwelanyu, o Filipi, nányesererya mwa Muluku ahu wuluma ni nyuwo Mitchaka Yaphama ya Muluku muványa otokotoko. Ntakhara ochényerya wahu honarwela o marimélelo, nari wunyalani, nari muwoka; nyenya ntoko Muluku ánemyeryenryiye oninnyeryerya Mitchaka Yaphama, wawihihá tinnu?-?lumahu; tahi ntoko awahakalaliha atchu, nyenya Muluku; yowo anererya mirimáhu. Vawi hanéncheno masu órera eyano mahiku othene, ntoko munasuwelanyu, nari okhuwa okhalela nrima, namonáya ti Muluku; nari hanári ókhwela nchichimiho na wa atchu, nari wa nyuwo, nari wa akina, nari náriahuno ikuru sawovelihani ntoko arummwa a Kristu. Nyenya nári awitchachala véri va nyuwo, ntoko mulipa‐olela onawupariye anamwane awe a yowo mekhiye; wawihihá hiyo vawotchunashani nyuwo, náhemyeryerya mohakalala oveléla wa nyuwo tahi Mitchakaru Yaphama ya Muluku, nyenyatho okumi ahu, ntakhara mwári ósiveliwa ahu. Vawi munnupuwela, anna, weranosha wahu ni weteteya wahu; vawerano ohiyu ni othana, wi n’námvelihe mmoha a nyuwo, nálaleyenryahu wa nyuwo Mitchaka Yaphama ya Muluku. Nyuwo mwa anamona, ni Mulukutho, wi nári awéla murima ni ékhaikhai ni óhotchekelani nyuwo alipa‐ororomela; ntoko munasuwelanyu wi náherela mukina a nyuwo va mekhiye, ntoko tithi anereliye anamwane awe a yowo mekhiye, ni wochényeryani, ni wohakalalihani ni werela namona, wi mwecheke momphwanelela Muluku, yowo anawitchanani nyuwo wi mvolowe omwene awe wa Yowo mekhiye, ni nchichimiho. Nave mwa elatho hiyo ninnamuthamala Muluku mohihiyeryerya, wi, mwákhenlanyu masu a Mitchaka ya Muluku, hemwákhenle ntoko masu a atchu, nyenya nto ntoko akhanlaya tchiri, masu a Muluku, yawotho anoneya mwa nyuwo alipa‐ororomela. Vawi nyuwo, anna, mwápachenrye okhala ótchara miloko ya Muluku yeyo eri m’Yudeya mwa Kristu Yesu; ntakhara hiha mónenlanyu masóso nyenyu m’matani mwa a nloko nanyu na nyuwo mkhatinyu, ntoko yawotho m’mataní mwa aYuda; yawo yámwiphaletho Apwiya Yesu, ni alipa‐miririmo, enanihochahocha hiyo, nave henamuhakalaliha Muluku, enaványanano atchu othene; enanihíha hiyo wi nihulumeke ni amalapo wi evulushiwe; ósareya sotcheka saya mahiku othene; nyenya oshimwa wophiya va yawo ophiyerya makutchuwelo. Nyenya hiyo, anna, nari yánivíhalaya’vo omwalana ni nyuwo tonto, óhonanaru, nyenya omwalana murima hoe, náhereryasha wopwaha wi nóne ethoi anyu ni minkhela minchipale; ntakhara nákhwela orwa wa nyuwo, yomi nto Paulo koherano hihá omoha nari wili; nyenya Satana ánihíha. Vawi yoweheryeryáhu, nari otheya, nari koroa awithamalelano ti sheni? tahi nyenyu nki, va mithoni va Apwiyahu Yesu vorwa vawe? Vawi nyuwo mwa nchichimiho nahu ni otheya wahu. Ntakhara awe, nihiweryaka ohiyeryeryatho, náhemya m’murima wi enihiye mekhihu o Atene; nave námuruma Timoteo, munnihu’wo ni óruméla a Muluku m’Mitchaka Yaphama ya Kristu, wi oshekuryeni nyuwo, ni womálihani nyuwo sa nroromelo nanyu; wi mukina ahisuseye ni sohósha iha, ntakhara munnasuwela mekhinyu wi hiyo náthanleliwa werano iha. Vawitho, náriahu ni nyuwo náholélani khuluwi wi n’narwa‐nona masóso; ntoko wereiyaya, ntokotho munasuwelanyu. Mwa ela miyotho, vohihiyeryeryatho, káruma wi kiróre nroromelo nanyu, wi akhweya mulipa‐weha owo anaweheni, nave wukhuwa wahu onúkhule etheru ene. Nyenya vano Timoteo áphiyaliye wenno arwelaka wa nyuwo, anthoriherya ovuwa waphama wa nroromelo ni osivela wanyu, ni wi munnanupuwela phama mahiku othene, munakhwelasha onóna hiyo, ntokotho yehu owonani nyuwo; Ntakhara a ela nihohakalalelani, anna, mu weteteya wahu wothene ni ohóshiwa wahu wothene, mwa nroromelo nanyu; ntakhara hihano na akumi, nyuwo mwithipeleru mwa Apwiya. Ntakhara ninnawerya okokiherya wa Muluku othamala wawihai ntakhara a nyuwo, va otheya wothene ninnahakalalano mwa nyuwo va mithoni va Muluku ahu; ni wáchiha mavekelo ahu ohiyu ni othana wi n’rwe‐none ethoi anyu, ni okhwánya hiho inayeléla va nroromelo nanyu? Nyenya Muluku Atithihu mwanene mekhiye, ni Apwiyahu Yesu anihóle mphiro wophiyano wa nyuwo; nyenya Apwiya awunnuwiheni nyuwo, awáchiheni musivelana mukina ni mukhwawe ni wa atchu othene, ntoko hiyotho n’nerahu hihá wa nyuwo; wi akhomálihe mirimányu yohikhalano nthowa mu wéla va mithoni va Muluku Atithihu, anarwiye Apwiyahu Yesu vamoha ni awéla murima awe othene. Vokutchula vaya nto, anna, ninnovekani ni wochényeryani mwa Apwiya Yesu, wi, ntoko mwákhenlanyu wa hiyo makhalelo órera, munnaphwanela wechatho ni omutheiha Muluku, ntoko munechelanyu, achani wopwaha mummo. Vawi munnasuwela mathoriheryo yawo nóvahilahuni mwa Apwiya Yesu. Vawi wu ti otchuna wa Muluku, nari wéla wanyu, wi mwithanle wuchapaheyani; mukina ni mukina a nyuwo asuwele okhalano yokusheryáwe mu wéla ni nchichimiho, tahi okhwela minkhela yotakhala, ntokotho amalapo yawo ehinamusuwela Muluku; mutchu ahipwahe’vo, ni owoka munneni mummo, ntakhara Apwiya tawunlela ekuhu iha sothe sene, ntokotho nólénlahuni khuluwi, nave nákhalela namona. Ntakhara Muluku hánitchanne hiyo wi n’tchare onyala, nyenya wéla. Ntakhara awe yowo onanyemula ela, hananyemula mutchu, nyenya Muluku, yowo anovahani nyuwo Munepáwe Wawéla. Nyenya volocha sosivelana wa anna honakhweleya wi murepeliwe; ntakhara awohusihani ti Muluku, wi musivelane mukina ni mukhwawe; ntakhara mwáwerelatho ela anna othene a m’Makedoniya mothe mwene. Nyenya ninnochényeryani, anna, mwáchevosha wopwaha, ni wi mwereryashe okhala ómála ni wera sa nyuwo anene ni ophara muteko ni matányu, ntoko nólénlahuni; wi mwecheke mweparipari murima wa amalapo awo, ni okhala óhiháwelelaru etchu. Nyenya hannakhwela, anna, wi mukhale óhisuwela salipaorupa’wo; wi muni munleke ntoko akinako aya awo, yawo ehikhanleno oweheryerya. Vawi naroromela wi Yesu ákhwa, avinya, wawihihátho Muluku anarwa‐akusha vamoha ni Yowo yawo enakona mwa Yesu. Vawi ela n’nalocha wa nyuwo m’masu a Apwiya, wi yehu n’ri akumi, awikhalelaru ophiyerya orwatho wa Apwiya, hanrwa‐náhólela alipa‐orupa’wo. Vawi Apwiya anarwa‐akhuruwa wirimu mwanene mekhiye ni ekutcho, ni masu a mungelo mtokotoko, n’nipeka na Muluku; nave yawo yákhwile mwa Apwiya enarwa‐epacherya ovinya; Nyenya sa mahiku yawo ni ilukuluku hiho, anna, hinakhweleya wi nikahorepelani. Vawi nyuwo mekhinyu munnasuwela phama wi nihiku na Apwiya n’ni‐nrwe ntoko mulipa‐wiya ohiyu. Vavo eniriaya eloche, Murechele ni ohúkhuwa, vavo yotolosha yophachuwa’vo tiniriaya yáphachuwele, ntoko masóso a muthiana órupala; nave herwa‐evuluwaru. Nyenya nyuwo, anna, hamuri mwipiphini, wi nihiku nlo n’ni‐norweleni ntoko mulipa‐wiya; ntakhara nyuwo othene mwa anamwane a omwaleya, ni anamwane a othana; hanri a ohiyu, nari a epiphi; ntakhara yela nihirupe ntoko akinako aya awo nto, nyenya nlipeleleke, nave nihihapaliwe. Ntakhara yawo enarupa ’wo enarupa ohiyu; nave yawo enahapaliwa’wo enahapaliwa ohiyu. Nyenya hiyo n’riahu a othana nihihapaliwe, niwanre ya va nakhopeni ya nroromelo ni osivela; ni echipwatcha yeyo eri oweheryerya wa ovulushiwa. Vawi Muluku hánithanlile hiyo wi nlawihe esara, nyenya wi nákhele ovulushiwa mwa Apwiyahu Yesu Kristu, yowo ákhwile mu nipuroni mwa hiyo, wi, nari nlipelelaka, nari nrupaka, n’rwe‐nikhale akumi vamoha ni Yowo. Mwa ela lopolanani, nave mwitchukelele mukina ni mukhwawe, ntoko munerelanyu. Nyenya, anna, ninnovekani, suwelani yawo enapharasha muteko mwa nyuwo, ekhala atokwene anyu mwa Apwiya, enovahani nruku; nave mwachichimiheke mopwahasha musivela, ntakhara a muteko aya. Khalani m’murecheleni mwa nyuwo mekhinyu. Nyenya ninnochényeryani nyuwo anna, mwávaheke nruku óhithokororya, mwalipiheke awova m’murima, khomálihani alipa‐ochétcheya, ni ovilelano othene. Vareryani wi mukina ahimwerele yonanara mukhwawe yowo ámwerenle yonanara; nyenya mahiku othene mutchareke yorera, wa akhwinyu, ni wa othene. Hakalalani mahiku othene; Vekelani mohihiyeryerya; Mu sothe sene thamalani; ntakhara ela ti yotchuna ya Muluku ya wa nyuwo, mwa Kristu Yesu. Muhishipihe Munepa owo; Muhinyemule wulumelela masu; Ereryani sothe sene, khapelelani yorera eyo, Mwasepáni woneya wothene wa yonanara. Nave Muluku a murecheleru awéliheni nyuwo mothe mwene; nave munepa anyu ni okumi anyu ni mwíli anyu sikhapeleliwe sampurukuméne, sohikhalano murala aniriye arwe Apwiyahu Yesu Kristu. Yowo onawitchanani ori óroromeleya, yowotho onarwa‐erano. Anna mwanivekelelani hiyo. Lochelani anna othene ni onula wawéla. Kinnolupelelani wa Apwiya wi ekarata ela yalakhanyiwe wa anna othene. Ikharari sa Apwiyahu Yesu Kristu sikhale ni nyuwo. Amen. Paulo, ni Silvano, ni Timoteo wa muloko wa aTesalonika mwa Muluku Atithihu ni Apwiya Yesu Kristu: Ikharari wa nyuwo ni murechele wa wa Muluku Atithi ni Apwiya Yesu Kristu. Ninnamuthamala Muluku mahiku othene ntakhara a nyuwo, anna, ntoko onaphwanelelaya; ntakhara wi nroromelo nanyu ninnannuwasha, nave osivela wa nyuwo othene onnácha, mukina ni mukhwawe; wawihihá wi hiyo mkhatihu ninnithamalano sa nyuwo m’miloko ya Muluku, ntakhara a ovilela wanyu, ni nroromelo nanyu, muhóshiwa wanyu wothene ni masóso awo munonanyu; ti olipiherya wothoriha wekhaikhai ya Muluku; wi mwáhalakhanyeryiwa óphwanelela omwene wa Muluku, yowotho munonelanyu masóso; ntakhara ti wekhaikhai wa Muluku ókokiherya yohósha wa yawo enohóshani, ni wa nyuwo munona yohósha witchúwa vamoha ni hiyo, vawupululuwa Apwiya Yesu orwela wirimu vamoha ni angelo a ikuru sawe, mu nikalume na moro, ni wunla ekuhu wa yawo ehinamusuwela Muluku, ni yawo ehiniwelela Mitchaka Yaphama ya Apwiyahu Yesu; yawo eni‐erwe‐elakiwe, ti opahuwa wohimala wawámwalanya ni ethoi ya Apwiya, ni o nchichimiho na ikuru sawe, aniriye arwe‐aphiye ochichimihiwa mwa awéla murima awe, ni okhala ótikhiniwa mwa othene yawo enaroromela (ntakhara mwároromela namonáhu a wa nyuwo) mu nihiku nenle. Mwawihihá ninnovekelelanitho mahiku othene, wi Muluku ahu awereni nyuwo óphwanelela witchaniwa wanyu, ni okhwánya yomurerela yothene, ni muteko wa nroromelo mu ikuru; wi nsina na Apwiyahu Yesu nchichimihiwe mwa nyuwo, ni nyuwo mwa Yowo, ntoko mwa ikharari sa Muluku ahu ni Apwiya Yesu Kristu. Nave, ninnovekani anna, ntakhara a marwelo awe a Apwiyahu Yesu Kristu, ni othukumana wahu vamoha mwa Yowo; wi muhákuveke ochikinyeya murima ni oyeha wupuwelela wanyu, nari wopopihiwa, mwa munepa nari mwa masu; nari mwa ekarata, ntoko yeyo erempwe ti hiyo, wi ntoko nihiku na Apwiya n’rimphiya, Mutchu ahowokeniru, wi hanrwa, nyenya omwaryeya iwo olike ophiya, úpululuwe mutchu óhiléleya, mwana épahuwelo, yowo onaványa?-?nano, írumiha va sothe sene hiho sineriwa sa Muluku, nari sothamaleya; wawihihá wi ntoko anamkilathi mu’mpa ya Muluku, isoniherya mekhiye wi ti Muluku. Nna hamunupuwelaru, wi káriaka ni nyuwo, kihákuvale ovinya’vo, káholélani iha? Nave vano munnasuwela yeyo enamuhíha, wi úpululuwe yowo m’mahiku awe a yowo mekhiye. Ntakhara yawiphíni yohiléleya yopacheryerya wereya; vavaru vari ómuhíha hihano, ophiyerya amvíhale’vo véri vaya. Nave vavo onarwa‐upululiwa óhiléleya owo, yowo Apwiya aniriye arwe‐amkokhole ni munepa wa va’wanoni vawe, nave onarwa‐amtolosha ni woneya wa marwelo awe; ti yawo orwa wawe ori ntoko werano waya wa Satana, mwikuru sothe sene, ni ineneryo ni sotikiniha sawotha; ni owoka wothene wohikhala wekhaikhai wa alipa‐opahuwáwo, ntakhara osivela weparipari heyákhenle, wi yawo yavulushiwe. Nave va nthowa nenla Muluku annarumiha wa yawo sawereya sohuweliha, wi eroromele wotha; wi othene ethorihiwe yawo yahároromenle eparipari, nyenya yámuhakalalano hiho ihikhanle sekhaikhai. Nyenya hiyo ninnaphwanelela omuthamala Muluku mahiku othene ntakhara a nyuwo, anna ósiveliwa ti Apwiya, wi Muluku áhothanlani nyuwo opacherya vopacherya, mwakhele ovulushiwa mwa méliheryo a Munepa ni nroromelo neparipari; wiwo mwítchaneliwanyu’wo mwa Mitchaka ahu Yaphama, wi mwakhele nchichimiho na Apwiyahu Yesu Kristu. Va nthowa nenla nto, anna, mwithipeleni, khapelelashani ikano hiho nohusihalahuni, nari mwa masu, nari mwa ekarata ahu. Nave Apwiyahu Yesu Kristu, ni Muluku Atithihu yowo ánsivenle anivaha otheya wohimala ni oweheryerya worera mwa ikharari, tanáhakalalihe mirimányu, ni wokilathihani nyuwo m’muteko wothene ni masu othene aphama. Vokutchula vaya, anna, munivekeleleke, wi masu a Apwiya yakuveyeke, ochichimihiweke, ntoko muneranyuno; nave wi nákihiwe m’matani mwa atchu óhiphwanelela ni ónanara; ntakhara othene hanono nroromelo. Nyenya Apwiya tororomeleya yowo ani ókilathiheni nyuwo, anolipelelani omuhíha ónanara owo; nyenya ninnaroromela mwa Apwiya sa nyuwo, wi munnerano, navetho munarwa‐mwerano hiho n’nolamulelahuni. Nave Apwiya ahóle phama mirimányu wi evolowe musivela wa Muluku ni mwivilelelo ya Kristu. Nave ninnolamulelani, anna, mu nsina na Apwiyahu Yesu Kristu, wi mwímwalanye ni munna mukina yowo onecha mohithoriheya, yowo ohinatchara ekano yeyo ákhenliye wa hiyo. Ntakhara munnasuwela mkhatinyu mummo munaphwanelelanyu ontakiherya hiyo; ntakhara henári óhithoriheya mwa nyuwo; nari henánlye epau siyo va ntatani na mutchu mukina, nyenya ni wukhuwa ni weteteya, náphanrahu muteko ohiyu ni othana, wi n’námvelihe mukina a nyuwo; tahi wi hinanono olamulelo, nyenya wi níveléle mekhihu nikhale wa nyuwo yotakiheryányu, wi mwahintakiheryeke hiyo. Ntakhara náriahu ni nyuwo náholamulelani ela, Mutchu áhikhwelaka ophara muteko, ahilyetho. Ntakhara ninniwa sa akina mwa nyuwo wi ennecha mohithoriheya, óhiphararu muteko, nyenya taweteteya vakina ni vakina. Nyenya awihiha ala ninnálamulela ni wáchényerya mwa Apwiya Yesu Kristu, wi ephareke muteko mómála, nave elyeke yólya yawaya‐yawaya. Nyenya nyuwo, anna, muhivele vawera saphama. Nyenya mukina áhiwelela masu ahu mwikarata ela, muróreni yowo, wi muhátáneno, wi muru omúle. Nyenya muhimwere mwichani, nyenya m’mukhovelele ntoko munna. Nave Apwiya a murecheleru anivahe hiyo murechele mahiku othene, mothe mwene’mmo. Apwiya akhale ni nyuwo othene. Olochela ni ntata naka Paulo; tiri eneneryo mwikarata sothe sene; ti orepa waka. Ikharari sa Apwiyahu Yesu Kristu sikhale ni nyuwo othene. Amen. Paulo murummwa a Kristu Yesu ntoko mwa nlamulo na Muluku Mvulusháhu, nna Kristu Yesu, oweheryerya wahu: wa Timoteo mwanaka‐nakasha mu nroromelo: Namutchucha, ikharari, murechele sa wa Muluku Atithi ni wa Kristu Yesu Apwiyahu. Ntoko kóchényenryaka weyo wi wikhaleleru mu Efeso, miyo kiyaka o Makedoniya, kinihihátho, wi wálamulele akina awo wi ehihusihe etchu ekina, nari ehithokororye miaha yatheru, ni walakhanyerya wohihiyeryerya wa mahimo a makholo, ti yawo enarosha okohana, tahi sa onahota wa Muluku yowo ori mu nroromelo; nyenya makutchuwelo a malamulo ti osivela worwela m’murima wawéla ni yawupusherya‐ya‐murima yorera ni nroromelo nohiwoka; hiho, akina vothekela yáhapuwa otchara masu achapuwa; ekhweleka okhala ahusiha a malamulo nari ehisuwelaka hiho enalochaya, nari hiho enachichimiheryaya iha. Nyenya munnasuwela wi malamulo taphama, mutchu érano ntoko mwa malamulo, n’suwelaka ela wi, nlamulo hannapakeliwa mutchu ékhaikhai, nyenya óhiléleya ni óhiwelela malamulo, óhithamalela, ni ótcheka, óhichichimiha ni amuroho, awipha atithi ni awipha amai, awipha akhwaya, óraruwa, awera sonanara ni alopwana, awiya atchu, awotha, ólipela sawotha, nave wári etchu ekina yoványanano ohusiha wokwasulela; ntoko mwa Mitchaka Yaphama ya nchichimiho na Muluku nochichimiheya nenlo ákinnyeryenryiye. Kinnamuthamala Yowo anakivaha miyo ikuru, ti Kristu Yesu. Apwiyahu, wi ákera óroromeleya, akiyathi wuruméla, nari khalai káriaka ópwalu, ni óhochahocha, ni elomwe; nyenya ákimorela ikharari, ntakhara káherano ni ohisuwela, óhiroromela; nyenya ikharari sa Apwiyahu sáháchasharu vamoha ni nroromelo ni osivela wiwo ori mwa Kristu Yesu. Masu ala ari óroromeleya ni óphwanelela tchiri wi yakheliwe, wi Kristu árwa velaponi ya vathi wavulusha alipa‐otcheka; a yala miyo kipwahile; nyenya mwa ela ákimorela ikharari, wi mwa miyo, opacherya, Yesu Kristu ónihe oleva wawe wothene okhale yotakiherya ya wa yawo enirwe‐emuroromele Yowo muhólo ophiyerya okumi wohimala. Nave wa Mwene óhikutchuwa, óhúcha, óhoneya, Muluku a vamekhayaru, okhale mahala ni nchichimiho, ophiyerya ilukuluk sa ilukuluku. Amen. Nlamulo nla kinavelélaka wa weyo mwanaka Timoteo, wi, ntoko sawuluma sóhónlaya weyo khalai, owaneno ekhocho yaphama; ni okhalano nroromelo ni yawupusherya‐ya‐murima yorera, yeyo akina yákankhaya, nroromelo naya tináriménlaya; a yawo ti Humenayo ni Alesandro, yawo kávelénlaka wa Satana, wi ehuserye ohuluma sopwalu. Kinnachényerya nto vopacherya vene, wi yeriweke mathamalelo, mavekelo, mépeseryo, ni othamala, ntakhara a atchu othene; ntakhara a mamwene ni othene yawo enalamulela; wi mukumini mwahu nikhale ómála ni awitchachala vomuchichimiha Muluku, mochichimiheya tchiri. Vawi ela ti yorera ni yawakheleya va mithoni va Muluku Mvulusháhu: Yowo anakhwela wi atchu othene evuluwe, wi ephiye voróra eparipari. Ntakhara vari Muluku mmoha, ni awakiha mmoha véri va Muluku ni atchu, ti mutchu, Kristu Yesu. Yowo ívelénle mekhiye wi akhale wopola mu nipuroni mwa othene; namona mwilukuluku aya; yowo kiyátheryiwaka mulipa‐olaleyerya awe ni murummwa (kinalocha eparipari, nkinotharu miyo), muhusiha a amalapo mu nroromelo ni mwiparipari. Va nthowa nenla kinnakhwela wi alopwana awo evekeleke m’mapuroni mothe mwene, ni oweliha mata awéla, ehina‐khalano esara nari wakhulana. Mummotho, athiana yiwarihe mekhaya ni yowara yophwanela, ni wuliwa muru, ni wíhíha; tahi ni mihi óvathanyiwa, ni mivira nari ni iracho, nari malaya a esisapo aya yowalamela; nyenya (yeyo enarerela athiana yawo enemyeryerya omuthamala Muluku), mwa miteko yaphama. Muthiana ahuserye okhala chú ni wiwelela wothe wene. Nyenya miyo nkinemya wi muthiana ahusiheke, nari omulamulela mulopwana; nyenya akhaleke chú. Ntakhara Adamu tápachenrye opachushiwa, vavo nto Hava; nave Adamu háwokiwe, nyenya muthiana owo áwokiwiye avolowa mu sotcheka; nyenya anarwa‐avulushiwa voyara mwana, íkhalela mu nroromelo ni osivela ni wéla vamoha ni wíhíha. Masu ala ari óroromeleya, mutchu átchunaka onahota wa wa mulipa‐oweherya, onnakhwela muteko waphama. Nave onnaphwanelela wi mulipa‐oweherya ahikhaleno murala, mulopwana a muthiana mmoha, awikhapelela, awíhíha, óthoriheya, ósivela ówakhela alecho, ówerya ohusiha; tahi óhapaliwa, nari amarápwa; nyenya awitchachala, óhikhala marapwa, óhitchunasha muhakhu; óthoriha phama empáwéne, ókhalano anamwane awe óléleya ni óchichimiheya wothene. Nyenya mutchu áhisuwela othoriha empáwe, ani akhapelele hai muloko wa Muluku? Ahikhale óphucha, wi vawirumiha oni ommorele mulachu wa musaserya. Onnaphwanelelatho wi amalapo awo eweryeke omwerela namona aphama; wi oni ommorele muroho, ni murákho wa musaserya. Mwawihihátho alipa‐oruméla ekhale óchichimiheya, óhirera mwaha, óhiwuryasha vinyo, óhikhalano nrima notakhala; ókhalano yawiphíni ya nroromelo mu yawupusherya‐ya‐murima yeparipari. Nyenya yawotho epacherye wehiwa; vavo nto eruméleke, ehikhalenoru nthowa. Mwawihihátho athiana ekhale óchichimiheya, óhisasa, awikhapelela, óroromeleya mu sothe sene. Alipa‐oruméla ekhale mulopwana a muthiana mmoha, awathoriha phama anamwane aya, ni a’mpa mwaya ene. Ntakhara yawo enaruméla phama ennitothela mekhaya ovuwa waphama, ni wumihasha murima mu nroromelo na mwa Kristu Yesu. Kinnorepelani iha ni oweheryerya orwa wa weyo vahilekenle, nyenya kalekela, wi osuwele ophwanelela waya vokhala mu’mpa ya Muluku, ti muloko wa Muluku mukumi, nivacha ni mushéryo weparipari. Nave vawemyeryerya yawiphíni yomwerela Muluku nchichimiho wi tiri etokotoko; Yowo óneiye m’mwílini, áhériwa ékhaikhai m’munepani, áhoniwa ti angelo, alaleyiwa mwa amalapo, óroromeliwa mwilaponi ya vathi, awakheliwa mu nchichimiho. Nyenya Munepa annalocha molochasha, wi m’mahiku ókutchula akina enarwa‐eriha nroromelo, ni othokororya minepa yohuweliha ni sohusiha sa masololo, mu woneya wowoka wa yawo enalocha sawotha, óhisiwa mu yawupusherya‐ya‐murima aya ntoko ni muthipo wa moro; óhíha othela, óhíha sólya sikina, hiho Muluku ápachunshiye wi alipa‐ororomela ni ósuwelasha eparipari yakhele ni mathamalelo. Ntakhara sopachushiwa sothene sa Muluku ti saphama, nave heyavovo etchu yeyo, enaphwanela oyeheya, yakheliwaru ni othamala; ntakhara ennélihiwa ni masu a Muluku ni ovekela. Wawupusheryaru anna itchu iha, onakhalá mulipa‐oruméla aphama a Kristu Yesu, óphuwiwa m’masu yawo a nroromelo, ni mathoriheryo aphama yawo wátchanrá; nyenya miaha yatheru‐theru ni ya athiana awuluvala okhocheke. Nave olemeyeno wera machichimiheryo: Ntakhara olemeyano sa mwíli orino yawiphwanyerya ekhani, nyenya machichimiheryo enniphwanyerya sothe sene. Ntakhara ennakhalano nlakano nokumi yola, n’nokumi onórwa owo. Masu ala tororomeleya ni ophwanelela wakheliwa wothene. Ntakhara volipelela yeyo ninnapharasha muteko ni wereryasha, ntakhara oweheryerya wahu tinriahuno wa Muluku mukumi, yowo ori Mvulusha a atchu othene, tchiriene a alipa‐ororomela. Lamulela iha, navetho ohusihe. Mutchu ahinyemule onamwaneá; nyenya okhale yotakiherya wa yawo enaroromela awo, m’masu, m’makhalelo, musivela, mu nroromelo, mu wéla murima. Ophiyerya kiniriaka kirwe miyo, othokororyeke walakhanya, okhomáliha, othoriherya. Ohithanye yamahala yeyo eri mwa weyo, wávahiwá mwa olochela, vamoha ni othateya wa mata a atokwene. Iha othokororyashe, mwa iha wikhalele; wi wunnuwa wá murima woneye wa othene. Wiweheryerye mekhá, ni mahusiheryo awo. Wikhalelekeru mu iha; ntakhara oniriá wereke iha onarwa‐wivulusha mekhá ni yawo enawiwa weyo. Mutokwene ohimulopole, nyenya omuchényerye ntoko atithi; amiravo ntoko anna; athiana atokwene ntoko asamai; athiana akhani ntoko arokora, ni wéla murima wothene. Wachichimiheke anámukhwele yawo ari anámukhwele tchiriene. Nyenya námukhwele mukina árinono anamwane nari asuluawe yawo epacherye ohuserya wachichimiha a mu emusi aya, ni wakokiherya yawo yáyanre; ntakhara ela ti yawakheleya va mithoni va Muluku. Nyenya yowo ori námukhwele tchiriene, ímuhiyiwa mekhiye, anamuroromela Muluku, anikhalelaru m’mathamalelo ni m’mawekelo ohiyu ni othana. Nyenya yowo onatchara somuhakalaliha ohókhwa, nari ari mukumi. Nave iha olamulele, wi ehikhaleno murala. Nyenya mukina áhivakulelaka empáwesha, tchiriene yawo a mu emusi awe yowo takhonchiye nroromelo, nave tanananariye ompwaha yowo ohinaroromela. Ahalakhanyeryiwe námukhwele ahiphiyenrye miyakha makhumi mathanu na nimoha, akhanle muthiana a mulopwana mmoha, óvuwa ni miteko yaphama; áphuwale anamwane, ári awahayiha alecho, ávanse manani a awéla murima, ákhavihenrye óhóshiwa, átchanreru miteko yothene yaphama. Nyenya anámukhwele akhani wakhocheke; ntakhara enapacheryaya omwerela elomwe Kristu tanakhwelaya otheliwa; ariayano oványa, ntakhara yáriha nroromelo naya nopacherya. Nave ennahuserya’votho okhala oyere, awecha nílapo; nyenya tahi oyereru, nyenyatho ennalocha itherutheru, enerano sikinako saya, awuluma sohiphwanelela. Va nthowa nenla kini anámukhwele akhani etheliweke, yayareke anamwane, ethokororyeke empa, óhimvaha ekari mwichani owo yonyemula; ntakhara akina yápacherya ohapuwa ni omutchara Satana. Khwino muthiana mukina óroromela árinono anámukhwele, yowo ákhaviheryeke, nave muloko’wo ohihokoliwe; wi wakhaviheryeke yawo ari anámukhwele tchiri. Atokwene óthoriha phama yeriweke óphwanelela óchichimihiwa waweriwano wili, tchiriene yawo enúkhuwasha m’masu ni muhusiha. Ntakhara sorempwa sini, Ohinaphuta enyope yeyo enipitcha trigu. Nave, Mulipa‐muteko annaphwanela wakhela wawe. Ohinákhela yomuhelela mutokwene, nyenya vakhale anamona eli nari araru. Yawo enatcheka wasameleke va mithoni va othene, wi akinako aya awo yoveke. Kinnawerela namona va mithoni va Muluku, ni Kristu Yesu, ni angelo óthanliwa, wi okhapelele iha mohithanlela, ohinerano etchu ntoko mwa nthalu. Ohákuveke wiyathi mata va mutchu, nari ohátáneno sonanara sa anene; wikhapelele mekhá awéla murima. Ohikhaletho owurya mahiru, nyenya owuryeke vinyo vakhani, ntakhara a m’mirimani mwá ni sokhulumuwa sa hiho inorwela wili wili. Sotcheka sa atchu akina sohoneya khuluwi, sinnahóla oya o mulachuni; nyenya akinatho sinnátchara. Mwawihihátho vari miteko yorera yeyo yóneiye khalai; nave mikina yeyo ehikhanle yawihiha henawerya okhuweya. Othene yawo ari akapuro a mu nipisini ewere asápwiya a yawo mekhaya óphwanelela óchichimihiwa wothe wene, wi nsina na Muluku ni mahusiheryo sihereliwe opwalu. Nave yawo arinono asápwiya óroromela, ehávevule, ntakhara ari anna; nyenya tchiriene yáruméle, ntakhara ari óroromela ni ósiveliwa, awátánano va yorera eyo. Iha wahusiha, nave okhomáliheke. Mutchu ahusiha sikina, ahinemyeryeryaru masu ókumi awo a Apwiyahu Yesu Kristu, ni mahusiheryo yawo ari ntoko mwa mathamalelo: yowo ohírumiha, ahisuwelakaru, nyenya onnáluwela murima sokoha ni soványana sa masu, wiwo onarwela nrima, owana, sopwalu, manyiheryo ónanara; oványana watherutheru wa atchu ópahuwa miruku ni óvíheryiwa ekhaikhai, awera wi mathamalelo tanaphwanyerya etchu. Nyenya mathamalelo vamoha ni wítchála tanaphwanyeryaya etchu vatokotoko; ntakhara hinákunshe etchu nivolowaka elapo ya vathi, navetho hannawerya orowano etchu n’navinyahu’vo vava; nyenya n’nakhalahuno sólya ni sawikhunelano, iha sinikhwáne. Nyenya yawo enatchuna okhala amuhakhu ennamorela muwehiwa ni m’murákhoni, ni m’minkhela minchipale yolosowa ni yawichela, sawihiha ntoko hiho inanéliha atchu mupahuwa ni m’marimélelo. Ntakhara mutathári wa sonanara sothe sene ti osivela wa va’charama; wiwo akina yákhalenlaya minkhela, yáhuwela, eriha nroromelo yihoma ni masóso manchipale. Nyenya weyo, mutchu a Muluku we, tchawa iha; otchare ekhaikhai, mathamalelo, nroromelo, osivela, evilelelo, witchachala. Wanano ekhocho yaphama ya nroromelo, pharasha okumi wohimala, yowo wítchaneliwá, nave wohemyeryerya wemyeryerya waphama va mithoni va anamona anchipale. Kinnolamulela va mithoni va Muluku, yowo anavaha itchu sothe sene okumi, ni Kristu Yesu, yowo érenle namona wemyeryerya waphama wa Pontio Pilato; wi okhapelele nlamulo nlo, nohikhalano nthepa, nohikhalano murala, ophiyerya woneya wa Apwiyahu Yesu Kristu; nenlo aniriye arwe‐onihe m’mahiku a Yowo mekhiye, yowo ori Mwanene Ikuru óréla ni a va mekhiye, ti Mwene a mamwene ni Pwiya a asápwiya; Yowo mkhatiye orinono okumi wohimala, yowo anakhala mu omwaléla wohiweryeya opisherya’wo; yowo mutchu ahámonniye, nari hanaweryaru omona; wa Yowo okhale nchichimiho ni ikuru sohimala. Amen. Wálamulele yawo ari amuhakhu m’mahiku yala a vathi vano, wi ehirumiheke, nari ehiweheryeryeke muhakhu wohisuwanyeya okhala waya, nyenya Muluku, yowo ananivaha hiyo sothe sene mwawáchasha, wi nihakalalekeno; wi yereke saphama, yáche ni miteko yaphama, ehakalaleke wakawela akina, nave yátáneke; yithukumanyerye mkhataya mathipelo órera a mahiku enórwa awo, wi epharashe okumi‐kumi owo. Timoteo we, weherya wánnyeryeryiwá eyo, ni osepa miaha yatherutharu ni soványana sa ela eneriwa miruku mowoka; yeyo akina yémyeryenryaya tiyátchenkaya ni oriha nroromelo. Ikharari sikhale ni weyo. Amen. Paulo murummwa a Kristu Yesu mwa okhwela wa Muluku, ntoko mwa nlakano nokumi wa m’Kristu Yesu, wa Timoteo, mwanaka ósiveliwa: Namutchucha, ikharari, murechele wa wa Muluku Atithi ni Kristu Yesu Apwiyahu. Kinnamuthamala Muluku, yowo kinamurumélaka opacherya makhalelo aka, ni yawupusherya‐ya‐murima yawéla, wi kinnawupuwela weyo mohihiyeryerya m’mavekelo mwaka, votchunasha ohiyu ni othana owona weyo, ni wupuwela mithoriá, wi kisaryeyeno otheya; kinupuwelaka nroromelo nohiwoka nenlo n’ri mwa weyo, nenlo nápachenrye okhala mwa amunná Loisi, ni mwa amaiá Yunike, nave, kóleketcheya murima, mwa weyotho. Vava kinawupushaka weyo wi wiséle yamahala ya Muluku, yeyo eri mwa weyo mwa wiyathi wa matáka. Ntakhara Muluku hánivahile Munepa wawóva; nyenya wa ikuru ni osivela ni wíhíha. Vawihihá muru ohiwúleru va namona a Apwiyahu, nari va miyo amukariposo awe; nyenya wone sohósha ni Mitchaka Yaphama, ntoko mwa ikuru sa Muluku; yowo ánivulunshe hiyo, anitchana hiyo ni witchana wawéla, tahi ntoko mwa miteko ahu, nyenya ntoko mwa otiteleliha murima wa Yowo mekhiye, ni ikharari, sovahiwa wa hiyo mwa Kristu Yesu sihipachenrye ilukuluku sohipacherya, nyenya sohonihiwa hihano ni woneya wa Mvulusháhu Kristu Yesu, yowosha ávelihale okhwa, óniha vokokoleya okumi ni ohúcha mwa Mitchaka Yaphama, yowo kithanleliwaka okhala mulipa‐olaleyerya, ni murummwa ni muhusiha awe. Ntakhara a yela káhona masóso ala; nyenya muru honakúla; ntakhara kinnamusivela Yowo kinamuroromelaka, nave kinnaleketcheya murima wi ori a ikuru solipelelano yeyo ákinnyeryenryiye eyo ophiyerya nihiku nenlo. Phara yotakiherya ya masu ókumi, yawo wíwalá wa miyo, mwa nroromelo ni osivela wiwo ori mwa Kristu Yesu. Yawunnyeryeryiwa yorera eyo olipeleleke mwa Munepa Wawéla yowo anítchála mwa hiyo. Ela onnasuwela, wi othene a mu Asiya yákóka omwalana ni miyo; a yawo ti Fugelo ni Hermogene. Apwiya amorele ikharari emusi ya Onesiforo; ntakhara ákihihimula miyo wili wili, nave muru hewáwúnle ni onyoro aka; nyenya áríye m’Roma ákavyavya miyo ni nthiti, akiphwanya. (Apwiya amvahe yowo wi aphwanye ikharari ni Apwiya nihiku nenlo); ni vavale ákiruménliye mu itchu sinchipale mu Efeso, weyo onnasuwela phama. Nave weyo, mwanaka, lipiha mwikharari sa m’Kristu Yesu. Nave hiho wíwalá wa miyo mwa anamona anchipale, hiho owunnyererye atchu óroromeleya, yawo eni ewerye wahusiha akinatho. Wone masóso vamoha ni miyo ntoko musurutato aphama a Kristu Yesu. Musurutato hanaweyiwa ni miteko phyakala, wi ahimutheihe yowo ámurempe osurutato. Nyenya mukina éryeryanano muchapha wa othata, hanawarihiwa koroa áhéreryanano ntoko ávánenliye. Mulipa‐emacha yowo anapharasha muteko tanaphwanela okhala ópacherya wakhela sawima iho. Anyiherya yeyo kinalochaka; ntakhara Apwiya anarwa‐óvaha osuwelasha mu sothe sene. Mupuwele Yesu Kristu, yowo ávinnye wukhwani, árwele owo mwipyo ya Davide, ntoko mwa Mitchaka Yaphama; mummo kinonaka masóso ophiyerya makwekweso, ntoko mulipa‐otcheka; nyenya masu a Muluku henamakeya. Hihá kinnavilelano sothe sene, ntakhara a óthanliwa, wi yawotho yahiphwanye ovulushiwa iwo wa mwa Kristu Yesu, vamoha ni nchichimiho nohimala. Masu ala tororomeleya: ntakhara nakhwa mwa Yowo, n’narwa‐nikhalatho akumi ni Yowo: navilela, n’narwa‐nlamulatho vamoha ni Yowo: namukhócha Yowo, Yowotho anarwa‐anikhócha hiyo: nakhala óhiroromeleya, Yowo taríye óroromeleya; ntakhara hanawerya wikhócha mekhiye. Owupushe iha, ni owerela namona va mithoni va Apwiya, wi ehiványeke ni masu óhiphwanyeryano etchu, nyenya yawo enawuwiha alipa‐wiwa’wo. Okhaleno mvai wisoneiha óthoriheya wa Muluku, mulipa‐muteko óhikhalano nthowa nomúliha muru, óluluwelano phama masu éparipari. Nyenya sepa miaha yatherutheru; ntakhara sinarwa‐sipwaherya otchara ohithamalela, nave masu aya enarwa?-?etathareya okhala namukosho; a yawo ti Humenayo ni Fileto; ti yawo yáhuwenle vohilocha eparipari, yálochaya wi ovinya wukhwani wohereya khalai, epahula nroromelo na akina. Nyenya tchiriene mathipelo a Muluku ahemeshiwa votikitheryeya, ni okhalano eneneryo ela, Apwiya annáróra yawo ari awawe; nave, Ithanle va yohikhala ekhaikhai yowo onaromola nsina na Apwiya. Nyenya mu’mpa etokotoko hamuri sokusherya sa mivira ni sa prataru, nyenyatho sa miri ni sa’tchaya; nave sikina sochichimiheya, nyenya sikina sohichichimiheya. Vava nto mutchu íséliha mekhiye va iha, onarwa‐akhala yokusherya yochichimiheya, yothanliwa, yophareli?-?washa muteko ti pwiyáya, yoryeheryela miteko yothene yorera. Nyenya tchawa minkhela yomiravo, otchare ekhaikhai, nroromelo, osivela, murechele, vamoha ni yawo enítchana Apwiya ni mirima yawéla. Nyenya osepe sokoha solosowa ni sohisuwanyeya, osuwelaka wi sinnarúha marápwa. Nave kapuro a Apwiya hanaphwanela okhala marápwa, nyenya akhale óphwanelela, épewe wa othene, ósuwela ohusiha, óleva, awathoriherya yawo enaványana mwawitchachala; wi akhweya Muluku ávahe yawo matcharuwelo wi yahisuweleno eparipari, nave yahívulushe o murakhoni wa musaserya, yowo onaphara ni olakelela wawe. Nyenya róra ela, wi m’mahiku ókutchula sinarwa‐siphiya ilukuluku sohósha. Ntakhara atchu enarwa‐ekhala awisivela mkhataya, ósivela icharama, awithamala, awirumiha, ópwalu, óhiwiwelela yawo yáyanre, óhithamala, óhéla murima, óhikhalano osivela wophachuwano, óhátányiheya, ósasa, óhiwerya wíhíha, óshimwa, óhásivela aphama, amakhuche, ókakamela, awúra, awirumiha murima, ósivela hiho sinatheiha mutchu, óhikhala ómusivela Muluku; óhikhalano woneya wa mathamalelo, nyenya ikuru saya tiyákhonchaya; wa yawotho withanle. Ntakhara mwa yawo muri alipa‐witela ipa, enaphara athiana, yawo eníreya mirichi ya sonanara saya, ókushiwa ni minkhela ya miloko miloko; óhuserya mahiku othene, nyenya henaweryaru ophiya o miruku yeparipari. Nave ntoko Yane ni Yambre yáványannayano Mose, hihatho yawo ennaványanano eparipari; ti atchu awúchasha murima, óhithoriheya va nroromelo. Nyenya herwa‐epwaha’vo; ntakhara olosowa waya onarwa‐woneya wa othene, ntoko olosowa wa yale. Nyenya weyo tutchanretchanre ohusiha waka, makhalelo, otiteleliha murima, nroromelo, oleva, osivela, evilelelo, sohósha, wona masóso; sawihiha ntoko kéreliwaka mu Antiokeya, mu Ikoniya, m’Lustro, sohósha sawihiha ntoko kónnaka; nave mu sothe sene iha Apwiya tákákihaliye’mo. Nave othene yawo enakhwela okhala óthamalela mukumini mwa Kristu Yesu enarwa‐yona sohósha. Nyenya atchu ónanara ni ówoka, enarwa‐yimunanararu okhala wokhala, óhuweliha ni óhuwelihiwa. Nyenya weyo wikhaleleru mwíha hiho ohusenryá, nave witikitheryeno murima, omusuwelaka yowo óhusihale; ni wi opacherya ori nikwiya wosuwela sorempwa sawéla, sowerya wóvaha miruku ophiyerya ovulushiwa, mwa nroromelo na mwa Kristu Yesu. Sorempwa sothene sávereliwe ti Muluku, nave sinnaphwanyerya etchu vohusiha, oványa, maryeheryo, mathoriheryo a wikhaikhai: wi mutchu a Muluku akhale óphwanelela, óryeheryeya werano miteko yothene yaphama. Kinnawerela namona va mithoni va Muluku ni Kristu Yesu, yowo ani arwe‐athorihe akumi ni alipa‐okhwa, ni va woneya wawe ni omwene awe; laleyerya masu; erano velukuluku aya, vahinakhala elukuluku aya; ványa, samela, lopola, ni oleva wothene ni ohusiha. Ntakhara enarwa‐ephiya mahiku vavo eniriaya ehemyeryerye ohusiha worérela; nyenya vónéniwa o’waruni enarwa‐yithukumanyerya alipa‐ohusiha ntoko mwa minkhela ya yawo mekhaya: nave enarwa‐yikuphyiha mwaíni veparipari, nave enarwa?-?ehapuwa otchara ithale satherutheru. Nyenya weyo, onaka mu sothe sene, onaka masóso, phara muteko wa mulipa‐olaleyerya a Mitchaka Yaphama, khwaniheryaka oruméla wá. Ntakhara kinamuheliwa ephepa hihano, nave mahiku ótháma waka áphiya. Kówana ekhocho yaphama, kóveliha ephiro eyo, kókhapelela nroromelo: Vano ókivithela koroa ékhaikhai, yowo Apwiya, óthoriha ékhaikhai, aniriye arwe‐akinnye nihiku nenlo: nave tahi wa miyo mkhatakaru, nyenyatho wa othene yawo yásivenle woneya wawe. Nkereryasha wákuva orwa wa miyo: Ntakhara Dema ókihiya, asivela elapo ela ya vathi, arowa o Tesalonika; Kresike o Galatiya, Tito o Dalimatiya. Lukaru tari vamoha ni miyo. Omukushe Marko, arwe vamoha ni yowe; ntakhara onnaphwanela okiruméla. Nyenya Tukiko kimurummaka o Efeso. Yawikhunélano ele káhiyalaka o Trowa wa Karpo, orweno oniriá orweke, ni alivro, tchiriene ishapala sorempwa ihe. Alesandro muli‐pa‐ohana enyachu ákerela sonanara sinchipale: Apwiya anarwa‐amukókiherya ntoko mwa miteko awe; yowo weyotho owaráleno; ntakhara áványanano masu ahu. Vawírúha vaka vopacherya havovo mmoha nari ákikhavihenrye, nyenya othene yákihiya; yeyo ehalakhanyeryiwe ntoko yawáványa. Nyenya Apwiya áhémela vamoha ni miyo akivaha ikuru; wi mwa miyo olaleyerya ovuwe mothe mwene, nave amalapo othene yiwe; nave káhákihi‐wa mwano mwa mwacho. Apwiya anarwa‐akákiha o mitekoni yothene yonanara, akivulusha miyo ovolowa omwene awe wa wiri‐mu; wa Yowo okhale nchichimiho ilukuluku sa ilukuluku. Amen. Lochela Priska ni Akula, ni emusi ya Onesiforo. Erasto áhíkhalelaru m’Korinto; nyenya Trofimo kimuhiyale arikimwi‐cheliwa o Mileto. Nkereryasha orwa ehákuvale ophiya mahiku a nakhutu. Annolochela weyo Eubulo, ni Pude, ni Lino, ni Klaudiya, ni anna othene. Apwiya akhale ni munepá. Ikharari sikhale ni weyo. Amen. Paulo, kapuro a Muluku, ni murummwa a Yesu Kristu, ntoko mwa nroromelo na alipa‐othanliwa a Muluku, ni marórela épari‐pari yawo ari ntoko mwa mathamalelo, muweheryerya wa okumi wohimala, yowo Muluku ahinótha owo, ávánenliye sihakuvale opacherya ilukuluku sohipacherya; nyenya va mahiku a Yowo mekhiye áhoniha masu awe mulaleyerya wiwo ákinnyeryenryiye miyo, ntoko mwa nlamulo na Mvulushahu Muluku: wa Tito mwanaka‐nakasha ntoko mwa nroromelo na hiyo othene: Ikharari ni murechele sa wa Muluku Atithi ni Kristu Yesu Mvulushahu. Va nthowa nla kóhiyenryaka m’Krete, wi wahithorihe hiho sinayeleka, nave othanlele atokwene m’michetcheni yothene, ntoko kólamulenlaka; mukina ári óhikhalano murala, mulopwana a mwariye mmoha, yowo orinono anamwane óroromela, óhipahula sawawe, nari yowo ohinakhócha wiwelela masu. Ntakhara mulipa‐oweherya onaphwanela wi ahikhaleno murala, ntoko nahota a Muluku; óhikhala awúra, óhákuva onanariwa, óhikhala a nlala, óhikhala a marapwa, óhikhala a nrima notakhala; nyenya ókhovelela wahayiha alecho, ókhovelela saphama, awithoriha, ékhaikhai, awéla murima, awíhíha; awákélela masu óroromeleya ntoko mwa mahusiheryo, wi aweryeke olopola m’mahusiheryo órérela, ni wáványa yawo enamvanya. Ntakhara ákhala anchipale yawo ehinaroromela masu, awuluma satherutheru, ni owoka, tchirieme yawo ari a alipa‐othikiliwa, yawo enaphwanela omálihiwa; yawo enapahula imusi sothene, ni ohusiha sohiphwanelela ntakhara a okhalela nrima wotakhala. Mukina a mwa yawo, ti mulipa‐miririmo awaya, áriye, AKrete talipa‐wotha okhala wokhala, inama sonanara, ólova, óyere. Namona ola ori awotha. Mwa yela walopole moshimwa, wi ekhaleke órérela mu nroromelo, óhithokororya ithale satherutheru sa aYuda, ni malamulo a atchu ómwaryeya omwalanano eparipari. Sothe sene sinnéla wa yawo enéla murima; nyenya wa yawo ari órípihiwa ni óhiroromela hiwawowo etchu yawéla; nyenya miruku aya yórípihiwa ni yawupusheryáyéne‐ya‐murima. Ennemyeryerya wi ennamusuwela Muluku, nyenya ni miteko aya ennamukhócha Yowo, ntakhara ari ótakhalasha, ni óhiwelela, ni va miteko yothene yaphama óhithoriheya. Nyenya weyo, uluma hiho sinaphwanelela mahusiheryo órérela: Asimahumu ekhale awikhapelela, óchichimiheya, awíhíha, óthoriheya mu nroromelo, musivela, mwivilelelo. Mwawihihátho asimahano ekhaleno makhalelo awaphwanelela atchu awéla, óhisasa, óhiheyiwano osivela wa vinyo, óhusiha sorera; wi yathoriheryeke athiana akhani wi esiveleke asíyaya, yasivele anamwane aya, ekhale awíhíha, ómála, ókhapelela ipa saya, ówiwelela asíyaya a yawo mkhataya, wi masu a Muluku enereliwe opwalu. Mwawihihátho amiravo wachenyerye ekhale awíhíha; mu sothe sene wisoneihe mekhá yotakiherya ya miteko yaphama; m’mahusiheryoá woniheke yohúcha, óchichimiheya, masu órérela óhiványiwa; wi yowo onaványa uliwe muru, ahikhalakano etchu yonanara yonihelela hiyo. Akapuro ewiweleleke asapwiyáya a yawo mkhataya, yatheiheke mu sothe sene; óhikhocha masu aya; óhihavula itchu saya, nyenya yoniheke ororomeleya wothene waphama; wi yahirerihe mahusiheryo a Mvulushahu Muluku mwitchu sothe sene. Ntakhara sohoneya ikharari sa Muluku, sawavulusha atchu othene, ni onihusiha hiyo wi, vokhocha makhalelo óhithamalela ni minkhela yelapo ya vathi, nikhale akumi mwilaponi yela awíhíha, ni ékhaikhai, ni óthamamalela; óweha oweheryerya worela, ni woneya wa nchichimiho na Muluku mutokwene ni Mvulushahu Yesu Kristu; yowo ívelénle mehkiye mu nipuroni mwa hiyo, wi ahinopole hiyo wa sonanara sothene, nave íséliherye mekhiye atchu wi ekhale awawesha, amvai va miteko yorera. Iha uluma, nave olopole, osame ni olamulelo wothene. Mutchu ahonyemule. Owupusherye yawo yalapeke atokwene, ni alipa‐olamula, ekhaleke awiwelela, óryeheryeya va miteko yothene yaphama; ehimwereleke mutchu opwalu, ehikhaleke amarapwa, ekhaleke amahala, yoniheke witchachala wothene wa atchu othene. Ntakhara khalai hiyotho nári ólosowa, óhiwelela, ókhalela okapuro minkhela ni sohakalaliha sa milokomiloko, ókhala mu nlala ni mu nrima, awichiwa, awichana mukina ni mukhwawe. Nyenya epewe, ni osivela wa wa atchu, wa Mvulushahu Muluku sóneiyaya, tahi sorwela m’mitekoni yekhaikhai, yeyo hiyo náphanrahu, nyenya ntoko mwa ikharari sawe tánivulunshiye, mwa ovasa woyariwatho ni maryeheryo a Munepa Wawéla, yowo ánimínenle hiyo mwawachasha, mwa Yesu Kristu Mvulushahu; wi vaweriwa ékhaikhai ni ikharari sa Yowosha, naheriwe mikelampa ntoko mwa oweheryerya wa okumi wohimala. Óroromeleya masu ala, nave sa iha kinakhwelaka wi olipiherye masu, wi yawo enamuroromela Muluku yiweheryerye wi ekhaleru aholi a miteko yaphama. Iha ti sorera ni sawaphwanyerya atchu etchu aya; nyenya sepa sokoha solosowa, ni walakhanyerya wa mahimo, ni marapwa, ni ovanyana wa va malamulo; ntakhara hasinaphwanyerya etchu, nave siri etherutheru. Mutchu óhiya nroromelo, omuloponle omoha nari wili, omukumihe’mo, osuwelaka wi awihiha owo óthatuwa tchiri, atcheka, akhala awiványa mekhiye. Kamuruma Artema wa weyo, nari Tukiko, wakuve orwa wa miyo o Nikopoli: ntakhara kotiteleliha murima orupasa’wo mahiku a nakhutu. Zena, ng’wope a milachu, ni Apolo wakuve waryeheryela sa mukwaha, wi ehithoiwe. Nave atchu ahu ehu?-?seryetho wi ekhapelele miteko yaphama yokhweleya, wi ehíkhaleleru óhíma sawima. Ennolochela weyo othene yawo enakhala vamoha ni miyo. Lochela yawo enansivela awo mu nroromelo. Ikharari sikhale ni nyuwo othene. Paulo amukariposo a Kristu Yesu, ni Timoteo munna owo, wa Filemoni ósiveliwa owo ni mulípa‐muteko mukhwihu, ni wa Apiya murokora owo, ni Arkipo musurutato mukhwihu, ni wa muloko yowo ori m’pa mwá: Ikharari wa nyuwo ni murechele wa wa Muluku Atithihu ni Apwiya Yesu Kristu. Kinnamuthamala Muluku aka mahiku othene, ni owupuwela weyo m’mavekeloni mwaka, kiniwaka sa osivela wá ni nroromelo nenlo oriáno nolakelela wa Apwiya Yesu, ni wa awéla murima othene; wi eyátáno ya nroromelo ná yahikhale ya ’kuru vosuwela yaphama yeyo eri mwa nyuwo, ya wa Kristu. Ntakhara kákhalano otheya otokotoko ni ohakalala ntakhara osivela wá, ntakhara mirima ya awéla murima tihihimuwalaya mwa weyo munna. Mummo, nari kiriakano onyesererya otokotoko mwa Kristu wolamulela yeyo enaphwanelela, nyenya tchiriene, kinnachenya mosivela, kiriaka hiha Paulo mwamuhumu, nave hihano amukariposotho a Kristu Yesu; kinnochenyerya ntakhara a mwanaka, yowo kimuyanraka mukariposo, Onesimo, yowo khalai ahóphwa‐phwanyenrye etchu, nyenya vano óniphwanyerya etchu morera weyo ni miyo; ti yowotho kókokihenryaka, ti murimasha wa yomi. Yowo nkanakhwela omuwehiha wi akhale ni miyo, wi mu nipuroni mwá akákiruméla miyo m’kariposo sa Mitchaka Yaphama: nyenya kihisuwenle murimá nkinakhwela wera etchu; wi epewá ehikhale ntoko mwawakeleliha nyenya mwa mahala. Ntakhara akhweya amwalanyiwe ni weyo va mahiku aya ntakhara a ela, ni wi werekemkhalanoru mahiku othene; vanotho tahi ntoko kapuro, nyenya ómpwaha kapuro, munna ósiveliwa, tchiriene ti yomi, nyenya mopwahashatho ti yowe, m’mwílini, navetho mwa Apwiya. Wákéraka nto okhovelelana ni weyo omwakhele yowo ntoko yomi mkhataka. Nyenya khwino árimotchekela etchu, kahi ápoleya etchu, okalakhanyerye miyo yeyo; yomi Paulo kinarepa ni ntata naka, kinarwa‐kikokiherya; wi kihiloche ni weyo wi weyo wa mulipa‐okipoleya aka. Ahe, munna, kihakalale ni weyo mwa Apwiya: ohihimule murimáka mwa Kristu. Kinaroromelaka wiwelela wá kinnorepela weyo, kinasuwelaka wi onarwa‐weranotho opwahiha momu kinalochelaka ’mu. Nyenya okiryeheryeletho vokona’vo; ntakhara kinnaweheryerya wi mwa mavekelo anyu kinarwa‐kivahiwa wa nyuwo. Epafra amukariposo mukhwaka mwa Kristu Yesu annolochela weyo; aneranotho hiha, Marko, Aristarko, Dema, Luka alipa‐muteko akhwaka. Ikharari sa Apwiyahu Yesu Kristu sikhale vamoha ni munepanyu. Amen. Khalai Muluku áhuluma ni makholo mwa alipa‐miririmo vakhani vakhani, ni olocha wamiloko miloko, nyenya vokutchuwa vaya va mahiku yala áhuluma ni hiyo ni Mwana yowo ámuthanliliye okhala mukelampa a sothe sene, mwa Yowotho tápachunshiye ilapo ni sa wirimu sene; yowo, oriye warya wa nchichimiho nawe, ni eneneryosha ya makhalelo awe, atesha sothe sene ni masu a ikuru sawe, vavo élihaliye sonanara, akilathi va ntatani nolopwana na Otokwene wirimu, akhanle awapwaha angelo, ntoko ámorenliye mikelampa ni nsina nawapwaha yawo. Ntakhara wa mungelo tani álonchiyeno okhala wokhala, Weyo wa Mwanaka, Olelo Miyo kihoyara Weyo? navetho, Miyo kinarwa‐kikhala wa Yowo Atithi, Nave Yowo anarwa‐akhala wa Miyo Mwana? Nave anakushiyetho ópacherya oyariwa ovolowano mwilaponi, tanalochiye, Nave emukokhorele Yowo angelo othene a Muluku. Nave sa angelo tanalochiye, Yowo anawera angelo awe minepa, Nave yawo enamuruméla ekhale nikalume na moro; Nyenya analochiye sa Mwana, ani, Munyukhu womwene anyu, Muluku, onnikhalelaru okhala wokhala; Nave echikopa yomwene yawokowa ti echikopa yomwene anyu. Mosivela ekhaikhai, mwichanano yonanara; Mwa ela Muluku, ti Muluku anyu, ówóchihani Makhurwa a ohakalala wenesha wapwaha akhwinyu. Nave, Nyuwo, Apwiya, vopacherya vene mwáhiyathi mathipelo aya a elapo, Nave erimu ti muteko wa matányu; Yeyo enarwa‐eriméla; nyenya Nyuwo munnik?-?halelaru; Nave iho sothe sene sinarwa‐sukuluwa ntoko malaya; Nave ntoko yawikhunelano munarwa‐mwapánya Ntoko malaya, nave sinarwa‐sithatuwa; Nyenya Nyuwo mwá Yowosha, Nave miyakhányu herwa‐emala. Nyenya sa mungelo tani álonchiyeno okhala wokhala, Khala va ntatani naka nolopwana, Ophiyerya kiwiyanthe amwichaniá okhala munyukhu wa mananiá? Yothene tahi mineparu yoruméla, yorummwa wi eruméleke yawo eni erwe‐evoshiwe mikelampa ya ovulushiwa? Mwa ela ninnaphwanela othokororyasha hiho níwalahu iha wi akhweya nni neremkushiwa ni omwalanano. Ntakhara masu yawo yálochiwe ti angelo yári ókilatheya, nave sotchekela sothene ni sohiléleya sákhela phatamari ékhaikhai, nni nrwe‐nivuluwe hai hiyo, nahithokororya ovulushiwa otokotoko wawihihá? wiwo Apwiya álikaliye olocha, nave yawo yíwale awo yánchichimiheryela hiyo; vawerano namona vamoha Mulukutho ni ineneryo, ni sotikiniha ni ikuru sa miloko miloko ni sokawela sa Munepa Wawéla, ntoko ni okhwela wawe. Ntakhara hálapihenrye angelo elapo enorwa eyo, yeyo n’nalochahu ela. Nyenya mukina áherela namona vakina, ii, Mutchu ti sheni wi munamupuwela? Akhweya mwana a mutchu wi munareryano? Mwámuyeviha vakhani opwaha angelo, Mwámuwariha yowo koroa a nchichimiho ni mahala, Nave mwámwiyathi yowo oweherya miteko ya matányu; Mwálapiha sothe sene vathi va manani awe. Vawi vavale ámulapihenryiye sothe sene, háhiyaletho etchu yohimulapa Yowo. Nyenya hihano hannona sothe sene simulapaka. Nyenya ninnamona Yowo ámuyevihale vakhani opwaha angelo, ti Yesu, ntakhara a masóso a okhwa, ówara koroa a nchichimiho ni mahala, wi ni ikharari sa Muluku alawihe okhwa mu nipuroni mwa mutchu phyakala. Ntakhara wámphwanelela Yowo sothe sene enakhalelaya ntakhara a Yowo, ni sothe sene mwa Yowo, vawakusha anamwane anchipale evolowe mu nchichimiho, omuryeherya murutchu ene muhóli ópacherya awavulusha waya mwa masóso. Ntakhara Yowo anéliha ni yawo enélihiwa othene enarwela mwa mmoha; va nthowa nenla muru honamúla owéra yawo anna, ni wi, Kinarwa‐kivuwiha nsina nanyu wa annaka, Véri va muloko kinarwa‐kiwipelani. Navetho, Kinarwa‐kimuroromela Yowo. Navetho, Nkonani, miyo ni anamwane yawo Muluku ákivahiliye. Vawona nto wi anamwane ti anikhami ni ethai, Yowotho mwawihihá álawihano makhalelo yawo wi mwa okhwa ampahule yowo árinono ikuru sa okhwa, ti musaserya; átaphule othene yawo, ntakhara a wova okhwa, mukumini mwaya mothene tiyámakiwaya okhala akapuro. Ntakhara tchiriene hanákhela angelo, nyenya anákhela epyo ya Abrahamu, Mwawihihá wámphwanelela ophwanaphwana ni anna mu sothe sene, wi ahikhale Mutokwene a ephepa aikharari ni óroromeleya mwitchu sa wa Muluku, wi aveléle oliva wa sonanara sa atchu. Ntakhara ónniye masóso, éhiwe mkhatiye, annawerya wakhaviherya yawo enéhiwa. Mwawihihá, anna awéla murima, awakhelano vamoha witchaniwa wa wirimu, anyiheryani sa Murummwa ni Mutokwene a alipa‐ephepa a wemyeryerya wahu, Yesu; Yowo ári óroromeleya wa Yowo ámuthanlile owo, wi ntoko, Mose m’pa mwawe mothe mwene. Ntakhara Yowo oheriwa óphwanelela ochichimihiwa wompwaha Mose, wi ntoko yowo átenke empa oriyeno ochichimihiwa wopwaha empa eyo. Ntakhara empa yokhalano mulipa‐otekáya; nyenya oteka sothe sene ti Muluku. Nave Mose ári óroromeleya m’pa mwawe mothe mwene, ntoko mmiravo, wi akhalele namona hiho sini sirwe?-?silochiwe iho; nyenya Kristu ntoko mwana, ókhapelela empa awe; empa awe ti yehu, nakhalashano omaka murima ni withamalelela oweheryerya iwo weranoru ophiyerya makutchuwelo. Hihá, ntoko Munepa Wawéla analocheliye, Olelo mwíwa masu awe, Muhúmihe mirimányu, ntoko moshimwiha, Ntoko mu nihiku nawehiwa nle mu’takhwani, Wiwo makholo anyu yákéhilayano, Ekiróra, Yona miteko aka miyakha makhumi masheshe. Hihá káshimwano nloko nenlo, Nave káriye, Mahiku othene tinahuwelaya m’murimani; Nyenya heyárónrashe iphiro saka yala; Ntoko kálipenlaka mwisaráka, Mano enarwa‐evolowa vawitchuwela vaka. Nkamwisoveni, anna, wi onirimkhala mwa mukina a nyuwo murima wonanara wohiroromela, womwalanano Muluku mukumi; nyenya muchenyeryaneke mkhatinyu nihiku n’nihiku, vaneriwaya, Olelo; wi anirimkukumalihiwa mukina a nyuwo ni ophyaka wa sotcheka; ntakhara hiyo na awakhelano vamoha Kristu, nakélelaru mapacheryeryo a ororomela wahu opharasharu ophiyerya makutchuwelo; vava tivanalochiwaya, Olelo mwíwa masu awe, Muhúmihe mirimányu, ntoko moshimwiha. Ntakhara tani, yawo yíwale, yárúhale esara? Tahi othene yala yákhumale mu Aigupto ni Mose? Nyenya áshimwale náni miyakha makhumi masheshe? Tahi ni yawo yátchenke awo, yawo míli aya yámonre mu’takhwani? Nave álipenle ani wi ehivolowe vawitchuwela vawe? Tahi óhiléleya awo? Nave n’nona wi heyáwenrye ovolowa ntakhara ohiroromela. Ntakhara yela nóve wi akhweya nahala nlakano novolowa vawitchuwela vawe, mukina a nyuwo anoneye ntoko áyeléla. Ntakhara wa hiyotho wolaleyiwa Mitchaka Yaphama, ntokotho wa yawo; nyenya yala heyáphwanyenryeno etchu masu ólokohiwa awo, ntakhara heyákanyeryeiye ni nroromelo mwa yawo yíwale. Ntakhara hiyo yehu nroromenle ninnavolowa vawitchuwela’vo, ntoko válochiwaya, Ntoko kilipenlaka mwisaráka, Mano enarwa‐evolowa vawitchuwela vaka: nari miteko eyo yákutchuliwe opacherya othipeliwa waya welapo ya vathi. Ntakhara ólocha vakina sa nihiku nanethanu n’nawili, wi, Nave Muluku áhítchúwa nihiku nanethanu n’nawili, ohiya miteko awe yothene. Nave mummotho, Mano enarwa‐evolowa vawitchuwela vaka. Vava nto vahanle wi akina enavolowa’mo, ni wa yawo Mitchaka Yaphama yálokohiwaya heyávoloiye’mo ntakhara ohiwelela, annathoriheryatho nihiku nikina, ni olocha mwa Davide, valekenlevosha, ntoko olochiwaya khalai, Olelo mwíwa masu awe, muhúmihe mirimányu. Ntakhara Yosua áwítchúwihale, hakalonche muhólo mwaya’mmo sa nihiku natheru. Vava tivanahalaya witchuwa wa Sabata wa atchu a Muluku. Ntakhara yowo ávoloiye vawitchuwela vawe, áhítchúwatho mwanenáwe va miteko awe, ntokotho Muluku va sawawe sa Yowo. Va nthowa nenla, nikhaleno mvai wovolowela vawitchuwela’vo wi mukina anamorele mu yotakiherya yeyo yohiwelela. Ntakhara masu a Muluku ari makumi, ni awupa, ni awétha opwaha nlema nawétha wu ni wu, enathorola ophiyerya omwalanya okumi ni munepa, ni mashikha ni makhurwa a m’makhuvani, arórihasha sawanyiherya ni sawupuwelela sa murima. Nave hiyavovo yopachushiwa yohoneya va mithoni vawe, nyenya sothe sene sinakhala sepwitikiri ni sokhunuliwa va mithoni vawe va Yowo n’nerahuno. Vava nriahuno Mutokwene a alipa‐ephepa mtokotoko, ópwaha erimu, Yesu Mwana a Muluku, nákélelashe wemyeryerya wahu. Ntakhara hinanono Mutokwene a alipa‐ephepa óhiwerya omorela ikharari sokhulumuwa sahu; nyenya áhéhiwa mu sothe sene wi ntoko yehu, nyenya óhitchekaru. Vawihihá numihe murima nachamele munyukhu womwene wa ikharari, wi nakhele ikharari ni ophwanya namutchucha ónikhaviherya mwilukuluku yothoiwa. Vawi Mutokwene mukina a alipa‐ephepa, ókushiwa mwa mutchu, annathanleliwa ntakhara a atchu mwitchu sa wa Muluku, wi aveléle samahala, navetho iphepa, ntakhara sotcheka: akhale ówerya othananela óhísuwela ni ótcheka, ntakhara yowo mkhatiye annahuruweliwa ni okhulumuwa; nave va nthowa nenla annaphwanelela, ntoko mu nipuroni mwa atchu awo, hihátho mu nipuroni mwa yowo mkhatiye, oveléla ephepa ntakhara sotcheka. Nave havovo mutchu anikusherya nchichimiho nlo mwanene, nyenya yowo ítchaniwe ti Muluku, ntoko ákhaleliye Aroni. Mwawihihátho Kristu híchichimihale mekhiye wi ti Mutokwene a alipa‐ephepa, nyenya Yowo áloncheno, Mwanaka ti Yowe, Olelo Miyo kihoyara Weyo; Ntoko analochiyetho vakina, Weyo wa mulipa‐ephepa a mahiku othene Ntoko mwa mathoriheryo a Melikizedeke. Yowo, m’mahiku a mwíli awe áveléla mavekelo ni mathamalelo vamoha ni wunla otokotoko ni mithori wa Yowo áwenrye omvulusha Yowo wukhwani, nave áhíwiwa ntakhara ámova Muluku, nari áríye Mwana, ahuserya wiwelela ni iha ónniyeno masóso; nave áryeheryiwiye mpurukumene akhala wa othene ómwiwelela Yowo ntakhara ovulusha wohikutchuwa: ótchuwiwa ti Muluku Mutokwene a alipa‐ephepa ntoko mwa mathoriheryo a Melikizedeke. Sa Yowo nokhalano masu manchipale n’naháwelahu olocha, ni ónivaha votaphulela, ntakhara mochiyana owaruni. Ntakhara nari m’phwanelenlanyu okhala alipa‐ohusiha ntakhara a mahiku yala, mokhalanotho othoiwa wi mukina óhusiheni nyuwo sopacherya samapacheryeryo sa solocha sa Muluku; nave mukhale ntoko ótchuna mapele, tahi yólya yeyo enakhúriwa. Ntakhara yowo onalya mapele hanakhovelela masu ékhaikhai; ntakhara ori nikwiya. Nyenya yólya yeyo enakhúriwa ti yátchu atokwene, yawo vaweranosha yákhoveleliha masuwelelo aya ohiyaniha yaphama ni yonanara. Mwa ela, nimwalanakano masu a mapacheryeryo a Kristu, n’tcharekeru otokwene, óhiyathitho mathipelo ótcharuwa murima omwalanano miteko yokhwa, ni a nroromelo na va Muluku, a mahusiheryo óbatiso, a wiyathi mata, óvinya wukhwani, ni a mathoriheryo óhimala. Nave ela n’narwa‐nerano, Muluku anemyererya. Ntakhara honaweryeya waryeheryatho, etcharuwe m’murima, yawo yámwaléliwe velukuluku aya, elawiha yamahala ya wirimu, ekhala awakhelano Munepa Wawéla, elawiha masu órera a Muluku, ni ikuru selukuluku enorwa eyo, nyenya yamorela mwirimélelo; ntakhara enníthomeyela mekhaya Mwana a Muluku, emúliha muru vokokoleya. Vawi etchaya yeyo enawurya epula yeyo enarupela’vo wili wili, ennavaha makukhu awaphwanelela yawo yálimme, tinákhelaya oréliha worwela wa Muluku: nyenya yameliha miwa ni marula, ennanyemuliwa; nave enahala vakhani wulumeliwa; makutchuwelo aya ti weyeliwa. Nyenya, ósiveliwa, noleketcheya murima wi sawinyu siri sopwaha itchu hiho sinaphitana ni ovulusha, nari n’nalochahu hihá; ntakhara Muluku hari óhikhalano ekhaikhai wi anachiwala muteko anyu, ni osivela iwo mónihalanyu va nsina nawe, mwénranyuno waruméla awéla murima ni warumélaru. Nyenya ninnatchunasha wi mukina ni mukina a nyuwo ónihe mvai yola woya wuweheryerya wokhwánela ophiyerya makutchuwelo; wi muhikhale óyere, nyenya awátchara yawo enákhela malakano mwa nroromelo ni ovilela. Ntakhara Muluku álakanniyeno Abrahamu, ntakhara hárinono mutokwene ópwaha ómulipelela, ílupenle Yowo mkhatiye, ii, Tchiri oréliha kinarwa‐kóréliha weyo, nave tchiri orelana kinarwa‐kórelanya weyo. Nave mwawihihá avilenle áhákhela malakano yawo. Vawi atchu enamulupelela mutokwene; nave muványa waya wothene olipela tunakutchula ochichimiherya. Mwawihihá Muluku, ákhwenliye woniha mwawachasha wa mikelampa ya malakano wi okhwela wawe honákakhanyeya, ávolowa véri ni olipela; wi mwa itchu pili sohákakhanyeya, mummo Muluku ahinaweryiye wotha, nikhaleno yonlopola yolipa, hiyo yehu nátchaiye ophara oweheryerya wawiyathiwa va mithoni vahu; yeyo nriahuno ntoko ankora ókumi, yotikitheryeya ni yolipatho, ni yovolowa mpuwapu?-?washa mwa yawikitcha; mummo Yesu mulipa‐ohóla ávolowiliye’mo ntakhara a hiyo, akhanle Mutokwene a alipa‐ephepa a mahiku óhikutchuwa ntoko mwa mathoriheryo a Melikizedeke. Vawi Melikizedeke yola, Mwene a Salemu, mulipa‐ephepa a Muluku Mtokotokosha, yowo ópanne ni Abrahamu, akókaka áwiphaliye mamwene ale, amuréliha, yowotho Abrahamu ámukawenliye nimoha na mapatusho khumi na sothe sene (ti votaphuleya, vopacherya, ori Mwene ékhaikhai, vavotho Mwene a Salemu, ti wi, Mwene a murechele; óhikhalano atithinnya, óhikhalano walakhanyerya wa oyariwa wawe, óhikhalano mapacheryeryo a mahiku awe nari makutchuwelo a okumi awe, óphwanaphwa‐nihiwa ni Mwana a Muluku), yowo tari mulipa‐ephepa mohikutchuwa. Nyenya nkonani otokwene awe wa yola, yowo Abrahamu, nikholo ntokotoko, ámvahiliye nimoha na mapatusho khumi na sothanliwa sókhochoni. Nave yawo mwa anamwane a Levi awákhela muteko wohela ephepa tárinono nlamulo nawi ekusheke nimoha na mapatusho khumi wa atchu ntoko mwa malamulo, ti wa annaya, nari yákhummaya muyununi mwa Abrahamu; nyenya yowo walakhanyeryiwa wa oyariwa wawe ohinarwelaya wa yawo, tákunshiye nimoha na mapatusho khumi wa Abrahamu, amuréliha yowo árinono malakano. Nave vohiványeyaru mukhani tanárélihiwe ti mutokwene. Nave vava atchu yawo enokhwa tanákhelaya nimoha na mapatusho khumi, nyenya vavo yowo, támwerenliye namona wi ti mukumi. Nave vari ntoko olocha, Mwa Abrahamu Levitho yowo anákhela nimoha na mapatusho khumi ávelélatho nimoha na mapatusho khumi; ntakhara vavale ári muyununi mwa atithinnya, vava Melikizedeke ópanniyeno. Nave vákhanle’vo ophameya mwa ohela ephepa wa aLevi (ntakhara mummo atchu tiyákhenlaya’mo malamulo), vakákhala’vo oyeleka wawihai wi avinye mulipa‐ephepa mukina ntoko mwa mathoriheryo a Melikizedeke, aweriwa ntoko mwa mathoriheryo a Aroni? Ntakhara vawakakhanyeya mahelelo éphepa, vannakhweleyatho wi malamulo yakakhanyiwe. Ntakhara Yowo iha sinalochiwaya sa Yowo, anakhala a nihimo nikina, a nenla havovo mutchu áruménleru eyupo yephepa. Ntakhara wosuwanyeyasha wi Apwiyahu ákhumale mwa Yuda; sa nihimo nla Mose hálonche etchu sa ephepa. Nave wosuwanyeyasha wopwaha tchiri, arikiavinye mulipa‐ephepa mukina ntoko mophwanaphwana ni Melikizedeke, yowo ori tahi ntoko mwa nlamulo nolamuleliwa wa wa mwíli, nyenya ntoko mwa ikuru sókumi wohipahuwa; ntakhara tanamwerelaya namona, Weyo wa mulipa‐ephepa a mahiku óhikutchuwa Ntoko mwa mathoriheryo a Melikizedeke. Ntakhara tivákhanlaya’vo oriméla wa nlamulo nárúle khali nlo, ntakhara a ochetcheya waya, ni ohiphwanyerya etchu waya, (ntakhara malamulo hayérihale etchu okhala yophameya), nyenya varivo ovolowano oweheryerya wopwaha, wiwo n’náchamelahuno wa Muluku. Nave ntoko wahéreiyaya vahikhanlevo olipela; (ntakhara yawo tiyeriwaya alipa‐ephepa vahikhanlevo olipela; nyenya Yowo ni olipela mwa Yowo tálonchiyeno, Álipela Apwiya nave harwa‐atcharuwa, Weyo wa mulipa‐ephepa a mahiku óhikutchuwa). Mwawihihátho Yesu tákhanliye Mulipa‐wurya a nlakano nopwaha. Nave yawo tanchiene yawo yári alipa‐ephepa, ntakhara okhwa tiwáhíhale wi ehíkhaleleru; nyenya Yowo ntakhara annikhalelaru okhala wokhala okhalano mahelelo ephepa óhakakhanyeya, orwela vava annawerya wavulusha mothe mwene yawo enáchamela wa Muluku mwa Yowo, ntakhara Yowo ókhalanoru okumi awe okhala wokhala wowepeseryano yawo. Ntakhara Mutokwene a alipa‐ephepa awihiha tániphwanelenliye hiyo, awéla murima, óhikhalanoru yonanara, óhirípihiwa, óhiyana nalipa‐otcheka, awikhalelaru ópwaha erimu; yowo ahinono nthowa nohelela ephepa nihiku n’nihiku ntoko atokwene a alipa‐ephepa, yopacherya ni nthowa na sonanara sa yawo mkhataya, ekina eyo ntakhara a sonanara sátchu; ntakhara yela ténriyeno omoha, khwana, ívelénliye mekhiye. Ntakhara malamulo tanathanla atokwene ahu a alipa‐ephepa, yawo arinono okhulumuwa; nyenya masu a olipela iwo, yawo yárúle malamulo elamuliwe, tanamuthanla Mwana, aweriwa óhikhalano murala okhala wokhala. Nyenya etchu aya nlochenlahu iha tíla: Nókhalano Mutokwene a alipa‐ephepa awihiha, yowo ori va ntatani nolopwana na munyukhu womwene wa Otokwene wirimu, Mulipa‐oruméla a nipuro nawéla, ni a tabernákulo éparipari, yowo Apwiya átenkiye, tahi mutchu hoe. Vawi mutokwene a alipa‐ephepa anathanliwa wi aveléleke samahala, navetho ephepa; vawihiha vannakhweleya wi yowo akhalenotho etchu yoveléla. Nave Yowo ákhanle velaponi, hakakhanleru mulipa‐ephepa, ntakhara vokhala akina yawo enaveléla samahala ntoko mwa nlamulo; yawo enaruméla yophwaniherya ni muruli wa sawirimu iho ntoko áthoriheryiwiye Mose ákhweliye oteka tabernákulo: vawi, Onasha, tálonchiye, wereno sothe sene ntoko mwa yotakiherya eyo wonihiwá mwakoni. Nyenya vano Yowo tákhenliye marumélelo óvuwa ópwaha, mummotho taríye Mulipawurya a nlakano naphama nopwaha, nenlo n’natikitheryeya va malakano ópwaha. Ntakhara nopacherya nle nahákhanleno murala hinakatchuniwe nipuro na nanawili nlo. Ntakhara vawaphwanyerya nthowa, tanalochiye, Nkonani, mahiku annorwa, Apwiya tanalochiye, Nave kinarwa‐kivánela nlakano nahihano ni empa ya Israyeli, ni empa ya Yuda, Tahi ntoko nlakano kávánenlaka ni makholo aya, Va nihiku nenlo káphanraka ntata wáhóla wi ekhume mwilaponi ya Aigupto; Wi yawo heyákhanleru mu nlakano naka. Nave Miyo nkáthokoronrye yawo, Apwiya tanalochiye. Ntakhara nla ti nlakano kiniriaka kivánele ni empa ya Israyeli, Ekutchuwale mahiku yawo, Apwiya tanalochiye; Kinarwa‐kivaha malamulo aka okeriha m’miruku mwaya, Nave va murimani vaya kinarwa‐kirepela’vo. Nave kinarwa‐kikhala wa yawo Muluku, Nave yawo enarwa‐ekhala wa Miyo atchu: Nave mukina harwa‐amuhusiha musuweli awe, Nave mukina munneni, ni wi, Omusuwelashe Apwiya. Ntakhara othene enarwa‐ekisuwela Miyo, Opacherya mukhani ophiyerya mutokwene a yawo. Wi kinarwa‐kimorela ikharari óhikhala ékhaikhai, Nave sonanara saya nkirwa‐kupuwelatho. Yowo analochiye, Nahihano, nopacherya nlo áhísáliha. Nyenya yeyo enúsála ni othuluwa ennachamela oriméla. Nave tchiri nlakano nopacherya nlo tinákhanlayano solamuleliwa sa olapa, n’nipuro nawéla na velaponi ya vathi. Ntakhara tabernákulo átekiwe, ópacherya ole, mummo mwári yawiyathi’vo onyari, ni ehasari, ni epau yotheteya; vavale veriwa Nipuro Nawéla: Nyenya mpuwa mwa yotherya yanawili, tabernákulo aweriwa Nipuro Nawélasha; nokhala’mo eparatho ya sotchuwiha ya mivira ni ekasha ya nlakano, yohuruweliwa yothenéyo ni mivira, mummo mwári mwapu wa mivira mokhapelela’mo mana ni echikopa ya Aroni yáphuwaléle, ni ihasari sa nlakano; ni vasulu vaya akerubi a nchichimiho órúha muruli va yawakiherya’vo; sa iha vano hannawerya olocha va mekhaya’vo. Nave iha siryeheryiwe mwawihihá, alipa‐ephepa yánavolowa mu tabernákulo ópacherya mahiku othene, enerano olapa iwo; nyenya ovolowa mwanawili, mutokwene a alipa‐ephepa omoha va muyakhani, tahi ahikhanleno nikhami, nenlo áveléliye ntakhara a mwanene mekhiye, ni sotcheka sa atchu; Munepa Wawéla éyeryaka’vo eneneryo, wi mphiro wovolowano o nipuroni nawéla wári ohákuvale wonihiwa, tabernákulo ópacherya owo arimwemelaru hihá; ti yoshipela ya mahiku yala, vava samahala ni iphepatho sáveléliwaya sihinawerya omwera óphameya mulipa‐olapa owo, n’nalochahu sa yawupusherya‐ya‐murima. Ntakhara taríye sawiyathiwa sa mwíliru (ni sólya, ni sowurya, ni orapa wa miloko miloko), sawiyatheryiwa ophiyerya mahiku óryeheryatho. Nyenya aphiyale Kristu Mutokwene a alipa‐ephepa a itchu sorera sinorwa iho, mwa tabernákulo mtokotoko ni óphameya ópwaha, óhitekiwa ni mata, ti olocha wi, tahi a mapachusheryo yala, nari mwa nikhami na’puri ni asána a’nyope, nyenya mwa nikhami na Yowo mkhatiye távoloiyiye omoha, o nipuroni nawéla, akhanle’vo wopola wohimala. Ntakhara nikhami na’puri n’na’nyope selopwana, ni makhala a’nyope yethiana hiho sámisiwamisiwa yawo yári órípihiwa, nánéliha ophiyerya méliheryo a mwíli; wopwaha wawihai nki nikhami na Kristu yowo ílemve mekhiye óhikhalano murala wa Muluku mwa Munepa wawikhalelaru, n’narwa‐néliha yawupusheryányu‐ya‐murima omwalanya ni miteko yokhwa, ni omuruméla Muluku mukumi? Nave mwa ela ori Mulipa‐wurya a nlakano nahihano, wawihihá wi, ntakhara vakhanle’vo okhwa wawopola sotcheka sa va nlakano nopacherya, alipa‐witchaniwáwo yakhele ovánela wa mikelampa yawikhalelaru. Ntakhara vavo vari yoryeheryela khuluwi vanakhweleya vaphiye toko okhwa wa mulipa‐oryeheryela khuluwi owo. Ntakhara yoryeheryela khuluwi enóna ikuru mwanene owo akhwile; tiwi hiyanono ikuru nariru mulipa‐oryeheryela khuluwi owo oríye mukumi; mwawihiha yopacherya eyotho hiyáryeheryiwe ehikhanleno nikhami. Vawi Mose álonchiye wa atchu othene nlamulo nikina ntoko mwa malamulo, tákushiye nikhami na asána a’nyope n’napuri, vamoha ni mahi ni mapururu órumála ni hisope, amiserya livro owo, ni atchu othene, alocha wi, Nla ti nikhami na nlakano Muluku ólamulenliyeni. Navetho tabernákulo ni sokusherya sothe sene sa marumélelo ámiseryatho n’nikhami nlo. Nave ntoko mwa malamulo sinahala itchu vakhani sohélihiwa n’nikhami, nave vahikhanle’vo ochonyiha nikhami otaphuwatho hiwavovo. Vavo vanakhweleya wi sophwaniherya sa itchu sa wirimu sélihiwe ni iha; nyenya sawirimu senesha sélihiwe ni iphepa sopwaha iha. Ntakhara Kristu hávoloiye mu nipuroni nawéla notekiwa ni mata, notakiherya neparipari nlo; nyenya nto wirimu mkhataya, woneya hihano va mithoni va Muluku ntakhara a hiyo; tahi wi íveléle mekhiye wili wili; ntoko Mutokwene a alipa‐ephepa ávolowiye mu nipuroni nawéla muyakha ni muyakha n’nikhami nohikhala nawawe; yéreya hihá, okáphwanelela wona masóso wili wili opacherya othipeliwa wothipeliwa elapo ya vathi; nyenya vano omoharu va makutchuwelo a mahiku aya tóneiyiye ovíha’vo sotcheka mwa ephepa ya Yowo mkhatiye. Nave wáryeheryiwaya wa atchu wi ekhwéke omoha, nave akhwile, othorihiwa nto; mwawihihá Kristutho aveléliwe ephepa omoha ni wireya sotcheka sa anchipale, anarwa‐oneya vanawili vaya, ahikhanleno sotcheka, wa yawo enamlipelela, ophiyerya ovulushiwa. Ntakhara malamulo, ariayano muruli wa itchu sorera sinorwa iho, óhikhala yophwaniheryasha ya itchu iho, hanaweryaru, ni iphepa hiha muyakha ni muyakha, hiho sinaveléliwa mohihiya, owéra óphameya yawo enáchamela. Vahákhanle hihá, hekáveléla hiho, ntakhara alipa‐oruméláwo heyakakhanleno yawupusherya‐ya‐murima ya sotcheka, ntakhara yáhélihiwa omoha? Nyenya mwa iha mokhala’mo wupuwelela wa sotcheka muyakha ni muyakha. Ntakhara honaweryeya wi nikhami na’nyope selopwana, nnapuri nivíhe’vo sotcheka. Mwa ela anavolowiye mwilaponi ya vathi, tanalochiye, Ephepa ni yoveléla ti muhinatchunanyu, Nyenya mwíli mwákiryeheryenlanyu Miyo. Iphepa sopahiwa mpurukumene sa sotcheka ti mwáhihakalanlanyuno; Vavo káriye, Nkonani, kórwa, (Va muru vaya va livro tivarempwaya sa Miyo), Wi kereno okhwela wanyu, Muluku. Vanalochiwaya vasulu va, wi, Iphepa ni soveléla ni iphepa sopahiwa mpurukumene sa sotcheka wi himwákhwenle, nari otheyano (hiho sinaveléliwa ntoko mwa nlamulo), vavo talonchiye, Nkonani, kirúle werano okhwela wanyu. Anavíha’vo yopacheryéyo, wi atikitherye yanawilíyo. Ni okhwela wiwo nélihiwahu ni oveléliwa wa mwíli wa Yesu Kristu, omoha, pothe. Nave mulipa‐ephepa mukina ni mukina tanémeliye nihiku n’nihiku, anaruméla, anaveléla iphepa hiha wili wili, hiho sihinaweryaru ovíha’vo sotcheka; nyenya Yowo, ávelénliye ephepa emoha ntakhara sotcheka, áhíkhalelaru okhala wokhala va ntatani nolopwana na Muluku; opacherya vavo tanaweheryiye, ophiyerya amwichani awe eniriaya yiyathiwe ekhale munyukhu wa manani awe. Ntakhara ni oveléla omoha áwériha óphameya okhala wokhala yawo ari awélihiwa. Nyenya Munepa Wawélatho annanerela namona; ntakhara tálonchiye, Nla ti nlakano kiniriaka kirwe‐kilakaneno, Evinre mahiku yawo, Apwiya tanalochiye; Kinarwa‐kiveléla malamulo aka ekhale va murima vaya; Nave va miruku aya kinarwa‐kirepela’vo; Nave sotcheka saya ni ohiléleya waya nkirwa‐kupuwelatho. Nyenya vavo nroromelo na sotcheka nriaya’vo hivavovotho yoveléla ya sotcheka. Nave nriahuno, anna, wumiha murima wovolowano mu nipuroni nawéla, n’nikhami na Yesu, va’phironi yahihano ni yokumi, yeyo ánryeheryenliye, mwa yawikitcha, tiri mwíli awe; nave nriahuno mulipa‐ephepa mtokotoko yowo anakhapelela empa ya Muluku; náchamele ni murima weparipari mu nroromelo nokhwánela, ni mirimáhu yomisiwa ovíherya’vo yawupusherya yonanara‐ya‐murima, ni míli ahu yorapihiwa ni mahi awéla; nákélelashe wemyeryerya wohichikinyeya wa oweheryerya wahu, ntakhara mulipa‐ovánela owo ori óroromeleya; nave nanyiheryane mukina ni mukhwawe wi nákuvihaneke o masivelelo ni o mitekoni yaphama, nihihiyeke othukumana wahu vamoha, ntoko akina enéraya, nyenya nchenyeryane, nave mopwahasha munonanyu nihiku nrikimwachamela. Ntakhara hiyo mkhatihu natcheka, nákhenle masuwelelo éparipari, henahalatho ephepa ya sotcheka, nyenya oweheryerya okina wawopiha wa othorihiwa, ni weyela waya wa moro wotolosha yawo enaványanano. Mutchu yowo ányemula malamulo a Mose, ámókhwa va anamona eli nari araru: nave munihai, olaka wopwaha wawihai nki aniriye arwe‐eriwe óphwanelela yowo ámunyikalenle Mwana a Muluku, éra nikhami na nlakano nenlo élihiwiyeno, etheru ene, aroha Munepa wa ikharari; ntakhara ninnamusuwela Yowo áriye, Wunla ekuhu ti waka, Miyo kinarwa‐kikokiherya. Navetho Apwiya anarwa‐athoriha atchu awe. Omorela m’matani mwa Muluku mukumi ti wawopiha. Nyenya nkamupushanani mahiku akhalai, mummo mwámwaleiwanyu’mo mwávilelano ekhocho etokotoko ya masóso; vakina mwériwanyu etchu yawoneleliwa mwa onyemuliwa ni sohósha; vakinatho mwátánányuno yawo yereliwa sawihiha. Vawi mwáhámorela ikharari yawo yári mu kariposo, nave mwáhémya mohakalala wakhiwa muhakhu anyu, musuwelaka wi mokhalano nyuwo mkhatinyu muhakhu wopwaha wawikhalelaru. Mwawihihá muhirihe onyesererya wanyu, wiwo orinono okokiherya otokotoko wa phatamari. Ntakhara munnathowiwa ovilela, wi mwenreno okhwela wa Muluku, mwákhele nlakano. Ntakhara ehanle elukuluku ekhanikhani, Nave mulipa‐orwa owo anarwa‐aphiya, ahisheleliwaru. Nyenya ékhaikhai aka owo anarwa‐akhala mukumi orwela mu nroromelo: Nave akókela ochuli, okumi aka horwa‐ohakalalano. Nyenya hiyo tahi a yawo enakókela muchuli ni ovolowa marimélelo; nyenya a yawo enaroromela mavulushelo a okumi. Nyenya nroromelo ti ochichimiherya wa itchu hiho sinawe‐heryeryiwa, malipelelelo a itchu hiho sihinoneya. Ntakhara mwawihiha atokwene tiyéreliwaya namona. Ni nroromelo ti n’narórahu wi ilapo ni sa wirimu sene ti sáryeheryiwaya ni masu a Muluku, mwawihihá wi itchu sawoneya hesápachushiwe orwela mwa sawoneya iho. Ni nroromelo Abeli távelénliye wa Muluku ephepa yopwaha ya Kaini, yeyo éreliwiyeno namona wi ári ékhaikhai; Muluku erelaka namona samahala sawe; nave mwawihiha yowo, nari ákhwiliye onnalocharu. Ni nroromelo Enoke tákushiwiye wi ahone okhwa; nave háphwanyiwe, ntakhara Muluku ámukusha: ntakhara ahákuvale omkusha, téreliwiye namona wi onamuhakalaliha Muluku; nyenya vahikhanle’vo nroromelo hevanaweryeya omuhakalaliha; ntakhara yowo onarwa wa Muluku onaphwanelela ororomela wi ókhala, ni wi ori ókókiherya phatamari yawo enamukhwela Yowo. Ni nroromelo Nowa, álopoliwiye ti Muluku sa itchu hiho sahákuvale woneya, nave óvaka, támutenkiye mwacheya mtokotoko awavulusherya’mo yawo yári a’mpa mwawe; ni yeyo ávánnyiyeno elapo ya vathi, akhala mukelampa a ekhaikhai yeyo eri ntoko mwa nroromelo. Ni nroromelo Abrahamu, ítchaniwiye, tíwelenliye okhuma oya o nipuroni nenlo aniriye arwe ákhele ntoko mikelampa; nave ákhuma ahisuwelaka wiwo áyiye’wo. Ni nroromelo tákhanliye mulecho mwilaponi ya nlakano, yeyo yahári yawawe, anakhala mwipa sa’kuwo vamoha ni Isake ni Yakobo, mikelampa mikhwawe ya nlakano nenlo; ntakhara táweheryeryiye muchetche wokhalano mathipelo, khachiri aya ni mulipa‐otekáya ti Muluku. Ni nroromelo Sara yowo ákhenle ikuru sawi arupaleno, mahiku awe epwahile ntakhara támwenriye óroromeleya Yowo ávánenleno owo; mwa elatho tiwárwenlaya wa mmoha, tiwi ntoko ókhwéne, anchiene ntoko itheneri sa wirimu, nave ntoko eháva yeyo eri mu’shereshere mwa’nia, óhálakhanyeya. Othene yawo yákhwa mu nroromelo, ehákhelaru malakano, nyenya yáhóna ni wulumano vachaichai, yemyeryerya wi ti alecho ni óhaya velaponi. Ntakhara yawo enalocha sawihiha tanonihaya wi enakhwela elapo ekhale yawaya. Nave yúpuwelenleru yele yákhumalaya’mo ele ekahóna mphiro wokókelano’wo. Nyenya vano enatchunasha ekina yopwaha, ti yawirimu; mwa ela Muluku hanúliwano muru aneriwiye Muluku aya; ntakhara aháryeheryela muchetche. Ni nroromelo Abrahamu, éhiwiye, támvelénliye ephepa Isake, nave yowo ákhenle malakano ámveléla mwanawe mmoharu; sa yowo sálochiwaya, wi, Mwa Isake epyoá tiniriaya erwe‐yitchaniwe: ónaka yowo wi Muluku tanawerya wávíha, nari wukhwani; orwela wiwo, voshipela, ámwákhelatho. Ni nroromelo Isake tárélihaliye Yakobo ni Esau, nari va itchu hiho inórwa. Ni nroromelo Yakobo, ahawelaka okhwa, tárélihaliye anamwane ópíli a Yosefe; athamala ahámenle vasulu va echikopáwe. Ni nroromelo, Yosefe, akhwaka, táromonliye sa okhuma waya wa anamwane a Israyeli; alamulela sa makhuváwe. Ni nroromelo Mose, ayariwe, távithiwiye mieri miraru talipa‐omuyara, yónnaya wi ti mwana órera; nave hayómve nlamulo na mwene. Ni nroromelo Mose, annuwale tákhonchiye weriwa mwanawe a mwana mwamuthiana a Fareo; athanla wereliwa sonanara vamoha ni atchu a Muluku, ahikhwelaru sohakalaliha sa sonanara nari vakhani mano; álakhanyerya munyemu wa Kristu wi muhakhu wopwaha marérelo a Aigupto; ntakhara áweheryerya yokokiherya ya phatamari. Ni nroromelo távinnyiye’mo mu Aigupto, ahóvaru esara ya mwene; ntakhara távilenliye wopwaha, ntoko ámmona mulipa‐ohoneya owo. Ni nroromelo ténriyeno Paskha, ni omisa wa nikhami, wi awátolosha anamwane ómwali ahátannye yawo. Ni nroromelo tiyálapuiyaya Emaka Yosherya evira ntoko va mokoni: tiwi a Aigupto yérenryayatho yánéla. Ni nroromelo ishiri sa Yeriko tisákumuwalaya sirukuryeryiwe mahiku mathanu na meli. Ni nroromelo Rahabi chapaheya ole tahátolo?-?sheryiwiye vamoha nalipa‐ohiroromeláwo, ntakhara áwákhela alipa‐ohocha mwa murechele. Nave kiloche shenitho? ntakhara nkóna elukuluku yawi kithorihe sa Gideoni, Baraki, ni Samueli ni alipa‐miririmo; yawo mwa nroromelo yálapihale omwene, yénreno ekhaikhai, yákhenle malakano, yámanke iyano sa amwacho, eshipiha ikuru sa moro, evuluwe nlema nawetha, yawo yálipihiwe yáriaya ókhulumuwa, yákhala ikuru o’khochoni, yáhíkara miloko ya’khocho ya anawóthe. Athiana yáwákhela alipa‐okhwáya evíhiwe wukhwani; nave akina yáwashuliwa, ehemyaru wopoliwa; wi yákhele ovinya wopwaha; nyenya akina yáthorihiwa monyemuliwa ni iwáshushu, navetho makwekweso, ni owaleliwa mu kariposo; yávonyiwa maluku, yákwasanyiwa eriyari, yáhéhiwa, yáhiphiwa ni nlema, yáhéchécha ewaraka ishapala sa ipuchepuche, ni ishapala sa’puri, ekhala óthoiwa, óhóshiwa, awereliwa sonanara, (yawo elapo ya vathi yaháphwanelelaya): óhuwela mu’takhwani, ni m’miakoni, ni m’makhukuni, ni m’malichini a elapo. Nave othene yawo yéreliwe namona mwa nroromelo, heyákhenleru nlakano nlo, ntakhara Muluku tánryeheryenliye hiyo etchu yopwaha, wi yawo ehériwe ómalela hiyo nihikhanle’vo. Va nthowa nenla hiyotho, nónaka wi nohuruweliwano neku ntokotoko nawihiha na namona, nrihe yeyo eri yohokola, ni yotcheka yeyo enanivirela, nave ntchimake ni evilelelo wupuwa wiwo nivahiwahu, nimvareryakaru ópachererya ni ókiserya a nroromelo nahu, Yesu, yowo, ntakhara otheya ávahiwiye va mithoni vawe, távilenliyeno mwikimanyo, aroha wuliwa muru, akhala va ntatani nolopwana na munyukhu womwene wa Muluku. Vano nkamupuweleleni Yowo ávilenleno alipa‐otcheka óványanano mwawihiha, wi muhivele ni oshupha múkumini mwanyu. Hamukhónche ophiyerya okhwa, muwanakano sotcheka; nave mochiwala okhomaliha wiwo onalocha ni nyuwo ntoko ni anamwane, Mwanaka, ohinyemule olaka wa Apwiya, Nari ohituthuwe anósameliye; Ntakhara yowo Apwiya anamusiveliye tanamula?-?kiye, Amuwashula mwana yowo anamwákheliye. Mwavilela ophiyerya olakiwa Muluku anokhalihani nyuwo wi ntoko anamwane; ntakhara mwana tani yowo atithinnya ahinamulakiye? Nyenya mwakhala óhilakiwa, wiwo othene yereliwaya, vavá nyuwo mwa óraruiwa, tahi anamwane hoe. Nyenyatho, nákhalano asitithi a mwíli ahu yawo yánlaka, nave nánáchichi?-?miha; nki hanrwa‐nlapa Atithi a minepa mopwaha wi nikhale akumi? Ntakhara yawo nto yánlaka va mahiku awalakhanyeya ntoko wárérelaya; nyenya Yowo taneriyeno hihá wi aniphwanyeryihe etchu, wi nákheleno vamoha va wéla wawe. Olaka wothene, oneriwaya, hononeya wohakalaliha, nyenya wawichela; nyenya omanle, onnavaha yawima yamurechele, wa yawo ekhovelenleno, ti wekhaikhai. Va ela lipihani mata ókhoropowa, ni makutha óchétcheya; nave ereryanyani arampha awokowa mummo muni munecha’mo manani anyu, wi yorakala eyo ehikakhiwe’mo m’phironi’mmo, nyenya epenushiwe. Tcharani murechele ni atchu othene, ni wéla, wiwo, wáhikhala’vo, havovo mmoha ani arwe‐amone Apwiya; ni wiwehererya wi ani akhale’vo mukina óyeléla ikharari sa Muluku, wi mutathari mukina wowáwa ophuwale oni owukhulekeni nyuwo, nave anchiene enírípihiweno; wi vanákhale mulipa‐oraruwa, nari a munyemu, ntoko Esau, yowo átumihale otokwene awe woyariwano ni mvikiri mmoha wa sólya. Ntakhara munnasuwela wi yowotho áháweliye ovolowa muréliha iwo, ákhóchiwa (ntakhara háphwannye epuro yotcharuwela), nari átchunniyesha ni mithori. Ntakhara hamwáchamenle mwako wotannyeya, ni wovarela moro, nari vorípa’vo phii, ni epiphi, ni etcheku etokotoko, ni oruma wa nipeka, ni olocha wa masu, olocha wiwo yawo yíwáwo yávenkaya wi eháchereryiwetho masu atheru; ntakhara heyáwenrye ovilelano yálamuliwéyo. Nari enama yatannya mwakówo, enarwa‐evonyiwa maluku; nave woneya iwo wári wawopihasha, wi Mose álocha wi, Kinnova tchiri ni othukumela. Nyenya mwáchamenlanyu mwako wa Ziyoni, ni muchetche wa Muluku mukumi, Yerusalemu a wirimu, ni wa muloko wawácha wa angelo, ni o nikhucheni na othene, ni muloko wa anamwane ómwali órempwa wirimu ni wa Muluku Kalapa a othene, ni wa minepa ya atchu ékhaikhai aweriwa óphameya, ni wa Yesu Mulipa‐wurya a nlakano nahihano, ni wa nikhami nomisiwa nawuluma yorera yopwaha nikhami na Abeli. Móne wi muhimukhóche yowo anuluma owo. Ntakhara yala yahávuluiyaya, yámukhonchaya yowo áloponle velaponi, tchiriene hiyo hanrwa‐nivuluwa, yehu n’nithanla wa awirimu owo; yowo masu awe yáchikinnye elapo vavo; nyenya vano távánenliye, ni wi, Omohatho kiniriaka kirwe‐kichikinye, tahi elaporu, nyenyatho wirimu. Nave ela, yawi omohatho, enoníha osuseya waya wa itchu hiho inachikinyeya, ntoko sa itchu sopachushiwa, wi itchu hiho ihinachikinyeya síkhalele. Vavá n’nákhelahu omwene wohichikinyeya, nikhaleno ikharari, hiho n’niriahu nimurumélekeno Muluku momuhakalaliha, ni omuchichimiha ni omova. Ntakhara Muluku ahu ti moro wonyewa. Osivela wa va anna wikhaleleru. Muhichiwale wahayiha alecho; ntakhara vawerano hiho akina yáháhayiha angelo mohisuwela. Mwawupuwelani amukariposo, ntoko ómakiwano vamoha; awereliwa sonanara, ntoko ti nyuwo mekhinyutho m’mwílini. Othela ochichimihiweke ti othene, ni vava vanako?-?niwa’vo vakhale vohirípihiwa; ntakhara achapaheya ni alipa‐oraruwa Muluku anarwa‐áthoriha. Murimányu okhale wohisivela muhakhu, hiho murianyuno sokhwánelekeni; ntakhara Yowo tálonchiye, Nkirwa‐kohiyaru nari, nari woriha, nkirwa‐koriha tchiri. Mwawihiha nlocheke mwawumiha murima, Mulipa‐okikhaviheryaka ti Apwiya; nkirwa‐kóva; Mutchu ani arwe‐akerele sheni? Mwawupuwelani ahóli anyu, yawo yálonche ni nyuwo masu a Muluku; nave mwanyiheryaka makutchuwelo a mechelo aya mutakiheryeke nroromelo naya. Yesu Kristu ti yowo osilo, ni olelo ni mahiku othene, muhikushiweke ni ohusiha wa miloko miloko, ni wohisuwanyeya; ntakhara ti worera wi murima otikitheryeye ni ikharari; tahi ni sólya, hiho yawo yátchanre yaháphuchunlayano etchu. Nókhalano eyupo yephepa, yeyo yawo enaruméla tabernákulo ehikhanlayano olamulelo wolya’mo. Ntakhara míli ya’nama hiho nikhami naya nákushiwa ti mutokwene a alipa‐ephepa ovolowano mu nipuroni nawéla, ntakhara sonanara, tinéyeliwaya vate va mukotcha. Vavá Yesutho, wi awélihe atchu awo n’nikhami na Yowo mkhatiye tónniye masóso vate va mukhora. Hihá nikhume oya wa Yowo vate va mukotcha níreiye munyemu awe. Ntakhara vava hinanono muchetche wolekelaru, nyenya n’natchu?-?natchuna onórwa owo. Vawihiha, mwa Yowo, nivelélekeru ephepa yomuthamalano Muluku, ti yawima ya minuphi yawemyeryerya nsina nawe. Nyenya muhichiwaleke werela sorera ni wakawela akina; ntakhara iphepa sawihiha Muluku tanahakalaliyeno. Mwawiwelelani ahóli anyu, nave mwáchichimiheke; ntakhara tanaweherya okumi anyu, ntoko óthoriha; wi yereno ni otheya, tahi mothanana; ntakhara yela henophuchulihani etchu. Munivekeleleke hiyo; ntakhara nóleketcheya murima wi nókhalano yawupusherya‐ya‐murima yorera, n’nakhwelahu okhalano makhalelo aphama. Nave kinnochenyeryani mopwaha wi mwerekeno yela, wi okókela waka wa nyuwo wakuvihiwe. Nyenya Muluku a murechele yowo árúleno ókhuma mukhwani mukukhula mtokotoko a ipuchepuche n’nikhami na nlakano nohimala, ti Apwiyahu Yesu, awereni nyuwo óhikhalano murala mu itchu sothe sene sorera, wi mwerekeno okhwela wawe; ni werano mwa hiyo yomuhakalaliha va mithoni vawe, mwa Yesu Kristu; wa Yowo okhale nchichimiho mahiku othene. Amen. Nyenya kinnochenyeryani nyuwo, anna, mwémyáni masu óchenyerya; ntakhara kórepenlakani mokhuveiha. Suwelashani wi munnihu Timoteo ótaphuliwa; vamoha ni yowo, ákuvaru orwa, kinarwa‐kiwonani nyuwo. Lochelani ahóli anyu othene, ni awéla murima othene. A o Italiya ennolochelani. Ikharari sikhale ni nyuwo othene. Amen. Yakobo, kapuro a Muluku ni a Apwiya Yesu Kristu, wa maloko khumi na meli yawo yámwalamwanle: kinnolochelani. Mwére wi ti otheya, annaka, munamorelanyu mu sawehiwa sa miloko miloko; musuwelaka wi wehiwa wa nroromelo nanyu onarúha ovilela. Nyenya ovilela okhaleno muteko aya wophameya, wi mukhale óphameya ni óhikhalano murala, óhithoiwaru etchu. Nyenya mukina a nyuwo athoiwa miruku, aveke wa Muluku, yowo anavaha othene ni muriméne, ni óhókotchela; nave anarwa‐amvaha. Nyenya aveke ni nroromelo, óhikhwaru minikwa; ntakhara yowo onakhwa minikwa onaphwanaphwana ni ntchumusha na mu’nia nenlo n’nakushiwa ni etcheku ni opirikishiwa. Ntakhara ahányiherye mutchu yola wi anarwa‐akhela etchu wa Apwiya; mutchu a mirima mili onakhala ókhwa minikwa va iphiro sawe sothe sene. Nyenya munna óhasuwa íthamalele ni otokwene awe; ni mulipa‐muhakhu va yeyo onahasuwiyeno; ntakhara onarwa‐avira ntoko ethutu ya nnashi. Vawi nsuwa nókhuma ni oviha waya, nave nohumiha nnashi; nave ethutu aya ennashophowa, ni orera wa woneya waya onnapahuwa; mwawihihátho mulipa‐muhakhu onarwa‐anyála m’mechelo awe. Óréla ti mutchu yowo onavilela vawehiwa; ntakhara éhiwe, onarwa‐akhela koroa ókumi, yowo Apwiya álakanenliye yawo enamusivela Yowo. Mutchu onéhiwiye, ahiloche, Kinehiwa ti Muluku; ntakhara Muluku hanawerya wehiwa ni sonanara, nave Yowo mwanene hanamweha mutchu: nyenya mutchu onéhiwa vava minkhela ya mwanene owo enamurérelaya, emuwoka. Vavo minkhela eyo esaseiye, ennarúha sonanara; nave sotcheka, sinnuwale, sinnarúha okhwa. Muhiwokiwe, annaka ósiveliwa. Yamahala yaphama, ni phatamari óphameya sinarwela wirimu sinakhuruwa wa Atithi a omwalela, yowo ahinathatuwa, nari okhalano muruli wa marukunuwelo. Ni okhwela wawe mwanene tániyanriye hiyo ni masu éparipari, wi hiyo nikhale ntoko sawima solipula sa sopachushiwa sawe. Munnasuwela, annaka ósiveliwa. Nyenya mutchu akhaleke ówirianasha, awitchálela olocha, óhákuva onanariwa. Ntakhara esara ya mutchu henerano ekhaikhai ya Muluku. Mwa ela, murunle yotakhala yothene ni oyeheryeya wa sonanara, akhelani ni wítchachala masu yawo yáliwe mwa nyuwo, yawo enawerya ovulusha okumi anyu. Khalani awerano masu, tahi awiwaru, ni wiwoka mekhinyu. Ntakhara mutchu akhala awiwa masu, ahikhala awerano, yowo onaphwanaphwana ni mutchu awiweherya ethoi awe yoyariwano veweheryo; ntakhara onniweherya mekhiye, avinya’vo, achiwala vavá wi ári awihai. Nyenya yowo onaweha mu nlamulo nophameya nonéthi, ítchálasha mummo, yowo, ohikhanliye mulipa‐wiwa óchiwala, nyenya awerano muteko, onarwa‐akhala óréla mu werano wawe. Mukina yowo oniséra wi tomulapa Muluku, ahinamaka nlumi nawe, nyenya oniwoka m’murimani mwawe, omulapa waya Muluku wa mutchu’la ti watherutheru. Omulapa Muluku wawéla ni wohirípihiwa va mithoni va Muluku ni Atithi ti wu, warerya ni ikwásuni, ni anámukhwele muhawa waya, ni wikhapelela mwanene óhirwelihiwa mathepa ni elapo ya vathi. Annaka, muhikhaleno nroromelo na Apwiyahu Yesu Kristu, Apwiya a nchichimiho ni othokororya sothanyana. Ntakhara avolowa mothukumanela mwanyu mutchu owarela munela wa mivira, ni yowara yorerasha, nave avolowatho mutchu óhawa ni yowara yotakhala; nave munnamuthanla yowo owanre yowara yorerasha, mulochano, Nyuwo mukilathi vaphama va; nave munnalocha ni óhawa owo, Weyo, emela iwo, nari, kilathi vathi va munyukhu wa manani aka; ham’mwalannye va mwa nyuwo mekhinyu, ni okhala alipa‐othoriha awupuwelela sonanara? Nkiwani, annaka ósiveliwa; Muluku háthanlile óhawa a elapo ya vathi wi ekhale óréla ni nroromelo, ni mikelampa yomwene yowo álakanenliye yawo enamusivela Yowo? Nyenya nyuwo munnamunyemula mutchu óhawa. Alipa‐muhakhu tahi yawo enohóshani, enopururyelani o makhuchani a milachu? Tahi yawo enerela opwalu nsina norera nla munitchaniwanyuno? Nyenya mwákhwányaka nlamulo nomwene nlo, ntoko mwa sorempwa, Omusiveleke mukhwá ntoko onisivelelá mekhá, munnerano phama: nyenya mwárino nthalu, munnatcheka, nave munnaványiwa ni malamulo ntoko alipa‐otcheka. Ntakhara yowo onakhapelela malamulo othene, nyenya akwachuliwa va nimoha, yowo tatchekenliye othene. Ntakhara Yowo áriye, Ohinararuwa, táriyetho, Ohinipha. Nave wáhiraruwa, nyenya wipha, turiá ótchekela nlamulo. Ulumakani mwawihihá, nave erakannoni mwawihihá, wi ntoko atchu yawo eni erwe‐ethorihiwe ni nlamulo nonéthi. Ntakhara mathoriheryo hanamorela ikharari yowo ohinamorela ikharari; ikharari sinníthamala oványanano mathoriheryo. Yophuchula aya ti sheni, annaka, mutchu alocha, Kókhalano nroromelo, nyenya ahikhalano miteko? Mano nroromelo nlo ninnawerya omvulusha? Munna nari murokora atháleliwa, anathoiwa yólya ya va nihiku naya, nave mukina a nyuwo alochano, Hawekeni ni murechele, mwikhunéle ni ovona; ahávahileru sa va mwílini hiho sináthowa; yophuchula aya ti sheni? Mwawihihátho nroromelo, náhikha?-?lanoru miteko, n’nakhala nokhwa nene mpuwa mwaya’mmo. Nyenya mukina alocha wi, Weyo wókhalano nroromelo, nave miyo kókhalano miteko; okónihe miyo nroromelo ná nóhikhalano mitekoá, nave miyo kinawoniha weyo nroromelo naka norwela m’mitekoni mwaka. Weyo onnaroromela wi Muluku ti mmoha; onnerano phama; masololo ennaroromelatho, nave ennathukumela. Nyenya onnakhwela osuwelasha, mutchu atherutheru we, wi nroromelo nóhikhalano miteko n’ri etheru ene? Abrahamu nikholo nahu, vale hériwe ékhaikhai ni miteko, vavale ámvelénliye ephepa mwanawe Isake va’yuponi yephepa? Onnonasha wi nroromelo náherano vamoha ni miteko awe, nave orwela mwa miteko nroromelo ti nériwaya nophameya; nave sákhwannaya sorempwa sálochiwe iho, Nave Abrahamu ámuroromela Muluku, nave wáhalakhanyeryiwa wa yowo ekhaikhai; nave áheriwa nthamwene a Muluku. Munnona wi mutchu oneriwa ékhaikhai ni miteko awe, tahi ni nroromeloru. Nave mwawihihá tahi éreliwiye ékhaikhai Rahabi chapaheya ole ni miteko, ákhenliye mitchaka, akumiha wi evire mphiro mukina? Vawi ntoko mwíli wóhikhalano munepa oriaya wokhwa, mwawihihátho nroromelo nóhikhalano miteko n’ri nokhwa nene. Annaka, othene nyu muhikhale ahusiha, n’suwelaka wi n’narwa‐nthorihiwa wopwaha. Ntakhara tinnakwachuliwahu othene hi va itchu sinchipale. Mutchu áhikwachuliwa va masu, yowo tari mutchu óphameya, owerya otchukanya mwíli wothene. Nyenya n’niyatheryahu akavaro sawaphara owanoni waya, wi eniweleleke, nave ninnarukunushatho mwíli aya wothene. Nkonani, anaviotho, nari ariaya atokotoko, enakakhiwa ni etcheku etokotoko, enarukunushiwa ni yawokolela ekhanikhani, wothe wene wiwo mulipa‐wokolela anatchuniye’wo. Nari nlumitho n’ri yam’mwílini ekhani, nave ninnírumiha ni itchu sitokotoko. Nkonani, mwamoro mukhani onneyela ikhuni sinchipale! Nave nlumi ti moro; ntoko elapo yohikhalano ekhaikhai mwa sam’mwílini sahu ti okhala waya wa nlumi, tin’ri noripiha mwíli wothene, n’neyela makhalelo óphachuwano, nave tinneyeliwaya ti gehena. Ntakhara miloko yothene ya’nama, ni ya’palametho, ya sawapasa, ni ya sa mu’nia, sinnakhovelelihiwa, nave sokhovelelihiwa tátchu; nyenya nlumi havovo mutchu anawerya okhoveleliha; n’ri yonanara yohikhala epuro, nosareya mihokhoroko yawipha. Ni nenlo ninnathamalano Apwiya ni Atithi; ni nenlotho ninnulumelano atchu, yawo apachushiwe ophwanaphwana ni Muluku; orwela mwano mmohamoha mummo munnakhuma oréliha ni wulumela. Annaka, iha hasinaphwanela wereya mwawihihá. Mano nápilupilu onnakhuma va mwithe mmohamoha yowo mahi ósiva ni ówáwa? Mano mukúkhu onnawerya wima azitona, annaka, nari mpesa wima makúkhu? Mwawihihá mahi amwapa hewerya okumiha ósiva. Taní ori miruku, ni airacha mwa nyuwo? Ónihe ni makhalelo awe aphama miteko awe m’miruku yawítchachala. Nyenya mwakhalano nrima nowáwa, ni wakhulana m’murima mwanyu, muhíthamaleke, nave muhotheke munaványihananyuno eparipari. Miruku ela, heri yokhuruwa wirimu, nyenya eri ya velaponi, ya otchuna wophachuwano, ya masololo. Ntakhara vavo nrima ni wakhulana siriaya’vo, vavotho ti vari wakanyeryeya ni werano sonanara sothe sene. Nyenya miruku yorwela wirimu enapacherya okhala yawéla, enakhalatho ya murechele, yamahala, yawiwelela phama, yosareya ikharari ni sawima saphama, yohikhalano nthalu, yohiwoka. Nave yawima yekhaikhai enamisiwa m’murecheleni wa yawo enera murechele. Ikhocho sinarwela wowi? wakhulana onarwela wowi mwa nyuwo? Hasinarwela m’minkhela anyu yeyo enawana mu sam’mwílini sanyu? Munnakhalela minkhela, nave sinnothowani; munnipha, munakakamela, nave hamunawerya ophwanya; munnákhulana, munawana; himwanono etchu, ntakhara hamunaveka. Munnaveka, nave hamunákhela, ntakhara munnaveka monanara, ntakhara munnakuphya muneranyu sawotheihani. Athiana amararuwo nyuwo, nna hamunasuwela wi onthamwene welapo ya vathi ori wawichiwa ti Muluku? Hihá, yowo onakhwela okhala nthamwene élapo ya vathi onnisera wi ichiweke ti Muluku. Akhweya munera wi sorempwa sinalocha etherutheru? Mano Munepa owo wátikitheryiwe mwa hiyo onnakhalela minkhela sa’hache? Nyenya onnavaha ikharari sopwaha. Hihá sorempwa tinalochaya, Muluku annahíha awoséla, nyenya annavaha ikharari wa awihasula. Mwawihihá mwiweleleni Muluku; nyenya muhíheni musaserya, nave anarwa‐otchawani nyuwo. Mwachameleni Muluku, nave anarwa‐awachamelani nyuwo. Nyawani, ótcheka nyuwo; clihani mirima, a mirima mili nyuwo. Khalani óhóshiwa, mwanláni, mwanláni mithori; otheya wanyu othatuwe wunla, ni otchapela wanyu othatuwe othanana. Mwihasuléni va mithoni va Apwiya, nave anarwa‐owelihani. Muhihelelaneke, anna, Yowo onamuhelela munna, nari yowo onamuthoriha munneni, onahelela nlamulo, athoriha nlamulo, nyenya wathoriha nlamulo, hori awera nlamulo, nyenya óthoriha. Mulipa‐ovaha nlamulo ni óthoriha ti mmoha, ti yowo anawerya ovulusha ni opahula; nyenya weyo onamuthoriha munná wáni? Vava nto, nyenyu munalocha, Olelo akhweya omelo n’narowa navolowe m’muchetche waneshe, nave n’narupasa’wo ni wesiha marocha, ni ophwanyeryano; nyenyu muhinasuwela yeyo eni ephachuwe omelo. Okumi anyu ori wawihai? Ntakhara mwa mwishi, wawoneya velukuluku ekhani, nave vavo onnúkuluwa. Mano mwálonche, Muluku émyeryerya, nave nakhala akumi, n’nera yaneshe yaneshe. Nyenya vano munnithamala ni wirumiha wanyu; withamalela wothene wawihihá ti wonanara. Va nthowa nenla yowo onasuwela werano phama, ahinerano, wa yowo ti otcheka. Vava nto, alipa‐muhakhu nyuwo, mwanláni ni wéwula ntakhara sohósha sanyu sinorwelani. Muhakhu anyu wohúcha nave sowara sanyu solyiwa asocholo. Mivira anyu ni prata anyu sónya murawa, nave murawáya tunerelaya namona awohelelani nyuwo, nave sinarwa‐sikhúra ethai anyu si moro. Mohithukumanyerya muhakhu mahiku ókutchula. Nkonani, phatamari a alipa‐muteko awo yawo yáhama imacha sanyu, ókhapeleliwa ti nyuwo mwáwokanyu, annakhuwela; nave okhuwela wa alipa‐ohamáwo wáya o’waruni wa Apwiya a maloko. Mohítchála velaponi, nave mohera sawotheihani; movakulela mirimányu ntoko nihiku nawipha. Mwámványa, m’mwipha ékhaikhai owo; nave hanóhíhani. Mwawihihá, vilelani, anna, ophiyerya orwa wawe wa Apwiya. Nkonani, mulipa‐olima emacha onnaweherya yawima yophwanelela yelapo, ni ovilelano ophiyerya yakhenle muluku‐mutchulo ni mahiku óhacha. Vilelani nyuwotho, umihani mirimányu; ntakhara orwa wawe wa Apwiya onnáchamela. Muhinanariweke, mukina ni mukhwawe, anna, wi muni muthorihiwe. Nkonani, mulipa‐othoriha onémela va milakoni. Kushani anna, yotakiherya yawona masóso ni ovilela, ya alipa‐miririmo yawo yúlumme mu nsina na Apwiya. Nkonani, n’nawéra wi tóréla alipa‐ovileláwo; mwáhiwa sa evilelelo ya Yobu, nave mohona makutchuwelo a Apwiya, wi Apwiya tosareya osivela, ni aikharari. Nyenya tchiriene, annaka, muhilipeleke, nari oromola wirimu nari elapo, nari olipela okina waya; nyenya ahe anyu akhale ahe, ni hoe anyu akhale hoe; wi munimmorele muthorihiwani. Mukina a nyuwo onnóna masóso? Tavekele. Mukina onnatheya, Típe. Ókhala mukina yowo onicheliwa mwa nyuwo? Títchane atokwene a muloko, nave emvekelele, emóchihale makhurwa mu nsina na Apwiya; nave nivekelo na nroromelo n’narwa‐nimvulusha awicheliwa owo, nave Apwiya anarwa‐amvíha; nave khwino orimtcheka onarwa‐akhurumuweliwa. Vavá mwemyeryeryaneke wa mukina ni mukhwawe sotcheka sanyu, nave mvekele?-?laneke mukina ni mukhwawe wi mpenushiwe. Nivekelo na mutchu ékhaikhai ninnawerya vatokotoko werano waya. Eliya ári awóna ntoko hiha n’nonahu iha, nave ávekela motitelela wi epula ehirupe; nave epula heyárumperu velaponi miyakha miraru ni mieri mithanu na mmoha. Nave ávekelatho; nave wirimu wárwa’wo epula, nave elapo yáhima sawima saya. Annaka, mukina a nyuwo ahuwela omwalanano eparipari, nave mukhwawe onnamutcharusha; asuwelashe, wi yowo onamutcharusha mulipa‐otcheka m’phironi mwawe mohuwela’mmo onarwa‐amvulusha mutchu wukhwani, nave onarwa‐akhunéla sotcheka sinchi sene. Petro, murummwa a Yesu Kristu, wa óthanliwa yawo ari alecho ómwalamwala ó Ponto, Galatiya, Kapadokiya, Asiya, ni Bituniya, ntoko ni osuwelela khuluwi wa Muluku Atithi, ni wéliha wa Munepa, waweriha wiwelela, ni omisa wa nikhami na Yesu Kristu: Ikharari, ni murechele siwacheleni nyuwo. Órélihiwa ti Muluku ti Atithi a Apwiyahu Yesu Kristu, Yowo, ntoko mwa ikharari sawe sitokotoko, tániyanriyetho muweheryerya wokumi, mwa ovinya wukhwani wa Yesu Kristu; wi nákhele mikelampa yohúcha ni yohirípiha ni yohinyála, yeyo mukhapelele?-?liwanyu wirimu, nyenyu munakhapeleliwa ni ikuru sa Muluku mwa nroromelo, ophiyerya ovulushiwa woryeheryiwa wi wupululiwe mahiku ókutchula. Mummo timunahakalalanyu’mo, nari hihano velukuluku tonto, wári wophwanela, muthananihiwe ni saweha samiloko miloko, wi saweha sa nroromelo nanyu, sa esisapo aya yopwaha ya mivira yeyo enamuyeheya, nari sereryiwe ni moro, sinaphwanyiwa sokhalano mathamalelo, ni nchichimiho ni mahala va wupululuwa wa Yesu Kristu; yowo nari muhimonne munnamusivela; yowo nari muhimvaryaka hihano, munaroromelanyu, munnahakalalano ni otheya wohoneya ni wa nchichimiho: ni wakhela makutchuwelo a nroromelo nanyu, ti ovulushiwa wa okumi anyu. Volocha sa ovulusha wu alipa‐miririmo yáhávyavya yalikhela, yálochaya sa ikharari hiho sinorwelani; ni walikhela elukuluku evi, nari elukuluku tani Munepa wa Kristu yowo onakhala mwa yawo wálénlaya, werenlaya namona a sohósha sa Kristu, ni nchichimiho nenlo nátchánanano. Wa yawo wáhupululeliwa, wi hayíruménle mkhataya, nyenya nyuwo, ni itchu iha, hiho muléliwanyu hihano, mwa yawo tiyálaleliwaya Mitchaka Yaphama mwa Munepa Wawéla, worummwa orwela wirimu; itchu iha angelo yátchunasha ovaryerya. Mwa ela, mwímanke mu’yununi mwa murimányu, mukhale awíhíha, nave muweheryeryeke wothe wene ikharari hiho munirianyu mukusheryiwe va wupululuwa wa Yesu Kristu; ntoko anamwane awiwelela muhíphwaniheryetho ni minkhela yakhalai, mwéranyu muhisuwelelaka; nyenya ntoko Yowo anawitchanani nyuwo oríye awéla murima nyuwotho khalani awéla murima m’makhalelo anyu othene; ntakhara turempwaya, Khalani awéla murima, ntakhara Miyo ka awéla murima. Nave mwítchana Atithi, Yawo anathoriha ntoko mwa miteko ya mutchu, óhikhalano nthalu, móváni va mahiku anyu ókhala alecho; musuwelaka wi hamópoliwe ni itchu sawúcha, si mivira ni prata, omwalanano makhalelo anyu atherutheru órwela wa makholo anyu; nyenya n’nikhami na esisapo aya yowalamela ntoko ya mwana épuchepuche óhikhalano murala, ni óhikhalano nthepa, ti nikhami nto na Kristu; yowo áthanleliwe khluwi elapo ya vathi ehákuvale okhala, nyenya áhonihiwa va makutchuwelo a elukuluku, ntakhara a nyuwo nyenyu mwa Yowo munamuroromela Muluku yowo ámvíhale wukhwani, ni omvaha Yowo nchichimiho, mwawihihá wi nroromelo nanyu ni oweheryerya wanyu okhale va Muluku. Ntakhara mohéliha okumi anyu muniwelelanyu eparipari wi mwásiveleke anna ni osivela wohiwoka, musivelaneke tchiri ni muriméne: nyenyu mwáyariwetho, tahi ni mmiso wawúchéne, nyenya wohúcha, mwa masu makumi ni awikhalelaru a Muluku. Ntakhara, Atchu othene antoko manashi, Ni nchichimiho naya nothene ntoko ethutu ya nnashi. Manashi awo annanyála, nave ethutu ennamora; Nyenya masu a Muluku ennikhalelaru okhala wokhala. Nave masu yawo enalaleyiwa wa nyuwo pi yawo. Hihá murihale sonanara sothe sene, ni owoka wothene ni mukhalo wowoka, ni nrima, ni ohelelana wothene, mwanlelani ntoko makwiya ahihano, mapele óphwanela, óhikhalano owoka, wi munnuweno ophiyerya ovulushiwa; khwino mwálawihale wi Apwiya tépewe; wa Yowo mwaya’wo, nluku nokumi, nenlo nákhochiwe tátchu, nyenya ni Muluku nothanliwa, nochichimihiwa, nyuwotho wi maluku ókumi munnamakiwa empa yamunepa, wi mukhale alipa‐ephepa awéla murima, óveléla iphepa samunepa, sawakheliwa ti Muluku mwa Yesu Kristu. Ntakhara turempwaya mu yorempwa, Nkona, kinniyathi m’Ziyoni nluku nokutchula na va muthokoni, nothanliwa, nesisapo aya; Nave yowo ani anamuroromela Yowo harwa‐alamwa. Wa nyuwo nto alipa‐ororomela, taríye ésisapo aya; nyenya wa yawo ehinaroromela, Nluku nenlo óteka empa yákhochilaya, Nenlo náheriwa muru wa va muthokoni; nave, Nluku nokwachuliwano, ni mwala wokhumula; wa yawo enakwachuliwa ni masu, ariaya óhiwelela, yáthanleliwa wiwotho. Nyenya nyuwo mwá nloko nothanliwa, alipa‐ephepa omwene, nihimo nawéla murima, anakinnya, mwawihihá wi mwahilaleye sopwaha iho sa Yowo áwítchanneni wi mukhume mwipiphini, mvolowe omwalela wawe wotikiniha; nyenyu khalai mwahári atchu, nyenya vano mwa atchu a Muluku; nyenyu khalai mwahákhenle ikharari, nyenya vano mohakhela ikharari. Ósiveliwa, kinnochenyeryani si alecho ni awecha mwíhíherye minkhela ya mwíli yeyo enawana ekhocho ni okumi; nave mukhalo anyu mwa amalapo okhale worera, wi, enopelelihaya mwaha sa nyuwo si awera sonanara, emuchichimiheke Muluku eniriaya yoneke miteko anyu yaphama, mu nihiku nolipelela. Mwalapani solamuleliwa sothe sene sa atchu, ntakhara a Apwiya; nari wa mwene, si muru wa othene; nari wa achamasowa, si órummwa ti yowo wálaka yawo enera sonanara, nyenya wathamala yawo enera saphama. Ntakhara okhwela wa Muluku onihiha, wi ni wera saphama m’málihe ohísuwela wa atúte; ntoko anethi, nyenya óhikhalano onethi ntoko wokhuwano sonanara, nyenya si akapuro a Muluku. Mwáchichimihani atchu othene. Mwásivelani anna, mwamóvani Muluku, Mwamuchichimihani mwene. Anamiravo nyuwo, mwálapani asipwiyanyu ni wova wothene, tahi wa aphama ni amahalaru pothe, nyenyatho wa ówali. Ntakhara iha ti ikharari khwino mutchu, ntakhara a yawupusherya‐ya‐murima ya wa Muluku onemyiye sothanana, anona masóso óhimphwanelela. Ntakhara ovuwa waphama wawihai, mwavilelano owotopoliwa munatchekanyu? Nyenya nto, muneranyu saphama, m’vilela munonanyu’vo masóso, vavá ti ikharari ni Muluku. Ntakhara mwitchaneliwe werano ela; ntakhara nari Kristu áhóna masóso mu nipuroni mwa nyuwo, óhiyeryani yotakiherya wi mutcharetchare manani awe; yowo ahátchenkeru, nave mwano mwaháphwanyiweru owoka; yowo ányemuliwiye hákókihenryeru munyemu; áhóshiwiye, háchechemunryeru, nyenya áveléla mulachu wa Yowo anathoriha mwekhaikhai; yowo íreiye sotcheka sahu mkhatiye m’mwílini mwawe va mwikimanyo, wi hiyo, nikhwile mu sotcheka, nikhaletho akumi votchara ekhaikhai; yowo mititiri awe ti mwápenushiwanyuno. Ntakhara mwámuhuwela si ipuchepuche; nyenya vano mokókela wa Mukukhula ni Mulipa‐oweherya okumi anyu. Hihátho athiana nyu, mwawiwelelani asíyanyu a nyuwo mkhatinyu; wi, akinatho yáhiwelelaka masu, yahileketchiwe ehikhanleno masu ni mukhalo wa athiana; eniriaya yoneke mukhalo anyu wawéla ni wova wanyu. Nyenyu wírériha wanyu oniriaya ohikhale wa vateru, ovathanya mihi ni owara sa mivira, nari owarela yowara; nyenya vakhale mutchu ókhuweya a murima, mu yowara yohúcha ya munepa wawitchachala ni womála, turi wesisapo aya yowalamela va mithoni va Muluku. Ntakhara mwawihihátho khalai athiana awéla murima, ómuweheryerya Muluku, tiyírerihaya mekhaya, enawiwelela asíyaya a yawo mkhataya; ntoko Sara ámwiweleliye Abrahamu, anamwera apwiya; muni mukhale anamwane a yowo munirianyu mwerekeno phama, óhóvaru yawopiha ekina. Hihátho alopwana nyu, mukhalekeno ntoko mwawisuwelela, ni omuchichimiha muthiana, ntoko yokusherya yoyeléla ikuru, wi ntoko mukelampa vamoha ni nyuwo aikharari sokumi; wi mavekelo anyu eníhíhiwe. Vokutchula vaya, khalani othene a murima mmoha, ómorelana ikharari, ósivelana ni anna, óthanana, awíhasula; óhinla ekuhu va yonanara, nari elomwe velomwe, nyenya vakinatho oréliha; ntakhara mwítchaniwele otchara ela, wi mwakhele oréla. Ntakhara, Yowo onakhwela osivela okumi, Ni wona mahiku manchipale, Ahíhe nlumi nawe nihiloche yonanara, Ni minuphi awe ehulume yowoka; Nave ahapuwele yonanara, anera saphama; Avye murechele ni otchararu. Ntakhara mitho a Apwiya ari valipa‐ekhaikhai, Nave maru awe enniwa mavekelo aya; Nyenya ethoi ya Apwiya eri va awera sonanara. Nave tani yowo ani awereleni yonanara, munakhalelanyu mvai etchu yaphama? Nyenya nto móna masóso ntakhara ekhaikhai, nyuwo mwa óréla; nave muhóveke wopiha waya, nari muhipeke murima; nyenya m’mwélihe Apwiya Kristu m’mirima mwanyu; awiryeheryela khuluwi mahiku othene wírúha wa mutchu yowo onokohani nyuwo nthowa na oweheryerya wiwo ori mwa nyuwo, nyenya nto ni witchachala ni wova; ni okhalano yawupusherya‐yaphama‐ya‐murima, wi yeyo enohelelayani, yawo enahelela mwawotha mukhalo anyu waphama mwa Kristu, muru owúleke. Ntakhara, wona masóso onerá saphama, ni wona masóso onerá sonanara, ti waphama wona masóso onerá saphama, okhwela wa Muluku onípakelaya hiha. Vawi Kristutho áhóna masóso omoha, ntakhara sotcheka, ékhaikhai mu nipuroni mwa óhikhala ékhaikhai, wi anipishe wa Muluku; awiphiwa m’mwílini, nyenya óvahiwa okumi mwa munepa; mummotho távinriye’mo, alaleyerya minepa yeyo yári mu kariposo, yeyo yári yohiléleya khalai, vava Muluku oleva wawe wáwehaya, m’mahiku a Nowa, mwacheya arikimryeheryiwa, mummo awalakhanyeya, tákumi athanu nararu, yávulushiwe wa mahi; yophwaniherya yawihihátho tinovulushani hihano, ti obatiso, tahi oriha wa nikhurumela naya na mwíli, nyenya wakhula waya wa yawupusherya‐yaphama‐ya‐murima ya wa Muluku, muvinya wa Yesu Kristu; yowo anakhala va ntatani nolopwana na Muluku, avoloiye wirimu; wiwo angelo ni olamulelo, ni ikuru sinamulapaya. Hihá Kristu ónniye masóso m’mwílini, mwiryeheryele murima yowo; ntakhara yowo ónne masóso m’mwílini ómwalanano otcheka; wi elukuluku ehanléyo muhikhaletho akumi m’mwílini otchara minkhela ya atchu, nyenya okhwela wa Muluku. Ntakhara mahiku evinre ale yánikhwanela wera okhwela wa amalapo, néchechahu nikhwelaka sotakhala, minkhela, owuryasha, olyólya, owuryawurya, ni othamalela sophwaniherya mohemyiwaru; mummo taneraya yotikiniha wi hamunatchimakano ophiyerya oyeheryeya wiwo wa marimélelo, enawerelani opwalu; yawo eni erwe‐emuthoriherye yowo ori awiryeheryela khuluwi wathoriha akumi ni alipa‐okhwa. Ntakhara va nthowa nenla Mitchaka Yaphama tilokoheryiwaya wa yawotho yákhwile, wi yahithorihiwe ntoko mwa atchu m’mwílini, nyenya yahikhale akumi ntoko mwa Muluku m’munepani. Nyenya makutchuwelo a itchu sothe sene ari vakhiviru; va nthowa nenla khalani amiruku, nave mwaweheryani m’mavekelo; opwaha sothe sene mukhaleno osivela weparipari mwa nyuwo mkhatinyu; ntakhara osivela onuhéla wachasha wa sonanara; muhayihaneke mukina ni mukhwawe, óhichenyaru: ntoko mutchu ákhelenliye yamahala, murumélanekeno, ntoko anahota órera a ikharari sa miloko miloko sa Muluku; mukina árumélaka ereno ntoko mwa ikuru hiho Muluku anamvahiye, wi mu sothe sene Muluku achichimihiwe mwa Yesu Kristu, yowo orinono nchichimiho ni ikuru mahiku othene. Amen. Ósiveliwa, muhitikhine ni wehiwa wa moro wóphachuwenleni nyuwo wi okhale wowereryani, ntoko etchu yotikiniha erimweriwa ti nyuwo: nyenya ntakhara munnalawihano Kristu masóso awe, theyani; wi vawupululuwa wa nchichimiho nawe mwahihakalale otokotoko. Mwarohiwa va nsina na Kristu, mwa óréla; ntakhara Munepa wa nchichimiho, ni Munepa wa Muluku onitchúwa va nyuwo. Ntakhara ahone masóso mukina a nyuwo ntoko mulipa‐wipha, nari mulipa‐wiya, nari awera sonanara, nari ntoko awúra; nyenya óna masóso ntoko mKristu muru ohimúleru; nyenya amuchichimihe Muluku mu nsina nla. Ntakhara elukuluku yophiya wi mathoriheryo epacherye va’mpa ya Muluku; nyenya yapacherya ni hiyo, makutchuwelo a yawo ehiniwelela Mitchaka Yaphama ya Muluku eníkhale yawihai? Nave mutchu ékhaikhai avuluwa ni weryeryaru, mutchu óhithamala ni ótcheka ani oneye wowi? Hihátho yawo enona masóso ntoko ni okhwela wa Muluku yinnyererye okumi aya ni wera saphama, m’matani mwa Mulipa‐opachusha óroromeleya. Atokwene nto mwa nyuwo kinnachenyerya, miyo mutokwene mukhwinyu n’namona a masóso a Kristu, ni yomitho ólawihano nchichimiho nenlo nni nupululuwe nlo; Lyihani muloko wa Muluku yowo ori mwa nyuwo, ni oweherya, tahi mwawakuviha, nyenya ni onethi, wa Muluku; óhitchara yawiphwanyerya yotakhala, nyenya mwa mvai; tahi ntoko awalamulela yawo ari a otokwene anyu, nyenya okhala yotakiherya ya mulokówo. Nave aniriye oneye Mukukhula mtokotoko, munarwa‐mwakhela koroa a nchichimiho, óhinyála. Hihátho, anamiravo nyuwo, mwawiwelelani atokwene. Nyenya othene nyu muware wiyeviha wi murumélane; ntakhara Muluku annahíha awírumiha, nyenya annavaha ikharari wa awiyeviha. Hihá mwiyeviheni vathi va ntata na’kuru na Muluku, wi velukuluku aya órumiheni; ni oriha wa yowo wipa murima wanyu wothene, ntakhara Yowo tano?-?thokororyiyeni nyuwo. Khalani awikhapelela, weheryani; mwichani anyu musaserya, ntoko mwacho awunla, annechécha ni omwavyavya mukina wi ammirye: yowo m’mukhoche ókilatheya mu nroromelo, musuwelaka wi masóso yawo ahulána mwa anninyu yawo ari velaponi. Nave Muluku mwa ikharari sothe sene, yowo áwitchanneni wi m’volowe nchichimiho nawe nohimala mwa Kristu, mónne masóso elukuluku tonto, anopishani nyuwo óhikhalano murala, mwanenáwe, anotikitharyani, anokhomálihani. Wa Yowo okhale ikuru mahiku othene. Amen. Mwa Silvano, munnihu óroromeleya ntoko kinamweraka, kihorepelani nyuwo mokhuveiha, ni ochenyerya, ni werela namona, ni ikharari separipari sa Muluku ti hiha; mu iha mwemele’mo. Ó Babulo owo óthanliwa vamoha ni nyuwo annolochelani; anihonotho Marko mwanaka. Lochelanani ni onula wa osivela. Murechele okhale ni nyenyu othene muri mwa Kristu. Amen. Simoni Petro, kapuro ni murummwa a Yesu Kristu, wa yawo yákhenle nroromelo na esisapo aya emohamoha yeyo ni hiyo, mwikhaikhai ya Muluku ahu ni Mvulusha Yesu Kristu: Ikharari wa nyuwo ni murechele sacheryeryiwe musuwelasha wa Muluku ni Yesu Apwiyahu. Ntoko ikuru sa omuluku awe sánivahilaya hiyo sothe sene sa vokumini ni othamalela, músuwelasha wa Yowo ánitchanne hiyo ni nchichimiho ni epewe awe ya Yowo mkhatiye; mwa iha tánivahiliye malakano aesisapo aya ni matokotokosha; wi mwa iha mukhale awátánano omuluku awe, m’vuluwale o’yucheni yeyo eri velaponi ya vathi m’minkhela. Nave nílatho, munakhalanyunotho mvai wothene, munnacheryerya epewe va nroromelo nanyu, nave vepewe osuwelasha; nave vosuwelasha wíhíha, nave vawíhíha evilelelo; nave vevilelelo mathamalelo; nave va mathamalelo okhovelelana womunna, nave vokhovelelana womunna osivela. Ntakhara iha sakhala ni nyuwo, nave sácha, sinarwa‐serano wi muhikhala óyere nari óhikhalano sawima vosuwelasha wa Apwiyahu Yesu Kristu. Ntakhara yowo ohinono iha ori évasi, ni óhísuwela, óchiwala ovasiwa wawe woriha sonanara sawe sakhalai. Hihá anna, acheryeryani mvai otikitherya witchaniwa ni othanliwa wanyu; ntakhara mwerano iha, hamurwa‐mukwachuliwaru okhala wokhala; ntakhara vawihihá onarwa‐wacheryeryiwa wa nyuwo móréla mulako wovolowano omwene wohimala wa Apwiyahu ni Mvulusha Yesu Kristu. Mwa ela nkihiya owupusheryani nyuwo mahiku othene sa iha, nari musuwelakano nave mwitikither?-?yaka mwiparipari yeyo eri mwa nyuwo. Nave kinnera ti yorera, kiriaka miyo m’mukotcha yola, wovíhani ni owupusheryani; kisuwelaka wi ovinya’mo wa m’mukotchani mwaka onnáchamela, ntoko ákiléleliye Apwiyahu Yesu Kristu. Nyenya kinarwa‐kikhalatho ni mvai mohihiya wi kivinnye’vo miyo, munaweryaka wupuwelela iha. Ntakhara han’tchanre ikano satherutheru, nólénlahuni ikuru ni woneya wa Apwiyahu Yesu Kristu, nyenya nárimona mitho ni mitho otokwene awe. Vawi áhákhela wa Muluku Atithi mahala ni nchichimiho, yámurwenlaya masu awihiha órwela o nchichimiho ntokotoko, Ola ti Mwanaka ósiveliwa, yowo Miyo kinahakalalakano; nave masu yala yárwele wirimu hiyo náhiwa, náriahu vamoha ni Yowo va mwakoni wawéla yowo. Nave nókhalano masu awulummwa ótikitheryeya wopwaha; yawo mwáthokororyaka munnerano phama, ntoko onyari womwaleya mu nipuroni mwepiphi, ophiyerya vashile’vo, nave nivorosha atchówa va mirimányu; Musuwelaka ela vopacherya, wi hiyavovo yolochiwa ya yorempwa yeyo enataphuleliwa va mekhaya, ntakhara nari khalai olocha hewárúle ni okhwela wa mutchu; nyenya atchu a Muluku, yawo yáphariwe ti Munepa Wawéla, ti yálocha. Nyenya véri va atchu awo vákhalatho alipa‐miririmo awotha, ntoko vaniriaya varwe‐vakhaletho ahusiha awotha, véri va nyuwo, yawo eni erwe‐evoloweno wiphini omwaryeya woriméliha, emukhocha Apwiya yowo áthumme, yikusherya mekhaya oriméla wawakuva orwa. Nave anchipale enarwa‐etchara sotakhala saya; ntakhara yawo ephiro yeparipari enarwa‐elocheliwa sopwalu. Nave ni okhalela nrima enarwa‐ewesihani marocha ni masu awotha; yawo mathoriheryo aya ehinasheleliwaru okhala wokhala, nave oriméla waya honoséla ikhove. Ntakhara Muluku ahálemviye angelo yátchenke awo, nyenya áhávonya mu kariposo awiyathi m’malichini epiphi vawi ekhapeleliwe ni orwa‐othorihiwa; nave hálemve elapo ya vathi yakhalai, nyenya ámukhapelenle Nowa mulipa‐olaleya ékhaikhai ni akhwawe athanu neli, áruhenryiye elapo ya alipa‐ohithamalela mahi; nave átatunshiye makhala michetche ya Sodoma ni Gomora áványa yeyo ápahunliye, énre yeyo yotakiherya ya wa yawo yákhala óhithamalela; nave ámvulunshe Loti ékhaikhai owo, awukhuwa m’murima ni mukhalo wotakhala wa alipa‐onanara ale; (ntakhara ékhaikhai owo ákhanliye véri vaya, ni wona ni wiwa sawaya sahósha okumi wekhaikhai nihiku n’nihiku ni miteko aya yohithoriheya). Apwiya annasuwela wavulusha alipa‐othamalela enehiwaya, ni wakhapelela óhikhalano ekhaikhai ophiyerya nihiku nothoriha wi yahilakiwe; nyenya tchiriene yawo enatchara sa mwíli, m’minkhela ya sorípiha, enaroha olamulelo; óhóvaru etchu, ótchara okhwela wa yawo anene, henathukumelaru owerela atokwene opwalu; ntakhara angelo, nari enapwahaya wupasha mwikuru, henahelela wa Apwiya mulachu wawera opwalu. Nyenya yawo, ntoko ikumi sohikhala miruku, inama sopachushiwa wi siheyiweke ni opahuliwa, enerelaya opwalu sa itchu hiho ehinasuwelaya, enarwa‐epahuliwa mupahuliwa waya, awereliwa sonanara oliva ohikhala waya ékhaikhai; atchu yawo anera yawahakalaliha otchekela othana; tariaya mathepa ni mirala, ótchekela mulyólya wa sawasivela, analyaya vamoha ni nyuwo; ókhalano mitho ósareya mararuwo, óhiweryaru ohiya otcheka, wawoka yawo ari ni okumi wohitikitheryeya; ókhalano murima wokhovelela okhalela nrima; anamwane awulumeliwa; yawo ahiyale ephiro yothoriheya, ehuwela, enatchara ephiro ya Balamu mwana a Beori, yowo ásivenle phatamari óhikhalano ekhaikhai; nyenya ásameliwa átchenkiye mwanene; puru óhilocha, alochaka ni masu a mutchu, áhíha olamwa wa mulipa‐miririmówo. Yawo ti anapilupilu óhikhalano mahi, mutcharapo wokakhiwa ni etcheku; yawo epiphi yorípa phii enákhapelelayaru. Ntakhara enulumaya masu awithamalela atherutheru, enawokela minkhela ya mwíli, ni sotakhala, yawo yápachenrye ovuluwa wa amechelo ótchekáwo; ni wávánelela yawo onethi, yawo mkhataya ariaya akapuro a’yuche; ntakhara yowo mutchu onamulapihiye, yowotho tanakhala kapuro awe. Vawi khwino, yátchawilaya sorípiha selapo ya vathi vosuwelasha wa Apwiya ni Mvulusha Yesu Kristu, yáheyiwanotho, elapihiwa, makutchuwelo aya enarwa‐enanara opwaha mapacheryeryo aya. Ntakhara vakahárérela yíkhalenleru óhisuwela ephiro yekhaikhai, opwaha wi, esuwenle, ekoka ni oriha nlamulo nawéla nenlo yávahiwaya. Yáháphwanelela yawo ekano yeparipari, Mwanapwa ókokela o marapheyo awe, nave ekupa yárampéyo yokokela wupuruwa mu nchokwini. Ósiveliwa, ela ti ekarata yanawili kinorepelakani hihano; mwa sopili kinnavíha murimányu weparipari ni owupushani; mwa sopili kinnavíha murimányu weparipari ni owupushani; wi mupuwele masu yawo yálochiwe khalai ti alipa‐miririmo awéla, ni nlamulo na Apwiya ni Mvulusha, mwa arummwa anyu; ni opacherya orórasha ela wi m’mahiku ókutchula enarwa‐erwa óroha ni awera soroha, awecha ntoko mwa minkhela ya yawo anene, ni olocha, N’ri wowi nlakano norwa wawe? ntakhara opacherya wopacherya makholo yákhwilaya, sothe sene sinnikhalelaru ntoko sápachenryaya opachushiwa. Ntakhara ela enachiwala mwaini, wi erimu yápachushiwe khalai, nave elapo yáhupiwa ni mahi ni mwa mahi, ti masu a Muluku; mwa iha elapo ya vathi ya mahiku yale, yámiryiwaya ti mahi, yápahuwa; nyenya erimu ni elapo ya mahiku yala, ni masu yawo síyathiwe o mororni, sinámkhapeleliwa ophiyerya nihiku nothoriha n’nopahuwa wa atchu óhithamalela. Nyenya emoha ela muhichiwale, ósiveliwa nyuwo, wi nihiku nimoha n’nakhala wa Apwiya ntoko miyakha masanaru khumi, ni miyakha masanaru khumi ntoko nihiku nimoha. Apwiya hanavirikanya nlakano nawe, ntoko akina aniriaya wi ti óvirikanya; nyenya anamolevani, ahinakhwela wi akina etholowe, nyenya wi othene ephiye wutcharuwani. Nyenya nihiku na Apwiya n’ni n’rwe‐niphiye wi mulipa‐wiya; erimu eniriaya erwe evire ni oruma otokotoko, nave sawirimu sinarwa‐sitothowa ni oviha otokotoko, nave elapo ni miteko yeyo eri mummo sinarwa‐seyeliwa. Sothe sene iha nto siniriaya sirwe‐sukuluwe mwawihihá, nyuwo munaphwanela okhala atchu awihai nki, m’makhalelo awéla ni m’mathamalelo, muweheryeryaka ni wakuvola orwa waya wa nihiku na Muluku, mummo erimu eniriaya yeyeliwe, enarwa‐yukuluwa; nave sawirimu sinarwa‐sitothowa ni oviha otokotoko. Nyenya ntoko mwa nlakano nawe ninnaweheryerya erimu yahihano ni elapo yahihano mummo munitchála’mo ekhaikhai. Mummo, ósiveliwa, munaweheryeryanyu iha, khalani amvai wi mphwanyiwe ti Yowo m’murecheleni, óhikhalano nthepa ni óhikhalano murala. Nave mwerani oleva wa Apwiyahu wi ti ovulusha; ntoko munnihu ósiveliwa Paulo, ntoko mwa miruku ávahiwiye, órepenliyeni; ntoko mwikarata sawe sothe sene atchu othene enopelelihaya mwaha sa iha; mummo mokhala’mo sikina sovila osuwelasha, hiho atchu óhihuserya ni óhitikitheryeya enakhoromanyaya, ntoko enerayanotho sorempwa sikina, enipahulano anene. Nyuwo, nto, ósiveliwa, munasuwelanyu iha, mwisuweleleke, wi munakushiwanyu ni otcheka wa alipa‐ohiléleya, muni múwe ohiya otikitheryeya wanyu. Nyenya munnuwe mwikharari ni osuwelasha wa Apwiyahu ni Mvulusha Yesu Kristu; wa Yowo okhale nchichimiho, hihano ni ilukuluku sothene. Amen. Yeyo yárivovo opacherya vopacherya, yeyo níwalahu, yeyo nónnahu ni mitho ahu, yeyo návarenryahu, nave matáhu yáphara ya Masu ókumi, (nave okumi owo wáhoneya, nave náhona, nave ninnerela namona, nave ninnolaleyeryani okumi wohimala owo, yowo wári wa Atithi, woneya wa hiyo); yeyo nónnahu, nave níwalahu, tinnolaleyeryahuni nyuwotho, wi nyuwotho mwátáne vamoha ni hiyo; nave eyátáno ahu eritho ni Atithi, nave ni Mwanawe Yesu Kristu; nave hiyo ninnarepa iha, wi otheya wahu okhwáne. Nave ela ti Mitchaka níwalahu wa Yowo, nave ninnalaleya wa nyuwo, wi Muluku ti omwalela, nave mwa Yowo mothe mwene himwamomo epiphi. Néra wi ninnátánano Yowo, nave n’necha mwipiphini, ninnotha, nave hannera eparipari; nyenya necha mumwalela, ntoko Yowo oríye mumwalela, ninnátána mukina ni mukhwawe, nave nikhami na Yesu Mwanawe ninnanivasa onivíherya sotcheka sothe sene. Néra wi hinanono sotcheka, ninníwoka mkhatihu, nave mwa hiyo himwamomo eparipari. Némyeryerya sotcheka sahu, ori óroromeleya ni ékhaikhai Yowo, wi anikhurumuwele sotcheka sahu, ni onrapiha onivíherya sothe sene sohikhala sekhaikhai. Néra wi hanitchenke, n’namwera Yowo mulipa‐wotha, nave masu awe henakhala mwa hiyo. Asanamwanáka, kinnorepelani iha, wi muhitcheke. Nave mukina atcheka, Mulipa‐wurya nókhalano wa Atithi, ti Yesu Kristu ékhaikhai; nave Yowo ti yawopola ya sotcheka sahu; nyenya tahi sauhuru, nyenyatho selapo yothene ya vathi. Nave mummo ninnasuwela wi nómuróra Yowo, nakhapelelaru malamulo awe. Yowo onalocha wi, Kinnamusuwela, nyenya ahinakhapelela malamulo awe, ori mulipa‐wotha, nave mwa yowo himwamomo eparipari; nyenya yowo onakhapelela masu awe, mwa yowo tchiriene osivela wa Muluku tukutchuwenlaya’mo. Mummo tinnasuwelahu wi hiyo n’ri mwa Yowo; yowo onalocha wi ólemeyano, onaphwanelatho mwanenáwe wi écheke ntoko écheliye Yowo. Ósiveliwa, nkinorepelani nlamulo nahihano, nyenya nlamulo nakhalai nenlo mwárianyuno opacherya vopacherya; nlamulo nakhalai nlo ti masu yawo mwíwalanyu. Kinnorepelanitho nlamulo nahihano, etchu yeyo tiri yeparipari mwa Yowo ni mwa nyuwo; wi epiphi yovira, nave omwalela weparipari wopacherya warya. Yowo onera wi ori mumwalela, anamwícha munneni, ori mwipiphini ophiyerya hihano vava. Yowo onamusivela munneni onakhala mumwalela, nave mwa yowo himwamomo yomukwachula. Nyenya yowo onamwicha munneni ori mwipiphini, anecha mwipiphini, nave hanasuwela wiwo onayiye’wo, ntakhara epiphi yorípiha mitho awe. Kinnorepelani, asanamwane, ntakhara mokhurumu?-?weliwa sotcheka sanyu mwa nsina nawe. Kinnorepelani, asitithi, ntakhara momusuwela Yowo ori opacherya vopacherya. Kinnorepelani, anamiravo, ntakhara momulapiha mulipa‐onanara owo. Kihorepelani, anamwane, ntakhara momusuwela Atithi. Kihorepelani, asitithi, ntakhara momusuwela Yowo ori opacherya vopacherya. Kihorepelani, anamiravo, ntakhara mwa a’kuru, nave masu a Muluku álemeya mwa nyuwo, nave momulapiha mulipa‐onanara owo. Muhisivele elapo ya vathi, nari sa mwilaponi ya vathi. Mukina asivela elapo ya vathi, osivela wa Atithi hori mwa yowo. Ntakhara etchu phyakala ya mwilaponi ya vathi, minkhela ya mwíli ni minkhela ya mitho, ni woselela okumi, hasinarwela wa Atithi nyenya wilapo ya vathi. Nave elapo ya vathi ennavira ni minkheláya; nyenya yowo onerano okhwela wa Muluku onnikhalelaru okhala wokhala. Anamwane nyu, ala ti mahiku ókutchula; nave ntoko mwíwalanyu wi ómukhocha Kristu annórwa, nari hihano ómukhocha Kristu ákhala anchiene; mwa ela ninnasuwela wi yala ti mahiku ókutchula. Yákhumale mwa hiyo, nyenya heyári a yehu; ntakhara yári a yehu ekahikhalelaru ni hiyo, nyenya wáheriwa hihá wi yoneye wi othene heyári a yehu. Nave nyuwo mókhalano wochihiwa worwela wa Awéla owo, nave munnasuwela sothe sene. Nkorepenleni wi hamunasuwela eparipari, nyenya ntakhara munnasuwela, nave ntakhara hiwavovo wotha worwela wipariparini. Mulipa‐wotha pani, nyenya yowo onakhócha owo, wi Yesu tahi Kristu? Yowo tomukhócha Kristu, yowo tanakhócha Atithi ni Mwana. Yowo onamukhócha Mwana, hanono Atithi; yowo onamwemya Mwana ori ni Atithitho. Nyenya nyuwo, yeyo mwíwalanyu opacherya vopacherya yikhaleleru mwa nyuwo. Yíkhalelaru mwa nyuwo yeyo mwíwalanyu opacherya vopacherya, nyuwotho munarwa‐mwimwikhalelaru mwa Mwana, ni mwa Atithi. Nave nla ti nlakano nenlo ávanenliye ni hiyo, ti okumi wohimala. Iha kihorepelani sa yawo enohuwelihani. Nave nyuwo, wochihiwa wiwo mwákhenlanyu orwela wa Yowo, onamkhalaru mwa nyuwo, ntoko wochihiwa wiwo onohusihayani sa itchu sothe sene, nave ori weparipari, tahi wotha hoe, nave ntoko wohusihalayani nyuwo, mwikhaleleru mwa Yowo. Nave vano, asanamwane, itchálani mwa Yowo; wi aniriye arwe‐oneye Yowo nahikhaleno wumiha murima, óhuliwaru muru wa Yowo, arúle. Mwásuwelaka wi ori ékhaikhai munnasuwela wi Yowotho onera ekhaikhai oyariwe orwela mwa Yowo. Nkonani, osivela iwo Atithi ánivahilaya, wi nitchuwiwe anamwane a Muluku; nave hiyo na awihiha. Mwa ela elapo ya vathi henansuwela hiyo, ntakhara henamusuwela Yowo. Ósiveliwa, vano na anamwane a Muluku, nave henoneya yeyo n’niriahu n’rwe‐nikhale. Ninnasuwela wi, óneiye Yowo, n’narwa‐nikhala óphwanaphwanano, ntakhara n’narwa‐nimona Yowo ntoko okhaleliye. Nave yowo onakhalano oweheryerya wu mwa Yowo, onísélihe mekhiye, ntoko Yowo oríye Awéla. Yowo onatcheka onerano sohiléleya; nave otcheka tuhiléleya. Nave munnasuwela wi Yowo áhoneya wi avíhe’vo sotcheka; nave mwa Yowo himwamomo yotcheka. Mutchu yowo onítchála mwa Yowo hanatcheka; yowo onatcheka hamonneru. Asanamwane, mutchu ahohuweliheni; yowo onerano yekhaikhai ori ékhaikhai, ntoko Yowo oríye ékhaikhai: yowo onatcheka ori órwela mwa musaserya ntakhara musaserya onnatcheka opacherya vopacherya. Va nthowa nenla Mwana a Muluku tóneiyiye, ti wi apahule miteko ya musaserya. Yowo oyariwe orwela mwa Muluku hanatchekaru, ntakhara mmiso awe onikhalelaru mwa Yowo; nave hanawerya otcheka, ntakhara oyariwe orwela mwa Muluku. Mummo tanoneyaya anamwane a Muluku, ni anamwane a musaserya: yowo ohinerano ekhaikhai hari orwela mwa Muluku, ni yowotho ahinasivela munneni. Ntakhara yela ti mitchaka yeyo mwíwalanyu opacherya vopacherya, wi nsivelane mukina ni mukhwawe: óhikhala ntoko Kaini yowo ári órwela wa mulipa‐onanara owo, amwipha munneni. Nave ámwipheleni? Ntakhara miteko awe yári yonanara, ni ya munneni yekhaikhai. Muhitikhine, anna, elapo ya vathi yawíchani. Hiyo ninnasuwela wi nóvira okhuma mukhwani ni ovolowa mukumini, ntakhara ninnasivelanano anna. Yowo ohinasivela onakhala mukhwani. Mutchu yowo oníchana ni munneni ori awipha mutchu; nave munnasuwela wi yowo onamwipha mutchu hanono okumi wohimala wawikhalelaru mwa yowo. Mummo tinnonahu’mo osivela, ntakhara Yowo áveléla okumi awe ntakhara a hiyo; nave hiyo ninnaphwanela oveléla okumi ahu ntakhara a anna. Nyenya yowo orinono muhakhu welapo ya vathi, amona munneni athoiwaka awalela ikharari sawe ni omwímana, nki osivela wa Muluku oni okhale hai mwa yowo? Asanamwane, nihisiveleke ni masuru, nari ni nlumi, nyenya ni werano ni mwiparipari. Mummo tinniriahu nsuwele wi nri órwela mwiparipari, nave n’narwa‐ntikitherya murimáhu va mithoni vawe, murimáhu onaniványaya; ntakhara Muluku ti mutokwene ópwaha mirimáhu, anasuwelano sothe sene. Ósiveliwa, murimáhu wáhiniványaka, tinriahuno onyesererya wahu mwa Muluku; nave etchu yeyo n’navekahu, n’nákhela wa Yowo, ntakhara ninnakhapelela malamulo awe, nave ninnerano somuhakalaliha va mithoni vawe. Nave nlamulo nawe ti nla, wi nroromele nsina na Mwanawe Yesu Kristu, ni osivelana mukina ni mukhwawe, ntoko ánilamulenliye. Nave mutchu yowo onakhapelela malamulo awe onítchála mwa Yowo, ni Yowo mwa mutchu’wo. Nave mummo tinnasuwelahu wi tanakhaliye mwa hiyo, orwela mwa Munepa yowo ánivahiliye. Ósiveliwa, muhiroromeleke munepa phyakaléne, nyenya ehani minepa khwino yarwelaka wa Muluku: ntakhara alipa‐miririmo ówoka anchiene yákhuma evolowa mwilaponi ya vathi. Mummo timunasuwelanyu Munepa wa Muluku: munepa yowo onemyererya wi Yesu Kristu árúle m’mwílini, onarwela mwa Muluku; nave munepa yowo ohinémya Yesu honarwela wa Muluku; nave yola ti munepa womukhócha Kristu yowo mwíwalanyu wi onnórwa; nave wokhala’mo mwilaponi ya vathi hihano vava. Nyuwo mwa órwela mwa Muluku, asanamwane, nave molapiha yeyo; ntakhara Yowo anítchála mwa nyuwo annapwaha yowo onítchála mwilaponi ya vathi. Yawo torwela mwilaponi ya vathi; hiha tanulumaya ntoko órwela mwilaponi ya vathi, nave elapo ya vathi ennáwiriana. Hiyo na órwela mwa Muluku; yowo onamusuwela Muluku onnaniwiriana; yowo ohinarwela mwa Muluku hananiwirianaru hiyo. Mummo tinnasuwelahu munepa weparipari, ni munepa wotchekiha. Ósiveliwa, nsivelane mukina ni mukhwawe: ntakhara onarwela wa Muluku, nave yowo onasivela oyariwe ti Muluku, anamusuwelano Muluku. Yowo ohinasivela hanamusuwelano Muluku; ntakhara Muluku ti osivela. Mummo osivela wa Muluku wáhoneya mwa hiyo, wi Muluku ámuruma Mwanawe óyariwa mekhiye, avolowe mwilaponi ya vathi, wi nikhale akumi mwa Yowo. Mummo muri osivela, tahi wi hiyo námusivela Muluku, nyenya wi Yowo tánsivenle hiyo, nave támurummiye Mwanawe, akhale yawopola ntakhara a sotcheka sahu. Ósiveliwa, Muluku ánisivenliye mwawihihá, hiyotho tinnaphwanelahu osivelana mukina ni mukhwawe. Havovo mutchu ámonne Muluku okhala wokhala; nasivelana mukina ni mukhwawe Muluku tanítcháliye mwa hiyo, nave osivela wawe tunakhalaya wophameya mwa hiyo; mummo tinnasuwelahu wi ninnítchála mwa Yowo, ni Yowo mwa hiyo, ntakhara ánivaha Munepawe. Nave hiyo nihona, nave ninnakhalela namona wi Atithi ámuruma Mwana akhale Mvulusha élapo ya vathi. Yowo ani arwe‐emyeryerye wi Yesu ti Mwana a Muluku, Muluku anítchála mwa yowo, ni yowo mwa Muluku. Nave hiyo ninnasuwelano, nave nororomela osivela iwo Muluku oriyeno va hiyo. Muluku ti osivela, nave yowo onítchála musivela onítchála mwa Muluku, nave Muluku tanítcháliye mwa yowo. Mummo osivela wahu tunakhalaya wophameya wi nikhaleno onyesererya va nihiku na mulachu; ntakhara ntoko Yowo oríye, mwawihihá hiyotho nriahu mwilaponi ela ya vathi. Himwamomo wova musivela; nyenya osivela wophameya onariha vate wova, ntakhara wova wokhalano olaka, nave awova owo hanakhala óphameya musivela. Ninnamusivela, ntakhara Yowo tápachenrye onsivela. Mutchu alocha wi, Kinnamusivela Muluku, aníchanano munneni, ori awotha: ntakhara yowo ohinamusivela munneni yowo omonniye hawerya omusivela Muluku yowo ohimonniye. Nave nlamulo nla tinriahuno norwela wa Yowo, wi yowo onamusivela Muluku amusiveletho munneni. Mutchu yowo onaroromela wi Yesu ti Kristu oyariwe mwa Muluku; nave yowo onamusivela Yowo áyanre owo onnamusivelatho Yowo áyariwe ti Yowo. Mummo ninnasuwela wi ninnásivela anamwane a Muluku, n’namusivelahu Muluku, nnera malamulo awe Ntakhara wowu tusivela wa Muluku, wi nikhapelele malamulo awe: nave malamulo awe hari óveliha. Ntakhara yeyo eyariwe mwa Muluku ennalapiha elapo ya vathi; nave wu ti opwaha wiwo n’nalapihahuno elapo ya vathi, ti nroromelo nahu. Nyenya pani yowo onalapiha elapo ya vathi, nyenya yowo onaroromela wi Yesu ti Mwana a Muluku? Yowo tárúle owo mwa mahi n’nikhami, ti Yesu Kristu; tahi ni mahiru, nyenya ni mahi n’nikhami. Nave Munepa tanerela namona, ntakhara Munepa ti eparipari. Ntakhara arivo araru awerela namona, Munepa, ni mahi, n’nikhami; nave araru yawo ari mmoha. Nákhelaru namona a atchu, namona a Muluku tanapwahaya; ntakhara namona a Muluku túla, wi áherela namona sa Mwanawe. Yowo onamuroromela Mwana a Muluku ókhalano namona mwa mkhatiye; yowo ohinamuroromela Muluku omwenre Yowo mulipa‐wotha; ntakhara hanaroromela namona a Muluku yowo ámwerenliye mwa Mwanawe. Nave ola ti namona owo, wi Muluku ánivaha hiyo okumi wohimala, nave okumi yowo ori mwa Mwanawe. Yowo orinono Mwana tariyeno okumi; yowo ohinono Mwana a Muluku hanono okumi. Iha kihorepelani, wi musuwele wi mokhalano okumi wohimala, nyenyu munaroromela nsina na Mwana a Muluku. Nave wu ti onyesererya wiwo nriahuno mwa Yowo, wi navekaru etchu ntoko ni okhwela wawe, ananíwa: nave nasuwela wi annaníwa ni etchu yeyo n’navekahu, ninnasuwela wi nokhalano iha nimvekilahu. Mukina amona munneni arikimtcheka yotcheka yohikhala yawukhwani, amveke Muluku, nave Yowo anarwa‐amvaha okumi wa yawo enatcheka wohikhala wawukhwani. Vokhala otcheka wokhwano: sa wu nkinera wi mvekelele. Yeyo ehikhanle ekhaikhai ti yotcheka; nave vokhala otcheka wiwo ohikhanle wokhwano. Ninnasuwela wi yowo oyariwe orwela mwa Muluku hanatchekaru, nyenya yowo oyariwe orwela mwa Muluku onnikhapelela mekhiye, nave mulipa‐onanara owo hanamutannyaru. Ninnasuwela hiyo na órwela mwa Muluku, nave elapo yothene ya vathi enakona mwa mulipa‐onanara owo. Nave ninnasuwela wi Mwana a Muluku óphiya, anivaha hiyo osuwelasha, wi nimusuwelashe Eparipari owo, nave nri mwa Eparipari owo, mwa Mwanawe Yesu Kristu. Yowo ti Muluku éparipari ni okumi wohimala. Asanamwane, mwikhapeleleni mkhatinyu osepa sophwaniherya. Amen. Mutokwene owo wa muthiana óvuwa óthanliwa, nánamwanáwe, yawo miyo kinasivelanakano mwiparipari; nave tahi yomiru mkhataka, nyenya othene yawo enasuwelasha eparipari; ntakhara a eparipari yeyo enakhala mwa hiyo, nave enarwa‐ekhala ni hiyo mahiku othene; Namutchucha, ikharari, murechele sikhale ni nyuwo sorwela wa Muluku Atithi, mwiparipari ni musivela. Kóhakalala vatokotoko wi kihaphwanya akina a anamwa‐nányu yechakaru mwiparipari, ntoko nákhelenlahu nlamulo norwela wa Atithi. Nave vano kinnovekani, muthiana óvuwa nyu, tahi ntoko worepelani nlamulo nahihano, nyenya nenlo náriahuno opacherya vopacherya, wi nsivelane mukina ni mukhwawe. Nave osivela ti wu, wi necheke ntoko mwa malamulo awe. Nla ti nlamulo nlo, ntoko mwíwalanyu opacherya vopacherya, wi mwechekeru mummo. Ntakhara alipa‐owoka anchipale yákhuma ovolowa mwilaponi ya vathi, ti yawo ehinémya wi Yesu Kristu árwa m’mwílini. Yowo ti mulipa‐owoka ni ómukhocha Kristu. Mwiweheryeryeke mkhatinyu, wi muni murihe hiho nénrahuno, nyenya wi mwákhele phatamari ókhwánela. Yowo onapwaha’vo, ahinítchála m’mahusiheryo a Kristu, hanono Muluku; yowo onítchála m’mahusiheryo, yowo tarinono Atithi ni Mwana. Mutchu arwa wa nyuwo, ahikushale mahusiheryo ala, muhimwákheleru m’mpa, nave muhimulocheleru. Ntakhara yowo onamulochela onnátánano miteko awe yonanara. Kiriakano sinchipale saworepelani, nkinakhwela werano ni ekarata ni tinta: nyenya kinaweheryerya orwa wa nyuwo, ni wuluma va mithoni, wi otheya wanyu okhwáne. Anamwane a munninyu óthanliwa ennolochelani. Amen. Mutokwene owo wa Gayo ósiveliwa owo, yowo kinasivelanakano mwiparipari. Ósiveliwa, kinnavekela wi m’sothe sene oréle, okhale phama, ntoko munepá onarélaya. Ntakhara káhakalala vatokotoko, anna yáphiyalaya ni werela namona sa eparipariá, ntoko onechelá mwiparipari. Nkinono otheya wopwaha wu, wawi kinníwa sa anamwane aka wi enamwécharu mwiparipari. Ósiveliwa, onnerano mororomeleya yeyo onawerelá anna ni alecho ene; yawo yérenle namona sa osivela wá va mithoni va muloko: wáhóla yawo va mukwaháya momphwanelela Muluku onerano phama: Ntakhara yákhumale ni nthowa na Nsina nla, ehinákhelaru etchu wa amalapo. Hihá hiyo ninnaphwanela owákhela awihiha, wi nikhale ókhaviheryanano eparipari. Kórepela muloko etchu: nyenya Diotrefe ole, yowo onakhwela okhala mutokwene a yawo, hananákhelaru hiyo. Mummo, miyo kirúle, kinarwa‐kupusherya miteko awe yeyo oneriye ela, sonlochela hiyo itheru sene ni masu ónanara; nave iha sihinamukhwánaya, hanawákhela anneni yowo mkhatiye, nave yawo enakhwela owákhela onnáhíha, anákeriha vate onákumihiye m’mulokoni. Ósiveliwa, ohitakiherye yeyo eri yonanara nyenya yeyo eri yaphama. Yowo onera yaphama onarwela wa Muluku; yowo onera yonanara hamonneru Muluku. Demetriyo, atchu othene yámwerela namona, ni eparipari ene; nave hiyotho ninnerela namona, nave onnasuwela wi namonáhu teparipari. Kákhalano sinchipale saworepela, nyenya nkinakhwela worepela ni ekarata ni tinta; nyenya kinnaweheryerya owona vahilekenle’vo, nave n’narwa‐nuluma va mithoni. Murechele okhale ni weyo. Asinthamwene annolochela. Lochela asinthamwene ni waromola masináya. Yuda, kapuro a Yesu Kristu, ni munna a Yakobo, wa awitchaniwáwo, ósiveliwa mwa Muluku Atithi, ni ókhapeleliwa ti Yesu Kristu: Ikharari ni murechele ni osivela siwacheleni. Ósiveliwa, kinakhalakano mvai wothene waworepelani sa ovulushiwa wa hiyo othene, kihakuvihiwa m’murima worepelani ni wochenyeryani wi muwane tchiri ntakhara a nroromelo nenlo návahiwe omoha wa awéla murima. Ntakhara vokhala atchu akina yawo yitale wiphíni, ti yale yárempwe masináya khalai, wi yákhele ovanyiwa wu, atchu óhithamalela, ótatusha ikharari sa Muluku ahu wi sikhale minkhela yotakhala, enamukhocha Mwene mmoharu, ni Apwiyahu, Yesu Kristu. Nyenya kinnakhwela owupushani nari mwásuwenlanyu sothe sene khalai, wi Apwiya, avulunshe nloko na atchu ni wakumiha mwilaponi ya Aigupto, áhátoloshatho yawo yahároromela. Angelotho yawo yahákhapelenle mukhalo aya wopacherya, nyenya yávinya’vo vavo yákhalaya’vo, áhákeriha mu kariposo óhimala vathi vepiphi, ophiyerya othoriha wa nihiku ntokotoko. Ntoko Sodoma ni Gomora, ni michetche yeyo yárukuryenrye’vo, yechelanakano, yáhiveléla wulavilavi, ni otchara minkhela mikinako aya, yoheriwa yotakiherya, yálakiwaya ti moro wohimala. Hihátho yawo muloha waya ennarípiha míli aya, enyemula omwene, yerela opwalu ochichimiha. Nyenya Mikayeli mutokwene a angelo ákhulaniye ni musaserya yáványana sa mwíli wa Mose, hányeserenrye omuromolela nthowa nomwerela opwalu, nyenya áriye, Apwiya ósamele. Nyenya yala hiho ehinasuwelaya tanerelaya opwalu; nave hiho enasuwelashaya oyariwa woyariwa, ntoko ikumi sohikhala miruku, mu iha tanarimélaya. Ochilu wa yawo! Ntakhara etchenre mphiro wa Kaini, nave yáhípahula ni otcheka wa Balamu ntakhara yophárya, eriméla muványa wa Kore. Yawo tari mathepa va sólya sanyu sosivelana, enalyaya vamoha ni nyuwo, enivakulelaya mekhaya ehóvakaru; mahiriku óhikhalanoru mahi, ókushiwa‐kushiwa ti etcheku; miri ya’yita yohimaru, yokhwa wili, yopholeya mitathari; matchumusha awopiha a’nia, órwela niphweru na wuliwa waya muru; itheneri sohuwela, hiho epiphi yoripa phí eripihalaya wohimala. Nave wa yawo, Henoke, anethanu nawili opacherya wa Adamu, áhuluma wi, Nkona, órwa Apwiya ni awéla awe, masanaru nsana nimoha, orwa‐wathoriha othene, ni waványa othene yawo ehinathamalela, va miteko aya yothene yohithamalela, yeyo yénraya mohithamalela, ni va solipa hiho alipa‐otcheka óhithamalela yámulochenlaya. Yawo talipa‐ochenya, órokela, awecha ntoko mwa minkhela aya (nave va’wanoni vaya ennuluma itchu sitokotoko), awathamala atchu ntakhara yeyo eniphwanyeryaya. Nyenya nyuwo, anna, mupuwele masu yawo yálochiwe khalai tarummwa a Apwiyahu Yesu Kristu; wi yalocha ni nyuwo. Va mahiku ókutchula vanarwa‐vakhala alipa‐oroha, awecha ntoko mwa minkhela yohithamalela waya. Yawo tawithanla, atchu a makhalelo óphachuwano, óhikhalanoru Munepa. Nyenya nyuwo, ósiveliwa, munitchukelelanyu mekhinyu va nroromelo nanyu nawélasha, ni ovekela mwa Munepa Wawéla, mwikhapelele mkhatinyu musivela wa Muluku, ni oweherya ikharari sa Apwiyahu Yesu Kristu, ophiyerya okumi wohimala. Nave akina awanyiherya‐anyiherya mwamoreleke ikharari, nyenya akina mwavulusheke ni washophola o moroni; nyenya akina mwamoreleke ikharari ni wova, nave mwichanekenotho malaya órwelihiwa mathepa ni mwíli. Nave wa Yowo anawerya wolipelelani wi muni mukwachuliwe, ni owemeshani va mithoni va nchichimiho nawe óhikhalanoru murala múhakalala, wa Muluku mmoharu amiruku, Mvulushahu, mwa Yesu Kristu Apwiyahu okhale nchichimiho, otokwene, ikuru, ni olamulelo sihipachenrye ilukuluku, ni hihano, ni ophiyerya mahiku othene. Amen. Yawupulula ya Yesu Kristu, yeyo Muluku ámupululenliye awoniherya akapuro awe, ti ya iha sinaphwanelela wereya vahilekenle: nave ámurummiye mungelo awe amusuweliha iha kapuro awe Yohane; ni sa namona a Yesu Kristu, sothe sene ónniye. Óréla ti yowo onálakhanya, ni yawo eniwa masu a wuluma wu, ekhapelela hiho sirempwe mummo; ntakhara elukuluku yohachamela. Yohane wa miloko mithanu na mili mu Asiya: Ikharari wa nyuwo ni murechele, sorwela wa Yowo ori, ni Yowo ári, ni Yowo anámórwa; ni wa minepa mithanu na mili yeyo eri va munyukhu awe womwene; ni wa Yesu Kristu, namona óroromeleya owo, ópacherya oyariwa a alipa‐okhwa, ni mutokwene a mamwene élapo ya vathi. Wa Yowo anansivela hiyo, antaphula wa sotcheka sahu n’nikhami nawe; anéra hiyo mamwene nalipa‐ephepa a Muluku ti Atithinnya; wa Yowo okhale nchichimiho ni ikuru ophiyerya ilukuluku sa ilukuluku. Amen. Nkonani, annórwa ni meku; nave mitho othene enarwa‐emona Yowo, ni yawo ene yámuhomme; nave maloko othene a velaponí enarwa‐emunla Yowo. Erano hiha. Amen. Miyo ka Alefa ni Omega, tanalochiye Apwiya Muluku, Yowo ori, Yowo ári, ni Yowo anámórwa, A’kurusothesene. Miyo Yohane, munninyu ni musuwelianyu mu sohósha ni omwene ni evilelelo sa mwa Yesu, kári vevilivili yaweriwa Patmo, ntakhara a masu a Muluku n’namona a Yesu. Káphariwe ti munepa nihiku na Apwiya, nave káhíwa ochuli waka masu matokotoko, ntoko a nipeka, ni wi, Yeyo ononá, repa m’livro, omurumihe o miloko mithanu na mili, o Efeso, ni o Smurna, ni o Pergamo, ni o Tiyatira, ni o Sarde, ni o Filadelfeya, ni o Laodikaya. Nave kárukunuwa wi kimone mulipa‐olocha masu yawo yúlumme ni miyo. Nave kirukunuiye káhóna sawiyathi’vo onyari thanu na pili sa mivira; nave véri va sawiyathi’vo onyari iho mukina antoko Mwana a mutchu awanre yowara yoshérya o manani wawe, amakenle mukwachala wa mivira va mirima. Nave mihi a m’muruni mwawe yári awéla ntoko mapururu awéla, ntoko nakhutu awólowa; ni mitho awe ntoko nikalume na moro; ni manani awe ntoko enyachu yawarya, ntoko yawitchiwa mu’chukutchani; ni masu awe ntoko oruma wa mahi manchipale. Nave mu ntata nawe nolopwana mwári itheneri thanu na pili; nave mwano mwawe mwákhuma nlema nawétha wu ni wu; nave ethoi awe ntoko nsuwa nawarya mu ikuru saya. Nave kámonnaka Yowo, káhúwa va manani vawe ntoko ókhwéne; nave áhiyathi ntata nawe nolopwana va miyo, ii, Ohóve, Miyo ka ópacherya ni ókiserya, ni Ókumi owo; nave kári ókhwéne, nave nkona kiri mukumi ophiyerya ilukuluku sa ilukuluku, nave kókhalano sohulela sa okhwa ni Hade. Hihá repela hiho wonná, ni hiho irivovo, ni hiho sini sirwe‐soneye muhólo’mmo; yawíphini ya itheneri thanu na pili hiho wonná va ntata naka nolopwana, ni sawiyathi’vo onyari thanu na pili sa mivira. Itheneri thanu na pili ti angelo a miloko mithanu na mili; nave sawiyathi’vo onyari thanu na pili ti miloko mithanu na mili. Wa mungelo a muloko wó Efeso repa; Iha tanalochiye Yowo anapharela itheneri thanu na pili mu ntata nawe nolopwana, Yowo anécha véri va sawiyathi’vo onyari thanu na pili sa mivira: Kinnasuwela mitekoá, ni wukhuwa wá ni evileleloá, ni wi honawerya wemya alipa‐onanara, nave wáwéra yawo aníséra mekhaya arummwa, ohikhalaru arummwa, wáphwanya alipa‐wotha; nave turiano evilelelo, nave wohúkhuwa ntakhara nsina naka, nave hovenle’voru. Nyenya kókhalano etchu yawoványano weyo wi wáhiya osivela wá wopacherya. Hihá wúpuwela wiwo wuwenlá’wo iwo, otcharuwe, wereno miteko yopacherya; nyenya wáherano hihá, kinarwa‐korwela, nave kinarwa‐kikurumula yawiyathi’vo onyariá, ovíha’vo va nipuroni vaya, wáhitcharuwaru. Nyenya ela turiano, wi onnichanano miteko ya aNikolai, yeyo Yomitho kiníchanakano. Yowo orinono maru íwe yeyo Munepa analochiye wa miloko. Wa yowo onalapiha kinarwa‐kimvaha olya sa m’mwirini wokumi yowo ori m’Paradaiso a Muluku. Nave wa mungelo a muloko wó Smurna repa; Iha tanalochiye ópacherya ni ókiserya, yowo ári ókhwéne, akhalatho mukumi: Kinnasuwela sohósha sá, ni ohasuwa wá (nyenya wa óréla), ni opwalu wa yawo enalocha sa mekhaya wi ari aYuda, ehikhanleru aYuda, nyenya nto mothukumanela’mo mwa Satana. Ohóve hiho oniriá orwe‐woneno masóso; nkona, musaserya anarwa‐avonya akina a nyuwo mu kariposo, wi mwéhiwe; nave munarwa‐mukhalano sohósha mahiku khumi. Khala óroromeleya ophiyerya okhwa, nave kinarwa‐kovaha weyo koroa ókumi. Yowo orinono maru íwe yeyo Munepa analochiye wa miloko. Yowo onalapiha harwa‐aphuchiwa túkhwa wanawili. Ni wa mungelo a muloko wó Pergamo repa; Iha tanalochiye yowo orinono nlema nawétha wu ni wu: Kinnasuwela mitekoá ni wiwile onalemeyá wile wiwo munyukhu womwene wa Satana oriaya’wo; nave onnákélela nsina naka, ohinakhócha nroromelo naka, nari m’mahiku a Antipa, namonáka, óroromeleyáka, yowo íphiwe vava murianyu’vo, wiwo Satana onalemeyiye’wo. Nyenya nto kókhalano itchu savakhani sawoványano weyo, ntakhara wókhalano wiwo yawo enaphara ohusiha wa Balamu, yowo ámuhusihale Balake avonye yokwachula va mithoni va anamwane a Israyeli, wi elye soveléliwa ephepa wa sophwaniherya, nave eraruweke. Hihátho wókhalano yawo enaphara ohusiha wa aNikolai, etchu yeyo kiníchanakano. Hihá tcharuwa; wáhérano hihá kinákuva worwela, nave kinarwa‐káhela ekhocho ni nlema na mwano mwaka. Yowo orinono maru íwe yeyo Munepa analochiye wa miloko. Wa yowo onalapiha, kinarwa‐kimvaha mana óvithiwa, nave kinarwa‐kimvaha nluku nawéla, nave va nlukuni’vo nsina nahihano norempwa’vo, nohisuweliwa ti mutchu atheru nyenya yowo onákhela owo. Nave wa mungelo a muloko wó Tiyatira repa; Iha tanalochiye Mwana a Muluku, yowo orinono mitho awe ntoko nikalume na moro, ni manani awe ntoko enyachu yawarya: Kinnasuwela mitekoá, ni osivela, ni nroromelo, ni oruméla, ni evileleloá, ni wi mitekoá yokutchula ennácha opwaha yopacherya eyo. Nyenya nto kókhalano yawóványano weyo, wi onnamwemya muthiana Yezebeli, awíséra mkhatiye mulipa‐miririmo, nave annahusiha, anahuweliha akapuro aka, wi eraruweke ni olya soveléliwa ephepa wa sophwaniherya. Nave kómvaha yowo elukuluku wi atcharuwe; nyenya hanakhwela otcharuwa omwalanano mararuwo awe. Nkona, kinamvonya vokamani, nave yawo enararuwano wakeriha mu yohósha etokotoko, yawo yáhitcharuwa ni ohiya muteko awe. Nave kinarwa‐kátolosha anamwane awe ni okhwa; nave miloko yothene enarwa‐esuwelasha wi Miyo ka Yowo análikhela ikhopela ni mirima; nave kinarwa‐kiwunnyani nyuwo othene ntoko mwa miteko anyu. Nyenya kinalocha wa nyuwo, wa akinako aya nyu ó Tiyatira, othene yawo ahinono ohusihiwa wu, yawo ahirónre sawisha sa Satana, ntoko analochiye, Nkiwínyanyeryani murichi mukina. Nyenya yeyo murianyuno, pharelashani ophiyerya kirúle. Nave yowo onalapiha, ni yowo onakhapelela miteko aka ophiyerya makutchuwelo, kinarwa‐kimvaha ikuru sawalamulelano amalapo; nave anarwa‐alamulela ni echikopa ya muthipo, ntoko sokusherya sa mulipa‐wupa miapu tiniriaya iphweye okhala mavali; ntoko Miyotho kákhenlaka wa Atithaka; nave kinarwa‐kimvaha yowo nivorosha. Yowo orinono naru, íwe yeyo Munepa analochiye wa miloko. Nave wa mungelo a muloko wó Sarde repa; Iha tanalochiye Yowo orinono minepa mithanu na mili ya Muluku, ni itheneri thanu na pili: Kinnasuwela mitekoá, wi wókhalano nsina nawi ori mukumi, nave ori ókhwéne. Khala óweherya, nave lipiha itchu sihanle iho, hiho sinaháwela okhwa; ntakhara nkiphwannyeru mitekoá yophiya va mithoni va Muluku aka. Hihá wúpuwela mummo wákhelenlá nave wíwelelá; okhapelele nave otcharuwe. Wáhilipelela nto, kinarwa‐kiphiya si mulipa‐wiya, nave horwa‐oróra elukuluku aya kiniriaka korwele. Nyenya nto wókhalano masina awalakhanyeya m’Sarde, yawo ahirípihale sowara saya; nave enarwa‐yecha ni Miyo mu sawéla; ntakhara ari óphwanela. Yowo onalapiha onarwa‐awarihiwa hiha sowara sawéla; nave tchiri nkirwa‐kishípiharu nsina nawe m’livro ókumi, nave kinarwa‐kemyeryerya, nsina nawe va mithoni va Atithaka, ni va mithoni va angelo awe. Yowo orinono maru íwe yeyo Munepa analochiye wa miloko. Nave wa mungelo a muloko wó Filadelfeya repa; Iha tanalochiye Yowo ori Awéla, Yowo ori Eparipari, Yowo orinono yohulela ya Davide, Yowo onahula, nave havovo mukina onawala; Yowo onawala, nave havovo mukina onahula: Kinnasuwela mitekoá (nkona, kówiyatherya va mithoni vá mulako wohuliwa yowo mutchu ohinaweryiye owala), wi weyo wókhalano ikuru vakhani, nave wákhapelela masu aka, ohikhócharu nsina naka. Nkona, kinovaha akina yawo akhumale mothukumanela mwa Satana awíséra mkhataya wi ti aYuda, ehikhanleru aYuda, nyenya enamótha; nkona, kinárúha wi elape va mananiá, esuwelashe wi Miyo kihosivela. Ntakhara wákhapelela masu évilelelo aka, Miyotho kiniriaka kókhapelele weyo owakiha mwilukuluku yawehiwa, yeyo enírwe velaponi yothene ya vathi. Nkona, kinnákuva orwa; pharelasha yeyo oriáno, wi mukina anákhe koroá. Yowo onalapiha, kinarwa‐kimwera yowo nivacha na mu’mpa ya Muluku aka, nave harwa‐akhuma’moru; nave kinarwa‐kirepa va yowo nsina na Muluku aka, ni nsina na muchetche wa Muluku aka, na Yerusalemu ahihano, ókhuruwa wirimu, orwela wa Muluku aka; ni nsina naka nahihano. Yowo orinono naru, íwe yeyo Munepa analochiye wa miloko. Nave wa mungelo a muloko wó Laodikaya repa; Iha tanalochiye Amen owo, namona óroromeleya ni éparipari, ópacherya a mapachusheryo a Muluku: Kinnasuwela mitekoá, wi hori órirya nari óluchuwa: mano wákhanle órirya nari óluchuwa: Hihá, oriá óviha, óhikhalaru óluchuwa nari órirya kinarwa‐kiwúmula mwano mwaka. Ntakhara onnalocha wi miyo ka óréla, nave muhakhu kókhalano, kihinathowi?-?waru; nave honasuwela wi wa ótakhaliwa, ni ómoriha ikharari, ni óháwa, ni évasi, ni óthaleliwa; Kinnolélano miruku wi othume wa Miyo mivira yosamihiwa m’moroni, wi okhale a muhakhu, ni sowara sawéla, wi owarele, ni wi wuliha muru wá otháleliwa wá ohóneye; ni mureche wohika m’mithoni mwá, wi woneke. Othene yawo kinásivelaka, kinnásamela ni wálaka; hihá khala mvai, otcharuwe m’murima. Nkona, kohémela va milakoni, kinokotcha; mukina íwa masu aka ahula va milakoni, kinnamvolowela, nave n’nalya othene, yowo ni Yomi. Yowo onalapiha, kinarwa‐kimvaha okilathi vamoha ni Miyo va munyukhu aka womwene, ntoko Miyotho kálapihalaka, kikilathi vamoha ni Atithaka va munyukhu awe womwene. Yowo orinono naru, íwe yeyo Munepa analochiye wa miloko. Simanle iha káweha, nave nkonani, mulako wohuliwa wirimu, nave masu ópacherya kíwalaka, ntoko nipeka nawuluma ni miyo, yawo yáriye, Wela wino, nave kinawoniha hiho sinaphwanela wereya muhólo’mmo. Vavo kákhala mwa Munepa; nave, nkonani váhiyathiwa munyukhu womwene wirimu nave va munyukhuni’vo ákilathi’vo mukina; nave woneya wawe wa Yowo ákilanthe’vo áphwanaphwana ni nluku na jaspe ni sardónio; nave vári ekhui yorukurerya munyukhu womwene, woneya waya ntoko esmeralda. Nave orukuryerya munyukhu womwene minyukhu yomwene makhumi meli owapula misheshe; nave va minyukhuni’vo atokwene makhumi meli owapula asheshe, ewanre sowara sawéla, ni va miruni vaya akoroa a mivira. Nave m’munyukhuni womwene mwákhuma itari ni masu ni iluku. Nave vári onyari muthanu na mwili wa moro wovarela o munyukhuni womwene, ti Minepa mithanu na mili ya Muluku; nave o munyukhuni iwo, ntoko emaka ya vidro antoko kristale; nave véri va munyukhu’wo, ni vorukuryerya munyukhu’wo, ikumi sheshe sosareya mitho muhólo ni ochuli. Nave ekumi yopacherya yáphwanaphwana ni mwacho, ni ekumi yanawili yáphwanaphwana ni mwana a’nyope, ni ekumi yaneraru yárino ethoi aya ntoko ya mutchu, ni ekumi yanesheshe yáphwanaphwana ni enaka yovava Nave ikumi sheshe iho, emoha va mekhaya yákhalano muphelo mathanu na nimoha; nave sásareya mitho orukuryerya vothe vene ni mpuwa mwene; nave hasinítchuwa othana ni ohiyu, silochaka, Awéla, awéla, awéla, Apwiya Muluku Aikurusothesene, Yowo ári, Yowo ori, ni Yowo anámórwa. Nave ikumi iho sinavelélaya nchichimiho ni mahala ni mathamalelo wa Yowo anakilathi va munyukhuni womwene, wa Yowo anakhala mukumi ophiyerya ilukuluku sa ilukuluku, atokwene makhumi meli owapula asheshe ennúwela vathi va mithoni va Yowo anakilathi va mu munyukhuni womwene, emulapa Yowo anakhala mukumi ophiyerya ilukuluku sa ilukuluku, nave ennariha vathi akoroa aya o munyukhuni womwene, elochaka, Munnaphwanelela Nyenyu, Apwiyahu, ni Muluku ahu, wákhela nchichimiho ni mahala ni ikuru; ntakhara mwápachunshe sothe sene, nave ni okhwela wanyu sákhanlaya, sipachushiwa. Nave káhóna mu ntatani nolopwana na Yowo anakilathi va munyukhuni womwene livro órempwa mpuwa ni vate vawe, awéyeryiwa eneneryo ni ineneryo thanu na pili. Nave kámóna mungelo a’kuru ólaleya ni masu matokotoko, Pani onaphwanela omukhunula livro, ni otaphula ineneryo saya? Nave háwenrye mmoha mano wirimu, nari velaponi, nari vathi velapo omukhunula livro owo, nari omvarerya. Nave káhinla winchipale, ntakhara háphwanyiwe nari mmoha, óphwanela omukhunula livro owo, nari omvarerya; nave mmoha a atokwene álocha ni miyo, Ohinle: nkona, Mwacho órwela mu nihimo na Yuda, Mutathari wa Davide talapihaliye omukhunula livro, ineneryo sawe thanu na pili: Nave káhóna véri va munyukhu womwene, ni ikumi sheshe, ni véri va atokwene, Mwana épuchepuche, arimwémela ntoko awíphiwéne; ókhalano manyaka mathanu na meli, ni mitho mathanu na meli, ti minepa mithanu na mili ya Muluku, yorummwa wi evolowe mwilaponi yothene. Nave tárúliye, akusha o ntatani nolopwana na Yowo anakilathi va munyukhuni womwene. Nave ámukunshiye livro owo, ikumi sheshe ni atokwene mukhumi meli owapula asheshe yáhúwela vathi va mithoni va Mwana épuchepuche, othene erinono mikaripo, ni iparatho sa mivira sosareya sotchuwiha, ti mavekelo a awéla murima. Nave ennípa ntchipo nahihano, elochaka, Munnaphwanela omwákhela livro owo, ni otaphula ineneryo saya; ntakhara mwíphiwanyu, mmuthumela Muluku n’nikhami nanyu atchu a maloko othene, ni ilochelo sothe sene, ni miloko yothene, nave muwénranyu yawo mamwene ni alipa‐ephepa wa Muluku ahu; nave ennalamulela velaponi. Nave káhóna, nave káhíwa masu a angelo anchipale órukuryerya munyukhu womwene, ni ikumi ni atokwene; nave wácha waya yári masanaru nsana nimoha wákuleliwa masanaru nsana nimoha; elochaka ni masu matokotoko, Annaphwanela Mwana épuchepuche, íphiwe owo, wákhela wúpa, ni muhakhu, ni miruku, ni ikuru, ni mahala, ni nchichimiho ni oréla. Nave yopachushiwa phyakala yeyo eri wirimu, ni velaponi, ni vathi velapo, ni mu’nia, ni sothe sene siri mummo, káhíwa sirikimlocha, Wa Yowo anakilathi va munyukhuni womwene, ni wa Mwana épuchepuche okhale oréla, ni mahala, ni nchichimiho, ni omwene, ophiyerya ilukuluku sa ilukuluku. Nave ikumi sheshe sáriye, Amen. Nave atokwene makhumi meli owapula asheshe yáhúwela vathi nave yámulapa Yowo aníkhalelaru okhala wokhala. Nave káhóna Mwana épuchpuche átaphunliye emoha ya ineneryo thanu na pili, nave káhíwa emoha mwa ikumi sheshe, elochaka ntoko masu a’tari, Rwa’wo. Nave káweha, nave nkonani, kavaro awéla, nave mulipa‐omuwela owo ákhalano munra; nave ávahiwa koroa; nave ákhuma ólapihéne wi alapihe. Nave átaphunliye eneneryo yanawili, káhíwa ekumi yanawili elochaka, Rwa’wo. Nave ákhuma kavaro mukina, óshérya: nave mulipa‐omuwela ávahiwa ikuru sovíhano’vo murechele velaponi ni wi yiphananeke; nave ávahiwa nlema ntokotoko. Nave átaphunliye eneneryo yaneraru, káhíwa ekumi yaneraru elochaka, Rwa’wo. Nave káweha, nkonani, kavaro órípa; nave mulipa‐omuwela ákhalano mweryo mu ntata nawe. Nave káhíwa ntoko masu véri va ikumi sheshe, elochaka, Mweryo wa trigu wokhwa erupiya, ni mieryo miraru ya sevada yokhwa erupiya; nave ohipahule makhurwa ni vinyo. Nave átaphunliye eneneryo yanesheshe, káhíwa masu a ekumi yanesheshe elochaka, Rwa’wo. Nave káweha, nkonani, kavaro awáláluwa; nave mulipa‐omuwela, nsina nawe ti Okhwa; nave Hade tátchánanano; nave yávahiwa ikuru va makupa masheshe élapo, wipha ni nlema, nítala, núkhwa, ni inama sa velaponi. Nave átaphunliye eneneryo yanethanu káhóna vathi va’yupo yephepa minepa ya yawo yíphiwe ntakhara a masu a Muluku, nave ntakhara a namona yowo yáriayano: nave yákhuwela ni masu matokotoko, elochaka, Ophiyerya lini, Mwene awéla ni éparipari, munahiyanyu othoriha ni wunla ekuhu ntakhara a nikhami nahu, wa yawo enakhala velaponi? Nave othene awo yávahiwa musophero wawéla; alochano, wi yítchúwe vakhani, ophiyerya ekhwánnetho akapuro akhwaya, ni annaya yawo eni erwe‐yiphiwe ntoko asánene yawo. Nave káhóna átaphunliye eneneryo yanethanu namoha, nave vákhanlaya eluku etokotoko; nave nsuwa nárípa phii ntoko eshakhwi ya mapururu, nave mweri wothene wákhala ntoko nikhami; nave itheneri sa wirimu sámorela velaponi, ntoko mukúkhu onamorihaya makúkhu aya óhítchwa, onachikinyiwaya ti etcheku etokotoko. Nave wirimu wárwela’wo ntoko yawápányiwa yokhuniwa; nave miako yothene ni ivilivili sothene sásusiwa ovinya m’mapuro mwaya. Nave mamwene élapo, ni atokwene, ni achamasowa, ni amuhakhu, ni a’kuru, ni akapuro othene ni anethi yáhípitha m’makhukuni ni m’miala ya miako; elocha wa miako ni miala, Núweleni, nave níkitcheni hiyo okhoveni wa Yowo anakilathi va munyukhuni womwene, ni o’sara ya Mwana épuchepuche; Ntakhara nóphiya nihiku ntokotoko na esaráya, nave anáwerye wemela tani? Simanle iha káhóna angelo asheshe erikimwemela va mithoko misheshe yelapo, epharenle itcheku sheshe selapo, wi etcheku eni yope velaponi, nari va’nia, nari va mwiri mukina. Nave kámóna mungelo mukina, awelaka orwela wiwo nsuwa n’nakhumaya’wo, arinono eneneryo ya Muluku mukumi; nave ákhuwela ni masu matokotoko owítchana angelo asheshe, yawo yákhenle ikuru opahula elapo ni enia, alochaka, Muhipahule elapo, nari enia nari miri, ophiyerya niweyenrye eneneryo akapuro a Muluku ahu, va’yuchi vaya. Nave káhíwa wácha waya wa yawo yéyeryiwe eneneryo amileri makhumi khumi ni makhumi masheshe owapula asheshe, aweyeryiwa eneneryo mwa mahimo othene a Israyeli. Mwa nihimo na Yuda yáhéyeryiwa eneneryo amile khumi neli: Mwa nihimo na Rubeni amile khumi neli: Mwa nihimo na Gadi amile khumi neli: Mwa nihimo na Aseri amile khumi neli: Mwa nihimo na Naftali amile khumi neli: Mwa nihimo na Manase amile khumi neli: Mwa nihimo na Simeoni amile khumi neli: Mwa nihimo na Levi amile khumi neli: Mwa nihimo na Isakara amile khumi neli: Mwa nihimo na Zebuloni amile khumi neli: Mwa nihimo na Yosefe amile khumi neli: Mwa nihimo na Benjamini yáhéyeryiwa eneneryo amile khumi neli. Simanle iha káweha, nkonani, muloko mtokotoko, yowo havovo mutchu áwenrye walakhanya, órwela mwa maloko othene, ni mahimo ni atchu ni ilochelo, yémenle o munyukhuni womwene, ni va mithoni va Mwana épuchepuche, ewanre sowara sawéla ni miwaryu ya natesa m’mata mwaya; nave ennakhuwela ni masu matokotoko, elocha, Ovulusha wa wa Muluku ahu, yowo anakilathi va munyukhuni womwene, ni wa Mwana épuchepuche. Nave angelo othene yáhémela oricha munyukhu womwene, ni atokwene, ni ikumi sheshe ihe; nave yáthipela iyuchi saya vathi o munyukhuni womwene, emulapa Muluku, elochaka, Amen. Oréla ni nchichimiho, ni miruku, ni mathamalelo, ni mahala, ni wúpa, ni ikuru sikhale wa Muluku ahu ophiyerya ilukuluku sa ilukuluku. Amen. Nave mmoha a atokwene áhákhula, alocha ni miyo, Yawo ewanre sowara sawéla pani, nave erwenlówi? Nave kálochano, Pwiyaka, munasuwela ti nyenyu. Nave álocha ni miyo, Yawo tiyákhumale mu yohósha etokotoko; nave yávasa sowara saya, yíséliha mu nikhamini na Mwana épuchepuche. Hihá tariaya o munyukhuni womwene wa Muluku; nave tanamuru?-?mélaya Yowo othana ni ohiyu m’pa mwawe; nave Yowo anakilathi va munyukhuni womwene anarwa‐ákhalela muruli, Herwa‐evoliwaru etala, nari ntchanana, nari nsuwa hanrwa‐náviviha, nari oviha mukina; ntakhara Mwana épuchepuche yowo anakilathi va munyukhuni womwene tanákukhuleke, anáhóla wánápilupilu a mahi ókumi, nave Muluku anarwa‐avuta mithori yothene m’mithoni mwaya. Nave átaphunliye eneneryo yanethanu nawili, wirimu wári’wo elapo chú ntoko mwa elukuluku ya ora ameya. Nave káhóna angelo athanu neli yawo yémenle va mithoni va Muluku; nave yávahiwa mapeka mathanu na meli. Nave árwa mungelo mukina, émela va’yuponi yephepa, arinono yokusherya ya sotchuwiha ya mivira; nave ávahiwa sotchuwiha sinchipale, wi apwesheryerye vamoha ni mavekelo a awéla murima othene va’yuponi yephepa ya mivira, yeyo yári o munyukhuni womwene. Nave mwíshi wa sotchuwiha, vamoha ni mavekelo a awéla murima wáwela okhuma mu ntatani na mungelo, va mithoni va Muluku. Nave mungelówo ákusha eparatho ya sotchuwiha, asarya’mo ni moro wovaliwa va’yuponi yephepa, avonya velaponi ya vathi; nave vákhala oruma, ni masu, ni itari, ni eluku. Nave angelo athanu neli yawo yárinono mapeka yáhíryeherya wi yópe. Nave ópacherya áhópa, nave vákhala maralala ni moro, sotakaheryiwa n’nikhami, nave sárihiwa velaponi ya vathi; nave nimoha na makupa mararu élapo nátchupuwa, nave nimoha na makupa mararu na miri nátchupuwa, nave munyepu wothene wátchupuwa. Nave mungelo anawili ahopa, nave ntoko mwako mtokotoko wovya moro wávonyiwa mu’nia; nave nimoha na makupa mararu a’nia náthatuwa nikhami; nave nákhwa nimoha na makupa mararu a sopachushiwa hiho iri mu’nia ikumi sene; nave nimoha na makupa mararu a anau nátholowa. Nave áhópa mungelo aneraru, nave yámora orwela wirimu etheneri etokotoko, yóvarela ntoko muthuko, nave yámorela va nimoha na makupa mararu a mihiche, ni va anápilupilu a mahi; nave nsina naya na etheneríyo eneriwa Ewáwelo; nave nimoha na makupa mararu a mahi náthatuwa nowáwa; nave atchu anchipale yákhwa vowurya mahi ntakhara yáthatuwa okhala ówáwa. Nave mungelo anesheshe áhópa, nave nimoha na makupa mararu a nsuwa náphariwa, nimoha namakupa mararu a mweri, n’nimoha na makupa mararu a itheneri; wi nimoha na makupáya mararu nrípihiwe, ni wi nimoha na makupáya mararu a othana niháryeke, ni ohiyu hihátho. Nave káhóna, nave káhíwa enaka erikimvava eriyari ya wirimu, ni olocha ni masu matokotoko, Ochilu, ochilu, wa yawo enakhala velaponi, ntakhara a masu atheru a nipeka na angelo araru ehákuvale wópa awo. Nave mungelo anethanu áhópa, nave káhóna etheneri yorwela wirimu emorenle velaponi; nave ávahiwa yowo yohulela ya nlichi na eshephwa. Nave áhula va’lichini na eshephwa; nave wáwela mwíshi wokhuma mu’lichini’mmo, ntoko mwíshi wa chukutcha mtokotoko; nave nsuwa ni erimu sárípa, ntakhara a mwíshi wa mu’lichini owo. Nave m’mwíshini’mmo mwákhuma nasope velaponi, nave yowo ávahiwa ikuru ntoko iyálála selapo siriayano ikuru. Nave álochiwano wi ahipahule manashi a velaponi, nari ikithi sothe sene, nari mwiri mukina, nyenya atchu yawo nto ahínono eneneryo ya Muluku va iyuchi saya. Nave ávahiwa ikuru tahi wi awíphe, nyenya nto wi áhóshe mieri mithanu; nave ohósha wawe wári si ohósha wa eyálála, emulumme mutchu. Nave mahiku yawo, atchu enarwa‐yavyavya okhwa ehiphwanyaru; nave enarwa‐eháwela oriméla, nyenya okhwa onarwa‐wátchawa. Nave woneya wawe wa nasope owo onaphwanaphwana ni akavaro óryeheryiwa owana ekhocho; nave va miruni vaya wi akoroa antoko a mivira, ni withoni waya si withoni wa atchu. Nave ákhalano mihi wi mihi a athiana, nave minno awe yári wi minno a amwacho. Nave ákhalano marapala wi marapala a muthipo; nave oruma wa múphelo awe wi oruma wa akaru a akavaro anchipale ótchimakela o’khochoni. Nave ákhalano míla yophwanaphwana ni ya eyálála ni mpúla; nave m’mílani mwawe muri ikuru saya sawápahulano atchu mieri mithanu. Nave ákhalano Mwene ómulamulela, mungelo a mu’shephwani; nsina nawe mu eHebri Abadoni, ni mu eHelene orinono nsina Apoliyoni. Ochilu wopacherya wóvira; nkonani, onnarwatho ochilu mwili muhólo’mmo. Nave mungelo anethanu namoha áhópa, nave káhíwa orwela o manyakani a eyupo yephepa ya mivira yeyo eri va mithoni va Muluku, elochaka ni mungelo anethanu namoha yowo árinono nipeka, Taphula angelo asheshe yawo amakiwe va muhicheni mtokotoko Firate. Nave angelo asheshe yátaphuliwa, yawo yáryeheryiwe ophiyerya ora n’nihiku ni mweri ni muyakha wi yíphe nimoha na makupa mararu a atchu. Nave wácha wa’khocho ya va akavaro ti amile makhumi meli wákuleliwa amile khumi; káhíwa wácha waya. Nave hihá káwóna akavaro múlohani, ni yawo yáwenle erinono marapala a moro, ni a jasinto, ni a enshofre; ni miru ya akavaro wi miru ya amwacho, nave mwano mwaya mwánakhuma moro ni mwíshi ni enshofre. Ni ipahu iha náhíphiwa nimoha na makupa mamararu a atchu, ni moro, ni mwíshi, ni enshofre, hiho sákhuma mwano mwaya. Ntakhara ikuru sa akavaro siri mwano mwaya, ni m’mílani mwaya; ntakhara míláya enaphwanaphwana ni inowa, ekhalano miru, nave tanapahulayano yeyo. Nave atchu akina yawo yahíphiweno ipahu hiho hiyátcharuiyeru miteko ya matáya, wi ehithamaleleke masololo, ni sophwaniherya sa mivira, ni sa prata, ni sa’nyachu, ni sa maluku, ni sa mwiri, hiho sihinaweryaru wona, nari wiwa, nari wecha; nave hiyátcharuiyeru wipha atchu waya, nari mireche aya, nari mararuwo aya, nari wiya waya. Nave káhóna mungelo mukina ólipa arikimkhuruwa wirimu, awanre neku; ni ekhui va muruni vawe, ni ethoi awe wi nsuwa, ni manani awe wi mavacha a moro; nave ákhalano mu ntatani mwawe mwálivro ókhunuliwa: nave ányikaliha nnani nawe nolopwana va’nia, nave nethiana nlo va mokoni, akhuwela ni masu matokotoko, ntoko mwacho onanlaya; nave ákhuwenliye iluku thanu na pili sálocha masu aya. Nave iluku thanu na pili iho sálonchaya, káháwela orepa; nave káhíwa masu órwela wirimu elochaka, Eyerya eneneryo hiho iluku thanu na pili silonchaya, nave ohirepe. Nave mungelo yowo kámónnaka arikimwemela va’nia ni va mokoni, áweliha ntata nawe owehiha wirimu, alipela omuromola Yowo ori mukumi okhala wokhala, yowo ápachunshe wirimu ni itchu hiho iriwowo, ni elapo ya vathi ni itchu hiho irivovo, ni’nia ni itchu hiho irimomo wi hevarwa‐vakhalarutho elukuluku: nyenya m’mahiku a masu a mungelo anethanu nawili aniriye apacherye wópa vavo ti vani vakutchuwe yawíphini ya Muluku, ntoko álokohenryiye wa akapuro awe alipa‐miririmo. Nave káhíwa masu órwela wirimu yawo yálonchetho ni miyo, eriki, Hawe, wakushe livro ókhunuliwa mu ntatani na mungelo yowo émenle va’nia ni velaponi. Nave károwa wa mungelo, kilochano, Kinnye mwálivrówo. Nave álocha ni miyo, Wa, omulye, nave anawáwiha m’mirimani mwá, nyenya nto mwano mwá onasivaka si mahi énui. Nave kákusha mwálivro mu ntatani na mungelo, nave kámulya; nave ári ósiva mwano mwaka si mahi énui; nave kámunlyaka, m’mirimani mwaka mwáwáwa. Nave álocha ni miyo, Onnaphwanela weyo wulumatho wa atchu ni maloko, ni ilochelo, ni mamwene manchipale. Nave kávahiwa eheche wi echikopa, ni wi, Nkavinya, werye empa ya Muluku, ni eyupo yephepa, ni yawo enalapa’mo. Nave ntchacho na vate va empa ya Muluku ohiye, ohéryeru; ntakhara návahiwe wa amalapo; nave muchetche wawéla enarwa‐enyikala mieri makhumi masheshe owapula mili. Nave kinarwa‐kilamulela anamonáka eli, nave enarwa yuluma mahiku masanaru khumi ni masana meli owapula mahiku mathanu na nimoha, ewanre ishakhwi. Yawo ti miri mili ya azitona ni sawiyathivo onyari pili sawémela va mithoni va Apwiya a elapo ya vathi. Nave mukina áháwelaka wapahula, moro onakhuma mwano mwaya, watolosha amwichani aya; nave mukina áháwelaka wapahula, wiphiwa waya onaphwanela wereya hihá. Yawo ákhalano ikuru sowalano wirimu wi epula ehiruperu m’mahiku awuluma waya; nave ikuru ákhalano va mahini otatusha yawo okhala nikhami, ni opwesha elapo ni ipahu sothe sene mahiku yawo enakhwelaya. Nave ekutchunle namonáya enama yowela okhuma mu’shephwani enarwa‐ewanano ekhocho, nave enarwa‐yálapiha, ewipha yawo. Nave mirutchu aya enarwa‐ekhala va ramphani a m’muchetcheni mtokotoko, yowo onatchuwiwa volocha sa munepa Sodoma ni Aigupto, wiwotho Apwiyáya áthomeyiwiye’wo. Nave a mwa atchu ni mahimo, ni ilochelo, ni maloko enarwa‐evarya mirutchu aya mahiku mararu nímeyáya, ehémyaru mirutchu aya wi evithiwe m’mahiyeni. Nave yawo enakhala velaponi enarwa‐ehakalala, etchapela, evahanana samahala; ntakhara alipa‐miririmo eli yala yánáhósha yawo yákhala velaponi. Nave evinre mahiku mararu nímeyáya munepa wokumi worwela wa Muluku wáhávolowa, nave yáhémela; nave wova otokotoko wáhárwela yawo yáwónne. Nave yáhíwa masu matokotoko órwela wirimu ólochano, Welani wenno. Nave yáwela orowa wirimu mu nekuni; nave amwichani aya yáwóna. Nave velukuluku yeyo vári eluku etokotoko, nave nimoha na makupa khumi a muchetche nákumuwa; nave yáhíphiwa mwiluku’mmo atchu masanaru makhumi mathanu na meli; nave yáhanle awo yánóva, enamchichimiha Muluku a wirimu. Ochilu wanawili wovira: nkonani, ochilu waneraru onnákuva orwa. Nave mungelo anethanu nawili áhópa, nave vákhala masu matokotoko wirimu, elochaka, Omwene welapo ya vathi tunakhalaya wa Apwiyahu, ni wa Kristu awe: nave anarwa‐alamulela okhala wokhala. Nave atokwene makhumi meli owapula asheshe yawo enakilathi va mithoni va Muluku va minyukhu aya yomwene yáthipela iyuchi saya vathi, emulapa Muluku, elochaka, Ninnothamalani, Apwiya Muluku, Aikurusothesene, Nyenyu muri, nave mwári, nave mu norwa; ntakhara mohikusherya ikuru sanyu sitokotoko, nave mulamunlanyu. Nave amalapo yáshimwa, nave yárwa esarányu, ni elukuluku ya alipa‐okhwa yawi ethorihiwe ni yovaha phatamari akapuro anyu alipa‐miririmo awo, ni awéla murima, ni yawo enóva nsina nanyu, akhani ni atokwene; ni wapahula yawo enapahula elapo. Nave empa ya Muluku yáhuliwa yeyo eri wirimu; nave yáhóneya ekasha ya nlakano nawe, m’pa mwawe, nave vári itari, ni masu, ni okukucheya, ni iluku, ni maralala matokotoko. Nave eneneryo etokotoko yáhóneya wirimu; muthiana ówarihiwa nsuwa, ni mweri o manani wawe, ni va muruni vawe koroa a itheneri khumi na pili; nave ári órupala; nave ákhuwela áyariye, ni wona masóso óyara. Nave yáhóneya eneneryo ekina wirimu, nkonani, enowa etokwene yoshérya, etokotokosha, yeyo yárinono miru mithanu na mili, ni manyaka khumi, ni va muruni vaya itapha somwene thanu na pili. Nave mwíla aya onnachutcha nimoha na makupa mararu a itheneri sa wirimu, onariha velaponi. Nave enowa etokwene yámwémelela okhoveni muthiana áháwela oyara owo, wi, ayanre, yeyo emmirye mwanawe. Nave ámuyara mwana mwamulopwana, yowo ani arwe‐athorihe maloko othene ni echikopa ya muthipo: nave mwanawe áshopholiwa oya wa Muluku, ni o munyukhuni wawe womwene. Nave muthiana átchawela mu’takhwani, wiwo áriyeno nipuro noryeheryiwa khuluwi ti Muluku, wi wiwo ámvakulele’wo mahiku masanaru nikhumi nimoha ni masana meli owapula makhumi mathanu na nimoha. Nave wirimu wákhala’wo ekhocho. Mikayeli ni angelo awe owanano ekhocho ni enowa etokwene; enowa etokwenetho ni angelo aya yáwana ekhocho; nave heyákhanletho ikuru, nave henaphwanyiwetho nipuro naya wirimu. Nave yárihiwa vathi enowa etokwenesha eyo, enowa yawuluvala eyo, yaweriwa musaserya ni Satana, yeyo enawoka elapo yothene; yárihiwa vathi velaponi, ni angelo aya ene yárihiwano vamoha. Nave káhíwa masu matokotoko wirimu, elochaka, Vano sophiya ovulusha, ni ikuru, ni omwene sa Muluku ahu, ni olamula wa Kristu awe; ntakhara ókuhiwa mulipa‐ohelela a annihu, awáhelela va mithoni va Muluku ahu othana ni ohiyu. Nave yawo yámulapiha yowo ntakhara a nikhami na Mwana épuchepuche, nave ntakhara a masu a namonáya; nave heyásivenle okumi aya nari ophiyerya okhwa. Va nthowa nenla, theyani, irimu nyu, ni nyenyu munakhala mummo. Ochilu wa moko ni enia, ntakhara musaserya ókhuruwela wa nyuwo, ókhalano wícha mtokotoko, onasuweliye wi emuhalenle mahiku avakhani. Nave enowa etokwene yónnaya wi yárihiwa vathi velaponi, yámuhósha muthiana yowo ámuyanre mwana mwamulopwana. Nave muthiana ávahiwa muphelo meli a enaka etokotoko, wi avavelele o’takhwani, o’puroni wawe, wiwo onavakuleliwiye’wo mwa mahiku aya, ni mahiku, ni mahiku a meya, ahónakatho ethoi ya enowa etokwene. Nave yásenya mwano mwaya, emutcharaka muthiana, mahi wi muhiche, wí emóphyole muthiana owo. Nave elapo yámukhaviherya muthiana owo, nave elapo yáháthama owano waya, emirya mahi a muhiche yawo enowa etokwene yásennyaya mwano mwaya. Nave káhóna enama erikimkhuma mu’nia, yeyo yárinono manyaka khumi, ni miru mithanu na mili, ni va manyaka aya itapha somwene khumi, ni va miruni vaya masina ópwalu. Nave enama kónnaka eyo yáphwanaphwana ni havara, ni inani saya wi inani sa napíli, ni o’wano waya wi owano wa mwacho; nave enowa etokwene yávaha yeyo ikuru saya, ni munyukhu aya womwene, ni olamulelo mtokotoko. Nave mmoha wa miru aya wári ntoko wárimuhommwa wokhwano; nave nikhwacha naya nokhwano návola; nave elapo yothene yátikhinano enama eyo; nave yálapa enowa etokwene, ntakhara tiyávahile ikuru enama eyo; nave yálapa enama enalocha, Pani onaphwanaphwana ni enama? nave pani onawerya owanano ekhocho? Nave yávahiwa mwano molocha sitokotoko ni sopwalu: nave yávahiwa olamulelo wawerano hihá mieri makhumi masheshe ni mieri mili. Nave yátaphula iyano saya omulumela Muluku sopwalu, werela opwalu nsina nawe, ni tabernákulo awe, ni yawo enakhala wirimu. Nave yeyo yávahiwa ohela ekhocho wa awéla murima, ni walapiha; nave yávahiwa ikuru sa va mahimo othene, ni atchu, ni ilochelo, ni maloko. Nave enarwa‐elapa yeyo othene yawo enakhala velaponi, yawo masináya ehirempwe m’livro ókumi a Mwana épuchepuche, yowo íphiwe opacherya matikitheryeyo aya élapo ya vathi. Mukina arinono naru, íwe. Mutchu yowo onalakela o kariposo, oni aye o kariposo; mutchu ípha ni nlema, onaphwanelatho wiphiwa ni nlema. Vava ti vari evilelelo ni nroromelo na awéla murima. Nave káhóna enama ekina erikimkhuma vathi; nave yákhalano manyaka meli wi si a mwana épuchepuche, nave yánalocha si enowa etokwene. Nave ennerano ikuru sothene sa enama yopacherya va mithoni vaya. Nave ennalapiherya enama yopacherya, yeyo nikhwacha naya nokhwano návonle, elapo ni yawo enakhala mummo. Nave ennerano ineneryo sitokotoko, wi ennakurusha moro worwela wirimu nave omorele velaponi, va mithoni va atchu. Nave ennahuweliha yawo enakhala velaponi ni ineneryo hiho yávahiwaya ikuru sawerano va mithoni va enama, ni olochano yawo enakhala velaponi, wi epatche yophwaniherya ya enama eyo, yeyo yárine nikhwacha na nlema, ekhalatho ekumi. Nave yávahiwa ikuru sovaha yophwaniherya ya enama miwiya, wi yophwaniherya ya enama elocheke, nave yerekeno wi othene yawo ehinalapa yophwaniherya ya enama yiphiweke. Nave yáwériha othene, akhani ni atokwenene, amuhakhhu ni óháwa, ni anethi ni akapuro, yákhele eneneryo va ntata naya nolopwana ni va’yuchi vaya; ni wi mutchu ahiwerye othuma nari otumiha, nyenya yoworu árinono eneneryo, ti nsina na enama, nari walakhanyerya wa nsina naya. Vava tivari miruku. Yowo orinono osuwelasha tálakhanye walakhanyerya wa enama eyo; ntakhara walakhanyerya waya ti wa mutchu; nave walakhanyerya waya ti masana mathanu na nimoha owapula makhumi mathanu na nimoha ni thanu na moha. Nave káweha, nkonani, Mwana épuchepuche owo arikimwemela va mwakoni wa Ziyoni, nave vamoha ni Yowo amile nsana nimoha, makhumi masheshe owapula asheshe, ókhalano nsina nawe ni nsina na Atithinnya norempwa va’yuchi vaya. Nave káhíwa masu órwela wirimu, ntoko oruma wa mahi manchipale, nave ntoko masu a eluku etokotoko; nave masu yawo kíwalaka yári ntoko a alipa‐mikaripo awópa mikaripo aya; nave enipa ntoko ntchipo nahihano o munyukhuni womwene, ni va mithoni va ikumi sheshe, ni atokwene; nave havovo mutchu áwenrye ohuserya ntchipo nlo, nyenya amile nsana nimoha, makhumi masheshe owapula asheshe, yawo yópoliwe wilaponi. Awo ti yawo yahárípihiwe vamoha ni athiana; ntakhara ari asimwali. Awo ti yawo enamutchara Mwana épuchepuche wothe wene wiwo onayiye’wo. Yala yáthummwe mwa atchu, sawima solipula wa Muluku ni wa Mwana épuchepuche. Nave mwano mwaya hemwáphwanyiwe wotha; hanono murala. Nave kámóna mungelo mukina arikimvava véri va wirimu, arinono Mitchaka Yaphama yohimala, alaleye wa yawo enakhala velaponi, ni wa maloko othene n’nihimo ni ilochelo ni atchu; alochaka ni masu matokotoko, Ovani Muluku, nave mumvahe nchichimiho; ntakhara elukuluku yothoriha wawe yophiya; nave mulapeni Yowo ápachunshe erimu ni moko ni’nia, ni anápilupilu a mahi. Nave átchara mungelo mukina mukhwawe alochaka, Ohúwa, ohúwa, Babulo mtokotoko yowo áwuryihale maloko othene vinyo a esara a mararuwo awe. Nave áhátchara mungelo mukina, aneraru, alochaka ni masu matokotoko, Mukina alaparu enama eyo, ni yophwaniheryáya, ákhela eneneryo va’yuchi vawe, nari va ntatani vawe, yowo tanáwurye vinyo a esara ya Muluku, óryeheryiwa ótakaheryiwa mwikahini ya esaráwe; nari anarwa‐ahóshiwa ni moro ni enshofre va mithoni va angelo awéla murima ni va mithoni va Mwana épuchepuche; nave mwíshi wa ohósha waya onnawelaru okhala wokhala; nave henítchúwa othana ni ohiyu yawo enalapa enama eyo ni yophwaniheryáya, ni yowo onákhela eneneryo ya nsina naya. Vava ti vari evilelelo ya awéla murima, ya yawo enakhapelela malamulo a Muluku, ni nroromelo na Yesu. Nave káhíwa masu órwela wirimu, elochaka, Repa, Óréla alipa‐okhwa yawo enariméla mwa Apwiya, opacherya hihano; ahe, Munepa tanalocha, wi yitchúwe sawáveliha saya; ntakhara miteko aya ennátchara. Nave káweha, nkonani, neku nawéla; ni va nekuni vákilathi mukina si Mwana a mutchu, ókhalano koroa a mivira va muruni vawe, ni mu ntatani nawe yohekano yawétha. Nave mungelo mukina ákhuma mu’mpa ya Muluku, amukhuwelelaka masu matokotoko yowo ákilanthe va nekuni, Vonya yohekanoá ni oheka, ntakhara mahiku óheka áphiye; ntakhara itchu sa velaponi soyeva. Nave yowo ákilanthe va nekuni ávonya yohekano awe velaponi, nave olya wa velaponi wáhekiwa. Nave mungelo mukina ákhuma mu’mpa ya Muluku yeyo eri wirimu, yowotho árinono yohekano yawétha. Nave mungelo mukina ákhuma va’yuponi yephepa, ti yowo árinono ikuru sa moro; amukhuwelela ni masu matokotoko yowo árinono yohekano yawétha, alochaka, Rumiha yohekanoá yawétha, okwase matási a emacha ya mpesa ya mwilaponi; ntakhara mpesa saya sohitchwa tchiri. Nave mungelo ávonya yohekano awe velaponi ya vathi akwasa mpesa sa m’machani yelapo, ariha movochela’mo mpesa mtokotoko mwa esara ya Muluku. Nave movochela’mo mpesa mwáphochiwa vate va muchetche, nave mwákhuma nikhami movochela’mo mpesa’mmo, ophiyerya so’wano sa akavaro, ophiyerya mastadiya masanaru khumi ni mathanu na nimoha. Nave káhóna eneneryo ekina wirimu, etokotoko ni yotikiniha, angelo athanu neli ókhalano ipahu thanu na pili, ti sokutchula, ntakhara mwa hiho ti mukutchu?-?wenle esara ya Muluku. Nave káhóna si enia ya vidro yotakáheryiwa ni moro; nave yawo yálapihale enama eyo, ni yophwaniheryáya ni eneneryo ya nsina naya, yáhémela va’nia ya vidro, erinono mikaripo ya Muluku. Nave ennipa ntchipo na Mose kapuro a Muluku, ni ntchipo na Mwana épuchepuche, eriki, Miteko anyu ti mitokotoko ni yotikiniha, Apwiya Muluku, Aikurusothesene; iphiro sanyu ti sekhaikhai ni separipari, Mwene nyu a mahiku othene. Tani ani akhale óhóva ni óhichichimiha nsina nanyu Apwiya? Ntakhara Nyuwo mkhatinyu mwa Awéla; ntakhara maloko othene enarwa‐erwa elapa va mithoni vanyu, ntakhara sekhaikhai sanyu sáhonihiwa. Nave simanle iha káhóna, nave váhuliwa va’mpa ya tabernákulo ya namona wirimu: Nave m’pa’mmo mwákhuma’mo angelo athanu neli ókhalano ipahu thanu na pili ewanre múri awéla, ni awarya, emakela mikwachala ya mivira va mirima vaya. Nave emoha ya ikumi sheshe yáhávaha angelo athanu neli iparatho thanu na pili sa mivira sosareya esara ya Muluku yowo anakhalaru mukumi okhala wokhala. Nave empa ya Muluku yásareya mwíshi worwela o nchichimiho na Muluku ni wikuru sawe; nave havovo mutchu áwenrye ovolowa mpa’mmo ophiyerya ipahu thanu na pili sa angelo athanu neli simanle. Nave káhíwa masu matokotoko órwela o’mpa ya Muluku, eriki wa angelo athanu neli awo, Haweni, nave mínelani velaponi iparatho thanu na pili sa esara ya Muluku. Nave ávinya ópacherya, amínela eparatho awe velaponi; nave vákhala nikhwacha nonanara n’nóhósha atchu yárinono eneneryo ya enama elapa yophwaniheryáya. Nave anawili ámínela eparatho awe mu’nia; nave vákhala nikhami ntoko na mutchu ókhwa; nave ikumi sothe sene sa mu’nia sákhwa. Nave aneraru ámínela eparatho awe o mihicheni ni anápilupilu a mahi; nave wáthatuwa nikhami. Nave káhíwa mungelo a mahi awo ariki, Mwa ékhaikhai, Nyenyu muri, nave mwári, Awéla Nyuwo, ntakhara mwáthoriha mwawihihá; ntakhara yámína nikhami na awéla murima, n’na alipa‐miririmo, nave mwáhávaha nikhami ewurye; ennaphwanelela yawo. Nave kámwíwa a va’yuponi yephepa, alochaka, Ahe, Apwiya Muluku, Aikurusothesene, othoriha wanyu ti weparipari ni wekhaikhai. Nave anesheshe ámínela eparatho awe va nsuwani; nave návahiwa ikuru wi návivihe atchu ni moro. Nave atchu yávivihiwa ni oviha otokotoko; nave yáhérela opwalu nsina na Muluku Yowo orinono ikuru va ipahu iha; nave heyátcharuiye wi emchichimihe. Nave anethanu ámínela eparatho awe va munyukhuni womwene wa’nama; nave omwene aya wárípihiwa; nave yákhura malumi aya ni wichela waya, emwerela opwalu Muluku a wirimu ntakhara masóso aya ni makhwacha aya; nave heyátcharuiye miteko aya. Nave anethanu namoha áminela eparatho awe va muhicheni mtokotoko Firate; nave mahi aya yáweléla, wi eryeheryiwe ephiro ya mamwene órwela wiwo onakhuma nsuwa. Nave káhóna mukhumaka’mo mwano mwa’nowa etokwene, ni mwano mwa’nama, ni mwano mwa mulipa‐miririmo ówoka minepa miraru yotakhala, antoko anaphulu; ntakhara ti minepa ya masololo yawera sotikiniha; yeyo enakhuma orowa wa mamwene a elapo yothene, wawopela o’khochoni ya nihiku ntokotoko na Muluku, Aikurusothesene. (Nkonani, kinnórwa, si mulipa‐wiya. Óréla ti yowo onaweherya, akhapelela sowara sawe, wi anirimwécha épwitikiri, nave atchu enirimóna epwitikiri awe.) Nave yáwopeliwe o nipuroni naweriwa mu eHebri Harmagedo. Nave anethanu nawili ámínela eparatho awe wirimu; nave m’pa mwa Muluku’mmo mwákhuma’mo masu matokotoko, órwela o munyukhuni womwene, eriki, Yohereya; nave vákhala itari, ni masu, ni iluku; nave vákhala okukucheya otokotoko wawihiha wiwo wahóneiyeru okhala wokhala atchu velaponi, okukucheya wolipasha, otokotokosha. Nave muchetche mutokwene owo wákawaneya vararu, nave michetche ya amalapo yáhúwa; nave Babulo mtokotoko wáhúpuweliwa va mithoni va Muluku, wi ovahiwe ekahi ya vinyo ówali a esaráwe. Nave ivilivili sothene sátchawa, nave miako heyáphwanyiwe. Nave yákhuruwa wirimu maralala matokotoko, olimela wa nimoha wi talenti, emorela va atchu; nave atchu yámwerela Muluku opwalu ntakhara a epahu ya maralala, ntakhara epahu aya ti etokotoko tchiri. Nave árwa mmoha a angelo athanu neli yawo yárinono iparatho thanu na pili, alocha ni miyo, ii, Rwa nno, kinawoniha oványiwa wa muthiana a mararuwo mtokotoko, yowo ori va mahini manchipale, yowo mamwene a elapo yáraruwalayano, nave yawo enakhala velaponi yáhapaliwaya ni vinyo a mararuwo awe. Nave ákikusha okikeriha o’takhwani, m’Munepani; nave kámóna muthiana arikimkilathi va’namani yorumála, yosareya masina ópwalu, yeyo yárinono miru mithanu na mili ni manyaka khumi. Nave muthiana áwanre koveka, ni ekuwo yoshérya, arerihiwa ni mivira, ni maluku a’sisapo aya, ni irácho; arinono mu ntatani nawe ekahi ya mivira yosareya sotakhalasha, ni sorípiha sa mararuwo awe, nave va’yuchi vawe várempwa nsina, YAWIPHINI, BABULO MTOKOTOKO, AMAI A ACHAPAHEYA NI A SOTAKHALASHA SELAPO. Nave kámóna muthiana óhapaliwa n’nikhami na awéla murima, n’nikhami na anamona a Yesu; nave kátikhina kámonnaka yowo ni otikhina otokotoko. Nave mungelo álocha ni miyo, Hai onatikhiná? Miyo kinoléla weyo yawíphini ya muthiana, ni ya’nama yeyo emuyanre ochuli, yeyo erinono miru mithanu na mili ni manyaka khumi. Enama yeyo wonná yákhala, nyenya hiyavovo; nave enarwa‐ekhuma mu’shephwani, ni oya o marimélelo. Nave yawo ari velaponi enarwa‐etikhina yawo nsina naya nahárempwe m’livro ókumi opacherya otikitheryiwa elapo ya vathi; eniriaya yone enama, yeyo yákhanle, nave hiyavovo, nave enarwa‐ekhala. Vava ti vari murima wokhalano miruku. Miru mithanu na mili ti miako mithanu na mili yeyo muthiana onakilathiye’vo; nave ti mamwene mathanu na meli; mathanu yáhúwa, mmoha ókhalaru, mukina owo hákuvale orwa; nave arúle onnaphwanela olekela vakhani. Nave enama yákhanleyo, nave ehikhala, yeyo mkhataya ti yanethanu neraru, nari eri mwa thanu na pilího, nave tinarowaya o marimélelo. Nave manyaka khumi wonná ti mamwene khumi, yawo ehákuvale wakhela omwene; nyenya ahákhela ikuru si mamwene, ora mmoha, vamoha ni enama. Yawo arinono murima mmoha, nave enavaha ikuru ni olamulelo aya wa’nama. Yawo enarwa‐ewana ekhocho ni Mwana épuchepuche, nave Mwana épuchepuche anarwa‐álapiha, ntakhara ori Pwiya a asápwiya, ni Mwene a mamwene; nave onarwa‐álapihatho yawo oriyeno awitchaniwa, ni óthanliwa ni óroromeleya. Nave álocha ni miyo, Mahi awo wonná iwo onakilathiye’wo muthiana a mararuwo’wo ti atchu ni miloko, ni ilochelo. Nave manyaka khumi wonná va’namani, iha sinarwa‐síchana ni muthiana a mararuwo’wo, nave sinarwa‐simwíkarela va mekhiye’vo, ni épwitikiri, sikhúra ethai awe, simweyela ni moro. Ntakhara Muluku távahiliye m’murima mwaya werano okhwela wawe, ni werano movánelela ni ovaha omwene aya wa’nama, ophiyerya masu a Muluku ekhwánne. Nave muthiana owo wámonná, ti muchetche mtokotoko, yowo onalamulela mamwene a elapo. Simanle iha kámóna mungelo mukina ókhuruwa wirimu yowo árinono ikuru sitokotoko; nave elapo yáháryihiwa ni nchichimiho nawe. Nave ákhuwela ni masu ólipiha, ariki, Ohúwa, ohúwa, Babulo mtokotoko, óthatuwa mokhala’mo masololo, ni mokhapelela’mo minepa yothene yotakhala, ni mokhapelela’mo ipalame sothe sene sotakhala ni sawíchiwa. Ntakhara, ni vinyo a esara a mararuwo aya tiyúwalaya maloko othene; nave mamwene a elapo yáraruwano; nave alipa‐marocha a elapo yáréla ni ikuru sa otepa waya. Nave káhíwa masu makina órwela wirimu, eriki, Khuma’mmoni mummo, atchu aka; wi muni mwirimwátána ni sotcheka saya, nave wi muni mwirimwákhela sa ipahu saya; ntakhara sotcheka saya sáhúkelana ophiyerya wirimu, nave Muluku túpuwenliye sopahula saya. Mukokiherye, ntoko yowo wákokihenryaya, nave múlúleno wili, ntoko mwa miteko aya; mwikahini’mmo áhenliye’mo, muhelele mwawúlúla. Ntoko mummo withamalelaya, wilyelya, mummotho mwerele mohósha ni wunliha eyinlo: ntakhara onnalocha m’murima mwaya, Miva ka mwene, tahi ekwásuni miyo, nkinonaru eyinlo miyo. Hihá ipahu saya sinarwa‐sirwa nihiku nihiku nimoha, okhwa, ni iyinlo, ni etala; nave onarwa‐ovya’vo ni moro; ntakhara Apwiya Muluku óthoriha yowo takuru. Nave mamwene a elapo óraruwano, elyano, enarwa‐yunla yinlela eyinlo eniriaya yone mwíshi wa ovya waya, yemenle ochíwene, ntakhara wova ohóshiwa waya, elochaka, Ochilu, ochilu, muchetche mtokotoko owo, Babulo, muchetche wolipa! ntakhara mu ora mmoha tuphiyalaya othoriha wá. Nave alipa‐marocha a mwilaponi enarwa‐yunla emoriwano ikharari, ntakhara havovo mutchu anathumatho marocha aya; marocha a mivira, ni a prata, ni a nluku na esisapo aya, ni a irácho, ni a’kuwo sa shúkha, ni a koveka, ni a yawarya, ni a yoshérya; ni miri yothene ya muhiriri worera, ni yokusherya ekina ya esisapo yowalamela, ni ya’nyachu ni ya muthipo, ni ya mármore; ni kinamomo ni amomo, ni sosotchuwiha, ni sawochiwa, ni insenso, ni vinyo, ni makhurwa, ni eshima yoshileya, ni trigu, ni inyope, ni ipuchepuche; ni marocha a akavaro, ni a akaru, ni a atchu ni a okumi wa atchu. Nave hiho okumiá wákhalelaya minkhela sáwukuluwa; nave sothe sene sosiva, ni sorerasha sihoriméla, nave iha horwa‐ophwanyatho nari. Awesiha iha, yawo yárélihiweno yowo, enarwa‐yemela vachívene ntakhara wova ohóshiwa waya, yunla, emoriwa ikharari; elocha, Ochilu, ochilu, muchetche mtokotoko wowara shúkha ni koveka, ni ekuwo yoshérya, wawiryeherya ni mivira ni nluku na esisapo aya, ni iracho! Ntakhara mu ora mmoha tuthatuwalaya milepe muhakhu munchipale wawihiha. Nave alipa‐wokolela othene, ni yawo enavira va’nia ya neshe neshe, ni amarinyero, ni othene enaphara muteko wa mu’nia, yáhémela ochíwene, ekhuwela yónnaya mwíshi wa ovya waya, eriki, Muchetche tani onaphwanaphwana ni muchetche mtokotoko’wo? Nave yáhíhela ntchupi va miru vaya, enakhuwela, ni wunla, ni wunla eyinlo, eriki, Ochilu, ochilu, muchetche mtokotoko’wo, yowo yárénlayano othene yawo yárinono anavio va’maka, ntakhara a oréla waya, ntakhara mu ora mmoha tuthatuwalaya milepe. Tchapela yowo wirimu we, ni awéla murima, ni arummwa, ni alipa‐miririmo nyu; ntakhara Muluku ohinlela ekuhu ntakhara nyenyu. Nave mungelo a’kuru átesha nluku, ntoko nshilo ntokotoko, ariha mu’nia, alocha, Mwawihono Babulo, muchetche mtokotoko, tuniriaya orwe‐otoloshiwe wopwaha, nave horwa‐ophwanyiwaru nari. Nave masu a atchu awópa mikaripo, ni alipa‐wipa, ni a alipa‐wopa akhaviriko, ni a alipa‐wopa mapeka, herwa‐yiweyatho nariru mwa weyo; nave kháchiri mukina a iracha sothe sene harwa‐aphwanyiwatho nariru mwa weyo; ni masu a nshilo herwa‐evuwatho nariru mwa weyo; ni omwaléla wa onyari horwa‐omwaleyatho nariru mwa weyo; ni masu a mulipa‐othela ni a mulipa‐otheliwa herwa‐yiweyatho nariru mwa weyo; ntakhara alipa‐otchara marochányu yári óvuwa a mwilaponi; ntakhara ni wisachiherya wá maloko othene tiyáhuwelihiwaya. Nave mummo timwáphwanyiwe’mo nikhami na alipa‐miririmo ni awéla murima, ni othene yawo yíphiwe velaponi. Simanle iha káhíwa ntoko masu matokotoko a muloko mtokotoko wirimu, oriki, Aleluya; ovulusha, ni nchichimiho, ni ikuru, ti sa Muluku ahu; ntakhara othoriha wawe ti weparipari ni wekhaikhai; nave ámuthoriha muthiana a mararuwo mtokotoko, yowo ápahunle elapo ni mararuwo awe, nave áhinlela ekuhu nikhami na akapuro awe va ntata nawe na muthiana owo. Nave yáriyetho, Aleluya. Nave mwíshi awe onnawela okhala wokhala. Nave yáhúwela vathi atokwene awo makhumi meli owapula asheshe ni ikumi sheshe, nave yámulapa Muluku yowo anakilathi va munyukhuni womwene, elochaka, Amen; Aleluya. Nave masu yárwela o munyukhuni womwene, eriki, Chichimihani Muluku ahu akapuro awe othene, nyenyu munamóva Yowo, akháni ni atokwene. Nave káhíwa ntoko masu a muloko mtokotoko, ntoko oruma wa mahi manchipale, ntoko masu a iluku sa’kuru, eriki, Aleluya; ntakhara Apwiya Muluku ahu, Aikurusothesene, annalamula. N’theye, n’tchapele, nave nimuchichimihe Yowo; ntakhara othela wa Mwana épuchepuche wórwa; nave mwáriye ohiryeherya. Nave ávahiwa wi aware shúkha awarya awi chwé; ntakhara shúkha ti sekhaikhai sa awéla murima. Nave álocha ni miyo, Repa, Óréla ti yawo enítchaneliwa o yólya yothela ya Mwana épuchepuche. Nave álocha ni miyo, Yawo ti masu éparipari a Muluku. Nave káhúwa va manani awe omulapa yowo. Nave álocha ni miyo, Nkona, ohere hono; miyo ka kapuro mukhwá, ni mukhwaya a anná yawo arinono namona a Yesu; mulape Muluku; ntakhara namona a Yesu ti Munepa wawuluma. Nave káhóna wirimu ohuleiye’wo; nave nkonani, kavaro awéla, ni yowo ámuwenle ériwa Óroromeleya ni Eparipari; nave annathoriha, anawana ekhocho mwekhaikhai. Nave mitho awe ari nikalume na moro, ni va muruni vawe vari itapha somwene sinchipale; nave ókhalano nsina nórempwa, nohisuweliwa ti mukina nyenya mkhatiyeru. Nave annawara yowara yomisiwa nikhami; nave nsina nawe ti Masu a Muluku. Nave miloko ya’khocho yeyo enakhala wirimu yámutchara Yowo, yáwenle akavaro awéla, ewanre shúkha awi chwé. Nave mwano mwawe mwákhuma nlema nawétha, wi ípheno maloko a atchu; nave Yowo anarwa‐alamulela ni echikopa ya muthipo: nave Yowo annanyikala movochela’mo mpesa mwa vinyo a esara ya Muluku Aikurusothesene. Nave ókhalano va yowaráwe ni va mirima vawe nsina nórempwa, MWENE A MAMWENE, NI PWIYA A ASÁPWIYA. Nave káhóna mungelo arikimwemela mu nsuwani; nave ákhuwela ni masu matokotoko olocha ni ipalame sothe sene sovava véri verimu: Rwani nno, thukumanelani o yólya etokotoko ya Muluku mtokotoko, wi mulye enama ya mamwene, ni inama ya akapitao, ni enama ya atchu a’kuru, ni enama ya akavaro, ni ya yawo enáwela, ni enama ya atchu othene anethi ni akapuro, ni akhani ni atokwene. Nave káhóna enama eyo, ni mamwene a velaponi, ni miloko aya ya’khocho, óthukumana owanano ekhocho Yowo áwenle va kavaroni, ni muloko awe wa’khocho. Nave enama eyo yáphariwa, nave vamoha ni yeyo mulipa‐miririmo ówoka yowo era sotikiniha va mithoni vawe, hiho áhuwelihiyeno yawo yákhenle eneneryo ya’nama, ni yawo yálapa yophwaniheryáya; ópíli awo yávonyiwa akumi ene mu’nia ya moro woviha ni enshofre: nave yáhanle awo yáhíphiwa ni nlema na Yowo áwenle kavaro, ti nákhumale mwano mwawe; nave ipalame sothe sene sávona enamáya. Nave káhóna mungelo akhuruwaka wirimu, arinono yohulela ya eshephwa, ni onyoro mtokotoko mu ntata nawe. Nave áphara enowa etokwene, enowa yakhalai eyo ti musaserya ni Satana, ammaka miyakha masanaru khumi, amuriha o’shephwani, awala’wo, éyerya’vo eneneryo vasulu vaya, wi aháwoketho amalapo ophiyerya emanle miyakha masanaru khumi; muhólo mwaya taniriye ataphuliwe mahiku avakhani. Nave káhóna minyukhu yomwene, nave yákilatheliwa; nave yávahiwa othoriha; nave káhóna minepa ya yawo yáhitiwe ntakhara a namona a Yesu, nave ntakhara a masu a Muluku, ni yawo yahálampe enama, nari yophwaniheryáya, neve heyákhenle eneneryo va’yuchini ni va ntata naya; nave yákhale akumi, elamulela vamoha ni Kristu miyakha masanaru khumi. Nyenya akinako aya yawo yákhwile heyákhanletho akumi ophiyerya emanle miyakha masanaru khumi. Ti ovinya wukhwani wopacherya. Óréla ni awéla murima ti yowo anatakáhaneno muvinya wopacherya; va yawo okhwa wanawili hiwanono ikuru, nyenya enarwa‐ekhala alipa‐ephepa a Muluku ni a Kristu, nave enarwa‐elamula vamoha ni Yowo miyakha eyo masanaru khumi. Nave evinre miyakha masanaru khumi Satana taniriye ataphuliwe mu kariposo mwawe; akhuma wahuweliha amalapo yawo ari m’mithokoni misheshe yelapo, Gogo, ni Magogo, wawopela o’khochoni: wácha waya wa yawo onakhala wi eháva yo’nia. Nave yáwela emwalamwalela mwilaponi, erukuryerya mikotcha ya awéla murima ni muchetche wosiveliwa owo: nave wákhuruwa moro wa wirimu wátchupula. Nave musaserya yowo áhuweliha ávonyiwa mu’nia ya moro ni enshofre, wiwotho ori enama eyo ni mulipa‐miririmo ówoka owo; nave enarwa‐ehóshiwa othana ni ohiyu okhala wokhala. Nave káhóna, munyukhu womwene mtokotoko wawéla, ni Yowo ákilanthe’vo, yowo elapo ni erimu sámutchawa va mithoni vawe, nave nipuro naya hináphwanyiwe. Nave káhóna alipa‐okhwa, atokwene ni akhani erikimwemela o munyukhuni womwene; nave alivro yákhunuliwa, ti ókumi; nave alipa‐okhwa yáthorihiwa ntoko sárempwaya mu alivro, ntoko mwa miteko aya. Nave enia yáveléla alipa‐okhwa yawo yári mummo, nave okhwa ni Hade sáveléla alipa‐okhwa awo yári mummo; nave othene yáthorihiwa ntoko mwa miteko aya. Nave okhwa ni Hade sávonyiwa mu’nia ya moro. Iwo ti okhwa wanawili, ti enia ya moro. Nave mutchu yowo aháphwanyiwe órempwa m’livro ókumi, ávonyiwa mu’nia ya moro. Nave káhóna wirimu wahihano ni elapo yahihano; ntakhara wirimu wopacherya ni elapo yopacherya sávinya’vo, nave enia hiyawowotho. Nave káhóna muchetche wawéla owo, Yerusalemu ahihano, orikimkhuruwa wirimu wa Muluku, woryeheryiwa si mulipa‐otheliwa óryeheryeliwa iyawe. Nave káhíwa masu matokotoko órwela o munyukhuni womwene, eriki, Nkonani, tabernákulo a Muluku ori mwa atchu; nave anarwa‐ítchálano, nave yawo enarwa‐ekhala atchu awe, nave Muluku tani akhalekeno, akhale Muluku aya; Nave anarwa‐avuta mithori yothene ovíha’mo m’mithoni mwaya; nave hevarwa‐vakhalatho okhwa; nave hevarwa‐vakhalatho iyinlo, nari wunla, nari sawichela, ntakhara sopacherya iho sóvira. Nave Yowo ákilanthe va munyukhuni womwene áriye, Nkonani, kinerano sothe sene sikhale sahihano. Nave álocha, Nkarepa; ntakhara masu ala ari óroromeleya ni éparipari. Nave álocha ni miyo, Sókutchuwa. Miyo ka Alefa ni Omega, ópacherya ni ókiserya. Wa yowo onavoliwa ntchanana kinarwa‐kimvaha awurye va nápilupilu a mahi ókumi siyoene. Yowo onalapiha tanarwe‐ákhele iha; nave kinarwa‐kikhala Muluku awe, ni yowo onakhala mwanaka. Nyenya awóva ni óhiroromela, ni ótakhala, ni awipha atchu, ni amararuwo, ni ólapa sophwaniherya, ni othene awotha, yawakheláya enarwa‐ekhala mu’nia yoviha ni moro ni enshofre; ti okhwa wanawili. Nave árwa mmoha a angelo athanu neli yawo yárinono iparatho thanu na pili, sosareya ipahu sokutchula thanu na pili; nave álocha ni miyo, ariki, Rwa nno, kinawoniha mulipa‐otheliwa, mwara a Mwana épuchepuche. Nave ákikusha m’munepani orowa o mwakoni mtokotoko ni worekama, akóniha muchetche wawélówo Yerusalemu, wokhuruwa wirimu orwela wa Muluku, nave wákhalano nchichimiho na Muluku; omwaleya waya onaphwanaphwana ni nluku nesisapo aya yowalamelasha, si nluku na jaspi, nawarya, si kristale: okhalano ekhuntale etokotoko ni yorekama, okhalano mikhora khumi na mili, ni va mikhorani angelo khumi neli, ni masina órempwa’vo, ti masina a mahimo khumi na meli a anamwane a Israyeli; wiwo onakhuma nsuwa mikhora miraru, ni wiwo onaya etcheku ya murupi mikhora miraru, ni wiwo onarwela etcheku ya murupi mikhora miraru, ni wiwo onanéla nsuwa mikhora miraru. Nave ekhuntale ya muchetche yákhalano mathipelo khumi na meli, ni vavo masina khumi na meli a arummwa khumi neli a Mwana épuchepuche. Nave yowo álocha ni miyo ákhalano mweryo, eheche ya mivira, wi érye muchetche owo, ni mikhoráya ni ekhuntale aya. Nave muchetche ori wa mithoko misheshe; orekama waya onnaphwanaphwana ni oruku aya: nave áhérya muchetche ni ehechéyo, mastadiya masanaru makhumi khumi ni makhumi meli; orekama waya, ni oruku aya ni orekama wóya wirimu onnaphwanaphwana. Nave áhérya ekhuntale aya, miono nsana nimoha owapula makhumi masheshe ni miono misheshe, mweryo wa mutchu, ti mungelo. Nave mikhuno ya ekhuntale aya ti jaspi; nave muchetche owo ti wa mivira yawitcheya, yophwanaphwana ni vidro awéla. Mathipelo a ekhuntale ya muchetche yárérihiwa ni maluku ówalamela esisapo, amiloko miloko; mathipelo ópacherya ta jaspi; anawili, ta safira; aneraru, ta kalsedonia; anesheshe, ta esmeralda; anethanu, ta sardonio; anethanu namoha, ta sarda; anethanu nawili, ta krisolita; anethanu neraru, ta berilo; anethanu nesheshe, ta topaziyo; anekhumi, ta krisoprazo; anekhumi namoha, ta jasinto; anekhumi nawili, ta ametista. Nave masele khumi na meli ti amargarita khumi na meli; nsele nimoha va mekhaya na margarita mmoha. Nave rampha a muchetche ta mivira yawitcheya, ntoko vidro awónéla. Nave mummo nkónne’mmo empa ya Muluku; ntakhara Apwiya Muluku Aikurusothesene, ni Mwana épuchepuche tari empa ya Muluku. Nave va muchetcheni hevanakhweleya nsuwa, nari mweri wawarya’vo; ntakhara nchichimiho na Muluku tinnamwaleya’wo, nave onyari aya ti Mwana épuchepuche. Nave amalapo enarwa‐yechécha mu omwalela waya; ni mamwene élapo enarúha nchichimiho naya ovolowano mummo. Nave va mikhorani vaya hevanawaliwaru othana, (ntakhara wiwo ohiyu horwa‐okhala’wo); nave enarwa‐erúha nchichimiho ni mahala a amalapo evolowano mummo; nave mummo hamurwa‐mvolowa’mo etchu ekina yohélihiwa, nari yowo onera yotakhala, ni awotha; nyenya yaworu erempwe m’livro ókumi a Mwana épuchepuche. Nave ákóniha muhiche wa mahi ókumi, awarya wi kristale, ókhuma o munyukhuni womwene wa Muluku ni wa Mwana épuchepuche, véri va rampha aya. Nave ekhopela ya wino ya muhiche, ni ekhopela aya ya wile wári’wo mwiri wokumi wawima sawima khumi na pili, ni wimaru mweri ni mweri; nave makukhu a mwiri topenushano amalapo. Nave hevarwa‐vakhalaru wulumela; nave munyukhu womwene wa Muluku ni wa Mwana épuchepuche enarwa‐ekhala mummo; nave akapuro awe enarwa‐emuruméla Yowo, yona ethoi awe; nave nsina nawe n’narwa‐nikhala va iyuchi saya. Nave ohiyu horwa‐okhalaru’wo; nave omwaleya wonyari honáthowa, ni omwaleya wa nsuwa; ntakhara Apwiya Muluku tanámwaleyeke; nave tanálamuleke okhala wokhala. Nave álocha ni miyo, Masu ala ari óroromeleya ni éparipari; nave Apwiya, Muluku a minepa ya alipa‐miririmo, ámuruma mungelo awe owóniha akapuro awe hiho sinaphwanela wakuva wereya. Nave nkonani, kinnákuva orwa. Óréla yowo onakhapelela masu awulummwa a livro ola. Nave miyo Yohane ka awiwa ni awona iha. Nave kíwalaka ni wona, káhúwela vathi othamala va manani va mungelo yowo ákónihale hiho. Nave álocha ni miyo, Nkona, ohere hono; ka kapuro mukhwá, ni mukhwaya a anná alipa‐miririmo, ni a yawo enakhapelela masu a livro ola; muthamale Muluku. Nave álocha ni miyo, Ohéyerye eneneryo masu awulummwa a livro ola; ntakhara elukuluku yohachamela. Yowo ohikhanle ékhaikhai erekeru sohikhala ekhaikhai; ni mutchu ótakhala, akhaleru ótakhala; ni yowo ori ékhaikhai erekeru yekhaikhai; ni yowo ori awéla, akhaleru awélihiwa. Nkonani, kinnákuva orwa; nave phatamari aka kókhalano ómvaherya mutchu ntoko mwa muteko awe. Miyo ka Alefa ni Omega, ópacherya ni ókiserya, mapacheryeryo ni makutchuwelo. Óréla ti yawo enavasa sowara saya, wi yahikhaleno olamulelo va mwirini wokumi, ni wi yahivolowe m’muchetcheni va mikhorani. Vate varivo anapwa ni awisachiherya, ni amararuwo, ni awipha atchu, ni óthamala sophwaniherya, ni yawo enasivela wotha ni werano. Miyo Yesu kómuruma mungelo aka owerelani namona sa iha m’milokoni. Miyo ka mutathari ni mwana a Davide, etheneri yawarya ya nivorosha. Nave Munepa ni mulipa‐otheliwa enalocha, Rwani. Nave mulipa‐wiwa aloche, Rwani. Nave óvoliwa ntchanana arwe; Yowo onatchuna, ákhele mahi ókumi siyoene. Kinnerela namona wa mutchu yowo oniwa masu awulummwa a livro ola, Mutchu áchererya va ala, Muluku anarwa‐amwachererya ipahu sorempwa m’livro momu: nave yowo ani avíhe’vo va masu a livro a wulummwa wu, Muluku anarwa‐amvíherya’vo makupa awe va mwirini wokumi, ni m’muchetcheni wawéla owo, ni va hiha irempwe m’livro momu. Yowo onerela namona iha, oni, Tchiriene; kinnákuva orwa. Amen; rwani, Apwiya Yesu. Ikharari sa Apwiya Yesu sikhale ni awéla murima othene. Amen.