<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<bible translation="Nepali Tamang 2011" status="Eastern Tamang © 2011 पूर्बी तामाङ भाषा समूह (Eastern Tamang Language Team) and Wycliffe Bible Translators, Inc." link="https://scriptureearth.org/data/taj/PDF/01-MAT-taj-web.pdf">
	<testament name="New">
		<book number="40">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">चुरी भ्रिबा म्‍हिला मिनगदे येशू ख्रीष्‍टला वंशला हिन्‍ना। येशू ख्रीष्‍ट दाऊदला वंशरी न्‍हबा हिन्‍ना, ओच्‍छे दाऊद अब्राहामला वंशरी न्‍हबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">अब्राहामला झा इसहाक मुबा, इसहाकला झा याकूब, याकूबला झा यहूदादेन थेला ज्‍योज्‍यो आलेगदे मुबा।</verse>
				<verse number="3">यहूदाला झा फारेसदेन जाहेर मुबा। थेनीगदेला आमा तामार मुबा, फारेसला झा हेस्रोन, हेस्रोनला झा आराम,</verse>
				<verse number="4">आरामला झा अम्‍मीनादाब, अम्‍मीनादाबला झा नहशोन, नहशोनला झा सल्‍मोन,</verse>
				<verse number="5">सल्‍मोनला झा बोअज मुबा, थेला आमा राहाब मुबा, बोअजला झा ओबेद मुबा, थेला आमा रूथ मुबा, ओबेदला झा यिशै,</verse>
				<verse number="6">यिशैला झा दाऊद ग्‍ले मुबा, दाऊद ग्‍लेला सन्‍तान सोलोमन मुबा, सोलोमनला आमा चा ङाच्‍छा उरियाहला म्रिङ मुबा।</verse>
				<verse number="7">सोलोमनला झा रहबाम, रहबामला झा अबिया, अबियाला झा आश,</verse>
				<verse number="8">आशला झा यहोशापात, यहोशापातला झा यहोराम, यहोरामला झा उज्‍जियाह,</verse>
				<verse number="9">उज्‍जियाहला झा योताम, योतामला झा आहाज, आहाजला झा हिजकिया,</verse>
				<verse number="10">हिजकियाला झा मनश्‍शे, मनश्‍शेला झा आमोन, आमोनला झा योशियाह,</verse>
				<verse number="11">योशियाहला झा यकोनियासदेन थेला आलेगदेला आबा मुबा। थेनीगदे यहूदीगदेदा चुङ्सी बेबिलोन भिबा ग्‍लारी भोर्बा भन्‍दा ङाच्‍छान न्‍हबा मुबा।</verse>
				<verse number="12">बेबिलोनरी भोर्माहेन्‍से यकोनियासला झा शालतिएल न्‍हजी, ओच्‍छे शालतिएलला झा यरुबाबेल,</verse>
				<verse number="13">यरुबाबेलला झा अबिउद, अबिउदला झा एल्‍याकीम, एल्‍याकीमला झा आजोर,</verse>
				<verse number="14">आजोरला झा सादोक, सादोकला झा आखिम, आखिमला झा एलिउद,</verse>
				<verse number="15">एलिउदला झा एलाजार, एलाजारला झा मत्तान, मत्तानला झा याकूब,</verse>
				<verse number="16">याकूबला झा योसेफ मुबा, योसेफसे मरियमदा ब्‍याह लजी। थेनोन मरियमग्‍याम येशू न्‍हजी, थेदा जम्‍मासेन थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट भिसी भिला।</verse>
				<verse number="17">चुह्रङ् लसी अब्राहामहेन्‍से दाऊदधोना च्‍युक ब्‍लि पुस्‍ता मुबा, थेह्रङ् लसीन दाऊदहेन्‍से यहूदीगदे बेबिलोनरी भोर्बा धुइधोना च्‍युक ब्‍लि पुस्‍ता मुबा, ओच्‍छे बेबिलोनरी भोर्बा धुइहेन्‍से थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट न्‍हबा धुइधोना च्‍युक ब्‍लि पुस्‍ता मुबा।</verse>
				<verse number="18">येशू ख्रीष्‍ट चुह्रङ् लसी न्‍हजी, योसेफसे येशूला आमादा ब्‍याह लबारी ह्रीबा मुबा। तर थेनीगदेला ब्‍याह तबा भन्‍दा ङाच्‍छान मरियम परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम न्‍हसेला तबा मुबा।</verse>
				<verse number="19">तर थेला ह्रेम्‍बो योसेफ परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा म्‍हि तबासे लमा थेदा म्‍हिला ओन्‍छाङरी पेःना थालगै भिसी खालैसे था आयाङ्ना लसी ख्‍लाबा सेम लजी।</verse>
				<verse number="20">चु ताम म्‍हन्‍बान लमा योसेफ छुप निजी, जमाहेन्‍से म्‍हाङरी थे मुबा ग्‍लारी परमप्रभुला दूत खसी थेदा “दाऊद ग्‍लेला सन्‍तान योसेफ, ए मरियमदेन ब्‍याह लबारी थालोङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम थे परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम न्‍हसेला तबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="21">थेसे झा गिक न्‍हला, एसे थेला मिन येशू थान्‍गो। तिग्‍दा भिसम थेसे ह्राङला म्‍हिगदेदा थेनीगदेला पापग्‍याम थार्ना लला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="22">परमप्रभुसे अगमवक्ताग्‍याम सुङ्बा बचन पूरा तगै भिसीन चु जम्‍मान तबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="23">“च्‍यागो, ब्‍याह आलबा म्रिङकोला गिक न्‍हसेला तला ओच्‍छे थेसे झा न्‍हला, थेला मिन इम्‍मानुएल भिसी थान्‍ना,” इम्‍मानुएल भिबा चा “परमेश्‍वर य्‍हाङदेन छ्‌याम” भिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="24">योसेफ छोर्माहेन्‍से परमप्रभुला दूतसे पाङ्बा ह्रङ् थेसे मरियमदा ब्‍याह लजी।</verse>
				<verse number="25">तर मरियमसे कोला आन्‍हतेधोना योसेफ मरियमदेन छ्‌याम आम्‍हेर्नी। मरियमसे कोला न्‍हमाहेन्‍से योसेफसे कोलाला मिन येशू थान्‍जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">हेरोद ग्‍लेला धुइरी यहूदिया अञ्‍चलला बेथलेहेम भिबा नाम्‍सारी येशू न्‍हजी। जमाहेन्‍से स्‍यारला ज्‍योतिषीगदे यरूशलेमरी खजी, ओच्‍छे थेनीगदेसे,</verse>
				<verse number="2">“यहूदीगदेला ग्‍ले दोसी न्‍हबा कोला खानङ मुला? तिग्‍दा भिसम ङन्‍से स्‍याररी थे न्‍हजी भिसी उन्‍बा सार म्राङ्जी। थेतबासेलमा ङनी थेदा झ्‍याल्‍बारी खबा हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="3">चु ताम थेःमाहेन्‍से हेरोद ग्‍लेदेन यरूशलेमरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदेदा ल्‍हानान सुर्दा तजी।</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से हेरोद ग्‍लेसे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदे जम्‍मादान ग्‍ला गिकरी ङ्‌योइसी “थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट खानङ न्‍हला भिसी पाङ्बा मुला?” भिसी ङ्‌योइबा छार्बा लजी।</verse>
				<verse number="5">थेनीगदेसे हेरोद ग्‍लेदा “यहूदियाला बेथलेहेम भिबा नाम्‍सारी न्‍हला भिसी पाङ्बा मुला, तिग्‍दा भिसम अगमवक्तासे चुह्रङ् लसी भ्रिबा मुला,</verse>
				<verse number="6">‘यहूदिया अञ्‍चलरी मुबा बेथलेहेम नाम्‍सा जजा मुसैनोन घ्रेन तला, तिग्‍दा भिसम बेथलेहेमग्‍याम शासन लबा म्‍हि गिक थोन्‍ना, थेसे ङाला म्‍हि इस्राएलीगदेदा वास्‍ता लला’ भिसी भिजी।”</verse>
				<verse number="7">जमाहेन्‍से हेरोदसे थे ज्‍योतिषीगदेदा जे सुटुक्‍क ङ्‌योइसी सार खाइमा म्राङ्बा हिन्‍ना, भिसी ङ्‌योइबा छार्बा लजी। ओच्‍छे थेनीगदेग्‍याम सार म्राङ्बा धुइ था याङ्जी।</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से थेसे थेनीगदेदा “निउ, ओच्‍छे थे कोलादा ज्‍यना लसी म्‍हाइगो। थेदा स्‍याप्‍मैछ्‌याम ङादा पाङ्‍गो, ङाएनोन थेदा झ्‍याल्‍बारी निला” भिसी बेथलेहेमरी पुइजी।</verse>
				<verse number="9">ग्‍लेला ताम थेःसी थेनीगदे थेग्‍याम निजी। थेनीगदेसे ङाच्‍छा स्‍याररी म्राङ्बा सार दोःसी थेनीगदेला ङाच्‍छा ङाच्‍छा निजी, ओच्‍छे लैनु येशू मुबा ग्‍लारी धोमाहेन्‍से थे सार अडेब तजी।</verse>
				<verse number="10">थे सार म्राङ्माहेन्‍से थेनीगदे ल्‍हानान ताङ्जी।</verse>
				<verse number="11">दिम न्‍हङरी वाङ्मा थेनीगदेसे लैनु येशूदा थेला आमा मरियमदेन छ्‌याम म्राङ्जी, जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा फ्‍या लसी ह्राङ ह्राङला बाकस ठोङ्सी म्‍हर, ज्‍यबा बास्‍ना खबा धूपदेन मूर्र भिबा महँगो अत्तर भसी फुल्‍जी।</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे म्‍हाङरी परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा हेरोद मुबा ग्‍लारी थानिउ भिबासे लमा थेनीगदे अर्गुन ग्‍यामसे ह्राङला य्‍हुल्‍सारी निजी।</verse>
				<verse number="13">ज्‍योतिषीगदे निमाहेन्‍से, परमप्रभुला दूत गिक म्‍हाङरी योसेफ मुबा ग्‍लारी खजी, ओच्‍छे थेसे योसेफदा “योसेफ, ए रेःसी लैनु कोलादेन थेला आमादा भोर्सी मिश्र य्‍हुल्‍सारी निउ। ओच्‍छे ङाइ एदा दोःसी खउ भिसी आपाङ्तेधोना एनीगदे थेरीन चिउ। तिग्‍दा भिसम हेरोदसे लैनु कोलादा साइबारी म्‍हाइबा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="14">जमाकुनु म्‍हुनङनोन रेःसी थेसे लैनु कोलादेन थेला आमादा भोर्सी मिश्र य्‍हुल्‍सारी निजी।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे हेरोद आसितेधोना थेनीगदे थेरीन चिजी। चुह्रङ् लसी परमप्रभुसे अगमवक्ताग्‍याम “ङाइ ङाला झादा मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम ङ्‌योइबा मुला” भिसी सुङ्बा बचन पूरा तबारी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से ह्राङदा ज्‍योतिषीगदेसे झुक्‍याब लजीम भिबा था याङ्सी हेरोद ल्‍हानान बोमो खजी। ओच्‍छे थेसे ज्‍योतिषीगदेग्‍याम था याङ्बा धुइ अन्‍छार बेथलेहेम नाम्‍सादेन क्‍यारक्‍युर मुबा न्‍ही दिङधोनाला जम्‍मान कोलागदेदा साइपुङ्जी।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से यर्मिया अगमवक्तासे पाङ्बा ताम पूरा तजी,</verse>
				<verse number="18">“रामा भिबा ग्‍लारी क्राबा क्रिङ्बा लबा थेःजी, राहेल ह्राङला कोलागदेला लागिरी क्राबान मुबा। थेदा जम्‍मासेन सम्‍झब लसैनोन क्राबा आख्‍लानी। तिग्‍दा भिसम थेला कोलागदे साइसी जिन्‍बा मुबा।”</verse>
				<verse number="19">ओच्‍छे हेरोद सिमाहेन्‍से, मिश्र य्‍हुल्‍सारी परमप्रभुला दूत गिक म्‍हाङरी योसेफ मुबा ग्‍लारी खजी, ओच्‍छे थेदा स्‍वर्गदूतसे,</verse>
				<verse number="20">“योसेफ, ए रेःसी लैनु कोलादेन थेला आमादा इस्राएल य्‍हुल्‍सारी भोर्सी निउ। तिग्‍दा भिसम लैनु कोलादा साइबारी म्‍हाइबा म्‍हिगदे जम्‍मान सिसी जिन्‍बा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से थे रेःसी लैनु कोलादेन थेला आमादा इस्राएल य्‍हुल्‍सारी भोर्सी निजी।</verse>
				<verse number="22">तर यहूदियारी हेरोदला झा अर्खिलाउस ग्‍ले दोबा मुला भिबा थेःसी थेनीगदे थेरी निबारी लोङ्जी। थेतबासेलमा दोःसी परमेश्‍वरसे थेदा म्‍हाङरी पाङ्बा अन्‍छार गालील अञ्‍चलला नासरत भिबा नाम्‍सारी निसी चिजी। चुह्रङ् लसी “थेदा नासरी भिला” भिसी अगमवक्तागदेग्‍याम पाङ्बा ताम पूरा तजी।</verse>
				<verse number="23"></verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">ल्‍हानान दिङ लिच्‍छा बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍ना यहूदिया अञ्‍चलला तोङतोङबा ग्‍लारी खसी चुह्रङ् भिसी पाङ्‌बारी छ्‌याइजी,</verse>
				<verse number="2">“ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःगो, तिग्‍दा भिसम स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सा खसी जिन्‍बा मुला।”</verse>
				<verse number="3">यशैया अगमवक्तासे चुनोन यूहन्‍नाला बारेरी चुह्रङ् भिसी पाङ्बा मुला, “तोङतोङबा ग्‍लारीक्‍यार परमप्रभुला ग्‍याम तयार लउ, ओच्‍छे ‘परमप्रभु भ्रबाला लागिरी थेला ग्‍याम सोजो स्‍होउ,’ भिसी म्‍हि गिक क्रिङ्बा मुला।”</verse>
				<verse number="4">यूहन्‍नासे ऊँटला क्राला क्‍वान क्‍वान्‍मुबा, ओच्‍छे ढिला पेटी खीमुबा। थेसे तिरीदेन ह्रि सिङसोरला खुदु चमुबा।</verse>
				<verse number="5">यरूशलेम शहरदेन यहूदिया अञ्‍चल ओच्‍छे यर्दन स्‍योङला क्‍यारक्‍युरला जम्‍मान ग्‍लाला म्‍हिगदे थे मुबा ग्‍लारी खजी।</verse>
				<verse number="6">ओच्‍छे ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी थेग्‍याम यर्दन स्‍योङरी बप्‍तिस्‍मा किन्‍जी।</verse>
				<verse number="7">तर फरिसीगदेदेन सदुकीगदे न्‍हङला ल्‍हानान म्‍हिगदे बप्‍तिस्‍मा किन्‍बारी खबान लबा म्राङ्सी थेसे थेनीगदेदा “पुख्रीला कोलागदे, एनीगदेदा परमेश्‍वरला बोमोग्‍याम स्‍योरम्‍याङ्ला भिसी खाल्‍से भिजी?</verse>
				<verse number="8">थेतबासेलमा ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःबा अन्‍छारला गे लउ।</verse>
				<verse number="9">एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदेसे ‘ङनी अब्राहामला सन्‍तान हिन्‍ना’ भिदेमा परमेश्‍वरला सजायग्‍याम स्‍योरम्‍याङ्ला भिसी थाम्‍हन्‍गो। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे अब्राहामला लागिरी चु युङबागदेग्‍यामसेनोन कोलागदे स्‍होबारी खम्‍ला।</verse>
				<verse number="10">च्‍यागो, दोङ थाबारी तरी थीसी जिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा ज्‍यबा रो आरोबा जम्‍मान दोङ टाहेन्‍सेन थासी मेरी भ्‍याङ्‍ला।</verse>
				<verse number="11">“ङाइ चा एनीगदेसे ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःजी भिसी क्‍युइसे बप्‍तिस्‍मा पिन्‍ना। तर ङा भन्‍दा लिच्‍छा फेप्‍खबासे एनीगदेदा परमेश्‍वरला आत्‍मादेन मेसे बप्‍तिस्‍मा पिन्‍ना। थे ङा भन्‍दा शक्तिशाली मुला। ओच्‍छे ङा थेला लखम पुइबाधोनाला सुत्तै आरे।</verse>
				<verse number="12">ग्‍वा य्‍हाप्‍बा नाख्‍ले थेलान छ्‌यारी मुला, दाहेन्‍से ग्‍वा ज्‍यना लसी य्‍हाप्‍सी ग्‍वा जति भकारीरी थान्‍ना ओच्‍छे पोलोवा जति खाइमै आसिबा मेरी ख्राङ्ला।”</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से येशूएनोन यूहन्‍ना ग्‍याम बप्‍तिस्‍मा किन्‍बारी गालील अञ्‍चलग्‍याम यर्दन स्‍योङरी फेप्‍खजी।</verse>
				<verse number="14">तर यूहन्‍नासे थेदा “ङाइ चा ह्राङग्‍याम बप्‍तिस्‍मा किन्‍तोःबा मुला, तिग्‍दा ह्राङ चा ङा मुबा ग्‍लारी फेप्‍खबा?” भिसी रोकब लबारी म्‍हाइजी।</verse>
				<verse number="15">तर येशूसे थेदा “दान्‍देदा चुह्रङ्‌नोन तगै। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा ताम पूरा लबारी य्‍हाङसे चुह्रङ्‌नोन लतोःला” भिसी सुङ्जी। जमाहेन्‍से यूहन्‍नासे येशूदा बप्‍तिस्‍मा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे येशूसे बप्‍तिस्‍मा किन्‍सी क्‍युइग्‍याम पाखारी थोन्‍मैछ्‌याम थेसे स्‍वर्ग ठोङ्सी परमेश्‍वरला आत्‍मा ढुकुर ह्रङ् लसी फाप्‍सी ह्राङथोरी फेप्‍खबान लबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से स्‍वर्गग्‍याम “चु ङाइ सेमहेन्‍सेन माया लबा ङाला झा हिन्‍ना, चुदा म्राङ्सी ङा ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला” भिबा काइ खजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरला आत्‍मासे शैतानग्‍याम सेम च्‍याबारी येशूदा तोङतोङबा ग्‍लारी भोर्जी।</verse>
				<verse number="2">थेरी बोगल न्‍ही धिनधोना येशूसे धिन म्‍हुननोन तिगै आसोल्‍नी। थेतबासेलमा थेदा ल्‍हानान फोख्रेन्‍जी।</verse>
				<verse number="3">जमाहेन्‍से शैतान येशू मुबा ग्‍लारी खसी “ह्राङ परमेश्‍वरला झा हिन्‍सम चु युङबागदेदा गेङ दोगो भिसी सुङ्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="4">तर येशूसे “गेङसे जे म्‍हि आसो, तर परमेश्‍वरला सुङग्‍याम थोन्‍बा जम्‍मान बचनसे सोबारी खम्‍ला भिसी परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से शैतानसे येशूदा परमेश्‍वरला शहर यरूशलेमरी भोर्सी परमेश्‍वरला मन्‍दिरला थोबोरी राप्‍पुङ्जी।</verse>
				<verse number="6">ओच्‍छे थेसे येशूदा “ह्राङ परमेश्‍वरला झा हिन्‍सम चुग्‍याम मार छ्‌योङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, ‘परमेश्‍वरसे ह्राङदा चुङ्बाला लागिरी ह्राङला स्‍वर्गदूतगदेदा कुल्‍ला। ओच्‍छे एला काङ युङबारी थाठोक्‍गै भिसी एदा थेनीगदेसे या यारीन ताला’ भिसी भिजी।”</verse>
				<verse number="7">येशूसे थेदा “बचनरी चुह्रङ् लसी भ्रिबा मुला, ‘एसे ह्राङला परमप्रभु परमेश्‍वरला सेम च्‍याबा गे तिगै थालउ’” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="8">दोःसी शैतानसे येशूदा नोबा गङ गिकरी भोर्सी जम्‍बुलिङला जम्‍मान य्‍हुल्‍सागदेदेन जम्‍मान ज्‍यबा स्‍हेगदे उन्‍जी।</verse>
				<verse number="9">ओच्‍छे “ह्राङसे ङादा फ्‍या लसी तेन्‍जी भिसम चु जम्‍मान य्‍हुल्‍सा ङाइ ह्राङदा पिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा “शैतान, ए चुग्‍याम तुरुन्‍तन निउ! तिग्‍दा भिसम बचनरी ‘एसे ह्राङला परमप्रभु परमेश्‍वरदा फ्‍या लउ, ओच्‍छे थेदा जे तेन्‍गो’ भिसी भ्रिबा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से शैतानसे येशूदा ख्‍लासी निजी ओच्‍छे स्‍वर्गदूतगदे खसी येशूदा क्‍योङ्‌जी।</verse>
				<verse number="12">यूहन्‍ना झ्‍याल्‍खानरी परब तजी भिबा थेःसी येशू दोःसी गालील अञ्‍चलरी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे नासरत भिबा ग्‍लारी आफेप्‍ना कफर्नहुम शहररी धन्‍छ्‌याबारी फेप्‍जी। चु शहर गालील समुन्‍द्रला कुनीरी मुबा, चु शहर चा जबूलूनदेन नप्‍ताली भिबा य्‍हुलला म्‍हिगदे चिबा जिल्‍लारी परब तमुबा।</verse>
				<verse number="14">चुह्रङ् लसी यशैया अगमवक्तासे पाङ्बा ताम पूरा तजी,</verse>
				<verse number="15">“जबूलूनदेन नप्‍तालीला जिल्‍लारी यर्दन क्‍याम्‍सङ, समुन्‍द्रला कुनीरी, यर्दन क्‍याम्‍सङ, गालीलरी चिबा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे धोपधोपरी चिबा म्‍हिगदेसे घ्रेन य्‍हालदा म्राङ्बा मुला। थेह्रङ् लसीन कालला धोपधोपरी मुबा म्‍हिगदेला गुङरी थे य्‍हाल फेःबा मुला।”</verse>
				<verse number="17">थे धुइहेन्‍से येशूसे “एनीगदेसे ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःगो, तिग्‍दा भिसम स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सा खसी जिन्‍बा मुला” भिसी म्‍हिगदेदा सुङ्बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="18">येशू गालील समुन्‍द्रला कुनीन कुनी फेप्‍बान लमा पत्रुस भिबा सिमोनदेन थेला आले अन्‍द्रियासदा तार्ङा साइबारी समुन्‍द्ररी घ्‍याङ क्‍लाङ्बान लबा म्राङ्जी। तिग्‍दा भिसम थेनीगदे तार्ङा साइबा म्‍हिगदे मुबा।</verse>
				<verse number="19">येशूसे थेनीगदेदा “ङादेन छ्‌याम भ्रउ, दाहेन्‍से ङाइ एनीगदेदा तार्ङा चुङ्बा म्‍हि आहिन, तर म्‍हिगदेदा परमेश्‍वर मुबा ग्‍लारी भबा म्‍हि स्‍होला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="20">येशूसे थेह्रङ् सुङ्मैछ्‌याम, ह्राङला घ्‍याङ ख्‍लासी थेनीगदे येशूदेन छ्‌याम भ्रजी।</verse>
				<verse number="21">थेग्‍याम फेप्‍बान लमा येशूसे जब्‍दियाला झागदे याकूबदेन थेला आले यूहन्‍नादा म्राङ्जी। थेनीगदे ह्राङला आबादेन छ्‌याम दोँगारी घ्‍याङ राबान मुबा। येशूसे थेनीगदेदाएनोन ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="22">येशूसे चुह्रङ् सुङ्मैछ्‌याम थेनीगदे दोँगादेन आबादा ख्‍लासी येशूदेन छ्‌याम भ्रजी।</verse>
				<verse number="23">येशू गालील अञ्‍चलला जम्‍मान ग्‍लारी फेप्‍सी यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी म्‍हिगदेदा लोप्‍बान परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लजी। ओच्‍छे ल्‍हानान थरीला रोगसे स्‍याप्‍बादेन आखम्‍बा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="24">जमाहेन्‍से सिरिया य्‍हुल्‍सा नाङनोन येशूला बारेरी थेःजी। ओच्‍छे म्‍हिगदेसे ल्‍हानान थरीला रोगसे स्‍याप्‍सी दुख याङ्बागदे, म्‍हङसे स्‍याप्‍बागदे, स्‍ह म्‍हङसे स्‍याप्‍बागदेदेन काङ या चलब आतबा कुज्‍या म्‍हिगदेदा येशू मुबा ग्‍लारी भजी। जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा खम्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="25">ओच्‍छे गालील, डेकापोलिस, यरूशलेम, यहूदियादेन यर्दन क्‍याम्‍सङहेन्‍सेला ल्‍हानान म्‍हिगदे येशूदेन छ्‌याम भ्रजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">ल्‍हानान म्‍हिगदे खबा म्राङ्सी येशू गङरी फेप्‍सी धन्‍छ्‌याजी। जमाहेन्‍से चेलागदेएनोन येशूला क्‍युर्सीन चिजी।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी लोप्‍बारी छ्‌याइजी,</verse>
				<verse number="3">“परमेश्‍वरथोरी जे आश लबागदेसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला, तिग्‍दा भिसम स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सा थेनीगदेलान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="4">सेम क्राबागदेसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला तिग्‍दा भिसम थेनीगदेदा परमेश्‍वरसे ताङ्ना लला।</verse>
				<verse number="5">सोजो म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला, तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे जम्‍बुलिङला अधिकार याङ्ला।</verse>
				<verse number="6">परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबारी म्‍हाइबागदेसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला, तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा भङ पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">स्‍य्‍हान्‍दोदा दया लबागदेसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला, तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे दया याङ्ला।</verse>
				<verse number="8">ज्‍यबा सेम थोबागदेसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला, तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे परमेश्‍वरदा म्राङ्ला।</verse>
				<verse number="9">स्‍य्‍हान्‍दोदा ढिक्‍ना लबागदेसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला, तिग्‍दा भिसम थेनीगदे परमेश्‍वरला झा दोला।</verse>
				<verse number="10">म्‍हिगदेसे दुख पिन्‍सैनोन परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबागदेसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला, तिग्‍दा भिसम स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सा थेनीगदेलान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">“ङादा विश्‍वास लबासे लमा म्‍हिगदेसे एनीगदेदा खिसी लला, दुख पिन्‍ना, ओच्‍छे लुसीला ताम पाङ्सी एनीगदेला बिरोधरी जम्‍मान नइबा ताम लमैनोन एनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला।</verse>
				<verse number="12">तसैनोन एनीगदे ल्‍हानान ताङ्‍गो, तिग्‍दा भिसम स्‍वर्गरी एनीगदेसे घ्रेन इनाम याङ्ला। एनीगदे भन्‍दा ङाच्‍छाला अगमवक्तागदेदाएनोन थेनीगदेसे चुह्रङ् लसीन दुख पिन्‍मुबा।</verse>
				<verse number="13">“एनीगदे जम्‍बुलिङला चजा ह्रङ्‌बान हिन्‍ना, तर चजाला ङम्‍बा स्‍हे म्‍हाजी भिसम दोःसी तिग्‍से ङम्‍ना लबा? गे आखेल्‍बासे लमा म्‍हिसे थेदा भ्‍याङ्‍ला, जमाहेन्‍से म्‍हिसे नाङ्सी भ्रला।</verse>
				<verse number="14">“गङरी मुबा शहरदा जम्‍मासेन म्राङ्बा ह्रङ् लसी एनीगदेएनोन जम्‍बुलिङला नाङसल तबासे लमा जम्‍मासेन म्राङ्ला।</verse>
				<verse number="15">म्‍हिगदेसे नाङसल म्रासी फामसे घप्‍सी आथान, तर दिमरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदेसे म्राङ्‍गै भिसी नोबा ग्‍लारी थान्‍ना।</verse>
				<verse number="16">चुह्रङ् लसी नाङसलसे य्‍हाल तना लबा ह्रङ् लसी एनीगदेसे ज्‍यबा गे लसी उन्‍गो। एनीगदेला गे म्राङ्सी थेनीगदेसे स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा एनीगदेला परमेश्‍वर आबाला जयजयकार लगै।</verse>
				<verse number="17">“ङा परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमदेन अगमवक्तागदेसे पाङ्बा ताम भ्‍याङ्बारी आहिन, तर थे पूरा लबारी खबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, तिग्‍दा भिसम मुदेन जम्‍बुलिङ नाश आततेधोना परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी मुबा हिगी गिकनोन आम्‍हा।</verse>
				<verse number="19">थेतबासेलमा जुन म्‍हिसे ठिमरी मुबा तामगदे न्‍हङला जम्‍मान भन्‍दा जजा तामदा आङ्‌यान्‍ना म्‍हिगदेदाएनोन थेह्रङ्नोन लपुङ्जी भिसम थे म्‍हि स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सारी जम्‍मान भन्‍दा जजा तला। तर जुन म्‍हिसे ठिमरी मुबा तामगदे ङ्‌यान्‍सी म्‍हिगदेदा थेह्रङ्नोन लपुङ्ला थे म्‍हि स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सारी जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन म्‍हि तला।</verse>
				<verse number="20">एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे यहूदी धर्मगुरुगदेदेन फरिसीगदेसे भन्‍दा ज्‍यना लसी परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार आलनी भिसम तिगै लसीन एनीगदे स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सारी वाङ्‌आम्‍याङ्।</verse>
				<verse number="21">“‘एसे म्‍हि थासाइगो, जुन म्‍हिसे म्‍हि साइला थेसे सजाय याङ्ला’ भिसी परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी भ्रिबा ताम एनीगदेसे थेःबा मुला।</verse>
				<verse number="22">तर एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, जुन म्‍हिसे खालैदा बोमो लला, थे म्‍हिसे सजाय याङ्ला, ओच्‍छे खालैसे स्‍य्‍हान्‍दोदा हेला लजी भिसम थेदा अदालतरी भोर्ला। तर जुन म्‍हिसे स्‍य्‍हान्‍दोदा ‘ए गे आखेल्‍बा मूर्ख’ भिसी भिला थेदा नर्गला लोङ्‌बा खबा मेरी युला।</verse>
				<verse number="23">“थेतबासेलमा परमेश्‍वरदा भेटी फुल्‍बा धुइरी एदेन छ्‌याम खालै म्‍हि बोमो खबा मुला भिबा ताम एसे ढन्‍जी भिसम,</verse>
				<verse number="24">एला भेटी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी भेटी फुल्‍बा ग्‍लाला ङाच्‍छापट्टि ख्‍लासी ङाच्‍छा थे म्‍हिदेन छ्‌याम ढिक्‍गो, ओच्‍छे एसे ह्राङला भेटी फुल्‍गो।</verse>
				<verse number="25">“एदा मुद्दा युबा म्‍हिदेन छ्‌याम अदालतरी निबान लबा धुइरी ग्‍यामरीन ढिक्‍गो। आहिन्‍सम थेसे एदा न्‍यायाधीशला यारी जिम्‍मा पिन्‍ना, ओच्‍छे न्‍यायाधीशसे सिपाहीगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍ना। जमाहेन्‍से ए झ्‍याल्‍खानरी परब तला।</verse>
				<verse number="26">एसे ङाला सत्‍य ताम ङ्‌यान्‍गो, एसे जम्‍मान टाङगा आफातेधोना थेग्‍याम थोन्‍बारी आम्‍याङ्।</verse>
				<verse number="27">“परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा तामएनोन एनीगदेसे थेःबा मुला, ‘ए स्‍य्‍हान्‍दोला म्रिङदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी थाभ्रउ।’</verse>
				<verse number="28">तर एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, जुन म्‍हिसे खालै म्रिङम्‍हेमेदा नइबा सेमसे च्‍याला थेसे सेमरी थे म्रिङम्‍हेमेदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी जिन्‍बा तला।</verse>
				<verse number="29">चुदे एला दाहिने मीसे पाप लपुङ्जी भिसम थे मी तेःसी भ्‍याङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम एला पूरान ल्‍हुइ नर्गरी निबा भन्‍दा मी गिक तेःसी भ्‍याङ्‍बान एला लागिरी ज्‍यबा तला।</verse>
				<verse number="30">थेह्रङ् लसीन एदा दाहिने यासे पाप लपुङ्जी भिसम थे या थासी भ्‍याङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम एला पूरान ल्‍हुइ नर्गरी निबा भन्‍दा एला या गिक थासी भ्‍याङ्‍बान एला लागिरी ज्‍यबा तला।</verse>
				<verse number="31">“परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा तामएनोन एनीगदेसे थेःबा मुला, ‘जुन म्‍हिसे म्रिङ ख्‍लाला थे म्‍हिसे छोडपत्रला कागज भ्रिसी पिन्‍गै।’</verse>
				<verse number="32">तर एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, जुन म्‍हिसे ह्राङला म्रिङदा स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी आभ्रसैनोन ख्‍लाला, थेसे ह्राङला म्रिङदा स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबा म्रिङम्‍हेमे स्‍होला। ओच्‍छे थे म्रिङम्‍हेमेदेन छ्‌याम जुन म्‍हिसे ब्‍याह लला थेएनोन ब्रेल्‍सी भ्रबा तला।</verse>
				<verse number="33">“परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा तामएनोन एनीगदेसे थेःबा मुला, ‘एसे लुसीला ताम लसी घ्रान थाफागो, ओच्‍छे परमेश्‍वरदेन छ्‌याम लबा कबुल पूरा लउ।’</verse>
				<verse number="34">तर एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदेसे घ्रान भिबा फानोन थाफागो, स्‍वर्गला मिनरी तसै, जम्‍बुलिङला मिनरी तसै एनीगदेसे घ्रान थाफागो। तिग्‍दा भिसम स्‍वर्ग परमेश्‍वर धन्‍छ्‌याबा ग्‍ला हिन्‍ना ओच्‍छे जम्‍बुलिङ परमेश्‍वरला स्‍य्‍हाप न्‍हेःबा ग्‍ला हिन्‍ना, ओच्‍छे यरूशलेम शहर चा जम्‍मालान ग्‍ले परमेश्‍वरला शहर हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="35"></verse>
				<verse number="36">ओच्‍छे ह्राङला थोबोरी या थान्‍सी घ्रान थाफागो। तिग्‍दा भिसम एसे क्रा गिकदाएनोन म्‍लाङ अथवा तार तना लबारी आखम।</verse>
				<verse number="37">थेतबासेलमा एनीगदेसे पाङ्बा ताम चा ‘हिन्‍ना’ भिसम ‘हिन्‍ना,’ ‘आहिन’ भिसम ‘आहिन’ जे तगै। थे भन्‍दा ल्‍हाना ताम चा शैतानग्‍याम खबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="38">“परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा तामएनोन एनीगदेसे थेःबा मुला, ‘मीला बदला मी, ओच्‍छे स्‍वाला बदला स्‍वा किन्‍गो।’</verse>
				<verse number="39">तर एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदेदा बिरोध लबागदेदा एनीगदेसे बदला थाकिन्‍गो। बरु खालैसे एला दाहिने ग्रम्‍बारी तोजी भिसम अर्गुपट्टिला ग्रम्‍बाएनोन तासी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="40">खालै म्‍हिसे एदा बिरोध लसी मुद्दा लमा अदालतसे थेदा एला स्‍हुर्दम पिन्‍गो भिजी भिसम थेदा एसे घएनोन पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="41">चुदे खालै म्‍हिसे एदा कोस गिकधोना भ्रउ भिसी कर लजी भिसम थेदेन छ्‌याम कोस न्‍हीधोना निउ।</verse>
				<verse number="42">खालैसे एदा ह्रीजी भिसम पिन्‍गो ओच्‍छे एदा छे ह्रीबा म्‍हिदाएनोन छे पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="43">“परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा तामएनोन एनीगदेसे थेःबा मुला, ‘एसे ह्राङला खिम्‍जेमदा माया लउ, ओच्‍छे शत्रुदा हेला लउ।’</verse>
				<verse number="44">तर एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदेसे ह्राङला शत्रुगदेदा माया लउ, ओच्‍छे एनीगदेदा दुख पिन्‍बागदेला लागिरी प्रार्थना लउ।</verse>
				<verse number="45">चुह्रङ् लजी भिसम एनीगदे स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा परमेश्‍वर आबाला कोलागदे दोला। परमेश्‍वरसे ज्‍यबा सेम थोबादेन नइबा सेम थोबा न्‍हीलान लागिरी धिनी फेना लबा मुला। ओच्‍छे परमेश्‍वरला ङाच्‍छापट्टि ज्‍यबा गे लबा म्‍हिदेन आज्‍यबा गे लबा म्‍हि न्‍हीलान लागिरी नाम ताइना लबा मुला।</verse>
				<verse number="46">चुदे एनीगदेदा माया लबादा जे एनीगदेसे माया लजी भिसम एनीगदेसे खाह्रङ् लसी इनाम याङ्ला? थेह्रङ् मी तिरो दुइबा म्‍हिगदेसेनोन आल? लमुला।</verse>
				<verse number="47">एनीगदेसे ह्राङला ज्‍योज्‍यो आलेगदेदा जे मान लजी भिसम स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे भन्‍दा ज्‍यबा तिग लजी? थेह्रङ् मी अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसेनोन आल? लमुला।</verse>
				<verse number="48">थेतबासेलमा एनीगदेला स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा परमेश्‍वर आबा खाह्रङ्बा मुला, एनीगदेएनोन थेह्रङ्बान दोगो।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">“एनीगदेसे लबा ज्‍यबा गेगदे म्‍हिगदेदा उन्‍बाला लागिरी भिसी थालउ। थेह्रङ् लजी भिसम स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा एनीगदेला परमेश्‍वर आबासे एनीगदेदा तिगै इनाम आपिन। थेतबासेलमा होशियार तसी चिउ।</verse>
				<verse number="2">“एनीगदेसे प्राङबोगदेदा पिन्‍बा धुइरी कप्‍टीगदेसे ह्रङ् लसी म्‍हिगदेदा थेःना लसी थाभ्रउ। तिग्‍दा भिसम थेनीगदे म्‍हिगदेसे मान लगै भिसी यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमगदेदेन ग्‍यामरीक्‍यार निसी स्‍य्‍हान्‍दोदा थेःना लसी भ्रमुला। च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, थेनीगदेसे याङ्तोःबा इनाम याङ्सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="3">तर एसे प्राङबोगदेदा पिन्‍बा धुइरी एला दाहिने यासे तिग लबान मुला थे ताम एला देब्रे यासेनोन था थायाङ्‍गै।</verse>
				<verse number="4">थेतबासेलमा एसे प्राङबोगदेदा पिन्‍बा स्‍हे खालैदा था आतगै। थेह्रङ् लजी भिसम खालैसे था आयाङ्बा तामएनोन था याङ्बा परमेश्‍वर आबासे एदा इनाम पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">“थेतबासेलमा एसे प्रार्थना लबा धुइरी कप्‍टीगदेसे ह्रङ् लसी थालउ। तिग्‍दा भिसम थेह्रङ्बा म्‍हिगदेसे म्‍हिगदेदा उन्‍बाला लागिरी यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमगदेदेन ग्‍यामला कुनीरीक्‍यार राप्‍सी प्रार्थना लबारी सेम लमुला। च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, थेह्रङ्बा म्‍हिगदेसे याङ्तोःबा इनाम याङ्सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="6">तर ए प्रार्थना लबा धुइरी कोठा न्‍हङरी वाङ्सी म्राप ढुङ्‍गो, ओच्‍छे खालैसे आम्राङ्बा ग्‍लारी धन्‍छ्‌याबा परमेश्‍वर आबादेन छ्‌याम प्रार्थना लउ। जमाहेन्‍से खालैसे आम्राङ्बा तामएनोन म्राङ्बा परमेश्‍वर आबासे एदा इनाम पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">ओच्‍छे प्रार्थना लमा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसे ह्रङ् लसी ओह्रङ्नोन थाक्रिङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम ह्रेङ्बा ह्रेङ्बा प्रार्थना लजी भिसम परमेश्‍वरसे थेःमुला भिसी थेनीगदेसे म्‍हन्‍मुला।</verse>
				<verse number="8">थेतबासेलमा एनीगदे थेनीगदे ह्रङ्‌बा थादोगो। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे ह्रीबा भन्‍दा ङाच्‍छान एनीगदेदा तिग तिग स्‍हे तोःबा मुला, थे एनीगदेला परमेश्‍वर आबादा था मुला।</verse>
				<verse number="9">“तर एनीगदेसे चा चुह्रङ् लसी प्रार्थना लउ, ‘स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा ङन्‍ना परमेश्‍वर आबा, ह्राङदा जम्‍मासेन मान लगै।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे जम्‍मानथोरी ह्राङला शासन खगै, ओच्‍छे ह्राङसे म्‍हन्‍बा ताम स्‍वर्गरी पूरा तबा ह्रङ्नोन चु जम्‍बुलिङरीनोन पूरा तगै।</verse>
				<verse number="11">ङन्‍से धिन धिननोन चतोःबा स्‍हे ङन्‍दा तिनी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="12">ङन्‍से ङन्‍दा बिरोध लसी पाप लबागदेदा माफ लबा ह्रङ् लसी ह्राङसेनोन ङन्‍ना पाप माफ लसी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे ङन्‍दा पापरी फसब तबा ग्‍यामरी भ्रआपुङ्‍गो, तर शैतानग्‍याम फेसी थान्‍गो। ह्राङला य्‍हुल्‍सादेन शक्ति ओच्‍छे ह्राङला मान सदनना लागिरी ह्राङलान हिन्‍ना, आमेन।’</verse>
				<verse number="14">“एनीगदेदा बिरोध लसी पाप लबागदेदा एनीगदेसे माफ लजी भिसम स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा परमेश्‍वर आबासेनोन एनीगदेदा माफ लला।</verse>
				<verse number="15">तर एनीगदेसे म्‍हिगदेदा माफ आलनी भिसम परमेश्‍वर आबासेनोन एनीगदेदा माफ आल।</verse>
				<verse number="16">“एनीगदेसे फोइथान चिसी प्रार्थना लबा धुइरी कप्‍टी म्‍हिगदेसे ह्रङ् लसी ली धोपधोप लसी थाभ्रउ। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे फोइथान चिसी प्रार्थना लबा म्‍हिगदेसे म्राङ्‍गै भिसी ली धोपधोप लसी भ्रमुला। थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, थेनीगदेसे याङ्तोःबा इनाम याङ्सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="17">तर एनीगदेसे चा फोइथान चिसी प्रार्थना लबा धुइरी ली ख्रुसी थोबोरी छ्‌युगु फोर्गो।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे ए फोइथान चिसी प्रार्थना लबा म्‍हिगदेसे आहिन, तर खालैसे आम्राङ्बा ग्‍लारी धन्‍छ्‌याबा परमेश्‍वर आबासे म्राङ्‍गै। ओच्‍छे खालैसे आम्राङ्बा तामएनोन म्राङ्बा परमेश्‍वर आबासे एदा इनाम पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="19">“ह्राङला लागिरी जम्‍बुलिङरी धन सम्‍पत्ति सोसी थाथान्‍गो, तिग्‍दा भिसम जम्‍बुलिङला धन सम्‍पत्तिगदे बुलुङदेन खियासे चला, ओच्‍छे दिम फोसी य्‍होगदेसे य्‍हो लसी भोर्ला।</verse>
				<verse number="20">बरु ह्राङला लागिरी स्‍वर्गरी धन सम्‍पत्ति सोसी थान्‍गो। तिग्‍दा भिसम थेरी बुलुङसेएनोन आच खियासेएनोन आच, ओच्‍छे य्‍होसेएनोन वाङ्सी य्‍हो आल।</verse>
				<verse number="21">तिग्‍दा भिसम जुन ग्‍लारी एनीगदेला धन सम्‍पत्ति मुला, एनीगदेला सेमएनोन थेरीन तला।</verse>
				<verse number="22">“मी ल्‍हुइला लागिरी नाङसल ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। थेतबासेलमा एला मी ज्‍यबा मुसम एसे ज्‍यना लसी म्राङ्ला,</verse>
				<verse number="23">तर एला मी न्‍होङ्जी भिसम एसे तिगै आम्राङ्। थेह्रङ् लसीन एला सेमला नाङसल सिजी भिसम एला लागिरी जम्‍मान धोपधोप तला।</verse>
				<verse number="24">“खालैसेनोन मालिक न्‍हीला गे लबारी आखम। तिग्‍दा भिसम थेसे गिकदा हेला लला, ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोदा माया लला। अथवा थेसे गिकसे भिबा ताम ङ्‌यान्‍ना, ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोदा वास्‍तान आल। थेह्रङ् लसीन एनीगदेसेनोन परमेश्‍वरदेन धन सम्‍पत्ति न्‍हीलान गे लबारी आखम।</verse>
				<verse number="25">“थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, सोबाला लागिरी तिग चसे तिग थुङ्‍से ओच्‍छे तिग क्‍वान्‍से भिसी धन्‍दा सुर्दा थालउ। तिग्‍दा भिसम चबा थुङ्बादेन क्‍वान्‍बा भन्‍दा एनीगदेला प्राणदेन ल्‍हुइ घ्रेन आहिन?</verse>
				<verse number="26">मुरी चरागदेदा च्‍यागो, थेनीगदेसे न्‍ह ब्‍लु ढ्वला, न्‍ह बाली दुइसी पोप लला, तर स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा एनीगदेला परमेश्‍वर आबासेन थेनीगदेदा ख्‍वामुला। चरागदे भन्‍दा मी एनीगदे घ्रेन आहिन?</verse>
				<verse number="27">एनीगदे न्‍हङला खालैसे धन्‍दा सुर्दा लसी छिन्‍नङला लागिरी आयू काप्‍खम्‍ला?</verse>
				<verse number="28">“तिग्‍दा एनीगदेसे क्‍वान्‍ना लागिरी धन्‍दा सुर्दा लबा? ह्रिरी सार्बा म्‍हेन्‍दोदा च्‍यागो, थेसे गेएनोन आलमुला, क्‍वानएनोन आरामुला। तसैनोन थे खाह्रङ् लसी ल्‍हेमुला!</verse>
				<verse number="29">एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, सोलोमन ग्‍लेदेन ल्‍हानान धन सम्‍पत्ति मुसैनोन थेसे क्‍वान्‍बा क्‍वान थे म्‍हेन्‍दोगदे न्‍हङला गिक तेबै जेबा आरेमुबा।</verse>
				<verse number="30">तिनी ल्‍हेबान निसी न्‍हङगर खर्माहेन्‍से मेरी फर्बा छेदा मी परमेश्‍वरसे चुह्रङ् लसी जेना लमुला भिसम झन एनीगदेदा परमेश्‍वरसे जेना आल? खाइ एनीगदेला विश्‍वास?</verse>
				<verse number="31">थेतबासेलमा ‘तिग चसे? तिग थुङ्‍से? ओच्‍छे तिग क्‍वान्‍से?’ भिसी धन्‍दा सुर्दा थालउ।</verse>
				<verse number="32">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरदा ङोआसेबा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसे चा चु जम्‍मान स्‍हे म्‍हाइमुला। तर स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा परमेश्‍वर आबासे एनीगदेदा चु जम्‍मान स्‍हे तोःला भिसी था मुला।</verse>
				<verse number="33">थेतबासेलमा ङाच्‍छा एनीगदेसे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा म्‍हाइगो ओच्‍छे थेसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार गे लउ। जमाहेन्‍से परमेश्‍वरसे एनीगदेदा चु जम्‍मान स्‍हे पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="34">थेतबासेलमा न्‍हङगरला लागिरी धन्‍दा सुर्दा थालउ। तिग्‍दा भिसम न्‍हङगरदा तोःबा स्‍हे न्‍हङगरनोन याङ्ला। तिनीला लागिरी तिनीलान दुख मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">“स्‍य्‍हान्‍दोदा दोष लसी थाभ्रउ ओच्‍छे परमेश्‍वरसेनोन एनीगदेदा दोष आल।</verse>
				<verse number="2">तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे खाह्रङ् लसी स्‍य्‍हान्‍दोदा दोष लला, थेह्रङ् लसीन एनीगदेदाएनोन दोष लला। ओच्‍छे एनीगदेसे जुन दप्‍बा स्‍हेसे दप्‍सी पिन्‍ना, परमेश्‍वरसेनोन एनीगदेदा थेनोन दप्‍बा स्‍हेसे दप्‍सी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="3">“स्‍य्‍हान्‍दोला गोरी सेः भ्रबा म्राङ्बा म्‍हिसे ह्राङला गोरी मुइ भ्रबा तिग्‍दा आम्राङ्बा?</verse>
				<verse number="4">ह्राङला गोरी म्‍हुइ भ्रबा आम्राङ्बासे खाह्रङ् लसी आलेदा ‘खाइ एला गोला सेः तेःसी पिन्‍ना भिसी भिखम्‍ला?’</verse>
				<verse number="5">कप्‍टी, ङाच्‍छा ह्राङला गोला मुइ तेःगो, ओच्‍छे जे एसे आलेला गोरी भ्रबा सेः तेःबारी खम्‍ला।</verse>
				<verse number="6">“परमेश्‍वरदा फुल्‍तोःबा स्‍हे नगीदा थापिन्‍गो, तिग्‍दा भिसम थेसे एदा ख्राप्‍बारी खला। ओच्‍छे ह्राङला मोती ढ्वला ङाच्‍छापट्टि थाभ्‍याङ्‍‍गो। तिग्‍दा भिसम थेसे मोती नाङ्सी भ्रला।</verse>
				<verse number="7">“एनीगदेसे ह्रीसम पिन्‍ना म्‍हाइसम स्‍याप्‍ला ओच्‍छे म्रापरी ढ्वक ढ्वक लसम एनीगदेला लागिरी म्राप ठोङ्सी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिसे ह्रीला थेदा पिन्‍ना, ओच्‍छे जुन म्‍हिसे म्‍हाइला थेसे स्‍याप्‍ला ओच्‍छे जुन म्‍हिसे म्रापरी ढ्वाक ढ्वाक लला थेदा म्राप ठोङ्सी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">“एनीगदे न्‍हङला खालैसे ह्राङला कोलासे गेङ ह्रीमा थेदा युङबा पिन्‍ना?</verse>
				<verse number="10">खाइमै तार्ङा ह्रीमा थेदा पुख्री पिन्‍ना?</verse>
				<verse number="11">एनीगदे पापी तसीनोन ह्राङला कोलागदेदा ज्‍यबा स्‍हे पिन्‍बारी सेमुला भिसम स्‍वर्गरी मुबा एनीगदेला परमेश्‍वर आबासे गाते ल्‍हाना ज्‍यबा स्‍हे पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">एनीगदेदा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे जस्‍तो व्‍यवहार लगै भिसी म्‍हन्‍बा मुला एनीगदेसेनोन थेनीगदेदा थेह्रङ्बान व्‍यवहार लउ। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी मुबादेन अगमवक्तासे लोप्‍बा मुल ताम चुनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">“एनीगदे साङरो म्रापग्‍याम वाङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम घ्रेन म्रापग्‍याम वाङ्बारी सजिलो मी मुला तसैनोन थे म्रापग्‍याम नाश तबा ग्‍लारी धोमुला। चु म्रापग्‍याम वाङ्बा म्‍हिगदे चा ल्‍हानान मुला।</verse>
				<verse number="14">तर साङरो म्रापदेन जजाबा ग्‍यामसे भ्रमा जुकजुकधोनाला जुनी याङ्मुला। तसैनोन चु ग्‍यामरी भ्रबा म्‍हिगदे ल्‍हाना आरे।</verse>
				<verse number="15">“फट्टा अगमवक्तागदे म्राङ्सी होशियार तसी चिउ, थेनीगदे एनीगदे मुबा ग्‍लारी ग्‍यु ह्रङ् लसी खमुला, तर थेनीगदेला सेम चा लोङ्‌बा खबा फार्बा ह्रङ्‌बान तमुला।</verse>
				<verse number="16">एनीगदेसे रो च्‍यासी दोङ ङोसेबा ह्रङ् लसी थेनीगदे खाह्रङ्बा म्‍हि हिन्‍ना भिबा ताम थेनीगदेला गेग्‍यामसेन ङोसेला। पुजुला दोङग्‍याम अङगुर आथु ओच्‍छे देस्‍यला दोङग्‍यामनोन अञ्‍जीर आथु।</verse>
				<verse number="17">थेह्रङ् लसीन जम्‍मान ज्‍यबा दोङरी ज्‍यबान रो रोला। ओच्‍छे आज्‍यबा दोङरी आज्‍यबान रो रोला।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे ज्‍यबा दोङरी आज्‍यबा रो आरो ओच्‍छे आज्‍यबा दोङरीनोन ज्‍यबा रो आरो।</verse>
				<verse number="19">आज्‍यबा रो रोबा जम्‍मान दोङ थासी मेरी फर्ला।</verse>
				<verse number="20">चुह्रङ् लसीन थे अगमवक्तागदे खाह्रङ्बा म्‍हि हिन्‍ना भिबा ताम एनीगदेसे थेनीगदेला गेग्‍यामसेन ङोसेखम्‍ला।</verse>
				<verse number="21">“ङादा ‘प्रभु, प्रभु’ जे भिबा म्‍हिगदे स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सारी वाङ्बारी आम्‍याङ्। तर स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा ङाला आबासे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा म्‍हि जे वाङ्म्‍याङ्ला।</verse>
				<verse number="22">जमा धुइरी ल्‍हानान म्‍हिसे ङादा ‘प्रभु, ङन्‍से ह्राङला अधिकारग्‍याम परमेश्‍वरला ताम पाङ्बा आहिन? ओच्‍छे ह्राङला अधिकारग्‍याम ङन्‍से म्‍हङगदे ताप्‍बा आहिन? थेह्रङ् लसीन ङन्‍से ह्राङला अधिकारग्‍याम ल्‍हानान उदेकला गेगदे लबा आहिन?’ भिसी भिला।</verse>
				<verse number="23">जमा ङाइ थेनीगदेदा ‘एनीगदेदा ङाइ खाइमै ङोसेबा आरे। पाप गे लबा म्‍हिगदे, एनीगदे ङा मुबा ग्‍लाग्‍याम निउ’ भिसी पाङ्ला।</verse>
				<verse number="24">“थेतबासेलमा जुन म्‍हिसे ङाइ पाङ्बा ताम ङ्‌यान्‍सी थे अन्‍छार भ्रला, थे म्‍हि चा दिम स्‍होमा नुप्‍ना जग ख्‍वसी स्‍होबा बुद्धि मुबा म्‍हि ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="25">बुद्धि मुबा म्‍हिसे दिम स्‍होमा नुप्‍ना जग ख्‍वसी स्‍होबासे लमा लाबालुङसरदेन भाल बाढी खसी थे दिमरी टसैनोन थे दिम आफुप्‍नी।</verse>
				<verse number="26">तर जुन म्‍हिसे ङाइ पाङ्बा ताम थेःसी थे अन्‍छार गे आल, थे म्‍हि चा दिम स्‍होमा नुप्‍ना जग आख्‍वना स्‍होबा बुद्धि आरेबा मूर्ख म्‍हि ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="27">बुद्धि आरेबा मूर्ख म्‍हिसे दिम स्‍होमा नुप्‍ना जग आख्‍वना स्‍होला। तर लाबालुङसरदेन भाल बाढी खसी थे दिमरी टजी भिसम थे दिम फुप्‍सी ल्‍हानान नोक्‍सान तला।”</verse>
				<verse number="28">येशूसे चु ताम सुङ्सी जिन्‍माहेन्‍से थेरी मुबा म्‍हिगदे येशूसे लोप्‍बा म्राङ्सी उदेक तजी।</verse>
				<verse number="29">तिग्‍दा भिसम येशूसे थेनीगदेला यहूदी धर्मगुरुगदेसे लोप्‍बा ह्रङ् लसी आहिन, तर अधिकार मुबा म्‍हिसे ह्रङ् लसी लोप्‍बा मुबा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">येशू गङग्‍याम मार फेप्‍खमाहेन्‍से ल्‍हानान म्‍हिगदे येशूदेन छ्‌याम भ्रबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="2">थेनोन धुइरी कोरे खबा म्‍हि गिक येशूला ङामरी खसी येशूदा फ्‍या लजी। ओच्‍छे “प्रभु, ह्राङला सेम मुसम ह्राङसे ङादा खम्‍ना लखम्‍ला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="3">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा थुर्सी “ए खम्‍गै भिबा ङाला सेम मुला, ए खम्‍गो” भिसी सुङ्मैछ्‌याम थेला कोरे म्‍हाजी।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे येशूसे थेदा “एसे चु ताम खालैदा थापाङ्‍गो। बरु ए निसी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हिदा उन्‍गो। ओच्‍छे मोशासे कुल्‍बा अन्‍छार बलि फुल्‍गो। थेह्रङ् लजी भिसम म्‍हिगदेसे ए खम्‍जी भिसी था याङ्ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="5">येशू कफर्नहुम शहररी फेप्‍खमा रोमी कप्‍तान गिक खसी,</verse>
				<verse number="6">“प्रभु, ङाला नोकर काङ या चलब आतना स्‍हु खसी थलारी मुला” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="7">जमाहेन्‍से येशूसे कप्‍तानदा “ङा खसी थेदा खम्‍ना लला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="8">तर कप्‍तानसे येशूदा “प्रभु, ह्राङ ङाला दिमरी फेप्‍खबाधोनाला ङा आरे। थेतबासेलमा ह्राङसे चुग्‍यामसेन खम्‍गै भिसी सुङ्जे सुङ्सैनोन ङाला नोकर खम्‍ला।</verse>
				<verse number="9">तिग्‍दा भिसम ङाएनोन ङाला हाकिमला तहरी चिबा म्‍हि हिन्‍ना। ङाला तहरीनोन सिपाहीगदे मुला। ङाइ कोइदा निउ भिमा निमुला, कोइदा खउ भिमा खमुला। ओच्‍छे ङाला नोकरदा ङाइ चुह्रङ् लउ भिमा थेसे थेह्रङ्नोन लमुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="10">चु ताम थेःसी येशू उदेक तसी ह्राङदेन छ्‌याम भ्रबा म्‍हिगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, इस्राएल य्‍हुल्‍साला म्‍हिगदे न्‍हङरीनोन ङाइ चुह्रङ्बा घ्रेन विश्‍वास मुबा म्‍हि आस्‍याप्‍नी।</verse>
				<verse number="11">च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, स्‍यारदेन ल्‍हो जम्‍मान ग्‍लाग्‍याम अर्गु य्‍हुलला ल्‍हानान म्‍हिगदे खला। ओच्‍छे अब्राहाम, इसहाक, याकूबदेन छ्‌यामनोन स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सारी भोज चबारी चिला।</verse>
				<verse number="12">तर स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सारी चितोःबा ल्‍हानान इस्राएल य्‍हुल्‍साला म्‍हिगदे चा मङग्‍यार धोपधोप्‍बा ग्‍लारी भ्‍याङ्‍ला। थेरी क्राबा क्रिङ्बा लसी स्‍वा क्रेला।”</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से येशूसे थे कप्‍तानदा “ए निउ, एसे विश्‍वास लबा ह्रङ्नोन तगै” भिसी सुङ्जी। चुह्रङ् सुङ्बा धुइरीन थे नोकर खम्‍जी।</verse>
				<verse number="14">येशू पत्रुसला दिमरी धोखमाहेन्‍से पत्रुसला स्‍युमी छवा खसी म्‍हेर्सी चिबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="15">चु म्राङ्सी येशूसे थेला यारी थुर्जी, ओच्‍छे थेला छवा म्‍हाजी। जमाहेन्‍से थे रेःसी येशूदा क्‍योङ्बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="16">धिनी घल्‍माहेन्‍से म्‍हिगदेसे म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हिगदेदा येशू मुबा ग्‍लारी भजी। जमाहेन्‍से येशूसे म्‍हङदा बङ्‌सी थे म्‍हिगदेला ल्‍हुइग्‍याम ताप्‍जी। ओच्‍छे थेरी मुबा जम्‍मान आखम्‍बा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="17">येशूसे चुह्रङ् लबासे लमा यशैया अगमवक्तासे पाङ्बा ताम पूरा तजी। यशैया अगमवक्तासे, “य्‍हाङसे नातोःबा दुख थेसेन नाजी ओच्‍छे य्‍हाङला आखम्‍बागदेएनोन खम्‍ना लजी” भिसी पाङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="18">येशूसे ह्राङला क्‍युर्सीन ल्‍हानान म्‍हिगदे म्राङ्सी “य्‍हाङ समुन्‍द्रला क्‍याम्‍सङपट्टि निइ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="19">थे धुइरी यहूदी धर्मगुरु गिक खसी येशूदा “गुरु, ह्राङ खानङदमान फेप्‍सै ङाएनोन ह्राङदेन छ्‌याम निला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="20">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा “च्‍यागो, ल्‍हुन्‍दीगदे चिबारी ऊ मुला, ओच्‍छे चरागदे चिबारीनोन जङ मुला। तर परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिला मी ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍ला सुत्तै आरे” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="21">स्‍य्‍हान्‍दो चेला गिकसे येशूदा “प्रभु, ङाच्‍छा ङाला सिबा आबादा ल्‍हुसी ह्राङदेन छ्‌याम भ्रला” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="22">येशूसे थेदा “सिबागदेदा सिबागदे ह्रङ्बासेन ल्‍हुगै, तर ए चा ङादेन छ्‌याम भ्रउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="23">जमाहेन्‍से येशू दोँगारी क्रेःजी, ओच्‍छे थेला चेलागदेएनोन थेदेन छ्‌यामनोन निजी।</verse>
				<verse number="24">निबान लमा तिक्‍खुरीन समुन्‍द्ररी घ्रेन लाबालुङसर खजी। ओच्‍छे समुन्‍द्ररी छाल रेःसी छालसे दोँगा प्‍लिङ्‍बारी छ्‌याइजी। तर थे धुइरी येशू चा स्‍हिम्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="25">जमाहेन्‍से चेलागदे खसी “प्रभु, य्‍हाङ सिबारी छ्‌याइजी, जोगब लउ” भिसी येशूदा छिङ्जी।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदे तिग्‍दा लोङ्‌बा? खाइ एनीगदेला विश्‍वास?” भिसी सुङ्जी। ओच्‍छे येशू रेःसी लाबालुङसरदेन समुन्‍द्रला छालदा बङ्जी। जमाहेन्‍से लाबालुङसर म्‍हासी शान्‍त तजी।</verse>
				<verse number="27">चुह्रङ् तबा म्राङ्सी थेनीगदे उदेक तजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे “चु खाह्रङ्बा म्‍हि? चुसे कुल्‍बा ताम मी लाबालुङसरदेन समुन्‍द्रला छालसेनोन ङ्‌यान्‍बा चीम” भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ताम लजी।</verse>
				<verse number="28">येशू समुन्‍द्रला क्‍याम्‍सङपट्टि गदरा भिबा ग्‍लारी धोखमा म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हि न्‍ही धुर्साग्‍याम खबान लबा स्‍याप्‍जी। थे म्‍हि न्‍ही ल्‍हानान लोङ्‌बा खबा खाल्‍ला मुबासे लमा थे ग्‍याम खालै म्‍हि आभ्रमुबा।</verse>
				<verse number="29">थेनीगदेसे येशूदा म्राङ्सी क्रिङ्बान, “परमेश्‍वरला झा, ह्राङसे ङन्‍दा तिग लबारी म्‍हाइबा? ङन्‍ना धुइ आतमान ह्राङ ङन्‍दा नाश लबारी फेप्‍खबा हिन्‍ना?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="30">थेनीगदे मुबा ग्‍लाग्‍याम जजाकी क्‍याथाङ ढ्वागदे छबान मुबा।</verse>
				<verse number="31">थेतबासेलमा म्‍हङगदेसे येशूदा “चुदे ह्राङसे ङन्‍दा चुरी चिआपुङ्बा हिन्‍सम ङन्‍दा ढ्वागदे न्‍हङरी वाङ्पुङ्‍गो” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="32">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “निउ” भिसी सुङ्माहेन्‍से थेनीगदे थोन्‍सी ढ्वागदे न्‍हङरी वाङ्‌जी। जमाहेन्‍से जम्‍मान ढ्वागदे गङग्‍याम समुन्‍द्ररी छ्‌योङ्सी सिजी।</verse>
				<verse number="33">चुह्रङ् तबा म्राङ्सी ढ्वा छबा म्‍हिगदे यार्सी नाम्‍सारी निजी। ओच्‍छे म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हि न्‍हीदा तिग तिग तजी भिबा ताम जम्‍मादान थेःना लजी।</verse>
				<verse number="34">जमाहेन्‍से नाम्‍साला मुबा जति जम्‍मान म्‍हिगदे येशूदा स्‍याप्‍बारी खजी। ओच्‍छे येशूदा म्राङ्सी थे म्‍हिगदेसे “चु ग्‍लाग्‍याम फेप्‍गो” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से येशू दोँगारी क्रेःसी क्‍यामसङपट्टि फेप्‍जी, ओच्‍छे ह्राङलान शहररी दोःसी फेप्‍खजी।</verse>
				<verse number="2">म्‍हिगदेसे काङ या चलब आतबा कुज्‍या तसी म्‍हेर्सी चिबा म्‍हि गिकदा येशू मुबा ग्‍लारी भजी। येशूसे थेनीगदेला विश्‍वास म्राङ्सी थे कुज्‍या म्‍हिदा “कोला, भङ लउ, ङाइ एला पाप माफ लबा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="3">थेरी मुबा यहूदी धर्मगुरुगदे न्‍हङला कोइ कोइसे “चुसे मी ह्राङसे ह्राङदान परमेश्‍वर स्‍होसी ताम लबान मुला” भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ताम लजी।</verse>
				<verse number="4">येशूसे थेनीगदेला सेमला ताम था याङ्सी “एनीगदेसे तिग्‍दा चुह्रङ्बा नइबा ताम म्‍हन्‍बा?</verse>
				<verse number="5">‘एला पाप माफ तबा मुला’ भिबादेन ‘रेःसी भ्रउ’ भिबारी खजिबा चा सजिलो मुला?</verse>
				<verse number="6">तर परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा चु जम्‍बुलिङरी म्‍हिगदेला पापला दोष मेटब लबा अधिकार मुला भिसी ङाइ एनीगदेदा उन्‍ना” भिसी सुङ्जी। जमाहेन्‍से येशूसे थे कुज्‍या म्‍हिदा “ए रेःगो, ओच्‍छे एला तीबा नान्‍बा पुइसी दिमरी निउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="7">जमाहेन्‍से थे रेःसी ह्राङला दिमरी निजी।</verse>
				<verse number="8">चु म्राङ्सी थेरी मुबा म्‍हिगदे उदेक तजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे म्‍हिगदेदा चुह्रङ्बा शक्ति पिन्‍बा परमेश्‍वरला जयजयकार लजी।</verse>
				<verse number="9">येशू थेग्‍याम फेप्‍बान लबा धुइरी मत्ती भिबा म्‍हिदा तिरो दुइबा ग्‍लारी चिबान लबा म्राङ्जी, ओच्‍छे येशूसे थेदा “ङादेन छ्‌याम भ्रउ” भिसी सुङ्जी। जमाहेन्‍से थे रेःसी येशूदेन छ्‌याम भ्रजी।</verse>
				<verse number="10">येशू मत्तीला दिमरी सोल छ्‌योइबान लबा धुइरी तिरो दुइबा म्‍हिगदेदेन पापीगदेएनोन खसी येशूदेन येशूला चेलागदेदेन छ्‌याम चिसी चबान मुबा।</verse>
				<verse number="11">चु म्राङ्सी फरिसीगदेसे येशूला चेलागदेदा “एनीगदेला गुरु तिग्‍दा तिरो दुइबा म्‍हिगदे ओच्‍छे पापीगदेदेन छ्‌याम चिसी चबा?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="12">चु ताम थेःसी येशूसे “खम्‍बा म्‍हिगदेदा डाक्‍टर आतोः, तर आखम्‍बा म्‍हिगदेदा जे डाक्‍टर तोःला।</verse>
				<verse number="13">दाहेन्‍से एनीगदे निसी चु तामला अर्थ तिग हिन्‍ना घोबारी म्‍हाइगो, ‘च्‍यागो, ङाइ म्‍हाइबा चा बलिदान आहिन, तर एनीगदेसे स्‍य्‍हान्‍दोदा लबा दया हिन्‍ना।’ थेतबासेलमा परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा मुबा म्‍हिगदेदा आहिन, तर पापीगदेदा ङ्‌योइबारी ङा खबा हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="14">जमाहेन्‍से यूहन्‍नाला चेलागदे येशू मुबा ग्‍लारी खसी “ङन्‍देन फरिसीगदे फोइथान चिसी प्रार्थना लमुला, तर ह्राङला चेलागदे चा तिग्‍दा फोइथान चिसी प्रार्थना आलबा?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="15">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “म्‍हाछार जन्‍तीगदेदेन छ्‌याम मुतेधोना थेरी मुबागदेसे सुर्दा आल। तर म्‍हाछार थेनीगदेग्‍याम फेसी भोर्माहेन्‍से जे थेनीगदे सुर्दा तसी फोइथान चिला।</verse>
				<verse number="16">खालैसे बोक्‍टो क्‍वानरी छार क्‍वानगेनसे आख्‍या, छार क्‍वानगेनसे बोक्‍टो क्‍वान ख्‍याजी भिसम बोक्‍टो क्‍वान झन ढेला।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे खालै म्‍हिसेनोन ढिला बोक्‍टो ताङरी अङगुरला कलिलो निङगु आयु, चुदे युजी भिसम थे ताङ ढेसी अङगुरला निङगु ङेला। ओच्‍छे थे ताङएनोन गे आखेल्‍बा तला। तर अङगुरला कलिलो निङगु ढिला छार ताङरी युला ओच्‍छे न्‍हीनोन जोगब तला।”</verse>
				<verse number="18">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् सुङ्बान लबा धुइरी यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमला नेता गिक खजी। ओच्‍छे येशूदा फ्‍या लसी “दान्‍दे भर्खर ङाला झामे सिजी, तर ह्राङ फेप्‍खसी थेदा ह्राङसे थुर्जी भिसम थे सोला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="19">जमाहेन्‍से येशू स्‍हेङ्‌सी थे म्‍हिदेन छ्‌याम फेप्‍जी, ओच्‍छे येशूला चेलागदेएनोन येशूदेन छ्‌यामनोन निजी।</verse>
				<verse number="20">थेनोन धुइरी का निबा बेथासे स्‍याप्‍सी च्‍युक न्‍ही दिङ तबा म्रिङम्‍हेमे गिक ग्‍यापग्‍याम खसी येशूला क्‍वानला जोरी थुर्जी।</verse>
				<verse number="21">तिग्‍दा भिसम “ङाइ येशूला क्‍वान थुर्बारी जे म्‍याङ्‍सम ङा खम्‍ला” भिसी थेसे सेम सेमरी म्‍हन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="22">फ्‍लिक दोःसी च्‍यामा येशूसे थे म्रिङम्‍हेमेदा म्राङ्जी। ओच्‍छे येशूसे थेदा “भङ लउ, माइ! एला विश्‍वाससे लमा ए खम्‍बा मुला” भिसी सुङ्मैछ्‌याम थे म्रिङम्‍हेमे खम्‍जी।</verse>
				<verse number="23">येशू थे नेताला दिमरी धोखमा थेरी बाँसुरी ह्राप्‍बा म्‍हिगदेदेन हल्‍ली खल्‍ली लसी चिबा म्‍हिगदे म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="24">चु म्राङ्सी येशूसे जम्‍मादान “एनीगदे जम्‍मान मङग्‍यार थोन्‍गो। तिग्‍दा भिसम माइ सिबा आरे, तर म्‍हेर्सी चिबा मुला” भिसी सुङ्जी। चु ताम थेःसी थेरी मुबा म्‍हिगदेसे खिसी लसी ङेःजी।</verse>
				<verse number="25">थेरी मुबा म्‍हिगदे मङग्‍यार थोन्‍माहेन्‍से येशू दिम न्‍हङरी वाङ्‌जी। ओच्‍छे थे माइला यारी चुङ्सी थीजी। थीमैछ्‌याम थे माइ डोङ रेःजी।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से चु ताम थे य्‍हुल्‍साला जम्‍मान ग्‍लारी थेःजी।</verse>
				<verse number="27">येशू थेग्‍याम फेप्‍बान लबा धुइरी मी आम्राङ्बा म्‍हि न्‍हीसे “दाऊद ग्‍लेला सन्‍तान, ङन्‍दा दया लउ” भिसी क्रिङ्बान येशूला लिच्‍छा लिच्‍छा खजी।</verse>
				<verse number="28">येशू दिम न्‍हङरी वाङ्माहेन्‍से थे मी आम्राङ्बा म्‍हि न्‍हीएनोन येशू मुबा ग्‍लारी खजी। जमाहेन्‍से येशूसे थेन्‍नीदा “ङाइ खम्‍ना लबारी खम्‍ला भिसी एनीगदेदा विश्‍वास मुला?” भिसी ङ्‌योइमा थेन्‍नीसे “मुला, प्रभु” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="29">जमाहेन्‍से येशूसे थेन्‍नीला मीरी थुर्सी “एनीगदेसे विश्‍वास लबासे लमा एनीगदे खम्‍बा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="30">येशूसे चुह्रङ् सुङ्मैछ्‌याम थेन्‍नीसे म्राङ्जी। जमाहेन्‍से येशूसे थेन्‍नीदा “च्‍यागो, चु ताम खालैदान थापाङ्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="31">तसैनोन थेनीगदे निसी जम्‍मान ग्‍लारी येशूला बारेरी थेःना लजी।</verse>
				<verse number="32">थे म्‍हि न्‍ही निबारी छ्‌याइमा म्‍हिगदेसे म्‍हङसे स्‍याप्‍सी ताइ दोबा म्‍हि गिकदा येशू मुबा ग्‍लारी भजी।</verse>
				<verse number="33">येशूसे म्‍हङदा ताप्‍मैछ्‌याम थे ताइ दोबा म्‍हिसे ताम पाङ्‌बारी छ्‌याइजी। चु म्राङ्सी थेरी मुबा म्‍हिगदे उदेक तसी “चुह्रङ्बाम ङन्‍से इस्राएल य्‍हुल्‍साला म्‍हिगदे न्‍हङरी खाइमै म्राङ्बा आरेबा” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="34">तर फरिसीगदेसे चा “चु म्‍हिसे मी म्‍हङगदेला ग्‍लेला शक्तिग्‍याम म्‍हङ ताप्‍बा हिन्‍ना” भिसी भिबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="35">जमाहेन्‍से येशूसे यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी लोप्‍बादेन परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लजी। ओच्‍छे जम्‍मान थरीला रोगसे स्‍याप्‍बादेन आखम्‍बा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लबान शहरदेन नाम्‍सा नाम्‍सारी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="36">म्‍हिला हुल म्राङ्सी येशूदा ल्‍हानान दया रेःजी, तिग्‍दा भिसम थेनीगदे खालैसे आच्‍याना दुख याङ्बा गोठालो आरेबा ग्‍युगदे ह्रङ्‌बान मुबा।</verse>
				<verse number="37">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदा “च्‍यागो, बाली मी ल्‍हानान मिन्‍बा मुला, तर बाली दुइबा म्‍हिगदे ल्‍हाना आरे।</verse>
				<verse number="38">थेतबासेलमा बाली दुइबा म्‍हिगदे पुइखउ भिसी बालीला दोप्‍ता प्रभुदेन छ्‌याम प्रार्थना लउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">येशूसे ह्राङला च्‍युक न्‍ही चेलागदेदा ङ्‌योइसी जम्‍मान थरीला रोगसे स्‍याप्‍सी आखम्‍बागदेदा खम्‍ना लबादेन म्‍हङगदेदा ताप्‍बा अधिकार पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="2">येशूला मुल चेलागदे चुनोन हिन्‍ना, जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा पत्रुस भिबा सिमोनदेन थेला आले अन्‍द्रियास, जब्‍दियाला झा याकूबदेन याकूबला आले यूहन्‍ना,</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे फिलिपदेन बारथोलोमाइ, थोमादेन तिरो दुइबा मत्ती, अल्‍फयसला झा याकूबदेन थेदियस,</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे सिमोन चु सिमोनदा ह्राङला य्‍हुल्‍सादा माया लसी ह्राङला य्‍हुल्‍साला लागिरी ज्‍याननोन पिन्‍खम्‍बा म्‍हि भिसी भिमुबा। ओच्‍छे यहूदा इस्‍करियोत, चुनोन यहूदा इस्‍करियोतसे लिच्‍छा येशूदा चुङ्सी म्‍हिगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="5">येशूसे ह्राङला च्‍युक न्‍ही मुल चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी कुल्‍सी पुइजी, “एनीगदे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदेन सामरीगदेला शहररी थानिउ।</verse>
				<verse number="6">बरु एनीगदे गोठालो आरेबा ग्‍युगदे ह्रङ् तसी भ्रबा इस्राएलीगदे मुबा ग्‍लारी निउ।</verse>
				<verse number="7">ओच्‍छे ‘स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सा खसी जिन्‍बा मुला’ भिसी पाङ्‍गो।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे आखम्‍बा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लबादेन सिबा म्‍हिगदेदा सोना लउ। थेह्रङ् लसीन कोरे खबागदेदा खम्‍ना लबादेन म्‍हङगदे ताप्‍गो। एनीगदेसे ओह्रङ्नोन याङ्बा स्‍हे एनीगदेसेएनोन ओह्रङ्नोन पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="9">एनीगदेसे म्‍हर म्‍हुइदेन टाङगा तिगै थाभोर्गो।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे एनीगदेसे ग्‍यामला लागिरी पोबा क्‍वानदेन झोला ओच्‍छे लखमदेन कडी तिगै थाभोर्गो। तिग्‍दा भिसम गे लबा म्‍हिसे ज्‍याला याङ्तोःमुला।</verse>
				<verse number="11">“एनीगदे शहररी निसै नाम्‍सारी निसै ङाच्‍छा थेरी एनीगदेदा मान लबा म्‍हि खाल चीम थे म्‍हाइगो। ओच्‍छे एनीगदे थेग्‍याम आनितेधोना थेरीन चिउ।</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे थे दिमरी वाङ्मा एनीगदेसे थे दिमला म्‍हिदा “परमेश्‍वरला शान्‍ति एनीगदेदेन छ्‌याम तगै” भिसी पाङ्‍गो।</verse>
				<verse number="13">थे दिमला म्‍हिसे एनीगदेदा मान लजी भिसम थे दिमला म्‍हिसे शान्‍ति याङ्‌गै। चुदे थे दिमला म्‍हिसे एनीगदेदा मान आलनी भिसम थे दिमला म्‍हिसे शान्‍ति थायाङ्‍गै।</verse>
				<verse number="14">ओच्‍छे खालैसे एनीगदेला ताम आङ्‌यान्‍ना मान आलनी भिसम थे दिमदेन शहरग्‍याम थोन्‍बा धुइरी ह्राङला काङला धुलु खर्सी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="15">च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, परमेश्‍वरसे निसाफ लबा धिनकुनु थे शहरला म्‍हिगदेला गति भन्‍दा मी सदोमदेन गमोरा शहरला म्‍हिगदेला गति नाखम्‍बा तला।</verse>
				<verse number="16">“च्‍यागो, ङाइ एनीगदेदा फार्बागदेला गुङरी ग्‍युदा पुइबा ह्रङ् लसी पुइला। थेतबासेलमा एनीगदे पुख्री ह्रङ्‌बा चलाक ओच्‍छे ढुकुर ह्रङ् सोजो तसी भ्रउ।</verse>
				<verse number="17">तर एनीगदे म्‍हिगदे म्राङ्सी होशियार तउ, तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे एनीगदेदा चुङ्सी अदालतरी भोर्ला। ओच्‍छे यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी भोर्सी एनीगदेदा कोर्रासे तोबा ग्‍याङ्‍बा लला।</verse>
				<verse number="18">ङादा विश्‍वास लबासे लमा थेनीगदेसे एनीगदेदा अञ्‍चलाधीशदेन ग्‍लेला ङाच्‍छापट्टि भोर्ला। एनीगदे थेनीगदेदेन अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला लागिरी ङाला साक्षी दोला।</verse>
				<verse number="19">थेनीगदेसे चुङ्सी भोर्सैनोन खाह्रङ् लसी जोहाब पिन्‍से भिसी एनीगदेसे धन्‍दा सुर्दा लआतोः। तिग्‍दा भिसम थे धुइरी खाह्रङ् लसी पाङ्तोःबा थे ताम एनीगदेदा लोप्‍सी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">तिग्‍दा भिसम थे धुइरी एनीगदेसे पाङ्बा आहिन, तर परमेश्‍वर आबाला आत्‍मासेन एनीगदेग्‍याम पाङ्ला।</verse>
				<verse number="21">“ह्राङलान ज्‍योज्‍यो आलेसे ह्राङलान ज्‍योज्‍यो आलेदा साइपुङ्ला। थेह्रङ् लसीन आबासे कोलागदेदा साइपुङ्ला, ओच्‍छे कोलागदेसे आबा आमाला बिरोध लसी साइपुङ्ला।</verse>
				<verse number="22">ओच्‍छे ङादा विश्‍वास लबासे लमा एनीगदेदा जम्‍मासेन हेला लला। तर जुन म्‍हिसे जस्‍तोन दुख तसैनोन ह्राङ आसितेधोना ङादा विश्‍वास लबा आख्‍ला थेसे थार्बा याङ्ला।</verse>
				<verse number="23">म्‍हिगदेसे एनीगदेदा नाम्‍सा गिकरी दुख पिन्‍जी भिसम एनीगदे अर्गु नाम्‍सारी यार्गो। च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि खबा भन्‍दा ङाच्‍छा एनीगदे इस्राएलला जम्‍मान नाम्‍सारी धोआखम।</verse>
				<verse number="24">“च्‍यागो, गुरु भन्‍दा चेला घ्रेन आत, ओच्‍छे मालिक भन्‍दा नोकरएनोन घ्रेन आत।</verse>
				<verse number="25">चेला ह्राङला गुरु ह्रङ्‌बा दोबादेन नोकर ह्राङला मालिक ह्रङ्‌बा दोबान ठीक मुला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे ङा दिमला मुल म्‍हिदाम म्‍हङला ग्‍ले बालजिबुल भिला भिसम झन ङाला म्‍हेमेगदेदा मी तिग भिला?</verse>
				<verse number="26">“थेतबासेलमा थेह्रङ्बा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम थालोङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम घप्‍सी आम्राङ्बा स्‍हे तिगै आरे, ओच्‍छे छुम्‍सी था आयाङ्बा स्‍हे तिगै आरे।</verse>
				<verse number="27">जुन ताम ङाइ एनीगदेदा धोपधोपरी पाङ्बा मुला, थे ताम एनीगदेसे य्‍हालरी पाङ्‍गो, ओच्‍छे जुन ताम एनीगदेसे थेःला, थे ताम एनीगदेसे दिमला धुरीग्‍याम थेःना लउ।</verse>
				<verse number="28">ओच्‍छे एनीगदेला ल्‍हुइदा साइसी आत्‍मादा चा तिगै लबारी आखम्‍बा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम थालोङ्‍गो। तर ल्‍हुइदेन आत्‍मा न्‍हीदान साइसी नर्गरी धोना लखम्‍बा परमेश्‍वरदेन छ्‌याम जे लोङ्‍गो।</verse>
				<verse number="29">डबल गिकरी च्‍युर्गन न्‍ही याङ्मुला। तसैनोन एनीगदेला परमेश्‍वर आबासे सेम आलनी भिसम थे च्‍युर्गनगदे न्‍हङला गिकएनोन आसि।</verse>
				<verse number="30">एनीगदेला थोबोरी क्रा गाते मुला भिबा ताम सुत्तै परमेश्‍वरदा था मुला।</verse>
				<verse number="31">थेतबासेलमा एनीगदे थालोङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम थे ल्‍हानान च्‍युर्गनगदे भन्‍दा मी एनीगदे ल्‍हानान घ्रेन मुला।</verse>
				<verse number="32">“थेतबासेलमा जुन म्‍हिसे ङादा म्‍हिला ओन्‍छाङरी सेमहेन्‍से प्रभु भिसी पाङ्ला, ङाएनोन स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा आबाला ङाच्‍छा थेदा ङाला म्‍हि भिसी भिला।</verse>
				<verse number="33">तर जुन म्‍हिसे म्‍हिगदेला ओन्‍छाङरी ङादा ङाइ थेदा ङोसेबा आरे भिसी भिला, ङाइएनोन थेदा स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा ङाला आबाला ङाच्‍छा ङोसेबा आरे भिसी भिला।</verse>
				<verse number="34">“ङा जम्‍बुलिङरी म्‍हिगदेदा ढिक्‍ना लबारी खबा हिन्‍ना भिसी थाम्‍हन्‍गो। तिग्‍दा भिसम ङा म्‍हिगदेदा ढिक्‍ना लबारी आहिन, तर थेनीगदे न्‍हङरी छेना लबारी खबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="35">तिग्‍दा भिसम ‘ङा आबाला बिरोधरी झा, आमाला बिरोधरी झामे ओच्‍छे स्‍युमीला बिरोधरी चाङ रेःना लबारी खबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="36">म्‍हिला शत्रु चा ह्राङलान म्‍हेमेगदे न्‍हङ‍ग्‍याम थोन्‍ना।’</verse>
				<verse number="37">“जुन म्‍हिसे ङादा भन्‍दा ह्राङला आबा आमादेन कोलागदेदा माया लला, थे म्‍हि ङाला चेला दोबारी आखम।</verse>
				<verse number="38">ओच्‍छे जुन म्‍हिसे आसितेधोना ह्राङला दुख ह्राङसेन नासी ङादेन छ्‌याम आभ्र, थे म्‍हि ङाला चेला दोबाधोनाला आरे।</verse>
				<verse number="39">जुन म्‍हिसे ह्राङला ज्‍यान जोगब लबारी म्‍हाइला थे म्‍हिसे जुकजुकधोनाला जुनी आयाङ्। तर ङाला लागिरी ज्‍याननोन पिन्‍खम्‍बा म्‍हिसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला।</verse>
				<verse number="40">“एनीगदेदा मान लबा म्‍हिगदेसे ङादाएनोन मान लला। ओच्‍छे ङादा मान लबागदेसे ङादा पुइखबादाएनोन मान लला।</verse>
				<verse number="41">जुन म्‍हिसे अगमवक्तादा ‘अगमवक्ता’ भिसी मान लला, थेसेनोन अगमवक्तासे याङ्बा ह्रङ्‌बान इनाम याङ्ला। थेह्रङ् लसीन जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हिदा ‘परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि’ भिसी मान लला, थेसेनोन थे परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हिसे याङ्बा ह्रङ्‌बान इनाम याङ्ला।</verse>
				<verse number="42">च्‍यागो, खालैसे चुगदे न्‍हङला गिकदा ङाला चेला भिसी सिम्‍बा क्‍युइ जे थुङ्बारी पिन्‍सैनोन थेसे याङ्तोःबा इनाम याङ्ला।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">येशूसे ह्राङला च्‍युक न्‍ही चेलादा चुह्रङ् सुङ्सी जिन्‍माहेन्‍से गालील अञ्‍चलला नाम्‍सागदेरी परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार लोप्‍बारीदेन थेःना लबारी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="2">थे धुइरी बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍ना झ्‍याल्‍खानरी मुबा। थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टसे लबा गेला बारेरी थेःसी यूहन्‍नासे ह्राङला चेलागदेदा “ङन्‍से फेप्‍खला भिसी आश लसी चिबा थार्बा पिन्‍बा ग्‍ले ह्राङनोन हिन्‍ना कि स्‍य्‍हान्‍दो खालैदा भ्रान्‍तोःबा हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइबारी थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट मुबा ग्‍लारी पुइजी।</verse>
				<verse number="3"></verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे थेःबादेन म्राङ्बा ताम निसी यूहन्‍नादा पाङ्सी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="5">मी आम्राङ्बागदेला मी म्राङ्ना लबा मुला, कुज्‍यादेन कोरे खबा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लबा मुला, नाब्‍यङ आथेःबागदेदा थेःना लबा मुला, सिबागदेदा सोना लबा मुला, ओच्‍छे प्राङबोगदेदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लबान मुला।</verse>
				<verse number="6">जुन म्‍हिसे शङ्का आलना विश्‍वास लला, थे म्‍हिसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला।”</verse>
				<verse number="7">थेनीगदे निमाहेन्‍से येशूसे थेरी मुबा म्‍हिगदेदा यूहन्‍नाला बारेरी सुङ्बारी छ्‌याइजी, “एनीगदे तोङतोङबा ग्‍लारी तिग च्‍याबारी निबा मुबा? तिग लाबासे य्‍होङ्बा मा दोङ च्‍याबारी निबा हिन्‍ना?</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे एनीगदे तिग च्‍याबारी थोन्‍बा मुबा? ज्‍यबा ज्‍यबा क्‍वान क्‍वान्‍बा म्‍हिदा च्‍याबारी? च्‍यागो, ज्‍यबा ज्‍यबा क्‍वान क्‍वान्‍बा म्‍हिगदे मी ग्‍लेखाङरी जे चिमुला।</verse>
				<verse number="9">एनीगदे तिग च्‍याबारी निमुबा? तिग अगमवक्तादा च्‍याबारी निबा आहिन? हिन्‍ना, ङाइ पाङ्ला एनीगदेसे स्‍य्‍हान्‍दो अगमवक्तागदे भन्‍दा घ्रेन म्‍हि गिक म्राङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="10">चुनोन यूहन्‍नाला बारेरी परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, ‘च्‍यागो, ङाइ ङाला समाचार भोर्बा म्‍हिदा एला ङाच्‍छा ङाच्‍छा पुइला। थेसे एला लागिरी ग्‍याम स्‍होला।’</verse>
				<verse number="11">“च्‍यागो, दान्‍देधोना बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍ना भन्‍दा घ्रेन म्‍हि खालैनोन न्‍हबा आरे। तसैनोन जुन म्‍हि स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सारी जम्‍मान भन्‍दा जजा मुला, थे बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍ना भन्‍दा घ्रेन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍नाला धुइहेन्‍से दान्‍देधोना थेःना लबा स्‍वर्गला य्‍हुल्‍साला बारेरी ल्‍हानान गे तबा मुला। तर ह्राङसे ह्राङदान शक्तिशाली म्‍हन्‍बा म्‍हिगदे चा ह्राङलान भङसे स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सारी वाङ्बारी म्‍हाइबा मुला।</verse>
				<verse number="13">तिग्‍दा भिसम यूहन्‍नाला धुइधोना परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमदेन जम्‍मान अगमवक्तागदेसे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला बारेरी पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="14">एनीगदेसे अगमवक्तागदेसे पाङ्बा ताम विश्‍वास लबा हिन्‍सम थेनीगदेसे खाल भिसी पाङ्बा एलिया चा चुनोन यूहन्‍ना हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">जुन म्‍हिदा ङ्‌यान्‍बा सेम मुला, थेसे ङ्‌यान्‍सी घोउ।</verse>
				<verse number="16">“दान्‍देला म्‍हिगदेदा ङाइ खाह्रङ् लसी घोना लसे? थेनीगदे मी ग्‍यामरीक्‍यार क्‍लाङ्बा कोलागदे ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। थेनीगदेसे ह्राङला ह्रोगदेदा ङ्‌योइसी चुह्रङ् भिमुला,</verse>
				<verse number="17">‘ङन्‍से एनीगदेला लागिरी बाँसुरी ह्राप्‍सी पिन्‍जी, तर एनीगदे आस्‍य्‍हनी। ओच्‍छे ङन्‍से दुखला व्‍हाइ गोजी, तर एनीगदे आक्रानी।’</verse>
				<verse number="18">चुह्रङ् लसीन यूहन्‍नासे अङगुरला निङगु आथुङ्ना फोइथान चिसी प्रार्थना लमुबा, जमा म्‍हिगदेसे ‘थेदा म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हि’ भिसी भिबा मुबा।</verse>
				<verse number="19">परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि चा चबा थुङ्बा लसी भ्रजी। थेतबासेलमा म्‍हिगदेसे ङादा ‘च्‍यागो, ल्‍हानान चबा स्‍हेदेन ल्‍हानान निङगु कासी ङ्‌य्‍होइसी भ्रबा, तिरो दुइबादेन पापीगदेला ह्रो’ भिसी भिमुला! तर परमेश्‍वरला बुद्धिग्‍याम गे लबा म्‍हिदा थेसे लबा गेगदेग्‍यामसेन थे ठीक हिन्‍ना भिसी था याङ्ला।”</verse>
				<verse number="20">जमाहेन्‍से जुन जुन नाम्‍सारी येशूसे ल्‍हानान उदेकला गेगदे लबा मुबा, थे नाम्‍साला म्‍हिगदेदा दाहेन्‍से ज्‍यबा तसेला आरे भिसी सुङ्बारी छ्‌याइजी, तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि आदोःनी।</verse>
				<verse number="21">“खोराजीनदेन बेथसेदाला म्‍हिगदे, एनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्ला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेला नाम्‍सारी लबा ह्रङ्‌बा उदेकला गेगदे टुरोसदेन सीदोन शहररी लबा हिन्‍सम ओन्‍मान थेनीगदेसे बोरा क्‍वान्‍सी मेफ्रा फोर्सी ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःसेला मुबा।</verse>
				<verse number="22">तर एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, परमेश्‍वरसे निसाफ लबा धुइरी एनीगदेला दुख भन्‍दा टुरोसदेन सीदोनला म्‍हिगदेला दुख नाखम्‍बा तला</verse>
				<verse number="23">कफर्नहुमला म्‍हिगदे, तिग एनीगदे स्‍वर्गरीन धोला भिसी म्‍हन्‍मुला? आधो! एनीगदेदा मी नर्गरी भ्‍याङ्‍ला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेला गुङरी लबा उदेकला गेगदे सदोमरी लबा हिन्‍सम थे नाम्‍सा तिनीधोना चिसेला मुबा।</verse>
				<verse number="24">च्‍यागो, परमेश्‍वरसे निसाफ लबा धुइरी सदोमला म्‍हिगदेसे भन्‍दा एनीगदेसे ल्‍हानान सजाय याङ्ला?”</verse>
				<verse number="25">थे धुइरी येशूसे चुह्रङ् भिसी प्रार्थना लजी, “मुदेन जम्‍बुलिङला प्रभु आबा, ह्राङदा धन्‍यवाद मुला, तिग्‍दा भिसम ह्राङसे ज्ञान बुद्धि मुबा म्‍हिगदेदेन सेबा घोबा म्‍हिगदेग्‍याम छुम्‍सी थान्‍बा ताम तिगै आसेबा म्‍हिगदेदा उन्‍सी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="26">हिन्‍ना आबा, चुह्रङ् लमान ह्राङ ताङ्जी।</verse>
				<verse number="27">“ङाला आबासे ङादा जम्‍मान स्‍हे जिम्‍मा पिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा झा खाल हिन्‍ना भिसी आबादा बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालैदान था आरे। थेह्रङ् लसीन आबा खाल भिसी झादेन झासे आबादा ङोसेना लबा म्‍हिगदेसे बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालैदान आबा खाल हिन्‍ना भिसी था आरे।</verse>
				<verse number="28">“धोइ पुइसी ब्‍लप्‍बा म्‍हिगदे, ङा मुबा ग्‍लारी खउ, ङाइ एनीगदेला ब्‍लप्‍बा साल्‍ना लला।</verse>
				<verse number="29">ङाला जुवा पुइसी ङाग्‍याम लोप्‍गो, तिग्‍दा भिसम ङाला सेम ङेम्‍बादेन दयासे प्‍लिङ्बा मुला। थेतबासेलमा एनीगदेला सेमरी शान्‍ति तला।</verse>
				<verse number="30">तिग्‍दा भिसम ङाइ काप्‍बा जुवा सजिलो मुला, ओच्‍छे ङाइ काप्‍बा धोइ याङ्बा मुला।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">येशूदेन थेला चेलागदे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु बु‍ग्‍याम फेप्‍बान मुबा। थे धुइरी फोख्रेन्‍बासे लमा थेला चेलागदेसे ग्‍वाला नम थुसी चबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="2">थेनीगदेसे चुह्रङ् लबा म्राङ्सी फरिसीगदेसे येशूदा “च्‍यागो, ह्राङला चेलागदेसे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु लबारीन आतबा गे लजी” भिसी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="3">जमाहेन्‍से थेनीगदेदा येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “दाऊददेन थेला ह्रोगदेदा फोख्रेन्‍बा धुइरी थेनीगदेसे तिग लजी? तिग एनीगदेसे खाइमै परमेश्‍वरला बचन पढब लबा आरे?</verse>
				<verse number="4">थे धुइरी दाऊदसे परमेश्‍वरला दिमरी वाङ्सी परमेश्‍वरदा फुल्‍बा गेङ भसी ह्राङला ह्रोगदेदेन छ्‌याम ढिक्‍सी चजी। थे गेङ थेनीगदेसे चबारीन आतमुबा। तिग्‍दा भिसम थे गेङ परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हिसे जे चबारी तमुबा।</verse>
				<verse number="5">ओच्‍छे एनीगदेसे परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम पढब लबा आरे? ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनुएनोन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हिगदेसे गे लमुला, तसैनोन थेनीगदेसे पाप लबा मुला भिसी आम्‍हन्‍मुला।</verse>
				<verse number="6">तर एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, परमेश्‍वरला मन्‍दिर भन्‍दा घ्रेन चुरी स्‍य्‍हान्‍दो खालै मुला।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा ‘ङाइ म्‍हाइबा चा बलिदान आहिन, तर एनीगदेसे स्‍य्‍हान्‍दोदा लबा दया हिन्‍ना’ भिसी बचनरी भ्रिबा ताम घोबा हिन्‍सम एनीगदेसे तिगै दोष आरेबा म्‍हिदा दोष आलसेला मुबा।</verse>
				<verse number="8">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनना प्रभु हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="9">थेग्‍याम येशू यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="10">थेरी या गिक खर्बा म्‍हि मुबा। फरिसीगदेसे येशूदा दोष लबाला लागिरी “तिग ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु खालै म्‍हिदा खम्‍ना लबा ठीक हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदे न्‍हङ‍री खालैला ग्‍यु गिक ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु व्‍हाङरी ताइजी भिसम एसे थे ग्‍युदा आतेःना थेह्रङ्नोन थान्‍ना?</verse>
				<verse number="12">एनीगदेसे ग्‍युदा मी तेःमुला भिसम म्‍हि ग्‍यु भन्‍दा घ्रेन आहिन? थेतबासेलमा ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु खालैदा ज्‍यबा लबा ठीक हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से येशूसे थे म्‍हिदा “एला या तन्‍गब लउ” भिसी सुङ्माहेन्‍से थेसे या तन्‍गब लजी। तन्‍गब लमैछ्‌याम थेला या अर्गु या ह्रङ्‌बान ज्‍यबा तजी।</verse>
				<verse number="14">जमाहेन्‍से फरिसीगदे थेग्‍याम थोन्‍सी निजी, ओच्‍छे येशूदा खाह्रङ् लसी साइबा भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी सल्‍लाह लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="15">फरिसीगदेला ताम था याङ्सी येशू थेग्‍याम फेप्‍जी। जमाहेन्‍से म्‍हिला हुलएनोन येशूदेन छ्‌यामनोन खजी, ओच्‍छे येशूसे आखम्‍बा जम्‍मान म्‍हिगदेदा खम्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="16">तर येशूसे थे म्‍हिला ल्‍हुइरी मुबा म्‍हङदा “च्‍यागो, ङा परमेश्‍वरला झा हिन्‍ना भिसी खालैदा थापाङ्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="17">यशैया भिबा अगमवक्तासे पाङ्बा ताम पूरा तबारीन येशूसे चुह्रङ् सुङ्बा हिन्‍ना। यशैया अगमवक्ताग्‍याम परमेश्‍वरसे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला,</verse>
				<verse number="18">“ङाइ धम्‍बा ङादा तेन्‍बा म्‍हि म्राङ्सी ङा ताङ्‍बा मुला। ओच्‍छे थेदा ङाइ माया लसी ङाला आत्‍मा थेथोरी थान्‍सी पिन्‍बा मुला, थेसे ङाइ लबा निसाफला बारेरी जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदेदा पाङ्ला।</verse>
				<verse number="19">थे छेबा बङ्बा लसी आभ्र ओच्‍छे ल्‍हानान क्रिङ्सीएनोन आभ्र। थेतबासेलमा थे ग्‍यामरीक्‍यार क्रिङ्सी भ्रबा खालैसे आथेः।</verse>
				<verse number="20">थिबा मादा आक्‍युइना जोगब लसी थान्‍बा ह्रङ् लसी दुखरी मुबा म्‍हिगदेदा थेसे जोगब लसी थान्‍ना। थेह्रङ् लसीन छ्‌युगु जिन्‍सी सिबारी छ्‌याइबा नाङसलदा सिआपुङ्बा ह्रङ् लसी थेसे विश्‍वासरी कमजोर तबा म्‍हिगदेदाएनोन जोगब लसी थान्‍ना। ओच्‍छे जम्‍मादान ठीक निसाफ लसी थार्ना लला।</verse>
				<verse number="21">थेतबासेलमा जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदेसे थेथोरी आश लला।”</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से म्‍हिगदेसे म्‍हङसे स्‍याप्‍सी ताइ दोबादेन मी आम्राङ्बा म्‍हि गिकदा येशू मुबा ग्‍लारी भजी। येशूसे थेदा खम्‍ना लजी, जमाहेन्‍से थेसे म्राङ्‌खम्‍जी तामएनोन पाङ्‍खम्‍जी।</verse>
				<verse number="23">चु म्राङ्सी थेरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदे उदेक तसी “चु दाऊद ग्‍लेला सन्‍ताननोन हिन्‍ना?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="24">तर चुह्रङ्बा ताम थेःसी फरिसीगदेसे येशूदा “चु म्‍हिसे मी म्‍हङगदेला ग्‍ले बालजिबुलला शक्तिग्‍याम जे म्‍हङगदे ताप्‍बा हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="25">तर थेनीगदेला सेमला ताम था याङ्सी येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, जुन य्‍हुल्‍साला म्‍हिगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री तोबा छेबा लला थे य्‍हुल्‍सा नाश तला, ओच्‍छे दिम गिकलान म्‍हिएनोन ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री आढिक्‍नी भिसम थे दिमएनोन फुप्‍ला।</verse>
				<verse number="26">थेतबासेलमा शैतानसे शैतानदान ताप्‍जी भिसम थेनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री फेला। थेह्रङ् लजी भिसम थेनीगदेला य्‍हुल्‍सा खाह्रङ् लसी टुला?</verse>
				<verse number="27">ङाइ बालजिबुलला शक्तिग्‍याम म्‍हङ ताप्‍मुला भिसम एनीगदेला चेलागदेसे चा खाल्‍ला शक्तिग्‍याम म्‍हङ ताप्‍बा हिन्‍ना? थेतबासेलमा एनीगदेला गल्‍ती थेनीगदेसेन उन्‍ना।</verse>
				<verse number="28">तर ङाइ परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम म्‍हङ ताप्‍बा मुला भिसम एनीगदेला गुङरी परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा खसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="29">“भङ्‍बा म्‍हिला दिमरी वाङ्सी ङाच्‍छा थे म्‍हिदा आखीना खालैसे थेला धन सम्‍पत्ति य्‍हो लखम्‍ला? थे भङ्‍बा म्‍हिदा खीमाहेन्‍से जे थेसे थेला धन सम्‍पत्ति भोर्खम्‍ला।</verse>
				<verse number="30">“जुन म्‍हि ङादेन छ्‌याम आढिक, थे म्‍हि ङाला बिरोधी तला। ओच्‍छे जुन म्‍हिसे ङा मुबा ग्‍लारी म्‍हिगदे आभ, थे म्‍हिसे ङाला बिरोधरी गे लला।</verse>
				<verse number="31">थेतबासेलमा म्‍हिगदेसे जस्‍तोन पाप गेदेन पाप तामगदे लसैनोन थेनीगदेदा माफ लला। तर परमेश्‍वरला आत्‍मादा बिरोध लसी पाप ताम लबा म्‍हिसे खाइमै माफ आयाङ्।</verse>
				<verse number="32">थेह्रङ् लसीन खालै म्‍हिसे परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा बिरोध लसी ताम पाङ्सै थेसे माफ याङ्ला। तर परमेश्‍वरला आत्‍मादा बिरोध लसी ताम पाङ्जी भिसम थेदा दान्‍देला धुइरी माफ आल, लिच्‍छाला जुनीरीनोन माफ आयाङ्।</verse>
				<verse number="33">“ज्‍यना लसी सयार लबा दोङरी ज्‍यना लसीन रोला। ओच्‍छे ज्‍यना लसी सयार आलबा दोङरी ज्‍यना लसी आरो। थेतबासेलमा सयार लजीम कि आलजीम भिबा ताम रोग्‍यामसेन था तला।</verse>
				<verse number="34">पुख्रीला कोलागदे, एनीगदेला सेमरीन पाप मुला भिसम खाह्रङ् लसी ज्‍यबा ताम पाङ्‌खम्‍ला? तिग्‍दा भिसम सेमरी जुन ताम मुला, थेनोन ताम एनीगदेसे पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="35">ज्‍यबा सेम मुबा म्‍हिला सेम न्‍हङ‍ग्‍याम ज्‍यबान ताम थोन्‍मुला ओच्‍छे नइबा सेम मुबा म्‍हिला सेम न्‍हङ‍ग्‍याम नइबान ताम थोन्‍मुला।</verse>
				<verse number="36">थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, परमेश्‍वरसे निसाफ लबा धिनकुनु आतोःबा ताम पाङ्बा म्‍हिगदेसे ह्राङ ह्राङला हिसाब उन्‍तोःला।</verse>
				<verse number="37">तिग्‍दा भिसम एला दोष मुला कि आरे भिबा एला तामग्‍यामसेन था तला।”</verse>
				<verse number="38">जमाहेन्‍से यहूदी धर्मगुरुगदेदेन फरिसीगदे न्‍हङला कोइ कोइसे येशूदा “गुरु, ङन्‍दा ह्राङसे लबा उदेकला गे च्‍याबा सेम मुला” भिसी पाङ्‌मा,</verse>
				<verse number="39">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी जोहाब पिन्‍जी, “नइबा बानिबेहोर थोसी स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबा म्‍हिगदेसे उदेकला चिनु जे म्‍हाइमुला। तर दान्‍देला म्‍हिगदेदा चा योना अगमवक्ताला चिनु बाहेक अर्गु चिनु आउन।</verse>
				<verse number="40">तिग्‍दा भिसम धिन सोम म्‍हुन सोमधोना योना घ्रेन तार्ङाला फोरी चिबा ह्रङ् लसी परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिएनोन धिन सोम म्‍हुन सोमधोना धुर्सारी तला।</verse>
				<verse number="41">च्‍यागो, परमेश्‍वरसे निसाफ लबा धुइरी निनवे शहरला म्‍हिगदे रेःसी दान्‍देला म्‍हिगदेला दोष उन्‍ना। तिग्‍दा भिसम योना अगमवक्तासे पाङ्बा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा समाचार थेःसी, थेनीगदे ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःबा मुबा। तर चुरी योना अगमवक्ता भन्‍दा घ्रेन म्‍हि गिक मुला। तसैनोन एनीगदेसे थेला ताम आङ्‌यान्‍नी।</verse>
				<verse number="42">निसाफ लबा धुइरी ल्‍होग्‍याम खबा ग्‍लेस्‍यासे दान्‍देला म्‍हिगदेला दोष उन्‍ना, तिग्‍दा भिसम थे सोलोमन ग्‍लेला ज्ञान बुद्धिला ताम ङ्‌यान्‍बारी ल्‍हानान थारेङग्‍याम खबा मुबा। तर च्‍यागो, चुरी सोलोमन ग्‍ले भन्‍दा घ्रेन म्‍हि मुसैनोन थेला ताम आङ्‌यान्‍नी।</verse>
				<verse number="43">“म्‍हङ म्‍हिला ल्‍हुइग्‍याम थोन्‍सी निमाहेन्‍से थेसे ब्‍लप्‍बा न्‍हबारी तोङतोङबा ग्‍लारीक्‍यार ग्‍ला म्‍हाइसी भ्रला। ओच्‍छे खानङएनोन ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍ला आयाङ्माहेन्‍से,</verse>
				<verse number="44">‘ङा जुन म्‍हिला ल्‍हुइग्‍याम थोन्‍सी खजी थेनोन म्‍हिला ल्‍हुइरी चिबारी निइ’ भिसी दोःसी निला। दोःसी खमा थेसे ङाच्‍छा ह्राङ चिबा ग्‍ला खालै आरेबा साङसाङबा म्राङ्ला।</verse>
				<verse number="45">जमाहेन्‍से थे म्‍हङ निसी ह्राङ भन्‍दा नइबा अर्गु गोर निस म्‍हङगदे भसी थे म्‍हि न्‍हङरी वाङ्सी चिमुला। थेतबासेलमा थे म्‍हिला गति ङाच्‍छाला भन्‍दा लिच्‍छाला गति झन नइबा तला। दान्‍देला म्‍हिगदेदाएनोन थेह्रङ्बान तला।”</verse>
				<verse number="46">येशू म्‍हिगदेदेन छ्‌याम ताम लबान लबा धुइरी येशूदेन छ्‌याम ताम लबारी भिसी थेला आमादेन आलेगदे मङग्‍यार खसी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="47">जमाहेन्‍से म्‍हि गिकसे “ह्राङदेन छ्‌याम ताम लबारी भिसी ह्राङला आमादेन आलेगदे मङग्‍यार खसी चिमुला” भिसी येशूदा पाङ्जी।</verse>
				<verse number="48">तर येशूसे थे म्‍हिदा “ङाला आमा खाल? ङाला आलेगदे खाल?”</verse>
				<verse number="49">ओच्‍छे येशूसे ह्राङला चेलागदेदा उन्‍बान चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, चुरी मुबा जम्‍मान ङाला आमादेन आलेगदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="50">तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हि स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा ङाला आबासे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रला थेनोन ङाला आमा, ङाला आङा ओच्‍छे ङाला आले हिन्‍ना।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">जमाकुनु येशू दिमग्‍याम फेप्‍सी समुन्‍द्रला कुनीरी धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे थेरी म्‍हिला हुल मुबासेलमा येशू दोँगारी धन्‍छ्‌याजी। ओच्‍छे म्‍हिला हुल चा समुन्‍द्रला कुनीरीक्‍यार राप्‍सी चिजी।</verse>
				<verse number="3">जमाहेन्‍से थेरी मुबा म्‍हिगदेदा येशूसे उखानग्‍याम ल्‍हानान ताम लोप्‍बान चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, ब्‍लु ढ्वबा म्‍हि गिक ब्‍लु ढ्वबारी भ्रजी।</verse>
				<verse number="4">थे म्‍हिसे ब्‍लु ढ्वमा कोइ ब्‍लु ग्‍यामरी परब तजी, थे ब्‍लु चरागदे खसी चजी।</verse>
				<verse number="5">कोइ ब्‍लु चा युङबाला घह्रङ मुबा सरी परब तजी, ओच्‍छे थेरी साप्रा ल्‍हाना आरेबासे लमा योनान फुइजी।</verse>
				<verse number="6">तर साप्रा ल्‍हाना आरेबासे लमा थेला टा नुप्‍ना निआम्‍याङ्नी। थेतबासेलमा धिनीसे क्रोसी थे दोङ सिजी।</verse>
				<verse number="7">कोइ ब्‍लु चा पुजु झाङरी परब तजी, ओच्‍छे थे ब्‍लुदेन पुजु दोङ छ्‌याम छ्‌यामनोन फुइजी। तर पुजु दोङ ल्‍हेबान निबासे लमा थे दोङदा हाप तजी।</verse>
				<verse number="8">कोइ ब्‍लु चा ज्‍यबा सरी परब तसी फुइजी, ओच्‍छे कोइ दोङरी दोब्‍बर, कोइ दोङरी तेब्‍बर, कोइ दोङरी चौबरधोना रोजी।</verse>
				<verse number="9">जुन म्‍हिदा ङ्‌यान्‍बा सेम मुला थेसे ङ्‌यान्‍सी घोउ।”</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से चेलागदेसे येशूदा “ह्राङसे थेनीगदेदा तिग्‍दा उखानग्‍यामसे जे लोप्‍बा?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="11">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी जोहाब पिन्‍जी, “म्‍हिसे था आयाङ्‍बा स्‍वर्गला य्‍हुल्‍साला ताम ङाइ एनीगदेदा घोखम्‍बा ज्ञान बुद्धि पिन्‍बा मुला। तर थेनीगदेदा चु ज्ञान बुद्धि पिन्‍बा आरे।</verse>
				<verse number="12">तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिसे ङाइ लोप्‍बा तामदा सेम लसी ङ्‌यान्‍ना, थेदा ङाइ अझन घोना लला। तर ङाइ लोप्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बादा चा थेसे जुन घोबा मुला थे तामएनोन म्‍हाना लला।</verse>
				<verse number="13">थेनीगदेसे ङाइ लबा गे च्‍याबाम च्‍यामुला तर आम्राङ्मुला, ओच्‍छे ङाइ पाङ्बा ताम ङ्‌यान्‍बाम ङ्‌यान्‍मुला तर आघोमुला। थेतबासेलमान ङाइ थेनीगदेदा उखानग्‍याम पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">“परमेश्‍वरसे यशैया अगमवक्ताग्‍याम सुङ्बा ताम चुह्रङ् लसी पूरा तबा मुला, ‘थेनीगदेसे ङ्‌यान्‍बाम ङ्‌यान्‍मुला तर खाइमै आघोमुला, च्‍याबाम च्‍यामुला तर खाइमै आम्राङ्मुला,</verse>
				<verse number="15">तिग्‍दा भिसम चु म्‍हिगदेला सेम कोङ्बा मुला, थेनीगदेला नाब्‍यङसे आथेःमुला, ओच्‍छे थेनीगदेसे मी च्‍युम्‍बा मुला। आहिन्‍सम थेनीगदेसे म्राङ्सेला मुबा, थेःसेला मुबा, सेमहेन्‍सेन घोसेला मुबा, ङापट्टि दोःसेला मुबा, ओच्‍छे थेनीगदेदा ङाइ खम्‍ना लसेला मुबा।’”</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला, तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे म्राङ्बाएनोन मुला थेःबाएनोन मुला।</verse>
				<verse number="17">च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, ल्‍हानान अगमवक्तादेन परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हिगदेसे एनीगदेसे म्राङ्बा चु तामगदे च्‍याबारी म्‍हाइमुबा। तर थेनीगदेसे आम्राङ्‌नी, ओच्‍छे एनीगदेसे थेःबा ताम थेनीगदेसे थेःबारी म्‍हाइजी, तर थेःबारी आम्‍याङ्नी।</verse>
				<verse number="18">“लु, ब्‍लु ढ्वबा उखानना अर्थ ङ्‌यान्‍गो।</verse>
				<verse number="19">ग्‍यामरीक्‍यार परब तबा ब्‍लुला अर्थ चुनोन हिन्‍ना, जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरला बचन ङ्‌यान्‍ना, तर थेसे घोबा भन्‍दा ङाच्‍छान शैतान खसी थेनीगदेला सेमग्‍याम थे ताम ब्‍यन्‍सी भोर्ला।</verse>
				<verse number="20">युङबाला घह्रङ मुबा सरीक्‍यार परब तबा ब्‍लुला अर्थ चुनोन हिन्‍ना, जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरला बचन ङ्‌यान्‍सी तुरुन्‍तन विश्‍वास लला।</verse>
				<verse number="21">तर थेनीगदेला विश्‍वासला टा आरेबासे लमा, थे छिन्‍नङ जे चिला। ओच्‍छे परमेश्‍वरला बचनदा विश्‍वास लबासे लमा थेनीगदेदा आपत विपत खमाहेन्‍से थेनीगदेसे विश्‍वास लबा ख्‍लाला।</verse>
				<verse number="22">पुजु झाङ न्‍हङरी परब तबा ब्‍लुला अर्थ चा जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरला बचन ङ्‌यान्‍ना, तर चु जम्‍बुलिङला धन्‍दा सुर्दादेन धन सम्‍पत्तिला लोभसे लमा परमेश्‍वरला बचनदा गे लआपुङ्। थेतबासेलमा थेला विश्‍वासग्‍याम तिगै आरो।</verse>
				<verse number="23">तर ज्‍यबा सरी परब तबा ब्‍लुला अर्थ चा जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरला बचन ङ्‌यान्‍सी ह्राङला सेमरी थान्‍ना, ओच्‍छे थेला विश्‍वासग्‍याम दोब्‍बर, तेब्‍बर, चौबरधोनाला रो रोला।”</verse>
				<verse number="24">दोःसी येशूसे थेनीगदेदा उखान गिक सुङ्जी, “च्‍यागो, स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सा ह्राङला बुरी ज्‍यबा ब्‍लु ढ्वबा म्‍हि ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="25">तर जम्‍मान म्‍हिगदे म्‍हेर्बा धुइरी थेला शत्रु खसी ग्‍वा न्‍हङरी कोडोङ ढ्‌वसी निजी।</verse>
				<verse number="26">थे ग्‍वा ल्‍हेबान निसी रोबा धुइरी चा ग्‍वा न्‍हङ‍री कोडोङला दोङएनोन म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="27">“थेतबासेलमा नोकरगदे दिमला मालिक मुबा ग्‍लारी खसी ‘बुरी ह्राङसे ग्‍वा जे ढ्वबा आहिन? थेरीम कोडोङएनोन फुइजीम’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="28">“जमाहेन्‍से दिमला मालिकसे थेनीगदेदा ‘खालै शत्रुसे चुह्रङ् लबा हिन्‍ना’ भिसी भिमा, नोकरगदेसे ‘थेह्रङ् भिसम ङनी निसी थे कोडोङ स्‍योइसी भ्‍याङ्‍गो?’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="29">“तर थे मालिकसे नोकरगदेदा चुह्रङ् भिसी पाङ्जी, ‘दान्‍देन थास्‍योइगो, तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे कोडोङ भिसी स्‍योइमा ग्‍वाएनोन स्‍योइसी भ्‍याङ्‍ला।</verse>
				<verse number="30">बरु ग्‍वा खन्‍बा धुइ आततेधोना थेह्रङ्बान मुगै। ग्‍वा खन्‍बा धुइरी खन्‍बागदेदा ङाच्‍छा कोडोङ स्‍योइसी ख्राङ्बाला लागिरी ग्‍ला गिकरी थान्‍गो। तर एनीगदेसे ग्‍वा जे भसी ङाला भकारीरी थान्‍गो भिसी पाङ्ला।’”</verse>
				<verse number="31">दोःसी येशूसे थेनीगदेदा अर्गु उखान गिक सुङ्जी, “च्‍यागो, स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सा म्‍हि गिकसे घुर्‍यानरी ढ्वबा पच्‍छै ब्‍लुला गेडा गिक ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="32">पच्‍छैला गेडा ढापढुपगदे न्‍हङ‍री जम्‍मान भन्‍दा जजा तसैनोन थे फुइसी ल्‍हेबान निसी दोङनोन दोला। ओच्‍छे थे पच्‍छै दोङला हाँगारी चरागदे खसी जङ स्‍होसी चिला।”</verse>
				<verse number="33">दोःसीनोन येशूसे थेनीगदेदा अर्गु उखान गिक सुङ्जी, “च्‍यागो, स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सा चा गेङरी युबा खमीर ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। थे खमीर म्रिङम्‍हेमे गिकसे फाम सोम ब्रारी युसी ज्‍योप्‍ला। ओच्‍छे थे ब्रा आभोतेधोना थेसे घप्‍सी थान्‍ना।”</verse>
				<verse number="34">येशूसे म्‍हिला हुलदा जम्‍मान ताम उखानग्‍यामसे जे लोप्‍जी। उखान आसुङ्तेधोना थेनीगदेदा येशूसे तिगै ताम आलोप्‍नी।</verse>
				<verse number="35">परमेश्‍वरसे अगमवक्ताग्‍याम सुङ्बा ताम चुह्रङ् लसी पूरा तजी, “ङाइ ताम लमा उखानग्‍यामसे जे लला, ओच्‍छे जम्‍बुलिङ ठुङ्माहेन्‍से दान्‍देधोना था आरेबा ताम ङाइ घोना लला।”</verse>
				<verse number="36">जमाहेन्‍से थे म्‍हिला हुलदा ख्‍लासी येशू दिम न्‍हङरी फेप्‍जी। ओच्‍छे थेला चेलागदेएनोन दिम न्‍हङरी खसी, “बुरी फुइबा कोडोङ म्राला उखानना अर्थ घोना लसी पिन्‍गो” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="37">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ज्‍यबा ब्‍लु ढ्वबा म्‍हि चा परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="38">बु भिबा चा चु जम्‍बुलिङ हिन्‍ना ओच्‍छे ज्‍यबा ब्‍लु भिबा चा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला म्‍हिगदे हिन्‍ना, कोडोङ म्रा भिबा चा परमेश्‍वरदा बिरोध लबागदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="39">ओच्‍छे कोडोङ ढ्वबा शत्रु चा शैतान हिन्‍ना, बाली खन्‍बा धुइ भिबा चा परमेश्‍वरसे जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदेला निसाफ लबा धुइ हिन्‍ना। ओच्‍छे बाली खन्‍बागदे चा स्‍वर्गदूतगदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="40">कोडोङ स्‍योइसी म्‍हिगदेसे खाह्रङ् लसी मेरी फर्मुला थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरसे जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदेला निसाफ लबा धुइरीनोन थेह्रङ्नोन लला।</verse>
				<verse number="41">जमा धुइरी परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिसेनोन ङाला स्‍वर्गदूतगदेदा पुइखला। थेनीगदेसे म्‍हिगदेदा पाप लपुङ्बा जम्‍मान स्‍हेदेन पाप गे लबा जम्‍मान म्‍हिगदेदा ङाला य्‍हुल्‍साग्‍याम ह्रुप लला।</verse>
				<verse number="42">ओच्‍छे थेनीगदेदा मेरी युला, थेरी थेनीगदे स्‍वा क्रेसी क्रेसी क्राबा क्रिङ्बा लला।</verse>
				<verse number="43">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हिगदे ह्राङला परमेश्‍वर आबाला य्‍हुल्‍सारी धिनी ह्रङ्नोन य्‍हाल य्‍हाल तसी चिला। जुन म्‍हिदा घोबा सेम मुला थेसे ज्‍यना लसी ङ्‌यान्‍सी घोउ।</verse>
				<verse number="44">“च्‍यागो, स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सा वारीरी ल्‍हुसी थान्‍बा धन ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। थे धन म्‍हि गिकसे स्‍याप्‍जी। जमाहेन्‍से थे ल्‍हानान ताङ्सी थे धन थेरीन ल्‍हुसी थान्‍सी दिमरी निजी। ओच्‍छे थेसे ह्राङदेन छ्‌याम मुबा जति जम्‍मान चुङ्सी थे वारी ग्‍लुजी।</verse>
				<verse number="45">“चुह्रङ् लसीन स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सा ज्‍यबा खाल्‍ला मोती म्‍हाइसी भ्रबा व्‍यापारी ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="46">थेसे ज्‍यबा खाल्‍ला मोती स्‍याप्‍माहेन्‍से ह्राङदेन छ्‌याम मुबा जति जम्‍मान चुङ्सी थे मोती ग्‍लुजी।</verse>
				<verse number="47">“थेह्रङ् लसीन स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सा समुन्‍द्ररी रोप्‍बा घ्‍याङ ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। थे घ्‍याङरी ल्‍हानान थरीला तार्ङागदे परब तला।</verse>
				<verse number="48">ओच्‍छे घ्‍याङ नाङनोन तार्ङा परब तमाहेन्‍से म्‍हिगदेसे समुन्‍द्रला कुनीरी भसी गे खेल्‍बा तार्ङागदे ताङरी थान्‍ना, गे आखेल्‍बा तार्ङागदे पाखारी भ्‍याङ्‍ला।</verse>
				<verse number="49">चुह्रङ्‌नोन लसी परमेश्‍वरसे जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदेला निसाफ लबा धुइरीनोन स्‍वर्गदूतगदे खसी ज्‍यबा गे लबा म्‍हिगदेदेन नइबा गे लबा म्‍हिगदेदा फेला।</verse>
				<verse number="50">ओच्‍छे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बागदेदा चा मेरी युला। थेरी म्‍हिगदे स्‍वा क्रेसी क्रेसी क्राबा क्रिङ्बा लला।”</verse>
				<verse number="51">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे चु ताम जम्‍मान घोजी?” भिसी ङ्‌योइमा, “घोजी” भिसी थेनीगदेसे येशूदा जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="52">थेतबासेलमा येशूसे चेलागदेदा “च्‍यागो, स्‍वर्गला य्‍हुल्‍साला बारेरी था याङ्बा यहूदी धर्मगुरुगदे दिमला दोप्‍ता ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम थेसे ह्राङला ढुकुटीग्‍याम छारदेन पुरानो धनगदे तेःला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="53">चु उखानगदे सुङ्सी जिन्‍माहेन्‍से येशू थेग्‍याम ह्राङला नाम्‍सारी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="54">ओच्‍छे ह्राङला नाम्‍सारी धोखमाहेन्‍से यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी फेप्‍सी थेरी मुबा म्‍हिगदेदा लोप्‍जी। येशूसे लोप्‍बा म्राङ्सी थेरी मुबा म्‍हिगदे उदेक तसी चुह्रङ् भिजी, “चु म्‍हिसे चुह्रङ्बा उदेकला गे लबा शक्तिदेन बुद्धि खानङग्‍याम याङ्जी?</verse>
				<verse number="55">चु सिकर्मीला झा आहिन? चुला आमा मरियम ओच्‍छे आलेगदे याकूब, योसेफ, सिमोनदेन यहूदा आहिन?</verse>
				<verse number="56">चुला जम्‍मान आङागदे य्‍हाङदेन छ्‌यामनोन आरे? तसैनोन चुसे चु जम्‍मान ज्ञान बुद्धिदेन शक्ति खानङग्‍याम याङ्जी?”</verse>
				<verse number="57">जमाहेन्‍से थेनीगदेदा येशूदेन छ्‌याम बोमो खजी। तर येशूसे थेनीगदेदा “च्‍यागो, अगमवक्तादा ह्राङला नाम्‍सारीदेन ह्राङला दिमरी बाहेक अर्गु खजिबै ग्‍लारी निसैनोन मान लला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="58">थेनीगदेसे विश्‍वास आलबा म्राङ्सी येशूसे थेरी ल्‍हाना उदेकला गे आलनी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="14">
				<verse number="1">थे धुइरी गालील अञ्‍चलरी शासन लबा हेरोदसे येशूसे लबा उदेकला गेला बारेरी थेःजी।</verse>
				<verse number="2">जमाहेन्‍से थेसे ह्राङला गे लबागदेदा “थे म्‍हि बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍ना हिन्‍ना। थे सिबाग्‍याम सोसी खबा हिन्‍ना। थेतबासेलमान थेसे चुह्रङ्बा उदेकला गेगदे लबा हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="3">हेरोदसे ह्राङला आले फिलिपला म्रिङ हेरोदियाससे लमा ङाच्‍छा यूहन्‍नादा झ्‍याल्‍खानरी झाङ्मुबा।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम हेरोदसे ह्राङला आले चाङदा थान्‍बासे लमा यूहन्‍नासे हेरोददा “ह्राङसे आले चाङदेन छ्‌याम ब्‍याह लबा ठीक आहिन” भिसी पाङ्मुबा।</verse>
				<verse number="5">थेतबासेलमा हेरोदसे यूहन्‍नादा साइबारी म्‍हाइमुबा। तर हेरोद म्‍हिगदे म्राङ्सी लोङ्मुबा। तिग्‍दा भिसम म्‍हिगदेसे बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍नादा अगमवक्ता हिन्‍ना भिसी भिमुबा।</verse>
				<verse number="6">हेरोदसे ह्राङ न्‍हबा धिन‍दा ढन्‍सी घ्रेन भोज लजी। जमाकुनु हेरोदियासला झामे जम्‍मान म्‍हिगदेला ङाच्‍छापट्टि स्‍य्‍हसी हेरोददा ल्‍हानान ताङ्ना लजी।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा हेरोदसे थेदा “एसे जे ह्रीबा थेनोन पिन्‍ना” भिसी कबुल लजी।</verse>
				<verse number="8">तर थेला आमासे थेदा बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍नाला थोबो ह्री‍गो भिसी पाङ्बासे लमा थेसे “ङादा दान्‍देन बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍नाला थोबो खार्बारी भउ” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="9">जमाहेन्‍से हेरोद ग्‍लेदा ल्‍हानान दुख ङ्‌हम्‍जी। तसैनोन ह्राङला डोन्‍बोगदेला ओन्‍छाङरी जे ह्रीसै पिन्‍ना भिसी घ्रान फाबासे लमा थेसे भिबा ह्रङ्नोन लउ भिसी सिपाहीगदेदा कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे थेनीगदे झ्‍याल्‍खानरी निसी यूहन्‍नाला थोबो थाजी।</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से यूहन्‍नाला थोबो खार्बारी भसी थे माइदा पिन्‍जी। ओच्‍छे थे माइसे भोर्सी ह्राङला आमादा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="12">यूहन्‍नादा साइजी भिबा ताम थेःमाहेन्‍से यूहन्‍नाला चेलागदे खसी लास भोर्सी ल्‍हुजी। जमाहेन्‍से यूहन्‍नाला चेलागदे येशू मुबा ग्‍लारी खसी थे जम्‍मान ताम पाङ्जी।</verse>
				<verse number="13">बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍नादा साइजी भिबा ताम थेःमाहेन्‍से येशू ह्राङ गिक जे दोँगारी क्रेःसी सुनसान ग्‍लारी फेप्‍जी। तर येशू थेग्‍याम सुनसान ग्‍लारी फेप्‍जी भिबा ताम थेःसी शहर शहरग्‍याम म्‍हिला हुल भ्रसीन येशू मुबा ग्‍लारी निजी।</verse>
				<verse number="14">येशू समुन्‍द्रला कुनीरी धोमा ल्‍हानान म्‍हिला हुलदा म्राङ्सी थेदा दया रेःजी। थेतबासेलमा येशूसे थेनीगदेला आखम्‍बा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे ङ्‍यसे तमाहेन्‍से येशूला चेलागदे थे मुबा ग्‍लारी खसी “दाहेन्‍से ङ्‍यसे तसी जिन्‍जी, चु सुनसान ग्‍लारी तिगै आरे। थेतबासेलमा चु म्‍हिगदेदा पुइगो। ओच्‍छे थेनीगदे नाम्‍सा नाम्‍सारी निसी ह्राङ ह्राङला लागिरी चबा स्‍हे ग्‍लुसी चगै” भिसी येशूदा पाङ्जी।</verse>
				<verse number="16">तर येशूसे थेनीगदेदा “चु म्‍हिगदेदा तिग्‍दा पुइसे? एनीगदेसेन चुगदेदा चबा स्‍हे पिन्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा “ङन्‍देन छ्‌याम गोर ङा गेङदेन गोर न्‍ही तार्ङा भन्‍दा अर्गु तिगै आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="18">येशूसे थेनीगदेदा “थे गेङदेन तार्ङा ङादा भउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="19">जमाहेन्‍से येशूसे म्‍हिगदेदा पाङरी चिपुङ्जी। ओच्‍छे गेङदेन तार्ङा यारी थोसी स्‍वर्गपट्टि स्‍हीबान परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍जी। ओच्‍छे गेङ क्‍युइसी म्‍हिगदेदा भो लसी पिन्‍गो भिसी चेलागदेदा पिन्‍जी। जमाहेन्‍से चेलागदेसे भो लसी म्‍हिगदेदा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="20">जम्‍मान म्‍हिगदेसे म्रेन्‍ना चसीनोन लेङ्बा गेङदेन तार्ङा चेलागदेसे च्‍युक न्‍ही सोली दुइजी।</verse>
				<verse number="21">थेरी गेङ चबा म्‍हिगदे म्रिङम्‍हेमेदेन कोलागदे बाहेकनोन हजार ङा ह्रेम्‍फेबेगदे मुबा।</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से येशूसे तुरुन्‍तन ह्राङला चेलागदेदा दोँगारी क्रेःसी क्‍यामसङपट्टि ह्राङ भन्‍दा ङाच्‍छा पुइजी। थे धुइरी येशूसे चा म्‍हिला हुलदा पुइबान लजी।</verse>
				<verse number="23">म्‍हिगदे पुइसी जिन्‍माहेन्‍से येशू ह्राङ गिक जे प्रार्थना लबारी गङरी फेप्‍जी। थेरी ङ्‍यसेधोनान येशू गिक जे मुबा।</verse>
				<verse number="24">थे धुइरी चेलागदे क्रेःसी निबा दोँगा समुन्‍द्रला कुनीग्‍याम ल्‍हानान थारेङ धोसी जिन्‍बा मुबा। तसैनोन लाबा उल्‍टोग्‍याम खबासे लमा समुन्‍द्ररी छाल रेःसी थेनीगदेदा क्‍यामसङपट्टि निबारी गाह्रो तबा मुबा।</verse>
				<verse number="25">स्‍य्‍होला तीन बजेरीक्‍यार येशू समुन्‍द्रथोरी भ्रबान थेनीगदेपट्टि फेप्‍खजी।</verse>
				<verse number="26">चेलागदेसे येशू समुन्‍द्रथोरी भ्रसी फेप्‍खबान लबा म्राङ्सी “चु मी म्‍हङनोन हिन्‍ना!” भिसी थेनीगदे लोङ्सी क्रिङ्‌जी।</verse>
				<verse number="27">तर तुरुन्‍तन येशूसे थेनीगदेदा “भङ लउ, ङानोन हिन्‍ना, थालोङ्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="28">जमाहेन्‍से पत्रुससे येशूदा “प्रभु, ह्राङनोन हिन्‍सम ङादाएनोन समुन्‍द्रथोरी भ्रसी ह्राङ मुबा ग्‍लारी खउ भिसी सुङ्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="29">येशूसे “लु, खउ!” भिसी सुङ्माहेन्‍से पत्रुस दोँगाग्‍याम फाप्‍सी येशू मुबा ग्‍लारी निबारी समुन्‍द्रथोरी भ्रबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="30">तर घ्रेन लाबा खबा म्राङ्सी थे लोङ्जी। लोङ्बासे लमा थे समुन्‍द्ररी डुबब तबारी छ्‌याइजी। जमाहेन्‍से थेसे “प्रभु, ङादा जोगब लउ” भिसी क्रिङ्‌जी।</verse>
				<verse number="31">येशूसे तुरुन्‍तन पत्रुसला या चुङ्सी “खाइ एला विश्‍वास, एसे तिग्‍दा शङ्का लबा?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="32">येशूदेन पत्रुस दोँगारी क्रेःमाहेन्‍से लाबा म्‍हाजी।</verse>
				<verse number="33">जमाहेन्‍से दोँगारी मुबा चेलागदेसे येशूदा फ्‍या लसी, “ह्राङ पक्‍कान परमेश्‍वरला झा हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="34">थेनीगदे समुन्‍द्र थासी गनेसरेत भिबा ग्‍लारी धोखजी।</verse>
				<verse number="35">थे ग्‍लाला म्‍हिगदेसे येशूदा ङोसेमाहेन्‍से क्‍यारमारला नाम्‍साला म्‍हिगदेदा येशू फेप्‍खजी भिसी पाङ्सी पिन्‍जी। जमाहेन्‍से म्‍हिगदेसे आखम्‍बा म्‍हिगदे जम्‍मादान येशू मुबा ग्‍लारी भसी,</verse>
				<verse number="36">“चुगदेदा ह्राङला क्‍वान्‍ना जो जे भिसै थुर्पुङ्‍गो” भिसी बिन्‍ती लजी, ओच्‍छे येशूला क्‍वान थुर्बा जति जम्‍मान खम्‍जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="15">
				<verse number="1">यरूशलेमग्‍याम खबा फरिसीगदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदे येशू मुबा ग्‍लारी खसी,</verse>
				<verse number="2">“ह्राङला चेलागदेसे तिग्‍दा आखे म्‍हेमेला रिमठिमदा ख्‍लाबा? तिग्‍दा चबा भन्‍दा ङाच्‍छा या आख्रुबा?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="3">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे चा तिग्‍दा परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍ना आखे म्‍हेमेला रिमठिम तेन्‍बा?</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे ‘एसे ह्राङला आबा आमादा मान लउ,’ ओच्‍छे ‘जुन म्‍हिसे ह्राङला आबा आमादा बिरोध लसी नइबा ताम लला थेदा चा साइनोन तोःला’ भिसी सुङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="5">तर एनीगदेसे चा ‘जुन म्‍हिसे ह्राङला आबा आमादा पिन्‍तोःबा स्‍हे परमेश्‍वरदा फुल्‍बा मुला, थेसे ह्राङला आबा आमादा मान लआतोः’ भिसी लोप्‍मुला।</verse>
				<verse number="6">चुह्रङ् लसी एनीगदेसे ह्राङला रिमठिम अन्‍छार भ्रगै भिसी परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम चा गे आखेल्‍बा स्‍होबा मुला।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा कप्‍टीगदे, परमेश्‍वरसे यशैया अगमवक्ताग्‍याम सुङ्बा ताम एनीगदेला गे अन्‍छार ढिक्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="8">‘चु म्‍हिगदेसे सुङसे जे ङादा मान लमुला, तर सेमहेन्‍से चा मान आलमुला।</verse>
				<verse number="9">ओच्‍छे थेनीगदेसे ङादा तेन्‍बाम तेन्‍मुला, तसैनोन परमेश्‍वरसे कुल्‍बा तामदा भन्‍दा म्‍हिसे स्‍होबा रिमठिमदा घ्रेन म्‍हन्‍मुला।’”</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से येशूसे म्‍हिला हुलदा ह्राङ मुबा ग्‍लारी ङ्‌योइसी, “ङाइ पाङ्बा ताम तिग चीम भिसी एनीगदेसे घोबारी म्‍हाइगो।</verse>
				<verse number="11">परमेश्‍वरदा तेन्‍बारी म्‍हिदा खजिबै चबा स्‍हेसे न्‍होङ्ना आल। तर म्‍हिला सेमग्‍याम थोन्‍बा नइबा तामसे चा म्‍हिदा न्‍होङ्ना लमुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="12">जमाहेन्‍से चेलागदे येशू मुबा ग्‍लारी खसी “ह्राङला ताम थेःसी फरिसीगदे ह्राङदेन छ्‌याम बोमो खबा ताम ह्राङदा था मुला?” भिसी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="13">तर येशूसे चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा ङाला आबासे आसूबा दोङगदे स्‍योइसी भ्‍याङ्‍ला।</verse>
				<verse number="14">थेतबासेलमा थेनीगदेदा तिगै पाङ्आतोः। थेनीगदे मी आम्राङ्बा म्‍हिगदेदा लोप्‍बा मी आम्राङ्बा म्‍हिगदे हिन्‍ना। थेतबासेलमा मी आम्राङ्बा म्‍हिसे मी आम्राङ्बादान चुङ्सी भोर्सम न्‍हीनोन व्‍हाङरी ताइला।”</verse>
				<verse number="15">जमाहेन्‍से पत्रुससे येशूदा “म्‍हिगदेदा चबा स्‍हेसे न्‍होङ्ना आलमुला भिसी ह्राङसे सुङ्बा ताम ङन्‍दा घोना लसी पिन्‍गो” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="16">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “दान्‍देधोना अझ एनीगदेसे घोबा आरे?</verse>
				<verse number="17">चबा स्‍हे चमाहेन्‍से फोरी धोमुला। ओच्‍छे फोग्‍यामसेनोन मङग्‍यार थोन्‍मुला भिबा ताम एनीगदेदा था आरे?</verse>
				<verse number="18">तर म्‍हिला सेमरी जुन ताम मुला थेनोन ताम सुङग्‍याम थोन्‍मुला, ओच्‍छे थेनोन तामसे म्‍हिदा न्‍होङ्ना लमुला।</verse>
				<verse number="19">तिग्‍दा भिसम म्‍हिला सेमग्‍याम थोन्‍बा नइबा तामगदे चा म्‍हि साइबा, म्‍हिला म्रिङदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबा, खालैदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबा, य्‍हो लबा, लुसीला ताम पाङ्बा ओच्‍छे म्‍हिला तामगन लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">चु जम्‍मान तामसे चा म्‍हिदा न्‍होङ्ना लमुला। तर या आख्रुना चसी म्‍हिदा न्‍होङ्ना आलमुला।”</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से येशू थे शहर ख्‍लासी टुरोसदेन सीदोन भिबा ग्‍लारीक्‍यार फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="22">थे शहरला अर्गु य्‍हुलला कनानी म्रिङम्‍हेमे गिक क्रिङ्बान खसी येशूदा “प्रभु, दाऊद ग्‍लेला सन्‍तान, ङादा दया लउ। ङाला झामेदा म्‍हङसे ल्‍हानान दुख पिन्‍बा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="23">तर येशूसे तिगै जोहाब आपिन्‍नी। जमाहेन्‍से चेलागदेसे येशूदा “चु म्रिङम्‍हेमेदा चुग्‍याम पुइगो। तिग्‍दा भिसम चु क्रिङ्बान य्‍हाङला लिच्‍छा लिच्‍छा भ्रसी छेर्ना लजी” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="24">जमाहेन्‍से येशूसे थे म्रिङम्‍हेमेदा “च्‍यागो, परमेश्‍वरसे ङादा म्‍हाबा ग्‍यु ह्रङ् तसी चिबा इस्राएलला म्‍हिगदेला लागिरी जे पुइखबा हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="25">तर थे म्रिङम्‍हेमेसे येशूदा फ्‍या लबान, “प्रभु, ङादा ह्रो लउ” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से येशूसे थे म्रिङम्‍हेमेदा “च्‍यागो, कोलागदेदा पिन्‍तोःबा गेङ नगीदा पिन्‍बा ठीक आहिन” भिसी सुङ्मा,</verse>
				<verse number="27">थे म्रिङम्‍हेमेसे “हिन्‍ना प्रभु, तर नगीसेनोन थेला दोप्‍तासे चमा सरी ताइबा भ्राइभ्रुइ मी चम्‍याङ्मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="28">जमाहेन्‍से येशूसे थे म्रिङम्‍हेमेदा “माइ, एला विश्‍वास घ्रेन चीम। एला विश्‍वाससे लमा एसे म्‍हन्‍बा ह्रङ्नोन तबा मुला” भिसी सुङ्जी। थेनोन धुइरी थेला झामे खम्‍जी।</verse>
				<verse number="29">जमाहेन्‍से येशू थे ग्‍ला ख्‍लासी गालील समुन्‍द्रला कुनीग्‍याम गङरी फेप्‍सी धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="30">ओच्‍छे म्‍हिला हुल येशू मुबा ग्‍लारी खजी। थेनीगदेसे कुज्‍या तबा, मी आम्राङ्बादेन ताइ दोबा ओच्‍छे ल्‍हानान थरीला रोगसे स्‍याप्‍बा म्‍हिगदेदा भजी। जमाहेन्‍से येशूसे थे आखम्‍बा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="31">येशूसे ताइ दोबा म्‍हि, कुज्‍या म्‍हि, मी आम्राङ्बा म्‍हिदेन जम्‍मान आखम्‍बा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लबा म्राङ्सी थेरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदे उदेक म्‍हन्‍सी इस्राएलला म्‍हिगदेसे तेन्‍बा परमेश्‍वरला जयजयकार लजी।</verse>
				<verse number="32">जमाहेन्‍से येशूसे चेलागदेदा ह्राङ मुबा ग्‍लारी ङ्‌योइसी, “चु म्‍हिगदे म्राङ्सी ङादा दया रेःजी। तिग्‍दा भिसम चुगदे ङादेन छ्‌याम भ्रबा तिनी सोमरे तजी। ओच्‍छे चुगदेदेन छ्‌याम तिगै चबा स्‍हे आरे। थेतबासेलमा चुगदेदा फोइथाननोन पुइबारी आत। फोइथाननोन दिमरी पुइजी भिसम चुगदे ग्‍यामरीन बिहोस तला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="33">जमाहेन्‍से चेलागदेसे येशूदा “चुह्रङ्बा तिगै आयाङ्बा ग्‍लारी चुदेला म्‍हिला हुलदा ख्‍वाबारी ङन्‍से खानङग्‍याम गेङ भसे?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="34">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेदेन छ्‌याम गेङ गाते मुला?” भिसी ङ्‌योइमा, थेनीगदेसे “ङन्‍देन छ्‌याम गोर निस गेङदेन जजाबा तार्ङागदे जजाकी मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="35">जमाहेन्‍से येशूसे थेरी मुबा म्‍हिला हुलदा पाङरी चिपुङ्जी।</verse>
				<verse number="36">येशूसे गोर निस गेङदेन तार्ङा थोसी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍जी। ओच्‍छे गेङ क्‍युइसी चेलागदेदा पिन्‍जी। जमाहेन्‍से चेलागदेसे म्‍हिगदेदा भो लसी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="37">ओच्‍छे जम्‍मान म्‍हिगदेसे म्रेन्‍ना चजी। जमाहेन्‍से चेलागदेसे लेङ्बा गेङदेन तार्ङा दुइमा सोली निस तजी।</verse>
				<verse number="38">थेरी चबागदे न्‍हङ‍री कोलागदेदेन म्रिङम्‍हेमे बाहेकनोन ह्रेम्‍फेबेगदे जे हजार ब्‍लि मुबा।</verse>
				<verse number="39">जमाहेन्‍से येशूसे जम्‍मान म्‍हिगदेदा पुइजी। ओच्‍छे येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम दोँगारी क्रेःसी मगादान भिबा नाम्‍सारीक्‍यार फेप्‍जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="16">
				<verse number="1">कोइ कोइ फरिसीगदेदेन सदुकीगदे येशूला सेम च्‍याबाला लागिरी येशू मुबा ग्‍लारी खजी। ओच्‍छे “चुदे ह्राङ परमेश्‍वरग्‍याम फेप्‍खबा हिन्‍सम ङन्‍दा स्‍वर्गला चिनु उन्‍गो” भिसी पाङ्‌मा,</verse>
				<verse number="2">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे ङ्‍यसे मु वाला तबा म्राङ्सम ‘न्‍हङगर धिन ज्‍यबा तला’ भिसी भिमुला।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे स्‍य्‍होरी चा खसुदेन मु वाला तबा म्राङ्सम ‘तिनी लाबालुङसर खनम’ भिसी मु च्‍यासी एनीगदेसे धिन फेबारी खम्मुला। तर एनीगदेदा ज्‍यना लसी उन्‍बा चु धुइला चिनु चा एनीगदेसे घोखम्‍बा आरे।</verse>
				<verse number="4">नइबा बानिबेहोर थोसी स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबा म्‍हिगदेसे उदेकला चिनु जे म्‍हाइमुला। तर दान्‍देला म्‍हिगदेदा चा योना अगमवक्ताला चिनु बाहेक अर्गु चिनु आउन।” जमाहेन्‍से येशू थे ग्‍लाग्‍याम फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="5">समुन्‍द्रला क्‍यामसङपट्टि धोखमाहेन्‍से गेङ भबारी म्‍लेःजीम भिसी चेलागदेसे था याङ्जी।</verse>
				<verse number="6">थेनोन धुइरी येशूसे थेनीगदेदा “च्‍यागो, एनीगदे फरिसीदेन सदुकीगदेला खमीरग्‍याम होशियार तसी चिउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="7">तर चेलागदेसे चा “य्‍हाङसे गेङ भबारी म्‍लेःबासे लमा येशूसे चुह्रङ् सुङ्बा हिन्‍ना” भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री ताम लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="8">येशूसे चु ताम था याङ्सी, “एनीगदे खाह्रङ्बा विश्‍वास आरेबा म्‍हिगदे! एनीगदेसे ह्राङदेन छ्‌याम गेङ आरे भिसी तिग्‍दा ताम लसी चिबा?</verse>
				<verse number="9">एनीगदेसे अझ घोबा आरे? ङाइ गोर ङा गेङसे हजार ङा म्‍हिगदेदा ख्‍वामा एनीगदेसे गाते सोली गेङ दुइबा मुबा? थे ताम म्‍लेःसी जिन्‍जी?</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे ङाइ गोर निस गेङसे हजार ब्‍लि म्‍हिगदेदा ख्‍वामा एनीगदेसे गाते सोली दुइमुबा?</verse>
				<verse number="11">एनीगदेसे अझ तिग्‍दा आघोबा? ङाइ एनीगदेदा गेङला बारेरी पाङ्बा आहिन। तर फरिसीदेन सदुकीगदेला खमीर ह्रङ्‌बान तामग्‍याम होशियार तसी चिउ” भिसी पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूसे गेङरी युबा खमीरग्‍याम आहिन, तर फरिसीदेन सदुकीगदेसे लोप्‍बा तामग्‍याम होशियार तसी चिउ भिसी सुङ्बा चीम भिसी घोजी।</verse>
				<verse number="13">कैसरिया फिलिप्‍पी भिबा ग्‍लारी धोखमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदा “म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा खाल भिसी भिमुला?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="14">चेलागदेसे “खालैसे बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍ना, खालैसे एलिया अगमवक्ता, खालैसे यर्मिया अगमवक्ता थेह्रङ् लसीन खालैसे अगमवक्तागदे न्‍हङला गिक हिन्‍ना भिसी भिमुला” भिसी येशूदा जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="15">दोःसी येशूसे थेनीगदेदा “तर एनीगदेसे चा ङा खाल भिसी म्‍हन्‍मुला?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="16">सिमोन पत्रुससे “ह्राङ परमेश्‍वरला झा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा “योनाला झा सिमोन, एसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्बा मुला। तिग्‍दा भिसम चु ताम एदा म्‍हिगदेसे पाङ्सी था तबा आहिन। तर स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा ङाला आबासे सुङ्सी था याङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">च्‍यागो, एसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एला मिन पत्रुस हिन्‍ना। चु युङबाला पहराथोरी ङाइ ङाला मण्‍डली स्‍होला। चु मण्‍डलीदा कालला शक्तिगदेसे खाइमै ढाबारी आखम।</verse>
				<verse number="19">थेतबासेलमा ङाइ एदा स्‍वर्गला य्‍हुल्‍साला साँचोगदे पिन्‍ना। एसे जम्‍बुलिङरी जुन स्‍हे ढुङ्ला, थे स्‍हे स्‍वर्गरीनोन ढुङ्ला। ओच्‍छे एसे जम्‍बुलिङरी जुन स्‍हे ठोङ्ला, थे स्‍हे स्‍वर्गरीनोन ठोङ्ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="20">तर चेलागदेदा येशूसे “ङा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना भिसी खालैदा थापाङ्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदा “यरूशलेमरी निसी ङाइ यहूदी गन्‍बागदे, परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदेग्‍याम ल्‍हानान दुख नातोःला। थेनीगदेसे ङादा दुख पिन्‍सी पिन्‍सीन साइला। तसैनोन ङादा सिबाग्‍याम सोमरेमाकुनु सोना लला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="22">चु ताम थेःमाहेन्‍से पत्रुससे येशूदा जजाकी क्‍याथाङ भोर्सी “प्रभु, ह्राङदा परमेश्‍वरसे खाइमै चुह्रङ् तआपुङ्‍गै, ह्राङदा चुह्रङ् खाइमै आत!” भिसी बङ्जी।</verse>
				<verse number="23">तर येशू फ्‍लिक दोःसी पत्रुसदा “ङादा कोल्‍ना लबारी म्‍हाइबा शैतान, ए चुग्‍याम थोन्‍सी निउ! तिग्‍दा भिसम एसे परमेश्‍वरसे सुङ्बा तामदा भन्‍दा म्‍हिगदेला तामदा सेम लमुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="24">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “खालै म्‍हि ङाला चेला दोबा सेम मुसम थेसे ह्राङला ज्‍याननोन माया मारब लसी ह्राङला क्रुस ह्राङसेन पुइसी ङादेन छ्‌याम भ्रगै।</verse>
				<verse number="25">तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिसे ह्राङला ज्‍यान जोगब लबारी म्‍हाइला, थे म्‍हिसे जुकजुकधोनाला जुनी आयाङ्। तर ङाला लागिरी ज्‍याननोन पिन्‍खम्‍बा म्‍हिसे चा जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला।</verse>
				<verse number="26">म्‍हिसे जम्‍बुलिङनोन यारी किन्‍सी ह्राङला ज्‍यान चा निजी भिसम थेदा तिग ज्‍यबा तला? जम्‍बुलिङरी म्‍हिला ज्‍यान भन्‍दा घ्रेन अर्गु तिगै स्‍हे मुला?</verse>
				<verse number="27">तिग्‍दा भिसम लिच्‍छा परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि ह्राङला आबाला घ्रेन य्‍हालदेन शक्तिरी स्‍वर्गदूतदेन छ्‌याम खला। ओच्‍छे थेसे जम्‍मान म्‍हिदा थेनीगदेसे लबा गे अन्‍छारला इनाम पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="28">च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चुरी मुबा म्‍हिगदे न्‍हङला कोइ कोइ म्‍हि चा परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि ह्राङला य्‍हुल्‍सारी खबा आम्राङ्तेधोना आसि।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="17">
				<verse number="1">ढुरे लिच्‍छा येशूसे पत्रुस, याकूबदेन याकूबला आले यूहन्‍नादा जे ह्राङदेन छ्‌याम नोबा गङरी भोर्सी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="2">चेलागदेसे च्‍याना च्‍यानान येशूला स्‍य्‍हाल पोसी धिनी ह्रङ् य्‍हाल य्‍हाल तजी। ओच्‍छे थेला क्‍वानएनोन धिनीला स्‍हेर ह्रङ्‌बान तजी।</verse>
				<verse number="3">थेनोन धुइरी थेनीगदेसे थेरी मोशादेन एलिया, येशूदेन छ्‌याम ताम लबान लबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="4">चु म्राङ्सी पत्रुससे येशूदा “प्रभु, य्‍हाङ चुरी मुबा ज्‍यबा तजीम। ह्राङदा ज्‍यबा छोर्सम चुरी ङाइ छाप्रो सोम स्‍होला, गिक ह्राङला लागिरी, गिक मोशाला लागिरी ओच्‍छे गिक एलियाला लागिरी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="5">थेसे थेह्रङ् पाङ्ना पाङ्नान तार तार्बा खसु खसी थेनीगदेदा घप्‍जी। थे खसु न्‍हङ‍ग्‍याम “चु ङाइ सेमहेन्‍से माया लबा ङाला झा हिन्‍ना, थेदा म्राङ्सी ङा ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला। थेतबासेलमा एनीगदेसे चुसे भिबा ताम ङ्‌यान्‍गो” भिबा काइ थेःजी।</verse>
				<verse number="6">थे ताम थेःमाहेन्‍से चेलागदे लोङ्सी सरी ख्‍लुप तजी।</verse>
				<verse number="7">तर येशू थेनीगदे मुबा ग्‍लारी खसी थेनीगदेदा थुर्सी “रेःगो, एनीगदे थालोङ्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से थेनीगदे रेःसी च्‍यामा थेरी येशू बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालैदा आम्राङ्‌नी।</verse>
				<verse number="9">जमाहेन्‍से येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम गङग्‍याम फाप्‍बान लबा धुइरी येशूसे चेलागदेदा “च्‍यागो, परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि सिबाग्‍याम आसोतेधोना एनीगदेसे तिनी म्राङ्बा चु ताम खालैदा थापाङ्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से चेलागदेसे येशूदा “यहूदी धर्मगुरुगदेसे तिग्‍दा एलिया अगमवक्ता ङाच्‍छा खतोःला भिबा?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="11">येशूसे चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “हिन्‍ना, ङाच्‍छा एलिया खला ओच्‍छे थेसे जम्‍मान ताम ढिक्‍ना लला।</verse>
				<verse number="12">तर एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, तिग्‍दा भिसम एलिया खसी जिन्‍बा मुला। तसैनोन थेदा ङोआसेना म्‍हिगदेसे जे लइ म्‍हन्‍बा थेनोन लजी। थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिसेनोन थेनीगदेला याग्‍याम ल्‍हानान दुख नातोःबा मुला।”</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से येशूसे बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍नाला बारेरी सुङ्जीम भिबा ताम चेलागदेसे घोजी।</verse>
				<verse number="14">थेनीगदे म्‍हिला हुल मुबा ग्‍लारी धोखमाहेन्‍से म्‍हि गिक येशूला ङाच्‍छापट्टि पुइ जूसी,</verse>
				<verse number="15">“प्रभु, ङाला झादा दया लउ, तिग्‍दा भिसम थेदा स्‍ह म्‍हङसे ल्‍हानान दुख पिन्‍बा मुला। थेदा खाइमाम मेरी, खाइमाम क्‍युइरी भ्‍याङ्‍मुला।</verse>
				<verse number="16">थेदा खम्‍ना लसी पिन्‍गो भिसी ङाइ ह्राङला चेलागदे मुबा ग्‍लारी भमुबा। तर थेनीगदेसे खम्‍ना लबारी आखम्‍नी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “विश्‍वास आलबादेन नइबा सेम थोबा म्‍हिगदे, खाइमाधोना ङा एनीगदेदेन छ्‌याम तला? खाइमाधोना ङाइ एनीगदेदा नासे? थेदा चुरी भउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे येशूसे थे म्‍हङदा बङ्जी। बङ्‍माहेन्‍से थे कोलाला ल्‍हुइग्‍याम म्‍हङ थोन्‍सी यार्जी। जमाहेन्‍से थे कोला तुरुन्‍तन खम्‍जी।</verse>
				<verse number="19">ओच्‍छे चेलागदे सुटुक्‍क येशू मुबा ग्‍लारी खसी “तिग्‍दा ङन्‍से थे म्‍हङदा ताप्‍बारी आखम्‍नी” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="20">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेला विश्‍वास आयोबासे लमा हिन्‍ना। थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चुदे एनीगदेदेन छ्‌याम पच्‍छैला ब्‍लु गिक तेःबा जे विश्‍वास मुसैनोन चु गङदा ‘चुग्‍याम लेःउ’ भिसम थे लेःला। एनीगदेला लागिरी आतबा गे तिगै आरे।</verse>
				<verse number="21">तसैनोन चुह्रङ्बा म्‍हङ चा फोइथान चिसी प्रार्थना आलतेधोना थोन्‍सी आयार्मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="22">थेनीगदे गालील अञ्‍चलरी ह्रुप तबा धुइरी येशूसे चेलागदेदा “परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा म्‍हिगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="23">थेनीगदेसे थेदा साइला। तसैनोन सिसी सोमरेमाकुनु थेदा सिबाग्‍याम सोना लला” भिसी सुङ्जी। चु ताम थेःसी चेलागदेदा ल्‍हानान दुख ङ्‌हम्‍जी।</verse>
				<verse number="24">येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम कफर्नहुम नाम्‍सारी फेप्‍खबा धुइरी परमेश्‍वरला मन्‍दिरला तिरो दुइबा म्‍हिगदे पत्रुस मुबा ग्‍लारी खसी, “एनीगदेला गुरुसे परमेश्‍वरला मन्‍दिरला तिरो फामुला कि आफामुला?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="25">पत्रुससे “फामुला” भिसी भिजी। जमाहेन्‍से पत्रुस दिम न्‍हङ‍री वाङ्सी येशूदा पाङ्‌बारी छ्‌याइमा येशूसेन, “सिमोन, एला तिग सेम मुला? जम्‍बुलिङला ग्‍लेगदेसे ह्राङलान म्‍हिगदेग्‍याम तिरो दुइमुला कि स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेग्‍याम दुइमुला?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="26">पत्रुससे “स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेग्‍याम दुइमुला” भिसी जोहाब पिन्‍जी। जमाहेन्‍से येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “थेह्रङ् भिसम ह्राङला म्‍हिगदेसे चा आफासै तबा चीम।</verse>
				<verse number="27">तसैनोन ए समुन्‍द्ररी निसी बल्‍छीसे तार्ङा साइसी भउ। एसे जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा साइबा तार्ङाला सुङरी च्‍यागो, एसे थेला सुङरी म्‍हुइला डबल गिक स्‍याप्‍ला। थे डबल भोर्सी य्‍हाङ न्‍हीला तिरो फागो। थेनीगदे य्‍हाङदेन छ्‌याम बोमो थाखगै।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="18">
				<verse number="1">थे धुइरी चेलागदे येशू मुबा ग्‍लारी खसी, “स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सारी जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन खाल तला?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="2">येशूसे कोला गिकदा ङ्‌योइजी। ओच्‍छे थेनीगदेला गुङरी राप्‍पुङ्‍सी,</verse>
				<verse number="3">चुह्रङ् भिसी सुङ्बारी छ्‌याइजी, “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदेसे ह्राङ ह्राङला सेम पोसी चु कोलागदे ह्रङ्‌बा आतनी भिसम खाइमै स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सारी वाङ्‌आम्‍याङ्।</verse>
				<verse number="4">जुन म्‍हि चु कोला ह्रङ्‌बान सोजो तला थेनोन स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सारी जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन तला।</verse>
				<verse number="5">जुन म्‍हिसे चुह्रङ्बा कोलादा ङाला मिनरी वास्‍ता लला, थेसे ङादाएनोन वास्‍ता लला।</verse>
				<verse number="6">“तर जुन म्‍हिसे ङादा विश्‍वास लबा चु कोलागदे न्‍हङला गिकदा पाप लपुङ्ला, थेह्रङ्बा म्‍हिदा मी खारेरी ह्रान्‍दा च्‍योसी समुन्‍द्ररी डुबब लबान ज्‍यबा तला।</verse>
				<verse number="7">चु जम्‍बुलिङरी म्‍हिगदेदा पाप लपुङ्बा स्‍हेगदे मुला। थेतबासेलमा चु जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्ला। पाप लपुङ्बा स्‍हेगदे मी मुनोन मुला, तसैनोन जुन म्‍हिसे स्‍य्‍हान्‍दोदा पाप लपुङ्ला थे परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्बा म्‍हि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">“एला यादेन काङरी खजिबासे चा एदा पाप लपुङ्ला थे थासी भ्‍याङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम या काङ मुसी खाइमै आसिबा मेरी निबा भन्‍दा मी बरु ठुडे तसी जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बा चा एला लागिरी ज्‍यबा तला।</verse>
				<verse number="9">एला मीसे एदा पाप लपुङ्जी भिसम तेःसी भ्‍याङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम मी न्‍हीनोन मुसी नर्गरी खाइमै आसिबा मेरी निबा भन्‍दा मी बरु काना तसी जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बा चा एदा ज्‍यबा तला।</verse>
				<verse number="10">“च्‍यागो, एनीगदेसे चु कोलागदे न्‍हङ‍री खालैदान हेला थालउ। तिग्‍दा भिसम चु कोलागदेदा च्‍याबा स्‍वर्गदूतगदे स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा ङाला आबादेन छ्‌याम सदन तला। थेतबासेलमा एनीगदे होशियार तसी चिउ।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि म्‍हाबागदेदा म्‍हाइबारीदेन थार्बा पिन्‍बारी खबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">“च्‍यागो, खालै म्‍हिला ग्‍यार्जा गिक ग्‍यु न्‍हङ‍री गिक म्‍हाजी भिसम थेसे तिग लला? तिग थेसे बोगल ब्‍लिसे च्‍युक कु ग्‍युदा गङरीन ख्‍लासी म्‍हाबा ग्‍यु म्‍हाइबारी आनि?</verse>
				<verse number="13">च्‍यागो, ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चुदे थे म्‍हिसे म्‍हाबा ग्‍यु स्‍याप्‍जी भिसम थे आम्‍हबा बोगल ब्‍लिसे च्‍युक कु ग्‍युगदेला लागिरी भन्‍दा थे स्‍याप्‍बा ग्‍यु गिकला लागिरी ल्‍हानान ताङ्ला।</verse>
				<verse number="14">थेह्रङ् लसीन स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा एनीगदेला परमेश्‍वर आबालाएनोन चु कोलागदे न्‍हङ‍री खालैनोन नाश थातगै भिबा सेम मुला।</verse>
				<verse number="15">“चुदे परमेश्‍वरदा विश्‍वास लबा खालै म्‍हिसे एला बिरोध लसी आज्‍यबा गे लजी भिसम ए गिक जे थे मुबा ग्‍लारी निसी थेदा घोना लउ। चुदे एला ताम ङ्‌यान्‍सी थेसे ह्राङसे लबा आज्‍यबा गे ख्‍लाजी भिसम थे एला ह्रो तला।</verse>
				<verse number="16">तर थेसे एला ताम आङ्‌यान्‍नी भिसम एसे ह्राङदेन छ्‌याम स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हि गिक अथवा न्‍ही भोर्सी निउ। ओच्‍छे परमेश्‍वरला बचनसे पाङ्बा ह्रङ् म्‍हि न्‍ही अथवा सोम साक्षी थान्‍सी जम्‍मान ताम पक्‍का लउ।</verse>
				<verse number="17">थे म्‍हिसे थेनीगदेला तामएनोन आङ्‌यान्‍नी भिसम एसे मण्‍डलीदा पाङ्‍गो। मण्‍डलीला तामएनोन आङ्‌यान्‍नी भिसम एसे थेदा परमेश्‍वरदा आतेन्‍बा म्‍हिदेन तिरो दुइबा म्‍हि ह्रङ्‌बान म्‍हन्‍सी ख्‍लापिन्‍गो।</verse>
				<verse number="18">एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदेसे जम्‍बुलिङरी जुन स्‍हे ढुङ्ला थे स्‍हे स्‍वर्गरीनोन ढुङ्ला। ओच्‍छे एनीगदेसे जम्‍बुलिङरी जुन स्‍हे ठोङ्ला, थे स्‍हे स्‍वर्गरीनोन ठोङ्ला।</verse>
				<verse number="19">“दोःसी ङाइ एनीगदेदा पाङ्ला, जम्‍बुलिङरी एनीगदे न्‍हङला म्‍हि न्‍ही ढिक्‍सी तिगै ताम ह्रीजी भिसम स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा ङाला आबासे एनीगदेदा पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">तिग्‍दा भिसम ङाला मिनरी म्‍हि न्‍ही सोम ढिक्‍सी खजिबै ग्‍लारी ह्रुप तजी भिसम ङा थेनीगदेदेन छ्‌याम तला।”</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से पत्रुससे येशूदा “प्रभु, परमेश्‍वरदा विश्‍वास लबा म्‍हिसे ङादा आज्‍यना लजी भिसम ङाइ थेदा गाते रेमधोना माफ लतोःबा? निसरेमधोना?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="22">येशूसे थेदा चुह्रङ् भिसी जोहाब पिन्‍जी, “निसरेमधोना जे आहिन, एसे थेदा सदन माफ लउ!</verse>
				<verse number="23">तिग्‍दा भिसम स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सा मी ग्‍ले गिक ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। थेसे ह्राङला नोकरगदेदेन छ्‌याम हिसाब किताब किन्‍बारी म्‍हाइजी।</verse>
				<verse number="24">थे ग्‍लेसे हिसाब किताब किन्‍बारी छ्‌याइमा हजार च्‍युइ म्‍हरला डबल छे किन्‍बा नोकरदा ग्‍ले मुबा ग्‍लारी भजी।</verse>
				<verse number="25">तर थे नोकरसे छे फाबारी आखम्‍बासे लमा ग्‍लेसे थेदा, थेला म्रिङ, झा झामेदेन थेदेन छ्‌याम मुबा जम्‍मान स्‍हे चूङ्सी जम्‍मान टाङगा किन्‍गो” भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से थे नोकरसे ग्‍लेदा फ्‍या लबान, “ह्राङसे तिगै रेधोना भ्रान्‍गो। ङाइ ह्राङला जम्‍मान टाङगा फाला” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="27">थे नोकरदा म्राङ्सी ग्‍लेदा दया रेःजी। ओच्‍छे ग्‍लेसे थेदा ‘दाहेन्‍से तजी, एसे चु छे फाआतोः’ भिसी ख्‍लापिन्‍जी।</verse>
				<verse number="28">“जमाहेन्‍से थे नोकर निजी। निबान लमा थेसे ङाच्‍छा ग्‍यार्जा गिक म्‍हुइला डबल पिन्‍बा ह्रोदा स्‍याप्‍जी। जमाहेन्‍से थेसे ह्रोला खारेरी न्‍हेप्‍सी ‘ङाला टाङगा दान्‍देन भउ’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="29">जमाहेन्‍से थे ह्रोसे थेदा फ्‍या लबान, ‘तिगै रे भ्रान्‍गो ङाइ एला जम्‍मान टाङगा पिन्‍ना’ भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="30">तर थेसे आङ्‌यान्‍ना ह्रोदा टाङगा आपिन्‍तेधोना झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌जी।</verse>
				<verse number="31">“थे नोकरसे थेह्रङ् लबा म्राङ्सी स्‍य्‍हान्‍दो ह्रोगदेदा ल्‍हानान दुख ङ्‍हम्‍सी थेसे लबा जम्‍मान ताम ग्‍लेदा पाङ्जी।</verse>
				<verse number="32">थेह्रङ्बा ताम थेःसी ग्‍लेसे थे नोकरदा ह्राङ मुबा ग्‍लारी ङ्‌योइजी। ओच्‍छे थेदा ‘पापी नोकर, एला ताम थेःसी ङाइ दया लसी एसे फातोःबा जम्‍मान टाङगा ख्‍लापिन्‍जी।</verse>
				<verse number="33">ङाइ एदा दया लमाहेन्‍से एसेनोन एला ह्रोदा दया लआतोःबा?’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="34">थे नोकरला बेहोर म्राङ्सी ग्‍लेदा ल्‍हानान बोमो खजी। जमाहेन्‍से थेदाएनोन जम्‍मान छे आफातेधोना सजाय पिन्‍बा म्‍हिगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="35">“थेह्रङ् लसीन एनीगदेसेनोन परमेश्‍वरदा विश्‍वास लबा खालै म्‍हिदा सेमहेन्‍सेन माफ आलनी भिसम स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा ङाला आबासेनोन एनीगदेदा थेह्रङ्नोन लला।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="19">
				<verse number="1">चु ताम सुङ्सी जिन्‍माहेन्‍से येशू गालील अञ्‍चलग्‍याम यर्दन स्‍योङला क्‍याम्‍सङपट्टि यहूदिया अञ्‍चलरी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="2">येशूला लिच्‍छा लिच्‍छा म्‍हिला हुल खजी। ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा खम्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे कोइ कोइ फरिसीगदेसे येशूला सेम च्‍याबाला लागिरी, “खालै म्‍हिसे ह्राङला म्रिङदा तिगै दोष उन्‍सी छोडपत्र लबा ठीक हिन्‍ना कि आहिन” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “परमेश्‍वरसे जम्‍बुलिङ छ्‌यामाहेन्‍सेन ‘ह्रेम्‍कोलादेन म्रिङकोला स्‍होबा हिन्‍ना’ भिबा ताम एनीगदेसे पढब लबा आरे?</verse>
				<verse number="5">‘थेतबासेलमा म्‍हिसे ह्राङला आबादेन आमादा ख्‍लासी ह्राङला म्रिङदेन छ्‌याम ढिक्‍सी चिमुला। ओच्‍छे थेन्‍नी ल्‍हुइ गिक ह्रङ्‌बान तला’</verse>
				<verse number="6">दाहेन्‍से थेन्‍नी ल्‍हुइ न्‍ही आहिन, तर ल्‍हुइ गिकनोन हिन्‍ना। थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे स्‍होबा जोडीदा खालैसेन थाफेगै।”</verse>
				<verse number="7">थेनीगदेसे दोःसी येशूदा “थेह्रङ् भिसम मोशासे तिग्‍दा छोडपत्र भ्रिसी म्रिङदा ख्‍लागो भिसी कुल्‍बा?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “मोशासे मी एनीगदेला सेम कोङ्बासे म्रिङदा ख्‍लाबारी तला भिसी पाङ्बा हिन्‍ना। तर ङाच्‍छाहेन्‍से चा चुह्रङ्बा ठिम आरेबा।</verse>
				<verse number="9">थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, जुन म्‍हिसे ह्राङला म्रिङ स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी आभ्रसै ख्‍लासी स्‍य्‍हान्‍दो म्रिङम्‍हेमेदेन छ्‌याम ब्‍याह लला थेसे चा ङाच्‍छाला म्रिङला बिरोधरी ब्रेल्‍सी भ्रबा हिन्‍ना। ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोसे ख्‍लाबा म्रिङम्‍हेमेदेन छ्‌याम ब्‍याह लबा म्‍हिएनोन ब्रेल्‍सी भ्रबा हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से चेलागदेसे येशूदा “म्रिङ ह्रेम्‍बो न्‍हङ‍री चुह्रङ् तसम ब्‍याह आलबान ज्‍यबा हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="11">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “तर जम्‍मान म्‍हि ब्‍याह आलना चिबारी आखम। जुन म्‍हिदा परमेश्‍वरसे ब्‍याह आलना चिखम्‍बा शक्ति पिन्‍ना थे जे चिखम्‍ला।</verse>
				<verse number="12">तिग्‍दा भिसम कोइ न्‍हमान नपुंसक न्‍हमुला, कोइ म्‍हिदा चा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिसे नपुंसक स्‍होसी थान्‍मुला। ओच्‍छे कोइ म्‍हि चा स्‍वर्गला य्‍हुल्‍साला गे लबारी नपुंसक ह्रङ् लसीन ब्‍याह आलना चिमुला। जुन म्‍हि चुह्रङ् लसी चिखम्‍ला, थे म्‍हि जे चुह्रङ् लसी चिउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="13">येशूसे ह्राङला छ्‌या कोलागदेथोरी थान्‍सी मोलम पिन्‍गै भिसी म्‍हिगदेसे ह्राङला कोलागदेदा येशू मुबा ग्‍लारी भजी। चु म्राङ्सी येशूला चेलागदेसे थे कोलागदे भबा म्‍हिगदेदा बङ्जी।</verse>
				<verse number="14">तर येशूसे चेलागदेदा “कोलागदेदा ङा मुबा ग्‍लारी खपुङ्‍गो, थेनीगदेला ग्‍याम थाकागो। तिग्‍दा भिसम स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सा चु कोलागदे ह्रङ्बालान हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="15">जमाहेन्‍से येशूसे कोलागदेथोरी ह्राङला छ्‌या थान्‍सी मोलम पिन्‍जी। ओच्‍छे येशू थे ग्‍याम फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="16">फ्‍युक्‍पो म्‍हि गिक येशू मुबा ग्‍लारी खसी, “गुरु, जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बारी ङाइ ज्‍यबा गे तिग लतोःला?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा “एसे ङादा ज्‍यबा तिग हिन्‍ना भिसी तिग्‍दा ङ्‌योइबा? च्‍यागो, ज्‍यबा मी परमेश्‍वर जे मुला। थेतबासेलमा एदा जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बा सेम मुसम परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="18">थे म्‍हिसे येशूदा “परमेश्‍वरसे कुल्‍बा खजिबा ताम?” भिसी भिमा, येशूसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एसे म्‍हि थासाइगो, स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी थाभ्रउ, य्‍हो थालउ, लुसीला ताम पाङ्सी थाभ्रउ,</verse>
				<verse number="19">ह्राङला आबा आमादा मान लउ, ओच्‍छे एसे ह्राङला खिम्‍जेमदा ह्राङदा ह्रङ्नोन माया लउ।”</verse>
				<verse number="20">जमाहेन्‍से थे म्‍हिसे येशूदा “चु जम्‍मान ताम मी ङाइ लसीन चिबा मुला। दाहेन्‍से ङाइ लतोःबा तिग मुला?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा “चुदे ए परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबा हिन्‍सम एदेन छ्‌याम मुबा जम्‍मान धन सम्‍पत्ति चूङ्सी प्राङबोगदेदा भो लसी पिन्‍गो। एसे स्‍वर्गरी धन सम्‍पत्ति याङ्ला, ओच्‍छे ङादेन छ्‌याम भ्रउ।” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="22">येशूला ताम थेःसी थे म्‍हि ल्‍हानान दुख ङ्‍हम्‍सी निजी। तिग्‍दा भिसम थेदेन छ्‌याम ल्‍हानान धन सम्‍पत्ति मुबा।</verse>
				<verse number="23">ओच्‍छे येशूसे ह्राङला चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, फ्‍युक्‍पो म्‍हिदा स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सारी वाङ्बारी ल्‍हानान गाह्रो मुला।</verse>
				<verse number="24">दोःसी ङाइ एनीगदेदा पाङ्ला, फ्‍युक्‍पो म्‍हिदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी वाङ्बारी भन्‍दा ऊँटदा दापला मीग्‍याम वाङ्बारी सजिलो मुला।”</verse>
				<verse number="25">चुह्रङ्बा ताम थेःसी चेलागदे उदेक म्‍हन्‍बान, “थेह्रङ् भिसम खाल्‍से थार्बा याङ्ला?” भिसी येशूदा ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा स्‍हीबान, “चु गे म्‍हिसे लबारीन आखम्‍बा गे हिन्‍ना। तर परमेश्‍वरसे चु जम्‍मान गे लखम्‍ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="27">जमाहेन्‍से पत्रुससे येशूदा “ङन्‍से मी जम्‍मान स्‍हे ख्‍लासी ह्राङदेन छ्‌याम भ्रबा मुला। दाहेन्‍से ङन्‍से चा तिग याङ्ला?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="28">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, परमेश्‍वरसे छार जम्‍बुलिङ स्‍होमा परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि य्‍हाल य्‍हाल्‍बा शक्तिशाली ठिरी चिबा धुइरी एनीगदे ङादेन छ्‌याम भ्रबागदेएनोन ह्राङला च्‍युक न्‍ही ठिरी चिला। ओच्‍छे इस्राएलला च्‍युक न्‍ही वंशला निसाफ लला।</verse>
				<verse number="29">थेह्रङ् लसीन जुन म्‍हिसे ङाला लागिरी ह्राङला दिमनाम, ज्‍योज्‍यो आले, नाना आङा, आबा आमादेन झा झामे ख्‍लाला, थेसे थे भन्‍दा दोब्‍बर, तेब्‍बर, चौबरधोना याङ्ला। ओच्‍छे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बा अधिकार याङ्ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="30">तर दान्‍दे ङाच्‍छा मुबागदे न्‍हङला ल्‍हानान म्‍हि लिच्‍छा तला। ओच्‍छे दान्‍दे लिच्‍छा मुबागदे चा ङाच्‍छा तला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="20">
				<verse number="1">“च्‍यागो, स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सा अङगुर वारीला दोप्‍ता गिक ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। थे म्‍हि स्‍य्‍होरीन ह्राङला वारीरी गे लबारी म्‍हि म्‍हाइबारी निजी।</verse>
				<verse number="2">थेसे म्‍हि स्‍याप्‍माहेन्‍से धिन गिकला ज्‍याला तोगब लसी थेनीगदेदा अङगुर वारीरी गे लउ भिसी पुइजी।</verse>
				<verse number="3">“दोःसी थे दोप्‍ता नौ बजेरीक्‍यार बजाररी निमा गे आयाङ्ना चिबा म्‍हि म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से थेसे थे म्‍हिगदेदा ‘एनीगदेएनोन ङाला अङगुर वारीरी गे लबारी निउ। ङाइ एनीगदेदा ठीक ज्‍याला पिन्‍ना’ भिसी भिमाहेन्‍से,</verse>
				<verse number="5">थेनीगदे गे लबारी निजी। “थेह्रङ् लसीन दोःसी थे दोप्‍तासे बाह्र बजेदेन तीन बजेरीक्‍यारएनोन स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदे भसी गे लपुङ्जी।</verse>
				<verse number="6">“पाँच बजेरीक्‍यार दोःसी थे दोप्‍ता बजाररी निमा गे आयाङ्ना चिबा म्‍हिगदे स्‍याप्‍जी। थेतबासेलमा थेसे थे म्‍हिगदेदा ‘एनीगदे तिग्‍दा गे आलना धिन गिक य्‍होङ्सी चिबा?’ भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="7">थेनीगदेसे ‘खाइ ङन्‍दा खालैसेन गे आपिन्‍नी’ भिसी भिजी। जमाहेन्‍से थे दोप्‍तासे ‘थेह्रङ् भिसम एनीगदे ङाला अङगुर वारीरी निसी गे लउ’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="8">“ङ्‍यसे तमाहेन्‍से थे अङगुर वारीला दोप्‍तासे नाइकेदा ‘गे लबागदे जम्‍मादान ङ्‌योइसी थेनीगदेदा ज्‍याला पिन्‍गो। ज्‍याला पिन्‍बा धुइरी जम्‍मान भन्‍दा लिच्‍छा गे लबारी खबा म्‍हिगदेदा ङाच्‍छा पिन्‍गो, ओच्‍छे ङाच्‍छा गे लबारी खबा म्‍हिगदेदा चा लिच्‍छा पिन्‍गो’ भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="9">जमाहेन्‍से पाँच बजेरी गे लबारी खबा म्‍हि खजी। थेनीगदेदा धिन गिकलान ज्‍याला पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="10">पाँच बजेरी खबागदेदा धिन गिकला ज्‍याला पिन्‍बा म्राङ्सी स्‍य्‍होरी जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा खसी गे लबागदेसे चा य्‍हाङसे मी थे भन्‍दा ल्‍हानान याङ्ला तला भिसी म्‍हन्‍जी। तर थेनीगदेसेनोन धिन गिकला ज्‍याला जे याङ्जी।</verse>
				<verse number="11">ज्‍याला याङ्माहेन्‍से थेनीगदेसे थे अङगुर वारीला दोप्‍ताला बिरोध लबान ताम लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="12">‘लिच्‍छा खसी घण्‍टा गिक जे गे लबा चुगदेदा ङनी स्‍य्‍होहेन्‍से धिन गिकनोन छेप्‍बा छबा नासी गे लबागदेदा तेनोन तिग्‍दा ह्राङसे ज्‍याला पिन्‍बा’ भिसी थेनीगदेसे भिजी,</verse>
				<verse number="13">“तर थे अङगुर म्राङ्ला दोप्‍तासे थेनीगदे न्‍हङला म्‍हि गिकदा चुह्रङ् भिसी जोहाब पिन्‍जी, ‘च्‍यागो, एनीगदेदा ङाइ तिगै अन्‍याय लबा आरे। ङाइ धिन गिकला ज्‍याला पिन्‍ना भिमा एसेन तला भिसी गे लबा आहिन?</verse>
				<verse number="14">थेतबासेलमा एला ज्‍याला भोर्सी निउ। लिच्‍छा खसै चुगदेदा एदा तेनोन पिन्‍बा ङाला सेम मुला।</verse>
				<verse number="15">ङादेन मुबा स्‍हे ङाइ म्‍हन्‍बा अन्‍छार पिन्‍आम्‍याङ्? ङाइ ताङ्सी पिन्‍बा ग्‍लारी एसे तिग्‍दा डाह लबा?’</verse>
				<verse number="16">“चुह्रङ् लसी लिच्‍छाला म्‍हि ङाच्‍छा, ङाच्‍छाला म्‍हि लिच्‍छा तला।”</verse>
				<verse number="17">यरूशलेमपट्टि फेप्‍बान लबा धुइरी येशूसे ह्राङला च्‍युक न्‍ही चेलागदेदा कुनी गिकरी भोर्सी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी,</verse>
				<verse number="18">“च्‍यागो, दान्‍दे य्‍हाङ यरूशलेमपट्टि निबान मुला। दाहेन्‍से परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍ना। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे थेदा ‘चुदा साइनोन तोःला’ भिसी पाङ्ला।</verse>
				<verse number="19">ओच्‍छे थेदा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍ना। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे थेदा खिसी लबान कोर्रासे तोबा ग्‍याङ्‍बा लसी क्रुसरी टाँगब लसी साइला। तर थेदा सोमरेमाकुनु सिबाग्‍याम सोना लला।”</verse>
				<verse number="20">जमाहेन्‍से जब्‍दियाला म्रिङसे ह्राङला झा न्‍हीदा छ्‌यामनोन येशू मुबा ग्‍लारी भसी खजी। ओच्‍छे थेसे येशूदा फ्‍या लबान बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा “एदा तिग तोःबा?” भिसी सुङ्मा, थेसे येशूदा “ह्राङसे शासन लबा धुइरी ङाला झा न्‍हीदा गिकदा ह्राङला दाहिनेपट्टि गिकदा देब्रेपट्टि चिपुङ्ला भिसी सुङ्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="22">तर येशूसे थेनीगदेदा “तिग ह्रीदोबा भिसी एनीगदेदा थानोन आरे। ङाइ नाबा दुख एनीगदेसे नाबारी खम्‍ला?” भिसी सुङ्जी। थेनीगदेसे “खम्‍ला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="23">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे ङाइ नाबा दुख मी नाला। तर ङाला दाहिने देब्रे चिपुङ्बा अधिकार ङाला यारी आरे। चु ग्‍ला ङाला आबासे जुन म्‍हिला लागिरी स्‍होबा हिन्‍ना थे जे चिम्‍याङ्ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="24">चु ताम थेःसी स्‍य्‍हान्‍दो चेला च्‍युइदा चा थेन्‍ना ज्‍योज्‍यो आले न्‍हीदेन छ्‌याम बोमो रेःजी।</verse>
				<verse number="25">तर येशूसे थेनीगदेदा ह्राङ मुबा ग्‍लारी ङ्‌योइसी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, एनीगदेदा चु ताम थानोन मुला, अर्गु य्‍हुलला शासन लबा म्‍हिगदेसे ह्राङला सेमसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार म्‍हिगदेथोरी शासन लमुला। ओच्‍छे घ्रेन घ्रेन पदरी मुबा म्‍हिगदेसे ह्राङ भन्‍दा धिरी मुबा म्‍हिगदेथोरी शासन लमुला।</verse>
				<verse number="26">तर एनीगदे चा थेह्रङ् तबारी आत। जुन म्‍हि जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन दोबारी म्‍हाइला थेसे चा एनीगदेला सेवा लतोःला।</verse>
				<verse number="27">ओच्‍छे एनीगदे न्‍हङ‍री जुन म्‍हि ङाच्‍छा तबारी म्‍हाइला थे चा एनीगदेला नोकर दोतोःला।</verse>
				<verse number="28">थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिएनोन स्‍य्‍हान्‍दोगदेग्‍याम सेवा किन्‍बारी आहिन, तर स्‍य्‍हान्‍दोगदेला सेवा लबारी ओच्‍छे ह्राङलान ज्‍यान पिन्‍सी ल्‍हानान म्‍हिगदेला पापला सय फाबारी खबा हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="29">येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम यरीहो भिबा शहरग्‍याम फेप्‍बान लबा धुइरी म्‍हिला हुलएनोन थेनीगदेदेन छ्‌याम छ्‌याम खजी।</verse>
				<verse number="30">ग्‍यामला कुनीरी चिबा मी आम्राङ्बा म्‍हि न्‍हीसे येशू थेनोन ग्‍याम फेप्‍बान लबा ताम था याङ्सी “प्रभु, दाऊद ग्‍लेला सन्‍तान! ङन्‍दा दया लउ” भिसी क्रिङ्बान भिजी।</verse>
				<verse number="31">थे म्‍हि न्‍हीदा येशूदेन छ्‌यामनोन खबा म्‍हिगदेसे “कुटिसी चिउ” भिसी बङ्जी। तर थेन्‍नी झन क्रिङ्बान, “प्रभु, दाऊद ग्‍लेला सन्‍तान ङन्‍दा दया लउ” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="32">जमाहेन्‍से थेन तसी येशूसे थेनीगदेदा “ङाइ एनीगदेला लागिरी तिग लगै भिसी म्‍हन्‍बा मुला?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="33">थेनीगदेसे येशूदा “प्रभु ह्राङसे ङन्‍ना मी म्राङ्ना लपिन्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="34">थेनीगदेला ताम थेःसी येशूदा दया रेःसी येशूसे थेनीगदेला मीरी थुर्जी। थुर्मैछ्‌याम थेनीगदेसे म्राङ्जी। ओच्‍छे थेनीगदे येशूदेन छ्‌याम भ्रजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="21">
				<verse number="1">येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम फेप्‍बान लमा यरूशलेम ङामला जैतून भिबा गङला बेथफागे नाम्‍सारी धोखजी। ओच्‍छे येशूसे ह्राङला चेला न्‍हीदा पुइजी।</verse>
				<verse number="2">पुइबा धुइरी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनी जजाकी क्‍याथाङला नाम्‍सारी निउ। एनी थेरी धोमैछ्‌याम च्‍युन्‍सी थान्‍बा गधाला मामादेन कोला म्राङ्ला। जमाहेन्‍से एनीसे थे गधाला मामादेन कोलादा ब्‍लसी ङा मुबा ग्‍लारी भउ।</verse>
				<verse number="3">थेरी एनीदा खालैसे तिगै भिजी भिसम ‘चु प्रभुदा तोःबा मुला’ भिसी भिउ। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे एनीदा पुइखला।”</verse>
				<verse number="4">अगमवक्ताग्‍याम पाङ्बा बचन पूरा तगै भिसी चु तबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">“सियोनना म्‍हिगदेदा चुह्रङ् भिसी पाङ्‍गो, ‘च्‍यागो, एनीगदेला ग्‍ले एनीगदे मुबा ग्‍लारी गधाला कोलाथोरी क्रेःसी फेप्‍खबान मुला। थे ल्‍हानान सोजो मुला।’”</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से चेला न्‍ही निसी येशूसे कुल्‍बा अन्‍छार लजी।</verse>
				<verse number="7">थेनीगदेसे गधाला मामादेन कोला भजी। ओच्‍छे थे गधाला मामादेन कोलाथोरी ह्राङ ह्राङला घ ती‍जी। जमाहेन्‍से येशू थेथोरी धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे थेरी मुबा ल्‍हानान म्‍हिगदेसे ग्‍यामरी ह्राङ ह्राङला घगदे ती‍जी, कोइसे स्‍याउला थासी ग्‍यामरी ती‍जी,</verse>
				<verse number="9">जमाहेन्‍से येशूला लिच्‍छा ङाच्‍छा भ्रबा जम्‍मान म्‍हिला हुलसे चुह्रङ् भिसी क्रिङ्बान जयजयकार लजी, “दाऊद ग्‍लेला सन्‍तानला जयजयकार तगै। परमप्रभुला मिनरी फेप्‍खबासे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्‌गै। थेह्रङ् लसीन स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा परमेश्‍वरदा जयजयकार तगै।”</verse>
				<verse number="10">येशू यरूशलेमरी धोमाहेन्‍से शहर नाङनोन हल्‍ली खल्‍ली तजी। ओच्‍छे म्‍हिगदेसे “चु खाल हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="11">येशूदेन छ्‌याम खबा म्‍हिला हुलसे “चु गालीलला नासरत भिबा नाम्‍साग्‍याम फेप्‍खबा अगमवक्ता येशू हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="12">येशूसे परमेश्‍वरला मन्‍दिर न्‍हङरी चूङ्बादेन ग्‍लुबागदेदा ताप्‍जी। ओच्‍छे टाङगा देप्‍बारी चिबागदेला टेबुलदेन ढुकुर चूङ्बारी चिबागदे जम्‍मालान चिबा ग्‍लागदे प्‍लाङ प्‍लिङ लसी भ्‍याङ्‍जी।</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, ‘ङाला दिम य्‍हुल य्‍हुलला म्‍हिगदेसे प्रार्थना लबा दिम दोला’ भिसी परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा मुला। तर एनीगदेसे मी ङाला दिमदा य्‍होगदे चिबा ग्‍ला स्‍होबा मुला।”</verse>
				<verse number="14">येशू परमेश्‍वरला मन्‍दिररी मुबा धुइरी मी आम्राङ्बा म्‍हिदेन कुज्‍या म्‍हिगदे येशू मुबा ग्‍लारी खजी। जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा खम्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="15">तर येशूसे लबा उदेकला गेदेन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी कोलागदेसे “दाऊद ग्‍लेला सन्‍तानना जयजयकार तगै” भिसी क्रिङ्बा म्राङ्सी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदे बोमो खजी।</verse>
				<verse number="16">थेनीगदेसे येशूदा “चु कोलागदेसे तिग भिबान मुला ह्राङसे थेःबा आरे?” भिसी भिमा, येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “थेःबा मुला। तर परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, ‘प्रभु, ह्राङसे लैनु कोलागदेदेन जजा कोलागदेदाएनोन जयजयकार लतोःला भिसी लोप्‍बा मुला’ तिग एनीगदेसे चु ताम पढब लबा आरे?”</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से थेनीगदेदा थेरी ख्‍लासी येशू बेथानिया भिबा नाम्‍सारी फेप्‍सी जमाकुनु म्‍हुनङ थेरीन धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="18">न्‍हङगरदङ स्‍य्‍होरी यरूशलेमपट्टि दोःसी फेप्‍खबान लबा धुइरी येशूदा फोख्रेन्‍जी।</verse>
				<verse number="19">ग्‍यामरी फेप्‍बान लबा धुइरी येशूसे ग्‍यामला कुनीरी अञ्‍जीरला दोङ गिक म्राङ्जी। थे दोङरी अञ्‍जीर मुजी वा भिसी स्‍हीबारी फेप्‍मा भा जे म्राङ्सी “दाहेन्‍से चु दोङरी खाइमै अञ्‍जीर थारोगै” भिसी येशूसे सुङ्जी। थेह्रङ् सुङ्मैछ्‌याम थे अञ्‍जीर दोङ खर्जी।</verse>
				<verse number="20">अञ्‍जीर दोङ खर्सी निबा म्राङ्सी उदेक म्‍हन्‍बान येशूला चेलागदेसे “दान्‍देला दान्‍देन खाह्रङ् लसी चु अञ्‍जीर दोङ खर्जी?” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="21">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदेला सेमरी शङ्का आलना विश्‍वास लजी भिसम चु अञ्‍जीर दोङदा लबा ह्रङ् जे आहिन, तर चु गङदाएनोन ‘ए होक निसी समुन्‍द्ररी ताइगो’ भिसम थेह्रङ्नोन तला।</verse>
				<verse number="22">ओच्‍छे एनीगदेसे विश्‍वास लसी प्रार्थना लमा जुन ताम ह्रीला थेनोन एनीगदेसे याङ्ला।”</verse>
				<verse number="23">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी फेप्‍सी येशूसे म्‍हिगदेदा लोप्‍बान लबा धुइरी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी गन्‍बागदे येशू मुबा ग्‍लारी खसी “ह्राङसे खानङग्‍याम अधिकार याङ्सी चु गे लबा हिन्‍ना? ह्राङदा चु अधिकार खाल्‍से पिन्‍बा हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="24">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेदाएनोन ङाइ ताम गिक ङ्‌योइला। थे तामला जोहाब पिन्‍जी भिसम ङादा चु गेगदे लबारी खाल्‍से अधिकार पिन्‍जी थे एनीगदेदा पाङ्ला।</verse>
				<verse number="25">यूहन्‍नादा बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा अधिकार खाल्‍से पिन्‍जी? परमेश्‍वरसे कि म्‍हिगदेसे?” जमाहेन्‍से थेनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री सल्‍लाह लबान, “परमेश्‍वरग्‍याम भिजी भिसम थेसे य्‍हाङदा ‘थेह्रङ् भिसम एनीगदेसे तिग्‍दा यूहन्‍नादा विश्‍वास आलबा?’ भिसी भिला।</verse>
				<verse number="26">तर म्‍हिगदेग्‍याम भिजी भिसम म्‍हिला हुलसे साइला भिसी य्‍हाङ लोङ्‌मुला। तिग्‍दा भिसम जम्‍मासेन यूहन्‍नादा अगमवक्ता हिन्‍ना भिसी भिमुला।”</verse>
				<verse number="27">थेतबासेलमा थेनीगदेसे “ङन्‍दा था आरे” भिसी येशूदा जोहाब पिन्‍जी। येशूसे थेनीगदेदा “थेह्रङ् भिसम ङाइएनोन चु गेगदे खाल्‍ला अधिकारग्‍याम लबा हिन्‍ना, थे एनीगदेदा आपाङ्” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="28">येशूसे अझ चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङाइ एनीगदेदा झा न्‍ही मुबा म्‍हिला उखान पाङ्ला। एनीगदेसे चुग्‍याम तिग घोला? थे म्‍हि थेबा झा मुबा ग्‍लारी निसी ‘ए तिनी अङगुर वारीरी निसी गे लउ झा’ भिसी कुल्‍मा,</verse>
				<verse number="29">थेसे ‘ङा आनि आबा’ भिसी जोहाब पिन्‍जी। तर लिच्‍छा सेम दोःसी थे गे लबारी निजी।</verse>
				<verse number="30">“थेह्रङ् लसीन थे झा च्‍याङ्बा मुबा ग्‍लारी निसी थेदाएनोन थेह्रङ्नोन भिसी कुल्‍मा, थेसे ‘तला आबा ङा निला’ भिसी भिजी। तर थे आनिनी।”</verse>
				<verse number="31">जमाहेन्‍से येशूसे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी गन्‍बागदेदा “चु न्‍ही न्‍हङ‍री खजिबासे चा आबासे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍जी” भिसी ङ्‌योइमा, थेनीगदेसे “थेबा झासे” भिसी जोहाब पिन्‍जी। ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदे भन्‍दा ङाच्‍छा तिरो दुइबा म्‍हिगदेदेन बेश्‍यागदे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी निला।</verse>
				<verse number="32">तिग्‍दा भिसम बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍नासे एनीगदेदा परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारला ग्‍याम उन्‍बारी खमाएनोन एनीगदेसे थेदा विश्‍वास आलनी। बरु तिरो दुइबा म्‍हिगदेदेन बेश्‍यागदेसे चा थेदा विश्‍वास लजी। थेनीगदेसे विश्‍वास लबा म्राङ्सीनोन एनीगदेसे ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि आदोःनी। ओच्‍छे थेला ताम विश्‍वास आलनी।</verse>
				<verse number="33">“अर्गु उखानएनोन ङ्‌यान्‍गो, फ्‍युक्‍पो म्‍हि गिकसे वारीरी अङगुर सूसी क्‍युर्सीन पर्खाल लजी। ओच्‍छे अङगुर म्‍हर्बारी कोल स्‍होसी अङगुर वारी ख्रुङ्बारी नोबा छाप्रो गिक स्‍होजी। जमाहेन्‍से अधियाँरी पिन्‍सी थे अर्गु य्‍हुल्‍सारी निजी।</verse>
				<verse number="34">“अङगुर मिन्‍बा धुइ तमाहेन्‍से थे फ्‍युक्‍पो म्‍हिसे ह्राङला भो किन्‍बाला लागिरी अधियाँ लबागदे मुबा ग्‍लारी ह्राङला नोकरगदेदा पुइजी।</verse>
				<verse number="35">ओच्‍छे अधियाँ लबागदेसे थे फ्‍युक्‍पो म्‍हिला नोकर गिकदा चुङ्सी तोबा ग्‍याङ्‍बा लजी, गिकदा साइजी तर स्‍य्‍हान्‍दो गिकदा चा युङबासे तोजी।</verse>
				<verse number="36">थे फ्‍युक्‍पो म्‍हिसे दोःसी ङाच्‍छाला भन्‍दा ल्‍हानान नोकरगदे पुइजी, तर थेनीगदेसे थे नोकरगदेदाएनोन थेह्रङ्नोन लजी।</verse>
				<verse number="37">“जमाहेन्‍से थे फ्‍युक्‍पो म्‍हिसे जम्‍मान भन्‍दा लिच्‍छा ‘थेनीगदेसे ङाला झादा मी मान लला तला’ भिसी थेसे ह्राङला झादान थेनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइजी।</verse>
				<verse number="38">तर थेदा खबान लबा म्राङ्सी अधियाँ लबागदेसे ‘चु मी य्‍हाङला धनीला झा हिन्‍ना, य्‍हाङसे थेदा साइगे। जमाहेन्‍से थेला सम्‍पत्ति य्‍हाङलान तला’ भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री ताम लजी।</verse>
				<verse number="39">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे थे फ्‍युक्‍पो म्‍हिला झादा चुङ्सी अङगुर वारीग्‍याम क्‍याथाङ भोर्सी साइजी।</verse>
				<verse number="40">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी गन्‍बागदेदा येशूसे “दाहेन्‍से अङगुर वारीला धनी खसी थे अधियाँ लबा म्‍हिगदेदा तिग लला?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="41">थेनीगदेसे “थे अङगुर वारीला धनीसे थेह्रङ्बा नइबा गे लबा म्‍हिगदेदा नाश लला। ओच्‍छे जुन म्‍हिसे अङगुर मिन्‍माहेन्‍से ह्राङला भो पिन्‍ना थेह्रङ्बा म्‍हिगदेदा अधियाँ पिन्‍ना” भिसी येशूदा जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="42">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे परमेश्‍वरला बचन खाइमै पढब लबा आरे? ‘जुन युङबादा दिम स्‍होबा कर्मीगदेसे गे आखेल भिसी भ्‍याङ्‍बा मुबा थेनोन युङबा दिमला सुर युङबा दोजी। चु परमप्रभुग्‍याम तबासे लमा य्‍हाङला लागिरी उदेकला ताम हिन्‍ना’ भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="43">“थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो। च्‍यागो, दाहेन्‍से परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा एनीगदेग्‍याम ब्‍यन्‍सी परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रबा य्‍हुलला म्‍हिगदेदा पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="44">थे युङबाथोरी ताइबा म्‍हि चा जम्‍मान छारछिर निला, ओच्‍छे थे युङबा खालैथोरी ताइजी भिसम थेरी मुबा म्‍हि फ्‍लातफ्‍लेत निला।”</verse>
				<verse number="45">येशूसे सुङ्बा उखान थेःमाहेन्‍से परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन फरिसीगदेसे “चु ताम येशूसे य्‍हाङलान बारेरी पाङ्बा ताम हिन्‍ना” भिसी घोजी।</verse>
				<verse number="46">थेतबासेलमा थेनीगदेसे येशूदा चुङ्बारी म्‍हाइजी, तर थेनीगदे म्‍हिला हुल म्राङ्सी लोङ्जी। तिग्‍दा भिसम म्‍हिगदेसे येशूदा अगमवक्ता भिसी म्‍हन्‍मुबा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="22">
				<verse number="1">दोःसीनोन येशूसे थेनीगदेदा उखानग्‍याम चुह्रङ् भिसी सुङ्जी,</verse>
				<verse number="2">“स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सा चुह्रङ्बान हिन्‍ना, ग्‍ले गिकसे ह्राङला झाला ब्‍याहला भोज ठीक लजी।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे निम्‍तो याङ्बा म्‍हिगदेदा ङ्‌योइबारी ह्राङला नोकरगदे पुइजी। तर निम्‍तो याङ्बा म्‍हिगदेसे खबा सेम आलनी।</verse>
				<verse number="4">“दोःसी ग्‍लेसे निम्‍तो याङ्बा म्‍हिगदेदा ‘ङाइ छोबा छोबा म्‍हे बहर साइसी ब्‍याहला भोज ठीक लसी जिन्‍बा मुला। दाहेन्‍से ह्राङनी फेप्‍खउ भिउ’ भिसी स्‍य्‍हान्‍दो नोकरगदेदा पुइजी।</verse>
				<verse number="5">“तर थे निम्‍तो याङ्बा म्‍हिगदेसे नोकरगदेला तामदा थेगोन आलना कोइ ह्राङला बु वारीरीक्‍यार निजी, कोइ व्‍यापार लबारी निजी,</verse>
				<verse number="6">ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे चा थे नोकरगदेदा चुङ्सी तोबा ग्‍याङ्‍बा लसी साइजी।</verse>
				<verse number="7">चु ताम थेःसी ग्‍ले ल्‍हानान बोमो खजी। जमाहेन्‍से ग्‍लेसे सिपाहीगदेदा पुइसी ह्राङला नोकरगदे साइबागदेदा साइजी। ओच्‍छे थेनीगदेला शहरएनोन ख्राङ्‌जी।</verse>
				<verse number="8">“जमाहेन्‍से ग्‍लेसे ह्राङला नोकरगदेदा चुह्रङ् भिसी कुल्‍जी, ‘ब्‍याहला भोज ठीक लसी जिन्‍बा मुला। तसैनोन निम्‍तो याङ्बा म्‍हिगदे य्‍हाङला भोजरी खबाधोनाला आरेम।</verse>
				<verse number="9">थेतबासेलमा दाहेन्‍से एनीगदे ग्‍याम ग्‍यामरी निउ। ओच्‍छे स्‍याप्‍बागदे जम्‍मादान ब्‍याहला भोज चबारी खउ भिसी निम्‍तो पिन्‍गो।’</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे नोकरगदे ग्‍याम ग्‍यामरी निसी ज्‍यबा गे लबा तसै आज्‍यबा गे लबा तसै स्‍याप्‍तेबा जम्‍मादान निम्‍तो पिन्‍जी। चुह्रङ् लसी ब्‍याह दिम नाङनोन डोन्‍बोगदे तजी।</verse>
				<verse number="11">“डोन्‍बोगदेदा च्‍याबारी भिसी ग्‍ले दिम न्‍हङ‍री खमा थेरी ब्‍याहरी खबा धुइरी क्‍वान्‍तोःबा क्‍वान आक्‍वान्‍ना खबा म्‍हि गिकदा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="12">थेदा म्राङ्सी, ‘ओहो, ह्रो!, ए मी ब्‍याहरी क्‍वान्‍तोःबा क्‍वान आक्‍वान्‍ना चुरी खाह्रङ् लसी खजी?’ भिसी ङ्‌योइमा, थे म्‍हिसे तिगै जोहाब पिन्‍आखम्‍नी।</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से ग्‍लेसे ह्राङला नोकरगदेदा ‘चुला या काङ खीसी मङग्‍यार धोपधोप्‍बा ग्‍लारी भ्‍याङ्‍गो। थेरी म्‍हिगदे स्‍वा क्रेसी क्राबा क्रिङ्बा लला’ भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="14">“तिग्‍दा भिसम ङ्‌योइबागदे ल्‍हानान मुला, तर धम्‍बागदे चा ल्‍हाना आरे।”</verse>
				<verse number="15">जमाहेन्‍से फरिसीगदे येशू मुबा ग्‍लाग्‍याम निजी। ओच्‍छे दाहेन्‍से येशूदा थेलान तामग्‍याम खाह्रङ् लसी फसब लसे भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री सल्‍लाह लजी।</verse>
				<verse number="16">थेनीगदेसे ह्राङला चेलागदेदा हेरोद ग्‍लेला म्‍हिगदेदेन छ्‌याम येशू मुबा ग्‍लारी पुइजी। थे म्‍हिगदे येशू मुबा ग्‍लारी निसी चुह्रङ् भिसी भिजी, “गुरु, ह्राङ सत्‍य म्‍हि हिन्‍ना, ओच्‍छे ह्राङसे खालैदा वास्‍ता आलमुला भिसी ङन्‍दा था मुला। तिग्‍दा भिसम ह्राङसे म्‍हिला ली च्‍यासी गे आलमुला, तर ह्राङसे म्‍हिगदेदा लोप्‍बा धुइरी परमेश्‍वरला ग्‍याम ज्‍यना लसी उन्‍मुला।</verse>
				<verse number="17">थेतबासेलमा रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरदा तिरो फाबा ठीक हिन्‍ना कि आहिन? ङन्‍दा सुङ्‍गो।”</verse>
				<verse number="18">तर येशूसे थेनीगदेला सेमला नइबा ताम था याङ्सी “कप्‍टीगदे, तिग्‍दा एनीगदेसे ङादा फसब लबारी म्‍हाइबा?</verse>
				<verse number="19">एनीगदेसे तिरो फाबा डबल ङादा उन्‍गो” भिसी सुङ्मा, थेनीगदेसे डबल गिक भसी येशूदा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="20">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “चु डबलरी मुबा छापदेन मिन खाल्‍ला हिन्‍ना?” भिसी सुङ्मा,</verse>
				<verse number="21">थेनीगदेसे “रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरला” भिसी जोहाब पिन्‍जी। जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “दाहेन्‍से एनीगदेसे रोमी ग्‍लेला जति रोमी ग्‍लेदा फागो। ओच्‍छे परमेश्‍वरला जति परमेश्‍वरदान फागो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="22">चुह्रङ्बा ताम थेःसी थेनीगदे उदेक तजी। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा ख्‍लासी निजी।</verse>
				<verse number="23">म्‍हि सिमाहेन्‍से दोःसी आसो भिसी विश्‍वास लबा सदुकीगदे थेनोन धिनकुनु येशू मुबा ग्‍लारी खसी येशूदा चुह्रङ् भिसी ङ्‌योइबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="24">“गुरु, मोशासे य्‍हाङदा पिन्‍बा ठिम अन्‍छार खालैला ज्‍योज्‍योसे ब्‍याह लसी कोलागदे आतनान सिजी भिसम ज्‍योज्‍यो‍ला लागिरी कोलागदे तगै भिसी आलेसे चाङदा ब्‍याह लतोःला भिसी पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="25">ङन्‍ना गुङरी ज्‍योज्‍यो आले निस मुबा। थेनीगदे न्‍हङ‍री थेबासे ब्‍याह लजी। तर कोलागदे आतनान थे सिजी। जमाहेन्‍से पाराङसे थेनोन चाङदेन छ्‌याम ब्‍याह लजी।</verse>
				<verse number="26">थेह्रङ् लसीन पाराङ साँजी लसी च्‍याङ्बाधोनासेन थेनोन चाङदेन छ्‌याम ब्‍याह लजी।</verse>
				<verse number="27">थेनीगदे जम्‍मान सिमाहेन्‍से थे म्रिङम्‍हेमेनोन सिजी।</verse>
				<verse number="28">थेतबासेलमा ङन्‍दा सुङ्‍गो, सिबाग्‍याम सोना लजी भिसम थे म्रिङम्‍हेमे खजिबाला म्रिङ तला? तिग्‍दा भिसम थेनीगदे जम्‍मासेन थे म्रिङम्‍हेमेदेन छ्‌याम ब्‍याह लबा मुला।”</verse>
				<verse number="29">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी जोहाब पिन्‍जी, “एनीगदे अन्‍दोलरीन चीम, तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे परमेश्‍वरला बचनदेन परमेश्‍वरला शक्तिला बारेरी घोबान आरेम।</verse>
				<verse number="30">तिग्‍दा भिसम सिबाग्‍याम सोना लबा धुइरी न्‍ह ब्‍याह लला न्‍ह ब्‍याह तला। तर थेनीगदे स्‍वर्गरी मुबा स्‍वर्गदूतगदे ह्रङ्‌बान तला।</verse>
				<verse number="31">सिबाग्‍याम सोना लबाला बारेरी परमेश्‍वरसे एनीगदेदा तिग सुङ्बा मुला, थे ताम एनीगदेसे पढब लबा आरे?</verse>
				<verse number="32">‘ङा अब्राहाम, इसहाकदेन याकूबला परमेश्‍वर हिन्‍ना’ भिसी परमेश्‍वरसे मोशादा सुङ्बा मुबा। परमेश्‍वर सिबागदेला परमेश्‍वर आहिन, तर सोबागदेला परमेश्‍वर हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="33">येशूसे चुह्रङ् लसी लोप्‍बा म्राङ्सी थेरी मुबा म्‍हिला हुल उदेक तजी।</verse>
				<verse number="34">येशूसे सदुकीगदेदा जोहाबनोन पिन्‍आखम्‍बा तना लजी भिबा ताम थेःसी फरिसीगदे ढिक्‍सी सल्‍लाह लबारी ग्‍ला गिकरी पोप तजी।</verse>
				<verse number="35">जमाहेन्‍से थेनीगदे न्‍हङला यहूदी धर्मगुरु गिकसे येशूला सेम च्‍याबाला लागिरी चुह्रङ् भिसी ङ्‌योइजी,</verse>
				<verse number="36">“गुरु, परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी जम्‍मान भन्‍दा मुल ताम चा खजिबा हिन्‍ना?”</verse>
				<verse number="37">येशूसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, परमेश्‍वरसे कुल्‍बा जम्‍मान भन्‍दा मुल ताम चा चुनोन हिन्‍ना। एसे ह्राङला परमप्रभु परमेश्‍वरदा ह्राङला जम्‍मान सेमहेन्‍से, जम्‍मान प्राणसे, जम्‍मान बुद्धिसे माया लउ।</verse>
				<verse number="38"></verse>
				<verse number="39">ओच्‍छे अर्गु मुल ताम चा एसे ह्राङला खिम्‍जेमदा ह्राङदा ह्रङ्नोन माया लउ।</verse>
				<verse number="40">अगमवक्तागदेसे लोप्‍बा तामदेन मोशाला ठिमरी मुबा जम्‍मान तामगदे चा परमेश्‍वरसे कुल्‍बा चु मुल ताम न्‍हीग्‍यामनोन खबा हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="41">जमाहेन्‍से येशूसे थेरी पोप तसी चिबा फरिसीगदेदा चुह्रङ् भिसी ङ्‌योइजी,</verse>
				<verse number="42">“थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टला बारेरी एनीगदेसे तिग म्‍हन्‍बा मुला? थे खाल्‍ला झा हिन्‍ना?” थेनीगदेसे येशूदा “दाऊद ग्‍लेला सन्‍तान हिन्‍ना” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="43">दोःसी येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “थेह्रङ् भिसम दाऊददा परमेश्‍वरला आत्‍माला शक्तिग्‍याम तिग्‍दा ख्रीष्‍टदा ‘प्रभु’ भिपुङ्जी? दाऊदसेन चुह्रङ् भिसी भिमुला,</verse>
				<verse number="44">‘परमप्रभुसे ङाला प्रभुदा, “ङाइ एला शत्रुगदेदा एला काङ धिरी आथान्‍तेधोना ए ङाला दाहिनेपट्टि चिउ भिसी सुङ्जी।”’</verse>
				<verse number="45">दाऊद ग्‍लेसेन ख्रीष्‍टदा प्रभु भिला भिसम खाह्रङ् लसी ख्रीष्‍ट दाऊद ग्‍लेला सन्‍तान तला?”</verse>
				<verse number="46">जमाहेन्‍से खालैसेन येशूदा जोहाब गिकनोन लआखम्‍नी। जमाकुनुहेन्‍से खालैसेन येशूदा तिगै ताम ङ्‌योइबा आँट आलनी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="23">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदेन थेरी मुबा म्‍हिला हुलदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी,</verse>
				<verse number="2">“च्‍यागो, यहूदी धर्मगुरुदेन फरिसीगदेसे मोशाला ठिम लोप्‍बा अधिकार याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="3">थेतबासेलमा थेनीगदेसे पाङ्बा ताम एनीगदेसे ङ्‌यान्‍गो, तर थेनीगदेसे लबा ह्रङ्‌बान गे चा थालउ। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे एनीगदेदा लोप्‍बाम लोप्‍मुला, तर लोप्‍बा अन्‍छारला गे चा आलमुला।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे म्‍हिगदेदा थेनीगदेसे पुइनोन आखम्‍बा धोइ काप्‍सी पिन्‍मुला। तर थेनीगदेसे भिसम थे धोइ थीबाला लागिरी या जुम्‍बीसेनोन आथुर्मुला।</verse>
				<verse number="5">“थेनीगदेसे जम्‍मान गे म्‍हिदा उन्‍बाला लागिरी लमुला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम कागजरी भ्रिसी घ्रेन घ्रेन जन्‍तर स्‍होसी ङोदेन नारीरी खीमुला। ओच्‍छे थेनीगदेसे क्‍वान्‍बा क्‍वान्‍ना जोरी ह्रेङ्बा ह्रेङ्बा फुर्गा कार्मुला।</verse>
				<verse number="6">थेनीगदेसे भोजरीदेन यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमला मुल ठिरी चिबारी सेम लमुला।</verse>
				<verse number="7">बजाररी निमाएनोन म्‍हिगदेसे फ्‍या लगै भिसी म्‍हन्‍मुला, ओच्‍छे ‘गुरु’ भिसीएनोन पाङ्‌गै भिसी म्‍हन्‍मुला।</verse>
				<verse number="8">तर एनीगदेदा खालैसेन ‘गुरु’ भिसी थाभिगै। तिग्‍दा भिसम एनीगदे ज्‍योज्‍यो आले हिन्‍ना। एनीगदेला गुरु चा गिक जे मुला।</verse>
				<verse number="9">जम्‍बुलिङरी एनीगदेसे खालैदान आबा थापाङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम स्‍वर्गरी एनीगदे जम्‍मालान आबा गिक जे मुला।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे एनीगदेदा खालैसेन ‘मालिक’ थाभिगै। तिग्‍दा भिसम एनीगदे जम्‍मालान मालिक थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट जे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">एनीगदे न्‍हङला जुन म्‍हि घ्रेन मुला, थेसे चा एनीगदे जम्‍मालान सेवा लतोःला।</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे जुन म्‍हिसे ह्राङसे ह्राङदान घ्रेन स्‍होला, थे म्‍हि चा जजा दोला। तर ह्राङसे ह्राङदान जजा स्‍होबा म्‍हि चा घ्रेन दोला।</verse>
				<verse number="13">“परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्तोःबा यहूदी धर्मगुरुदेन फरिसीगदे, एनीगदे मी कप्‍टीगदे हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे म्‍हिगदेला ङाच्‍छा स्‍वर्ग य्‍हुल्‍साला म्राप ढुङ्मुला। ओच्‍छे एनीगदे ह्राङएनोन आनिमुला निबारी म्‍हाइबा म्‍हिदाएनोन निआपुङ्मुला।</verse>
				<verse number="14">“परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्तोःबा यहूदी धर्मगुरुदेन फरिसीगदे, एनीगदे मी कप्‍टीगदे हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमेगदेला दिमनाम ब्‍यन्‍मुला। ओच्‍छे म्‍हिदा उन्‍बाला लागिरी ह्रेङ्बा ह्रेङ्बा प्रार्थना लबा स्‍होमुला। थेतबासेलमा स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे भन्‍दा एनीगदेसे ल्‍हाना सजाय याङ्ला।</verse>
				<verse number="15">“परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्तोःबा यहूदी धर्मगुरुदेन फरिसीगदे, एनीगदे मी कप्‍टीगदे हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम एनीगदे गङ स्‍योङ थासी भ्रसै कोर्सी कोर्सी स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिदा ह्राङलान ग्‍यामरी भ्रपुङ्मुला। ओच्‍छे तिगै लसी स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हि गिक एनीगदेदेन छ्‌याम ढिक्‍जी भिसम एनीगदेसे थे म्‍हिदा ह्राङ भन्‍दा आज्‍यबा स्‍होसी नर्गरी नितोःबा म्‍हि स्‍होमुला।</verse>
				<verse number="16">“स्‍य्‍हान्‍दोदा लोप्‍बा काना म्‍हिगदे, एनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम गाते सजाय याङ्ला। एनीगदेसे म्‍हिगदेदा लोप्‍बा धुइरी ‘परमेश्‍वरला मन्‍दिरला मिन किन्‍सी घ्रान फासैनोन तिगै आतमुला। तर परमेश्‍वरला मन्‍दिररी मुबा म्‍हरला मिन किन्‍सी घ्रान फाजी भिसम चा थे घ्रानसेन चमुला’ भिसी लोप्‍मुला।</verse>
				<verse number="17">मूर्ख कानागदे, खजिबा चा घ्रेन? म्‍हरदा चोखो तना लबा परमेश्‍वरला मन्‍दिर घ्रेन कि म्‍हर घ्रेन?</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे ‘खालै म्‍हिसे बलि फुल्‍बा ग्‍लाला मिन किन्‍सी घ्रान फाजी भिसम तिगै आतमुला, तर थेरी फुल्‍बा भेटीला मिन किन्‍सी घ्रान फाजी भिसम चा थे घ्रानसेन चमुला’ भिसीनोन एनीगदेसे लोप्‍मुला।</verse>
				<verse number="19">कानागदे, खजिबा चा घ्रेन हिन्‍ना। भेटीदा चोखो तना लबा ग्‍ला घ्रेन कि भेटी घ्रेन?</verse>
				<verse number="20">थेतबासेलमा च्‍यागो, परमेश्‍वरला मन्‍दिररी बलि फुल्‍बा ग्‍लाला मिन किन्‍सी घ्रान फाबा म्‍हिसे थेथोरी मुबा जम्‍मान स्‍हेला मिन किन्‍सी घ्रान फाबा तला।</verse>
				<verse number="21">ओच्‍छे परमेश्‍वरला मन्‍दिरला मिन किन्‍सी घ्रान फाबासे थेरी धन्‍छ्‌याबाला मिन किन्‍सी घ्रान फाबा तला।</verse>
				<verse number="22">थेह्रङ् लसीन स्‍वर्गला मिन किन्‍सी घ्रान फाबासे परमेश्‍वरला ठिदेन थेथोरी धन्‍छ्‌याबाला मिन किन्‍सी घ्रान फाबा तला।</verse>
				<verse number="23">“परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्तोःबा यहूदी धर्मगुरुदेन फरिसीगदे, एनीगदे मी कप्‍टीगदे हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे बाबरीदेन सोँप ओच्‍छे जिराला भो च्‍युइला भो गिक चा पिन्‍मुला। तर ठीक निसाफ, दयादेन विश्‍वासला बारेरी परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमला मुल तामदा चा आङ्‌यान्‍मुला। तर एनीगदेसे चु गे न्‍हीनोन लतोःबा मुबा।</verse>
				<verse number="24">तर एनीगदेसे भुसुना ह्रङ्‌बा जजा स्‍हे चा म्राङ्बा, तर ऊँट ह्रङ्‌बा घ्रेन स्‍हेदा चा आम्राङ्बा, एनीगदे मी कानान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="25">“परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्तोःबा यहूदी धर्मगुरुदेन फरिसीगदे, एनीगदे मी कप्‍टीगदे हिन्‍ना। एनीगदेसे खोरेदेन खार्बाला पाखापट्टि जे म्‍याप्‍मुला। तर न्‍हङपट्टि चा चीबुन थान्‍बा ह्रङ् लसी एनीगदेसे ह्राङला सेमरी लोभदेन म्‍हिदा ठगब लबा ह्रङ्‌बा नइबा ताम थान्‍मुला।</verse>
				<verse number="26">काना फरिसीगदे, ङाच्‍छा खार्बादेन खोरे न्‍हङपट्टि ज्‍यना लसी म्‍याप्‍गो। जमाहेन्‍से जे थे खार्बादेन खोरे पाखापट्टि ज्‍यना लसी धा‍ला।</verse>
				<verse number="27">“परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्तोःबा यहूदी धर्मगुरुदेन फरिसीगदे, एनीगदे मी कप्‍टीगदे हिन्‍ना। एनीगदे तार साप्रासे च्‍युर्सी थान्‍बा धुर्सा ह्रङ्‌बान मुला। थे धुर्साला पाखापट्टि च्‍यामा चा जेबा म्राङ्‌मुला। तर न्‍हङ‍री भिसम सिबा म्‍हिला नख्रुदेन नइबा स्‍हेगदेसे प्‍लिङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="28">थेह्रङ् लसीन एनीगदे म्‍हिला ओन्‍छाङरी ‘ङनी परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा म्‍हि हिन्‍ना’ भिसी भ्रमुला। तर एनीगदेला सेम चा छलकपटदेन पापसे प्‍लिङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="29">“परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्तोःबा यहूदी धर्मगुरुदेन फरिसीगदे, एनीगदे मी कप्‍टीगदे हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे अगमवक्तागदेला धुर्सा स्‍होमुला, ओच्‍छे परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा म्‍हिगदेला धुर्सा जेना लसी थान्‍मुला।</verse>
				<verse number="30">ओच्‍छे ‘ङन्‍ना आखे म्‍हेमेसे अगमवक्तागदेदा साइबा धुइरी ङनीएनोन थेनीगदेदेन छ्‌याम मुबा हिन्‍सम थेनीगदेसे ह्रङ् चा ङन्‍से आलसेला मुबा’ भिसी एनीगदेसे पाङ्‌मुला।</verse>
				<verse number="31">एनीगदेसे पाङ्बा चुह्रङ्बा तामग्‍यामसेन एनीगदे अगमवक्तागदेदा साइबागदेला सन्‍तान हिन्‍ना भिसी था तना लबा मुला।</verse>
				<verse number="32">दाहेन्‍से एनीगदेला आखे म्‍हेमेसे शुरु लबा पाप गे एनीगदेसे पूरा लउ।</verse>
				<verse number="33">“पुख्रीदेन पुख्रीला कोलागदे, नर्गरी नातोःबा दुखग्‍याम एनीगदे खाह्रङ् लसी जोगब तला?</verse>
				<verse number="34">थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, दाहेन्‍से ङाइ अगमवक्तागदेदेन बुद्धि मुबा म्‍हिगदेदा ओच्‍छे सत्‍य ताम लोप्‍बा धर्मगुरुगदे एनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइखला। थेनीगदेदा एनीगदेसे कोइदा साइला, कोइदा क्रुसरी टाँगब लसी साइला, कोइदा एनीगदे ह्रुप तबा दिमगदेरी भोर्सी कोर्रासे तोःला ओच्‍छे कोइदा शहर शहरग्‍याम ताप्‍ला।</verse>
				<verse number="35">थेतबासेलमा परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा म्‍हि हाबिलदा साइबा धुइहेन्‍से बेरेक्‍याहला झा जकरियादा साइबा धुइधोना जम्‍बुलिङरी मुबा जम्‍मान ज्‍यबा म्‍हिगदेदा साइबा पापला दोष एनीगदेसेन नातोःला। एनीगदेसे बेरेक्‍याहला झा जकरियादाएनोन परमेश्‍वरला मन्‍दिरदेन बलि फुल्‍बा ग्‍लाला गुङरी साइजी।</verse>
				<verse number="36">च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चु जम्‍मान पापला सजाय दान्‍देला म्‍हिगदेथोरीन खला।</verse>
				<verse number="37">“यरूशलेमला म्‍हिगदे, एनीगदेसे अगमवक्तागदेदा साइला ओच्‍छे परमेश्‍वरसे एनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइखबागदेदा युङबासे तोला। ङाइ एनीगदेला कोलागदेदा नागा मामासे ह्राङला कोलागदेदा भ्‍याप्‍से घप्‍बा ह्रङ् लसी पोप लबारी म्‍हाइमा एनीगदेसे आङ्‌यान्‍नी।</verse>
				<verse number="38">थेतबासेलमा दाहेन्‍से परमेश्‍वरसे एनीगदेला शहर ख्‍लाला।</verse>
				<verse number="39">ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदेसे ‘परमप्रभुला मिनरी फेप्‍खबादा मोलम याङ्बा म्‍हि’ आभितेधोना ङादा आम्राङ्।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="24">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से येशू परमेश्‍वरला मन्‍दिरग्‍याम थोन्‍सी फेप्‍बारी छ्‌याइमा थेला चेलागदे परमेश्‍वरला मन्‍दिरला दिमगदे उन्‍बारी भिसी येशूला ङामरी खजी।</verse>
				<verse number="2">तर येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे चु जम्‍मान म्राङ्बा मुला आहिन? च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चु मन्‍दिरला युङबा गिकनोन बाँकी आचिना जम्‍मान फुप्‍ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="3">जमाहेन्‍से येशू जैतून भिबा गङरी धन्‍छ्‌याबा धुइरी, थेला चेलागदे सुटुक्‍क खसी “ह्राङसे सुङ्बा चु तामगदे खाइमा तला? ओच्‍छे ह्राङ फेप्‍खबा धुइदेन परमेश्‍वरसे जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदेला निसाफ लबा धुइरी खाह्रङ्बा चिनु म्राङ्ला? ङन्‍दा सुङ्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="4">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदे होशियार तसी चिउ, एनीगदेदा खालैसेन झुक्‍याब थालगै।</verse>
				<verse number="5">तिग्‍दा भिसम ल्‍हानान म्‍हिगदे ङाला मिन किन्‍सी ‘ङानोन थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना’ भिसी खला। ओच्‍छे ल्‍हानान म्‍हिदा झुक्‍याब लला।</verse>
				<verse number="6">एनीगदेसे लडाइदेन लडाइला हल्‍लागदे थेःला। तसैनोन एनीगदे थालोङ्‍गो, तिग्‍दा भिसम चु तनोन तोःबा हिन्‍ना। तर थेनोन धुइरी चा चु जम्‍बुलिङ नाश आत।</verse>
				<verse number="7">तिग्‍दा भिसम म्‍हि य्‍हुलला बिरोधरी म्‍हि य्‍हुलनोन ओच्‍छे य्‍हुल्‍साला बिरोधरी य्‍हुल्‍सा रेःला। चुह्रङ् तसी ग्‍ला ग्‍लारी अनिकाल तबादेन सङगुल निला।</verse>
				<verse number="8">चु जम्‍मान ताम मी कोला न्‍हसेला म्रिङम्‍हेमेदा बेथासे थुर्बा ह्रङ्‌बा जे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">“थे धुइरी एनीगदेदा म्‍हिगदेसे चुङ्सी दुख पिन्‍ना, ओच्‍छे साइला। थेह्रङ् लसीन ङादा विश्‍वास लबासे लमा एनीगदेदा जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदेसे हेला लला।</verse>
				<verse number="10">थे धुइरी ल्‍हानान म्‍हिगदेसे ङादा विश्‍वास लबा ख्‍लाला। ओच्‍छे गिकसे स्‍य्‍हान्‍दोदा चुङ्सी म्‍हिगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍बादेन हेला लला।</verse>
				<verse number="11">थे धुइरी ल्‍हानान फट्टा अगमवक्तागदे थोन्‍सी ल्‍हानान म्‍हिगदेदा झुक्‍याब लला।</verse>
				<verse number="12">थेह्रङ् लसीन पाप गे ल्‍हानान तसी निबासे लमा ल्‍हानान म्‍हिसे स्‍य्‍हान्‍दोदा माया लबा ख्‍लाबान निला।</verse>
				<verse number="13">तर जस्‍तोन दुख तसैनोन जुन म्‍हिसे ह्राङ आसितेधोना ङादा विश्‍वास लसीन चिला थेसे थार्बा याङ्ला।</verse>
				<verse number="14">ओच्‍छे जम्‍बुलिङला जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःसी जिन्‍माहेन्‍से जे नाश तबा धुइ खला।</verse>
				<verse number="15">“थेतबासेलमा दानिएल अगमवक्तासे पाङ्बा ह्रङ्नोन एनीगदेसे परमेश्‍वरला मन्‍दिरला चोखो ग्‍लारी नइबा खबा स्‍हे म्राङ्ला।” चुला अर्थ पढब लबा म्‍हिसे घोगै।</verse>
				<verse number="16">“थे धुइरी यहूदिया अञ्‍चलरी मुबा म्‍हिगदे गङरीक्‍यार यार्गै।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे तलाथोरी मुबा म्‍हिगदे ह्राङला सामान किन्‍बारी मार फाप्‍सी दिम न्‍हङरी थावाङ्‍गो।</verse>
				<verse number="18">बु वारीरी मुबागदे ह्राङला घ किन्‍बारी दोःसी दिमरी थानिउ।</verse>
				<verse number="19">थे धुइरी जिउ न्‍हीला म्रिङम्‍हेमेदेन कोलादा ङ्‍हे ख्‍वाबा आमागदेदा झन गाते ल्‍हानान दुख तला!</verse>
				<verse number="20">थेतबासेलमा खङ्‍बा लादेन ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु यारआतोःगै भिसी एनीगदेसे प्रार्थना लउ।</verse>
				<verse number="21">तिग्‍दा भिसम थे धुइरी तबा घ्रेन दुख जम्‍बुलिङ छ्‌यामाहेन्‍से दान्‍देधोना तबा आरे ओच्‍छे लिच्‍छाएनोन खाइमै तसेला आरे।</verse>
				<verse number="22">थेह्रङ्बा दुखला धिन परमेश्‍वरसे तुन्‍ना आलबा हिन्‍सम खालैसेन थार्बा आयाङ्सेला मुबा। तर परमेश्‍वरसे ह्राङसे धम्‍बा म्‍हिगदेला लागिरी थे धिन तुन्‍ना लसी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="23">“खालैसे एनीगदेदा ‘च्‍यागो, थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट चुरी मुला,’ अथवा ‘थेरी मुला,’ भिजी भिसम थेनीगदेला ताम विश्‍वास थालउ।</verse>
				<verse number="24">तिग्‍दा भिसम फट्टा ख्रीष्‍टगदेदेन फट्टा अगमवक्तागदे थोन्‍ना। ओच्‍छे थेनीगदेसे खम्‍तेधोना परमेश्‍वरसे धम्‍बा म्‍हिगदेदा झुक्‍याब लबाला लागिरी उदेकला घ्रेन चिनुगदेदेन उदेकला गेगदे लसी उन्‍ना।</verse>
				<verse number="25">च्‍यागो, चु ताम ङाइ एनीगदेदा ङाच्‍छाहेन्‍सेन पाङ्सी पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="26">“थेतबासेलमा म्‍हिगदेसे एनीगदेदा ‘येशू तोङतोङबा ग्‍लारी मुला’ भिजी भिसम, एनीगदे थेरी थानिउ। ओच्‍छे ‘च्‍यागो, येशू मी कोठा न्‍हङ‍री मुला’ भिजी भिसैनोन एनीगदेसे थेनीगदेला ताम विश्‍वास थालउ।</verse>
				<verse number="27">तिग्‍दा भिसम स्‍यारपट्टि तिप्‍लीङ खमा न्‍हुपधोना य्‍हाल तबा ह्रङ् लसी परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिएनोन थेह्रङ् लसीन खला।</verse>
				<verse number="28">“जुन ग्‍लारी सिबा जन्‍तु मुला थेरी गिद्धागदे पोप तमुला।</verse>
				<verse number="29">“थेह्रङ्बा दुखला धिन खमैछ्‌याम, ‘धिनीसे य्‍हाल पिन्‍बा ख्‍लाला ओच्‍छे लनीला य्‍हाल म्‍हाला। जमाहेन्‍से मुला शक्तिगदे याङयोङ तसी सुक्र सार जम्‍मान ताइला।’</verse>
				<verse number="30">चुह्रङ् तमाहेन्‍से मुरी परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि खबान लबा चिनु गिक म्राङ्ला। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा स्‍वर्गला खसुरी शक्तिदेन घ्रेन य्‍हाल य्‍हालरी खबा म्राङ्सी जम्‍बुलिङरी मुबा जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदे क्राबा क्रिङ्बा लला।</verse>
				<verse number="31">बिगुलला घ्रेन काइदेन छ्‌याम थेसे स्‍वर्गदूतगदेदा जम्‍बुलिङदेन मुला जम्‍मान ग्‍लारी पुइला। जमाहेन्‍से थे स्‍वर्गदूतगदेसे परमेश्‍वरसे धम्‍बा जम्‍मान म्‍हिगदेदा ग्‍ला गिकरी पोप लला।</verse>
				<verse number="32">“एनीगदेसे अञ्‍जीरला दोङदा च्‍यासी थेग्‍याम तिगै ताम लोप्‍गो। थेला हाँगागदेरी भा भुमैछ्‌याम छेप्‍बा छबा ला वाङ्‌जी भिसी एनीगदेसे था याङ्मुला।</verse>
				<verse number="33">थेह्रङ् लसीन ङाइ पाङ्बा जम्‍मान तामगदे तबा म्राङ्माहेन्‍से परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि खबा धिन खसी जिन्‍जी भिबा ताम एनीगदेसे था याङ्‍गो।</verse>
				<verse number="34">च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चु जम्‍मान ताम पूरा आततेधोना दान्‍देला म्‍हिगदे आसि।</verse>
				<verse number="35">मुदेन जम्‍बुलिङ म्‍हासी निसैनोन ङाला बचन खाइमै आम्‍हा।</verse>
				<verse number="36">“थे दुखला धिनदेन धुइ खाइमा खला भिसी स्‍वर्गदूतदाएनोन था आरे ओच्‍छे ङा परमेश्‍वरला झादाएनोन था आरे। थे ताम परमेश्‍वर आबादा जे था मुला।</verse>
				<verse number="37">ओन्‍मा नोआला धुइरी तबा ह्रङ्नोन परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि दोःसी खबा धुइरीनोन तला।</verse>
				<verse number="38">तिग्‍दा भिसम नाम खसी भाल बाढी खबा भन्‍दा ङाच्‍छा नोआ पानी जहाजरी वाङ्बा धिनकुनुधोना म्‍हिगदे चबा थुङ्बादेन ब्‍याह लबान मुबा।</verse>
				<verse number="39">ओच्‍छे नाम खसी भाल बाढीसे आभोर्तेधोना थेनीगदेसे तिग तला भिसी था आयाङ्नी। परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि खमाएनोन थेह्रङ् तला।</verse>
				<verse number="40">थे धुइरी बु वारीरी गे लसी चिबा म्‍हि न्‍ही न्‍हङ‍री गिकदा भोर्ला गिकदा थेरीन ख्‍लाला।</verse>
				<verse number="41">थेह्रङ् लसीन ह्रान्‍दारी ब्रा स्‍याङ्सी चिबा म्रिङम्‍हेमे न्‍ही न्‍हङ‍री गिकदा भोर्ला, गिकदा थेरी ख्‍लाला।</verse>
				<verse number="42">“थेतबासेलमा एनीगदे होशियार तसी छोर्सी चिउ। तिग्‍दा भिसम एनीगदेला प्रभु खाइमा खला भिबा ताम एनीगदेदा था आरे।</verse>
				<verse number="43">तर एनीगदेसे चु तामएनोन था याङ्‍गो, दिमला म्‍हिसे य्‍हो खबा धुइ था याङ्सम थे छोर्सी चिला, ओच्‍छे थेसे ह्राङला दिम न्‍हङरी य्‍हो वाङ्आपुङ्।</verse>
				<verse number="44">थेतबासेलमा एनीगदेएनोन होशियार तसी छोर्सी चिउ। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिएनोन एनीगदेसे आम्‍हन्‍बा धुइरी खला।</verse>
				<verse number="45">“दिमरी गे लबा बुद्धि मुबादेन भर्तुप्‍पा म्‍हि खाल हिन्‍ना? मालिकसे दिमला स्‍य्‍हान्‍दो नोकरगदेदा ठीक ठीक धुइरी चबा थुङ्बा ढिक्‍ना लसी पिन्‍बारी जिम्‍मा पिन्‍थान्‍जी।”</verse>
				<verse number="46">मालिक दोःसी खबा धुइरीनोन थेसे मालिकसे कुल्‍सी थान्‍बा ह्रङ् लसी गे लबा म्राङ्जी भिसम इनाम याङ्बा नोकर थेनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="47">च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, मालिकसे थेह्रङ्बा नोकरदा ह्राङला जम्‍मान धन सम्‍पत्ति जिम्‍मा पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="48">तर थे नइबा नोकरसे ‘ङाला मालिक योनान आख’ भिसी म्‍हन्‍सी,</verse>
				<verse number="49">ङ्‍य्‍होइबा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम चिसी चबा थुङ्बा लसी ह्राङदेन छ्‌यामनोन गे लबा नोकरगदेदा तोबा ग्‍याङ्‍बा लजी भिसम,</verse>
				<verse number="50">थेला मालिक थेसे आम्‍हन्‍बा धिनदेन धुइरी धोखला।</verse>
				<verse number="51">जमाहेन्‍से मालिकसे थेदा ल्‍हानान सजाय पिन्‍सी कप्‍टी म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी भ्‍याङ्‍ला। थेरी चा जम्‍मान म्‍हिगदे स्‍वा क्रेसी क्रेसी क्राबा क्रिङ्बा लसी चिला।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="25">
				<verse number="1">येशूसे अझ चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सा चा गोर च्‍युइ म्रिङकोलागदेला ताम ह्रङ्‌बान तला। थे गोर च्‍युइ म्रिङकोलागदे ह्राङ ह्राङला नाङसल थोसी म्‍हाछारदा ह्रुप तबारी निजी।</verse>
				<verse number="2">थे गोर च्‍युइ म्रिङकोला न्‍हङ‍री गोर ङा बुद्धि मुबा, गोर ङा बुद्धि आरेबा मुबा।</verse>
				<verse number="3">तिग्‍दा भिसम बुद्धि मुबागदेसे चा नाङसलदेन छ्‌युगुएनोन भोर्सी निजी, तर बुद्धि आरेबासे चा नाङसल जे भोर्सी निजी।</verse>
				<verse number="4"></verse>
				<verse number="5">म्‍हाछार घइसी खबासे लमा थेनीगदे जम्‍मान छुप निजी।</verse>
				<verse number="6">“तर म्‍हुन गङसलरी ‘म्‍हाछारदा स्‍याप्‍बारी खउ’ भिबा काइ थेःजी।</verse>
				<verse number="7">जमाहेन्‍से थेनीगदे जम्‍मान रेःसी ह्राङ ह्राङला नाङसल ठीक लजी।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे बुद्धि आरेबा म्रिङकोलागदेसे बुद्धि मुबा म्रिङकोलागदेदा ‘ङन्‍ना नाङसल सिबारी छ्‌याइजी, एनीगदेला छ्‌युगु ङन्‍दाएनोन जजाकी जजाकी पिन्‍तोःजी’ भिसी ह्रीजी।</verse>
				<verse number="9">तर बुद्धि मुबा म्रिङकोलागदेसे ‘ङन्‍देन छ्‌याम मुबा छ्‌युगुसे य्‍हाङ जम्‍मादान आछ्‌यो तला। बरु एनीगदे पसलरी निसी ग्‍लुसी भउ’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="10">“तर थेनीगदे छ्‌युगु ग्‍लुबारी निमा म्‍हाछार धोखजी। ओच्‍छे ङाच्‍छान ठीक तसी चिबागदे म्‍हाछारदेन छ्‌याम भोज चबारी दिम न्‍हङ‍री वाङ्‌जी। ओच्‍छे म्राप ढुङ्‌जी।</verse>
				<verse number="11">“छिन्‍नङ लिच्‍छा थे बुद्धि आरेबा म्रिङकोलागदे खसी ‘प्रभु, प्रभु ङन्‍दाएनोन म्राप ठोङ्सी पिन्‍गो’ भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="12">म्‍हाछारसे थेनीगदेदा ‘च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, ङाइ एनीगदेदा ङोसेबा आरे’ भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="13">“थेतबासेलमा एनीगदे होशियार तसी चिउ। तिग्‍दा भिसम ङा खजिबा धिनदेन धुइरी खला भिबा ताम एनीगदेदा था आरे।</verse>
				<verse number="14">“थे धुइरी परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा चुह्रङ्बान तला, च्‍यागो, फ्‍युक्‍पो म्‍हि गिक अर्गु य्‍हुल्‍सारी निबा धुइरी ह्राङला नोकरगदेदा ङ्‌योइसी ह्राङला धन सम्‍पत्तिगदे जिम्‍मा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="15">अर्गु य्‍हुल्‍सारी निबा धुइरी थे फ्‍युक्‍पो म्‍हिसे ह्राङला नोकरगदेसे तिग तिग गे लखम्‍मुला थे अन्‍छार गिकदा म्‍हरला डबल ङा, गिकदा डबल न्‍ही, गिकदा डबल गिक पिन्‍सी निजी।</verse>
				<verse number="16">“जमाहेन्‍से म्‍हरला डबल ङा याङ्बा चा तुरुन्‍तन निजी। ओच्‍छे व्‍यापार लसी अर्गु म्‍हरला डबल ङा स्‍होजी।</verse>
				<verse number="17">थेह्रङ् लसीन म्‍हरला डबल न्‍ही याङ्बासेनोन अर्गु म्‍हरला डबल न्‍ही स्‍होजी।</verse>
				<verse number="18">तर म्‍हरला डबल गिक याङ्बासे चा थे डबल भोर्सी स न्‍हङ‍री ल्‍हुसी थान्‍जी।</verse>
				<verse number="19">“ल्‍हानान धिन लिच्‍छा थे नोकर‍गदेला मालिक खसी थेनीगदेदेन छ्‌याम हिसाब किताब म्‍हाइजी।</verse>
				<verse number="20">जमाहेन्‍से म्‍हरला डबल ङा याङ्बा नोकर खसी ‘मालिक, ह्राङसे ङादा पिन्‍बा डबल ङाग्‍याम ङाइ अर्गु डबल ङा स्‍होबा मुला, चु किन्‍गो’ भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="21">मालिकसे थेदा ‘स्‍याबास ज्‍यबा नोकर, एसे जजा तामरी विश्‍वास उन्‍जी। थेतबासेलमा दाहेन्‍से ङाइ एदा ल्‍हानान तामगदे जिम्‍मा पिन्‍ना। दाहेन्‍से ए ङादेन छ्‌याम ताङ्सी गे लउ’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="22">“जमाहेन्‍से म्‍हरला डबल न्‍ही याङ्बा नोकरएनोन खसी ‘मालिक, ह्राङसे ङादा पिन्‍बा म्‍हरला डबल न्‍हीग्‍याम ङाइ अर्गु म्‍हरला डबल न्‍ही स्‍होबा मुला, चु किन्‍गो’ भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="23">थेदाएनोन मालिकसे ‘स्‍याबास ज्‍यबा नोकर, एसेनोन जजा तामरी विश्‍वास उन्‍जी। थेतबासेलमा एदाएनोन ङाइ ल्‍हानान तामगदे जिम्‍मा पिन्‍ना। दाहेन्‍से एएनोन ङादेन छ्‌याम ताङ्सी गे लउ’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="24">“थेह्रङ् लसीन म्‍हरला डबल गिक याङ्बा नोकरएनोन खसी ‘मालिक, ह्राङ तिगै आढ्‍वबा ग्‍लाग्‍याम बाली दुइबारी म्‍हाइबादेन तिगै आय्‍हाप्‍बा ग्‍लारी पोप लबारी म्‍हाइबा खरो म्‍हि हिन्‍ना भिबा ताम ङादा था मुबा।</verse>
				<verse number="25">थेतबासेलमा लोङ्सी ह्राङसे ङादा पिन्‍बा म्‍हरला डबल ङाइ स न्‍हङ‍री ल्‍हुसी थान्‍जी। दाहेन्‍से ह्राङला चु डबल किन्‍गो’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="26">“जमाहेन्‍से मालिकसे थेदा ‘ब्‍लेगु गे आखेल्‍बा नोकर, ङाइ तिगै आढ्वना बाली दुइबारी म्‍हाइबादेन तिगै आय्‍हाप्‍बा ग्‍लाग्‍याम पोप लबारी म्‍हाइमुला भिबा ताम एदा था मुबा हिन्‍सम,</verse>
				<verse number="27">एसे ङाइ पिन्‍बा डबल बैंकरी थान्‍तोःबा मुबा, एसे बैंकरी थान्‍बा हिन्‍सम ङाइ दोःसी ब्‍याजदेन थे डबल किन्‍म्‍याङ्सेला’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="28">“जमाहेन्‍से मालिकसे ‘थे म्‍हरला डबल थेग्‍याम ब्‍यन्‍सी डबल च्‍युइ मुबा म्‍हिदा पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="29">तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिदेन छ्‌याम मुला थेदा अर्गुएनोन पिन्‍ना। जमाहेन्‍से थेदेन छ्‌याम झन ल्‍हानान तला। तर जुन म्‍हिदेन छ्‌याम आरे थेदेन छ्‌याम मुबा जजाकीएनोन थेग्‍याम ब्‍यन्‍ना।</verse>
				<verse number="30">दाहेन्‍से थे गे आखेल्‍बा नोकरदा मङग्‍यार धोपधोप्‍बा ग्‍लारी भ्‍याङ्‍गो। थेरी म्‍हिगदे स्‍वा क्रेसी क्राबा क्रिङ्बा लला।’</verse>
				<verse number="31">“परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि य्‍हाल य्‍हाल्‍बा शक्तिरी स्‍वर्गदूतगदेदेन छ्‌याम खसी ह्राङला ठिरी शक्तिशाली ग्‍ले दोसी धन्‍छ्‌याला।</verse>
				<verse number="32">थे धुइरी जम्‍बुलिङरी मुबा जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदे ङा मुबा ग्‍लारी पोप तला। जमाहेन्‍से गोठालोसे रादेन ग्‍युदा फेबा ह्रङ् लसी थेसेनोन थे म्‍हिगदेदा फेला।</verse>
				<verse number="33">थेह्रङ् लसी फेमाहेन्‍से ङाइ रादा देब्रेपट्टि थान्‍ना। ओच्‍छे ग्‍युदा चा दाहिनेपट्टि थान्‍ना।</verse>
				<verse number="34">“जमाहेन्‍से ङाइ ह्राङला दाहिनेपट्टि मुबा म्‍हिगदेदा चुह्रङ् भिसी भिला, ‘ङाला आबा परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्बा म्‍हिगदे! जम्‍बुलिङ छ्‌यामाहेन्‍सेन एनीगदेला लागिरी स्‍होसी थान्‍बा य्‍हुल्‍सारी खसी चिउ।</verse>
				<verse number="35">तिग्‍दा भिसम ङा ख्रेन्‍बा फुइबा धुइरी एनीगदेसे ङादा चबा थुङ्बा पिन्‍जी। ङा विदेशी तसैनोन एनीगदेसे ङादा ह्राङला दिमरी चिपुङ्जी।</verse>
				<verse number="36">ओच्‍छे ङाइ क्‍वान क्‍वान्‍आम्‍याङ्बा धुइरी एनीगदेसे ङादा क्‍वान पिन्‍जी। ङा आखम्‍बा धुइरी एनीगदेसे ङादा च्‍याजी, ङा झ्‍याल्‍खानरी परब तमा एनीगदे ङादा स्‍याप्‍बारी खजी।’</verse>
				<verse number="37">“चुह्रङ्बा ताम थेःसी परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा म्‍हिगदेसे थेदा चुह्रङ् भिसी ङ्‌योइला, ‘प्रभु, ङन्‍से ह्राङदा खाइमा ख्रेन्‍बा फुइबा म्राङ्सी चबा थुङ्बा पिन्‍जी?</verse>
				<verse number="38">ओच्‍छे ङन्‍से ह्राङदा खाइमा विदेशी भिसी ङन्‍ना दिमरी स्‍य्‍हूपुङ्जी, ओच्‍छे खाइमा ह्राङसे क्‍वानआम्‍याङ्बा म्राङ्सी ङन्‍से ह्राङदा क्‍वान पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="39">ह्राङ आखम्‍बा खाइमा म्राङ्सी ङन्‍से ह्राङदा च्‍याजी? खाइमा ह्राङ झ्‍याल्‍खानरी परब तबा म्राङ्सी ङनी ह्राङदा स्‍याप्‍बारी खजी?’</verse>
				<verse number="40">“जमाहेन्‍से ङाइ थेनीगदेदा ‘एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चु ङाला आलेगदे न्‍हङला जम्‍मान भन्‍दा जजा आले गिकदा एनीगदेसे जे लबा मुबा थे ङालान लागिरी लबा हिन्‍ना’ भिसी भिला।</verse>
				<verse number="41">“दोःसी ङाइ ह्राङला देब्रेपट्टि मुबा म्‍हिगदेदा चा चुह्रङ् भिसी भिला, ‘नाश तसी निबा म्‍हिगदे, दाहेन्‍से एनीगदे शैतानदेन थेला दूतगदेला लागिरी स्‍होबा खाइमै आसिबा मेरी निउ!</verse>
				<verse number="42">तिग्‍दा भिसम ङा ख्रेन्‍बा फुइबा धुइरी एनीगदेसे ङादा चबा थुङ्बा आपिन्‍नी।</verse>
				<verse number="43">ङा विदेशी मुमा एनीगदेसे ङादा एनीगदेला दिमरी चिआपुङ्नी। ङाइ क्‍वान क्‍वान्‍आम्‍याङ्मा एनीगदेसे ङादा क्‍वान आपिन्‍नी। ङा आखम्‍बा धुइरी एनीगदेसे ङादा आच्‍यानी। ओच्‍छे ङा झ्‍याल्‍खानरी परब तबा धुइरी एनीगदे ङादा स्‍याप्‍बारी आखनी।’</verse>
				<verse number="44">“जमाहेन्‍से थेनीगदेसेनोन ‘प्रभु, खाइमा ङन्‍से ह्राङ ख्रेन्‍बा फुइबादेन विदेशी, क्‍वान क्‍वान्‍आम्‍याङ्बा, आखम्‍बा ओच्‍छे झ्‍याल्‍खानरी परब तबा म्राङ्सीनोन ह्राङला वास्‍ता आलनी?’ भिसी ङ्‌योइला।</verse>
				<verse number="45">“जमाहेन्‍से ङाइ थेनीगदेदा ‘एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चु ङाला आलेगदे न्‍हङला जम्‍मान भन्‍दा जजा आलेदा एनीगदेसे वास्‍ता आलबान ङादा वास्‍ता आलबा हिन्‍ना’ भिसी भिला।</verse>
				<verse number="46">“थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बा म्‍हिगदेसे चा जुकजुकधोनान सजाय याङ्ला। तर परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा म्‍हिगदेसे चा जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="26">
				<verse number="1">चु जम्‍मान ताम सुङ्सी जिन्‍माहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी,</verse>
				<verse number="2">“मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाड खबारी न्‍हीरे जे मुला भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला। थेनोन धुइरी परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा क्रुसरी टाँगब लबारी चुङ्सी म्‍हिगदेदा जिम्‍मा पिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="3">थेनोन धुइरी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि कैयाफाला दिमरी यहूदी गन्‍बागदेदेन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदे ह्रुप तजी।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे थेनीगदेसे येशूदा खाह्रङ् लसी खालैदा था आयाङ्ना साइबा भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री सल्‍लाह लजी।</verse>
				<verse number="5">तर थेनीगदेसे “य्‍हाङला चाडला धुइरी चा चुङ्बारी आत। चाडला धुइरी चुङ्‌जी भिसम म्‍हिगदेसे हुल दङगा लला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="6">येशू बेथानिया भिबा नाम्‍साला कोरे खबा सिमोनला दिमरी फेप्‍खजी।</verse>
				<verse number="7">सोल छ्‌योइबान लबा धुइरी म्रिङम्‍हेमे गिक सिङ्‍गमरमरला ताङरी ल्‍हानान महँगो अत्तर भसी येशू मुबा ग्‍लारी खजी। ओच्‍छे थेसे थे अत्तर येशूला थोबोरी युजी।</verse>
				<verse number="8">चुह्रङ् लबा म्राङ्सी येशूला चेलागदे बोमो खसी “चुह्रङ्बा महँगो अत्तर तिग्‍दा ओह्रङ्नोन खेरो भ्‍याङ्‍बा?</verse>
				<verse number="9">बरु चु अत्तर चूङ्सी खबा टाङगा प्राङबोगदेदा पिन्‍बा हिन्‍सै तसे मुबा” भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री ताम लजी।</verse>
				<verse number="10">येशूसे चु ताम था याङ्सी थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे तिग्‍दा चु म्रिङम्‍हेमेदा कचकच लबा? चुसे मी ङाला लागिरी ज्‍यबा गे लबा मुला।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम प्राङबोगदे मी सदन एनीगदेदेन छ्‌याम तला। तर ङा मी एनीगदेदेन छ्‌याम सदन आत।</verse>
				<verse number="12">चुसे ङाला सिबा ल्‍हुइ धुर्सारी थान्‍बाला लागिरी ङा सिबा भन्‍दा ङाच्‍छान ङाला थोबोरी चु अत्तर युसी ठीक लबा मुला।</verse>
				<verse number="13">च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, जम्‍बुलिङला जुन जुन ग्‍लारी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लला, थे, थे ग्‍लारी चु म्रिङम्‍हेमेसे लबा गे ढन्‍बाला लागिरी थेला ताम लला।”</verse>
				<verse number="14">जमाहेन्‍से येशूला च्‍युक न्‍ही चेलागदे न्‍हङला यहूदा इस्‍करियोत भिबा चेला गिक परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी निजी।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे थेसे थेनीगदेदा “चुदे ङाइ येशूदा चुङ्सी ह्राङनीदा जिम्‍मा पिन्‍सम ह्राङनीसे ङादा तिग पिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइमा, थेनीगदेसे यहूदा इस्‍करियोतदा बोगल गिकसे च्‍युइ म्‍हुइला डबल पिन्‍ना भिसी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="16">जमाकुनुहेन्‍से यहूदा इस्‍करियोतसे येशूदा चुङ्सी पिन्‍बाला लागिरी दाउ च्‍यासी भ्रजी।</verse>
				<verse number="17">खमीर आयुना गेङ चसी धङ्बा चाडला शुरुला धिनकुनु चेलागदे येशू मुबा ग्‍लारी खसी “ह्राङला लागिरी ङन्‍से मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडला भोज खानङ ठीक लउ?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="18">येशूसे चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी कुल्‍जी, “एनीगदे शहररी म्‍हि गिक मुबा ग्‍लारी निसी थे म्‍हिदा ‘ङा सिबा धुइ तसी जिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा ङाइ ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम चिसी एला दिमरी मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाड धङ्बा सेम मुला, भिसी गुरुसे सुङ्बा मुला’ भिसी पाङ्‍गो।”</verse>
				<verse number="19">जमाहेन्‍से येशूसे कुल्‍बा अन्‍छारनोन चेलागदेसे मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडला भोज ठीक लजी।</verse>
				<verse number="20">ङ्‍यसे तमाहेन्‍से येशू ह्राङला च्‍युक न्‍ही चेलागदेदेन छ्‌यामनोन भोज छ्‌योइबारी धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से भोज छ्‌योइबान लबा धुइरी येशूसे चेलागदेदा “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदे न्‍हङलान गिकसे ङादा म्‍हिगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से ल्‍हानान दुख ङ्‍हम्‍सी चेलागदे जम्‍मासेन येशूदा “प्रभु, थे म्‍हि ङानोन हिन्‍ना?” भिसी पालो पालो लसी ङ्‌योइबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="23">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, जुन म्‍हिसे खार्बारी ङादेन छ्‌याम गेङ तुइसी चमुला, थेनोन म्‍हिसे ङादा चुङ्सी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="24">परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा ह्रङ्नोन परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि मी सिनोन तोःला। तर जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा चुङ्सी म्‍हिला यारी जिम्‍मा पिन्‍ना, थेसे परमेश्‍वरग्‍याम खाह्रङ्बा लोङ्‌बा खबा सजाय याङ्ला। बरु थे मी न्‍हनोन आन्‍हबा हिन्‍सम ज्‍यबा तसेला मुबा” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="25">येशूदा चुङ्सी पिन्‍बारी म्‍हाइबा यहूदासेनोन येशूदा “गुरु, थे म्‍हि ङानोन हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी। जमाहेन्‍से येशूसे थेदा “थे ताम मी एसेन पाङ्जी” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="26">थेनीगदे भोज चबान लबा धुइरी येशूसे गेङ थोसी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍जी। ओच्‍छे थे गेङ क्‍युइसी चेलागदेदा “ना! चु चउ, चु ङाला ल्‍हुइ हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="27">जमाहेन्‍से येशूसे खोरेरी मुबा अङगुरला निङगु थोसी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍सी, चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ना! एनीगदे जम्‍मासेन चु थुङ्‍गो।</verse>
				<verse number="28">तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे थुङ्बा चु निङगु ङाला का हिन्‍ना। चु का एनीगदेदेन छ्‌याम लबा छार कबुल हिन्‍ना। चुनोन का ल्‍हानान म्‍हिला पापला दोष मेटब लबाला लागिरी बगब तला।</verse>
				<verse number="29">तर एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदेदेन छ्‌याम ङाला आबाला य्‍हुल्‍सारी छार अङगुरला निङगु थुङ्बा धिन आखतेधोना ङाइ चु निङगु आथुङ्।”</verse>
				<verse number="30">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरदा धन्‍यवादला व्‍हाइ गिक गोसी येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम थे ग्‍लाग्‍याम जैतून भिबा गङरीक्‍यार फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="31">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “तिनी म्‍हुनङ एनीगदे जम्‍मासेन ङादा ख्‍लासी यार्ला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला बचनरी ‘ङाइ गोठालोदा साइला। ओच्‍छे ग्‍युगदे ससा बङबङ तसी यार्ला’ भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="32">तर ङादा सिबाग्‍याम सोना लमाहेन्‍से एनीगदे भन्‍दा ङाच्‍छा ङा गालीलरी निला।”</verse>
				<verse number="33">थेनोन धुइरी पत्रुससे येशूदा “ह्राङदा थेह्रङ् लमा जम्‍मासेन ख्‍लासी यार्सैनोन ङाइ ह्राङदा खाइमै आख्‍ला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="34">जमाहेन्‍से येशूसे पत्रुसदा “च्‍यागो, एसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो। तिनी म्‍हुनङ नागा क्राबा भन्‍दा ङाच्‍छा एसे सोमरेमधोना ‘ङाइ येशूदा ङोसेबान आरे’ भिसी पाङ्ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="35">दोःसी पत्रुससे येशूदा “ङा ह्राङदेन छ्‌याम सितोःसैनोन ङाइ ह्राङदा आख्‍ला” भिसी भिजी। ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो चेलागदेसेनोन थेह्रङ्नोन भिजी।</verse>
				<verse number="36">जमाहेन्‍से येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम गेत‍समनी भिबा ग्‍लारी फेप्‍जी। ओच्‍छे चेलागदेदा “एनीगदे चुरीन चिउ, ङा चा जजाकी क्‍याथाङ निसी प्रार्थना लला” भिसी सुङ्सी</verse>
				<verse number="37">येशूसे पत्रुसदेन जब्‍दियाला झा न्‍हीदा ह्राङदेन छ्‌यामनोन भोर्सी फेप्‍जी। ओच्‍छे थेदा ल्‍हानान सुर्दा तसी सेमरी दुख तबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="38">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “ङाला सेम क्रोसी ङा सिबा तेबान तबा मुला। थेतबासेलमा एनीगदे चुरीन ङा ह्रङ् लसी छोर्सी चिउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="39">ओच्‍छे येशू चा जजाकी क्‍याथाङ फेप्‍सी सरी ख्‍लुप तसी “आबा ङाथोरी खबारी छ्‌याइबा चु दुख तसम ङादा नाआपुङ्‍गो। तर ङाइ म्‍हन्‍बा अन्‍छार आहिन, ह्राङसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार तगै” भिसी प्रार्थना लजी।</verse>
				<verse number="40">जमाहेन्‍से येशू चेला सोम मुबा ग्‍लारी दोःसी फेप्‍खमा थेनीगदे म्‍हेर्सी चिबा म्राङ्सी येशूसे पत्रुसदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदे ङादेन छ्‌याम घण्‍टा गिक सुत्तै छोर्सी चिआखम्‍नी?</verse>
				<verse number="41">दाहेन्‍से एनीगदे पापरी फसब आतबाला लागिरी छोर्सी प्रार्थना लसी चिउ। च्‍यागो, एनीगदेला आत्‍मा मी तयार मुला, तर ल्‍हुइ चा कमजोर मुला।”</verse>
				<verse number="42">दोःसीनोन येशू ङाच्‍छाला ग्‍लारीन फेप्‍सी “आबा चु दुख ङाइ नानोन तोःबा हिन्‍सम ह्राङसे म्‍हन्‍बा ह्रङ्नोन तगै” भिसी प्रार्थना लजी।</verse>
				<verse number="43">ओच्‍छे चेलागदे मुबा ग्‍लारी दोःसी फेप्‍खमा चेलागदे म्‍हेर्सी चिबा स्‍याप्‍जी। म्‍हेर्बा खबासे लमा थेनीगदेसे मीनोन ठोङ्आखम्‍नी।</verse>
				<verse number="44">थेतबासेलमा येशूसे थेनीगदेदा थेरीन ख्‍लासी सोमरेमला पालोरी ङाच्‍छाला ग्‍लारीन फेप्‍सी ङाच्‍छाला ह्रङ् लसीन प्रार्थना लजी।</verse>
				<verse number="45">जमाहेन्‍से येशू चेलागदे मुबा ग्‍लारी फेप्‍खसी थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “अझन एनीगदे म्‍हेर्सी ब्‍लप्‍बा न्‍हबान मुला? च्‍यागो, परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा चुङ्सी पापीगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍बा धुइ खसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="46">रेःगो, निइ! च्‍यागो, ङादा स्‍य्‍हान्‍दोला यारी जिम्‍मा पिन्‍बा म्‍हि खसी जिन्‍बा मुला।”</verse>
				<verse number="47">येशूसे चु ताम सुङ्बान लबा धुइरी च्‍युक न्‍ही चेला न्‍हङला यहूदा इस्‍करियोत भिबा चेलादेन छ्‌याम कडीदेन तरवार थोबा म्‍हिला हुल धोखजी। थेनीगदेदा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिदेन यहूदी गन्‍बागदेसे पुइखमुबा।</verse>
				<verse number="48">येशूदा चुङ्बारी खबा म्‍हिगदेदा यहूदासे “जुन म्‍हिदा ङाइ च्‍योक लला थेनोन येशू हिन्‍ना, थेदान चुङ्‍गो” भिसी ङाच्‍छान पाङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="49">येशू मुबा ग्‍लारी धोमैछ्‌याम यहूदासे “लास्‍सो, फ्‍याफुल्‍ला गुरु” भिसी येशूदा च्‍योक लजी।</verse>
				<verse number="50">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा “यहूदा, ए तिग लबारी खबा लउ” भिसी सुङ्माहेन्‍से कडी तरवार पुइसी खबा म्‍हिगदेसे येशूदा चुङ्सी खीसी भोर्जी।</verse>
				<verse number="51">येशूदेन छ्‌याम मुबा चेलागदे न्‍हङला गिकसे ह्राङला तरवार तेःसी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिला नोकरला नाब्‍यङ च्‍वाट्टन थाजी।</verse>
				<verse number="52">थे चेलादा येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एला तरवार स्‍युबारी झाङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम तरवार थोबा जम्‍मान म्‍हिदा तरवारसेन ताम्‍सी नाश लला।</verse>
				<verse number="53">चुदे ङाइ ङाला आबादा पाङ्बा हिन्‍सम ङादा जोगब लबारी ङाला आबासे च्‍युक न्‍ही भन्‍दा ल्‍हानान स्‍वर्गदूतगदेला हुल तुरुन्‍तन पुइखसे मुबा। चु ताम दान्‍देधोना एसे घोबा आरे?</verse>
				<verse number="54">तर ङाइ चुह्रङ् लबा हिन्‍सम परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ् तनोन तला भिसी भ्रिबा ताम खाह्रङ् लसी पूरा तला?”</verse>
				<verse number="55">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङदा चुङ्बारी खबा म्‍हिला हुलदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदे तिग्‍दा य्‍होदा चुङ्बारी खबा ह्रङ् लसी कडी तरवार थोसी खबा? खाइ, ङाइ म्‍हिगदेदा धिन धिननोन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी लोप्‍सी चिबा धुइरी एनीगदेसे ङादा आचुङ्नी।</verse>
				<verse number="56">तर अगमवक्तागदेसे परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा अन्‍छार पूरा तगै भिसीन चुह्रङ् तबा हिन्‍ना।” जमाहेन्‍से जम्‍मान चेलागदेसे येशूदा ख्‍लासी यार्जी।</verse>
				<verse number="57">जमाहेन्‍से येशूदा चुङ्बा म्‍हिगदेसे येशूदा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि कैयाफाला दिमरी भोर्जी। थेरी यहूदी गन्‍बागदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदेएनोन पोप तसी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="58">तर पत्रुस चा थारेङग्‍यामसेन येशूदा च्‍याबान च्‍याबान थे पूजा लबा मुल म्‍हिला दिमला ख्राङगाधोनान निजी। जमाहेन्‍से येशूदा तिग लबा चीम भिसी पालेगदेदेन छ्‌याम चिसी च्‍याबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="59">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी सभाला जम्‍मान म्‍हिगदेसे येशूदा साइबाला सजाय पिन्‍बाला लागिरी येशूला बिरोधरी लुसीला ताम पाङ्बा म्‍हिगदे म्‍हाइजी।</verse>
				<verse number="60">चुह्रङ् लसी ल्‍हानान म्‍हिगदेसे येशूदा बिरोध लबान लुसीला ताम पाङ्जी। तसैनोन थेनीगदेसे पाङ्बा ताम गिकनोन आढिक्‍नी। जम्‍मान भन्‍दा लिच्‍छाला म्‍हि न्‍ही ङाच्‍छापट्टि खसी,</verse>
				<verse number="61">“च्‍यागो, चु म्‍हिसे ‘ङाइ परमेश्‍वरला मन्‍दिरदा फुप्‍सी सोमरेरीन स्‍होखम्‍ला’ भिसी पाङ्बा मुला” भिसी दोष लजी।</verse>
				<verse number="62">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि रेःसी येशूदा “एसे तिग्‍दा जोहाब आपिन्‍बा? चु म्‍हिगदेसे एला बिरोधरी पाङ्बा तामला बारेरी एदा तिगै पाङ्सेला आरे?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="63">तर येशूसे तिगै जोहाब आलमाहेन्‍से परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिसे दोःसीनोन येशूदा “छोन्‍बो परमेश्‍वरला मिनरी घ्रान फासी ङन्‍दा पाङ्‍गो। तिग ए परमेश्‍वरला झा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टनोन हिन्‍ना?” भिसी पाङ्‌मा,</verse>
				<verse number="64">येशूसे थेदा “थे ताम मी ह्राङसेन सुङ्जी। तसैनोन दाहेन्‍से ह्राङनीसे परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा शक्तिशाली परमेश्‍वरला दाहिने छ्‌यापट्टि चिबादेन स्‍वर्गग्‍याम खसुरी खबान लबा म्राङ्ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="65">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिसे ह्राङला क्‍वान ढेबान, “चु म्‍हिसे परमेश्‍वरला बिरोध लसी ताम पाङ्बा मुला। दाहेन्‍से य्‍हाङदा अर्गु प्रमाण तिग्‍दा तोःजी? ह्राङनीसे दान्‍दे चुसे ह्राङसे ह्राङदान परमेश्‍वर स्‍होसी पाङ्बा ताम य्‍हाङसे थेःनोन थेःजी।</verse>
				<verse number="66">दाहेन्‍से ह्राङनीला तिग बिचार मुला?” भिसी ङ्‌योइमा, स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे “चु म्‍हि साइनोन तोःबा म्‍हि हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="67">जमाहेन्‍से थे म्‍हिगदेसे येशूला लीरी थो स्‍वाबा तोबा ग्‍याङ्‍बा लजी। ओच्‍छे कोइ कोइसे चा तोबान,</verse>
				<verse number="68">“ए थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍सम, लु, अगमवाणी पाङ्‍गो। एदा खाल्‍से तोबा हिन्‍ना?” भिसी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="69">थे धुइरी पत्रुस ख्राङगारी मुबा। थेदा म्राङ्सी नोकरस्‍या गिक थे मुबा ग्‍लारी खसी, “एएनोन गालीलला येशूदेन छ्‌यामनोन मुबा आहिन?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="70">तर पत्रुससे जम्‍मालान ओन्‍छाङरी “एसे खाल्‍ला ताम लबा, ङादा तिगै था आरे” भिसी,</verse>
				<verse number="71">थे ख्राङगाला म्रापरी निजी। थेरीनोन थेदा स्‍य्‍हान्‍दो नोकरस्‍या गिकसे म्राङ्सी जम्‍मान म्‍हिगदेदा “चु म्‍हिएनोन नासरतला येशूदेन छ्‌यामनोन मुबा” भिसी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="72">दोःसी पत्रुससे घ्रान फाबान, “ङाइ थे म्‍हिदा ङोसेबान आरे” भिसी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="73">जजाकी लिच्‍छा थेरी मुबा म्‍हिगदे पत्रुसला ङामरी खसी थेदा “पक्‍कान एएनोन थेनीगदे न्‍हङला गिक हिन्‍ना भिबा एला तामग्‍यामनोन था तजी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="74">जमाहेन्‍से पत्रुससे “ङाइ लुसीला ताम पाङ्बा हिन्‍सम परमेश्‍वरला सजाय ङाथोरी खगै भिसी घ्रान फाबान ङाइ थे म्‍हिदा ङोसेबान आरे” भिसी भिजी। थेसे थेह्रङ् भिमैछ्‍याम नागा क्राजी।</verse>
				<verse number="75">जमाहेन्‍से येशूसे “च्‍यागो, नागा क्राबा भन्‍दा ङाच्‍छा सोमरेमधोना एसे ङादा ङोसेबान आरे भिला” भिसी सुङ्बा ताम पत्रुससे ढन्‍जी। थेतबासेलमा थे मङग्‍यार निसी घ्‍वाँ घ्‍वाँ क्राजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="27">
				<verse number="1">स्‍य्‍होरीन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा जम्‍मान मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी गन्‍बागदेसे येशूदा साइनोन तोःला भिसी सल्‍लाह लजी।</verse>
				<verse number="2">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा खीसी पिलातस भिबा रोमी अञ्‍चलाधीश मुबा ग्‍लारी भोर्सी जिम्‍मा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="3">येशूदा साइनोन तोःला भिसी पाङ्बा ताम येशूदा चुङ्सी पिन्‍बा यहूदासे थेःजी। जमाहेन्‍से थेदा ल्‍हानान दुख ङ्‍हम्‍सी थेसे किन्‍बा बोगल गिकसे च्‍युइ म्‍हुइला डबल परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी गन्‍बागदेदा दोःसी पिन्‍बारी खजी।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे यहूदासे थेनीगदेदा “तिगै दोष आरेबा म्‍हिदा साइबाला लागिरी चुङ्सी पिन्‍सी ङाइ पाप गे लबा मुला” भिसी भिमा, थेनीगदेसे यहूदादा “ङन्‍दा तिग मतलब? एनोन सेला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से यहूदासे थे म्‍हुइला डबल परमेश्‍वरला मन्‍दिररीन भ्‍याङ्‍सी निजी, ओच्‍छे थे च्‍योसी सिजी।</verse>
				<verse number="6">तर परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेसे चा थे डबल दुइसी “चु डबल परमेश्‍वरला मन्‍दिरला ढुकुटीरी थान्‍बा ठीक आत। तिग्‍दा भिसम चु काला सय हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा थेनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री सल्‍लाह लसी थे टाङगासे अर्गु य्‍हुल्‍साला सिबा म्‍हि ल्‍हुबारी कुमालेला वारी ग्‍लुजी।</verse>
				<verse number="8">थेतबासेलमा दान्‍देधोनाएनोन थे वारीदा काला वारी भिसी भिमुला।</verse>
				<verse number="9">यर्मिया अगमवक्तासे पाङ्बा ताम चुह्रङ् लसी पूरा तजी, “थे म्‍हुइला बोगल गिकसे च्‍युइ डबल परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हिगदेसे किन्‍जी। थे डबल चा थेला सय हिन्‍ना भिसी इस्राएलला म्‍हिगदेसे तोगब लबा मुबा।</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरसे ङादा कुल्‍बा अन्‍छार थेनीगदेसे थेनोन टाङगासे कुमालेला बु ग्‍लुजी।”</verse>
				<verse number="11">येशू अञ्‍चलाधीशला ङाच्‍छापट्टि राप्‍माहेन्‍से अञ्‍चलाधीशसे “तिग ए यहूदीगदेला ग्‍ले हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइमा, येशूसे थेदा “थे मी ह्राङसेन सुङ्बा मुला” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="12">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी गन्‍बागदेसे येशूदा ल्‍हानान दोष लजी। तसैनोन येशूसे तिगै जोहाब आलनी।</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से पिलातस भिबा अञ्‍चलाधीशसे येशूदा “थेनीगदेसे एला बिरोध लसी एदा ल्‍हानान दोष लबान मुला, तिग एसे थेःबा आरे?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="14">तर येशूसे थेदा ताम गिकलान जोहाब आपिन्‍नी। थेतबासेलमा अञ्‍चलाधीशएनोन उदेक तजी।</verse>
				<verse number="15">अञ्‍चलाधीशसे मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडला धुइरी म्‍हिला हुलसे धम्‍बा झ्‍याल्‍खानरी मुबा म्‍हि गिकदा पुइमुबा।</verse>
				<verse number="16">थे धुइरी जम्‍मान म्‍हिसे ङोसेबा बारब्‍बा भिबा आज्‍यबा गे लबा म्‍हि गिक झ्‍याल्‍खानरी मुबा।</verse>
				<verse number="17">थेरी म्‍हिगदे पोप तमाहेन्‍से पिलातससे थेनीगदेदा “ङाइ खाल्‍दा पुइगै भिबा एनीगदेला सेम मुला? बारब्‍बादा पुइगो कि थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट भिबा येशूदा पुइगो?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="18">तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे येशूला डाह लसी ह्राङ मुबा ग्‍लारी भबा हिन्‍ना भिबा ताम पिलातसदा था मुबा।</verse>
				<verse number="19">पिलातस निसाफ लबा ग्‍लारीन मुबा धुइरी पिलातसला म्रिङसे “थे तिगै दोष आरेबा म्‍हिदा तिगै थालउ। तिग्‍दा भिसम तिनी म्‍हुनङ ङाइ थेला बारेरी म्‍हङ म्राङ्सी ङादा ल्‍हानान दुख तबा मुला” भिसी खबर पुइजी।</verse>
				<verse number="20">तर परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी गन्‍बागदेसे थेरी मुबा म्‍हिला हुलदा “‘बारब्‍बादा ख्‍लासी पिन्‍गो। ओच्‍छे येशूदा चा साइगो’ भिउ” भिसी पाङ्‌पुङ्‌जी।</verse>
				<verse number="21">थेतबासेलमा दोःसी अञ्‍चलाधीशसे थेनीगदेदा “ङाइ चु न्‍ही न्‍हङ‍री खजिबादा पुइगै भिबा एनीगदेला सेम मुला?” भिसी ङ्‌योइमा, थेनीगदेसे “बारब्‍बादा पुइगो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से पिलातससे थेनीगदेदा “थेह्रङ् भिसम थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट भिबा येशूदा ङाइ तिग लउ?” भिसी ङ्‌योइमा, थेनीगदे जम्‍मासेन “चुदा क्रुसरी टाँगब लसी साइगो!” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="23">पिलातससे “तिग्‍दा? चुसे थेह्रङ्बा आज्‍यबा गे तिग लबा मुला?” भिसी ङ्‌योइजी। तर थेनीगदेसे झन क्रिङ्बान, “चुदा क्रुसरी टाँगब लसी साइगो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="24">तिगै लसीन आखम्‍बा म्राङ्सी दाहेन्‍से झन हल्‍ली खल्‍ली तला भिसी पिलातस लोङ्जी। ओच्‍छे थेसे जम्‍मान म्‍हिला ङाच्‍छा या ख्रुसी “चु म्‍हिदा साइबासे लमा ङाइ तिगै सजाय नाआतोःगै, थे सजाय एनीगदेसेन नागो” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="25">थेरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदेसे “चुदा साइबाला सजाय ङन्‍देन ङन्‍ना सन्‍तानसेन नाला” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से पिलातससे बारब्‍बादा पुइजी। तर येशूदा चा कोर्रासे तोसी क्रुसरी टाँगब लसी साइबाला लागिरी रोमी सिपाहीगदेदा जिम्‍मा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="27">जमाहेन्‍से येशूदा सिपाहीगदेसे अञ्‍चलाधीश चिबा दिमरी भोर्जी। ओच्‍छे जम्‍मान सिपाहीगदे येशूला क्‍युर्सीन पोप तजी।</verse>
				<verse number="28">जमाहेन्‍से येशूला क्‍वान स्‍युसी वाला क्‍वान क्‍वान्‍सी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="29">थेनीगदेसे पुजुला फेटा स्‍होसी येशूदा थोइसी पिन्‍जी। ओच्‍छे येशूदा दाहिने छ्‌यारी माला कडी पिन्‍सी “लास्‍सो यहूदीगदेला ग्‍ले, फ्‍याफुल्‍ला” भिसी फ्‍या लबा स्‍होसी येशूदा खिसी लजी।</verse>
				<verse number="30">ओच्‍छे थेनीगदेसे येशूदा थो स्‍वाबान थे माला कडीसे थोबोरी तोजी।</verse>
				<verse number="31">थेह्रङ् लसी खिसी लमाहेन्‍से थेनीगदेसे थे क्‍वान स्‍युसी पिन्‍जी। ओच्‍छे येशूदा थेलान क्‍वान क्‍वान्‍सी क्रुसरी टाँगब लसी साइबारी भोर्जी।</verse>
				<verse number="32">ग्‍यामरी निबान लमा थेनीगदेसे कुरेनी भिबा ग्‍लाला सिमोनदा खबान लबा स्‍याप्‍जी। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे थे म्‍हिदा कर लसी येशूला क्रुस पुइपुङ्जी।</verse>
				<verse number="33">ओच्‍छे थेनीगदे गलगथा भिबा ग्‍लारी धोखजी। गलगथा भिबा चा “खप्‍परला ग्‍ला” हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="34">थेरी धोखमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा अङगुरला निङगुरी कम्‍बा मान युसी पिन्‍जी। तर येशूसे थे निङगु म्‍य्‍हाङ्माहेन्‍से आसोल्‍नी।</verse>
				<verse number="35">थेनीगदेसे येशूदा क्रुसरी टाँगब लमाहेन्‍से चिट्ठा युसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी येशूला क्‍वान भो लजी।</verse>
				<verse number="36">जमाहेन्‍से थेनीगदे थेरीन चिसी येशूदा ख्रुङ्जी।</verse>
				<verse number="37">ओच्‍छे थेनीगदेसे “येशू यहूदीगदेला ग्‍ले” भिसी दोष उन्‍बा ताम भ्रिसी येशूला थोबोथोरी क्रुसरी थान्‍जी।</verse>
				<verse number="38">थेनीगदेसे येशूदा क्रुसरी टाँगब लबा धुइरी य्‍हो न्‍हीदाएनोन गिकदा दाहिनेपट्टि गिकदा देब्रेपट्टि क्रुसरी टाँगब लजी।</verse>
				<verse number="39">थे ग्‍याम निबा खबा म्‍हिगदेसेनोन ह्राङ ह्राङला थोबो य्‍होङ्बान येशूदा खिसी लबान,</verse>
				<verse number="40">“लु, परमेश्‍वरला मन्‍दिर फुप्‍सी दोःसी सोमरेरीन स्‍होला भिबा म्‍हि दान्‍दे एसे ह्राङसे ह्राङदान जोगब लउ। ए परमेश्‍वरलान झा हिन्‍सम क्रुसग्‍याम मार फाप्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="41">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदे, यहूदी धर्मगुरुदेन यहूदी गन्‍बागदेसेनोन येशूदा खिसी लबान चुह्रङ् भिसी भिजी,</verse>
				<verse number="42">“चुसे स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिदा चा जोगब लजी, तर ह्राङसे ह्राङदान चा जोगब लबारी आखम्‍नी। चु इस्राएलीगदेला ग्‍ले आहिन! थे दान्‍देन क्रुसग्‍याम मार फाप्‍सी खगै। जमाहेन्‍से ङन्‍से थेदा विश्‍वास लला।</verse>
				<verse number="43">चुसे परमेश्‍वरदा विश्‍वास लमुबा। ओच्‍छे ‘ङा परमेश्‍वरलान झा हिन्‍ना’ भिसी भिमुबा। चुदे परमेश्‍वर चुदा म्राङ्सी ताङ्‍बा मुसम परमेश्‍वरसेन चुदा जोगब लगै।”</verse>
				<verse number="44">थेह्रङ् लसीन येशूदेन छ्‌यामनोन क्रुसरी टाँगब लबा य्‍होगदेसेनोन येशूदा खिसी लजी।</verse>
				<verse number="45">जमाहेन्‍से धिनना बाह्र बजेहेन्‍से तीन बजेधोना य्‍हुल्‍सा नाङनोन धोपधोप तजी।</verse>
				<verse number="46">ओच्‍छे तीन बजेरीक्‍यार येशूसे घ्रेन काइरी क्रिङ्बान, “इलोइ इलोइ लामा सबखथनी?” भिसी सुङ्जी। चुह्रङ् भिबा चा “ङाला परमेश्‍वर, ङाला परमेश्‍वर ह्राङसे ङादा तिग्‍दा ख्‍लाबा?” भिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="47">येशूला ताम थेःसी थेरी राप्‍सी चिबागदे न्‍हङला कोइ कोइसे चा “चुसे मी एलियादा गा ङ्‌योइबा चीम” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="48">जमाहेन्‍से थेनीगदे न्‍हङला गिक चा तुरुन्‍तन यार्बान निसी अङगुरला कम्‍बा निङगुरी क्‍वानगेन ब्‍लुम्‍सी माला कडीरी खीसी येशूदा ख्‍वाजी।</verse>
				<verse number="49">तर स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे चा “भ्रान्‍गो, भ्रान्‍गो, चुदा एलिया खसी जोगब लला वा? च्‍यागे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="50">दोःसी येशू घ्रेन काइरी क्रिङ्‌जी, जमाहेन्‍से येशूला सा निजी।</verse>
				<verse number="51">थेनोन धुइरी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी मुबा पर्दा तोरहेन्‍से मारधोना ह्राङनोन ढेसी पख्‍ले न्‍ही तजी। ओच्‍छे जम्‍बुलिङनोन याङयोङ तसी पहरागदे फुप्‍जी।</verse>
				<verse number="52">जमाहेन्‍से धुर्सागदे ठोङ्‌जी, ओच्‍छे परमेश्‍वरला ल्‍हानान म्‍हिगदेदा सिबाग्‍याम सोना लजी।</verse>
				<verse number="53">येशू सिबाग्‍याम सोना लमाहेन्‍से थेनीगदे धुर्साग्‍याम थोन्‍सी परमेश्‍वरला शहर यरूशलेमरी निजी। थेनीगदेदा थेरी ल्‍हानान म्‍हिगदेसे म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="54">सङगुल खबादेन थेरी तबा जम्‍मान ताम म्राङ्सी येशूदा ख्रुङ्‌सी चिबा रोमी सिपाहीगदेदेन कप्‍तान ल्‍हानान लोङ्सी “पक्‍कान चु मी परमेश्‍वरला झानोन चीम” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="55">थेरी येशूदा गालीलहेन्‍सेन ह्रो लबान येशूदेन छ्‌याम छ्‌यामनोन खबा ल्‍हानान म्रिङम्‍हेमेगदेसेनोन थारेङग्‍यामसेन च्‍यासी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="56">थेनीगदे न्‍हङ‍री मरियम मग्‍दलिनी, याकूबदेन योसेफला आमा मरियमदेन जब्‍दियाला म्रिङएनोन मुबा।</verse>
				<verse number="57">ङ्‍यसे तमाहेन्‍से अरिमाथिया भिबा शहरला योसेफ भिबा फ्‍युक्‍पो म्‍हि गिक पिलातस मुबा ग्‍लारी निजी। थेएनोन येशूला चेला मुबा।</verse>
				<verse number="58">पिलातस मुबा ग्‍लारी धोमाहेन्‍से थेसे येशूला लास ह्रीजी। जमाहेन्‍से पिलातससे थेदा येशूला लास भोर्पुङ्जी।</verse>
				<verse number="59">जमाहेन्‍से योसेफसे मलमलला सफा छार क्‍वानरी येशूला लास रिल्‍सी,</verse>
				<verse number="60">थेसे ह्राङलान लागिरी पहरारी ठ्वाइसी स्‍होबा छार धुर्सारी थान्‍जी। ओच्‍छे धुर्साला म्रापरी घ्रेन युङबा ब्‍लिङ्बान भसी थान्‍सी थे निजी।</verse>
				<verse number="61">थे धुर्साला ङाच्‍छापट्टि मरियम मग्‍दलिनीदेन अर्गु मरियमएनोन चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="62">न्‍हङगरदङसे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन फरिसीगदे पिलातस मुबा ग्‍लारी निजी।</verse>
				<verse number="63">ओच्‍छे थेनीगदेसे चुह्रङ् भिसी भिजी, “थे ठगसे सोबा धुइरी ‘ङादा सिबाग्‍याम सोमरेमाकुनु सोना लला’ भिसी भ्रबा ताम ङन्‍दा था मुला।</verse>
				<verse number="64">थेतबासेलमा सोमरेमाधोना सिपाहीगदेदा धुर्सा ख्रुङ्पुङ्‍गो। आहिन्‍सम थेला चेलागदे खसी थेला लास य्‍हो लसी भोर्ला। ओच्‍छे ‘येशूदा सिबाग्‍याम सोना लजी’ भिसी म्‍हिगदेदा ङाच्‍छाला भन्‍दा झन झुक्‍याब लसी भ्रला।”</verse>
				<verse number="65">लु, थेह्रङ् भिसम “सिपाहीगदे भोर्सी ज्‍यना लसी धुर्सा ख्रुङ्पुङ्‍गो” भिसी पिलातससे थेनीगदेदा भिजी।</verse>
				<verse number="66">जमाहेन्‍से थेनीगदे धुर्सारी निसी धुर्साला म्रापरी थान्‍बा युङबारी लाहा छाप लसी सिपाहीगदेदा ख्रुङ्पुङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="28">
				<verse number="1">ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनना न्‍हङगरदङ स्‍य्‍होरीन मरियम मग्‍दलिनीदेन स्‍य्‍हान्‍दो मरियम भिबा म्रिङम्‍हेमे न्‍ही येशूदा थान्‍बा धुर्सा च्‍याबारी निजी।</verse>
				<verse number="2">थेनोन धुइरी सङगुल खजी। तिग्‍दा भिसम स्‍वर्गग्‍याम परमप्रभुला दूत गिक मार फाप्‍सी धुर्साला म्रापरी थान्‍बा युङबा ब्‍लिङ्सी थेनोन युङबाथोरी चिजी।</verse>
				<verse number="3">थे स्‍वर्गदूतला ली धिनीला स्‍हेर ह्रङ्‌बान य्‍हाल य्‍हाल्‍बा मुबा। ओच्‍छे थेला क्‍वान ग्‍लिङ तेबान तार मुबा।</verse>
				<verse number="4">थेदा म्राङ्सी धुर्सा ख्रुङ्‌सी चिबा सिपाहीगदे लोङ्सी फितफित धर्सी सिबा तेबान तजी।</verse>
				<verse number="5">तर स्‍वर्गदूतसे थे म्रिङम्‍हेमेगदेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “एनीगदे थालोङ्‍गो, तिग्‍दा भिसम क्रुसरी टाँगब लसी साइबा येशूदा एनीगदेसे म्‍हाइबान मुला भिबा ताम ङादा था मुला।</verse>
				<verse number="6">येशू चुरी आरे, थेसे सुङ्बा ह्रङ्नोन थेदा सिबाग्‍याम सोना लसी जिन्‍बा मुला। एनीगदेन खसी थेदा थान्‍बा ग्‍ला च्‍यागो।</verse>
				<verse number="7">दाहेन्‍से एनीगदे योना निसी थेला चेलागदेदा ‘येशूदा सिबाग्‍याम सोना लसी जिन्‍बा मुला। ओच्‍छे येशू एनीगदे भन्‍दा ङाच्‍छा गालील अञ्‍चलरी फेप्‍बान मुला। एनीगदेसे येशूदा थेरीन म्राङ्ला’ भिसी पाङ्सी पिन्‍गो।”</verse>
				<verse number="8">चुह्रङ् तबा म्राङ्सी थे म्रिङम्‍हेमेगदे लोङ्जी। तसैनोन स्‍वर्गदूतला ताम थेःसी थेनीगदे ल्‍हानान ताङ्सी येशूला चेलागदेदा थे ताम पाङ्‌बारी धुर्साग्‍याम थोन्‍सी यार्बान निजी।</verse>
				<verse number="9">थे म्रिङम्‍हेमेगदे ग्‍यामरी निबान लमा तिक्‍खुरीन येशूसे स्‍याप्‍सी “एनीगदेदा शान्‍ति तगै” भिसी सुङ्माहेन्‍से थेनीगदेसे येशूला स्‍य्‍हाप चुङ्सी फ्‍या लजी।</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदे थालोङ्‍गो, ङाला आलेगदे मुबा ग्‍लारी निसी थेनीगदेदा गालील अञ्‍चलरी निउ भिउ, थेनीगदेसे ङादा थेरीन स्‍याप्‍ला भिसी पाङ्सी पिन्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="11">थे म्रिङम्‍हेमेगदे धुर्साग्‍याम निमाहेन्‍से धुर्सा ख्रुङ्‌सी चिबा सिपाहीगदे न्‍हङला कोइ कोइ सिपाहीगदे शहररी निसी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदा थे धुर्सारी तिग तिग तबा मुबा, थे ताम पाङ्सी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="12">जमाहेन्‍से पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी गन्‍बागदे ह्रुप तसी थेनीगदे न्‍हङ‍री सल्‍लाह लसी सिपाहीगदेदा ल्‍हानान टाङगा पिन्‍सी चुह्रङ् भिसी भिजी,</verse>
				<verse number="13">“एनीगदेसे ‘ङनी म्‍हुनङ म्‍हेर्बा धुइरी थेला चेलागदे खसी थेला लास य्‍हो लसी भोर्जीम’ भिसी पाङ्‍गो।</verse>
				<verse number="14">तिगै लसी चु ताम अञ्‍चलाधीशसे था याङ्जी भिसै ङन्‍से थेदा ताङ्ना लसी एनीगदेदा तिगै लआपुङ्।”</verse>
				<verse number="15">जमाहेन्‍से सिपाहीगदेसे थे टाङगा किन्‍जी, ओच्‍छे थेनीगदेदा लोप्‍बा अन्‍छारनोन म्‍हिगदेदा पाङ्जी। दान्‍देधोनाएनोन यहूदीगदेला गुङरी चुनोन ताम लसी चिमुला।</verse>
				<verse number="16">येशूसे ह्राङला च्‍युक गिक चेलागदेदा “गालील अञ्‍चलला गङरी निउ” भिसी कुल्‍बासे लमा थेनीगदे थेरी निजी।</verse>
				<verse number="17">थेरी थेनीगदेसे येशूदा म्राङ्सी फ्‍या लजी। तर थेनीगदे न्‍हङला कोइ कोइसे चा येशू हिन्‍ना कि आहिन भिसी शङ्का लजी।</verse>
				<verse number="18">जमाहेन्‍से येशू थेनीगदे मुबा ग्‍लारी फेप्‍खसी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, परमेश्‍वरसे स्‍वर्गदेन जम्‍बुलिङला जम्‍मान अधिकार ङादा पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="19">थेतबासेलमा एनीगदे य्‍हुल्‍सा य्‍हुल्‍सारी निसी जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदेदा ङाला चेला स्‍होउ। ओच्‍छे थेनीगदेदा परमेश्‍वर आबा, परमेश्‍वरला झादेन परमेश्‍वरला आत्‍माला मिनरी बप्‍तिस्‍मा पिन्‍गो,</verse>
				<verse number="20">ओच्‍छे ङाइ एनीगदेदा लोप्‍बादेन कुल्‍बा जम्‍मान ताम थेनीगदेदाएनोन लउ भिसी लोप्‍गो। च्‍यागो, परमेश्‍वरसे जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदेला निसाफ लबा धिनधोनाएनोन ङा एनीगदेदेन छ्‌यामनोन तला।”</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="41">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">परमेश्‍वरला झा येशू ख्रीष्‍टला बारेला थार्बा पिन्‍बा समाचार चुह्रङ् लसी शुरु तजी।</verse>
				<verse number="2">यशैया भिबा अगमवक्ताला किताबरी परमेश्‍वरसे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, “च्‍यागो, ङाइ ङाला समाचार भोर्बा म्‍हिदा एला ङाच्‍छा ङाच्‍छा पुइखला। थेसे एला ग्‍याम स्‍होला।</verse>
				<verse number="3">तोङतोङबा ग्‍लारीक्‍यार म्‍हि गिक क्रिङ्बान, ‘परमप्रभुला ग्‍याम तयार लउ, ओच्‍छे परमप्रभु भ्रबाला लागिरी थेला ग्‍याम सोजो स्‍होउ।”</verse>
				<verse number="4">चु म्‍हि बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍ना हिन्‍ना। थेसे तोङतोङबा ग्‍लारीक्‍यार खसी म्‍हिगदेदा “दाहेन्‍से एनीगदे ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःसी बप्‍तिस्‍मा किन्‍गो। परमेश्‍वरसे एनीगदेला पापला दोष मेटब लला।” भिबान थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लजी।</verse>
				<verse number="5">यरूशलेमदेन यहूदिया य्‍हुल्‍साला जम्‍मान म्‍हिगदे यूहन्‍ना मुबा ग्‍लारी खसी, दाहेन्‍से ङनी ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःला भिसी यर्दन स्‍योङरी यूहन्‍नाग्‍याम बप्‍तिस्‍मा किन्‍जी।</verse>
				<verse number="6">यूहन्‍नासे ऊँटला क्राला क्‍वान क्‍वान्‍मुबा ओच्‍छे ढिला पेटी खीमुबा। थेसे तिरीदेन ह्रि सिङसोरला खुदु चमुबा।</verse>
				<verse number="7">थेसे म्‍हिगदेदा चुह्रङ् भिसी पाङ्जी, “ङा भन्‍दा लिच्‍छा फेप्‍खबान लबा चा ङा भन्‍दान शक्तिशाली मुला। ङा कू तसी थेला लखमला तुना ब्‍लबाधोनाला आरे।</verse>
				<verse number="8">ङाइ एनीगदेदा क्‍युइग्‍याम बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा मुला, तर थेसे एनीगदेदा परमेश्‍वरला आत्‍मासे बप्‍तिस्‍मा पिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="9">थेनोन धुइरी येशू गालील अञ्‍चलला नासरत नाम्‍साग्‍याम फेप्‍खजी, ओच्‍छे यर्दन स्‍योङरी यूहन्‍नाग्‍याम बप्‍तिस्‍मा किन्‍जी।</verse>
				<verse number="10">यूहन्‍नाग्‍याम बप्‍तिस्‍मा किन्‍सी क्‍युइग्‍याम थोन्‍मैछ्‌याम येशूसे स्‍वर्ग ठोङ्‌बा म्राङ्जी ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍मा ढुकुर ह्रङ् लसी ह्राङथोरी फाप्‍खबान लबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="11">ओच्‍छे स्‍वर्गग्‍याम “ए ङाइ सेमहेन्‍से माया लबा ङाला झा हिन्‍ना, थेतबासेलमा ङा एदा म्राङ्सी ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला” भिबा काइ खजी।</verse>
				<verse number="12">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरला आत्‍मासे येशूदा तोङतोङबा ग्‍लारी भोर्जी।</verse>
				<verse number="13">येशू बोगल न्‍ही धिनधोना थेरीन धन्‍छ्‌याजी। थेनोन धुइरी शैतानसे थेदा फसब लबारी थेला सेम च्‍याजी। थे ह्रीला जन्‍तुगदेदेन छ्‌याम मुबा ओच्‍छे स्‍वर्गदूतगदेसे थेदा क्‍योङ्‌जी।</verse>
				<verse number="14">बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍नादा झ्‍याल्‍खानरी थान्‍माहेन्‍से येशूसे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लबान गालील अञ्‍चलरी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="15">“दाहेन्‍से धुइ योसी जिन्‍बा मुला, ओच्‍छे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा खबा धुइ तसी जिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा एनीगदे ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःगो। ओच्‍छे थार्बा पिन्‍बा समाचाररी विश्‍वास लउ” भिसी येशूसे सुङ्जी।</verse>
				<verse number="16">येशू गालील समुन्‍द्रला कुनीन कुनी फेप्‍बान लमा थेसे सिमोनदेन थेला आले अन्‍द्रियासदा तार्ङा साइबारी समुन्‍द्ररी घ्‍याङ क्‍लाङ्बान लबा म्राङ्जी। तिग्‍दा भिसम थेनीगदे तार्ङा साइबा म्‍हिगदे मुबा।</verse>
				<verse number="17">येशूसे थेनीगदेदा “ङादेन छ्‌याम भ्रउ, दाहेन्‍से ङाइ एनीगदेदा तार्ङा चुङ्बा म्‍हि आहिन, तर म्‍हिगदेदा परमेश्‍वर मुबा ग्‍लारी भबा म्‍हि स्‍होला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="18">येशूसे थेह्रङ् सुङ्मैछ्‌याम ह्राङला घ्‍याङ ख्‍लासी थेनीगदे येशूदेन छ्‌याम भ्रजी।</verse>
				<verse number="19">जजाकी क्‍याथाङ धोमाहेन्‍से येशूसे जब्‍दियाला झा न्‍ही, याकूबदेन थेला आले यूहन्‍नादा दोँगारी चिसी घ्‍याङ राबान लबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="20">येशूसे थेनीगदेदा म्राङ्मैछ्‍याम “ङादेन छ्‌याम खउ” भिसी ङ्‌योइजी, ओच्‍छे थेनीगदेसे ह्राङला आबा जब्‍दियादा दोँगारी मुबा कुल्‍लीगदेदेन छ्‌याम ख्‍लासी येशूदेन छ्‌याम भ्रजी।</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से थेनीगदे कफर्नहुम भिबा शहररी फेप्‍जी। ओच्‍छे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु येशू यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी फेप्‍सी परमेश्‍वरला बचनग्‍याम लोप्‍बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="22">येशूसे लोप्‍बा म्राङ्सी म्‍हिगदे उदेक तजी। तिग्‍दा भिसम येशूसे यहूदी धर्मगुरुगदेसे लोप्‍बा ह्रङ् लसी आहिन, तर अधिकार मुबा म्‍हिसे ह्रङ् लसी लोप्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="23">थेनोन धुइरी यहूदीगदे ह्रुप तबा दिम न्‍हङ‍ग्‍याम म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हि गिक चुह्रङ् भिबान क्रिङ्‌जी,</verse>
				<verse number="24">“नासरतला येशू, ह्राङसे ङन्‍दा तिग लबारी म्‍हाइबा? तिग ह्राङ ङन्‍दा साइबारी फेप्‍खबा हिन्‍ना? ह्राङ परमेश्‍वरसे पुइखबा परमेश्‍वरला म्‍हि भिसी ङादा था मुला।”</verse>
				<verse number="25">येशूसे थे म्‍हङदा बङ्‌सी, “कुटिसी चिउ! थे म्‍हिग्‍याम थोन्‍सी निउ!” भिसी</verse>
				<verse number="26">सुङ्मैछ्‌याम थे म्‍हिदा लछार पछार लसी क्रिङ्बान थे म्‍हिग्‍याम म्‍हङ थोन्‍सी निजी।</verse>
				<verse number="27">चु म्राङ्सी थेरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदे उदेक म्‍हन्‍जी। ओच्‍छे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी चुह्रङ् भिबारी छ्‌याइजी, “आहिन, चु तिग? चु मी अधिकार लसी लोप्‍बा छार ताम गा चीम। थेसे कुल्‍बा ताम म्‍हङगदेसेएनोन ङ्‌यान्‍बा चीम।”</verse>
				<verse number="28">चुह्रङ् तमैछ्‌याम येशूसे लबा उदेकला गेला बारेरी गालील अञ्‍चलला जम्‍मान ग्‍लारी थेःजी।</verse>
				<verse number="29">ओच्‍छे येशू यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमग्‍याम थोन्‍सी याकूब, यूहन्‍नादेन छ्‌याम सिमोनदेन अन्‍द्रियासला दिमरी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="30">थे धुइरी सिमोनना स्‍युमी छवा खसी म्‍हेर्सी चिबा मुबा। ओच्‍छे थेनीगदेसे थे ताम येशूदा पाङ्जी।</verse>
				<verse number="31">थेतबासेलमा येशू सिमोनना स्‍युमी मुबा ग्‍लारी फेप्‍सी थेला यारी चुङ्सी थीजी। जमाहेन्‍से थेला छवा म्‍हाजी। ओच्‍छे थेसे थेनीगदेदा क्‍योङ्बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="32">जमाकुनु ङ्‍यसे धिनी घल्‍माहेन्‍से म्‍हिगदेसे ल्‍हानान आखम्‍बा म्‍हिदेन म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हिगदेदा येशू मुबा ग्‍लारी भजी।</verse>
				<verse number="33">ओच्‍छे नाम्‍साला जम्‍मान म्‍हिगदे दिमला ख्राङगारी ह्रुप तजी।</verse>
				<verse number="34">येशूसे ल्‍हानान खाल्‍ला रोगसे आखम्‍बा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लजी। ओच्‍छे ल्‍हानान म्‍हिला ल्‍हुइग्‍याम म्‍हङ ताप्‍जी। येशू खाल भिबा ताम थे म्‍हङगदेसे ङोसेबासे लमा येशूसे थेनीगदेदा ताम पाङ्आपुङ्नी।</verse>
				<verse number="35">स्‍य्‍होरीन मी म्राङ्बा भन्‍दा ङाच्‍छान येशू स्‍हेङ्‌सी सुनसान ग्‍लारी प्रार्थना लबारी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="36">सिमोन ओच्‍छे थेदेन छ्‌याम मुबागदे जम्‍मासेन येशूदा म्‍हाइबान निजी।</verse>
				<verse number="37">थेनीगदेसे येशूदा स्‍याप्‍माहेन्‍से “ह्राङदा जम्‍मासेन म्‍हाइबान मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="38">येशूसे थेनीगदेदा “लु, य्‍हाङ अर्गु नाम्‍सारीक्‍यार निइ, थेरीनोन ङाइ थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लतोःबा मुला। तिग्‍दा भिसम ङा चुलान लागिरी खबा हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="39">ओच्‍छे येशू गालील अञ्‍चलला जम्‍मान ग्‍लारी यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमगदेरी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबान म्‍हिगदेला ल्‍हुइग्‍याम म्‍हङगदे ताप्‍बान भ्रजी।</verse>
				<verse number="40">ओच्‍छे कोरे खबा म्‍हि गिक येशू मुबा ग्‍लारी खसी पुइ जूबान, “ह्राङला सेम मुसम ह्राङसे ङादा खम्‍ना लखम्‍ला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="41">चु ताम थेःमाहेन्‍से येशूदा दया रेःसी ह्राङला यासे थेदा थुर्बान, “ए खम्‍गै भिबा ङाला सेम मुला, ए खम्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="42">थेनोन धुइरी थे कोरे खबा म्‍हि खम्‍जी।</verse>
				<verse number="43">ओच्‍छे येशूसे थेदा “एसे चु ताम खालैदा थापाङ्‍गो, बरु निसी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हिदा उन्‍गो। ओच्‍छे ए खम्‍जी भिसी म्‍हिगदेदा उन्‍बाला लागिरी मोशासे कुल्‍बा अन्‍छार परमेश्‍वरदा बलि फुल्‍गो” भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="44"></verse>
				<verse number="45">तर थे म्‍हि निसी चु ताम जम्‍मान म्‍हिदा पाङ्जी। जमाहेन्‍से येशू दोःसी नाम्‍सारी ङाच्‍छाला ह्रङ् लसी फेप्‍बारी आखम्‍नी। थेतबासेलमा येशू सुनसान ग्‍लारी धन्‍छ्‌याजी। तर थेरीनोन जम्‍मान ग्‍लाग्‍यामसे म्‍हिगदे येशू मुबा ग्‍लारी खजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">तिगै धिन लिच्‍छा दोःसी येशू कफर्नहुम भिबा शहररी फेप्‍जी। ओच्‍छे येशू दिमरीन मुला भिबा ताम म्‍हिगदेसे थेःजी।</verse>
				<verse number="2">जमाहेन्‍से म्‍हिला हुल खसी मङग्‍यारहेन्‍से दिम न्‍हङधोना चिबा ग्‍ला आतनी। थेरी येशूसे परमेश्‍वरला बचन सुङ्बान मुबा।</verse>
				<verse number="3">थेनोन धुइरी गोर ब्‍लि म्‍हिसे काङ या चलब आतबा कुज्‍या म्‍हि गिकदा पुइसी येशू मुबा ग्‍लारी भजी।</verse>
				<verse number="4">तर म्‍हिला हुलसे लमा थेनीगदेसे थे कुज्‍या म्‍हिदा येशू मुबा ग्‍लारी धोना लबारी आखम्‍नी। थेतबासेलमा थेनीगदेसे थे दिमला छाना होक्‍सी थे कुज्‍या म्‍हिदा थेला तीबा नान्‍बादेन छ्‌यामनोन येशूला ङाच्‍छापट्टि धोना लजी।</verse>
				<verse number="5">येशूसे थे म्‍हिगदेला विश्‍वास म्राङ्सी कुज्‍या म्‍हिदा “कोला, एला पाप माफ तबा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="6">येशूसे चुह्रङ् सुङ्बा म्राङ्सी थेरी मुबा यहूदी धर्मगुरुगदेसे “तिग्‍दा चु म्‍हिसे चुह्रङ्बा ताम लबा? चुसे मी ह्राङसे ह्राङदान परमेश्‍वर स्‍होसी गा ताम लबा चीम, म्‍हिगदेला पापला दोष परमेश्‍वरसे जे मेटब लखम्‍मुला” भिसी सेम न्‍हङ न्‍हङरी म्‍हन्‍जी।</verse>
				<verse number="7"></verse>
				<verse number="8">येशूसे थेनीगदेला सेमला ताम था याङ्सी थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेला सेमरी तिग्‍दा चुह्रङ्बा म्‍हन्‍बा?”</verse>
				<verse number="9">चु कुज्‍या म्‍हिदा ‘एला पाप माफ तबा मुला’ भिबादेन ‘रेःसी भ्रउ, एला तीबा नान्‍बा पुइसी निउ’ भिबा खजिबा चा सजिलो मुला?</verse>
				<verse number="10">तर च्‍यागो, परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा चु जम्‍बुलिङरी म्‍हिगदेला पापला दोष मेटब लबा अधिकार मुला भिबा ताम ङाइ एनीगदेदा उन्‍ना।” जमाहेन्‍से येशूसे थे कुज्‍या म्‍हिदा “ए रेःगो, ओच्‍छे एला तीबा नान्‍बा पुइसी दिमरी निउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="11"></verse>
				<verse number="12">येशूसे थेह्रङ् सुङ्मैछ्‌याम थे कुज्‍या म्‍हि जम्‍मासेन च्‍याना च्‍यानान डोङ रेःसी ह्राङला तीबा नान्‍बा पुइसी निजी। चु म्राङ्सी म्‍हिगदे उदेक म्‍हन्‍सी परमेश्‍वरदा जयजयकार लबान, “चुह्रङ्बाम य्‍हाङसे खाइमै म्राङ्बा आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="13">दोःसी तिरेम येशू समुन्‍द्रला कुनीरी फेप्‍जी। थेरी येशूदा म्राङ्सी म्‍हिला हुल खजी ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा लोप्‍बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="14">येशू थेग्‍याम फेप्‍बा धुइरी अल्‍फयसला झा लेवीदा तिरो दुइबा ग्‍लारी चिबान लबा म्राङ्जी ओच्‍छे थेदा “ङादेन छ्‌याम भ्रउ” भिसी सुङ्जी। जमाहेन्‍से थे रेःसी येशूदेन छ्‌याम भ्रजी।</verse>
				<verse number="15">येशू लेवीला दिमरी सोल छ्‌योइबान लबा धुइरी तिरो दुइबा म्‍हिगदे, पापीगदे ओच्‍छे थेला चेलागदे थेदेन छ्‌यामनोन चिसी चबान मुबा। तिग्‍दा भिसम येशूदेन छ्‌याम भ्रबा म्‍हिगदे ल्‍हानान मुबा।</verse>
				<verse number="16">फरिसीदेन यहूदी धर्मगुरुगदेसे येशू पापीगदेदेन तिरो दुइबा म्‍हिगदेदेन छ्‌यामनोन धन्‍छ्‌यासी चबा म्राङ्सी थेनीगदेसे थेला चेलागदेदा “तिग्‍दा चुसे पापीगदेदेन तिरो दुइबा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम चिसी चबा?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="17">चुह्रङ् भिबा ताम थेःसी येशूसे थेनीगदेदा “खम्‍बा म्‍हिगदेला लागिरी डाक्‍टर आतोः, तर आखम्‍बा म्‍हिगदेला लागिरी जे तोःला। थेतबासेलमा परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा मुबा म्‍हिगदेदा आहिन तर पापीगदेदा ङ्‌योइबारी ङा खबा हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="18">यूहन्‍नाला चेलागदेदेन फरिसीगदे फोइथान चिसी प्रार्थना लबान लमुबा। थेतबासेलमा कोइ कोइ म्‍हिगदे खसी येशूदा “यूहन्‍नाला चेलागदेदेन फरिसीला चेलागदे फोइथान चिसी प्रार्थना लमुला तर ह्राङला चेलागदेसे चा तिग्‍दा चुह्रङ् आलबा?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="19">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “म्‍हाछार जन्‍तीगदेदेन छ्‌याम मुतेधोना खाह्रङ् लसी थेनीगदे फोइथान चिला? दान्‍देधोना म्‍हाछार थेनीगदेदेन छ्‌याम मुला, थेतबासेलमा थेनीगदे फोइथान आचि।</verse>
				<verse number="20">तर म्‍हाछार जन्‍तीगदेग्‍याम फेसी भोर्बा धुइ खला। थे धुइरी थेनीगदे फोइथान चिला।</verse>
				<verse number="21">“खालैसे बोक्‍टो क्‍वानरी छार क्‍वानगेनसे आख्‍या, छार क्‍वानगेनसे बोक्‍टो क्‍वान ख्‍याजी भिसम बोक्‍टो क्‍वान झन ढेला।</verse>
				<verse number="22">ओच्‍छे खालै म्‍हिसेनोन ढिला बोक्‍टो ताङरी अङगुरला कलिलो निङगु आयु, युजी भिसम थे ढिला बोक्‍टो ताङ भोसी ढेला, ओच्‍छे अङगुरला निङगु जति ङेला। जमाहेन्‍से ढिला ताङएनोन गे आखेल्‍बा तला। थेतबासेलमा अङगुरला कलिलो निङगु ढिला छार ताङरी युतोःला।”</verse>
				<verse number="23">ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु येशू बुग्‍याम फेप्‍बान मुबा। थे धुइरी थेला चेलागदेसे ग्‍वाला नम थुबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="24">चु म्राङ्सी फरिसीगदेसे येशूदा “च्‍यागो, ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु लबारी आतबा गे थेनीगदेसे तिग्‍दा लबा?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="25">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा “दाऊदसे थेदेन छ्‌याम मुबा म्‍हिगदे फोख्रेन्‍बा धुइरी थेनीगदेसे तिग लजी? एनीगदेसे खाइमै परमेश्‍वरला बचन पढब लबा आरे?</verse>
				<verse number="26">थेसे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि अबियाथारला पालरी परमेश्‍वरला दिमरी वाङ्सी, परमेश्‍वरदा फुल्‍बा गेङ चजी, ओच्‍छे थेसे थेदेन छ्‌याम मुबा म्‍हिगदेदाएनोन पिन्‍जी। तर थे गेङ परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हिगदेदा जे चपुङ्मुबा” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="27">दोःसी येशूसे फरिसीगदेदा “ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिन म्‍हिला लागिरी स्‍होबा हिन्‍ना, तर म्‍हि ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनना लागिरी स्‍होबा आहिन।</verse>
				<verse number="28">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिननाएनोन प्रभु हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">दोःसी येशू यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी वाङ्‌जी। थेरी या खर्बा म्‍हि गिक मुबा।</verse>
				<verse number="2">ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु येशूसे थे म्‍हिला खर्बा या खम्‍ना लला वा भिसी कोइ कोइ म्‍हिगदेसे दोष लबाला लागिरी चिवा लसी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="3">येशूसे थे या खर्बा मुबा म्‍हिदा “जम्‍मालान ङाच्‍छापट्टि राप्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="4">थेसे थेनीगदेदा “ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु ज्‍यबा गे लबा कि नइबा गे लबा, म्‍हि सोना लबा कि सिना लबा खजिबा चा ज्‍यबा हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी। तर थेनीगदे कुटिसी चिजी।</verse>
				<verse number="5">येशूसे ह्राङला क्‍युर्सीन मुबा म्‍हिगदेदा स्‍हीसी येशूसे थेनीगदेला सेम कोङ्बा था याङ्सी सेमरी ल्‍हानान दुख तसी येशूदा बोमो रेःजी। ओच्‍छे येशूसे थे या खर्बा मुबा म्‍हिदा “एला या तन्‍गब लउ” भिसी सुङ्जी। ओच्‍छे थे म्‍हिसे थेला या तन्‍गब लमैछ्‌याम या खम्‍जी।</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से फरिसीगदे थेग्‍याम थोन्‍सी निसी येशूदा खाह्रङ् लसी साइबा भिसी हेरोद ग्‍लेला म्‍हिगदेदेन छ्‌याम सल्‍लाह लजी।</verse>
				<verse number="7">जमाहेन्‍से येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम समुन्‍द्रपट्टि फेप्‍जी, ओच्‍छे गालील अञ्‍चलग्‍यामसे म्‍हिला हुल थेला लिच्‍छा भ्रजी।</verse>
				<verse number="8">येशूसे लबा उदेकला गेला बारेरी थेःसी यहूदिया, यरूशलेम, इदुमिआ, यर्दन क्‍याम्‍सङ्‍ला ओच्‍छे टुरोसदेन सीदोन नाम्‍साला क्‍यारमारला म्‍हिगदे येशू मुबा ग्‍लारी खजी।</verse>
				<verse number="9">थेतबासेलमा म्‍हिगदेसे ह्राङदा थानाङ्‍गै भिसी येशूसे ह्राङला चेलागदेदा दोँगा गिक ठीक लपुङ्जी।</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम येशूसे ल्‍हानान आखम्‍बा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लबासे लमा रोगसे स्‍याप्‍बा म्‍हिगदे येशूदा थुर्बारी तोर हुइ मार हुइ लबान मुबा।</verse>
				<verse number="11">ओच्‍छे म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हिगदेसे येशूदा म्राङ्मैछ्‍याम ख्‍लुप तसी, “ह्राङ परमेश्‍वरला झा हिन्‍ना” भिसी क्रिङ्मुबा।</verse>
				<verse number="12">तर येशूसे थे म्‍हिला ल्‍हुइरी मुबा म्‍हङदा “च्‍यागो, ङा परमेश्‍वरला झा हिन्‍ना भिसी खालैदा थापाङ्‍गो” भिसी बङ्जी।</verse>
				<verse number="13">येशू गङरी फेप्‍सी ह्राङला सेमसे चबा जतिदा ङ्‌योइजी, ओच्‍छे थेनीगदे थे मुबा ग्‍लारी खजी।</verse>
				<verse number="14">जमाहेन्‍से ह्राङदेन छ्‌याम भ्रबारी ओच्‍छे म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लबारी च्‍युक न्‍ही म्‍हि धम्‍जी, ओच्‍छे थेनीगदेदा मुल चेला भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे म्‍हिगदेला ल्‍हुइग्‍याम म्‍हङ ताप्‍बा अधिकार पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="16">येशूसे धम्‍बा च्‍युक न्‍ही मुल चेलागदे चुगदेन हिन्‍ना, सिमोन भिबादा येशूसे पत्रुस मिन थान्‍जी।</verse>
				<verse number="17">जब्‍दियाला झा याकूबदेन याकूबला आले यूहन्‍नादा थेसे बोअनर्गेस भिसी मिन थान्‍जी। बोअनर्गेस भिबा चा मु घुर्बा ह्रङ्बाला झागदे भिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे अन्‍द्रियास, फिलिप, बारथोलोमाइ, मत्ती, थोमा, अल्‍फयसला झा याकूब, ओच्‍छे थेदियस, सिमोन मुबा। चु सिमोनदा चा ह्राङला य्‍हुल्‍सादा माया लबा म्‍हि भिसी भिमुबा।</verse>
				<verse number="19">ओच्‍छे यहूदा इस्‍करियोत चुनोन यहूदा इस्‍करियोतसे लिच्‍छा येशूदा चुङ्सी म्‍हिगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="20">ओच्‍छे येशू दिमरी फेप्‍बा धुइरी दोःसी म्‍हिगदे ह्रुप तजी। थेतबासेलमा येशूदेन थेला चेलागदेसे सोल छ्‌योइबारी सुत्तै आम्‍याङ्नी।</verse>
				<verse number="21">चु ताम येशूला दिमला म्‍हिगदेसे थेःसी थेदा भोर्बारी भिसी दिमग्‍याम थोन्‍जी, तिग्‍दा भिसम येशूला सेम ठेगानरी आरे भिसी थेनीगदेसे म्‍हन्‍मुबा।</verse>
				<verse number="22">यरूशलेमग्‍याम खबा यहूदी धर्मगुरुगदेसे, “चुला ल्‍हुइरी म्‍हङगदेला ग्‍ले बालजिबुल मुला, चु म्‍हिसे मी म्‍हङगदेला ग्‍लेला शक्तिग्‍याम म्‍हङ ताप्‍बा हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="23">तर येशूसे थेनीगदेदा ह्राङ मुबा ग्‍लारी ङ्‌योइसी उखानग्‍याम चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “शैतानसे शैतानदा खाह्रङ् लसी ताप्‍खम्‍ला?</verse>
				<verse number="24">य्‍हुल्‍सा गिकलान म्‍हि ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी आढिक्‍सम थे य्‍हुल्‍सा न्‍होङ्ला।</verse>
				<verse number="25">ओच्‍छे दिम गिकला म्‍हिएनोन ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी आढिक्‍नी भिसम थे दिमनामएनोन फुप्‍ला।</verse>
				<verse number="26">थेह्रङ् लसी शैतान शैतान न्‍हङरी आढिक्‍नी भिसम थेला य्‍हुल्‍सा नाश तला।</verse>
				<verse number="27">खालैसे भङ्‍बा म्‍हिला दिमरी वाङ्सी थेला धन सम्‍पत्ति य्‍हो लतोःजी भिसम थेसे ङाच्‍छा थे भङ्‍बा म्‍हिदा चुङ्सी खीतोःला। थे भङ्‍बा म्‍हिदा खीमाहेन्‍से जे थेसे थेला धन सम्‍पत्ति भोर्खम्‍ला।</verse>
				<verse number="28">“एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, म्‍हिगदेसे लबा जम्‍मान पाप गेदेन परमेश्‍वरदा बिरोध लसी पाप लसैनोन माफ याङ्ला।</verse>
				<verse number="29">तर जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरला आत्‍माला बिरोध लसी पाप गेदेन पाप ताम लला, थेसे खाइमै माफ आयाङ्। थे जुकजुकधोना पापरी चितोःला।”</verse>
				<verse number="30">तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे येशूला ल्‍हुइरी म्‍हङ मुला भिसी भिबान मुबा।</verse>
				<verse number="31">ओच्‍छे येशूला आमादेन आलेगदे थेरी धोखजी। थेनीगदे मङग्‍यार राप्‍सी येशूदा ङ्‌योइबारी कोइ म्‍हिदा पुइजी।</verse>
				<verse number="32">येशूला क्‍युर्नोन म्‍हिला हुल मुबा ओच्‍छे थेनीगदेसे येशूदा “मङग्‍यार ह्राङला आमादेन आलेगदे ह्राङदा म्‍हाइबान मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="33">येशूसे थेनीगदेदा “ङाला आमादेन आलेगदे खाल हिन्‍ना?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="34">ओच्‍छे येशूसे ह्राङला क्‍युर्नोन चिबा म्‍हिगदेदा स्‍हीबान, “च्‍यागो, चुरी मुबा जम्‍मान ङाला आमादेन आलेगदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="35">तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हि परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रला थेनोन ङाला आमा, ङाला आङा ओच्‍छे ङाला आले हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">येशूसे दोःसी समुन्‍द्रला कुनीरी फेप्‍सी लोप्‍बारी छ्‌याइजी। थेरी म्‍हिला हुल मुबासे लमा येशू समुन्‍द्ररी मुबा दोँगा गिकरी धन्‍छ्‌यासी लोप्‍बारी छ्‌याइजी। ओच्‍छे म्‍हिला हुल चा समुन्‍द्रला कुनीरीक्‍यार चिजी।</verse>
				<verse number="2">येशूसे थेरी मुबा म्‍हिगदेदा उखानग्‍याम ल्‍हानान ताम लोप्‍बान चुह्रङ् सुङ्जी,</verse>
				<verse number="3">“च्‍यागो, ब्‍लु ढ्वबा म्‍हि गिक ब्‍लु ढ्वबारी भ्रजी।</verse>
				<verse number="4">थे म्‍हिसे ब्‍लु ढ्वबा धुइरी कोइ ब्‍लु ग्‍यामरी परब तजी, ओच्‍छे थे ब्‍लु चरा खसी चजी।</verse>
				<verse number="5">कोइ ब्‍लु चा युङबाला घह्रङ मुबा सरी परब तजी, थेरी ल्‍हानान साप्रा आरेबासे लमा थे ब्‍लु योनान फुइजी।</verse>
				<verse number="6">थेतबासेलमा थेला टा नुप्‍ना निआम्‍याङ्नी। ओच्‍छे धिनीसे क्रोसी थे दोङ सिजी।</verse>
				<verse number="7">कोइ ब्‍लु चा पुजु झाङरी परब तजी, ओच्‍छे थे ब्‍लु फुइसी ल्‍हेबान निजी। ल्‍हेसी निसै थे पुजु झाङला हापसे लमा थे दोङला नमरी गेडा आवाङ्नी।</verse>
				<verse number="8">कोइ ब्‍लु चा ज्‍यबा सरी परब तसी फुइजी, ओच्‍छे थे दोङ ल्‍हेसी निमा थे दोङला नमरी चा दोब्‍बर, तेब्‍बर, चौबरधोना गेडा रोजी।</verse>
				<verse number="9">जुन म्‍हिदा ङ्‌यान्‍बा सेम मुला थेसे ङ्‌यान्‍सी घोउ।”</verse>
				<verse number="10">म्‍हिला हुल निमाहेन्‍से येशूला क्‍युर्नोन मुबा म्‍हिगदेदेन च्‍युक न्‍ही चेलागदेसे थे उखानना अर्थ ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="11">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेदा ङाइ म्‍हिसे था आयाङ्‍बा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला ताम घोखम्‍बा ज्ञान बुद्धि पिन्‍बा मुला। तर स्‍य्‍हान्‍दोगदेदा चा ङाइ उखानग्‍याम जे पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="12">तिग्‍दा भिसम ‘थेनीगदेसे च्‍याबाम च्‍यामुला तर आम्राङ्मुला ओच्‍छे ङ्‌यान्‍बाम ङ्‌यान्‍मुला तर आघोमुला। आहिन्‍सम ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःसेला मुबा, ओच्‍छे परमेश्‍वरसे थेनीगदेला पाप माफ लसेला मुबा।’”</verse>
				<verse number="13">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे चु उखानला अर्थ आघोसम अर्गु उखानना अर्थ खाह्रङ् लसी घोला?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="14">ब्‍लु ढ्वबा म्‍हि चा परमेश्‍वरला बचन थेःना लबा म्‍हि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">ग्‍यामरीक्‍यार परब तबा ब्‍लुला अर्थ चा चुनोन हिन्‍ना, जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरला बचन ङ्‌यान्‍ना तर तुरुन्‍तन शैतान खसी थेनीगदेदा थेःना लबा ताम भोर्ला।</verse>
				<verse number="16">युङबाला घह्रङरी परब तबा ब्‍लुला अर्थ चा चुनोन हिन्‍ना, जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरला बचन थेःमैछ्‌याम ताङ्सी ह्राङला सेमरी थान्‍ना,</verse>
				<verse number="17">तर थेनीगदेला विश्‍वासला टा आरेबासे लमा, थे छिन्‍नङ जे चिला। ओच्‍छे परमेश्‍वरला बचनदा विश्‍वास लबासे लमा थेनीगदेदा आपत विपत खमाहेन्‍से थेनीगदेसे विश्‍वास लबा ख्‍लाला।</verse>
				<verse number="18">पुजु झाङ न्‍हङरी परब तबा ब्‍लुला अर्थ चा जुन म्‍हिसे बचन ङ्‌यान्‍ना</verse>
				<verse number="19">तर थेला सेमरी जम्‍बुलिङला धन्‍दा सुर्दादेन धन सम्‍पत्तिला लोभसे लमा परमेश्‍वरला बचनदा गे लआपुङ्, ओच्‍छे थेला विश्‍वासग्‍याम तिगै आरो</verse>
				<verse number="20">तर ज्‍यबा सरी परब तबा ब्‍लुला अर्थ चा जुन म्‍हिसे बचन ङ्‌यान्‍सी ह्राङला सेमरी थान्‍ना, थेला विश्‍वाससे दोब्‍बर, तेब्‍बर, चौबरधोना गे लला।</verse>
				<verse number="21">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “खालैसे नाङसल म्रासी खाट धिरीनोन आथान ओच्‍छे फामसे घप्‍सीनोन आथान। बरु य्‍हाल तगै भिसी नोबा ग्‍लारी थान्‍ना।</verse>
				<verse number="22">थेतबासेलमा ल्‍हुसैनोन आम्राङ्बा स्‍हे तिगै आरे। ओच्‍छे छुम्‍सी थान्‍सैनोन आघोबा स्‍हे तिगै आरे।</verse>
				<verse number="23">खालैदा ङ्‌यान्‍बा सेम मुसम थेसे ङ्‌यान्‍सी घोउ।</verse>
				<verse number="24">“एनीगदेसे जुन ताम थेःबा मुला, थे तामरी सेम लउ। तिग्‍दा भिसम जुन दप्‍बा स्‍हेसे एनीगदेसे दप्‍ला, थेनोन दप्‍बा स्‍हेग्‍यामसे एनीगदेसे याङ्ला। ओच्‍छे एनीगदेदा झन ल्‍हाना पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="25">जुन म्‍हिसे ङाइ लोप्‍बा तामदा सेम लसी ङ्‌यान्‍ना, थेदा ङाइ अझ घोना लला। तर ङाइ लोप्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बादा चा थेसे जुन घोबा मुला थे तामएनोन म्‍हाना लला।”</verse>
				<verse number="26">येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा चा म्‍हि गिकसे बुरी ढ्वबा ब्‍लु ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="27">ओच्‍छे थे म्‍हि म्‍हेर्सी चिसै आम्‍हेर्ना चिसै धिन म्‍हुननोन थे ब्‍लु फुइसी ल्‍हेबान निला, तर खाह्रङ् लसी ल्‍हेजी भिबा ताम थे म्‍हिसे था आयाङ्।</verse>
				<verse number="28">तिग्‍दा भिसम बुरी ब्‍लु ह्राङनोन फुइसी ल्‍हेबान निमाहेन्‍से दोङ दोला, ओच्‍छे थे दोङरी नम थोन्‍ना, जमाहेन्‍से थे नमरी गेडा वाङ्ला।</verse>
				<verse number="29">बाली दुइबा धुइ तमैछ्‌याम थे म्‍हि खसी बाली खन्‍ना।”</verse>
				<verse number="30">येशूसे दोःसी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङाइ परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सादा तिगदेन छ्‌याम दाँजब लसे? ओच्‍छे एनीगदेदा खाह्रङ् लसी घोना लसे?</verse>
				<verse number="31">चु मी घुर्‍यानरी ढ्वबा पच्‍छैला ब्‍लु ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। जम्‍बुलिङरी जम्‍मान भन्‍दा जजाबा ब्‍लु तसैनोन,</verse>
				<verse number="32">थे गेडा ढ्वमाहेन्‍से ढापढुप न्‍हङरी जम्‍मान भन्‍दा हाँगा मुबा घ्रेन दोङ तला। ओच्‍छे थे दोङला हाँगारी चरागदे खसी जङ स्‍होसी चिला।”</verse>
				<verse number="33">थेनीगदेसे घोखम्‍तेधोना येशूसे चुह्रङ्बान उखानगदेग्‍याम परमेश्‍वरला बचन लोप्‍जी।</verse>
				<verse number="34">उखान आसुङ्तेधोना थेनीगदेदा येशूसे तिगै ताम आलोप्‍नी। तर ह्राङला चेलागदे जे तबा धुइरी चा जम्‍मान उखानना अर्थ घोना लमुबा।</verse>
				<verse number="35">जमाकुनु ङ्‍यसे येशूसे ह्राङला चेलागदेदा “लु, य्‍हाङ समुन्‍द्रला क्‍याम्‍सङपट्टि निइ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="36">येशूसे चुह्रङ् सुङ्माहेन्‍से चेलागदे म्‍हिला हुलदा ख्‍लासी येशू मुबा दोँगारी क्रेःजी। ओच्‍छे दोँगा चलब लबान क्‍याम्‍सङपट्टि भोर्जी। थेनीगदेला दोँगादेन छ्‌याम छ्‌याम अर्गु दोँगागदेएनोन निजी।</verse>
				<verse number="37">निबान लमा समुन्‍द्ररी लाबालुङसर खजी। थे लाबालुङसरसे लमा समुन्‍द्रला छाल रेःसी दोँगा डुबब तबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="38">थे धुइरी येशू दोँगाला ग्‍यापपट्टि खुम लसी स्‍हिम्‍बान मुबा। ओच्‍छे चेलागदेसे “प्रभु, य्‍हाङ सिबारी छ्‌याइजी, ह्राङदा तिगै वास्‍ता आरे?” भिसी छिङ्जी।</verse>
				<verse number="39">जमाहेन्‍से येशूसे स्‍हेङ्‌सी लाबालुङसरदेन समुन्‍द्रला छालदा “कुटिसी चिउ” भिसी सुङ्मैछ्‌याम लाबालुङसर म्‍हाजी ओच्‍छे शान्‍त तजी।</verse>
				<verse number="40">येशूसे “एनीगदे तिग्‍दा लोङ्‌बा? दान्‍देधोना एनीगदेदा ङाला विश्‍वास आरे?” भिसी ह्राङला चेलागदेदा सुङ्जी।</verse>
				<verse number="41">ओच्‍छे चेलागदे उदेक म्‍हन्‍सी लोङ्बान, “चु खाल? लाबालुङसरदेन समुन्‍द्रला छालसेएनोन थेसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा चीम!” भिसी थेनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ताम लबारी छ्‌याइजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">ओच्‍छे येशूदेन थेनीगदे गालील समुन्‍द्रला क्‍याम्‍सङपट्टि गेरासेनस भिबा ग्‍लारी धोखजी।</verse>
				<verse number="2">येशू दोँगाग्‍याम फप्‍मैछ्‌याम म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हि गिक धुर्साग्‍याम यार्बान खसी येशूदा स्‍याप्‍जी।</verse>
				<verse number="3">थे म्‍हि धुर्सारीक्‍यार चिमुबा। थेदा तिगै लसीन चुङ्बारी आखम्‍मुबा थेदा च्‍याल्‍दासे खीसैनोन ब्‍लसी यार्मुबा।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम थेदा ल्‍हानान रेम च्‍याल्‍दासे खीसी थान्‍सैनोन थेसे थे च्‍याल्‍दागदे फ्राटफ्रेट टाङ्मुबा। थेतबासेलमा थेदा खालैसे तहरी थान्‍बारी आखम्‍मुबा।</verse>
				<verse number="5">थे धिन म्‍हुननोन ह्राङसे ह्राङदान युङबासे तोसी धुर्सा गङरीक्‍यार क्रिङ्बान भ्रमुबा।</verse>
				<verse number="6">थेसे थारेङग्‍यामसेन येशूदा म्राङ्मैछ्‍याम यार्बान खसी येशूदा फ्‍या लजी।</verse>
				<verse number="7">ओच्‍छे थेसे “जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमेश्‍वरला झा येशू, ह्राङसे ङादा तिग लबारी छ्‌याइबा? ङाइ ह्राङदा परमेश्‍वरला मिनरी घ्रान फासी भिला, ङादा दुख थापिन्‍गो” भिसी क्रिङ्बान भिजी।</verse>
				<verse number="8">तिग्‍दा भिसम येशूसे ङाच्‍छान थे म्‍हिला ल्‍हुइरी मुबा म्‍हङदा “ए थोन्‍सी निउ” भिसी सुङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="9">ओच्‍छे येशूसे थेदा “एला मिन तिग?” भिसी ङ्‌योइमा, थे म्‍हङसे “ङाला मिन हुल हिन्‍ना, तिग्‍दा भिसम ङनी ल्‍हानान मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="10">थे म्‍हङसे येशूदा “ङन्‍दा चु ग्‍लाग्‍याम थातेःगो।” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="11">थेरी गङरीक्‍यार ढ्वला बथान छबान मुबा।</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे म्‍हङगदेसे येशूदा “ङन्‍दा ढ्वागदे न्‍हङरी वाङ्पुङ्‍गो” भिसी बिन्‍ती लजी</verse>
				<verse number="13">येशूसे वाङ्‌पुङ्‌माहेन्‍से म्‍हङगदे म्‍हिला ल्‍हुइग्‍याम थोन्‍सी ढ्वागदे न्‍हङरी वाङ्‌जी। वाङ्मैछ्‌याम ओस्‍पन, हजार न्‍ही ढ्वला बथान गङग्‍याम समुन्‍द्ररी छ्‌योङ्सी सिजी।</verse>
				<verse number="14">जमाहेन्‍से ढ्वा छबा म्‍हिगदे यार्सी शहरदेन नाम्‍सा नाम्‍सारी निसी चु ताम थेःना लजी। ओच्‍छे जम्‍मान म्‍हिगदे तिग तजीम भिसी च्‍याबारी खजी।</verse>
				<verse number="15">जमाहेन्‍से थेनीगदे येशू मुबा ग्‍लारी खजी, ओच्‍छे थे म्‍हङला हुलसे स्‍याप्‍बा म्‍हि खम्‍सी ज्‍यना लसी क्‍वान क्‍वान्‍सी चिबा म्राङ्सी थेनीगदे लोङ्जी।</verse>
				<verse number="16">म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हिदेन ढ्वागदेदा तिग तिग तजी भिबा ताम म्राङ्बा म्‍हिगदेसे थेरी च्‍याबारी खबा म्‍हिगदेदा पाङ्जी।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा “चु ग्‍लाग्‍याम फेप्‍गो” भिसी बिन्‍ती लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="18">येशू दोँगारी क्रेःबारी छ्‌याइमा थे म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हिसे “ङाएनोन ह्राङदेन छ्‌याम निसे” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="19">तर येशूसे ह्राङदेन छ्‌याम खआपुङ्ना “ए ह्राङला दिमरी निसी एदा परमेश्‍वरसे उन्‍बा दयादेन परमेश्‍वरसे एला लागिरी तिग तिग लजी, थे तामगदे एसे ह्राङला ह्रोगदेदा थेःना लउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="20">ओच्‍छे थे निसी डेकापोलिस भिबा ग्‍ला नाङनोन येशूसे ह्राङला लागिरी लबा उदेकला गेला बारेरी पाङ्सी भ्रजी, चु ताम थेःसी नाम्‍साला म्‍हिगदे उदेक म्‍हन्‍जी।</verse>
				<verse number="21">दोःसी येशू दोँगारी क्रेःसी समुन्‍द्रला क्‍याम्‍सङपट्टि फेप्‍जी। ओच्‍छे थेला क्‍युर्सीन म्‍हिला हुल पोप तजी।</verse>
				<verse number="22">थेनोन धुइरी यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमला याइरस मिन लबा नेता गिक थेरी धोखजी। थेसे येशूदा म्राङ्मैछ्‍याम येशूदा फ्‍या लसी,</verse>
				<verse number="23">“ङाला झामे आखम्‍ना सिबारी छ्‌याइबा मुला, ह्राङ फेप्‍खसी थेदा थुर्सी पिन्‍गो। ओच्‍छे थे खम्‍गै” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="24">थेतबासेलमा येशू याइरसदेन छ्‌याम फेप्‍जी ओच्‍छे म्‍हिला हुलएनोन येशूला लिच्‍छा भ्रजी, म्‍हिला हुलसे लमा येशूदा तोर हुइ मार हुइ लजी।</verse>
				<verse number="25">थे म्‍हिला हुल न्‍हङरी का निबा बेथासे स्‍याप्‍सी च्‍युक न्‍ही दिङ तबा म्रिङम्‍हेमे गिक मुबा।</verse>
				<verse number="26">थेसे ह्राङला मुदेबा धन सम्‍पत्ति खर्च लसी डाक्‍टरगदेदा च्‍यापुङ्जी। तर खम्‍ला भिमाम झन ङाच्‍छाला भन्‍दा सारो तसी निजी।</verse>
				<verse number="27">थेसे येशूला बारेरी थेःमाहेन्‍से थे म्‍हिला हुल न्‍हङरी वाङ्सी ग्‍यापग्‍याम खसी येशूला क्‍वान थुर्जी।</verse>
				<verse number="28">तिग्‍दा भिसम थेसे “ङाइ येशूला क्‍वान थुर्बारी जे म्‍याङ्‍सम ङा खम्‍ला” भिसी म्‍हन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="29">थेसे येशूला क्‍वान थुर्मैछ्‌याम थेला का निबा बेथा म्‍हाजी भिसी थेसे तुरुन्‍तन था याङ्जी।</verse>
				<verse number="30">ओच्‍छे येशूसे ह्राङला ल्‍हुइग्‍याम तुरुन्‍तन शक्ति थोन्‍बा था याङ्सी म्‍हिला हुलपट्टि दोःसी, “खाल्‍से ङाला क्‍वान थुर्जी?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="31">चेलागदेसे येशूदा भिजी, “चुदेला म्‍हिला हुलसे तोर हुइ मार हुइ लबा स्‍हीना स्‍हीनान दोःसी ह्राङ ‘ङादा खाल्‍से थुर्जी’ भिसी सुङ्बान मुला।”</verse>
				<verse number="32">ङादा थुर्बा खाल भिसी येशूसे क्‍युर्सीन च्‍याबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="33">ओच्‍छे थे का निबा बेथासे स्‍याप्‍बा म्रिङम्‍हेमेसे येशूला क्‍वान थुर्मा ह्राङदा तिग तजी भिबा था तसी लोङ्सी फितफित धर्बान येशूला ङाच्‍छापट्टि फ्‍या लजी। ओच्‍छे येशूदा जम्‍मान सत्‍य ताम पाङ्जी।</verse>
				<verse number="34">येशूसे थेदा “झामे, एला विश्‍वाससे लमा ए खम्‍बा मुला। दाहेन्‍से ए ढुक्‍क तसी निउ, एला रोग म्‍हाजी” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="35">येशूसे ताम लबान लबा धुइरी याइरसला दिमग्‍याम म्‍हिगदे खसी, “ह्राङला झामे सिजी, दाहेन्‍से गुरुदा दुख थापिन्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="36">तर येशूसे थेनीगदेला तामदा थेगो आलना, याइरसदा “थालोङ्‍गो, एसे विश्‍वास जे लउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="37">ओच्‍छे येशूसे पत्रुस, याकूबदेन याकूबला आले यूहन्‍नादा बाहेक स्‍य्‍हान्‍दोदा ह्राङदेन छ्‌याम खआपुङ्नी।</verse>
				<verse number="38">थेनीगदे याइरसला दिमरी फेप्‍खमा येशूसे थेरी मुबा म्‍हिगदे क्राबा क्रिङ्बादेन हल्‍ली खल्‍ली लसी चिबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="39">येशू दिम न्‍हङरी वाङ्सी, थेनीगदेदा “तिग्‍दा एनीगदे चुह्रङ् लसी क्राबा क्रिङ्बादेन हल्‍ली खल्‍ली लसी चिबा? माइ सिबा आरे, म्‍हेर्सी चिबा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="40">तर थेनीगदेसे येशूला तामदा खिसी लसी ङेःजी। ओच्‍छे येशूसे थेनीगदे जम्‍मादान मङग्‍यार तेःसी माइला आबादेन आमा ओच्‍छे ह्राङला चेलागदेदा छ्‌याम भोर्सी माइ मुबा ग्‍लारी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="41">ओच्‍छे येशूसे थे माइला या चुङ्सी, “तालिता कुम,” भिसी सुङ्जी। चु भिबा चा “माइ रेःगो” भिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="42">येशूसे चुह्रङ् सुङ्मैछ्‌याम थे माइ डोङ रेःसी क्‍यारमार भ्रबारी छ्‌याइजी। थे माइ च्‍युक न्‍ही दिङला मुबा। चु म्राङ्सी थेनीगदे उदेक म्‍हन्‍जी।</verse>
				<verse number="43">येशूसे थेनीगदेदा “च्‍यागो, चु ताम खालैसे था थायाङ्‍गै।” ओच्‍छे थे माइदा चा “तिगै चबा स्‍हे पिन्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">येशू थे ग्‍याम थोन्‍सी ह्राङलान नाम्‍सारी फेप्‍जी। ओच्‍छे थेला चेलागदेएनोन थेदेन छ्‌याम निजी।</verse>
				<verse number="2">ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु येशूसे यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी लोप्‍बारी छ्‌याइजी। थेसे लोप्‍बा म्राङ्सी ल्‍हानान म्‍हिगदे उदेक तजी, “चु म्‍हिसे चु जम्‍मान खानङग्‍याम याङ्जी? चुदा पिन्‍बा चु ज्ञान बुद्धि खाह्रङ्बा हिन्‍ना? चुला याग्‍यामसे खाह्रङ्बा उदेकला गे तबा?</verse>
				<verse number="3">तिग चु मरियमला झा, याकूब, योसेफ, यहूदादेन सिमोनला ज्‍योज्‍यो सिकर्मी आहिन? तिग चुला आङागदेएनोन य्‍हाङदेन छ्‌याम आरे?” भिसी येशूला ताम पत्‍याब आतनी।</verse>
				<verse number="4">येशूसे थेनीगदेदा “अगमवक्तादा जम्‍मान ग्‍लारी मान लला, तर ह्राङला नाम्‍सारीदेन ह्राङला म्‍हिगदे ओच्‍छे ह्राङला दिमरी बाहेक अर्गु खजिबै ग्‍लारी निसैनोन मान लला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="5">थेरी येशूसे कोइ कोइ आखम्‍बा म्‍हिगदेथोरी ह्राङला या थान्‍सी थेनीगदेदा खम्‍ना लजी। तर थेनीगदेला विश्‍वास आरेबा म्राङ्सी अर्गु उदेकला गे आलनी।</verse>
				<verse number="6">येशू थेनीगदेसे विश्‍वास आलबा म्राङ्सी उदेक म्‍हन्‍जी। थेतबासेलमा नाम्‍सा नाम्‍सारी लोप्‍बारी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="7">थे धुइरी येशूसे ह्राङला च्‍युक न्‍ही चेलागदेदा ङ्‌योइसी थेनीगदेदा म्‍हङ ताप्‍बा अधिकार पिन्‍सी गोर न्‍ही न्‍ही लसी पुइजी।</verse>
				<verse number="8">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी कुल्‍जी, “एनीगदेसे ग्‍यामला लागिरी कडी बाहेक तिगै चबा स्‍हे, टाङगा, झोला थापुइगो।</verse>
				<verse number="9">तर लखम क्‍वान्‍गो, ओच्‍छे ह्राङला लागिरी पोबा क्‍वान थापुइगो।</verse>
				<verse number="10">दोःसी येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदे खजिबै दिमरी वाङ्माहेन्‍से थे नाम्‍साग्‍याम थोन्‍सी आनितेधोना एनीगदे थे दिमरीन चिउ।</verse>
				<verse number="11">चुदे खजिबै ग्‍लारी एनीगदेदा मान आलनी। ओच्‍छे एनीगदेसे पाङ्बा ताम आङ्‌यान्‍नी भिसम, एनीगदे थे ग्‍लाग्‍याम थोन्‍बा धुइरी दाहेन्‍से ङन्‍से लतोःबा गे लसी जिन्‍जी। एनीगदेसे तिग लतोःबा लउ भिसी काङला धुलु खर्सी पिन्‍गो।”</verse>
				<verse number="12">जमाहेन्‍से थेला चेलागदे थेग्‍याम थोन्‍सी निसी म्‍हिगदेदा “ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःगो” भिसी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="13">थेनीगदेसे ल्‍हानान म्‍हिला ल्‍हुइग्‍याम म्‍हङ ताप्‍जी। ओच्‍छे ल्‍हानान आखम्‍बा म्‍हिगदेदा छ्‌युगु फोर्सी प्रार्थना लसी खम्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="14">येशूसे लबा उदेकला गेला बारेरी हेरोद ग्‍लेसे थेःजी, तिग्‍दा भिसम जम्‍मान ग्‍लारी येशूला मिन थेःमुबा। गाते म्‍हिसे मी “बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍ना सिबाग्‍याम सोसी खजीम, थेतबासेलमान थेसे चुह्रङ्बा उदेकला गेगदे लबा हिन्‍ना” भिसी भिमुबा।</verse>
				<verse number="15">तर स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे, “चु एलिया हिन्‍ना” भिसी भिजी। ओच्‍छे अझ स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे, “चु म्‍हि मी ओन्‍माला अगमवक्तागदे ह्रङ्‌बान अगमवक्ता गिक हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="16">तर हेरोदसे चु ताम थेःसी, “चु म्‍हि ङाइ साइपुङ्‌बा यूहन्‍ना हिन्‍ना, थेनोन सिबाग्‍यामसे सोसी खजीम” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="17">तिग्‍दा भिसम ङाच्‍छा हेरोद ह्राङसेन यूहन्‍नादा चुङ्‌पुङ्‌जी थेदा झ्‍याल्‍खानरी थान्‍बा मुबा। हेरोदसे ह्राङला आले फिलिपला म्रिङ हेरोदियासदेन छ्‌याम ब्‍याह लबासे लमा थेसे यूहन्‍नादा झ्‍याल्‍खानरी थान्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="18">तिग्‍दा भिसम यूहन्‍नासे हेरोददा “ह्राङसे आले चाङदेन छ्‌याम ब्‍याह लबा ठीक आहिन” भिसी भिमुबा।</verse>
				<verse number="19">थेतबासेलमा हेरोदियाससे यूहन्‍नाथोरी ईख थान्‍सी थेदा साइबारी म्‍हाइमुबा तर खम्‍बा आरेबा।</verse>
				<verse number="20">तिग्‍दा भिसम यूहन्‍ना परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हिदेन परमेश्‍वरला लागिरी फेसी थान्‍बा म्‍हि भिसी हेरोददा था मुबा। थेतबासेलमा यूहन्‍नादेन छ्‌याम लोङ्सी थेदा जोगब लसी थान्‍मुबा। यूहन्‍नासे लोप्‍बा म्राङ्सी थेला सेम क्रामुबा। तसैनोन सेम लसी ङ्‌यान्‍मुबा।</verse>
				<verse number="21">हेरोदियाससे हेरोद न्‍हबा धिन‍दा ढन्‍सी लबा भोजकुनु ज्‍यबा मौका याङ्जी। हेरोदसे ह्राङ न्‍हबा धिन‍दा ढन्‍सी घ्रेन पदरी मुबा म्‍हिगदे, सिपाहीला कप्‍तानगदेदेन गालील नाम्‍साला गन्‍बा म्‍हिगदेदा ङ्‌योइसी भोज पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="22">थे धुइरी हेरोदियासला ह्राङलान झामे थेरी खसी स्‍य्‍हजी। थे स्‍य्‍हबा म्राङ्सी हेरोद ग्‍लेदेन थेला डोन्‍बोगदे ल्‍हानान ताङ्जी। हेरोद ग्‍लेसे थे माइदा “एदा तिग तोःबा ङादा ह्री‍गो, थे ङाइ एदा पिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="23">ओच्‍छे हेरोद ग्‍लेसे घ्रान फासी, “एदा ङाला गङसल य्‍हुल्‍सा भिसै पिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="24">ओच्‍छे थे मङग्‍यार थोन्‍सी ह्राङला आमादा ङाइ तिग ह्री‍गो भिसी, ङ्‌योइमा, “बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍नाला थोबो ह्री‍गो” भिसी थेला आमासे भिजी।</verse>
				<verse number="25">चुह्रङ् भिमैछ्‌याम थे माइ ग्‍ले मुबा ग्‍लारी निसी, “दान्‍दे ङादा ह्राङसे बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍नाला थोबो खार्बारी भउ” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="26">थेह्रङ् भिमाहेन्‍से ग्‍लेला सेमरी दुख ङ्‌हम्‍जी, तर ओतेला डोन्‍बोला ओन्‍छाङरी घ्रान फासी पाङ्बा तामदा थाबारी आखम्‍नी।</verse>
				<verse number="27">थेतबासेलमा थेसे तुरुन्‍तन ह्राङला सिपाही गिकदा “बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍नाला थोबो थासी भउ” भिसी कुल्‍जी। ओच्‍छे थे सिपाही झ्‍याल्‍खानरी निसी यूहन्‍नाला थोबो थाजी।</verse>
				<verse number="28">थासी भसी थे माइदा खार्बारी युसी पिन्‍जी। ओच्‍छे थे माइसे थेला आमादा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="29">चु ताम थेःसी यूहन्‍नाला चेलागदे खसी थेला लास भोर्सी धुर्सारी थान्‍जी।</verse>
				<verse number="30">येशूसे पुइबा जम्‍मान मुल चेलागदे दोःसी खसी येशू मुबा ग्‍लारी पोप तजी। थेनीगदेसे लबा गेदेन लोप्‍सी पिन्‍बा तामगदे येशूदा पाङ्जी।</verse>
				<verse number="31">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेएनोन सुनसान ग्‍लारी खसी ब्‍लप्‍बा न्‍हउ” भिसी सुङ्जी। तिग्‍दा भिसम थेरी खबा निबा म्‍हिगदे ल्‍हानान मुबासे लमा थेनीगदेदा चबारी सुत्तै फुर्सत आरेबा।</verse>
				<verse number="32">थेतबासेलमा थेनीगदे दोँगारी क्रेःसी सुटुक्‍क सुनसान ग्‍लारी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="33">तर ल्‍हानान म्‍हिगदेसे थेनीगदे निबान लबा म्राङ्जी। थेतबासेलमा थेनीगदे फेप्‍गे लबा ग्‍ला था याङ्सी, नाम्‍सा नाम्‍साला म्‍हिगदे यार्बान थेनीगदे फेप्‍बा ग्‍लापट्टि निजी। ओच्‍छे थेनीगदे भन्‍दा ङाच्‍छा धोजी।</verse>
				<verse number="34">येशू दोँगाग्‍याम फाप्‍बा धुइरी ल्‍हानान म्‍हिला हुल म्राङ्सी थेदा दया रेःजी। तिग्‍दा भिसम थे म्‍हिगदे गोठालो आरेबा ग्‍युगदे ह्रङ्‌बा मुबा। येशूसे थे म्‍हिगदेदा ल्‍हानान ताम लोप्‍बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="35">ङ्‍यसे तमाहेन्‍से थेला चेलागदे थे मुबा ग्‍लारी खसी थेदा “दाहेन्‍से ङ्‍यसे तसी जिन्‍जी, चु सुनसान ग्‍लारी तिगै आरे।</verse>
				<verse number="36">थेतबासेलमा चु म्‍हिगदेदा पुइगो। थेनीगदे चु क्‍यारमारला नाम्‍सारी निसी चबा स्‍हेगदे ग्‍लुसी चगै” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="37">तर येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसेन चुगदेदा चबा स्‍हे पिन्‍गो” भिसी सुङ्जी। तर थेनीगदेसे येशूदा “ङन्‍से ग्‍यार्जा न्‍ही म्‍हुइला डबलसे गेङ ग्‍लुसी थेनीगदेदा चबारी छ्‍योला?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="38">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेदेन छ्‌याम गेङ गाते मुला? निसी च्‍यागो” भिसी सुङ्जी। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे च्‍यासी, “गोर ङा गेङदेन गोर न्‍ही तार्ङा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="39">जमाहेन्‍से येशूसे म्‍हिगदेदा पाङरी लाम लसी चिउ भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="40">ओच्‍छे म्‍हिगदे ग्‍यार्जा ग्‍यार्जादेन बोगल न्‍हीसे च्‍युइ च्‍युइला लाम लसी पाङरी चिजी।</verse>
				<verse number="41">येशूसे थे गोर ङा गेङदेन गोर न्‍ही तार्ङा थोसी स्‍वर्गपट्टि स्‍हीसी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍जी। ओच्‍छे थे गोर ङा गेङ क्‍युइसी म्‍हिगदेदा भो लसी पिन्‍गो भिसी चेलागदेदा पिन्‍जी। ओच्‍छे गोर न्‍ही तार्ङाएनोन जम्‍मान म्‍हिगदेदा भो लसी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="42">ओच्‍छे जम्‍मान म्‍हिगदेसे म्रेन्‍ना चजी।</verse>
				<verse number="43">जमाहेन्‍से चेलागदेसे लेङ्बा गेङदेन तार्ङा दुइमा च्‍युक न्‍ही सोली तजी।</verse>
				<verse number="44">थेरी चबा ह्रेम्‍फेबेगदे हजार ङा मुबा।</verse>
				<verse number="45">ओच्‍छे येशूसे तुरुन्‍तन ह्राङला चेलागदेदा दोँगारी क्रेःसी क्‍यामसङ बेथसेदा नाम्‍सारी ह्राङ भन्‍दा ङाच्‍छा पुइजी। थे धुइरी येशूसे चा म्‍हिला हुलदा पुइबान लजी।</verse>
				<verse number="46">ओच्‍छे थेनीगदेदा पुइमाहेन्‍से येशू गङपट्टि प्रार्थना लबारी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="47">ङ्‍यसे तमा दोँगा समुन्‍द्रला गुङरी मुबा, ओच्‍छे येशू चा गिकजेन समुन्‍द्रला कुनीरी मुबा।</verse>
				<verse number="48">थेसे चेलागदेदा दोँगा चलब लबारी गाह्रो तबा म्राङ्जी। तिग्‍दा भिसम लाबा उल्‍टोग्‍यामसे खबा मुबा। स्‍य्‍होला तीन बजेरीक्‍यार येशू समुन्‍द्रथोरी भ्रबान थेनीगदेपट्टि फेप्‍खजी, ओच्‍छे थेनीगदेदा ख्‍लासी ङाच्‍छा फेप्‍गे लमा,</verse>
				<verse number="49">थेनीगदेसे येशूदा समुन्‍द्रथोरी भ्रबान लबा म्राङ्सी म्‍हङ मुनम भिसी थेनीगदे लोङ्सी क्रिङ्‌जी।</verse>
				<verse number="50">तिग्‍दा भिसम येशूदा म्राङ्सी जम्‍मान लोङ्‌बा मुबा। तर तुरुन्‍तन येशूसे थेनीगदेदा “भङ लउ, ङानोन हिन्‍ना, थालोङ्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="51">ओच्‍छे ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम दोँगारी क्रेःजी। जमाहेन्‍से लाबालुङसर म्‍हाजी। ओच्‍छे थेनीगदे ल्‍हानान उदेक तजी।</verse>
				<verse number="52">तिग्‍दा भिसम थेनीगदेला सेम कोङ्बासे लमा येशूसे हजार ङा म्‍हिगदेदा गेङ पिन्‍बा म्राङ्सीएनोन थेला अर्थ घोबा आरेबा।</verse>
				<verse number="53">थेनीगदे समुन्‍द्र थासी गनेसरेत भिबा ग्‍लारी धोखमाहेन्‍से दोँगा समुन्‍द्रला कुनीरी थान्‍सी,</verse>
				<verse number="54">दोँगाग्‍याम फाप्‍मैछ्‌याम म्‍हिगदेसे येशूदा ङोसेजी।</verse>
				<verse number="55">ओच्‍छे थेनीगदे क्‍यारमारला नाम्‍सारी निसी येशू फेप्‍खजी भिसी थेःना लजी। जमाहेन्‍से म्‍हिगदेसे आखम्‍बा म्‍हिगदेदा तीबा नान्‍बादेन छ्‌यामनोन येशू मुबा ग्‍लारी भबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="56">जुन जुन ग्‍लारी येशू फेप्‍जी, थे ग्‍लारी म्‍हिगदेसे आखम्‍बा म्‍हिगदेदा येशूला क्‍वान जे भिसै, थुर्पुङ्‍गो भिसी बिन्‍ती लजी। ओच्‍छे येशूला क्‍वान थुर्बा जति जम्‍मान खम्‍जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">यरूशलेमग्‍याम खबा फरिसीदेन यहूदी धर्मगुरुगदे येशूला क्‍युर्नोन पोप तजी।</verse>
				<verse number="2">थेनीगदेसे येशूला कोइ कोइ चेलागदेसे या आख्रुना चबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="3">फरिसीगदेदेन यहूदीगदेला आखे म्‍हेमेला रिमठिम अन्‍छार या आख्रुतेधोना चबारी आतबा मुबा।</verse>
				<verse number="4">चुदे जे आहिन बजारग्‍याम खमाहेन्‍से नुहाब आलतेधोना आचमुबा। आखे म्‍हेमेला चु भन्‍दा ल्‍हानान रिमठिम तेन्‍मुबा ओच्‍छे खोरेगदे, ताङगदेदेन काँसला ताङगदे म्‍याप्‍बा रिमठिम मुबा।</verse>
				<verse number="5">ओच्‍छे फरिसीगदेदेन यहूदी धर्मगुरुसे येशूदा “ह्राङला चेलागदे तिग्‍दा आखे म्‍हेमेला रिमठिम अन्‍छार आभ्रबा? ओच्‍छे या आख्रुनान चबा?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="6">थेतबासेलमा थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदे ह्रङ्‌बा कप्‍टी म्‍हिगदेला लागिरी यशैया अगमवक्तासे भ्रिबा ताम ढिक्‍बा मुला, ‘चु म्‍हिगदेसे सुङसे जे ङादा मान लमुला, तर सेमहेन्‍से चा मान आलमुला।</verse>
				<verse number="7">ओच्‍छे एनीगदेसे ङादा तेन्‍बाम तेन्‍मुला तसैनोन परमेश्‍वरसे कुल्‍बा तामदा भन्‍दा म्‍हिसे स्‍होबा रिमठिमदा घ्रेन म्‍हन्‍मुला।’</verse>
				<verse number="8">एनीगदेसे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ख्‍लासी म्‍हिगदेला रिमठिम तेन्‍बा मुला।”</verse>
				<verse number="9">दोःसी येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदे ह्राङला रिमठिम तेन्‍बाला लागिरी परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ख्‍लाबा एनीगदे खाह्रङ्बा छट्टु?</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम मोशासे भिबा मुला, ‘एसे ह्राङला आबा आमादा मान लउ,’ ओच्‍छे ‘जुन म्‍हिसे ह्राङला आबा आमादा बिरोध लसी नइबा ताम लला थेदा चा साइनोन तोःला’ भिसी सुङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="11">तर एनीगदेसे चा ‘जुन म्‍हिसे ह्राङला आबा आमादा पिन्‍तोःबा स्‍हे परमेश्‍वरदा फुल्‍बा मुला, थेसे ह्राङला आबा आमादा मान लआतोः’ भिसी पाङ्‌मुला।</verse>
				<verse number="12">थेतबासेलमा एनीगदेला तामग्‍यामसेन म्‍हिगदेदा थेन्‍ना आबा आमादा तिगै पिनआपुङ्बा ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">चुह्रङ् लसी एनीगदे ह्राङला रिमठिम अन्‍छार चा भ्रमुला। तर परमेश्‍वरला बचनदा चा तिगै गे आखेल्‍बा भिसी म्‍हन्‍मुला। चुह्रङ्बा गे एनीगदेसे ल्‍हानान लमुला।”</verse>
				<verse number="14">दोःसी येशूसे म्‍हिला हुलदा ह्राङ मुबा ग्‍लारी ङ्‌योइसी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङाइ पाङ्बा ताम तिग चीम भिसी एनीगदेसे घोबारी म्‍हाइगो।</verse>
				<verse number="15">खजिबै चबा स्‍हेसे म्‍हिदा न्‍होङ्ना लबारी आखम। तर म्‍हिला सेमग्‍याम थोन्‍बा तामसे जे म्‍हिदा न्‍होङ्ना लमुला।</verse>
				<verse number="16">जुन म्‍हिदा ङ्‌यान्‍बा सेम मुला थेसे ङ्‌यान्‍सी घोउ।”</verse>
				<verse number="17">येशू म्‍हिगदेदा ख्‍लासी दिम न्‍हङरी वाङ्माहेन्‍से थेला चेलागदेसे “ह्राङसे सुङ्बा ताम ङन्‍दा घोना लसी पिन्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="18">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “दान्‍देधोना अझ एनीगदेसे घोबा आरे? एनीगदेदा था आरे? म्‍हिला सुङग्‍याम न्‍हङरी वाङ्बा स्‍हेसे म्‍हिदा न्‍होङ्ना आल।</verse>
				<verse number="19">तिग्‍दा भिसम चबा स्‍हे मी सेम न्‍हङरी आवाङ्ना फो न्‍हङरी वाङ्ला ओच्‍छे फो न्‍हङसेनोन मङग्‍यार थोन्‍ना।” चुह्रङ् लसी येशूसे जम्‍मान चबा स्‍हे चबारी तला भिसी ह्राङला चेलागदेदा घोना लसी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="20">येशूसे दोःसी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “म्‍हिला सेम न्‍हङ‍ग्‍याम मङग्‍यार थोन्‍बा तामसे म्‍हिदा न्‍होङ्ना लमुला।</verse>
				<verse number="21">तिग्‍दा भिसम म्‍हिला सेमग्‍यामसेन नइबा म्‍हन्‍बा, ब्रेल्‍सी भ्रबा, य्‍हो लबा, म्‍हि साइबा,</verse>
				<verse number="22">म्‍हिला म्रिङदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबा, लोभ लबा, नइबा गे लबा, ठगब लबा, सुङरी जे ताम खजी थेनोन पाङ्सी भ्रबा, डाह लबा, म्‍हिला तामगन लबा, ङा ह्रङ्‌बा खालै आरे भिसी भ्रबा, मूर्ख गे लबा चु जम्‍मान तामगदे थोन्‍मुला।</verse>
				<verse number="23">म्‍हिला सेमग्‍याम थोन्‍बा चु जम्‍मान नइबा तामसेन म्‍हिगदेदा न्‍होङ्ना लमुला।”</verse>
				<verse number="24">जमाहेन्‍से येशू थेग्‍याम टुरोस भिबा ग्‍लापट्टि फेप्‍जी। ओच्‍छे खालैसे था थायाङ्‍गै भिसी दिम गिकरी वाङ्‌जी तसैनोन म्‍हिगदेसे था याङ्जी।</verse>
				<verse number="25">थेनोन धुइरी म्रिङम्‍हेमे गिकसे येशूला बारेरी थेःमैछ्‌याम येशू मुबा ग्‍लारी खसी येशूदा फ्‍या लजी। थे म्रिङम्‍हेमेला झामेदा म्‍हङसे स्‍याप्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="26">थे म्रिङम्‍हेमे सिरिया य्‍हुल्‍साला फोनिके भिबा नाम्‍सारी न्‍हबा मुबा। थे अर्गु य्‍हुलला म्रिङम्‍हेमे मुबा। थेसे “ङाला झामेला ल्‍हुइग्‍यामसे म्‍हङ ताप्‍सी पिन्‍गो” भिसी येशूदा बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="27">तर येशूसे “ङाच्‍छा ह्राङला कोलागदेदा म्रेन्‍ना लतोःला, ह्राङला कोलागदेला गेङ ब्‍यन्‍सी नगीदा पिन्‍बा ठीक आहिन” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="28">ओच्‍छे थे म्रिङम्‍हेमेसे “हिन्‍ना प्रभु, तसैनोन कोलागदेसे चबान लमा ताइबा भ्राइभ्रुइ नगीसेनोन चम्‍याङ्मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="29">येशूसे थे म्रिङम्‍हेमेदा “एसे चुह्रङ् भिबासे लमा एला झामेला ल्‍हुइग्‍याम म्‍हङ थोन्‍सी निसी जिन्‍बा मुला। दाहेन्‍से ए दिमरी निउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="30">थे म्रिङम्‍हेमे दिमरी धोमा झामेला ल्‍हुइग्‍याम म्‍हङ थोन्‍सी निसी जिन्‍बा मुबा, ओच्‍छे झामे चा खाटरी म्‍हेर्सी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="31">येशू टुरोस भिबा ग्‍लाग्‍याम थोन्‍सी सीदोन ओच्‍छे डेकापोलिस तबान गालील समुन्‍द्ररी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="32">थेरी म्‍हिगदेसे नाब्‍यङ आथेःबा खाग्‍ले म्‍हिदा येशू मुबा ग्‍लारी भसी, “थेदा थुर्सी खम्‍ना लपिन्‍गो” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="33">येशूसे थे म्‍हिदा म्‍हिला हुलग्‍याम जजाकी क्‍याथाङ भोर्सी थेला नाब्‍यङ न्‍हीरी या जुम्‍बी झाङ्‌जी। ओच्‍छे सरी थो स्‍वासी यासे थेला लेरी थुर्जी।</verse>
				<verse number="34">जमाहेन्‍से येशूसे स्‍वर्गपट्टि स्‍हीबान सा न्‍हसी, “इफ्‍फाता” भिसी सुङ्जी। चु भिबा चा “ठोङ्‍गो” भिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="35">चुह्रङ् भिमैछ्‌याम थे म्‍हिला नाब्‍यङ थेःजी ओच्‍छे थेसे ज्‍यना लसी ताम पाङ्‌बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="36">येशूसे थेनीगदे जम्‍मादान “चु ताम खालैदा थापाङ्‍गो” भिसी कुल्‍जी। तर जति जति चु ताम खालैदा थापाङ्‍गो भिसी कुल्‍जी, झन ओतेन म्‍हिगदेसे पाङ्‌बान भ्रजी।</verse>
				<verse number="37">चु ताम थेःबागदेसे उदेक म्‍हन्‍सी, “येशूसे लबा जम्‍मान गे ज्‍यबा मुला। थेसे नाब्‍यङ आथेःबा खाग्‍ले म्‍हिदाएनोन खम्‍ना लमुला” भिसी भिबारी छ्‌याइजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">तिगै धिन लिच्‍छा दोःसी म्‍हिला हुल पोप तजी। थेनीगदेदेन छ्‌याम चबा स्‍हे तिगै आरेबासे लमा येशूसे ह्राङला चेलागदेदा ङ्‌योइसी,</verse>
				<verse number="2">“चु म्‍हिगदेदा म्राङ्सी ङादा दया रेःजी। तिग्‍दा भिसम चुगदे ङादेन छ्‌याम भ्रबा तिनी सोमरे तजी। ओच्‍छे चुगदेदेन छ्‌याम चबा स्‍हे तिगै आरे।</verse>
				<verse number="3">चु म्‍हिगदेदा फोइथाननोन दिमरी पुइजी भिसम ग्‍यामरी बिहोस तला। तिग्‍दा भिसम कोइ कोइ म्‍हिगदे ल्‍हानान थारेङग्‍याम खबा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से चेलागदेसे येशूदा “चुह्रङ्बा तिगै आयाङ्बा ग्‍लारी चु म्‍हिगदेदा खानङग्‍याम गेङ भसी ख्‍वासे?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="5">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेदेन छ्‌याम गेङ गाते मुला?” भिसी ङ्‌योइमा, थेनीगदेसे “ङन्‍देन छ्‌याम गोर निस गेङ मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से येशूसे थेरी मुबा म्‍हिला हुलदा पाङरी चिपुङ्जी। ओच्‍छे थेसे गोर निस गेङ थोसी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍सी गेङ क्‍युइसी चेलागदेदा भो लसी पिन्‍गो भिसी सुङ्जी, ओच्‍छे चेलागदेसे म्‍हिगदेदा भो लसी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="7">थेनीगदेदेन छ्‌याम जजाबा तार्ङागदेएनोन मुबा। येशूसे तार्ङाला लागिरीनोन धन्‍यवाद पिन्‍सी चेलागदेदा भो लपुङ्जी।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे म्‍हिगदेसे म्रेन्‍ना चजी। जमाहेन्‍से चेलागदेसे लेङ्बा गेङदेन तार्ङा दुइमा सोली निस तजी।</verse>
				<verse number="9">थेरी गेङ चबा म्‍हिगदे हजार ब्‍लि ते मुबा। येशूसे म्‍हिला हुलदा पुइसी,</verse>
				<verse number="10">ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम दोँगारी क्रेःसी दलमनुथा भिबा ग्‍लारीक्‍यार फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="11">फरिसीगदे येशू मुबा ग्‍लारी खसी चुह्रङ् भिसी ताम लबारी छ्‌याइजी। ओच्‍छे येशूला सेम च्‍याबान, “ङन्‍दा स्‍वर्गला चिनु गिक उन्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="12">चु ताम थेःसी येशूसे सा न्‍हसी, “एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, दान्‍देला म्‍हिगदेसे तिग्‍दा चिनु म्‍हाइबा? तर ङाइ दान्‍देला म्‍हिगदेदा तिगै चिनु आउन” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे थेनीगदेदा ख्‍लासी दोँगारी क्रेःसी येशू क्‍याम्‍सङपट्टि फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="14">दोँगारी क्रेःसी समुन्‍द्रला क्‍यामसङपट्टि निबा धुइरी चेलागदेसे गेङ भोर्बारी म्‍लेःबा मुबा। थेनीगदेदेन छ्‌याम गेङ गिक जे मुबा।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा “च्‍यागो, एनीगदे फरिसीदेन हेरोद ग्‍लेला खमीरग्‍याम होशियार तसी चिउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="16">तर चेलागदेसे चा “य्‍हाङदेन छ्‌याम गेङ आरेबासे लमा येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा हिन्‍ना” भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ताम लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="17">चेलागदेसे चुह्रङ् लसी ताम लबा था याङ्सी येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदे गेङ आरे भिसी तिग्‍दा ताम लसी चिबा? एनीगदेसे अझ घोबा आरे? एनीगदेला सेम कोङ्बान मुला?</verse>
				<verse number="18">मी मुसैनोन एनीगदेसे तिग्‍दा आम्राङ्बा? नाब्‍यङ मुसैनोन तिग्‍दा आथेःबा? अझ एनीगदेसे ढन्‍बा आरे?</verse>
				<verse number="19">ङाइ गोर ङा गेङसे हजार ङा म्‍हिगदेदा ख्‍वामा एनीगदेसे लेङ्बा गेङ गाते सोली दुइबा मुबा?” थेनीगदेसे “च्‍युक न्‍ही सोली” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="20">ओच्‍छे “ङाइ गोर निस गेङसे हजार ब्‍लि म्‍हिगदेदा ख्‍वामा एनीगदेसे लेङ्बा गेङ गाते सोली दुइमुबा?” भिसी येशूसे ङ्‌योइमा, थेनीगदेसे “सोली निस” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “थेह्रङ् भिसम अझ एनीगदेसे तिग्‍दा आघोबा?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="22">येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम बेथसेदा भिबा ग्‍लारी धोखमा म्‍हिगदेसे मी आम्राङ्बा म्‍हि गिकदा येशू मुबा ग्‍लारी भसी, “चुदा थुर्सी पिन्‍गो” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="23">येशूसे थे मी आम्राङ्बा म्‍हिदा नाम्‍साग्‍याम क्‍याथाङ भोर्सी थे मी आम्राङ्बा म्‍हिला मीरी थो स्‍वाजी ओच्‍छे यासे थुर्सी, “एसे तिगै म्राङ्जी?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="24">थे मी आम्राङ्बा म्‍हिसे ओसो च्‍यासी, “ङाइ म्‍हिगदेदा दोङ भ्रबा ह्रङ् लसी क्‍युर्सीन भ्रबा म्राङ्बा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="25">येशूसे दोःसी थे मी आम्राङ्बा म्‍हिला मीरी ह्राङला यासे थुर्जी। जमाहेन्‍से थेसे म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से थे म्‍हिदा येशूसे नाम्‍सारी आवाङ्ना दिमरी निउ भिसी पुइजी।</verse>
				<verse number="27">जमाहेन्‍से येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम कैसरिया फिलिप्‍पी भिबा ग्‍लाला नाम्‍सारीक्‍यार फेप्‍जी। थेनीगदे ग्‍यामरी फेप्‍बान लमा येशूसे ह्राङला चेलागदेदा “म्‍हिगदेसे ङादा खाल भिमुला?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="28">थेनीगदेसे “खालैसे बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍ना, खालैसे एलिया, ओच्‍छे गाते म्‍हिसे चा अगमवक्तागदे न्‍हङला गिक हिन्‍ना भिमुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="29">“तर एनीगदेसे चा ङा खाल भिसी म्‍हन्‍मुला?” भिसी येशूसे ङ्‌योइमा, पत्रुससे “ह्राङ परमेश्‍वरला म्‍हि थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="30">येशूसे थेनीगदेदा “च्‍यागो, एनीगदेसे चु ताम खालैदा थापाङ्‍गो” भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="31">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदा “परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिसे ल्‍हानान दुख नातोःला। थेदा यहूदी गन्‍बागदेसे, परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेसे ओच्‍छे यहूदी धर्मगुरुगदेसे बिरोध लसी साइला। तसैनोन थे सिबाग्‍याम सोमरेमाकुनु सोला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="32">येशूसे चुह्रङ् भिसी ह्राङला चेलागदेदा घोना लमाहेन्‍से पत्रुससे येशूदा जजाकी क्‍याथाङ भोर्सी, “चुह्रङ् थासुङ्‍गो” भिसी बङ्जी।</verse>
				<verse number="33">तर येशू स्‍य्‍हान्‍दो चेलागदेपट्टि फ्‍लिक दोःसी थेनीगदेदा स्‍हीबान पत्रुसदा “शैतान ए चुग्‍याम थोन्‍सी निउ! एसे म्‍हन्‍बा ताम परमेश्‍वरला आहिन, म्‍हिला हिन्‍ना” भिसी बङ्जी।</verse>
				<verse number="34">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदेन थेरी मुबा म्‍हिगदेदा ङ्‌योइसी, “खालै म्‍हि ङाला चेला दोबा सेम मुसम थेसे ह्राङला ज्‍याननोन माया मारब लसी ह्राङला क्रुस ह्राङसेन पुइसी ङादेन छ्‌याम भ्रगै” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="35">तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिसे ह्राङला ज्‍यान जोगब लबारी म्‍हाइला थे म्‍हिसे जुकजुकधोनाला जुनी आयाङ्, तर ङादेन थार्बा पिन्‍बा समाचारला लागिरी ज्‍याननोन पिन्‍खम्‍बा म्‍हिसे चा जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला।</verse>
				<verse number="36">म्‍हिसे जम्‍बुलिङनोन यारी किन्‍सी ह्राङला ज्‍यान चा निजी भिसम थेदा तिग ज्‍यबा तला?</verse>
				<verse number="37">जम्‍बुलिङरी म्‍हिला ज्‍यान भन्‍दा घ्रेन अर्गु तिगै स्‍हे मुला?</verse>
				<verse number="38">ओच्‍छे दान्‍दे पापीदेन नइबा बानीबेहोर थोसी भ्रबा म्‍हिगदेला ओन्‍छाङरी जुन म्‍हि ङादेन ङाला तामरी पेःला लिच्‍छा परमेश्‍वरला स्‍वर्गदूतगदेदेन छ्‌याम परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि ह्राङला आबा परमेश्‍वरला य्‍हालदेन शक्तिरी खमा थेदा ह्राङला भिबारी पेःला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चुरी मुबा म्‍हिगदे न्‍हङला कोइ कोइ म्‍हि चा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा शक्तिरी खबा आम्राङ्तेधोना आसि” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="2">ढुरे लिच्‍छा येशूसे पत्रुस, याकूबदेन यूहन्‍नादा जे ह्राङदेन छ्‌याम नोबा गङरी भोर्सी फेप्‍जी। ओच्‍छे चेलागदेसे च्‍याना च्‍यानान येशूला स्‍य्‍हाल पोजी।</verse>
				<verse number="3">येशूला क्‍वान धिनीला स्‍हेर ह्रङ्‌बान य्‍हाल य्‍हाल तसी चुदे य्‍हाल य्‍हाल तजी कि ओते तार मी जम्‍बुलिङला खजिबै म्‍हिसे ख्रुसैनोन तना लआखम।</verse>
				<verse number="4">थे धुइरी थेनीगदेसे एलियादेन मोशा, येशूदेन छ्‌याम ताम लबान लबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="5">चु म्राङ्सी पत्रुससे येशूदा “गुरु, ङनीएनोन चुरी मुबा ज्‍यबा तजी। दाहेन्‍से ङन्‍से चुरी छाप्रो सोम स्‍होइ, गिक ह्राङला लागिरी, गिक मोशाला लागिरी ओच्‍छे गिक एलियाला लागिरी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="6">थेनीगदे लोङ्बासे लमा पत्रुसदा तिग भितोःबा था आरेबा।</verse>
				<verse number="7">थे धुइरी खसु खसी थेनीगदेदा घप्‍जी। ओच्‍छे खसु न्‍हङ‍ग्‍याम चुह्रङ्बा काइ थेःजी, “चु ङाइ सेमहेन्‍से माया लबा ङाला झा हिन्‍ना, चुसे भिबा ताम एनीगदेसे ङ्‌यान्‍गो।”</verse>
				<verse number="8">चुह्रङ् भिबा थेःसी थेनीगदेसे क्‍यारमार च्‍यामा थेरी येशू बाहेक खालैदा आम्राङ्‌नी।</verse>
				<verse number="9">जमाहेन्‍से येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम गङग्‍याम फाप्‍बान लबा धुइरी येशूसे चेलागदेदा “परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि सिबाग्‍याम आसोतेधोना एनीगदेसे तिनी म्राङ्बा चु ताम खालैदा थापाङ्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="10">थेनीगदेसे येशूसे सुङ्बा ताम सेमरी थान्‍जी। तर थेनीगदेसे चु सिबा ग्‍याम सोबा भिबा चा तिग हिन्‍ना भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ताम लजी।</verse>
				<verse number="11">थेनीगदेसे येशूदा “यहूदी धर्मगुरुगदेसे तिग्‍दा एलिया अगमवक्ता ङाच्‍छा खतोःला भिबा?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="12">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “हिन्‍ना, ङाच्‍छा एलिया खला ओच्‍छे थेसे जम्‍मान ताम ढिक्‍ना लला। तर परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिसे ल्‍हानान दुख नातोःला ओच्‍छे जम्‍मान म्‍हिगदेसे थेदा ख्‍लाला भिसी तिग्‍दा भ्रिबा?</verse>
				<verse number="13">तर च्‍यागो, एलिया मी खसी जिन्‍बा मुला। ओच्‍छे परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा अन्‍छार थेदा म्‍हिगदेसे जे लइ म्‍हन्‍बा थेनोन लजी।”</verse>
				<verse number="14">थेनीगदे स्‍य्‍हान्‍दो चेलागदे मुबा ग्‍लारी धोखमा क्‍युर्नोन म्‍हिला हुल मुबा। ओच्‍छे यहूदी धर्मगुरुगदे थेरी चेलागदेदेन छ्‌याम छलफल लबान मुबा।</verse>
				<verse number="15">म्‍हिगदेसे येशूदा म्राङ्मैछ्‍याम उदेक म्‍हन्‍सी यार्बान निसी येशूदा फ्‍या लजी।</verse>
				<verse number="16">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदे तिग ताम लबान मुला?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="17">म्‍हिला हुल न्‍हङ‍ग्‍याम म्‍हि गिकसे बिन्‍ती लबान येशूदा “गुरु, ङाइ ङाला झा ह्राङ मुबा ग्‍लारी भबा मुला। म्‍हङसे स्‍याप्‍बासे लमा थेसे ताम पाङ्‌आखम्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="18">थेदा म्‍हङसे भ्‍याङ्‍बा धुइरी थेसे सुङग्‍याम बोप्‍स्‍या तेःमुला। ओच्‍छे स्‍वा क्रेसी कक्‍रक कुक्‍रूक तमुला। ङाइ ह्राङला चेलागदेदा थेला ल्‍हुइग्‍याम म्‍हङ ताप्‍सी पिन्‍गो भिसी बिन्‍ती लजी, तर थेनीगदेसे आखम्‍नी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="19">येशूसे थेनीगदेदा “विश्‍वास आलबा म्‍हिगदे, खाइमाधोना ङा एनीगदेदेन छ्‌याम तला? खाइमाधोना ङाइ एनीगदेदा नासे? थेदा ङा मुबा ग्‍लारी भउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="20">थेनीगदेसे थे म्‍हङसे स्‍याप्‍बा कोलादा येशू मुबा ग्‍लारी भजी। येशूदा म्राङ्मैछ्‍याम थे म्‍हङसे थे कोलादा लछार पछार लसी सरी ह्रिल्‍ना लजी। ओच्‍छे सुङग्‍याम बोप्‍स्‍या तेःबान कक्‍रक कुक्‍रूक तना लजी।</verse>
				<verse number="21">ओच्‍छे येशूसे थे म्‍हङसे स्‍याप्‍बा कोलाला आबादा “खाइमाहेन्‍से चुह्रङ् तबा?” भिसी ङ्‌योइजी। थेला आबासे येशूदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “चुदा जजाहेन्‍सेन चुह्रङ् तबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="22">थेदा साइबारी म्‍हङसे घरिघरि मेरी, क्‍युइरी भ्‍याङ्‍बा मुला। गुरु, ह्राङसे खम्‍सम ङन्‍दा दया लसी खम्‍ना लपिन्‍गो।”</verse>
				<verse number="23">येशूसे थेदा “खम्‍सम भिसी तिग्‍दा भिबा? विश्‍वास लबादा जम्‍मान तखम्‍ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="24">येशूसे चुह्रङ् सुङ्माहेन्‍से थे म्‍हङसे स्‍याप्‍बा कोलाला आबासे क्रिङ्बान भिजी, “गुरु, ङाइ विश्‍वास लला। विश्‍वास लबारी ङादा ह्रो लउ।”</verse>
				<verse number="25">म्‍हिला हुल ह्राङ मुबापट्टि यार्बान खबा म्राङ्सी येशूसे म्‍हङदा “ताइधोना लबादेन नाब्‍यङ थेःना आलबा म्‍हङ ए थे कोलाला ल्‍हुइग्‍याम थोन्‍सी निउ! दोःसी खाइमै चु कोलाला ल्‍हुइरी थावाङ्‍गो” भिसी बङ्जी।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से थे म्‍हङ क्रिङ्सी थे कोलादा लछार पछार लबान थोन्‍सी निजी। म्‍हङ थोन्‍सी निबा धुइरी थे कोला सिबा तेबान तजी। ओच्‍छे थेरी मुबा ल्‍हानान म्‍हिगदेसे सिजीम भिसी म्‍हन्‍जी।</verse>
				<verse number="27">तर येशूसे थेला यारी चुङ्सी थीमाहेन्‍से थे डोङ रेःजी।</verse>
				<verse number="28">दिम न्‍हङरी वाङ्माहेन्‍से खालै आरेबा धुइरी येशूदा चेलागदेसे “तिग्‍दा ङन्‍से थे म्‍हङदा ताप्‍बारी आखम्‍नी” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="29">येशूसे ह्राङला चेलागदेदा “चुह्रङ्बा म्‍हङदा चा प्रार्थनाग्‍यामसे जे ताप्‍खम्‍ला, तर अर्गु तिगै लसी ताप्‍आखम” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="30">येशूदेन थेला चेलागदे थे ग्‍ला ख्‍लासी गालील अञ्‍चलग्‍याम तबान फेप्‍जी। ह्राङ खानङ मुला भिसी म्‍हिगदेसे था थायाङ्‍गै भिबा येशूला सेम मुबा।</verse>
				<verse number="31">तिग्‍दा भिसम येशूसे ह्राङला चेलागदेदा लोप्‍बान मुबा। थे धुइरी येशूसे थेनीगदेदा “परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा चुङ्सी म्‍हिगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍ना। थेनीगदेसे थेदा साइला, तसैनोन सोमरेमाकुनु थे सिबाग्‍याम सोला” भिसी सुङ्जी</verse>
				<verse number="32">तर चेलागदेसे चु ताम आघोनी, ओच्‍छे दोःसी येशूदेन छ्‌याम चु ताम ङ्‌योइबारी थेनीगदे लोङ्जी।</verse>
				<verse number="33">थेनीगदे कफर्नहुम नाम्‍सारी धोमाहेन्‍से जम्‍मान दिमरी मुबा धुइरी येशूसे चेलागदेदा “दोलो एनीगदे ग्‍यामरी तिग ताम लबान मुबा?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="34">तर थेनीगदे कुटिसी चिजी। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे “य्‍हाङ न्‍हङला खाल घ्रेन हिन्‍ना” भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ताम लबा मुबा।</verse>
				<verse number="35">ओच्‍छे येशू धन्‍छ्‌यासी ह्राङला च्‍युक न्‍ही चेलागदेदा ङ्‌योइसी, “खालै घ्रेन दोबा सेम मुसम थे जम्‍मान भन्‍दा जजा तसी जम्‍मालान सेवा लतोःला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="36">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेला गुङरी कोला गिकदा भजी। ओच्‍छे थे कोलादा ह्राङला कुरी किन्‍सी चेलागदेदा,</verse>
				<verse number="37">“ङाला मिनरी चुह्रङ्बा कोलागदेदा वास्‍ता लबासे ङादा वास्‍ता लला, ओच्‍छे ङादा वास्‍ता लबासे ङादा जे आहिन, ङादा पुइखबा ङाला आबादाएनोन वास्‍ता लला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="38">जमाहेन्‍से यूहन्‍नासे येशूदा “गुरु, ङन्‍से ह्राङला मिनरी म्‍हि गिकसे म्‍हङ ताप्‍बा म्राङ्जी। तर ङन्‍से थेदा थेह्रङ् लआपुङ्नी तिग्‍दा भिसम थे म्‍हि य्‍हाङदेन छ्‌याम भ्रबा म्‍हि आहिन” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="39">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे थेदा थेह्रङ् थालउ। तिग्‍दा भिसम ङाला मिनरी उदेकला गे लबासे खाइमै ङाला बिरोध आल।</verse>
				<verse number="40">य्‍हाङदा बिरोध आलबा म्‍हि चा य्‍हाङपट्टिला हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="41">च्‍यागो, खालैसे एनीगदेदा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा म्‍हि भिसी क्‍युइ जे थुङ्बारी पिन्‍सैनोन थे म्‍हिसे याङ्तोःबा इनाम याङ्ला।”</verse>
				<verse number="42">दोःसी येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “जुन म्‍हिसे ङादा विश्‍वास लबा चु कोलागदे न्‍हङला गिकदा पाप लपुङ्ला, थेह्रङ्बा म्‍हिदा मी खारेरी ह्रान्‍दा च्‍योसी समुन्‍द्ररी भ्‍याङ्‍बा ज्‍यबा तला।</verse>
				<verse number="43">चुदे एला यासे पाप लपुङ्जी भिसम थे थासी भ्‍याङ्‍गो। या न्‍ही मुसी नर्गरी खाइमै आसिबा मेरी निबा भन्‍दा बरु ठुडे तसी जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बा चा एला लागिरी ज्‍यबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="44">नर्गरी न्‍ह च्‍योलोङ सिला न्‍ह मेनोन सिला।</verse>
				<verse number="45">ओच्‍छे एला काङसे एदा पाप लपुङ्जी भिसम थे थासी भ्‍याङ्‍गो। काङ न्‍ही मुसी नर्गरी निबा भन्‍दा बरु कुज्‍या तसी जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बा चा एला लागिरी ज्‍यबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="46">नर्गरी न्‍ह च्‍योलोङ सिला, न्‍ह मेनोन सिला।</verse>
				<verse number="47">एला मीसे एदा पाप लपुङ्जी भिसम तेःसी भ्‍याङ्‍गो मी न्‍ही मुसी नर्गरी निबा भन्‍दा मी गिक तेःसी भ्‍याङ्‍सी परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी वाङ्बा एदा ज्‍यबा तला।</verse>
				<verse number="48">नर्गरी न्‍ह च्‍योलोङ सिला, न्‍ह मेनोन सिला।</verse>
				<verse number="49">जम्‍मान म्‍हिगदेदा मेसे खारेब लसी चजा ङम्‍बा ह्रङ्‌बा दोना लला।</verse>
				<verse number="50">चजा ज्‍यबा स्‍हे हिन्‍ना, तर चजाला ङम्‍बा म्‍हाजी भिसम थे दोःसी तिग्‍से ङम्‍ना लबा? थेतबासेलमा एनीगदेसेनोन ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी चजा थान्‍गो ओच्‍छे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ढिक्‍सी चिउ।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">येशू थे ग्‍ला ख्‍लासी यर्दन स्‍योङला क्‍याम्‍सङपट्टि यहूदिया अञ्‍चलरी फेप्‍जी। थेरीनोन म्‍हिला हुल पोप तजी, ओच्‍छे येशूसे दोःसी ङाच्‍छाला ह्रङ् लसी थेनीगदेदा लोप्‍जी।</verse>
				<verse number="2">फरिसीगदेसे येशूला सेम च्‍याबाला लागिरी येशूदा “खालै म्‍हिसे ह्राङला म्रिङदेन छोडपत्र लबारी तला कि आत?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="3">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेदा मोशासे तिग भिसी कुल्‍बा मुला?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="4">थेनीगदेसे, “खालैसे ह्राङला म्रिङदा ख्‍लातोःसम छोडपत्र भ्रिसी ख्‍लाबारी तला भिसी मोशासे पाङ्बा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="5">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेला सेम कोङ्बासे लमा मोशासे चुह्रङ् भिसी कुल्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">तर परमेश्‍वरसे जम्‍बुलिङ छ्‌यामाहेन्‍सेन थेनीगदेदा ह्रेम्‍कोलादेन म्रिङकोला लसी स्‍होबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">‘थेतबासेलमा म्‍हिसे ह्राङला आबादेन आमादा ख्‍लासी ह्राङला म्रिङदेन छ्‌याम ढिक्‍सी चिमुला।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे थेन्‍नी ल्‍हुइ गिक ह्रङ्‌बान तला’ दाहेन्‍से थेन्‍नी न्‍ही आहिन, तर गिक ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे स्‍होबा जोडीदा खालै म्‍हिसे थाफेगै।”</verse>
				<verse number="10">येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम दिमरी धन्‍छ्‌याबा धुइरी चेलागदेसे येशूदा थे तामला बारेरी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="11">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “खालै म्‍हिसे ह्राङला म्रिङदेन छ्‌याम छोडपत्र लसी स्‍य्‍हान्‍दो म्रिङम्‍हेमेदेन छ्‌याम ब्‍याह लजी भिसम ङाच्‍छाला म्रिङला बिरोधरी थे ब्रेल्‍सी भ्रबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे थेह्रङ् लसी ह्राङला ह्रेम्‍बोदेन छ्‌याम छोडपत्र लसी स्‍य्‍हान्‍दो ह्रेम्‍फेबेदेन छ्‌याम ब्‍याह लजी भिसम थेएनोन ह्राङला ङाच्‍छाला ह्रेम्‍बोला बिरोधरी ब्रेल्‍सी भ्रबा हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="13">येशूसे ह्राङला छ्‌या कोलागदेथोरी थान्‍सी मोलम पिन्‍गै भिसी म्‍हिगदेसे ह्राङला कोलागदेदा येशू मुबा ग्‍लारी भजी। तर येशूला चेलागदेसे थे कोलागदे भबा म्‍हिगदेदा बङ्जी।</verse>
				<verse number="14">चेलागदेसे चुह्रङ् लबा म्राङ्सी येशूदा बोमो रेःजी। ओच्‍छे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “कोलागदेदा ङा मुबा ग्‍लारी खपुङ्‍गो, थेनीगदेला ग्‍याम थाकागो। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा चु कोलागदे ह्रङ्बालान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, जुन म्‍हिसे चु कोलागदेसे ह्रङ् लसी परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सादा विश्‍वास आल थे म्‍हि परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी खाइमै वाङ्‌आम्‍याङ्।</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से येशूसे कोलागदेदा ह्राङला कुरी किन्‍सी थेनीगदेथोरी ह्राङला छ्‌या थान्‍सी मोलम पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="17">येशू ग्‍यामरी फेप्‍बान लबा धुइरी म्‍हि गिक यार्बान खसी पुइ जूबान येशूदा “ज्‍यबा गुरु, जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बाला लागिरी ङाइ तिग लतोःला?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="18">येशूसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एसे ङादा तिग्‍दा ज्‍यबा भिबा? परमेश्‍वर बाहेक खालै ज्‍यबा आरे।</verse>
				<verse number="19">परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम एदा थानोन मुला। म्‍हि थासाइगो, स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी थाभ्रउ, य्‍हो थालउ, लुसीला ताम पाङ्सी थाभ्रउ, ठगब थालउ, ओच्‍छे ह्राङला आबा आमादा मान लउ।”</verse>
				<verse number="20">थेसे येशूदा “प्रभु, चु गे मी ङाइ जत्‍धुगुहेन्‍सेन लबान मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="21">येशूसे थेदा स्‍हीबान माया लसी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “अझन एसे गे गिक लतोःबा मुला। दाहेन्‍से ए निसी एला जम्‍मान धन सम्‍पत्ति चूङ्सी प्राङबोगदेदा भो लसी पिन्‍गो। एसे स्‍वर्गरी धन सम्‍पत्ति याङ्ला, ओच्‍छे ङादेन छ्‌याम भ्रउ।”</verse>
				<verse number="22">चु तामसे थेला ली धोपधोप तजी। ओच्‍छे दुख ङ्‍हम्‍सी निजी। तिग्‍दा भिसम थेदेन छ्‌याम ल्‍हानान धन सम्‍पत्ति मुबा।</verse>
				<verse number="23">येशूसे क्‍युर्नोन स्‍हीसी ह्राङला चेलागदेदा “फ्‍युक्‍पो म्‍हिदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी वाङ्बारी गाते गाह्रो मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="24">चुह्रङ्बा तामसे चेलागदे उदेक म्‍हन्‍जी। तर येशूसे अझ थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो कोलागदे, धन सम्‍पत्तिथोरी भर लबा म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी वाङ्बारी गाते गाह्रो मुला?</verse>
				<verse number="25">फ्‍युक्‍पो म्‍हिदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी वाङ्बारी भन्‍दा बरु ऊँटदा दापला मीग्‍याम वाङ्बारी सजिलो तला।”</verse>
				<verse number="26">चु ताम थेःसी चेलागदे झन उदेक म्‍हन्‍सी, “थेह्रङ् भिसम खाल्‍से थार्बा याङ्ला?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="27">येशूसे थेनीगदेदा स्‍हीबान, “चु गे म्‍हिसे लबारीन आखम्‍बा गे हिन्‍ना, तर परमेश्‍वरसे खम्‍ला, तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे लआखम्‍बा गे तिगै आरे” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="28">जमाहेन्‍से पत्रुससे येशूदा “ङन्‍से ङन्‍ना जम्‍मान स्‍हे ख्‍लासी ह्राङदेन छ्‌याम भ्रबा मुला” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="29">येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, खालैसे ङादेन थार्बा पिन्‍बा समाचारला लागिरी ह्राङला आबा आमा, झा झामे, ज्‍योज्‍यो आले, नाना आङा, दिमनाम ख्‍लाला,</verse>
				<verse number="30">थेसे नाबा दुखदेन छ्‌यामनोन दान्‍देन थे भन्‍दा ल्‍हाना दिमनाम, आबा आमा, झा झामे, ज्‍योज्‍यो आले, नाना आङा याङ्ला। ओच्‍छे खबा धुइरी थेसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला।</verse>
				<verse number="31">तर दान्‍दे ङाच्‍छा मुबागदे न्‍हङला ल्‍हानान म्‍हि लिच्‍छा तला, दान्‍दे लिच्‍छा मुबागदे चा ङाच्‍छा तला।”</verse>
				<verse number="32">थेनीगदे यरूशलेमपट्टि फेप्‍बान लबा धुइरी येशू चेलागदे भन्‍दा ङाच्‍छा ङाच्‍छा भ्रबान मुबा। ओच्‍छे चेलागदे उदेक तजी, तर स्‍य्‍हान्‍दो लिच्‍छा भ्रबा म्‍हिगदे चा लोङ्जी। दोःसीनोन येशूसे ह्राङला च्‍युक न्‍ही चेलागदेदा कुनी गिकरी भोर्सी ह्राङथोरी तिग तला भिबा तामला बारेरी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="33">“च्‍यागो, दान्‍दे य्‍हाङ यरूशलेमपट्टि निबान मुला। परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍ना। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे साइनोन तोःला भिसी अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला यारी जिम्‍मा लला। ओच्‍छे थेनीगदेसे थेदा थो स्‍वासी खिसी लला ओच्‍छे कोर्रासे तोसी साइला। तसैनोन थे सोमरेमाकुनु सिबाग्‍याम सोला।”</verse>
				<verse number="34"></verse>
				<verse number="35">जमाहेन्‍से जब्‍दियाला झा याकूबदेन यूहन्‍ना येशू मुबा ग्‍लारी खसी, “गुरु, ङन्‍से ह्रीबा स्‍हे पूरा लसी पिन्‍गो भिबा ङन्‍ना सेम मुला” भिसी थेनीगदेसे बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="36">“ङाइ एनीगदेला लागिरी तिग लतोःजी?” भिसी येशूसे थेनीगदेदा ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="37">“ह्राङ स्‍वर्गला य्‍हाल य्‍हाल्‍बा मान याङ्बा ठिरी धन्‍छ्‌यामा ङनी ज्‍योज्‍यो आलेदा ह्राङला दाहिनेपट्टिदेन देब्रेपट्टि चिपुङ्‍गो” भिसी थेनीगदेसे भिजी।</verse>
				<verse number="38">“तिग ह्रीदोबा भिसी एनीगदेदा थानोन आरे। ङाइ नाबा दुख एनीगदेसे नाबारी खम्‍ला? ङाइ किन्‍बा बप्‍तिस्‍मा एनीगदेसे किन्‍खम्‍ला?” भिसी येशूसे थेनीगदेदा सुङ्जी।</verse>
				<verse number="39">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा “खम्‍ला” भिसी भिजी। जमाहेन्‍से येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे ङाइ नाबा दुख मी नाला, ओच्‍छे ङाइ किन्‍बा बप्‍तिस्‍माएनोन एनीगदेसे किन्‍ना।</verse>
				<verse number="40">तर ङाला दाहिने देब्रे चिपुङ्बा अधिकार ङाला यारी आरे। चु ग्‍ला परमेश्‍वरसे जुन म्‍हिला लागिरी स्‍होबा हिन्‍ना थे जे चिम्‍याङ्ला।”</verse>
				<verse number="41">चु ताम थेःसी चेला च्‍युइदा चा याकूब, यूहन्‍ना म्राङ्सी बोमो रेःजी।</verse>
				<verse number="42">तर येशूसे थेनीगदेदा ह्राङ मुबा ग्‍लारी ङ्‌योइसी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, एनीगदेदा चु ताम थानोन मुला, अर्गु य्‍हुलला शासन लबा म्‍हिगदेसे ह्राङला सेमसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार म्‍हिगदेथोरी शासन लमुला। ओच्‍छे घ्रेन घ्रेन पदरी मुबा म्‍हिगदेसे ह्राङ भन्‍दा धिरी मुबा म्‍हिगदेथोरी शासन लमुला।</verse>
				<verse number="43">तर एनीगदे चा थेह्रङ् तबारी आत। जुन म्‍हि जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन दोबारी म्‍हाइला थेसे चा एनीगदेला सेवा लतोःला।</verse>
				<verse number="44">जुन म्‍हि जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा तबारी म्‍हाइला थे म्‍हि चा जम्‍मालान नोकर दोतोःला।</verse>
				<verse number="45">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिएनोन स्‍य्‍हान्‍दोगदेग्‍याम सेवा किन्‍बारी आहिन, तर स्‍य्‍हान्‍दोगदेला सेवा लबारी ओच्‍छे ह्राङलान ज्‍यान पिन्‍सी ल्‍हानान म्‍हिगदेला पापला सय फाबारी खबा हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="46">येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम यरीहो नाम्‍सारी धोखजी। थे नाम्‍सा ख्‍लासी निबा धुइरी ल्‍हानान म्‍हिला हुल थेनीगदेदेन छ्‌याम छ्‌याम खजी। ग्‍यामला कुनीरी तिमैला झा बारतिमै भिबा मी आम्राङ्बा म्‍हि गिक ह्रीसी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="47">नासरतला येशू खबा थेःसी थेसे “दाऊद ग्‍लेला सन्‍तान येशू, ङादा दया लउ!” भिसी क्रिङ्बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="48">ल्‍हानान म्‍हिगदेसे थेदा “कुटिसी चिउ” भिसी बङ्जी। तर झन थेसे “दाऊद ग्‍लेला सन्‍तान येशू, ङादा दया लउ!” भिसी क्रिङ्बान भिजी।</verse>
				<verse number="49">येशू थेन तसी, “थेदा चुरी ङ्‍योइगो!” भिसी सुङ्जी। ओच्‍छे थेनीगदेसे थे मी आम्राङ्बा म्‍हिदा ङ्‌योइसी, “भङ लउ, एदा येशूसे ङ्‍योइबान मुला, योनान रेःसी खउ।” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="50">जमाहेन्‍से थे मी आम्राङ्बा म्‍हि ह्राङला घ भ्‍याङ्‍सी छ्‌योङ्बान येशू मुबा ग्‍लारी खजी।</verse>
				<verse number="51">येशूसे थेदा “ङाइ एला लागिरी तिग लगै भिसी म्‍हन्‍बा मुला?” भिसी ङ्‌योइजी, थे मी आम्राङ्बा म्‍हिसे “गुरु, ङाला मी म्राङ्ना लसी पिन्‍गो” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="52">येशूसे थेदा “एसे विश्‍वास लबासे लमा ए खम्‍बा मुला। दाहेन्‍से ए निउ” भिसी सुङ्जी। येशूसे थेह्रङ् सुङ्मैछ्‌याम थेसे म्राङ्जी ओच्‍छे येशूदेन छ्‌याम भ्रजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">येशूदेन थेला चेलागदे यरूशलेम ङामला जैतून गङला बेथफागेदेन बेथानिया भिबा नाम्‍सारी धोखमा येशूसे ह्राङला चेलागदे न्‍हङला न्‍हीदा पुइजी।</verse>
				<verse number="2">पुइबा धुइरी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनी जजाकी क्‍याथाङला नाम्‍सारी निउ। नाम्‍सारी धोमैछ्‌याम एनीसे दान्‍देधोना खालै आक्रेःबा गधाला कोला गिक स्‍याप्‍ला। थेदा ब्‍लसी चुरी भसी खउ।</verse>
				<verse number="3">थेरी एनीदा खालैसे चु तिग लबा? भिसी ङ्‌योइसम, चु प्रभुदा तोःबा मुला, प्रभुसे योनान दोःसी पिन्‍ना भिउ” भिसी पुइजी।</verse>
				<verse number="4">थेनी निमा ग्‍याम ङामला दिमला ख्राङगारी गधाला कोला च्‍युन्‍सी थान्‍बा स्‍याप्‍जी। थेनीसे थे गधाला कोलादा ब्‍लबारी छ्‌याइमा,</verse>
				<verse number="5">थेरी राप्‍सी चिबा म्‍हिगदेसे “एनीसे थे गधाला कोलादा ब्‍लसी तिग लबारी छ्‌याइबा?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="6">येशूसे सुङ्बा ह्रङ्नोन चेला न्‍हीसे थेरी मुबा म्‍हिगदेदा भिजी, जमाहेन्‍से थे म्‍हिगदेसे गधाला कोला भोर्पुङ्जी।</verse>
				<verse number="7">थे गधाला कोलादा चेला न्‍हीसे येशू मुबा ग्‍लारी भसी ह्राङ ह्राङला घ गधाला कोलाथोरी तीसी पिन्‍जी, ओच्‍छे येशू गधाला कोलाथोरी क्रेःजी।</verse>
				<verse number="8">ल्‍हानान म्‍हिगदेसे ग्‍यामरी ह्राङ ह्राङला घगदे ती‍जी, ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे चा भ्‍लेग्‍याम स्‍याउला भसी ती‍जी।</verse>
				<verse number="9">येशूला लिच्‍छा ङाच्‍छा भ्रबा म्‍हिगदेसे चुह्रङ् भिसी क्रिङ्बारी छ्‌याइजी “परमेश्‍वरदा जयजयकार तगै, परमप्रभुला मिनरी फेप्‍खबासे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्‌गै।</verse>
				<verse number="10">य्‍हाङला आखे म्‍हेमे दाऊद ग्‍लेला खबा चु य्‍हुल्‍सादा परमेश्‍वरसे मोलम पिन्‍गै। ओच्‍छे स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा परमेश्‍वरला जयजयकार तगै।”</verse>
				<verse number="11">यरूशलेमरी धोखमाहेन्‍से येशू परमेश्‍वरला मन्‍दिर न्‍हङरी वाङ्‌जी। ओच्‍छे थेसे परमेश्‍वरला मन्‍दिरला क्‍युर्सीन स्‍हीजी। तर घइबासे लमा येशू ह्राङला च्‍युक न्‍ही चेलागदेदेन छ्‌याम बेथानिया नाम्‍सारी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="12">न्‍हङगरदङसे थेनीगदे बेथानियाग्‍याम यरूशलेमपट्टि फेप्‍बा धुइरी येशूदा फोख्रेन्‍जी।</verse>
				<verse number="13">येशूसे जजाकी क्‍याथाङ अञ्‍जीरला दोङ गिक म्राङ्जी। थेरी अञ्‍जीर मुजी वा भिसी येशूसे स्‍हीबारी फेप्‍जी। तर थे दोङरी भानोन भा जे मुबा। तिग्‍दा भिसम थे धुइरी अञ्‍जीर रोबा धुइ तबा आरेबा।</verse>
				<verse number="14">जमाहेन्‍से येशूसे “दाहेन्‍से एग्‍याम रोबा अञ्‍जीर खाइमै खालैसे थाचगै” भिसी सुङ्जी। चु ताम थेला चेलागदेसे थेःजी।</verse>
				<verse number="15">येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम यरूशलेमरी धोमाहेन्‍से परमेश्‍वरला मन्‍दिर न्‍हङरी चूङ्बादेन ग्‍लुबागदेदा ताप्‍जी। थेसे थेरी चुङ्बा ग्‍लुबा लबा जम्‍मान व्‍यापारीगदेदा ताप्‍जी। ओच्‍छे टाङगा देप्‍बारी चिबागदेला टेबुलदेन ढुकुर चूङ्बारी चिबागदे जम्‍मालान चिबा ग्‍लागदे प्‍लाङ प्‍लिङ लसी भ्‍याङ्‍जी।</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से येशूसे परमेश्‍वरला मन्‍दिरग्‍याम खालैदा तिगै स्‍हे भोर्बारी आपिन्‍नी भबारीएनोन आपिन्‍नी।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे येशूसे जम्‍मान म्‍हिगदेदा लोप्‍बान, “तिग परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ् भिबा आरे? ‘ङाला दिमदा य्‍हुल य्‍हुलला म्‍हिगदेसे प्रार्थना लबा दिम भिसी भिला।’ तर एनीगदेसे मी ङाला दिमदा य्‍होगदे चिबा ग्‍ला स्‍होबा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="18">चु ताम परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदेसे थेःसी येशूदा खाह्रङ् लसी साइबा भिसी दाउ च्‍यासी भ्रबारी छ्‌याइजी। तिग्‍दा भिसम येशूसे लोप्‍बा तामरी जम्‍मान म्‍हिगदे उदेक म्‍हन्‍मुबा। थेतबासेलमा थेनीगदे येशूदेन छ्‌याम लोङ्मुबा।</verse>
				<verse number="19">ङ्‍यसे तमाहेन्‍से येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम यरूशलेम शहरग्‍याम फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="20">न्‍हङगरदङ स्‍य्‍होरी थेनीगदे ङाच्‍छालाग्‍याम्‍से निबान लमा थेनीगदेसे थे अञ्‍जीर दोङ टाहेन्‍सेन खर्बा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="21">येशूसे थे अञ्‍जीर दोङदा केःबा ताम ढन्‍सी पत्रुससे “रब्‍बी, ह्राङसे केःबा थे अञ्‍जीरला दोङ मी सिजीम” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="22">येशूसे ह्राङला चेलागदेदा “परमेश्‍वरथोरी विश्‍वास लउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="23">दोःसी येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चुदे एनीगदेसे सेमरी तिगै शङ्का आलना ह्राङला सेमरी म्‍हन्‍बा ताम पूरा तला भिसी विश्‍वास लसी चु गङदा ‘ए होक निसी समुन्‍द्ररी ताइगो’ भिजी भिसम एनीगदेला लागिरी थेह्रङ्नोन तला।</verse>
				<verse number="24">थेतबासेलमा एनीगदेसे प्रार्थना लमा तिग ह्रीबा मुला, थे ङाइ याङ्जी भिसी विश्‍वास लजी भिसम एनीगदेसे याङ्ला।</verse>
				<verse number="25">तर एनीगदेसे प्रार्थना लबारी छ्‌याइबा धुइरी खालैला बिरोधरी तिगै आज्‍यबा ताम मुसम थेदा माफ लउ। स्‍वर्गरी मुबा एनीगदेला परमेश्‍वर आबासेनोन एनीगदेला पाप माफ लला।</verse>
				<verse number="26">तर एनीगदेसे माफ आलनी भिसम स्‍वर्गरी मुबा एनीगदेला परमेश्‍वर आबासेनोन एनीगदेला पाप माफ आल।</verse>
				<verse number="27">दोःसी येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम यरूशलेम शहररी फेप्‍खजी। मन्‍दिररी भ्रबान लमा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदे, यहूदी गन्‍बागदे ओच्‍छे यहूदी धर्मगुरुगदे येशू मुबा ग्‍लारी खसी,</verse>
				<verse number="28">“ह्राङसे खानङग्‍याम अधिकार याङ्सी चु गे लबा हिन्‍ना? ह्राङदा चु अधिकार खाल्‍से पिन्‍बा हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="29">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी ङ्‌योइजी, “एनीगदेदाएनोन ङाइ ताम गिक ङ्‌योइला। थे तामला जोहाब पिन्‍जी भिसम ङादा चु गेगदे लबारी खाल्‍से अधिकार पिन्‍जी थे एनीगदेदा पाङ्ला।</verse>
				<verse number="30">यूहन्‍नासे पिन्‍बा बप्‍तिस्‍मा परमेश्‍वरग्‍याम मुबा कि म्‍हिग्‍याम मुबा? ङादा पाङ्‍गो।”</verse>
				<verse number="31">जमाहेन्‍से थेनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ताम लसी, “चुदे य्‍हाङसे परमेश्‍वरग्‍याम भिजी भिसम थेसे य्‍हाङदा ‘थेह्रङ् भिसम एनीगदेसे तिग्‍दा यूहन्‍नादा विश्‍वास आलबा?’ भिसी भिला।</verse>
				<verse number="32">तर म्‍हिगदेग्‍याम भिबारीनोन आत।” थेनीगदे म्‍हिला हुल म्राङ्सी लोङ्जी। तिग्‍दा भिसम जम्‍मान म्‍हिगदेसे यूहन्‍नादा अगमवक्ता हिन्‍ना भिसी भिमुला।</verse>
				<verse number="33">थेतबासेलमा थेनीगदेसे “ङन्‍दा था आरे” भिसी येशूदा जोहाब पिन्‍जी। येशूसे थेनीगदेदा “थेह्रङ् भिसम ङाइएनोन चु गेगदे खाल्‍ला अधिकारग्‍याम लबा हिन्‍ना, थे एनीगदेदा आपाङ्” भिसी सुङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">येशूसे थेनीगदेदा उखानग्‍याम चुह्रङ् भिसी सुङ्बारी छ्‌याइजी, “म्‍हि गिकसे वारीरी अङगुर सूसी क्‍युर्सीन पर्खाल लजी। ओच्‍छे अङगुर म्‍हर्बारी कोल स्‍होसी अङगुर वारी ख्रुङ्बारी नोबा छाप्रो गिक स्‍होजी। जमाहेन्‍से अधियाँरी पिन्‍सी थे अर्गु य्‍हुल्‍सारी निजी।</verse>
				<verse number="2">अङगुर मिन्‍बा धुइ तमाहेन्‍से थे फ्‍युक्‍पो म्‍हिसे ह्राङला भो किन्‍बाला लागिरी अधियाँ लबागदे मुबा ग्‍लारी ह्राङला नोकरगदेदा पुइजी।</verse>
				<verse number="3">तर थे अधियाँ लबागदेसे थेदा चुङ्सी तोबा ग्‍याङ्‍बा लसी तिगै आपिन्‍ना पुइजी।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे थेसे स्‍य्‍हान्‍दो नोकरदा पुइजी, तर थेनीगदेसे थेला थोबोरी तोसी बेइज्‍जत लसी पुइजी।</verse>
				<verse number="5">थेसे अझ स्‍य्‍हान्‍दो नोकरदा पुइजी। थेनीगदेसे थेदाएनोन साइजी। चुह्रङ् लसी थेनीगदेसे कोइदा साइबा कोइदा तोबा लजी।</verse>
				<verse number="6">“दाहेन्‍से थेदेन छ्‌याम थेसे सेमहेन्‍सेन माया लबा झा गिक जे बाँकी मुबा। जम्‍मादान पुइसी जिन्‍माहेन्‍से ‘थेनीगदेसे ङाला झादा मी मान लला तला’ भिसी थेसे ह्राङला झादा थेनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइजी।</verse>
				<verse number="7">तर अधियाँ लबागदेसे ‘चु मी य्‍हाङला धनीला झा हिन्‍ना, य्‍हाङसे थेदा साइगे। जमाहेन्‍से थेला सम्‍पत्ति य्‍हाङलान तला’ भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ताम लजी।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे थेनीगदेसे थेदा चुङ्सी साइसी थेदा वारीग्‍याम पाखारी भ्‍याङ्‍जी।</verse>
				<verse number="9">“दाहेन्‍से थे अङगुर वारीला धनीसे तिग लला? थे खसी अधियाँ लबा म्‍हिगदेदा साइला ओच्‍छे थे अङगुरला वारी स्‍य्‍हान्‍दोगदेदा स्‍होबारी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">एनीगदेसे परमेश्‍वरला बचन खाइमै पढब लबा आरे? ‘जुन युङबादा दिम स्‍होबा कर्मीगदेसे गे आखेल भिसी भ्‍याङ्‍बा मुबा, थेनोन युङबा दिमला सुर युङबा दोजी।</verse>
				<verse number="11">चु परमप्रभुग्‍याम तबासे लमा य्‍हाङला लागिरी उदेकला ताम हिन्‍ना’ भिसी भ्रिबा मुला।”</verse>
				<verse number="12">येशूसे सुङ्बा ताम य्‍हाङला बिरोधरी चीम भिसी यहूदी धर्मगुरुगदेसे था याङ्सी थेनीगदेसे येशूदा चुङ्बारी म्‍हाइजी। तिग्‍दा भिसम चु उखान येशूसे थेनीगदेलान बिरोधरी सुङ्बा हिन्‍ना भिबा ताम थेनीगदेदा था मुबा। तर म्‍हिला हुलसे लमा थेनीगदे लोङ्सी येशूदा चुङ्बारी आखम्‍नी। थेतबासेलमा थेनीगदेसे येशूदा ख्‍लासी निजी।</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से तामनोन तामरी येशूदा फसब लइ भिसी यहूदी धर्मगुरुगदेसे फरिसीदेन हेरोदीगदेला कोइ कोइ म्‍हिगदेदा येशू मुबा ग्‍लारी पुइजी।</verse>
				<verse number="14">थेनीगदे येशू मुबा ग्‍लारी खसी, “गुरु, ह्राङ सत्‍यला म्‍हि हिन्‍ना, ओच्‍छे खालैदा वास्‍ता आलमुला भिसी ङन्‍दा था मुला। तिग्‍दा भिसम ह्राङसे म्‍हिला ली च्‍यासी गे आलमुला। तर परमेश्‍वरला ग्‍याम ज्‍यना लसी लोप्‍मुला। थेतबासेलमा ङन्‍से रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरदा तिरो फाबा ठीक हिन्‍ना कि आहिन? सुङ्‍गो।</verse>
				<verse number="15">ङन्‍से तिरो फागो कि थाफागो?” भिसी ङ्‌योइमा, येशूसे थेनीगदेला कप्‍टी सेम था याङ्सी, “तिग्‍दा एनीगदेसे ङादा फसब लबारी म्‍हाइबा? खाइ डबल गिक भउ च्‍यागे” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="16">थेनीगदेसे येशूदा डबल गिक पिन्‍जी, ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा “चु डबलरी मुबा छापदेन मिन खाल्‍ला हिन्‍ना?” भिसी सुङ्मा, थेनीगदेसे “रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरला” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “थेह्रङ् भिसम रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरला जति रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरदा पिन्‍गो ओच्‍छे परमेश्‍वरला जति परमेश्‍वरदा पिन्‍गो” भिसी सुङ्जी। चुह्रङ्बा ताम थेःसी थेनीगदे उदेक तजी।</verse>
				<verse number="18">सिबा म्‍हि दोःसी आसो भिसी विश्‍वास लबा सदुकीगदे येशू मुबा ग्‍लारी खसी चुह्रङ् भिसी ङ्‌योइजी,</verse>
				<verse number="19">“गुरु, मोशासे य्‍हाङदा पिन्‍बा ठिम अन्‍छार खालैला ज्‍योज्‍योसे ब्‍याह लसी कोलागदे आतनान सिजी भिसम ज्‍योज्‍यो‍ला लागिरी कोलागदे तगै भिसी आलेसे चाङदा ब्‍याह लतोःला भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="20">म्‍हि गिकला ज्‍योज्‍यो आले निस मुबा। थेबासे ब्‍याह लजी तर कोलागदे आतनान थे सिजी।</verse>
				<verse number="21">ओच्‍छे पाराङसे चाङदा ब्‍याह लजी थेएनोन कोलागदे आतनान सिजी, साँजीएनोन थेह्रङ् तसीन सिजी।</verse>
				<verse number="22">चुह्रङ् लसी जम्‍मासेन पालोन पालो चाङदा ब्‍याह लजी। ओच्‍छे कोलागदे आतनान थेनीगदे सिजी। ओच्‍छे थे म्रिङम्‍हेमेएनोन सिजी।</verse>
				<verse number="23">थेतबासेलमा ङन्‍दा सुङ्‍गो, सिबाग्‍याम सोना लजी भिसम थे म्रिङम्‍हेमे खजिबाला म्रिङ तला? तिग्‍दा भिसम थेनीगदे जम्‍मासेन थे म्रिङम्‍हेमेदेन छ्‌याम ब्‍याह लबा मुला।”</verse>
				<verse number="24">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदे अन्‍दोलरीन चीम, तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे परमेश्‍वरला बचनदेन परमेश्‍वरला शक्तिला बारेरी घोबान आरेम।</verse>
				<verse number="25">तिग्‍दा भिसम सिबाग्‍याम सोना लबा धुइरी न्‍ह ब्‍याह लला न्‍ह ब्‍याह तला। तर थेनीगदे स्‍वर्गरी मुबा स्‍वर्गदूतगदे ह्रङ्‌बान तला।</verse>
				<verse number="26">सिबाग्‍याम सोना लबाला बारेरी अझ भिगे भिसम परमेश्‍वरसे मोशादा लुङ्बा मेला झाङग्‍याम ‘ङा अब्राहाम, इसहाकदेन याकूबला परमेश्‍वर हिन्‍ना’ भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="27">परमेश्‍वर मी सिबागदेला परमेश्‍वर आहिन, तर सोबागदेला परमेश्‍वर हिन्‍ना। थेतबासेलमा एनीगदेसे घोबा जम्‍मान ताम गल्‍ती मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="28">येशूसे म्‍हिगदेदा ज्‍यना लसी जोहाब पिन्‍बा म्राङ्सी यहूदी धर्मगुरुगदे न्‍हङला गिकसे, “गुरु, परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी जम्‍मान भन्‍दा मुल ताम चा खजिबा हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="29">येशूसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “‘इस्राएलीगदे च्‍यागो, जम्‍मान भन्‍दा मुल ताम चा परमप्रभु य्‍हाङला परमेश्‍वर गिक जे प्रभु हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="30">एसे ह्राङला परमप्रभु परमेश्‍वरदा सेमहेन्‍से, जम्‍मान प्राणसे, जम्‍मान बुद्धिसे, जम्‍मान शक्तिसे माया लउ।’</verse>
				<verse number="31">ओच्‍छे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अर्गु मुल ताम चा ‘एसे ह्राङला खिम्‍जेमदा ह्राङदा ह्रङ्नोन माया लउ।’ परमेश्‍वरसे कुल्‍बा मुल ताम चु भन्‍दा अर्गु आरे।”</verse>
				<verse number="32">चु ताम थेःसी यहूदी धर्मगुरुसे येशूदा “गुरु, ह्राङसे सुङ्बा ताम ठीक हिन्‍ना। परमेश्‍वर गिक जे मुला, ओच्‍छे परमेश्‍वर बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालै आरे।</verse>
				<verse number="33">ओच्‍छे परमेश्‍वरदान सेमहेन्‍सेन, जम्‍मान प्राणसे, जम्‍मान बुद्धिसे, जम्‍मान शक्तिसे माया लबा, ओच्‍छे ह्राङदा ह्रङ्नोन ह्राङला खिम्‍जेमदाएनोन माया लबा चा मेरी ख्राङ्‌सी पिन्‍बा जम्‍मान बलिदेन बलिदानगदे भन्‍दा मुल ताम हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="34">थेसे होशियार तसी जोहाब पिन्‍बा म्राङ्सी येशूसे थेदा “ए परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साग्‍याम थारेङ आरे” भिसी सुङ्जी। जमाकुनुहेन्‍से खालैसे येशूदा तिगै ताम ङ्‌योइबारी आँट आलनी।</verse>
				<verse number="35">येशूसे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी लोप्‍बान लबा धुइरी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “यहूदी धर्मगुरुगदेसे तिग्‍दा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टदा दाऊद ग्‍लेला सन्‍तान भिसी भिबा?</verse>
				<verse number="36">तिग्‍दा भिसम दाऊदसेन परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम चुह्रङ् भिबा मुबा, ‘परमप्रभुसे ङाला प्रभुदा ङाइ एला शत्रुगदेदा एला काङ धिरी आथान्‍तेधोना ए ङाला दाहिनेपट्टि चिउ’ भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="37">“दाऊद ह्राङसेन मी ख्रीष्‍टदा ‘प्रभु’ भिमाहेन्‍से खाह्रङ् लसी ख्रीष्‍ट दाऊद ग्‍लेला सन्‍तान तला?” ओच्‍छे येशूसे लोप्‍बा ताम म्‍हिगदेसे सेम लसी ङ्‌यान्‍जी।</verse>
				<verse number="38">येशूसे लोप्‍बान लबा धुइरी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “यहूदी धर्मगुरुगदे म्राङ्सी होशियार तउ। तिग्‍दा भिसम थेनीगदे ज्‍यबा ज्‍यबा क्‍वान क्‍वान्‍सी कोर्बारी निबादेन बजाररी निबा धुइरी म्‍हिगदेसे मान लगै भिसी म्‍हन्‍मुला।</verse>
				<verse number="39">ओच्‍छे यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरीदेन भोज लबा ग्‍लारीनोन मुल ठि म्‍हाइमुला।</verse>
				<verse number="40">थेह्रङ् लसीन थेनीगदेसे ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमेगदेला दिमनाम ब्‍यन्‍मुला। ओच्‍छे म्‍हिगदेदा उन्‍बाला लागिरी ह्रेङ्बा ह्रेङ्बा प्रार्थना लमुला थेह्रङ्बा म्‍हिगदेसे झन ल्‍हानान सजाय याङ्ला।”</verse>
				<verse number="41">येशू परमेश्‍वरला मन्‍दिररी भेटी युबा ग्‍लाला ङाच्‍छापट्टि धन्‍छ्‌यासी म्‍हिगदेसे भेटी युबा बाकसरी भेटी युबान लबा स्‍हीबान मुबा। थेरी फ्‍युक्‍पो म्‍हिगदेसे ल्‍हानान टाङगा युजी।</verse>
				<verse number="42">ओच्‍छे ह्रेम्‍बो सिबा प्राङबो म्रिङम्‍हेमे गिक खसी साङबोला सिगा गिकला डबल न्‍ही युजी।</verse>
				<verse number="43">जमाहेन्‍से येशूसे चेलागदेदा ह्राङ मुबा ग्‍लारी ङ्‌योइसी, “च्‍यागो, ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो। भेटी युबा बाकसरी चु ह्रेम्‍बो सिबा प्राङबो म्रिङम्‍हेमेसे स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे भन्‍दा ल्‍हाना भेटी युबा मुला।</verse>
				<verse number="44">तिग्‍दा भिसम स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे ह्राङदेन छ्‌याम मुबा ल्‍हानान सम्‍पत्तिग्‍याम युजी। तर चु म्रिङम्‍हेमे प्राङबो तसीनोन ह्राङदेन छ्‌याम मुबा जति जम्‍मान युबा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">येशू परमेश्‍वरला मन्‍दिरग्‍याम थोन्‍सी फेप्‍बान लबा धुइरी चेलागदे न्‍हङला गिकसे “गुरु स्‍हीगो, चुरी गाते घ्रेन घ्रेन युङबासे स्‍होबा गाते जेबा दिमगदे” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="2">येशूसे थेदा “चु घ्रेन दिमगदेला युङबा गिकनोन बाँकी आचिना जम्‍मान फुप्‍ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="3">येशू परमेश्‍वरला मन्‍दिरला क्‍याम्‍सङपट्टिला जैतून गङरी धन्‍छ्‌याबा धुइरी पत्रुस, याकूब, यूहन्‍नादेन अन्‍द्रियास येशू मुबा ग्‍लारी खसी चुह्रङ् भिसी सुटुक्‍क ङ्‌योइजी,</verse>
				<verse number="4">“ह्राङसे सुङ्बा चु तामगदे खाइमा तला? ओच्‍छे चु तामगदे तबा धुइरी खाह्रङ्बा चिनु म्राङ्ला? ङन्‍दा सुङ्‍गो।”</verse>
				<verse number="5">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदे होशियार तउ। खालैसे एनीगदेदा झुक्‍याब थालगै।</verse>
				<verse number="6">तिग्‍दा भिसम ल्‍हानान म्‍हिगदे ङाला मिन किन्‍सी ‘ङानोन थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना’ भिसी खला। ओच्‍छे ल्‍हानान म्‍हिदा झुक्‍याब लला।</verse>
				<verse number="7">एनीगदेसे लडाइदेन लडाइला हल्‍लागदे थेःला। तसैनोन एनीगदे थालोङ्‍गो, तिग्‍दा भिसम चु तनोन तोःबा हिन्‍ना। तर थेनोन धुइरी चा चु जम्‍बुलिङ नाश आत।</verse>
				<verse number="8">तिग्‍दा भिसम म्‍हि य्‍हुलला बिरोधरी म्‍हि य्‍हुलनोन ओच्‍छे य्‍हुल्‍साला बिरोधरी य्‍हुल्‍सा रेःला। खानङदमान सङगुल निला ओच्‍छे अनिकाल तला। चु चा कोला न्‍हसेला म्रिङम्‍हेमेदा कोला न्‍हबा धुइरी स्‍हु खबारी छ्‌याइबा दुख ह्रङ्‌बान दुख तबारी छ्‌याइबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">“तर थे धुइरी एनीगदे होशियार तउ। तिग्‍दा भिसम म्‍हिगदेसे एनीगदेदा अदालतरी ओच्‍छे यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी भोर्सी तोबा ग्‍याङ्‍बा लला। ओच्‍छे थेनीगदेसे एनीगदेदा ङादा विश्‍वास लबा ताम उन्‍बाला लागिरी अञ्‍चलाधीशदेन ग्‍लेला ङाच्‍छापट्टि राप्‍पुङ्ला।</verse>
				<verse number="10">थे भन्‍दा ङाच्‍छा जम्‍मान य्‍हुलदा थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लतोःबा मुला।</verse>
				<verse number="11">म्‍हिगदेसे एनीगदेदा चुङ्सी भोर्सी मुद्दा युबा धुइरी एनीगदेसे तिग पाङ्तोःला भिसी धन्‍दा सुर्दा थालउ। तर थे धुइरी परमेश्‍वरसे तिग पाङ्‍गो भिबा चीम थेनोन पाङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम थे धुइरी पाङ्बा एनीगदेसे आहिन तर परमेश्‍वरला आत्‍मासे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">“ह्राङलान ज्‍योज्‍यो आलेसे ह्राङलान ज्‍योज्‍यो आलेदा साइपुङ्ला। थेह्रङ् लसीन आबासे कोलागदेदा साइपुङ्ला ओच्‍छे कोलागदेसे आबा आमादा बिरोधरी लसी साइपुङ्ला।</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे ङादा विश्‍वास लबासे लमा एनीगदेदा जम्‍मान म्‍हिगदेसे हेला लला। तर जुन म्‍हिसे जस्‍तोन दुख तसैनोन ह्राङ आसितेधोना ङादा विश्‍वास लबा आख्‍ला थेसे थार्बा याङ्ला।</verse>
				<verse number="14">“परमेश्‍वरला मन्‍दिरला चोखो ग्‍लारी नइबा खबा स्‍हे म्राङ्ला।” चुला अर्थ चा पढब लबा म्‍हिसे घोगै। “थे धुइरी यहूदिया अञ्‍चलरी मुबा म्‍हिगदे गङरीक्‍यार यार्गै।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे तलाथोरी मुबा म्‍हिगदे ह्राङला सामान किन्‍बारी मार फाप्‍सी दिम न्‍हङरी थावाङ्‍गो।</verse>
				<verse number="16">बु वारीरी मुबागदे ह्राङला घ किन्‍बारी दोःसी दिमरी थानिउ।</verse>
				<verse number="17">थे धुइरी जिउ न्‍हीला म्रिङम्‍हेमेदेन कोलादा ङ्‍हे ख्‍वाबा आमागदेदा झन गाते ल्‍हानान दुख तला!</verse>
				<verse number="18">चु ताम खङ्‍बा लारी आतगै भिसी प्रार्थना लउ।</verse>
				<verse number="19">तिग्‍दा भिसम थे धुइरी तबा घ्रेन दुख परमेश्‍वरसे चु जम्‍बुलिङ स्‍होमाहेन्‍से दान्‍देधोना तबा आरे ओच्‍छे लिच्‍छाएनोन खाइमै तसेला आरे।</verse>
				<verse number="20">चुदे परमेश्‍वरसे थे धुइ तुन्‍ना आलबा हिन्‍सम खालै म्‍हिसेन थार्बा आयाङ्सेला मुबा। तर ह्राङसे धम्‍बा म्‍हिगदेला लागिरी परमेश्‍वरसे थे धुइ तुन्‍ना लबा मुला।</verse>
				<verse number="21">“थे धुइरी खालैसे एनीगदेदा ‘च्‍यागो, थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट चुरी मुला,’ अथवा ‘थेरी मुला,’ भिजी भिसम एनीगदेसे थेनीगदेला ताम पत्‍याब थाचउ।</verse>
				<verse number="22">तिग्‍दा भिसम फट्टा ख्रीष्‍टगदेदेन फट्टा अगमवक्तागदे थोन्‍ना। ओच्‍छे थेनीगदेसे खम्‍तेधोना परमेश्‍वरसे धम्‍बा म्‍हिगदेदा झुक्‍याब लबाला लागिरी उदेकला चिनुगदेदेन उदेकला गेगदे लसी उन्‍ना।</verse>
				<verse number="23">तर एनीगदे चा होशियार लसी चिउ। ङाइ एनीगदेदा जम्‍मान ताम ङाच्‍छाहेन्‍सेन पाङ्सी पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="24">“थे दुखला धुइ जिन्‍माहेन्‍से धिनीसे य्‍हाल पिन्‍बा ख्‍लाला ओच्‍छे लनीला य्‍हाल म्‍हाला।</verse>
				<verse number="25">जमाहेन्‍से मुला शक्तिगदे याङयोङ तसी सुक्र सार जम्‍मान ताइला।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा घ्रेन शक्तिदेन य्‍हाल य्‍हालरी खसुरी खबान लबा म्राङ्ला।</verse>
				<verse number="27">ओच्‍छे थेसे स्‍वर्गदूतगदेदा जम्‍बुलिङदेन मुला जम्‍मान ग्‍लारी पुइला। जमाहेन्‍से थे स्‍वर्गदूतगदेसे परमेश्‍वरसे धम्‍बा जम्‍मान म्‍हिगदेदा ग्‍ला गिकरी पोप लला।”</verse>
				<verse number="28">येशूसे थेनीगदेदा दोःसी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे अञ्‍जीरला दोङदा च्‍यासी थेग्‍याम तिगै ताम लोप्‍गो। थेला हाँगागदेरी भा भुमैछ्‌याम छेप्‍बा छबा ला वाङ्‌जी भिसी एनीगदेसे था याङ्मुला।</verse>
				<verse number="29">थेह्रङ् लसीन ङाइ पाङ्बा तामगदे तबा म्राङ्माहेन्‍से परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि खबा धिन खसी जिन्‍जी भिबा ताम एनीगदेसे था याङ्‍गो।</verse>
				<verse number="30">च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चु जम्‍मान ताम पूरा आततेधोना दान्‍देला म्‍हिगदे आसि।</verse>
				<verse number="31">मुदेन जम्‍बुलिङ म्‍हासी निसैनोन ङाला बचन खाइमै आम्‍हा।</verse>
				<verse number="32">“थे दुखला धिनदेन धुइ खाइमा खला भिसी स्‍वर्गदूतदाएनोन था आरे ओच्‍छे ङा परमेश्‍वरला झादाएनोन था आरे। थे ताम परमेश्‍वर आबादा जे था मुला।</verse>
				<verse number="33">थेतबासेलमा एनीगदे होशियार तसी छोर्सी चिउ। ओच्‍छे प्रार्थना लउ, तिग्‍दा भिसम थे धुइ खाइमा खला भिसी एनीगदेदा था आरे।</verse>
				<verse number="34">“चु ताम चा मालिकसे ह्राङला दिम च्‍याबा म्‍हिदा क्‍यारमार ज्‍यना लसी च्‍यागो, ओच्‍छे नोकरगदेदाएनोन ह्राङ ह्राङला गे ज्‍यना लसी लउ भिसी कुल्‍सी ह्राङ चा विदेशरी निबा ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="35">थेतबासेलमा एनीगदे छोर्सी चिउ, तिग्‍दा भिसम मालिक खाइमा खला भिसी एनीगदेदा था आरे। थे ङ्‍यसे खखम्‍ला, म्‍हुन गुङरी खखम्‍ला, नागा क्राबा धुइरी खखम्‍ला, स्‍य्‍होरीनोन खखम्‍ला खजिबै धुइरीनोन थे खखम्‍ला।</verse>
				<verse number="36">तर एनीगदेदा था आपिन्‍ना तिक्‍खुरीन खमा एनीगदेदा म्‍हेर्सी चिबा स्‍याप्‍ला।</verse>
				<verse number="37">थेतबासेलमा एनीगदे छोर्सी चिउ, ङाइ एनीगदेदा पाङ्बा चु ताम जम्‍मादान पाङ्बा मुला।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="14">
				<verse number="1">मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाङदेन खमीर आयुना गेङ चसी धङ्बा चाडला न्‍हीरे ङाच्‍छाकुनु परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदेसे येशूदा चुङ्सी साइबारी दाउ च्‍यासी भ्रमुबा।</verse>
				<verse number="2">तिग्‍दा भिसम “य्‍हाङला चाडला धुइरी चा चुङ्बारी आत। चाडला धुइरी चुङ्‌जी भिसम म्‍हिगदेसे हुल दङगा लला” भिसी थेनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ताम लजी।</verse>
				<verse number="3">येशू बेथानिया भिबा नाम्‍साला कोरे खबा सिमोनला दिमरी सोल छ्‌योइबान लबा धुइरी म्रिङम्‍हेमे गिकसे सिङ्‍गमरमरला ताङरी ल्‍हानान महँगो खाल्‍ला अत्तर भसी खजी। थे अत्तर जटामसी भिबा दोङला टाग्‍याम स्‍होबा मुबा। थेसे थे ताङनोन थिसी येशूला थोबोरी युजी।</verse>
				<verse number="4">थेसे चुह्रङ् लबा म्राङ्सी स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे नाआखम्‍ना “चुदे महँगो अत्तर ओह्रङ्नोन तिग्‍दा खेरो भ्‍याङ्‍बा” भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ताम लजी।</verse>
				<verse number="5">बरु चु चूङ्सी खबा टाङगा प्राङबोगदेदा पिन्‍सै तसेला। चु चूङ्सम ग्‍यार्जा सोम म्‍हुइला डबल खसेला मुबा” चुह्रङ् लसी थे म्रिङम्‍हेमेदा थेनीगदेसे बङ्जी।</verse>
				<verse number="6">तर येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “थालउ, एनीगदेसे तिग्‍दा चुदा कचकच लबा? चुसे मी ङाला लागिरी ज्‍यबा गे लबा मुला।</verse>
				<verse number="7">च्‍यागो, प्राङबोगदे मी सदन एनीगदेदेन छ्‌याम तला। ओच्‍छे एनीगदेसे थेनीगदेदा खजिबै धुइरी ह्रो लखम्‍ला। तर ङा मी सदन एनीगदेदेन छ्‌याम आत।</verse>
				<verse number="8">चु म्रिङम्‍हेमेसे जे लखम्‍जी, थेनोन थेसे लजी। ङाला ल्‍हुइ धुर्सारी थान्‍बाला लागिरी चुसे अत्तर फोर्सी ङाच्‍छान ठीक लबा मुला।</verse>
				<verse number="9">च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, जम्‍बुलिङला जुन जुन ग्‍लारी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लला, थे, थे ग्‍लारी चु म्रिङम्‍हेमेसे लबा गे ढन्‍बाला लागिरी थेला ताम लला।”</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से येशूला च्‍युक न्‍ही चेलागदे न्‍हङला यहूदा इस्‍करियोत भिबा चेला गिक परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी निसी येशूदा चुङ्सी पिन्‍ना भिसी सल्‍लाह लजी।</verse>
				<verse number="11">चु ताम थेःसी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदे ल्‍हानान ताङ्सी यहूदा इस्‍करियोतदा टाङगा पिन्‍ना भिसी कबुल लजी। थे धुइहेन्‍से थेसे येशूदा चुङ्सी पिन्‍बाला लागिरी दाउ च्‍यासी भ्रजी।</verse>
				<verse number="12">खमीर आयुना गेङ चसी धङ्बा चाडला शुरुला धिनकुनु यहूदीगदेसे ग्‍यु बोगो फुल्‍तोःमुबा। येशूला चेलागदेसे येशूदा “ह्राङला लागिरी ङन्‍से मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडला भोज खानङ ठीक लउ?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="13">येशूसे ह्राङला चेला न्‍हीदा “एनीगदे शहररी निउ, एनीगदेसे थेरी दर्बुङरी क्‍युइ पुइसी निबा म्‍हि गिकदा स्‍याप्‍ला। थेनोन म्‍हिला लिच्‍छा लिच्‍छा निउ।</verse>
				<verse number="14">ओच्‍छे थे म्‍हि जुन दिमरी वाङ्ला, थेनोन दिमला धनीदा ‘ङाइ ङाला चेलागदेदेन छ्‌याम चिसी मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडला भोज चबा कोठा खानङ मुला?’ भिसी गुरुसे ङ्‌योइबा मुला भिउ।</verse>
				<verse number="15">एनीगदेदा थेसे ङाच्‍छान जेना लसी थान्‍बा तलाथोला घ्रेन कोठा उन्‍सी पिन्‍ना। एनीगदेसे थेरीन य्‍हाङला लागिरी भोज ठीक लउ” भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से चेलागदे शहररी निबान लबा धुइरी येशूसे सुङ्बा ह्रङ्नोन स्‍याप्‍जी। ओच्‍छे थेनीगदेसे थेरीन मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडला भोज ठीक लजी।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे ङ्‍यसे तमाहेन्‍से येशू ह्राङला च्‍युक न्‍ही चेलागदेदेन छ्‌याम फेप्‍खजी।</verse>
				<verse number="18">भोज सोल्‍बान लबा धुइरी येशूसे ह्राङला चेलागदेदा “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदे न्‍हङला ङादेन छ्‌यामनोन चबा गिकसे ङादा म्‍हिगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="19">चु ताम थेःमाहेन्‍से चेलागदेदा दुख ङ्‍हम्‍सी, “थे म्‍हि ङानोन हिन्‍ना?” भिसी पालो पालो लसी येशूदा ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="20">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदे च्‍युक न्‍ही न्‍हङला गिकसे खार्बारी ङादेन छ्‌यामनोन गेङ तुइसी चबान मुला।</verse>
				<verse number="21">परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा ह्रङ्नोन परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि मी सिनोन तोःला। तर जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा चुङ्सी म्‍हिला यारी जिम्‍मा पिन्‍ना, थेसे परमेश्‍वरग्‍याम खाह्रङ्बा लोङ्‌बा खबा सजाय याङ्ला। बरु थे मी न्‍हनोन आन्‍हबा हिन्‍सम ज्‍यबा तसेला मुबा” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="22">थेनीगदेसे चबान लबा धुइरी येशूसे यारी गेङ किन्‍सी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍बान प्रार्थना लजी। ओच्‍छे गेङ क्‍युइसी चेलागदेदा पिन्‍बान, “ना! चु ङाला ल्‍हुइ हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="23">जमाहेन्‍से येशूसे खोरेरी मुबा अङगुरला निङगु थोसी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍सी चेलागदेदा पिन्‍जी। ओच्‍छे थेनीगदेसे थे खोरेग्‍याम थुङ्‌जी।</verse>
				<verse number="24">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “चु ल्‍हानान म्‍हिगदेला लागिरी बगब तबा ङाला का हिन्‍ना। ङाला कानोन परमेश्‍वरसे म्‍हिगदेदा लबा छार कबुल हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="25">‘च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी अङगुरला छार निङगु थुङ्बा धुइ आखतेधोना ङाइ चु अङगुरला निङगु आथुङ्’ भिसी सुङ्जी।”</verse>
				<verse number="26">ओच्‍छे थेनीगदे परमेश्‍वरदा धन्‍यवादला व्‍हाइ गिक गोसी जैतून भिबा गङरीक्‍यार भ्रजी।</verse>
				<verse number="27">येशूसे ह्राङला चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदे जम्‍मासेन ङादा ख्‍लासी यार्ला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला बचनरी ‘ङाइ गोठालोदा साइला ओच्‍छे ग्‍युगदे ससा बङबङ तसी यार्ला’ भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="28">तर ङादा सिबाग्‍याम सोना लमाहेन्‍से एनीगदे भन्‍दा ङाच्‍छा ङा गालीलरी निला।”</verse>
				<verse number="29">येशूसे चुह्रङ् सुङ्मैछ्‌याम पत्रुससे येशूदा “जम्‍मासेन ह्राङदा ख्‍लासी यार्सैनोन ङाइ ह्राङदा खाइमै आख्‍ला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="30">येशूसे पत्रुसदा “च्‍यागो, एसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, न्‍हङगर स्‍य्‍होरी न्‍हीरेम नागा क्राबा भन्‍दा ङाच्‍छा एसे सोमरेमधोना ङा येशूदेन छ्‌याम भ्रबा म्‍हि हिन्‍नोन आहिन भिसी भिला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="31">तर पत्रुससे, “आहिन, ङा ह्राङदेन छ्‌याम सितोःसैनोन ङाइ ह्राङदा आख्‍ला” भिसी भिजी। ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो चेलागदेसेनोन थेह्रङ्नोन भिजी।</verse>
				<verse number="32">जमाहेन्‍से थेनीगदे गेत‍समनी भिबा ग्‍लारी फेप्‍जी। ओच्‍छे येशूसे ह्राङला चेलागदेदा “ङाइ प्रार्थना लतेधोना एनीगदे चुरीन चिउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="33">येशूसे पत्रुस, याकूबदेन यूहन्‍नादा ह्राङदेन छ्‌याम भोर्जी। ओच्‍छे येशूला सेम भोल्‍सी ल्‍हानान दुख तबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="34">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा “ङाला सेम क्रोसी ङा सिबा तेबान तबा मुला। थेतबासेलमा एनीगदे चुरीन ङा ह्रङ् लसी छोर्सी चिउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="35">जमाहेन्‍से येशू जजाकी क्‍याथाङ फेप्‍सी सरी ख्‍लुप तसी, “ङाथोरी खबारी छ्‌याइबा चु दुख तसम ङाइ नाआतोःगै” भिसी प्रार्थना लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="36">येशूसे चुह्रङ् भिसी प्रार्थना लजी, “आबा, ह्राङसे लआखम्‍बा ताम तिगै आरे, थेतबासेलमा तसम ङादा चु दुखग्‍याम फेसी पिन्‍गो। तर ङाइ म्‍हन्‍बा अन्‍छार आहिन, ह्राङसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार तगै।”</verse>
				<verse number="37">जमाहेन्‍से येशू ह्राङला चेला सोम मुबा ग्‍लारी दोःसी फेप्‍खमा थेनीगदे म्‍हेर्सी चिबा स्‍याप्‍जी। येशूसे पत्रुसदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “सिमोन, तिग ए म्‍हेर्सी चिबा? ए घण्‍टा गिक सुत्तै छोर्सी चिआखम्‍नी?</verse>
				<verse number="38">दाहेन्‍से एनीगदे पापरी फसब आतबाला लागिरी छोर्सी प्रार्थना लसी चिउ। च्‍यागो, एनीगदेला आत्‍मा मी तयार मुला, तर ल्‍हुइ चा कमजोर मुला।”</verse>
				<verse number="39">येशू दोःसी तिरेम थे ग्‍लारी फेप्‍सी ङाच्‍छाला ह्रङ् लसीन प्रार्थना लजी।</verse>
				<verse number="40">ओच्‍छे चेलागदे मुबा ग्‍लारी दोःसी फेप्‍खमा चेलागदे म्‍हेर्सी चिबा स्‍याप्‍जी। म्‍हेर्बा खबासे लमा थेनीगदेसे मीनोन ठोङ्आखम्‍नी, ओच्‍छे तिग भितोःबा थे थेनीगदेदा था आतनी।</verse>
				<verse number="41">येशू सोमरेमला पालोरी फेप्‍खसी चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “अझन एनीगदे म्‍हेर्सी ब्‍लप्‍बा न्‍हबान मुला? दाहेन्‍से म्‍हेर्बा धुइ निजी। च्‍यागो, परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा चुङ्सी पापीगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍बा धुइ तसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="42">रेःगो, निइ! च्‍यागो, ङादा स्‍य्‍हान्‍दोला यारी जिम्‍मा पिन्‍बा म्‍हि खसी जिन्‍बा मुला।”</verse>
				<verse number="43">येशूसे चु ताम सुङ्मैछ्‌याम च्‍युक न्‍ही चेलागदे न्‍हङला यहूदा भिबा चेलादेन छ्‌याम कडीदेन तरवार थोबा म्‍हिला हुल धोखजी। थेनीगदेदा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदे ओच्‍छे यहूदी गन्‍बागदेसे पुइखबा मुबा।</verse>
				<verse number="44">येशूदा चुङ्बारी खबा म्‍हिगदेदा यहूदासे “जुन म्‍हिदा ङाइ च्‍योक लला, थेनोन येशू हिन्‍ना, थेदा चुङ्सी क्‍युर लसी भोर्गो” भिसी पाङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="45">ओच्‍छे यहूदा येशू मुबा ग्‍लारी सरासर निसी, “गुरु” भिसी येशूदा च्‍योक लजी।</verse>
				<verse number="46">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा चुङ्सी खीसी भोर्जी।</verse>
				<verse number="47">तर थेरी राप्‍सी चिबा गिकसे तरवार तेःसी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिला नोकरला नाब्‍यङ च्‍वाट्टन थाजी।</verse>
				<verse number="48">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदे तिग्‍दा य्‍होदा चुङ्बारी खबा ह्रङ् लसी कडी तरवार थोसी खबा?</verse>
				<verse number="49">खाइ, ङाइ एनीगदेला गुङरी म्‍हिगदेदा धिन धिननोन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी लोप्‍सी चिबा धुइरी एनीगदेसे ङादा आचुङ्नी। तर परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा अन्‍छार पूरा तगै भिसीन चुह्रङ् तबा हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="50">जमाहेन्‍से चेलागदे जम्‍मासेन येशूदा ख्‍लासी यार्जी।</verse>
				<verse number="51">तर सुतिला क्‍वान क्‍वान्‍बा भ्‍योन गिक येशूला लिच्‍छा लिच्‍छा भ्रबान मुबा। थेनीगदेसे थेदाएनोन चुङ्‌जी।</verse>
				<verse number="52">ओच्‍छे थेनीगदेसे थेदा चुङ्मा थेला क्‍वान जे स्‍याप्‍जी। तर थे म्‍हि ह्राङला क्‍वाननोन ख्‍लासी लिगन्‍डीन यार्जी।</verse>
				<verse number="53">जमाहेन्‍से येशूदा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि मुबा ग्‍लारी भोर्जी। थेरी पूजा लबा म्‍हिगदेदेन यहूदी गन्‍बागदे ओच्‍छे यहूदी धर्मगुरुगदेएनोन पोप तबा मुबा।</verse>
				<verse number="54">ओच्‍छे पत्रुस चा येशूला जजाकी लिच्‍छा लिच्‍छा निसी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिला दिमला ख्राङगाधोना निजी, ओच्‍छे पालेगदेदेन छ्‌याम मे दूसी चिजी।</verse>
				<verse number="55">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी सभाला जम्‍मान म्‍हिगदेसे येशूदा साइबाला लागिरी प्रमाण म्‍हाइबारी छ्‌याइजी। तर थेनीगदेसे तिगै प्रमाण आस्‍याप्‍नी।</verse>
				<verse number="56">थेरी ल्‍हानान म्‍हिगदेसे येशूला बिरोध लसी लुसीला ताम लजी। तर खालैला ताम आढिक्‍नी।</verse>
				<verse number="57">जमाहेन्‍से कोइ कोइ म्‍हिगदे रेःसी येशूला बिरोध लबान चुह्रङ् भिसी लुसीला ताम पाङ्‌बारी छ्‌याइजी,</verse>
				<verse number="58">“चु म्‍हिसे ‘ङाइ म्‍हिसे स्‍होबा चु परमेश्‍वरला मन्‍दिरदा फुप्‍सी सोमरेरीन म्‍हिसे आस्‍होबा परमेश्‍वरला मन्‍दिर स्‍होला भिसी चुसे भिबा ङन्‍से थेःबा मुला।’”</verse>
				<verse number="59">ओते लसैनोन थेनीगदेला ताम आढिक्‍नी।</verse>
				<verse number="60">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदे जम्‍मान म्‍हिगदेला ङाच्‍छापट्टि राप्‍सी येशूदा “एसे तिग्‍दा जोहाब आपिन्‍बा? चु म्‍हिगदेसे एला बिरोधरी पाङ्बा तामला बारेरी एदा तिगै पाङ्सेला आरे?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="61">तर येशूसे तिगै जोहाब आपिन्‍ना कुटिसी स्‍य्‍हूजी। परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिसे येशूदा दोःसी, “तिग ए परमेश्‍वरला झा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="62">“ङा हिन्‍ना, परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा ह्राङनीसे शक्तिशाली परमेश्‍वरला दाहिने छ्‌यापट्टि चिबादेन स्‍वर्गग्‍याम खसुरी खबान लबा म्राङ्ला” भिसी येशूसे सुङ्जी।</verse>
				<verse number="63">चु ताम थेःसी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिसे ह्राङला क्‍वान ढेबान, “दाहेन्‍से य्‍हाङदा अर्गु प्रमाण तिग्‍दा तोःजी?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="64">“चुसे ह्राङसे ह्राङदान परमेश्‍वर स्‍होसी पाङ्बा ताम य्‍हाङसे थेःनोन थेःजी, दाहेन्‍से एनीगदेला तिग बिचार मुला?” भिमा, थेरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदेसे “चु म्‍हि साइनोन तोःबा म्‍हि हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="65">थेरी मुबा म्‍हिगदे न्‍हङला कोइ कोइ म्‍हिगदेसे येशूदा थो स्‍वाबारी छ्‌याइजी। ओच्‍छे येशूला मी घप्‍सी तोबान, “लु, अगमवाणी पाङ्‍गो” भिसी ङ्‌योइजी। जमाहेन्‍से थेरी मुबा स्‍य्‍हान्‍दो सिपाहीगदेसेनोन येशूदा तोबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="66">पत्रुस ख्राङगारी चिबान लमा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिला नोकरस्‍या गिक पत्रुस मुबा ग्‍लारी खजी।</verse>
				<verse number="67">ओच्‍छे पत्रुसदा मे दूबान लबा म्राङ्सी थे नोकरस्‍यासे “एएनोन नासरतला येशूदेन छ्‌यामनोन मुबा आहिन?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="68">“एसे खाल्‍ला ताम लबा, ङादा तिगै था आरे” भिसी पत्रुस ख्राङगाला म्रापरीक्‍यार निजी। थे धुइरी नागा क्राजी।</verse>
				<verse number="69">पत्रुसदा म्रापरी चिबान लबा म्राङ्सी दोःसी थे नोकरस्‍यासे स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेदा “चु म्‍हि मी येशूला चेला हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="70">पत्रुससे दोःसी आहिन भिसी भिजी। जजाकी लिच्‍छा दोःसी थेरी राप्‍सी चिबा म्‍हिगदेसे पत्रुसदा “पक्‍कान, ए येशूला चेला हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम ए गालीलला म्‍हि हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="71">पत्रुससे दोःसी, “ङाइ लुसीला ताम पाङ्बा हिन्‍सम परमेश्‍वरला सजाय ङाथोरी खइ भिसी घ्रान फाबान ह्राङसे भिबा म्‍हिदा ङाइ ङोसेबा आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="72">पत्रुससे थेह्रङ् भिमैछ्‌याम दोःसी नागा क्राजी। “न्‍हीरेम नागा क्राबा भन्‍दा ङाच्‍छा सोमरेमधोना एसे ङादा ङोसेबान आरे भिला” भिसी येशूसे सुङ्बा ताम ढन्‍सी पत्रुस घ्‍वाँ घ्‍वाँ क्राजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="15">
				<verse number="1">स्‍य्‍होरीन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी गन्‍बागदे ओच्‍छे थेरी मुबा यहूदी धर्मगुरुगदेदेन छ्‌याम जम्‍मान म्‍हिगदे सल्‍लाह लजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे येशूदा खीसी पिलातस भिबा रोमी अञ्‍चलाधीश मुबा ग्‍लारी भोर्सी जिम्‍मा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="2">जमाहेन्‍से पिलातससे येशूदा “तिग ए यहूदीगदेला ग्‍ले हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइमा, येशूसे “थे मी ह्राङसेन सुङ्बा मुला” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="3">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेसे येशूदा ल्‍हानान तामरी दोष लबाला लबान लजी।</verse>
				<verse number="4">थेतबासेलमा पिलातससे येशूदा दोःसी, “एला तिगै जोहाब आरे? च्‍यागो, थेनीगदेसे एला बिरोध लसी एदा ल्‍हानान दोष लबान मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="5">तर येशूसे तिगै जोहाब आपिन्‍नी। चु म्राङ्सी पिलातस उदेक तजी।</verse>
				<verse number="6">मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडला धुइरी पिलातससे म्‍हिगदेसे धम्‍बा झ्‍याल्‍खानरी मुबा म्‍हि गिकदा पुइमुबा।</verse>
				<verse number="7">थे धुइरी बारब्‍बा भिबा आज्‍यबा गे लबा म्‍हि गिक झ्‍याल्‍खानरी मुबा। थेसे आन्‍दोलनरी म्‍हि साइबा मुबा।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे म्‍हिला हुल खसी पिलातसदा “निबा दिङरी ह्रङ् चु पाल्सेनोन झ्‍याल्‍खानरी मुबा म्‍हि गिकदा पुइसी पिन्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="9">म्‍हिगदेसे चुह्रङ् भिमाहेन्‍से पिलातससे “ङाइ चु यहूदीगदेला ग्‍लेदा ख्‍लासी पिन्‍गै भिसी एनीगदेसे म्‍हन्‍बा मुला?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेसे डाह लसी येशूदा ङा मुबा ग्‍लारी भबा हिन्‍ना भिबा ताम पिलातसदा था मुबा।</verse>
				<verse number="11">तर परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेसे स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेदा थीसी, “येशूदा आहिन, बारब्‍बादा ख्‍लासी पिन्‍गो!” भिपुङ्जी।</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे पिलातससे “चु यहूदीगदेला ग्‍ले भिबा म्‍हिदा ङाइ तिग लउ?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="13">“चुदा क्रुसरी टाँगब लसी साइगो!” भिसी यहूदीगदे क्रिङ्बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="14">पिलातससे “तिग्‍दा? चुसे थेह्रङ्बा आज्‍यबा गे तिग लबा मुला?” भिसी ङ्‌योइजी। तर थेनीगदेसे झन क्रिङ्बान, “चुदा क्रुसरी टाँगब लसी साइगो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="15">पिलातसदा थे म्‍हिला हुलदा ताङ्ना लबा सेम मुबा। थेतबासेलमा थेसे बारब्‍बादा पुइजी। तर येशूदा चा कोर्रासे तोसी क्रुसरी टाँगब लसी साइबाला लागिरी रोमी सिपाहीगदेदा जिम्‍मा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से सिपाहीगदेसे येशूदा सिपाहीगदेला हाकिम चिबा प्रेटोरियन भिबा दिम न्‍हङरी भोर्जी। ओच्‍छे जम्‍मान सिपाहीगदेदा ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे थेनीगदेसे ग्‍लेला ह्रङ्‌बान वाला वाला पिङगै छोनना क्‍वान क्‍वान्‍सी पिन्‍जी। ओच्‍छे थेनीगदेसे पुजुला फेटा स्‍होसी येशूदा थोइसी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="18">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा “लास्‍सो यहूदीगदेला ग्‍ले, फ्‍याफुल्‍ला” भिबान सलाम लजी।</verse>
				<verse number="19">ओच्‍छे थेनीगदेसे येशूदा थो स्‍वाबान माला कडीसे थोबोरी तोसी फ्‍या लजी।</verse>
				<verse number="20">थेह्रङ् लसी येशूदा खिसी लमाहेन्‍से थेनीगदेसे थे वाला वाला पिङगै छोनना क्‍वान स्‍युसी पिन्‍जी। ओच्‍छे येशूदा थेलान क्‍वान क्‍वान्‍सी क्रुसरी टाँगब लसी साइबारी भोर्जी।</verse>
				<verse number="21">थेनीगदेसे येशूदा भोर्बान लबा धुइरी कुरेनी भिबा ग्‍लाला सिमोनदा खबान लबा स्‍याप्‍जी। थे अलेक्‍जेन्‍डरदेन रूफसला आबा मुबा। जमाहेन्‍से सिपाहीगदेसे थेदा कर लसी येशूला क्रुस पुइपुङ्जी।</verse>
				<verse number="22">ओच्‍छे थेनीगदेसे येशूदा गलगथा भिबा ग्‍लारी भोर्जी। गलगथा भिबा चा “खप्‍परला ग्‍ला” हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="23">गलगथारी धोमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा अङगुरला निङगुरी लठेब तबा मन युसी पिन्‍जी। तर येशूसे थे आसोल्‍नी।</verse>
				<verse number="24">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा क्रुसरी टाँगब लजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे येशूला क्‍वान भो लसी खाल्‍दा खजिबा परब तबा चीम भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी चिट्ठा युजी।</verse>
				<verse number="25">येशूदा क्रुसरी टाँगब लबा धुइरी स्‍य्‍होला नौ बजब तमुबा।</verse>
				<verse number="26">येशूदा दोष लबा तामरी “चु यहूदीगदेला ग्‍ले” भिसी भ्रिबा मुबा।</verse>
				<verse number="27">थेनीगदेसे येशूदा क्रुसरी टाँगब लबा धुइरी य्‍हो न्‍हीदाएनोन गिकदा दाहिनेपट्टि गिकदा देब्रेपट्टि क्रुसरी टाँगब लजी।</verse>
				<verse number="28">परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा ताम चुह्रङ् लसी पूरा तजी, “थेदा अपराधीगदेदा ह्रङ्नोन लजी।”</verse>
				<verse number="29">थेग्‍याम भ्रबा म्‍हिगदेसे थोबो य्‍होङ्बान, “लु, परमेश्‍वरला मन्‍दिर फुप्‍सी सोमरेरीन दोःसी स्‍होला भिबा म्‍हि दान्‍दे एसे ह्राङसे ह्राङदान जोगब लउ, ओच्‍छे क्रुसग्‍याम मार फाप्‍गो” भिसी येशूदा खिसी लजी।</verse>
				<verse number="30"></verse>
				<verse number="31"></verse>
				<verse number="32">थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदेसेएनोन थेनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी, “चुसे स्‍य्‍हान्‍दोदा चा जोगब लखम्‍जी। तर ह्राङसे ह्राङदा चा जोगब लआखम्‍नी। चु इस्राएलीगदेला ग्‍ले थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट क्रुसग्‍याम मार फाप्‍सी खगै, ओच्‍छे जे य्‍हाङसे थेदा विश्‍वास लला!” भिसी ठट्टा लजी। ओच्‍छे येशूदेन छ्‌याम क्रुसरी टाँगब लबा म्‍हिगदेसेनोन येशूदा खिसी लजी।</verse>
				<verse number="33">धिनना बाह्र बजेहेन्‍से तीन बजेधोना य्‍हुल्‍सा नाङनोन धोपधोप तजी।</verse>
				<verse number="34">ङ्‍यसे तीन बजेरीक्‍यार येशूसे घ्रेन काइरी क्रिङ्बान, “इलोइ इलोइ लामा सबखथनी?” भिसी सुङ्जी। चु भिबा चा “ङाला परमेश्‍वर, ङाला परमेश्‍वर, ह्राङसे ङादा तिग्‍दा ख्‍लाबा?” भिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="35">चुह्रङ् लसी क्रिङ्बा म्राङ्सी थेरी राप्‍सी चिबागदे न्‍हङरी कोइ कोइसे “च्‍यागो, चुसे मी एलियादा गा ङ्‌योइबा चीम” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="36">ओच्‍छे थेनीगदे न्‍हङरी गिकसे चा यार्सी निसी अङगुरला कम्‍बा निङगुरी क्‍वानगेन ब्‍लुम्‍सी माला कडीरी खीसी येशूदा ख्‍वामा, “भ्रान्‍गो, भ्रान्‍गो, चुदा एलिया खसी क्रुसग्‍याम मार तेःला वा? च्‍यागे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="37">जमाहेन्‍से घ्रेन काइरी क्रिङ्सी येशूला सा निजी।</verse>
				<verse number="38">थेनोन धुइरी परमेश्‍वरला मन्‍दिर न्‍हङरी मुबा पर्दा ह्राङनोन तोरहेन्‍से मारधोना पख्‍ले न्‍ही तसी ढेजी।</verse>
				<verse number="39">चुह्रङ् लसी येशूला सा निबा म्राङ्सी थेरी क्रुसला ङाच्‍छापट्टि राप्‍सी चिबा रोमी कप्‍तानसे “चु मी साँच्‍चिन परमेश्‍वरला झानोन चीम” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="40">थेरी कोइ कोइ म्रिङम्‍हेमेगदेसे थारेङग्‍याम च्‍यासी चिबा मुबा। थेनीगदे न्‍हङरी मरियम मग्‍दलिनी, जजा याकूबदेन योसेफला आमा मरियम ओच्‍छे सलोमी मुबा।</verse>
				<verse number="41">येशू गालीलरी मुबा धुइरी थेनीगदे येशूला लिच्‍छा लिच्‍छा भ्रसी येशूला सेवा लमुबा। ओच्‍छे थेरी यरूशलेमधोना येशूदेन छ्‌याम खबा ल्‍हानान म्रिङम्‍हेमेगदेएनोन मुबा।</verse>
				<verse number="42">चु धिन ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनना ङाच्‍छाकुनु मुबा।</verse>
				<verse number="43">थे धिनकुनु ङ्‍यसे अरिमाथिया भिबा शहरला योसेफ भिबा म्‍हि आलोङ्नान पिलातस मुबा ग्‍लारी निसी येशूला लास ह्रीजी। थे योसेफ यहूदी सभाला मुल सदस्‍या मुबा। थेएनोन परमेश्‍वरसे शासन लबा धुइ खला भिसी भ्रान्‍सी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="44">येशू सिजी भिबा ताम थेःसी पिलातस उदेक तजी। ओच्‍छे थेसे रोमी कप्‍तानदा ह्राङ मुबा ग्‍लारी ङ्‌योइसी येशू साँच्‍चिन सिबा हिन्‍ना कि आहिन भिसी ङ्‌योइबा छार्बा लजी।</verse>
				<verse number="45">रोमी कप्‍तानसे येशू साँच्‍चिन सिबा हिन्‍ना भिमाहेन्‍से पिलातससे येशूला लास योसेफदा भोर्बारी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="46">योसेफसे ज्‍यबा खाल्‍ला सुतिला क्‍वान ग्‍लुसी भजी। ओच्‍छे येशूला लास क्रुसग्‍याम मार तेःसी थे सुतिला क्‍वानरी रिल्‍जी। थेग्‍याम येशूला लासदा भोर्सी युङबाला पहरारी ठ्वाइसी स्‍होबा धुर्सा न्‍हङरी भोर्सी थान्‍जी। जमाहेन्‍से युङबा ब्‍लिङ्बान भसी धुर्साला म्रापरी थान्‍जी।</verse>
				<verse number="47">मरियम मग्‍दलिनीदेन योसेफला आमा मरियमसे येशूला लास थान्‍बा ग्‍ला च्‍यासी चिमुबा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="16">
				<verse number="1">ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिन निमाहेन्‍से थेनोन धिनकुनु ङ्‍यसे मरियम मग्‍दलिनी, याकूबला आमा मरियमदेन सलोमीसे येशूला लासरी फोर्बाला लागिरी ज्‍यबा बास्‍ना खबा छ्‌युगु ग्‍लुजी।</verse>
				<verse number="2">न्‍हङगरदङ आइतवार स्‍य्‍होरी धिनी फेबा धुइरी थेनीगदे येशूदा थान्‍बा धुर्सारी निजी।</verse>
				<verse number="3">“य्‍हाङदा थे धुर्साला म्रापरी मुबा युङबा खाल्‍से ब्‍लिङ्सी पिन्‍ना?” भिसी थेनीगदे ग्‍यामरीक्‍यार ताम लबान निजी।</verse>
				<verse number="4">तर धुर्साला ङाच्‍छापट्टि धोसी च्‍यामा, थे घ्रेन युङबा ङाच्‍छान ब्‍लिङ्सी थान्‍बा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="5">थेनीगदे धुर्सा न्‍हङरी वाङ्सी च्‍यामा, धुर्साला दाहिनेपट्टि तार क्‍वान क्‍वान्‍सी चिबा भ्‍योन म्‍हि गिकदा म्राङ्जी। चु म्राङ्सी थेनीगदे लोङ्जी।</verse>
				<verse number="6">तर थे भ्‍योन म्‍हिसे थेनीगदेदा “थालोङ्‍गो! क्रुसरी साइबा नासरतला येशूदा एनीगदेसे म्‍हाइबान मुला भिबा ताम ङादा था मुला। थेदा सिबाग्‍याम सोना लसी जिन्‍बा मुला। येशू चुरी आरे। एनीगदेन खसी थेदा थान्‍बा ग्‍ला च्‍यागो।</verse>
				<verse number="7">दाहेन्‍से निसी थेला चेलागदेदा ओच्‍छे खास लसी पत्रुसदा ‘एनीगदे भन्‍दा ङाच्‍छा येशू गालील अञ्‍चलरी फेप्‍बान मुला। थेसे सुङ्बा ह्रङ्नोन एनीगदेसे थेरी थेदा म्राङ्ला भिसी पाङ्सी पिन्‍गो’” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से थेनीगदे लोङ्सी फितफित धर्सी धुर्साग्‍याम थोन्‍सी निजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे चु ताम खालैदा आपाङ्नी। तिग्‍दा भिसम थेनीगदे ल्‍हानान लोङ्‌बा मुबा।</verse>
				<verse number="9">आइतवार स्‍य्‍होरीन येशू सिबाग्‍याम सोमाहेन्‍से जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा मरियम मग्‍दलिनी मुबा ग्‍लारी फेप्‍जी। थे मरियमला ल्‍हुइग्‍याम येशूसे गोर निस म्‍हङ ताप्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से मरियम मग्‍दलिनी येशूला चेलागदे मुबा ग्‍लारी निसी चु ताम थेःना लजी। सेमरी ल्‍हानान दुख तसी थेनीगदे क्रासी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="11">येशू सोसी ह्राङ मुबा ग्‍लारी फेप्‍खजी भिबा ताम मरियमसे थेनीगदेदा भिजी। तर थेनीगदेसे चु ताम पत्‍याब आतनी।</verse>
				<verse number="12">जमाहेन्‍से चेला न्‍ही नाम्‍सारीक्‍यार निबान लबा धुइरी ह्राङला ङाच्‍छापट्टि येशूदा अर्गुन रूपरी म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे थेनीगदे स्‍य्‍हान्‍दो चेलागदे मुबा ग्‍लारी निसी चु ताम थेःना लजी। तर स्‍य्‍हान्‍दो चेलागदेसे थेनीगदेला ताम पत्‍याब आतनी।</verse>
				<verse number="14">जमाहेन्‍से येशू च्‍युक गिक चेलागदे चबान लबा धुइरी थेनीगदे मुबा ग्‍लारी फेप्‍खजी। ओच्‍छे थेनीगदेला सेम कोङ्बादेन म्‍हिगदेसे येशू सिबाग्‍याम सोजी भिसी पाङ्बा ताम विश्‍वास आलबासे लमा येशूसे थेनीगदेदा बङ्जी।</verse>
				<verse number="15">येशूसे ह्राङला चेलागदेदा “एनीगदे जम्‍बुलिङला जम्‍मान ग्‍लारी निसी जम्‍मान म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लउ।</verse>
				<verse number="16">विश्‍वास लसी बप्‍तिस्‍मा किन्‍बागदेसे थार्बा याङ्ला। तर विश्‍वास आलबा जतिसे चा परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्ला।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे विश्‍वास लबा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम चुह्रङ्बा चिनुगदे तला थेनीगदेसे ङाला मिनरी म्‍हङगदे ताप्‍ला, ओच्‍छे छार छार ग्‍योइरी ताम लला।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे थेनीगदेसे पुख्री चुङ्सैनोन, बिख थुङ्सैनोन थेनीगदेदा तिगै आत। थेनीगदेसे आखम्‍बा म्‍हिगदेथोरी या थान्‍सी प्रार्थना लमाहेन्‍से थे म्‍हिगदे खम्‍ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="19">चुह्रङ् लसी चेलागदेदेन छ्‌याम ताम लमाहेन्‍से प्रभु येशूदा स्‍वर्गरी भोर्जी। ओच्‍छे येशू परमेश्‍वरला दाहिने छ्‌यापट्टि मुल ठिरी धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="20">जमाहेन्‍से चेलागदे जम्‍मान ग्‍लारी निसी येशूला बारेरी पाङ्सी भ्रजी। थेनीगदेदेन छ्‌याम तसी प्रभुसे गे लजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे थेःना लबा तामदा प्रभुसे उदेकला गेग्‍याम चु हिन्‍ना चीम भिसी विश्‍वास तना लजी।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="42">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">परमेश्‍वरसे ङन्‍ना गुङरी लबा गेला बारेरी ल्‍हानान म्‍हिगदेसे भ्रिबारी छ्‌याइबा मुला।</verse>
				<verse number="2">ङाच्‍छाहेन्‍सेन येशूसे लबा गेदेन लोप्‍बा ताम म्राङ्बा म्‍हिगदेसे ङन्‍दा थेःना लजी।</verse>
				<verse number="3">थेतबासेलमा माननीय थियोफिलस, ङाइएनोन ङाच्‍छाहेन्‍सेन जम्‍मान ताम म्‍हाइसी घोबासे लमा ह्राङला लागिरी मेलोसेन भ्रिमा ज्‍यबा तला भिसी म्‍हन्‍जी।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम ह्राङदा पाङ्बा तामगदेरी सत्‍य ताम घोगै भिसी ङाइ चु ह्राङला लागिरी भ्रिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">यहूदिया य्‍हुल्‍साला हेरोद ग्‍लेला धुइरी अबिया भिबा समूहरी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा जकरिया भिबा म्‍हि मुबा। थेला म्रिङ एलीशिबाएनोन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा हारूनना वंशरी न्‍हबा मुबा।</verse>
				<verse number="6">परमेश्‍वरसे कुल्‍बा जम्‍मान ताम ङ्‌यान्‍बासे लमा थे न्‍हीनोन परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा म्‍हि मुबा।</verse>
				<verse number="7">तर एलीशिबाग्‍याम कोला आतबासे लमा थे न्‍हीला कोलागदे आरेबा मुबा। थे न्‍हीला दिङएनोन निसी जिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="8">तिरेकुनु जकरिया ह्राङला समूहला पालोरी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबान मुबा।</verse>
				<verse number="9">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा समूहला ठिम अन्‍छार चिट्ठा युमा, परमप्रभुला मन्‍दिर न्‍हङरी वाङ्सी धूप म्राबा गे जकरियाला मिनरी थोन्‍जी।</verse>
				<verse number="10">परमेश्‍वरला मन्‍दिर न्‍हङरी धूप म्राबा धुइरी म्‍हिला हुल मङग्‍यार प्रार्थना लसी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="11">धूप म्राबान लबा धुइरी जकरियासे धूप म्राबा ग्‍लाला दाहिनेपट्टि स्‍वर्गदूत खसी राप्‍सी चिबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="12">स्‍वर्गदूतदा म्राङ्सी जकरिया आत्तेब तसी लोङ्जी।</verse>
				<verse number="13">तर स्‍वर्गदूतसे थेदा “थालोङ्‍गो जकरिया, तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे एला प्रार्थना सान्‍बा मुला। दाहेन्‍से एला म्रिङ एलीशिबासे झा गिक न्‍हला। एसे थेला मिन यूहन्‍ना थान्‍गो।</verse>
				<verse number="14">थे न्‍हबा धुइरी ए ल्‍हानान ताङ्ला, ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो ल्‍हानान म्‍हिगदेएनोन ताङ्ला।</verse>
				<verse number="15">तिग्‍दा भिसम थे परमप्रभुला ङाच्‍छापट्टि घ्रेन म्‍हि दोला। ओच्‍छे थेसे अङगुरला निङगुदेन खजिबै अर्गु ङ्‌य्‍होइबा स्‍हे आथुङ्। थे आमाला फोरी खमाहेन्‍सेन परमेश्‍वरला आत्‍मा थेदेन छ्‌याम तला।</verse>
				<verse number="16">थेसे ल्‍हानान इस्राएलीगदेदा परमप्रभु परमेश्‍वरला ग्‍यामरी दोःसी भला।</verse>
				<verse number="17">आबागदेला सेम कोलागदेपट्टि तना लबारी ओच्‍छे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बागदेदा परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा म्‍हिगदे ह्रङ्‌बा स्‍होसी प्रभुला ग्‍याम च्‍यासी चिबा य्‍हुल स्‍होबाला लागिरी थे प्रभुला ङाच्‍छा एलियाला आत्‍मादेन शक्तिरी भ्रला।</verse>
				<verse number="18">जमाहेन्‍से जकरियासे स्‍वर्गदूतदा “ङाइ चु ताम खाह्रङ् लसी विश्‍वास लसे? तिग्‍दा भिसम ङा खेप्‍बा दोसी जिन्‍जी ओच्‍छे ङाला म्रिङलाएनोन दिङ निसी जिन्‍बा मुला” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="19">स्‍वर्गदूतसे जकरियादा “ङा परमेश्‍वरला ङाच्‍छा राप्‍सी चिबा गब्रिएल हिन्‍ना। ङादा परमेश्‍वरसे एदेन छ्‌याम ताम लबारी ओच्‍छे चु ज्‍यबा समाचार पाङ्‌बारी पुइखबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">एसे ङाइ पाङ्बा ताम विश्‍वास आलबासे लमा चु ताम पूरा आततेधोना एसे ताम पाङ्‌आखम। तर चु ताम ततोःबा धुइरी तनोन तला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="21">जकरिया परमेश्‍वरला मन्‍दिर न्‍हङरी घइना चिबासे लमा मङग्‍यार जकरियादा भ्रान्‍सी चिबा म्‍हिगदेदा सुर्दा तजी।</verse>
				<verse number="22">थे परमेश्‍वरला मन्‍दिर न्‍हङ‍ग्‍याम मङग्‍यार थोन्‍सी खमा थेसे तिगै ताम पाङ्आखम्‍नी। थेतबासेलमा मङग्‍यार मुबा म्‍हिगदेसे थेसे तिगै म्राङ्जीनम भिसी म्‍हन्‍जी। जकरियासे थे म्‍हिगदेदा या लिप्‍बान ताम लबारी छ्‌याइजी। ओच्‍छे थे ताम पाङ्आखम्‍बाला आखम्‍बान तजी।</verse>
				<verse number="23">परमेश्‍वरला मन्‍दिर न्‍हङरी पूजा लतोःबा ह्राङला पालो जिन्‍माहेन्‍से जकरिया दिमरी निजी।</verse>
				<verse number="24">तिगै धिन लिच्‍छा थेला म्रिङ एलीशिबा न्‍हसेला तजी। जमाहेन्‍से एलीशिबा ला ङाधोना दिम ख्‍लासी खानङएनोन आनिनी।</verse>
				<verse number="25">ओच्‍छे थेसे “दाहेन्‍से खालैसे ङादा हेला थालगै भिसी परमेश्‍वरसे ङादा दया लसी चु लबा हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="26">गालील अञ्‍चलला नासरत भिबा नाम्‍सारी मरियम भिबा कन्‍याकेटी गिक मुबा। थेदा दाऊद ग्‍लेला वंशला योसेफ भिबा म्‍हिसे ब्‍याह लबारी ह्रीबा मुबा। एलीशिबा न्‍हसेला तबा ला ढु तमा परमेश्‍वरसे गब्रिएल स्‍वर्गदूतदा मरियम मुबा ग्‍लारी पुइखजी।</verse>
				<verse number="27"></verse>
				<verse number="28">जमाहेन्‍से स्‍वर्गदूत थे कन्‍याकेटी मुबा ग्‍लारी निसी, “लास्‍सो माइ, एदा परमेश्‍वरसे ल्‍हानान दयामाया लबा मुला। थेतबासेलमा एदेन छ्‌याम परमप्रभु मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="29">स्‍वर्गदूतला ताम थेःसी मरियम उदेक तजी। ओच्‍छे “आहिन, चु तिग भिबा?” भिसी सेमरी म्‍हन्‍जी।</verse>
				<verse number="30">तर स्‍वर्गदूतसे थेदा “थालोङ्‍गो मरियम, तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे एदा ल्‍हानान मोलम पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="31">दाहेन्‍से ए न्‍हसेला तला ओच्‍छे एसे झा गिक न्‍हला। एसे थेला मिन येशू थान्‍गो।</verse>
				<verse number="32">थे घ्रेन म्‍हि दोला ओच्‍छे थेदा जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमेश्‍वरला झा भिला। परमप्रभु परमेश्‍वरसे थेदा दाऊदला य्‍हुल्‍सारी शासन लबारी ग्‍ले स्‍होला।</verse>
				<verse number="33">थेसे सदनना लागिरी याकूबला वंशथोरी शासन लला। ओच्‍छे थेला शासन खाइमै आजिन” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="34">स्‍वर्गदूतला चुह्रङ्बा ताम थेःसी मरियमसे “चु खाह्रङ् लसी तला? तिग्‍दा भिसम ङाइ ब्‍याह लबान आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="35">स्‍वर्गदूतसे मरियमदा “एथोरी परमेश्‍वरला आत्‍मा फेप्‍खला। ओच्‍छे एसे जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमेश्‍वरला आत्‍माला शक्तिसे कोला न्‍हला। थेतबासेलमा थे कोलादा परमेश्‍वरला झा भिला।</verse>
				<verse number="36">च्‍यागो, एला ह्राङला म्‍हि एलीशिबादाएनोन दिङ निबासे लमा कोला आन्‍ह भिसी भिमुबा। तर दान्‍दे थे न्‍हसेला तबा ला ढु तबा मुला।</verse>
				<verse number="37">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे लआखम्‍बा गे तिगै आरे” भिसी मरियमदा जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="38">ओच्‍छे मरियमसे स्‍वर्गदूतदा “ङा परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हि हिन्‍ना, ङादा ह्राङसे भिबा ह्रङ्नोन तगै” भिसी भिमाहेन्‍से स्‍वर्गदूत निजी।</verse>
				<verse number="39">तिगै धिन लिच्‍छा मरियम योना योना लसी यहूदिया अञ्‍चलला गङपट्टिला नाम्‍सा गिकरी निजी।</verse>
				<verse number="40">ओच्‍छे जकरियाला दिमरी वाङ्सी एलीशिबादा “लास्‍सो फ्‍याफुल्‍ला” भिजी।</verse>
				<verse number="41">मरियमसे लास्‍सो फ्‍याफुल्‍ला भिबा एलीशिबासे थेःमाहेन्‍से एलीशिबाला फोरी मुबा कोला भोल्‍जी। ओच्‍छे एलीशिबाथोरी परमेश्‍वरला आत्‍मा फेप्‍खजी।</verse>
				<verse number="42">जमाहेन्‍से एलीशिबासे घ्रेन काइ लसी, “म्रिङम्‍हेमेगदे न्‍हङरी ए परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्बा म्‍हि हिन्‍ना। ओच्‍छे एला फोरी मुबा कोलादाएनोन ल्‍हानान मोलम पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="43">खाल्‍ला दयासे लमा ङा ह्रङ्बाला दिमरी ङाला प्रभुला आमा खजी?</verse>
				<verse number="44">च्‍यागो, एसे लास्‍सो फ्‍याफुल्‍ला भिबा ङाइ थेःमैछ्‌याम ङाला फोरी मुबा कोला ताङ्सी भोल्‍जी।</verse>
				<verse number="45">परमप्रभुसे सुङ्बा ताम पूरा तला भिसी विश्‍वास लबासे लमा एसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्बा मुला।” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="46">ओच्‍छे मरियमसे चुह्रङ् भिसी व्‍हाइ गोबारी छ्‌याइजी, “ङाला परमप्रभु परमेश्‍वरदा जयजयकार तगै।</verse>
				<verse number="47">ङादा थार्बा पिन्‍बा परमेश्‍वरदेन छ्‌याम ङा सेमहेन्‍सेन ताङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="48">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरदा तेन्‍बा ङा ह्रङ्‌बा जजा म्‍हिदाएनोन वास्‍ता लबा मुला। दाहेन्‍से जम्‍मान म्‍हिगदेसे ङादा परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्बा म्‍हि भिसी भिला।</verse>
				<verse number="49">तिग्‍दा भिसम जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमप्रभु परमेश्‍वरसे ङाला लागिरी घ्रेन गे लसी पिन्‍बा मुला। परमप्रभुन परमेश्‍वर हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="50">परमेश्‍वरदा मान लबा म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसे जुकजुकधोनान दया लला।</verse>
				<verse number="51">ओच्‍छे सेमरी ङा ह्रङ्‌बा खालै आरे भिसी भ्रबा म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसे ह्राङला शक्तिसे ससा बङबङ तना लबा मुला।</verse>
				<verse number="52">शासन लबा म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसे थेला ग्‍लाग्‍याम तेःबा मुला। ओच्‍छे प्राङबोगदेदा परमेश्‍वरसे घ्रेन म्‍हि स्‍होबा मुला।</verse>
				<verse number="53">ओच्‍छे फोख्रेन्‍बागदेदा परमेश्‍वरसे सदन ज्‍यबा ज्‍यबा स्‍हे पिन्‍सी म्रेन्‍ना लबा मुला। तर फ्‍युक्‍पो म्‍हिगदेदा तिगै आपिन्‍ना या थान्‍थान पुइबा मुला।</verse>
				<verse number="54">परमेश्‍वरसे ह्राङसे लबा दया ढन्‍सी ह्राङदा तेन्‍बा इस्राएलीगदेदा ह्रो लबा मुला।</verse>
				<verse number="55">ओच्‍छे य्‍हाङला आखे म्‍हेमेदा सुङ्बा ह्रङ् अब्राहामदेन थेला सन्‍तानगदेदा जुकजुकधोनाला लागिरी दया लबा मुला।”</verse>
				<verse number="56">मरियम ला सोमधोना एलीशिबादेन छ्‌यामनोन चिसी ह्राङला दिमरी निजी।</verse>
				<verse number="57">ओच्‍छे एलीशिबासे कोला न्‍हबा धुइ तसी थेसे झा न्‍हजी।</verse>
				<verse number="58">जमाहेन्‍से परमप्रभु परमेश्‍वरसे एलीशिबादा दया लबा मुला भिबा थेःसी थेला ह्राङला म्‍हिदेन खिम्‍जेमगदे ल्‍हानान ताङ्जी।</verse>
				<verse number="59">कोला न्‍हसी भ्रेःरे तमाहेन्‍से थेनीगदे थे कोलाला खतना लबारी खजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे थे कोलाला मिन थेला आबाला ह्रङ्‌बान जकरिया थान्‍बारी छ्‌याइजी,</verse>
				<verse number="60">तर थेला आमासे “आहिन, थेला मिन यूहन्‍ना थान्‍तोःला” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="61">थेनीगदेसे “थेह्रङ्बा मिन एला ह्राङला म्‍हि न्‍हङरी खालैला आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="62">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे थेला आबादा झाला मिन तिग थान्‍बा भिसी या लिप्‍सी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="63">जकरियासे पाटी गिक ह्रीसी थे पाटीरी थेला मिन यूहन्‍ना हिन्‍ना भिसी भ्रिजी। चुह्रङ्बा म्राङ्सी थेनीगदे जम्‍मान उदेक तजी।</verse>
				<verse number="64">थेनोन धुइरी जकरियासे ताम पाङ्‌बारी छ्‌याइजी। ओच्‍छे थेसे परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="65">चुह्रङ् तबा म्राङ्सी थेला खिम्‍जेमगदे जम्‍मान उदेक तसी लोङ्‌बा खजी। ओच्‍छे यहूदियाला गङरीक्‍यारला नाम्‍सा नाङनोन चु ताम थेःजी।</verse>
				<verse number="66">चु ताम थेःबा जति जम्‍मासेन “लिच्‍छा चु कोला खाह्रङ्बा तला” भिसी ह्राङ ह्राङला सेमरी म्‍हन्‍जी। तिग्‍दा भिसम थे कोलादेन छ्‌याम परमेश्‍वर मुबा।</verse>
				<verse number="67">यूहन्‍नाला आबा जकरियाथोरी परमेश्‍वरला आत्‍मा फेप्‍खजी। ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍मासे कुल्‍बा ह्रङ्नोन थेसे पाङ्‌बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="68">“इस्राएलीगदेला परमप्रभु परमेश्‍वरला जयजयकार तगै तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वर फेप्‍खसी ह्राङला म्‍हिगदेदा ह्रो लसी पापग्‍याम फेबा मुला!</verse>
				<verse number="69">परमेश्‍वरसे थेदा तेन्‍बा दाऊदला वंशरी य्‍हाङदा थार्बा पिन्‍बा शक्तिशाली म्‍हि गिक पुइखबा मुला।</verse>
				<verse number="70">य्‍हाङला शत्रुगदेदेन य्‍हाङदा हेला लबागदेग्‍याम थार्बा पिन्‍ना भिबा ताम दङबोरीन परमेश्‍वरसे ह्राङला अगमवक्तागदेग्‍याम सुङ्सी जिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="71"></verse>
				<verse number="72">ओच्‍छे परमेश्‍वरसे य्‍हाङला आखे म्‍हेमेदेन छ्‌याम लबा ह्राङला कबुल ढन्‍सी य्‍हाङदा दया लबा मुला।</verse>
				<verse number="73">थे कबुल परमेश्‍वरसे य्‍हाङला म्‍हेमे अब्राहामदेन छ्‌याम लबा मुबा।</verse>
				<verse number="74">थेतबासेलमा शत्रुगदेग्‍याम थार्बा याङ्बाला लागिरी आलोङ्ना य्‍हाङ सोतेधोना परमेश्‍वरला ङाच्‍छापट्टि ज्‍यबा म्‍हि दोसी य्‍हाङसे ज्‍यबा गे लसी परमेश्‍वरदा तेन्‍म्‍याङ्‍गै।</verse>
				<verse number="75"></verse>
				<verse number="76">ङाला झा, दाहेन्‍से एदा जम्‍मासेन जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमेश्‍वरला अगमवक्ता भिसी भिला। तिग्‍दा भिसम ए प्रभुला ङाच्‍छा ङाच्‍छा निसी थेला ग्‍याम स्‍होला।</verse>
				<verse number="77">ओच्‍छे पापला दोष मेटब तमाहेन्‍से थार्बा याङ्ला भिसी एसे परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदा लोप्‍ला।</verse>
				<verse number="78">तिग्‍दा भिसम य्‍हाङला परमेश्‍वर दया लबा परमेश्‍वर हिन्‍ना। थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे य्‍हाङ मुबा ग्‍लारी स्‍वर्गग्‍याम य्‍हाल पुइखला।</verse>
				<verse number="79">परमेश्‍वरसे धोपधोपरी भ्रबादेन सिला भिसी लोङ्‌बा म्‍हिगदेदा य्‍हाल पिन्‍ना। ओच्‍छे थेनोन य्‍हालसे य्‍हाङदा शान्‍तिला ग्‍यामरी भ्रपुङ्ला।”</verse>
				<verse number="80">यूहन्‍ना परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम ज्ञान बुद्धि याङ्बान घ्रेन तबान निजी। ओच्‍छे इस्राएलीगदेला गुङरी परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लबा धुइ आततेधोना यूहन्‍ना तोङतोङबा ग्‍लारी चिजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">थे धुइरी रोमी ग्‍याल्‍बो कैसर अगस्‍टससे जम्‍मान य्‍हुल्‍साला म्‍हि झ्‍याबाला लागिरी जम्‍मालान मिन भ्रिउ भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="2">सिरिया भिबा ग्‍लाला हाकिम कुरेनियस मुबा धुइरी चुह्रङ् लसी म्‍हिगदे झ्‍याबा ङाच्‍छा रेम तबा मुबा।</verse>
				<verse number="3">जमाहेन्‍से जम्‍मान म्‍हिगदे मिन भ्रिबारी ह्राङ ह्राङला आखे म्‍हेमेला नाम्‍सारी निजी।</verse>
				<verse number="4">थे धुइरी योसेफ गालील अञ्‍चलला नासरत भिबा ग्‍लारी चिबा मुबा। थेएनोन ह्राङला मिन भ्रिबारी यहूदिया अञ्‍चलला बेथलेहेम भिबा दाऊदला शहररी निजी। तिग्‍दा भिसम थे दाऊद ग्‍लेला वंशला मुबा।</verse>
				<verse number="5">ओच्‍छे योसेफसे ह्राङसे ब्‍याह लबारी छ्‌याइबा मरियमदाएनोन छ्‌यामनोन भोर्सी बेथलेहेमरी मिन भ्रिबारी निजी। थे धुइरी मरियम न्‍हसेला मुबा।</verse>
				<verse number="6">थेनीगदे बेथलेहेमरी मुमान मरियमसे कोला न्‍हबा धुइ तजी।</verse>
				<verse number="7">जमाहेन्‍से मरियमसे बेथलेहेमरीन ह्राङला थेबा झा न्‍हजी। थे झादा ल्‍हेथानरी रिल लसी म्‍हे मुइदा खोले पिन्‍बा डूँडरी नाइजी। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे खजिबै दिमरी चिबा ग्‍ला आयाङ्नी।</verse>
				<verse number="8">थे ग्‍लाला ङामला पाङग्‍यालरी गोठालोगदे म्‍हुनङ ग्‍युगदे ख्रुङ्‌सी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="9">थेनोन धुइरी थेनीगदेसे स्‍वर्गदूत गिक म्राङ्जी। ओच्‍छे थेनीगदेला क्‍युर्नोन परमेश्‍वरला स्‍हेरसे य्‍हाल य्‍हाल तजी। चुह्रङ् तबा म्राङ्सी थेनीगदे लोङ्जी।</verse>
				<verse number="10">तर स्‍वर्गदूतसे थेनीगदेदा “थालोङ्‍गो! तिग्‍दा भिसम ङाइ एनीगदेला लागिरी थार्बा पिन्‍बा समाचार भसी खबा मुला। चु समाचार जम्‍मान म्‍हिगदेला लागिरी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">तिनी दाऊदला शहररी एनीगदेदा पापग्‍याम थार्बा पिन्‍बा म्‍हि गिक न्‍हबा मुला। थेनोन थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट प्रभु हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे एनीगदेला लागिरी चिनु चा चु तला, एनीगदेसे कोला गिकदा ल्‍हेथानसे रिल लसी म्‍हे मुइदा खोले पिन्‍बा डूँडरी नाइसी थान्‍बा स्‍याप्‍ला।”</verse>
				<verse number="13">थेनोन धुइरी स्‍य्‍हान्‍दो स्‍वर्गदूतला हुल म्राङ्जी। ओच्‍छे थे स्‍वर्गदूतगदेसे परमेश्‍वरदा धन्‍यवादला व्‍हाइ गोबारी छ्‌याइजी,</verse>
				<verse number="14">“स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा परमेश्‍वरला जयजयकार, जम्‍बुलिङरी जुन म्‍हिदा परमेश्‍वरसे धम्‍बा मुला थेनीगदेदा शान्‍ति तगै!”</verse>
				<verse number="15">स्‍वर्गदूतगदे स्‍वर्गरी निमाहेन्‍से गोठालोगदेसे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी “लु, भ्रउ, य्‍हाङदा परमेश्‍वरसे सुङ्बा चु ल्‍हेङमो च्‍याबारी बेथलेहेमरी निइ” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से थेनीगदे योना योना लसी बेथलेहेमरी निजी। थेरी थेनीगदेसे मरियमदेन योसेफ ओच्‍छे लैनु कोलादा चा म्‍हे मुइदा खोले पिन्‍बा डूँडरी नाइसी थान्‍बा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से थे कोलाला बारेरी थेनीगदेदा स्‍वर्गदूतसे पाङ्बा ताम थेनीगदेसे जम्‍मान म्‍हिगदेदा थेःना लजी।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे गोठालोगदेसे पाङ्बा ताम थेःबा म्‍हिगदे जम्‍मान उदेक तजी।</verse>
				<verse number="19">तर मरियमसे चा चु जम्‍मान ताम म्‍हन्‍सी सेमरीन थान्‍जी।</verse>
				<verse number="20">ओच्‍छे स्‍वर्गदूतसे भिबा ह्रङ्नोन म्राङ्बासे लमा गोठालोगदेसे परमेश्‍वरदा घ्रेन मानदेन जयजयकार लसी धन्‍यवादला व्‍हाइ गोबान निजी।</verse>
				<verse number="21">थे कोला न्‍हसी भ्रेःरे तमा खतना लबा धुइरी थेला मिन येशू थान्‍जी। थेला मिन आमाला फोरी खबा भन्‍दा ङाच्‍छान स्‍वर्गदूतसे पाङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="22">ओच्‍छे मोशाला ठिम अन्‍छार थेनीगदे चोख्‍याब लबा धुइ तमाहेन्‍से येशूदा थेला आबादेन आमासे परमप्रभुला ङाच्‍छा अर्पण लबाला लागिरी यरूशलेमरी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी भजी।</verse>
				<verse number="23">परमप्रभुसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी भ्रिबा अन्‍छार जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा न्‍हबा झा परमप्रभुला लागिरी फेसी थान्‍तोःबा मुबा।</verse>
				<verse number="24">ओच्‍छे परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी मुबा अन्‍छार जोर गिक ढुकुर तसै जोर गिक परेवा तसै परमप्रभुदा फुल्‍तोःबासे लमा थेनीगदे बलि फुल्‍बारी खजी।</verse>
				<verse number="25">थे धुइरी यरूशलेमरी शिमियोन भिबा म्‍हि गिक मुबा। थे परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबादेन परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हि मुबा। थेदा परमेश्‍वरसे इस्राएलीगदेदा थार्बा पिन्‍बा म्‍हि पुइखला भिसी सुङ्बा ताम पूरा लला भिसी भ्रान्‍सी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="26">ओच्‍छे “थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टदा आम्राङ्तेधोना ए आसि” भिसी परमेश्‍वरला आत्‍मासे ङाच्‍छान थेदा पाङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="27">परमेश्‍वरला आत्‍मासे कुल्‍बा ह्रङ् शिमियोन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी निजी। थे धुइरी येशूला आबादेन आमासे परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम अन्‍छार तिग लतोःबा मुबा, थे लबारी येशूदा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी भसी खजी।</verse>
				<verse number="28">जमाहेन्‍से शिमियोनसे लैनु येशूदा कुरी किन्‍सी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍सी चुह्रङ् भिजी,</verse>
				<verse number="29">“परमप्रभु ह्राङसे सुङ्बा ताम पूरा तबा मुला। दाहेन्‍से ह्राङदा तेन्‍बा म्‍हि ङा सिसै ढुक्‍क मुला।</verse>
				<verse number="30">तिग्‍दा भिसम ह्राङसे कबुल लबा ह्रङ्नोन थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टदा ङाइ म्राङ्सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="31">चु कोलादा ह्राङसे जम्‍मान म्‍हिगदेला लागिरी पुइखबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="32">अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा ख्रीष्‍टसेन ह्राङला ग्‍याम उन्‍ना, ओच्‍छे चुसे लमा इस्राएलीगदेसे मान याङ्ला।”</verse>
				<verse number="33">ओच्‍छे शिमियोनसे लैनु येशूला बारेरी पाङ्बा ताम थेःसी येशूला आबादेन आमा उदेक तजी।</verse>
				<verse number="34">जमाहेन्‍से शिमियोनसे मरियमदा मोलम पिन्‍बान भिजी, “च्‍यागो, चु लैनु इस्राएलीगदेदा थार्बा पिन्‍बादेन नाश लबाला लागिरी परमेश्‍वरसे पिन्‍बा चिनु हिन्‍ना। थेदा ल्‍हानान म्‍हिगदेसे बिरोध लला।</verse>
				<verse number="35">थेतबासेलमा ल्‍हानान म्‍हिला सेमरी म्‍हन्‍बा तामगदे परमेश्‍वरसे उन्‍ना। ओच्‍छे एला सेमरी ल्‍हानान दुख तला।”</verse>
				<verse number="36">थेरी आशेर वंशला फनुएलला झामे हन्‍ना भिबा बोगल ब्‍लिसे ब्‍लि दिङ तबा म्रिङम्‍हेमे गिक मुबा। थे अगमवक्तास्‍या मुबा, ब्‍याह तसी निस दिङ तमा थेला ह्रेम्‍बो सिजी। ओच्‍छे थे फोइथान चिसी धिन म्‍हुननोन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी प्रार्थना लबान परमेश्‍वरदा तेन्‍मुबा।</verse>
				<verse number="37"></verse>
				<verse number="38">थेनोन धुइरी हन्‍ना खसी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍जी। ओच्‍छे थेसे परमेश्‍वरसे यरूशलेमदा पापग्‍याम फेबा धुइदा भ्रान्‍सी चिबा म्‍हिगदेदा थे कोलाला बारेरी पाङ्सी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="39">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम अन्‍छार लतोःबा जम्‍मान गे जिन्‍ना लसी गालील अञ्‍चलला ह्राङलान नासरत शहररी निजी।</verse>
				<verse number="40">लैनु येशू घ्रेन घ्रेन तबान खमाहेन्‍से थेला बुद्धिएनोन खजी। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला मोलम थेदेन छ्‌याम मुबा।</verse>
				<verse number="41">मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडरी चाडला ठिम अन्‍छार येशूला आबा आमा दिङएदङसे यरूशलेमरी निबा लमुबा। थेतबासेलमा येशू च्‍युक न्‍ही दिङ तमाएनोन येशूला आबादेन आमासे येशूदा छ्‌यामनोन भोर्सी यरूशलेमरी निजी।</verse>
				<verse number="42"></verse>
				<verse number="43">चाड धङ्‍सी जिन्‍माहेन्‍से थेनीगदे दिमरी निजी। तर येशू चा यरूशलेमरीन धन्‍छ्‌याजी। चु ताम थेला आबादेन आमासे था आयाङ्नी।</verse>
				<verse number="44">येशूला आबादेन आमासे येशू म्‍हिला हुलरी मुला तला भिसी म्‍हन्‍सी तिरेला ग्‍याम भ्रसी निजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे येशूदा ह्राङला म्‍हिदेन ङोसेबा म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी निसी म्‍हाइजी,</verse>
				<verse number="45">तर आस्‍याप्‍बासे लमा थेनीगदे थेदा म्‍हाइबान यरूशलेमरी दोःसी खजी।</verse>
				<verse number="46">थेनीगदेसे सोमरेरी येशूदा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी स्‍याप्‍जी। थेरी थे यहूदी धर्मगुरुगदेदेन छ्‌याम धन्‍छ्‌यासी थेनीगदेसे पाङ्बा ताम ङ्‌यान्‍सी, ङ्‌योइबा छार्बा लसी धन्‍छ्‌याबा मुबा।</verse>
				<verse number="47">थेरी येशूला ताम ङ्‌यान्‍सी चिबागदे येशूसे ताम घोसी जोहाब पिन्‍बा म्राङ्सी उदेक तबा मुबा।</verse>
				<verse number="48">येशूला आबादेन आमासे थेदा म्राङ्सी उदेक म्‍हन्‍सी थेला आमासे “च्‍यागो झा, एला आबादेन ङा एदा म्‍हाइमा म्‍हाइमा हैरान तजी, एसे चुह्रङ् तिग लबा?” भिमा,</verse>
				<verse number="49">येशूसे थेनीगदेदा “ह्राङनीसे ङादा तिग्‍दा म्‍हाइबा? ङा ङाला आबाला दिमरी चितोःबा भिसी ह्राङनीदा था आरे?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="50">तर थेला आबादेन आमासे चु ताम आघोनी।</verse>
				<verse number="51">जमाहेन्‍से येशू ह्राङला आबा आमादेन छ्‌यामनोन नासरतरी फेप्‍जी। ओच्‍छे ह्राङला आबा आमासे पाङ्बा ताम ङ्‌यान्‍सी धन्‍छ्‌याजी। तर थेला आमासे चु जम्‍मान ताम ह्राङला सेमरीन थान्‍जी।</verse>
				<verse number="52">ओच्‍छे येशू परमेश्‍वरदेन म्‍हिगदेला दयामायारी घ्रेन घ्रेन तमाहेन्‍से बुद्धिनोन बढब तबान निजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">रोमी ग्‍याल्‍बो कैसर तिबेरियाससे शासन लबा च्‍युक ङा दिङ तमा पन्‍तियस पिलातस भिबा म्‍हि यहूदिया अञ्‍चलला हाकिम मुबा। जमा धुइरी हेरोद गालील अञ्‍चलला ग्‍ले मुबा, ओच्‍छे थेला आले फिलिप इतुरियादेन त्राखोनितिस भिबा ग्‍लाला ग्‍ले मुबा, थेह्रङ् लसीन लुसानियास अबिलेने अञ्‍चलला ग्‍ले मुबा।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे हन्‍नासदेन कैयाफा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि मुबा। थेनोन धुइरी परमेश्‍वरसे जकरियाला झा तोङतोङबा ग्‍लारी चिबा यूहन्‍ना मुबा ग्‍लारी ह्राङला बचन पुइखजी।</verse>
				<verse number="3">यूहन्‍नासे म्‍हिगदेदा ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःगो, ओच्‍छे बप्‍तिस्‍मा किन्‍गो। जमाहेन्‍से परमेश्‍वरसे एनीगदेला पापला दोष मेटब लला भिबान थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबान यर्दन स्‍योङला क्‍यारमारला जिल्‍लारीक्‍यार खजी।</verse>
				<verse number="4">चु ताम यशैया भिबा अगमवक्तासे चुह्रङ् लसी भ्रिबा मुबा, “तोङतोङबा ग्‍लारीक्‍यार म्‍हि गिक क्रिङ्बान चुह्रङ् भिसी भ्रला, ‘परमप्रभुला ग्‍याम तयार लउ, ओच्‍छे परमप्रभु भ्रबाला लागिरी थेला ग्‍याम सोजो स्‍होउ,</verse>
				<verse number="5">मुबा जे गङदेन होपगदे सम्‍म स्‍होला, ओच्‍छे काङलाङ कुङलीङबा ग्‍यामगदे सोजो तला ओच्‍छे पगल पोगल मुबा ग्‍लाएनोन सम्‍म तला।</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से जम्‍मान म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरसे पिन्‍बा थार्बा म्राङ्ला।’”</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा यूहन्‍नासे बप्‍तिस्‍मा किन्‍बारी खबा म्‍हिगदेदा चुह्रङ् भिसी पाङ्जी, “पुख्रीला कोलागदे, एनीगदेदा परमेश्‍वरला बोमोग्‍याम स्‍योरम्‍याङ्ला भिसी खाल्‍से भिजी?</verse>
				<verse number="8">चुदे एनीगदे ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःबान हिन्‍सम परमेश्‍वरदा सेम निबा गे लउ, ओच्‍छे एनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ङनी अब्राहामला कोलागदे भिसी पाङ्‌बारी थाम्‍हाइगो। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे अब्राहामला लागिरी चु युङबागदेग्‍यामसेनोन कोलागदे स्‍होबारी खम्‍ला।</verse>
				<verse number="9">च्‍यागो, दोङ थाबारी तरी थीसी जिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा ज्‍यबा रो आरोबा जम्‍मान दोङ टाहेन्‍सेन थासी मेरी फर्ला।”</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से म्‍हिगदेसे यूहन्‍नादा “थेह्रङ् भिसम दाहेन्‍से ङन्‍से तिग लउ?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="11">यूहन्‍नासे थेनीगदेदा “जुन म्‍हिदेन छ्‌याम स्‍हुर्दम न्‍ही मुला थेसे आरेबा म्‍हिदा पिन्‍गै, ओच्‍छे जुन म्‍हिदेन छ्‌याम चबा स्‍हे मुला थेसे आरेबागदेदा भो लसी पिन्‍गै” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे तिरो दुइबा म्‍हिगदेएनोन यूहन्‍ना मुबा ग्‍लारी बप्‍तिस्‍मा किन्‍बारी खसी, “गुरु, ङन्‍से चा तिग लउ?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="13">यूहन्‍नासे थेनीगदेदा “एनीगदेसे तिरो दुइमा सरकारसे तोगब लबा भन्‍दा ल्‍हाना थाकिन्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="14">ओच्‍छे सिपाहीगदेएनोन खसी, “ङन्‍से चा तिग लउ?” भिसी ङ्‌योइजी। यूहन्‍नासे थेनीगदेदा “खालैदा अत्‍याचार लसी आहिन्‍बा तामदा हिन्‍ना भिसी टाङगा थाकिन्‍गो, ह्राङला खतोःबा जे टाङगा किन्‍सी सन्‍तोक लसी चिउ” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="15">जमा धुइरी म्‍हिगदेसे थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट फेप्‍खला भिसी आश लसी चिबा मुबा। थेतबासेलमा थेनीगदेसे यूहन्‍नादा म्राङ्सी चुनोन ख्रीष्‍ट हिन्‍ना वा भिसी सेमरी म्‍हन्‍सी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="16">तर यूहन्‍नासे थेनीगदेदा “ङाइ एनीगदेदा क्‍युइसे बप्‍तिस्‍मा पिन्‍ना। तर ङा भन्‍दा शक्तिशाली फेप्‍खबान मुला ङा थेला लखमला तुना ब्‍लबाधोनाला आरे। थेसे एनीगदेदा परमेश्‍वरला आत्‍मादेन मेसे बप्‍तिस्‍मा पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">ग्‍वा य्‍हाप्‍बा नाख्‍ले थेलान छ्‌यारी मुला। थेसे खलारी ग्‍वा ज्‍यना लसी य्‍हाप्‍सी ग्‍वा जति भकारीरी युला। ओच्‍छे पोलोवा जति खाइमै आसिबा मेरी ख्राङ्ला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="18">चुह्रङ् लसी यूहन्‍नासे अर्गु ल्‍हानान अर्ती पिन्‍सी, लोप्‍सी म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लजी।</verse>
				<verse number="19">तर हेरोद ग्‍लेसे ह्राङला आले चाङ हेरोदियास भिबादा थान्‍बासे लमा थेला जम्‍मान पाप गे म्राङ्सी यूहन्‍नासे थेदा बङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="20">थेतबासेलमा थेसे यूहन्‍नादा झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌सी पापथोरी झन पाप गे लजी।</verse>
				<verse number="21">म्‍हिगदेसे बप्‍तिस्‍मा किन्‍बान लबा धुइरी येशूसेनोन बप्‍तिस्‍मा किन्‍जी। थेसे प्रार्थना लबान लबा धुइरी स्‍वर्ग ठोङ्‌बा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="22">ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍मा थेथोरी ढुकुर ह्रङ् लसी फाप्‍खजी। ओच्‍छे स्‍वर्गग्‍याम “ए ङाइ सेमहेन्‍से माया लबा ङाला झा हिन्‍ना, ए म्राङ्सी ङा ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला” भिबा काइ खजी।</verse>
				<verse number="23">येशूसे ह्राङला गे लबारी छ्‌याइबा धुइरी येशू बोगल गिकसे च्‍युइ दिङ तबा मुबा। जम्‍मान म्‍हिगदेसे येशू योसेफलान झा भिसी म्‍हन्‍बा मुबा। योसेफ एलीला झा मुबा।</verse>
				<verse number="24">एली मत्तातला झा, मत्तात लेवीला झा, लेवी मल्‍कीला झा, मल्‍की यान्‍नाला झा, यान्‍ना योसेफला झा,</verse>
				<verse number="25">योसेफ मत्ताथियासला झा, मत्ताथियस आमोसला झा, आमोस नहूमला झा, नहूम इसलीला झा, इसली नग्‍गैला झा,</verse>
				<verse number="26">नग्‍गै माथला झा, माथ मत्ताथियासला झा, मत्ताथियस सेमैनला झा, सेमैन योसेखला झा, योसेख योदाला झा,</verse>
				<verse number="27">योदा योआननला झा, योआनन रेसाला झा, रेसा यरुबाबेलला झा, यरुबाबेल शालतिएलला झा, शालतिएल नेरीला झा,</verse>
				<verse number="28">नेरी मल्‍कीला झा, मल्‍की अद्दीला झा, अद्दी कोसामला झा, कोसाम एलमादमला झा, एलमादम एर्‌ला झा,</verse>
				<verse number="29">एर् यहोशूला झा, यहोशू एलीएजरला झा, एलीएजर योरीमला झा, योरीम मत्तातला झा, मत्तात लेवीला झा,</verse>
				<verse number="30">लेवी शिमियोनला झा, शिमियोन यहूदाला झा, यहूदा योसेफला झा, योसेफ योनानला झा, योनान एल्‍याकीमला झा,</verse>
				<verse number="31">एल्‍याकीम मलेआला झा, मलेआ मिन्‍नाला झा, मिन्‍ना मत्ताथाला झा, मत्ताथा नातानला झा, नातान दाऊद ग्‍लेला सन्‍तान,</verse>
				<verse number="32">दाऊद यिशैला झा, यिशै ओबेदला झा, ओबेद बोअजला झा, बोअज सल्‍मोनला झा, सल्‍मोन नहशोनला झा,</verse>
				<verse number="33">नहशोन अम्‍मीनादाबला झा, अम्‍मीनादाब आरामला झा, आराम हेस्रोनला झा, हेस्रोन फारेसला झा, फारेस यहूदाला झा,</verse>
				<verse number="34">यहूदा याकूबला झा, याकूब इसहाकला झा, इसहाक अब्राहामला झा, अब्राहाम तेरहला झा, तेरह नाहोरला झा,</verse>
				<verse number="35">नाहोर सरूगला झा, सरूग रऊला झा, रऊ पेलेगला झा, पेलेग एबेरला झा, एबेर शेलहला झा,</verse>
				<verse number="36">शेलह केनानला झा, केनान अर्पक्षदला झा, अर्पक्षद शेमला झा, शेम नोआला झा, नोआ लेमेखला झा,</verse>
				<verse number="37">लेमेख मतूशेलहला झा, मतूशेलह हनोकला झा, हनोक येरेदला झा, येरेद महलालेलला झा, महलालेल केनानला झा,</verse>
				<verse number="38">केनान एनोशला झा, एनोश शेतला झा, शेत आदमला झा, आदम परमेश्‍वरला झा मुबा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">परमेश्‍वरला आत्‍मा येशूथोरी फेप्‍खमाहेन्‍से येशू यर्दन स्‍योङग्‍याम दोःजी। ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍मासे थेदा तोङतोङबा ग्‍लारी भोर्जी।</verse>
				<verse number="2">थेरी शैतानसे येशूदा बोगल न्‍ही धिनधोना फसब लबारी म्‍हाइजी। ओच्‍छे बोगल न्‍ही धिनधोना येशूसे तिगै आसोल्‍नी। थेतबासेलमा येशूदा ल्‍हानान फोख्रेन्‍जी।</verse>
				<verse number="3">थेनोन धुइरी शैतानसे येशूदा “ह्राङ परमेश्‍वरला झा हिन्‍बान हिन्‍सम चु युङबादा गेङ स्‍होउ” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे येशूसे शैतानदा “गेङसे जे म्‍हि आसो भिसी बचनरी भ्रिबा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से शैतानसे येशूदा नोबा गङरी भोर्सी जम्‍बुलिङला जम्‍मान य्‍हुल्‍सागदे उन्‍बान, “ङाइ ह्राङदा चु जम्‍मान य्‍हुल्‍साला ग्‍लेदेन चु जम्‍मान धन सम्‍पत्तिला मालिक स्‍होला, तिग्‍दा भिसम चु जम्‍मान ङादा पिन्‍बा मुला। ओच्‍छे ङाला सेमसे म्‍हन्‍बादा ङाइ पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6"></verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा ह्राङसे ङादा फ्‍या लजी भिसम चु जम्‍मान ह्राङला तला” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="8">येशूसे थेदा “बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, ‘एसे ह्राङला परमप्रभु परमेश्‍वरदा फ्‍या लउ, ओच्‍छे थेदा जे तेन्‍गो’” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="9">दोःसी शैतानसे येशूदा यरूशलेमरी भोर्सी परमेश्‍वरला मन्‍दिरला थोबोरी राप्‍पुङ्जी। ओच्‍छे थेसे येशूदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “ह्राङ पक्‍कान परमेश्‍वरला झा हिन्‍सम चु ग्‍याम मार छ्‌योङ्‍गो,</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, ‘परमेश्‍वरसे ह्राङदा जोगब लबाला लागिरी ह्राङला स्‍वर्गदूतगदेदा कुल्‍ला।</verse>
				<verse number="11">ओच्‍छे एला काङ युङबारी थाठोक्‍गै भिसी थेनीगदेसे एदा या यारीन ताला’ भिसी भ्रिबा मुला।”</verse>
				<verse number="12">तर येशूसे थेदा “बचनरी चुह्रङ्बाएनोन भ्रिबा मुला, ‘एसे ह्राङला परमप्रभु परमेश्‍वरला सेम च्‍याबा गे तिगै थालउ’” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से शैतानसे येशूदा तिगै लसी फसब लबारी आखम्‍बासे लमा दोःसी मौका आयाङ्‌तेधोना थेसे येशूदा ख्‍लासी निजी।</verse>
				<verse number="14">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरला आत्‍माला शक्तिरी येशू गालील अञ्‍चलरी दोःसी फेप्‍खजी। ओच्‍छे थेला बारेरी क्‍यारमारला जम्‍मान ग्‍लारी थेःजी।</verse>
				<verse number="15">येशू यहूदीगदे ह्रुप तबा दिम दिमरी फेप्‍सी म्‍हिगदेदा लोप्‍बारी छ्‌याइजी। जमाहेन्‍से जम्‍मान म्‍हिगदेसे थेला जयजयकार लजी।</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से येशू ह्राङ छर्बा नासरत नाम्‍सारी फेप्‍खजी। ओच्‍छे थे सदन ह्रङ् लसी ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी फेप्‍सी परमेश्‍वरला बचनग्‍याम पढब लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे थेदा यशैया अगमवक्तासे भ्रिबा किताब पढब लबाला लागिरी पिन्‍जी। जमाहेन्‍से थे ठोङ्सी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा ग्‍ला तेःसी पढब लजी।</verse>
				<verse number="18">“परमप्रभु परमेश्‍वरला आत्‍मा ङादेन छ्‌याम मुला। तिग्‍दा भिसम प्राङबोगदेदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लबारी ओच्‍छे झ्‍याल्‍खानरी मुबागदेदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लसी झ्‍याल्‍खानग्‍याम तेःबारी, मी आम्राङ्बागदेदा मी म्राङ्ना लबारी ओच्‍छे दुखरी मुबागदेदा दुखग्‍याम फेबारी,</verse>
				<verse number="19">थेह्रङ् लसीन ह्राङला म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसे थार्बा पिन्‍बा धुइ खसी जिन्‍बा मुला भिसी थेःना लबारी परमेश्‍वरसे ङादा धम्‍सी पुइखबा हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="20">जमाहेन्‍से येशूसे किताब बन्‍द लसी थेरी मुबा म्‍हिदा पिन्‍सी धन्‍छ्‌याजी। यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदेसे येशूदा च्‍यासी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="21">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा “परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा चु ताम तिनी एनीगदेसे ङ्‌यान्‍ना ङ्‌यान्‍नान पूरा तबा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="22">येशूसे सुङ्बा दयामायाला ताम थेःसी थेनीगदे उदेक म्‍हन्‍सी जम्‍मासेन थेला तामदा ज्‍यबा भिजी। ओच्‍छे “चु योसेफला झा आहिन?” भिसी थेनीगदेसे भिजी।</verse>
				<verse number="23">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे ङादा पक्‍कान चु उखान भिला ‘डाक्‍टर, ह्राङसे ह्राङदान खम्‍ना लउ। एसे कफर्नहुमरी उदेकला गे लजी भिसी ङन्‍से थेःमुबा थे गे एसे ह्राङला नाम्‍सारीनोन लउ’ भिसी पाङ्ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="24">दोःसी येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, खजिबै अगमवक्तादा ह्राङलान नाम्‍सारी मान आल।</verse>
				<verse number="25">तर ङ्‌यान्‍गो, चु सत्‍य हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम एलियाला धुइरी इस्राएलरी ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमेगदे ल्‍हानान मुबा। थे धुइरी सोम दिङसे ला ढुधोना नाम आखबासे लमा य्‍हुल्‍सा नाङनोन अनिकाल तबा मुबा।</verse>
				<verse number="26">तर परमेश्‍वरसे एलियादा स्‍य्‍हान्‍दो खालै मुबा ग्‍लारी आपुइना सीदोनला सारपत भिबा नाम्‍सारी मुबा ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमे मुबा ग्‍लारी जे पुइजी।</verse>
				<verse number="27">थेह्रङ् लसीन एलीशा अगमवक्ताला धुइरीएनोन इस्राएलरी कोरे खबा म्‍हिगदे ल्‍हानान मुबा। तर थेनीगदे न्‍हङरी सिरिया य्‍हुल्‍साला नामान भिबा कोरेला जे कोरे म्‍हाजी। तर स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदे खालैलान आम्‍हानी।”</verse>
				<verse number="28">चु ताम थेःसी यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदेदा बोमो खजी।</verse>
				<verse number="29">जमाहेन्‍से थेरी मुबा म्‍हिगदेसे येशूदा शहरग्‍याम मङग्‍यार तेःजी। थे शहर गङरी मुबा, थेतबासेलमा थेनीगदेसे येशूदा गङला जोरी भोर्सी ह्रिल्‍ना लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="30">तर येशू थे म्‍हिगदेला गुङग्‍याम थोन्‍सी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="31">जमाहेन्‍से येशू गालीलला कफर्नहुम भिबा शहररी फेप्‍जी। ओच्‍छे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरला बचनग्‍याम लोप्‍बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="32">येशूसे लोप्‍बा म्राङ्सी थेनीगदे उदेक तजी। तिग्‍दा भिसम येशूसे अधिकार लसी म्‍हिगदेदा लोप्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="33">यहूदीगदे ह्रुप तबा दिम न्‍हङरी म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हि गिक मुबा। थे म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हिसे क्रिङ्बान,</verse>
				<verse number="34">“नासरतला येशू, ह्राङसे ङन्‍दा तिग लबारी छ्‌याइबा? तिग ह्राङ ङन्‍दा साइबारी फेप्‍खबा हिन्‍ना? ह्राङ परमेश्‍वरसे पुइखबा परमेश्‍वरला म्‍हि भिसी ङादा था मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="35">चुह्रङ् भिबा थेःसी येशूसे थे म्‍हङदा बङ्‍बान, “कुटिसी चिउ! थे म्‍हिग्‍याम थोन्‍सी निउ!” सुङ्मैछ्‌याम थे म्‍हिदा जम्‍मान म्‍हिला ओन्‍छाङरी लछार पछार लसी थोन्‍सी निजी, तर थे म्‍हिदा तिगै आतनी।</verse>
				<verse number="36">चु म्राङ्सी जम्‍मान म्‍हिगदे उदेक म्‍हन्‍सी, “चु म्‍हिला बोली बचनरी खाह्रङ्बा अधिकार चीम, थेला अधिकारदेन शक्तिसे कुल्‍मैछ्‌याम म्‍हङगदे थोन्‍सी यार्बा चीम!” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="37">ओच्‍छे येशूसे लबा गे कफर्नहुम शहरला क्‍यारमारला जम्‍मान ग्‍लारी थेःजी।</verse>
				<verse number="38">येशू यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमग्‍याम थोन्‍सी सिमोनना दिमरी फेप्‍जी। थेरी सिमोनना स्‍युमी छवा खसी आखम्‍बा मुबा। ओच्‍छे दिमरी मुबागदेसे “थेदा खम्‍ना लसी पिन्‍गो” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="39">जमाहेन्‍से येशू सिमोनना स्‍युमीला ङामरी फेप्‍सी छवादा म्‍हासी निउ भिसी सुङ्मा थेला छवा म्‍हाजी। ओच्‍छे सिमोनना स्‍युमी तुरुन्‍तन रेःसी थेनीगदेदा क्‍योङ्बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="40">ओच्‍छे धिनी घल्‍माहेन्‍से म्‍हिगदेसे ल्‍हानान थरीला रोगसे स्‍याप्‍बा म्‍हिगदेदा येशू मुबा ग्‍लारी भजी। जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेथोरी ह्राङला या थान्‍सी थेनीगदे जम्‍मादान खम्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="41">जमाहेन्‍से ल्‍हानान म्‍हिगदेला ल्‍हुइग्‍याम म्‍हङगदे चुह्रङ् भिबान क्रिङ्सी थोन्‍जी, “ह्राङ परमेश्‍वरला झा हिन्‍ना।” तर येशूसे थे म्‍हङगदेदा बङ्‍बान दोःसी तिगै ताम पाङ्आपुङ्नी। तिग्‍दा भिसम येशू थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना भिसी थे म्‍हङगदेसे ङोसेबा मुबा।</verse>
				<verse number="42">स्‍य्‍हो तमाहेन्‍से येशू सुनसान ग्‍लारी फेप्‍जी। जमाहेन्‍से म्‍हिला हुलसे म्‍हाइबान येशू मुबा ग्‍लारी धोखजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे येशूदा “ङन्‍दा ख्‍लासी थाफेप्‍गो” भिसी रोकब लबारी म्‍हाइजी।</verse>
				<verse number="43">तर येशूसे थेनीगदेदा “ङाइ अर्गु ग्‍लागदेरीएनोन परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लतोःबा मुला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे ङादा चुलान लागिरी पुइखबा हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="44">जमाहेन्‍से येशू यहूदियाला यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमगदेरी फेप्‍सी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">परमेश्‍वरला बचन ङ्‌यान्‍बाला लागिरी ल्‍हानान म्‍हिगदे येशूला क्‍युर्सीन तोर हुइ मार हुइ लबान मुबा। थेतबासेलमा येशू गनेसरेत भिबा घ्‍योइला कुनीरी राप्‍सी धन्‍छ्‌याबा मुबा।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे येशूसे घ्‍योइला कुनीरी दोँगा न्‍ही म्राङ्जी। थे धुइरी माझीगदे दोँगा ख्‍लासी ह्राङ ह्राङला घ्‍याङ ख्रुबान मुबा।</verse>
				<verse number="3">थेरी मुबा दोँगा गिक चा सिमोनना मुबा। येशू सिमोनना दोँगारी क्रेःसी, “दोँगा जजाकी क्‍याथाङ भोर्गो” भिसी सिमोनदा सुङ्जी। थे दोँगारी धन्‍छ्‌यासी म्‍हिगदेदा लोप्‍बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="4">लोप्‍सी जिन्‍माहेन्‍से येशूसे सिमोनदा “दोँगा नुप्‍बा ग्‍लारीक्‍यार भोर्गो, ओच्‍छे तार्ङा चुङ्बारी घ्‍याङ रोप्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="5">चु थेःसी सिमोनसे येशूदा “गुरु, ङन्‍से म्‍हुन गिक घ्‍याङ क्‍लाङ्सैनोन तार्ङा गिकनोन आस्‍याप्‍नी। तर ह्राङसे कुल्‍बासे लमा ङाइ घ्‍याङ रोप्‍ला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="6">ओच्‍छे थेनीगदेसे घ्‍याङ रोप्‍माहेन्‍से तार्ङा ल्‍हानान स्‍याप्‍बासे लमा घ्‍याङनोन ढेबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा थेनीगदेसे अर्गु दोँगारी मुबा ह्राङला ह्रोगदेदा गुहार ह्रीजी। जमाहेन्‍से थेनीगदे खसी तार्ङा तेःबारी छ्‌याइजी। तार्ङा तेः‍मा तेः‍मा दोँगा न्‍हीरीन तार्ङा ल्‍हानान तबासे लमा दोँगा न्‍हीनोन डुबब तबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="8">चु म्राङ्सी सिमोन पत्रुससे येशूला स्‍य्‍हापरी फ्‍या लसी, “प्रभु, ङा पापी म्‍हि हिन्‍ना। थेतबासेलमा ह्राङ ङा मुबाग्‍याम फेप्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="9">तिग्‍दा भिसम ल्‍हानान तार्ङा स्‍याप्‍बासे लमा सिमोनदेन थेला ह्रोगदे उदेक तजी।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे सिमोनदेन छ्‌याम ढिक्‍सी गे लबा जब्‍दियाला झागदे याकूबदेन यूहन्‍नादाएनोन ल्‍हानान उदेक तजी। जमाहेन्‍से येशूसे सिमोनदा “थालोङ्‍गो, दाहेन्‍से ए तार्ङा चुङ्बा म्‍हि आहिन, तर एसे म्‍हिगदेदा परमेश्‍वर मुबा ग्‍लारी भला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे दोँगा घ्‍योइला कुनीरी भसी ह्राङदेन छ्‌याम मुबा जम्‍मान स्‍हेगदे ख्‍लासी येशूदेन छ्‌याम भ्रजी।</verse>
				<verse number="12">तिरेकुनु येशू शहर गिकरी मुबा। ओच्‍छे थेनोन शहररी मुबा कोरे खबा म्‍हि गिकसे येशूदा म्राङ्जी। जमाहेन्‍से थे येशूला ङामरी खसी फ्‍या लबान, “प्रभु, ह्राङला सेम मुसम ह्राङसे ङादा खम्‍ना लखम्‍ला” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="13">येशूसे थेदा ह्राङला छ्‌यासे थुर्सी, “ए खम्‍गै भिबा ङाला सेम मुला, ए खम्‍गो” भिसी सुङ्मैछ्‌याम थेला कोरे म्‍हाजी।</verse>
				<verse number="14">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा “च्‍यागो, एसे चु ताम खालैदा थापाङ्‍गो! बरु ए निसी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हिदा उन्‍गो। ओच्‍छे एला कोरे म्‍हाजी भिसी म्‍हिगदेसे था याङ्बाला लागिरी परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमसे कुल्‍बा अन्‍छार बलि फुल्‍गो” भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="15">जमाकुनुहेन्‍से झन जम्‍मान ग्‍लारी येशूसे लबा गेला बारेरी थेःजी। थेतबासेलमा म्‍हिगदे येशूला ताम ङ्‌यान्‍बारीदेन ह्राङला रोग म्‍हागै भिसी येशू मुबा ग्‍लारी खजी।</verse>
				<verse number="16">तर येशू चा सुनसान ग्‍लारी फेप्‍सी प्रार्थना लबा मुबा।</verse>
				<verse number="17">तिरेकुनु येशूसे म्‍हिगदेदा लोप्‍बान लबा धुइरी गालील अञ्‍चलदेन यहूदिया अञ्‍चलला नाम्‍सा नाम्‍साग्‍यामसे ओच्‍छे यरूशलेमग्‍याम खबा फरिसीगदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदेएनोन थेरी मुबा। येशूदेन छ्‌याम आखम्‍बा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लबा परमप्रभुला शक्ति मुबा।</verse>
				<verse number="18">थेनोन धुइरी म्‍हिगदेसे कुज्‍या म्‍हि गिकदा खाटरीन पुइसी भजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे थे कुज्‍या म्‍हिदा दिम न्‍हङरी येशूला ङाच्‍छापट्टि भोर्बारी म्‍हाइजी।</verse>
				<verse number="19">तर म्‍हिला हुलसे लमा थेनीगदेसे थे कुज्‍या म्‍हिदा येशूला ङाच्‍छापट्टि भोर्बाला लागिरी ग्‍याम आयाङ्नी। थेतबासेलमा थेनीगदेसे थे कुज्‍या म्‍हिदा मङग्‍यारग्‍यामसे छानारी भोर्जी। ओच्‍छे छाना होक्‍सी थेदा तीबा नान्‍बादेन छ्‌यामनोन येशूला ङाच्‍छापट्टि धोना लजी।</verse>
				<verse number="20">थे म्‍हिगदेला विश्‍वास म्राङ्सी येशूसे थे कुज्‍या म्‍हिदा “ङाइ एला पापला दोष मेटब लबा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="21">येशूसे चुह्रङ् सुङ्बा म्राङ्सी यहूदी धर्मगुरुगदेदेन फरिसीगदेसे “ह्राङसे ह्राङदान परमेश्‍वर स्‍होसी ताम लबा चु म्‍हि खाल हिन्‍ना? म्‍हिगदेला पापला दोष मी परमेश्‍वरसे जे मेटब लखम्‍मुला” भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी पाङ्‌बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="22">येशूसे थेनीगदेला सेमला ताम था याङ्सी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेला सेमरी तिग्‍दा चुह्रङ्बा म्‍हन्‍बा?</verse>
				<verse number="23">चु कुज्‍या म्‍हिदा ‘एला पाप माफ तबा मुला’ भिबादेन ‘रेःसी भ्रउ’ भिबारी खजिबा चा सजिलो मुला?</verse>
				<verse number="24">तर च्‍यागो, परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा चु जम्‍बुलिङरी म्‍हिगदेला पापला दोष मेटब लबा अधिकार मुला भिबा तामला प्रमाण ङाइ एनीगदेदा उन्‍ना।” जमाहेन्‍से येशूसे थे कुज्‍या म्‍हिदा “ए रेःगो, ओच्‍छे एला तीबा नान्‍बा पुइसी दिमरी निउ।”</verse>
				<verse number="25">येशूसे थेह्रङ् सुङ्मैछ्‌याम थे कुज्‍या म्‍हि डोङ रेःसी ह्राङला तीबा नान्‍बा पुइसी परमेश्‍वरला जयजयकार लबान दिमरी निजी।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से थेरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदे लोङ्सी उदेक म्‍हन्‍जी। ओच्‍छे परमेश्‍वरला जयजयकार लबान, “तिनी य्‍हाङसे ल्‍हानान उदेकला गे म्राङ्जी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="27">थेग्‍याम फेप्‍बान लबा धुइरी येशूसे लेवी भिबा तिरो दुइबा म्‍हिदा तिरो दुइबा ग्‍लारी चिबान लबा म्राङ्जी। ओच्‍छे येशूसे थेदा “ङादेन छ्‌याम भ्रउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="28">जमाहेन्‍से लेवीसे जम्‍मान स्‍हे ख्‍लासी रेःजी ओच्‍छे येशूदेन छ्‌याम भ्रजी।</verse>
				<verse number="29">ओच्‍छे लेवीसे येशूदा ह्राङला दिमरी भोज सोल्‍बारी ङ्‌योइजी। थेरी येशूदेन छ्‌याम भोज चबारी चिबा म्‍हिगदे न्‍हङरी तिरो दुइबा म्‍हिगदेदेन ल्‍हानान स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेएनोन मुबा।</verse>
				<verse number="30">जमाहेन्‍से फरिसीगदेदेन थेनीगदेला धर्मगुरुगदेसे येशूला चेलागदेदा बिरोध लबान, “तिग्‍दा एनीगदे तिरो दुइबा म्‍हिगदे ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो पापीगदेदेन छ्‌याम चिसी चबा थुङ्बा लबा?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="31">येशूसे थेनीगदेदा “खम्‍बा म्‍हिदा डाक्‍टर आतोः, तर आखम्‍बा म्‍हिदा जे डाक्‍टर तोःला!</verse>
				<verse number="32">थेतबासेलमा परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा मुबा म्‍हिगदेदा आहिन, तर ङनी पापी हिन्‍ना भिसी भ्रबा म्‍हिगदेसे ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःगै भिसी ङ्‌योइबारी ङा खबा हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="33">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा “यूहन्‍नाला चेलागदे सदन फोइथान चिसी प्रार्थना लमुला। ओच्‍छे फरिसीगदेला चेलागदेसेनोन थेह्रङ्नोन लमुला। तर ह्राङला चेलागदेसे चा तिग्‍दा फोइथान चिसी प्रार्थना आलबा?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="34">येशूसे थेनीगदेदा “म्‍हाछार जन्‍तीगदेदेन छ्‌याम मुतेधोना थेनीगदेदा खाह्रङ् लसी फोइथान चिउ भिखम्‍ला?</verse>
				<verse number="35">तर म्‍हाछार थेनीगदेग्‍याम फेसी भोर्बा धुइरी जे थेनीगदे फोइथान चिला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="36">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा उखान गिकएनोन सुङ्बान, “खालै म्‍हिसे बोक्‍टो क्‍वानरी छार क्‍वानगेन्‍से आख्‍या। थेह्रङ् लसी ख्‍याजी भिसम छार क्‍वानएनोन न्‍होङ्ला ओच्‍छे छार क्‍वानगेन बोक्‍टो क्‍वानदेन छ्‌याम ढिकएनोन आढिक।</verse>
				<verse number="37">ओच्‍छे खालै म्‍हिसे ढिला बोक्‍टो ताङरी अङगुरला कलिलो निङगु आयु, युजी भिसम कलिलो निङगुसे ढिला बोक्‍टो ताङ भोसी ढेला। जमाहेन्‍से निङगु ङेला ओच्‍छे ढिला ताङएनोन गे आखेल्‍बा तला।</verse>
				<verse number="38">थेतबासेलमा कलिलो निङगु छार ढिला ताङरी युसी थान्‍तोःबा मुला।</verse>
				<verse number="39">खालैसे चिप्‍बा निङगु थुङ्सी कलिलो निङगु थुङ्बा सेम आल, तिग्‍दा भिसम थेसे चिप्‍बा निङगुन ज्‍यबा भिला।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु येशू बुग्‍याम फेप्‍बान मुबा। थे धुइरी थेला चेलागदेसे ग्‍वाला नम थुसी यारी न्‍हइसी चबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="2">तर फरिसीगदे न्‍हङरी कोइ कोइसे “थेनीगदेदा ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु लबारी आतबा गे एनीगदेसे तिग्‍दा लबा?” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="3">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे परमेश्‍वरला बचन पढब लबा आरे? दाऊदसे थेदेन छ्‌याम मुबागदे फोख्रेन्‍बा धुइरी थेसे तिग लजी?</verse>
				<verse number="4">थेसे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हिगदे बाहेक स्‍य्‍हान्‍दोसे चबारी आतबा गेङ परमेश्‍वरला दिमरी वाङ्सी तेःसी चजी। ओच्‍छे थेसे ह्राङदेन छ्‌याम मुबागदेदाएनोन पिन्‍मा खालैसेन तिगै भिजी?”</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनना प्रभु हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="6">ब्‍लप्‍बा न्‍हबा अर्गु धिनकुनु येशूसे यहूदीगदे ह्रुप तबा दिम न्‍हङरी परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला बारेरी लोप्‍बारी छ्‌याइजी। थेरी दाहिने या खर्बा म्‍हि गिक मुबा।</verse>
				<verse number="7">ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु येशूसे थे म्‍हिला खर्बा या खम्‍ना लला वा भिसी यहूदी धर्मगुरुगदेदेन फरिसीगदेसे दोष लबाला लागिरी चिवा लसी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="8">तर येशूसे थेनीगदेला सेमला ताम था याङ्सी थे या खर्बा मुबा म्‍हिदा “ए रेःसी चुरी राप्‍गो” भिसी सुङ्जी। ओच्‍छे थे म्‍हि राप्‍जी।</verse>
				<verse number="9">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “थेह्रङ् भिसम चु तामला जोहाब पिन्‍गो, ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु ज्‍यबा लबादेन नइबा लबा, अथवा म्‍हि सोना लबादेन सिना लबा खजिबा चा ज्‍यबा हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे येशूसे ह्राङला क्‍युर्सीन मुबा म्‍हिगदेदा स्‍हीसी थे या खर्बा मुबा म्‍हिदा “एला या तन्‍गब लउ!” भिसी सुङ्जी। ओच्‍छे थेसे या तन्‍गब लमैछ्‌याम थेला या खम्‍जी।</verse>
				<verse number="11">चु म्राङ्सी फरिसीगदेदा बोमो रेःसी दाहेन्‍से येशूदा तिग लबा भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी सल्‍लाह लजी।</verse>
				<verse number="12">तिरेकुनु येशू गङरी फेप्‍सी म्‍हुन गिकनोन परमेश्‍वरदेन छ्‌याम प्रार्थना लजी।</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे स्‍य्‍हो तमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदा ङ्‌योइसी थेनीगदे न्‍हङरी च्‍युक न्‍ही चेलादा धम्‍जी। ओच्‍छे थेनीगदेदा मुल चेला भिसी मिन थान्‍जी।</verse>
				<verse number="14">सिमोनदा येशूसे पत्रुस भिसी सुङ्जी, थेला आले अन्‍द्रियास ओच्‍छे याकूब, यूहन्‍ना, फिलिप, बारथोलोमाइ,</verse>
				<verse number="15">मत्ती, थोमा, अल्‍फयसला झा याकूब ओच्‍छे सिमोन। चु सिमोनदा ह्राङला य्‍हुल्‍सादा माया लबा म्‍हि भिसी भिमुबा।</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे याकूबला झा यहूदा, ओच्‍छे यहूदा इस्‍करियोत चुनोन यहूदा इस्‍करियोतसे लिच्‍छा येशूदा चुङ्सी म्‍हिगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="17">येशू ह्राङसे धम्‍बा चेलागदेदेन छ्‌याम गङग्‍याम मार फाप्‍सी सम्‍म ग्‍लारी फेप्‍खसी राप्‍सी धन्‍छ्‌याजी। जमाहेन्‍से येशूदेन छ्‌याम भ्रबा म्‍हिला हुल ओच्‍छे यहूदिया अञ्‍चलला जम्‍मान ग्‍लादेन यरूशलेम, ओच्‍छे टुरोसदेन सीदोन भिबा ग्‍लाग्‍याम म्‍हिला हुल</verse>
				<verse number="18">येशूसे लोप्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बारी ओच्‍छे ह्राङ ह्राङला रोगगदे म्‍हाना लबारी खजी। थेरी म्‍हङसे स्‍याप्‍सी आखम्‍बा म्‍हिगदेएनोन खम्‍जी।</verse>
				<verse number="19">थेतबासेलमा जम्‍मान म्‍हिगदेसे येशूदा थुर्बारी म्‍हाइमुबा। तिग्‍दा भिसम येशूदेन छ्‌याम म्‍हिगदेदा खम्‍ना लबा शक्ति मुबा। थे शक्तिग्‍याम रोगसे स्‍याप्‍बा जम्‍मान म्‍हिगदे खम्‍जी।</verse>
				<verse number="20">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदा स्‍हीबान चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “दुख याङ्बा म्‍हिगदे, एनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा एनीगदेलान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="21">फोख्रेन्‍बा म्‍हिगदे, एनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेदा परमेश्‍वरसे म्रेन्‍ना लला। ओच्‍छे क्राबा म्‍हिगदे, एनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे एनीगदे ताङ्सी ङेःम्‍याङ्‍ला।</verse>
				<verse number="22">“परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा विश्‍वास लबासे लमा म्‍हिगदेसे एनीगदेदा हेला लसी नाम्‍साग्‍यामसे तेःला ओच्‍छे जम्‍मासेन एनीगदेदा खिसी लमाएनोन एनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला।</verse>
				<verse number="23">“थे धुइरी एनीगदे फुरफुर ताङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम स्‍वर्गरी एनीगदेसे घ्रेन इनाम याङ्ला। एनीगदेदा दुख पिन्‍बागदेला आखे म्‍हेमेगदेसेनोन अगमवक्तागदेदा चुह्रङ्‌नोन लमुबा।</verse>
				<verse number="24">फ्‍युक्‍पोगदे, एनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्ला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे मोजमजा लसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="25">म्रेन्‍बागदे, एनीगदे फोइथाननोन चितोःला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्ला। ओच्‍छे ताङ्बागदे दुख नासी क्रासी चितोःला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्ला।</verse>
				<verse number="26">म्‍हिगदेग्‍याम मान याङ्बागदे, एनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्ला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेला आखे म्‍हेमेगदेसेनोन फट्टा अगमवक्तागदेदा चुह्रङ्‌नोन लमुबा।</verse>
				<verse number="27">“तर ङाइ लोप्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बागदेदा ङाइ भिला, एनीगदेसे ह्राङला शत्रुगदेदा माया लउ, ओच्‍छे ह्राङदा हेला लबागदेदा ज्‍यबा व्‍यवहार लउ।</verse>
				<verse number="28">एनीगदेदा केःबागदेदा परमेश्‍वरसे मोलम पिन्‍गै भिसी प्रार्थना लउ। ओच्‍छे खालैसे एनीगदेदा आज्‍यबा लजी भिसम थेनीगदेदा ज्‍यबा तगै भिसी परमेश्‍वरदेन छ्‌याम प्रार्थना लउ।</verse>
				<verse number="29">खालैसे एदा ग्रम्‍बा गिकरी तोजी भसम अर्गुपट्टिला ग्रम्‍बाएनोन तासी पिन्‍गो। ओच्‍छे एला स्‍कोट भोर्बारी छ्‌याइबादा स्‍हुर्दमदाएनोन पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="30">एदेन छ्‌याम ह्रीबागदेदा पिन्‍गो, ओच्‍छे एसे थेदेन छ्‌याम दोःसी थाह्रीगो।</verse>
				<verse number="31">एनीगदेदा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे जस्‍तो व्‍यवहार लगै भिसी म्‍हन्‍बा मुला, एनीगदेसेनोन स्‍य्‍हान्‍दोगदेदा थेह्रङ्नोन लउ।</verse>
				<verse number="32">“चुदे एनीगदेदा माया लबादा जे एनीगदेसे माया लजी भिसम एनीगदेदा तिग ज्‍यबा तला? तिग्‍दा भिसम पापीगदेसेनोन ह्राङदा माया लबागदेदा माया लमुला।</verse>
				<verse number="33">ओच्‍छे एनीगदेसे ह्राङदा ज्‍यबा लबादा जे ज्‍यबा लजी भिसम एनीगदेदा तिग ज्‍यबा तला? तिग्‍दा भिसम पापीगदेसेनोन थेह्रङ्नोन लमुला।</verse>
				<verse number="34">चुदे एनीगदेसे दोःसी याङ्बा सेम लसी खालैदा छे पिन्‍जी भिसम एनीगदेदा तिग ज्‍यबा तला? तिग्‍दा भिसम पापीगदेसे जे जति छे पिन्‍बा मुला ओतेन किन्‍बा आश लसी पापीगदेदान छे पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="35">तर ह्राङला शत्रुगदेदा माया लउ, जम्‍मादान ज्‍यबा लउ, दोःसी किन्‍बा सेम लसी छे थापिन्‍गो ओच्‍छे एनीगदेला मान घ्रेन तला। एनीगदे स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमेश्‍वरला सन्‍तान तला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे बैगुनीदेन ह्राङला जे ग्‍याम च्‍याबा म्‍हिगदेदाएनोन दया लमुला।</verse>
				<verse number="36">थेतबासेलमा एनीगदेला परमेश्‍वर आबासे दया लबा ह्रङ् एनीगदेसेनोन दया लउ।</verse>
				<verse number="37">“स्‍य्‍हान्‍दोदा दोष लसी थाभ्रउ ओच्‍छे परमेश्‍वरसेनोन एनीगदेदा दोष आल। म्‍हिगदेला निसाफ लसी थाभ्रउ ओच्‍छे परमेश्‍वरसेनोन एनीगदेला निसाफ आल। म्‍हिगदेदा माफ पिन्‍गो ओच्‍छे परमेश्‍वरसेनोन एनीगदेदा माफ पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="38">म्‍हिगदेदा पिन्‍गो ओच्‍छे परमेश्‍वरसेनोन एनीगदेदा पिन्‍ना। परमेश्‍वरसे मी छुइसी छुइसी पिन्‍ना ओच्‍छे जुन दप्‍बा स्‍हेसे एनीगदेसे स्‍य्‍हान्‍दोगदेदा पिन्‍ना, थेनोन दप्‍बा स्‍हेसे एनीगदेसे याङ्ला।”</verse>
				<verse number="39">येशूसे थेनीगदेदा उखानग्‍याम चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “तिग मी आम्राङ्बा म्‍हिसे मी आम्राङ्बा म्‍हिदान डोर्‍याब लखम्‍ला? चुदे थेसे डोर्‍याब लजी भिसम थे न्‍हीनोन व्‍हाङरी ताइला।</verse>
				<verse number="40">ओच्‍छे खजिबै चेला ह्राङला गुरु भन्‍दा घ्रेन आत, तर थेसे लोप्‍सी जिन्‍माहेन्‍से गुरु ह्रङ्‌बान तला।</verse>
				<verse number="41">“स्‍य्‍हान्‍दोला गोरी सेः भ्रबा म्राङ्बासे ह्राङला गोरी मुइ भ्रबा तिग्‍दा आम्राङ्बा?</verse>
				<verse number="42">ह्राङला गोरी भ्रबा मुइ आम्राङ्बासे खाह्रङ् लसी आलेदा ‘खाइ, एला गोला सेः तेःसी पिन्‍ना भिसी भिखम्‍ला।’ कप्‍टी, ङाच्‍छा ह्राङला गोला मुइ तेःगो, ओच्‍छे जे एसे आलेला गोरी भ्रबा सेः तेःबारी खम्‍ला।</verse>
				<verse number="43">“ज्‍यबा दोङरी आज्‍यबा रो आरो ओच्‍छे आज्‍यबा दोङरी ज्‍यबा रो आरो।</verse>
				<verse number="44">जम्‍मान दोङ थेरी रोबा रो अन्‍छार ङोसेला। पुजुला दोङग्‍याम अञ्‍जीर आथु ओच्‍छे पोलाङला दोङग्‍यामएनोन अङगुर आथु।</verse>
				<verse number="45">तिग्‍दा भिसम ज्‍यबा सेम मुबा म्‍हिला सेम न्‍हङ‍ग्‍याम ज्‍यबान ताम थोन्‍मुला ओच्‍छे नइबा सेम मुबा म्‍हिला सेम न्‍हङ‍ग्‍याम नइबान ताम थोन्‍मुला। थेतबासेलमा म्‍हिला सेम न्‍हङरी जे मुला थेनोन थेला सुङग्‍याम पाङ्ला।</verse>
				<verse number="46">“ङाइ कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍सम तिग्‍दा ङादा ‘प्रभु, प्रभु’ जे भिबा?</verse>
				<verse number="47">ङा मुबा ग्‍लारी खबा म्‍हिसे ङाइ पाङ्बा ताम ङ्‌यान्‍ना ओच्‍छे ङाइ कुल्‍बा अन्‍छार गे लला। थे खाह्रङ्बा म्‍हि हिन्‍ना भिबा ताम ङाइ एनीगदेदा पाङ्ला। थे म्‍हिसे</verse>
				<verse number="48">ह्राङला दिम स्‍होबा धुइरी जग नुप्‍ना ख्‍वसी स्‍होजी। ओच्‍छे नाम, भाल खमा थे दिमरी टजी। तसैनोन थे दिम आफुप्‍नी, तिग्‍दा भिसम थे दिमला जग नुप्‍ना ख्‍वसी स्‍होबा मुबा।</verse>
				<verse number="49">तर जुन म्‍हिसे ङाइ पाङ्बा ताम थेःसी थे अन्‍छार गे आल थे म्‍हि चा जग नुप्‍ना आख्‍वना दिम स्‍होबा म्‍हि ह्रङ्‌बा हिन्‍ना। थेतबासेलमा नाम, भाल बाढी खबा धुइरी थे दिमरी टसी थे दिम फुप्‍सी ल्‍हानान नोक्‍सान तजी।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">चुह्रङ् सुङ्सी जिन्‍माहेन्‍से येशू कफर्नहुम भिबा ग्‍लारी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="2">थेरी रोमी कप्‍तान गिकला नोकर आखम्‍ना सिबारीन छ्‌याइबा मुबा। थेसे थे नोकरदा ल्‍हानान माया लमुबा।</verse>
				<verse number="3">थेतबासेलमा थेसे ह्राङला नोकरदा खम्‍ना लगै भिसी येशूदा फेप्‍खउ भिसी ङ्‌योइबाला लागिरी यहूदी गन्‍बागदेदा पुइजी। तिग्‍दा भिसम थेसे येशूला बारेरी थेःबा मुबा।</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से थेनीगदे येशू मुबा ग्‍लारी खसी बिन्‍ती लबान, “थे ह्राङला दया याङ्तोःबा खाल्‍ला म्‍हि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">तिग्‍दा भिसम थेसे य्‍हाङ यहूदी य्‍हुलदा माया लमुला, ओच्‍छे थेसेन यहूदीगदे ह्रुप तबा दिम स्‍होसी पिन्‍बा हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से येशू थेनीगदेदेन छ्‌याम फेप्‍जी। येशू कप्‍तानला दिम ङामरी धोमा, कप्‍तानसे ह्राङला ह्रोगदेदा चुह्रङ् भिउ भिसी येशू मुबा ग्‍लारी पुइजी, “प्रभु ह्राङसे दुख थालउ। तिग्‍दा भिसम ह्राङ ङाला दिमरी फेप्‍खबाधोनाला ङा आरे।</verse>
				<verse number="7">ङाएनोन ह्राङ मुबा ग्‍लारी खबाधोनाला आम्‍हन्‍नी। थेतबासेलमा ह्राङसे ङाला नोकर खम्‍गै भिसी सुङ् जे सुङ्सैनोन थे खम्‍ला।</verse>
				<verse number="8">तिग्‍दा भिसम ङाएनोन ङाला हाकिमला तहरी चिबा म्‍हि हिन्‍ना। ङाला तहरीनोन सिपाहीगदे मुला। ङाइ कोइदा निउ भिमा निमुला, कोइदा खउ भिमा खमुला। ओच्‍छे ङाला नोकरदा ङाइ चुह्रङ् लउ भिमा थेसे थेह्रङ्नोन लमुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="9">थेला चुह्रङ्बा ताम थेःसी येशू उदेक तजी, ओच्‍छे म्‍हिला हुलपट्टि दोःसी, “एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, इस्राएल य्‍हुल्‍साला म्‍हिगदे न्‍हङरीनोन ङाइ चुह्रङ्बा घ्रेन विश्‍वास मुबा म्‍हि आस्‍याप्‍नी” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से कप्‍तानसे येशू मुबा ग्‍लारी पुइबा म्‍हिगदे दोःसी दिमरी निमा, थे नोकर खम्‍सी जिन्‍बा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="11">न्‍हङगरदङ येशू नाइन भिबा शहररी फेप्‍मा ह्राङला चेलागदेदेन म्‍हिला हुलएनोन येशूदेन छ्‌याम निजी।</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे येशू शहररी धोबारीन छ्‌याइमा सिबा म्‍हि भबान मुबा। थे सिबा म्‍हि ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमेला गिक जेन झा मुबा। ओच्‍छे शहरला म्‍हिगदेएनोन थेदेन छ्‌याम मुबा।</verse>
				<verse number="13">थे म्रिङम्‍हेमेदा म्राङ्सी प्रभुदा सेमहेन्‍सेन दया रेःजी। ओच्‍छे थेदा “ए थाक्रागो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="14">जमाहेन्‍से येशू सिबाला ङामरी फेप्‍सी सिबादा थुर्जी। चुह्रङ् लसी थुर्मैछ्‌याम सिबा पुइबा म्‍हिगदे थेन तजी। जमाहेन्‍से येशूसे सिबा म्‍हिदा “कोला, रेःगो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="15">जमाहेन्‍से सिबा म्‍हि रेःसी ताम पाङ्‌बारी छ्‌याइजी। ओच्‍छे येशूसे थेदा थेला आमादा जिम्‍मा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="16">चु म्राङ्सी जम्‍मान म्‍हिगदे लोङ्सी परमेश्‍वरदा जयजयकार लबान चुह्रङ् भिजी, “य्‍हाङला गुङरी घ्रेन अगमवक्ता गिक फेप्‍खबा मुला। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे ह्राङला म्‍हिदा दया लबा मुला।”</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से येशूसे लबा गेला बारेरी यहूदियाला जम्‍मान ग्‍लारीदेन ङाम ङामला जम्‍मान जिल्‍लारी थेःजी।</verse>
				<verse number="18">यूहन्‍नाला चेलागदेसे येशूसे लबा जम्‍मान गे ह्राङला गुरु यूहन्‍नादा पाङ्जी। जमाहेन्‍से यूहन्‍नासे ह्राङला चेला न्‍हीदा ङ्‌योइसी,</verse>
				<verse number="19">“ङन्‍से फेप्‍खला भिसी आश लसी चिबा थार्बा पिन्‍बा ग्‍ले ह्राङनोन हिन्‍ना कि स्‍य्‍हान्‍दो खालैदा भ्रान्‍तोःबा हिन्‍ना?” भिसी येशू मुबा ग्‍लारी ङ्‌योइबारी पुइजी।</verse>
				<verse number="20">जमाहेन्‍से थेनीगदे येशू मुबा ग्‍लारी निसी, “ङन्‍से फेप्‍खला भिसी आश लसी चिबा थार्बा पिन्‍बा ग्‍ले ह्राङनोन हिन्‍ना कि स्‍य्‍हान्‍दो खालैदा भ्रान्‍तोःबा हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइबारी बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍नासे ङन्‍दा ह्राङ मुबा ग्‍लारी पुइखबा हिन्‍ना भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="21">थे धुइरी येशूसे रोगसे स्‍याप्‍बा ल्‍हानान म्‍हिगदेदेन म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लबान मुबा। ओच्‍छे मी आम्राङ्बा ल्‍हानान म्‍हिगदेला मी म्राङ्ना लजी।</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से यूहन्‍नाला चेलागदेदा येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे जुन जुन ताम म्राङ्बादेन थेःबा मुला, थेनोन ताम यूहन्‍ना मुबा ग्‍लारी निसी पाङ्‍गो। मी आम्राङ्बागदेला मी म्राङ्ना लबा मुला, कुज्‍यादेन कोरे खबा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लबा मुला, नाब्‍यङ आथेःबागदेदा थेःना लबा मुला, सिबागदेदा सोना लबा मुला, ओच्‍छे प्राङबोगदेदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लबान मुला।</verse>
				<verse number="23">जुन म्‍हिसे शङ्का आलना विश्‍वास लला थे म्‍हिसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला।”</verse>
				<verse number="24">यूहन्‍नाला चेलागदे दोःसी निमाहेन्‍से येशूसे यूहन्‍नाला बारेरी म्‍हिला हुलदा चुह्रङ् भिसी सुङ्बारी छ्‌याइजी, “एनीगदे तोङतोङबा ग्‍लारी तिग च्‍याबारी निबा मुबा? तिग लाबासे य्‍होङ्बा मा दोङ च्‍याबारी निबा हिन्‍ना?</verse>
				<verse number="25">ओच्‍छे एनीगदे तिग च्‍याबारी थोन्‍बा मुबा? ज्‍यबा ज्‍यबा क्‍वान क्‍वान्‍बा म्‍हिदा च्‍याबारी? च्‍यागो, थेह्रङ्बा ज्‍यबा ज्‍यबा क्‍वान क्‍वान्‍बादेन मोजमजा लबा म्‍हि मी ग्‍लेखाङरी जे चिबा मुला।</verse>
				<verse number="26">एनीगदे तिग च्‍याबारी निमुबा? तिग अगमवक्तादा च्‍याबारी निबा आहिन? हिन्‍ना, ङाइ पाङ्ला एनीगदेसे स्‍य्‍हान्‍दो अगमवक्तागदे भन्‍दा घ्रेन म्‍हि गिकदा म्राङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="27">थे अगमवक्ता थेनोन हिन्‍ना, थेला बारेरी परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ्बा भ्रिबा मुला, ‘च्‍यागो, ङाइ ङाला समाचार भोर्बा म्‍हिदा एला ङाच्‍छा ङाच्‍छा पुइखला। थेसे एला लागिरी ग्‍याम स्‍होला’।</verse>
				<verse number="28">“थेतबासेलमा च्‍यागो, दान्‍देधोना न्‍हबा कोलागदे न्‍हङरी यूहन्‍ना भन्‍दा घ्रेन म्‍हि खालै आरे। तसैनोन परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी जुन म्‍हि जजा मुला थे म्‍हि यूहन्‍ना भन्‍दा घ्रेन म्‍हि तला।”</verse>
				<verse number="29">ओच्‍छे तिरो दुइबा म्‍हिगदेदेन स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे यूहन्‍नाला ताम थेःसी, “परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ठीक हिन्‍ना” भिसी थेग्‍याम बप्‍तिस्‍मा किन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="30">तर फरिसीगदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदेसे चा परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम गे आखेल्‍बा ताम हिन्‍ना भिसी यूहन्‍नाग्‍याम बप्‍तिस्‍मा आकिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="31">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “थेह्रङ्बा म्‍हिगदेदा ङाइ तिगदेन छ्‌याम दाँजब लसे? थेनीगदे खाह्रङ्बा मुला भिसम,</verse>
				<verse number="32">बजाररी चिबा कोलागदे ह्रङ्‌बा मुला। थेनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी चुह्रङ् भिसी कल लमुला, ‘ङन्‍से एनीगदेला लागिरी बाँसुरी ह्राप्‍सी पिन्‍जी, तर एनीगदे आस्‍य्‍हनी। ओच्‍छे ङन्‍से दुखला व्‍हाइ गोजी, तर एनीगदे आक्रानी?’</verse>
				<verse number="33">तिगै चबा थुङ्बादेन अङगुरला निङगुएनोन आथुङ्बा बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍ना खमा एनीगदेसे ‘थेदा म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हि’ भिसी भिबा मुबा।</verse>
				<verse number="34">परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि चा चबा थुङ्बा लसी भ्रजी। थेतबासेलमा म्‍हिगदेसे ङादा ‘च्‍यागो, ल्‍हानान चबा स्‍हेदेन ल्‍हानान निङगु कासी ङ्‌य्‍होइसी भ्रबा, तिरो दुइबादेन पापीगदेला ह्रो’ भिसी भिमुला!</verse>
				<verse number="35">तर परमेश्‍वरग्‍याम बुद्धि याङ्बागदेसे जे परमेश्‍वरला बुद्धि ठीक हिन्‍ना भिसी था याङ्बा मुला।”</verse>
				<verse number="36">फरिसीगदे न्‍हङला गिकसे येशूदा सोल छ्‌योइबारी ङ्‌योइजी। ओच्‍छे थेला दिमरी फेप्‍सी येशू सोल छ्‌योइबारी धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="37">थे शहररी मुबा पापी म्रिङम्‍हेमे गिकसे फरिसीला दिमरी येशू सोल छ्‌योइबारी फेप्‍खजी भिबा थेःसी सिङ्‍गमरमरला बोतलरी अत्तर भसी येशू मुबा ग्‍लारी खजी।</verse>
				<verse number="38">थे येशूला ग्‍यापग्‍याम खसी येशूला ङामरी राप्‍सी क्राजी, ओच्‍छे थेला मीख्‍लीसे येशूला स्‍य्‍हाप भम्‍जी। जमाहेन्‍से थेसे ह्राङला क्रासे येशूला स्‍य्‍हाप फ्‍यासी च्‍योक लसी येशूला स्‍य्‍हापरी अत्तर फोर्बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="39">चुह्रङ् लबा म्राङ्सी येशूदा ङ्‌योइबा फरिसीसे “चु म्‍हि अगमवक्ता हिन्‍सम थेदा थुर्बा म्रिङम्‍हेमे खाह्रङ्बा म्रिङम्‍हेमे भिसी ङोसेसेला मुबा। तिग्‍दा भिसम चु पापीस्‍या हिन्‍ना” भिसी ह्राङला सेम न्‍हङरी म्‍हन्‍जी।</verse>
				<verse number="40">थेसे सेमरी चुह्रङ्बा ताम म्‍हन्‍बा था याङ्सी येशूसे फरिसीदा “सिमोन ङाइ एदा ताम गिक पाङ्तोःबा मुला” भिसी सुङ्मा, थेसे “सुङ्‍गो गुरु” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="41">“च्‍यागो, म्‍हि न्‍हीसे साहू गिकदेन छ्‌याम छे किन्‍बा मुबा गिकसे ग्‍यार्जा ङा ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोसे बोगल न्‍हीसे च्‍युइ टाङगा किन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="42">थे न्‍हीसेन छे फाआखम्‍बासे लमा साहूसे थे न्‍हीदान माफ पिन्‍जी। थेतबासेलमा, लु, पाङ्‍गो थे न्‍ही न्‍हङरी खजिबासे चा साहूदा ल्‍हाना माया लला” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="43">“ल्‍हाना माफ याङ्बासे” भिसी सिमोनसे भिमा, “एसे ठीक भिजी” भिसी येशूसे थेदा सुङ्जी।</verse>
				<verse number="44">ओच्‍छे थे म्रिङम्‍हेमेपट्टि दोःसी येशूसे सिमोनदा चुह्रङ् सुङ्जी, “चुदा च्‍यागो, ङा एला दिमरी खमा एसे ङादा काङ ख्रुबारी क्‍युइएनोन आपिन्‍नी तर चुसे मी ङाला काङ मीख्‍लीसे ख्रुसी ह्राङला क्रासे फ्‍यासी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="45">एसे ङादा च्‍योक लसी फ्‍याआफुल्‍नी, तर चुसे मी खमाहेन्‍सेन ङाला काङरी च्‍योक लबाला लबान मुला।</verse>
				<verse number="46">ओच्‍छे एसे ङाला थोबोरी छ्‌युगु फोर्सी आपिन्‍नी। तर चुसे मी ङाला काङरी अत्तर फोर्सी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="47">थेतबासेलमा एसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चुसे ल्‍हानान पाप लसैनोन माफ याङ्सी जिन्‍बा मुला। तिग्‍दा भिसम चु म्रिङम्‍हेमेसे ल्‍हानान मान लबा मुला। तर जुन म्‍हिदा जजाकी जे माफ लला, थेसे जजाकी जे मान लला।”</verse>
				<verse number="48">ओच्‍छे येशूसे थे म्रिङम्‍हेमेदा “एला पाप माफ तबा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="49">थेरी चबारी चिबा म्‍हिगदेसे चु ताम थेःसी, “पाप माफ लबा चु म्‍हि खाल हिन्‍ना?” भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी भिबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="50">ओच्‍छे येशूसे थे म्रिङम्‍हेमेदा “एला विश्‍वाससे लमा एसे थार्बा याङ्बा मुला, ए ढुक्‍क तसी निउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से येशू शहर शहरदेन नाम्‍सा नाम्‍सा तसी परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लबान फेप्‍जी। थेला च्‍युक न्‍ही चेलागदेएनोन थेदेन छ्‌यामनोन मुबा।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे येशूसे म्‍हङसे स्‍याप्‍बादेन रोगग्‍याम खम्‍ना लबा कोइ कोइ म्रिङम्‍हेमेगदेएनोन येशूदेन छ्‌याम मुबा, थेनीगदे न्‍हङरी मरियम मग्‍दलिनी भिबा म्रिङम्‍हेमेला ल्‍हुइग्‍याम येशूसे गोर निस म्‍हङ ताप्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे सुसन्‍नादेन हेरोद ग्‍लेला दिमरी गे लबा म्‍हिगदे न्‍हङला खुजास भिबा मुल म्‍हिला म्रिङ योअन्‍नाएनोन येशूदेन छ्‌याम मुबा। ओच्‍छे थेनीगदेदेन स्‍य्‍हान्‍दो म्रिङम्‍हेमेगदेसे ह्राङलान टाङगासे येशूदा ह्रो लमुबा।</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से नाम्‍सा नाम्‍साग्‍याम म्‍हिला हुल खसी येशू मुबा ग्‍लारी पोप तजी। ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा उखान गिक चुह्रङ् भिसी सुङ्जी,</verse>
				<verse number="5">“च्‍यागो, ब्‍लु ढ्वबा म्‍हि गिक ब्‍लु ढ्वबारी भ्रजी। थे म्‍हिसे ब्‍लु ढ्वमा कोइ ब्‍लु ग्‍यामरी परब तजी। थे ब्‍लु म्‍हिसे नाङ्जी ओच्‍छे चरागदे खसी चजी।</verse>
				<verse number="6">कोइ ब्‍लु चा युङबाला घह्रङ मुबा सरी परब तजी, ओच्‍छे फुइमैछ्‌याम सिजी। तिग्‍दा भिसम थे स खर्बा मुबा।</verse>
				<verse number="7">कोइ ब्‍लु चा पुजु झाङरी परब तजी। ओच्‍छे थे ब्‍लु पुजुदेन छ्‌याम छ्‌यामनोन ल्‍हेसी निसैनोन पुजु दोङला हापसे लमा थे दोङरी तिगै आरोनी।</verse>
				<verse number="8">तर कोइ ब्‍लु चा ज्‍यबा सरी परब तजी, ओच्‍छे थे दोङरी दोब्‍बर, तेब्‍बर, चौबरधोना रोजी।” चुदे सुङ्माहेन्‍से येशूसे थेरी मुबा म्‍हिगदेदा “जुन म्‍हिदा ङ्‌यान्‍बा सेम मुला, थेसे ङ्‌यान्‍सी घोउ।”</verse>
				<verse number="9">जमाहेन्‍से चेलागदेसे येशूदा चु उखानना अर्थ तिग भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="10">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङाइ एनीगदेदा म्‍हिसे था आयाङ्‍बा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला ताम घोखम्‍बा ज्ञान बुद्धि पिन्‍बा मुला। तर स्‍य्‍हान्‍दोगदेदा चा उखानग्‍याम पाङ्बा मुला। थेतबासेलमा ‘थेनीगदेसे च्‍याबाम च्‍याला तर आम्राङ्, ङ्‌यान्‍बाम ङ्‌यान्‍बा मुला तर आघो।’</verse>
				<verse number="11">“च्‍यागो, चु उखानना अर्थ चुनोन हिन्‍ना, चु ब्‍लु भिबा चा परमेश्‍वरला बचन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">ग्‍यामला कुनीरीक्‍यार परब तबा ब्‍लुला अर्थ चा जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरला बचन ङ्‌यान्‍बाम ङ्‌यान्‍ना तर सेमरी थान्‍बारी चा आखम्‍मुला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे विश्‍वास लसी थार्बा थायाङ्‌गै भिसी शैतान खसी थेनीगदेला सेमग्‍याम परमेश्‍वरला बचन ब्‍यन्‍सी भोर्मुला।</verse>
				<verse number="13">थेह्रङ् लसीन युङबाला घह्रङरी परब तबा ब्‍लुला अर्थ चा थेनीगदेसे परमेश्‍वरला बचन ज्‍यबा म्‍हन्‍सी विश्‍वास मी लला। तर थेनीगदेला विश्‍वासला टा आरेबासे लमा तिगै धिन लिच्‍छा थेनीगदेदा तबा दुखसे लमा थेनीगदेसे विश्‍वास लबा ख्‍लाला।</verse>
				<verse number="14">ओच्‍छे पुजु झाङ न्‍हङरी परब तबा ब्‍लुला अर्थ चा थेनीगदेसे जम्‍बुलिङरी म्राङ्बा धन सम्‍पत्तिदेन मोजमजा, ओच्‍छे थेनीगदेदा तबा धन्‍दा सुर्दासे लमा विश्‍वासरी कोङ्‌सी चिआखम्‍बासे लमा थेनीगदेला विश्‍वासग्‍याम तिगै आरो।</verse>
				<verse number="15">तर ज्‍यबा सरी परब तबा ब्‍लुला अर्थ चा जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरला बचन ङ्‌यान्‍सी ह्राङला ज्‍यबा सेमहेन्‍सेन विश्‍वास लला। ओच्‍छे थेला विश्‍वासग्‍याम गोल्‍से गोल्‍से ज्‍यबा रोगदे रोबान निला।</verse>
				<verse number="16">“खालैसे नाङसल म्रासी फामसे घप्‍सी आथान, ओच्‍छे खाट धिरीएनोन छुम्‍सी आथान। तर दिम न्‍हङरी खबा म्‍हिगदेदा य्‍हाल तगै भिसी नोबा ग्‍लारी थान्‍ना।</verse>
				<verse number="17">ल्‍हुसैनोन आम्राङ्बा स्‍हे तिगै आरे। ओच्‍छे छुम्‍सी थान्‍सैनोन आघोबा स्‍हे तिगै आरे।</verse>
				<verse number="18">जुन म्‍हिसे ङाइ लोप्‍बा तामदा सेम लसी ङ्‌यान्‍ना, थेदा ङाइ अझ घोना लला। तर ङाइ लोप्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बादा चा थेसे जुन घोबा मुला थे तामएनोन म्‍हाना लला।”</verse>
				<verse number="19">थे धुइरी येशूला आमादेन आलेगदे येशूदा स्‍याप्‍बारी येशू मुबा ग्‍लारी खजी। तर येशूला क्‍युर्सीन म्‍हिला हुल मुबासे लमा थेनीगदेसे येशूदा स्‍याप्‍बारी आखम्‍नी।</verse>
				<verse number="20">जमाहेन्‍से थेरी मुबा खालै म्‍हिसे “ह्राङदा स्‍याप्‍बारी ह्राङला आमादेन आलेगदे मङग्‍यार भ्रान्‍सी चिबा मुला” भिमा,</verse>
				<verse number="21">“च्‍यागो, जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरला बचन ङ्‌यान्‍सी परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍ना थेनोन ङाला आमादेन आलेगदे हिन्‍ना” भिसी येशूसे थेनीगदे जम्‍मादान सुङ्जी।</verse>
				<verse number="22">तिरेकुनु येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम दोँगारी क्रेःमाहेन्‍से “लु, य्‍हाङ समुन्‍द्रला क्‍याम्‍सङपट्टि निइ” भिसी चेलागदेदा सुङ्जी। जमाहेन्‍से येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम क्‍याम्‍सङ फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="23">थेनीगदे फेप्‍बान लबा धुइरी येशू दोँगारीन छुप निजी। जमाहेन्‍से समुन्‍द्ररी घ्रेन लाबालुङसर खजी, लाबालुङसरसे लसी समुन्‍द्ररी छाल रेःजी, छालसे लमा दोँगा डुबब तबारी छ्‌याइजी, जमाहेन्‍से थेनीगदेदा आपत विपत तजी।</verse>
				<verse number="24">जमाहेन्‍से चेलागदे येशूला ङामरी खसी येशूदा छिङ्बान, “गुरु, य्‍हाङ सिबारी छ्‌याइजी” भिसी भिजी। चेलागदेला चुह्रङ्बा ताम थेःसी येशू स्‍हेङ्‌सी लाबालुङसरदा बङ्जी। बङ्मैछ्‌याम लाबालुङसर म्‍हासी शान्‍त तजी।</verse>
				<verse number="25">येशूसे थेनीगदेदा “खाइ, एनीगदेला विश्‍वास” भिसी सुङ्मा, थेनीगदे लोङ्सी उदेक म्‍हन्‍बान ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी “चु खाल? लाबालुङसरसेनोन थेसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा चीम” भिसी ताम लजी।</verse>
				<verse number="26">येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम गालील अञ्‍चलला क्‍याम्‍सङपट्टि गेरासेनस भिबा ग्‍लारी धोखजी।</verse>
				<verse number="27">येशू दोँगाग्‍याम फप्‍मैछ्‌याम थे शहररी मुबा म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हि गिक येशूदा स्‍याप्‍बारी खजी। थे क्‍वान आक्‍वान्‍नान भ्रबा ल्‍हानान तसी जिन्‍बा मुबा। ओच्‍छे थे दिमरी आचिना धुर्सारीक्‍यार चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="28">थेसे येशूदा म्राङ्मैछ्‍याम क्रिङ्बान येशूला ङाच्‍छापट्टि ख्‍लुप तसी, “जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमेश्‍वरला झा येशू ह्राङसे ङादा तिग लबा सेम मुला? ङादा दुख थापिन्‍गो” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="29">तिग्‍दा भिसम येशूसे थे म्‍हङदा थे म्‍हिला ल्‍हुइग्‍याम थोन्‍सी निउ भिसी कुल्‍बा मुबा। थेदा थे म्‍हङसे ल्‍हानान रेम चुङ्बा मुबा। थे म्‍हिदा या काङरी च्‍याल्‍दासे खीसी ख्रुङ्‌सी चिसैनोन म्‍हङला शक्तिसे लमा थेसे च्‍याल्‍दा फ्राटफ्रेट टाङ्सी थे ह्रिरीक्‍यार यार्मुबा।</verse>
				<verse number="30">येशूसे थेदा “एला मिन तिग?” भिसी ङ्‌योइमा, “ङा हुल हिन्‍ना” भिसी भिजी। तिग्‍दा भिसम थे म्‍हिला ल्‍हुइरी ल्‍हानान म्‍हङ मुबा।</verse>
				<verse number="31">ओच्‍छे म्‍हङगदेसे “ङन्‍दा ल्‍हानान नुप्‍बा व्‍हाङरी थापुइगो” भिसी येशूदेन छ्‌याम बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="32">थे ग्‍लाला ङामला गङरी ढ्वला बथान छबान मुबा। थेतबासेलमा थे म्‍हङगदेसे ङन्‍दा थे ढ्वागदे न्‍हङरी वाङ्पुङ्‍गो भिसी बिन्‍ती लमा थेनीगदेदा येशूसे “निउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="33">जमाहेन्‍से थे म्‍हङगदे थे म्‍हिला ल्‍हुइग्‍याम थोन्‍सी ढ्वागदे न्‍हङरी वाङ्माहेन्‍से थेरी मुबा जम्‍मान ढ्वागदे गङग्‍याम समुन्‍द्ररी छ्‌योङ्सी सिजी।</verse>
				<verse number="34">चुह्रङ् तबा म्राङ्सी ढ्वा छबा म्‍हिगदे यार्जी। ओच्‍छे नाम्‍सा नाम्‍सादेन शहर शहररी निसी थेनीगदेसे म्राङ्बा जम्‍मान ताम थेःना लजी।</verse>
				<verse number="35">थेनीगदेसे पाङ्बा ताम थेःसी ल्‍हानान म्‍हिगदे च्‍याबारी येशू मुबा ग्‍लारी खमा, थेनीगदेसे ङाच्‍छा म्‍हङसे स्‍याप्‍सी म्‍योसी भ्रबा म्‍हि खम्‍सी क्‍वान क्‍वान्‍सी येशूला ङामरी चिबा म्राङ्जी। चु म्राङ्सी थेनीगदे लोङ्जी।</verse>
				<verse number="36">थे म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हि खाह्रङ् लसी खम्‍जी भिसी म्राङ्बा म्‍हिगदेसे थेरी च्‍याबारी खबा म्‍हिगदेदा पाङ्जी।</verse>
				<verse number="37">जमाहेन्‍से गेरासेनस भिबा नाम्‍साला क्‍यारमारला म्‍हिगदेसे येशूदा “ङनी मुबा ग्‍लाग्‍याम फेप्‍गो” भिसी बिन्‍ती लजी। तिग्‍दा भिसम थेनीगदे ल्‍हानान लोङ्सी उदेक तबा मुबा। थेतबासेलमा येशू थे ग्‍लाग्‍याम दोँगारी क्रेःसी फेप्‍बारी छ्‌याइमा,</verse>
				<verse number="38">येशूसे म्‍हङ ताप्‍सी खम्‍ना लबा म्‍हिसे “ङाएनोन ह्राङदेन छ्‌याम निबा” भिसी येशूदेन छ्‌याम बिन्‍ती लमा येशूसे थेदा,</verse>
				<verse number="39">“ए ह्राङला दिमरी निउ ओच्‍छे परमेश्‍वरसे एला लागिरी खाह्रङ्बा गे लबा मुला, थे ताम जम्‍मादान थेःना लउ” भिसी सुङ्जी। जमाहेन्‍से थे म्‍हि निसी येशूसे ह्राङला लागिरी लबा गेला बारेरी शहरला जम्‍मान ग्‍लारी थेःना लबान भ्रजी।</verse>
				<verse number="40">जमाहेन्‍से येशू दोःसी फेप्‍खमाहेन्‍से म्‍हिला हुलसे येशूदा फ्‍याफुल्‍जी। तिग्‍दा भिसम थेनीगदे येशू फेप्‍खला भिसी भ्रान्‍सी चिमुबा।</verse>
				<verse number="41">थेनोन धुइरी याइरस भिबा यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमला नेता येशू मुबा ग्‍लारी खसी येशूला स्‍य्‍हापरी फ्‍या लबान, “ङाला दिमरी फेप्‍खउ” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="42">तिग्‍दा भिसम थेला गिक जेन मुबा च्‍युक न्‍ही दिङला झामे सिबारीन छ्‌याइबा मुबा। जमाहेन्‍से येशू फेप्‍बान लबा धुइरी म्‍हिगदेसे तोर हुइ मार हुइ लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="43">थेरी का निबा बेथासे स्‍याप्‍सी च्‍युक न्‍ही दिङ तबा म्रिङम्‍हेमे गिक मुबा। थेसे ह्राङला जम्‍मान सम्‍पत्ति खर्च लसी मन लसैनोन थेदा खालैसे खम्‍ना लआखम्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="44">थेतबासेलमा थे येशूला ग्‍यापग्‍याम खसी येशूला क्‍वान्‍ना जोरी थुर्जी। थेसे येशूला क्‍वान थुर्मैछ्‌याम थेला का निबा बेथा म्‍हाजी।</verse>
				<verse number="45">जमाहेन्‍से येशूसे “ङादा खाल्‍से थुर्जी” भिसी सुङ्मा, जम्‍मासेन “ङाइ थुर्बा आहिन” भिसी भिजी। तर पत्रुससे चा “गुरु, ह्राङदा म्‍हिगदेसे तोर हुइ मार हुइ लबान मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="46">तर येशूसे “आहिन, ङादा खालैसे थुर्बा मुला, तिग्‍दा भिसम ङाग्‍याम ङाला शक्ति थोन्‍सी निबा ङाइ था याङ्जी” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="47">जमाहेन्‍से थे म्रिङम्‍हेमेसे ह्राङ लासी चिबारी आतनम भिसी फितफित धर्बान येशूला ङाच्‍छापट्टि खसी फ्‍या लबान येशूदा तिग्‍दा थुर्जी ओच्‍छे थुर्मैछ्‌याम ह्राङ खाह्रङ् लसी खम्‍जी भिबा ताम जम्‍मान म्‍हिगदेला ङाच्‍छापट्टि पाङ्जी।</verse>
				<verse number="48">ओच्‍छे येशूसे थे म्रिङम्‍हेमेदा “झामे, एला विश्‍वाससे लमा ए खम्‍बा मुला, ए ढुक्‍क तसी निउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="49">येशूसे ताम लबान लबा धुइरी याइरसला दिमग्‍याम म्‍हि गिक खसी याइरसदा “ह्राङला झामे सिसी जिन्‍जी। दाहेन्‍से गुरुदा दुख थापिन्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="50">तर येशूसे याइरसदा “थालोङ्‍गो, एसे विश्‍वास जे लउ, ओच्‍छे एला झामे सोला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="51">याइरसला दिमरी धोमाहेन्‍से येशूसे पत्रुस, याकूब, यूहन्‍नादेन थे माइला आबादेन आमादा बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालैदान दिम न्‍हङरी खआपुङ्नी।</verse>
				<verse number="52">याइरसला दिमरी पोप तबा म्‍हिगदे थे माइ सिजी भिसी क्राबा क्रिङ्बा लसी चिबा मुबा। येशूसे थेनीगदेदा “थाक्रागो, थे सिबा आरे, म्‍हेर्सी चिबा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="53">येशूला ताम थेःसी थेनीगदेसे ङेःबान येशूदा खिसी लजी। तिग्‍दा भिसम थे माइ सिसी जिन्‍बा मुला भिसी थेनीगदेदा था मुबा।</verse>
				<verse number="54">तर येशूसे थे माइला यारी चुङ्सी, “माइ, ए रेःगो” भिसी सुङ्मैछ्‌याम,</verse>
				<verse number="55">थे माइला आत्‍मा दोःसी खजी ओच्‍छे थे डोङ रेःजी। जमाहेन्‍से येशूसे “चु माइदा चबा स्‍हे पिन्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="56">चु म्राङ्सी थे माइला आबादेन आमा उदेक तजी। तर येशूसे थेनीगदेदा “चु ताम खालैदा थापाङ्‍गो” भिसी कुल्‍जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला च्‍युक न्‍ही चेलागदेदा ङ्‌योइसी थेनीगदेदा म्‍हङगदे ताप्‍बादेन रोगगदे म्‍हाना लबा शक्तिदेन अधिकार पिन्‍सी,</verse>
				<verse number="2">परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लबारी ओच्‍छे आखम्‍बा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लबारी पुइजी।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे ग्‍यामला लागिरी कडी, झोला, चबा स्‍हे, टाङगा ओच्‍छे पोबा क्‍वान तिगै थाभोर्गो।</verse>
				<verse number="4">जुन दिमला म्‍हिगदेसे एनीगदेदा मान लला, थे नाम्‍साग्‍याम थोन्‍सी आनितेधोना एनीगदे थे दिमरीन चिउ।</verse>
				<verse number="5">तर जुन ग्‍लाला म्‍हिगदेसे एनीगदेदा मान आल, एनीगदे थे शहरग्‍याम थोन्‍बा धुइरी दाहेन्‍से ङन्‍से लतोःबा गे लसी जिन्‍जी। एनीगदेसे तिग लतोःबा लउ भिसी काङला धुलु खर्सी पिन्‍गो।”</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से चेलागदे नाम्‍सा नाम्‍सारी निसी परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लबान आखम्‍बा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="7">चु जम्‍मान गेला बारेरी थेःसी गालील अञ्‍चलरी शासन लबा हेरोद अलमल तजी। तिग्‍दा भिसम कोइ कोइ म्‍हिसे येशूदा “बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍ना सिबाग्‍याम सोसी खजीम” भिसी भिबा मुबा।</verse>
				<verse number="8">कोइ कोइसे चा “एलिया दोःसी खजीम” भिसी भिबा मुबा। ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो कोइ कोइसे चा “ओन्‍माला अगमवक्तागदे न्‍हङरी गिक सिबाग्‍याम सोसी खजीम” भिसी भिबा मुबा।</verse>
				<verse number="9">थेतबासेलमा हेरोद ग्‍लेसे “चुह्रङ्बा उदेकला गे लबा म्‍हि खाल हिन्‍ना? तिग्‍दा भिसम यूहन्‍नाला थोबो मी ङाइनोन आपुङ्‍बा हिन्‍ना” भिसी भिजी। ओच्‍छे थेसे तिरेम येशूदा स्‍याप्‍बा सेम लजी।</verse>
				<verse number="10">येशूसे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लबारी पुइबा मुल चेलागदे दोःसी खसी थेनीगदेसे लबा जम्‍मान गे येशूदा पाङ्जी। जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा जे भोर्सी बेथसेदा भिबा शहररी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="11">तर चु ताम था याङ्सी म्‍हिला हुल येशू मुबा ग्‍लारी निजी। जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा खपुङ्जी। ओच्‍छे म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लबान आखम्‍बा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="12">धिनी घल्‍बारी छ्‌याइमाहेन्‍से च्‍युक न्‍ही चेलागदे येशू मुबा ग्‍लारी खसी येशूदा “म्‍हिगदेदा चुग्‍याम निपुङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम चु ग्‍लारी तिगै आरे। थेतबासेलमा थेनीगदे क्‍यारमारला नाम्‍सारी निसी चबा थुङ्बादेन चिबा ग्‍ला ढिक्‍ना लगै” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="13">तर येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसेन चुगदेदा चबा स्‍हे पिन्‍गो” भिसी सुङ्मा, थेनीगदेसे “ङन्‍देन छ्‌याम गोर ङा गेङदेन तार्ङा न्‍ही जे मुला। आतसम ङनी निसी चु जम्‍मान म्‍हिगदेला लागिरी चबा स्‍हे ग्‍लुसी भतोःला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="14">थेरी हजार ङा ते चा ह्रेम्‍फेबे जे मुबा। ओच्‍छे येशूसे ह्राङला चेलागदेदा “म्‍हिगदेदा बोगल न्‍हीसे च्‍युइला लाम लसी चिपुङ्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे चेलागदेसे येशूसे सुङ्बा ह्रङ्नोन लसी चिपुङ्जी।</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से येशूसे गोर ङा गेङदेन तार्ङा न्‍ही छ्‌यारी थोसी स्‍वर्गपट्टि स्‍हीसी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍जी। ओच्‍छे येशूसे गेङदेन तार्ङा क्‍युइसी म्‍हिगदेदा भो लसी पिन्‍गो भिसी चेलागदेदा कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से जम्‍मान म्‍हिगदेसे म्रेन्‍ना चसीनोन लेङ्बा भ्राइभ्रुइ चेलागदेसे दुइमा च्‍युक न्‍ही सोली तजी।</verse>
				<verse number="18">तिरेकुनु येशू गिक जेन प्रार्थना लसी धन्‍छ्‌याबा मुबा। थे धुइरी थेला चेलागदेएनोन छ्‌यामनोन मुबा। ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा “म्‍हिगदेसे ङादा खाल भिबा चीम?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="19">थेनीगदेसे “ह्राङदा खालैसे बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍ना भिबा मुला, खालैसे एलिया, ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे चा ओन्‍माला अगमवक्तागदे न्‍हङला गिक सिबाग्‍याम सोसी खजीम भिबा मुला” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="20">जमाहेन्‍से येशूसे दोःसी चेलागदेदा “तर एनीगदेसे चा ङा खाल भिसी म्‍हन्‍मुला?” भिसी ङ्‌योइमा, पत्रुससे “ह्राङ परमेश्‍वरसे पुइखबा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से येशूसे, “च्‍यागो, एनीगदेसे चु ताम खालैदा थापाङ्‍गो” भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="22">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा “परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिसे ल्‍हानान दुख नातोःला। ओच्‍छे यहूदी गन्‍बागदे, परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदेसे बिरोध लसी साइला। तसैनोन थेदा सिबाग्‍याम सोमरेमाकुनु सोना लला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="23">जमाहेन्‍से येशूसे थेरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “खालै म्‍हि ङाला चेला दोबा सेम मुसम थेसे ह्राङला ज्‍याननोन माया मारब लसी ह्राङला क्रुस ह्राङसेन धिन धिननोन पुइसी ङादेन छ्‌याम भ्रगै।</verse>
				<verse number="24">तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिसे ह्राङला ज्‍यान जोगब लबारी म्‍हाइला, थे म्‍हिसे चा जुकजुकधोनाला जुनी आयाङ्। तर ङाला लागिरी ह्राङला ज्‍याननोन पिन्‍खम्‍बा म्‍हिसे चा जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला।</verse>
				<verse number="25">चुदे खालै म्‍हिसे जम्‍बुलिङनोन यारी किन्‍सी थेला ज्‍याननोन निजी भिसम तिग ज्‍यबा तला?</verse>
				<verse number="26">ओच्‍छे खालै म्‍हि ङादेन ङाला तामरी पेःजी भिसम परमेश्‍वरला स्‍वर्गदूतगदेदेन छ्‌याम परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि ङाला आबा परमेश्‍वरला य्‍हालदेन शक्तिरी खमा थेदा ह्राङला भिबारी पेःला।</verse>
				<verse number="27">तर एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चुरी मुबा म्‍हिगदे न्‍हङला कोइ कोइ म्‍हि चा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा आम्राङ्तेधोना आसि।”</verse>
				<verse number="28">येशूसे चु ताम सुङ्सी भ्रेःरे तमा पत्रुस, यूहन्‍नादेन याकूबदा प्रार्थना लबारी गङरी भोर्सी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="29">थेरी येशू प्रार्थना लबान लबा धुइरी येशूला स्‍य्‍हाल पोजी। ओच्‍छे येशूला क्‍वान धिनीला स्‍हेर ह्रङ्‌बान य्‍हाल य्‍हाल तजी</verse>
				<verse number="30">ओच्‍छे म्‍हि न्‍ही येशूदेन छ्‌याम ताम लबा म्राङ्जी। थे म्‍हि न्‍ही मोशादेन एलिया मुबा।</verse>
				<verse number="31">थेनीगदेला स्‍य्‍हाल य्‍हाल य्‍हाल तबा मुबा। ओच्‍छे येशू यरूशलेमरी सितोःला भिबा तामला बारेरी येशूदेन छ्‌याम ताम लबान मुबा।</verse>
				<verse number="32">थे धुइरी चा पत्रुस ओच्‍छे थेदेन छ्‌याम मुबागदे म्‍हेर्बा मुबा। थेनीगदे फातछोर्मा येशू स्‍वर्गला य्‍हालरी ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हि न्‍हीएनोन येशूदेन छ्‌याम राप्‍सी चिबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="33">ओच्‍छे थे म्‍हि न्‍ही येशू मुबाग्‍याम दोःसी निबारी छ्‌याइमा पत्रुससे “गुरु, य्‍हाङ चुरी मुबा ज्‍यबा तजीम। दाहेन्‍से ङन्‍से चुरी छाप्रो सोम स्‍होइ, गिक ह्राङला लागिरी, गिक मोशाला लागिरी ओच्‍छे गिक एलियाला लागिरी” भिसी भिजी। तर पत्रुसदा तिग ताम पाङ्तोःबा थे था आरेमुबा।</verse>
				<verse number="34">पत्रुससे चुह्रङ् पाङ्ना पाङ्नान खसु खसी थेनीगदेदा घप्‍जी। चु म्राङ्सी चेलागदे लोङ्जी।</verse>
				<verse number="35">ओच्‍छे खसु न्‍हङ‍ग्‍याम चुह्रङ्बा काइ थेःजी, “चु ङाइ धम्‍बा ङाला झा हिन्‍ना, चुसे भिबा ताम एनीगदेसे ङ्‌यान्‍गो।”</verse>
				<verse number="36">चु काइ थेःसी जिन्‍माहेन्‍से चेलागदेसे थेरी येशूदा जे म्राङ्जी। जमाहेन्‍से थेनीगदे कुटिसी चिजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे म्राङ्बा चु ताम थे धुइरी खालैदा आपाङ्नी।</verse>
				<verse number="37">न्‍हङगरदङ येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम गङग्‍याम मार फेप्‍खबा धुइरी म्‍हिला हुल गिक येशूदा स्‍याप्‍बारी खजी।</verse>
				<verse number="38">ओच्‍छे थे म्‍हिला हुल न्‍हङ‍ग्‍याम म्‍हि गिकसे क्रिङ्बान भिजी, “गुरु, ङाला झादा च्‍यासी पिन्‍गो, तिग्‍दा भिसम चु ङाला गिक जेन झा हिन्‍ना!</verse>
				<verse number="39">थेदा म्‍हङसे घरिघरि चुङ्‍मुला, ओच्‍छे थे क्रिङ्सी सिबा तेबान तमुला। जमाहेन्‍से थेला सुङग्‍याम बोप्‍स्‍या तेःबा मुला, ओच्‍छे थे म्‍हङसे लछार पछार आलतेधोना थेदा आख्‍लामुला।</verse>
				<verse number="40">ङाइ थे म्‍हङ ताप्‍सी पिन्‍गो भिसी ह्राङला चेलागदेदा भिजी, तर थेनीगदेसे म्‍हङ ताप्‍आखम्‍नी।”</verse>
				<verse number="41">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “विश्‍वास आलबादेन नइबा सेम थोबा म्‍हिगदे, खाइमाधोना ङा एनीगदेदेन छ्‌याम तला? खाइमाधोना ङाइ एनीगदेदा नासे?” भिसी सुङ्जी। ओच्‍छे येशूसे थे म्‍हिदा “एला झादा चुरी भउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="42">ओच्‍छे थेसे ह्राङला झादा भना भनान थेला झादा थे म्‍हङसे चुङ्सी भ्‍याङ्‍जी। तर येशूसे थे म्‍हङदा बङ्‌सी थे कोलादा खम्‍ना लसी थेला आबादा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="43">परमेश्‍वरला शक्ति म्राङ्सी थेरी मुबा म्‍हिगदे उदेक तजी। ओच्‍छे थेरी मुबा म्‍हिगदे येशूला गे म्राङ्सी उदेक तसी चिबा धुइरी येशूसे ह्राङला चेलागदेदा,</verse>
				<verse number="44">“च्‍यागो, परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा चुङ्सी म्‍हिगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍ना। एनीगदेसे चु ताम खाइमै थाम्‍लेःगो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="45">तर चेलागदेसे चु ताम आघोनी। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे चु ताम घोखम्‍बा ज्ञान आयाङ्बासे लमा येशूसे तिग सुङ्जी भिसी म्‍हन्‍बारीनोन आखम्‍नी। ओच्‍छे थेनीगदे लोङ्बासे लमा चु तामला अर्थ तिग भिसी येशूदा ङ्‌योइबारी आखम्‍नी।</verse>
				<verse number="46">थे धुइरी चेलागदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी खाल घ्रेन भिसी ताम लबान मुबा।</verse>
				<verse number="47">येशूसे थेनीगदेला सेमला ताम था याङ्सी कोला गिकदा ह्राङला ङामरी भसी थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी,</verse>
				<verse number="48">“च्‍यागो, जुन म्‍हिसे चुह्रङ्बा कोलादा ङाला मिनरी वास्‍ता लला, थेसे ङादाएनोन वास्‍ता लला, ङादा वास्‍ता लबासे ङादा पुइखबा ङाला आबादाएनोन वास्‍ता लला। ओच्‍छे एनीगदे न्‍हङरी जुन म्‍हि जम्‍मान भन्‍दा जजा मुला, थेनोन घ्रेन तला।”</verse>
				<verse number="49">जमाहेन्‍से यूहन्‍नासे, “गुरु, ङन्‍से ह्राङला मिनरी म्‍हि गिकसे म्‍हङ ताप्‍बा म्राङ्जी। तर ङन्‍से थेदा थेह्रङ् लआपुङ्नी, तिग्‍दा भिसम थे ङनी ह्रङ् ह्राङदेन छ्‌याम आभ्रमुला।”</verse>
				<verse number="50">तर येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे थेह्रङ् थालउ, तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिसे एनीगदेला बिरोध आल थे म्‍हि एनीगदेपट्टिला हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="51">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङ स्‍वर्गरी फेप्‍बा धुइ तबासे लमा यरूशलेमरी निनोन तोःला भिसी पक्‍का लजी।</verse>
				<verse number="52">ओच्‍छे येशूसे कोइ कोइ समाचार भोर्बा म्‍हिगदेदा ङाच्‍छान जम्‍मान ताम तयार लबाला लागिरी सामरियाला नाम्‍सा गिकरी पुइजी।</verse>
				<verse number="53">येशू यरूशलेमरी फेप्‍बारी छ्‌याइबा ताम था याङ्सी सामरिया नाम्‍साला म्‍हिगदेसे येशूदा चिआपुङ्नी।</verse>
				<verse number="54">चु म्राङ्सी येशूला चेला याकूबदेन यूहन्‍नासे, “प्रभु, ङन्‍से स्‍वर्गग्‍याम मे ताइना लसी थेनीगदेदा नाश लगै भिसी भिउ भिबा ह्राङला सेम मुला?” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="55">येशू चेलागदेपट्टि दोःसी थेनीगदेदा बङ्जी।</verse>
				<verse number="56">जमाहेन्‍से येशू ह्राङला चेलागदेदा भोर्सी अर्गु नाम्‍सापट्टि फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="57">ओच्‍छे येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम यरूशलेमपट्टि फेप्‍बान लबा धुइरी म्‍हि गिक खसी येशूदा “ह्राङ खानङदमान फेप्‍सै ङाएनोन ह्राङदेन छ्‌याम निला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="58">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा “च्‍यागो, ल्‍हुन्‍दीगदे चिबारी ऊ मुला, ओच्‍छे चरागदे चिबारीनोन जङ मुला, तर परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा ब्‍लप्‍बा न्‍हबारीनोन ग्‍ला आरे” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="59">ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हि गिकदा येशूसे “ङादेन छ्‌याम भ्रउ” भिसी सुङ्जी। तर थेसे “प्रभु, ङाच्‍छा ङाला सिबा आबादा ल्‍हुसी ह्राङदेन छ्‌याम भ्रला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="60">येशूसे थेदा “सिबागदेदा सिबागदे ह्रङ्बासेन ल्‍हुगै तर ए चा निसी परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="61">दोःसी स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हि गिक येशू मुबा ग्‍लारी खसी, “ङाएनोन ह्राङदेन छ्‌याम भ्रला, तर ङाच्‍छा ङा दिमरी निसी जम्‍मादान ङा येशूदेन छ्‌याम निजी भिसी पाङ्सी खला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="62">थेदा येशूसे, “मोइबा धुइरी ग्‍याप दोःसी च्‍याबा म्‍हि चा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी गे आखेल” भिसी सुङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से येशूसे स्‍य्‍हान्‍दो बोगल सोमसे च्‍युइ चेलागदेदा धम्‍जी। ओच्‍छे ह्राङ फेप्‍बारी छ्‌याइबा नाम्‍सादेन शहररी ह्राङ फेप्‍बा भन्‍दा ङाच्‍छा थेनीगदेदा गोर न्‍ही न्‍ही लसी पुइजी।</verse>
				<verse number="2">पुइबा धुइरी येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, बाली मी ल्‍हानान मिन्‍बा मुला, तर बाली दुइबा म्‍हिगदे ल्‍हाना आरे। थेतबासेलमा बाली दुइबा म्‍हिगदे पुइखउ भिसी बालीला दोप्‍ता प्रभुदेन छ्‌याम प्रार्थना लउ।</verse>
				<verse number="3">दाहेन्‍से एनीगदे निउ। ङाइ एनीगदेदा फार्बागदेला गुङरी ग्‍युला कोलादा पुइबा ह्रङ् लसी पुइला।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे एनीगदेसे टाङगा, झोला, लखम तिगै थापुइगो। ओच्‍छे ग्‍यामरी खालैदेन छ्‌याम ल्‍हाना ताम थालउ।</verse>
				<verse number="5">“ओच्‍छे एनीगदे जुन दिमरी वाङ्ला ङाच्‍छा ‘थे दिमला म्‍हिदा शान्‍ति तगै’ भिसी मोलम पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="6">थे दिमरी एनीगदेदेन छ्‌याम ढिक्‍बा म्‍हि मुसम थेनीगदेसे शान्‍ति याङ्ला। तर एनीगदेदेन छ्‌याम ढिक्‍बा म्‍हि आरेसम एनीगदेसे पिन्‍बा मोलम एनीगदेदान दोःसी खला।</verse>
				<verse number="7">ओच्‍छे थेनीगदेसे एनीगदेदा जस्‍तो चबा स्‍हे पिन्‍सै चबा थुङ्बा लसी थेनोन दिमरी चिउ। तिग्‍दा भिसम गे लबा म्‍हिसे ज्‍याला याङ्तोःमुला। ओच्‍छे एनीगदे दिम दिमरी वाङ्सी ज्‍यबा ज्‍यबा चबा स्‍हे म्‍हाइसी थाभ्रउ।</verse>
				<verse number="8">“थेह्रङ् लसी एनीगदे शहरगदेरी निबा धुइरी थे शहरला म्‍हिगदेसे मान लसी चबा थुङ्बारी पिन्‍बा स्‍हे चउ।</verse>
				<verse number="9">ओच्‍छे थेरी आखम्‍बा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लउ, ‘ओच्‍छे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा खसी जिन्‍बा मुला’ भिसी थेनीगदेदा पाङ्‍गो।</verse>
				<verse number="10">तर खजिबै शहररी एनीगदे निमा थे शहरला म्‍हिगदेसे एनीगदेदा मान आलनी भिसम थे शहरला ग्‍यामरी थोन्‍सी,</verse>
				<verse number="11">‘ङन्‍से ङन्‍ना काङरी भेर्बा एनीगदेला नाम्‍साला धुलु सुत्तै एनीगदेलान नाम्‍सारी खर्बा मुला। तिग्‍दा भिसम ङन्‍से पाङ्बा ताम एनीगदेसे आङ्‌यान्‍नी। तर च्‍यागो, परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा खसी जिन्‍बा मुला भिबा एनीगदेसे था याङ्‍गो’ भिसी थेनीगदेदा पाङ्‍गो।</verse>
				<verse number="12">एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, परमेश्‍वरसे निसाफ लबा धिनकुनु थे शहरला म्‍हिगदेला गति भन्‍दा मी सदोम शहरला म्‍हिगदेला गति नाखम्‍बा तला।</verse>
				<verse number="13">“खोराजीनदेन बेथसेदाला म्‍हिगदे, एनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्ला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेला नाम्‍सारी लबा ह्रङ्‌बा उदेकला गेगदे टुरोसदेन सीदोन शहररी लबा हिन्‍सम ओन्‍मान थेनीगदेसे बोरा क्‍वान्‍सी मेफ्रा फोर्सी ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःसेला मुबा</verse>
				<verse number="14">तर परमेश्‍वरसे निसाफ लबा धुइरी एनीगदेला गति भन्‍दा टुरोसदेन सीदोनला म्‍हिगदेला गति नाखम्‍बा तला।</verse>
				<verse number="15">कफर्नहुमला म्‍हिगदे, तिग एनीगदे स्‍वर्गरीन धोला भिसी म्‍हन्‍मुला? आधो! एनीगदेदा मी नर्गरी भ्‍याङ्‍ला।”</verse>
				<verse number="16">येशूसे ह्राङला चेलागदेदा “एनीगदेला ताम ङ्‌यान्‍बासे ङाला तामदाएनोन ङ्‌यान्‍ना, एनीगदेला ताम आङ्‌यान्‍बासे ङाला तामएनोन आङ्‌यान। ओच्‍छे ङाला ताम आङ्‌यान्‍बासे ङादा पुइखबाला तामएनोन आङ्‌यान” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="17">येशूसे पुइबा बोगल सोमसे च्‍युइ न्‍ही चेलागदे ताङ्बान येशू मुबा ग्‍लारी खसी, “प्रभु ङन्‍से ह्राङला मिनरी म्‍हङगदेदा कुल्‍मा थेनीगदेसे ङ्‌यान्‍जी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा “ङाइ शैतानदा स्‍वर्गग्‍याम तिप्‍लीङ ह्रङ् लसी ताइबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="19">ओच्‍छे ङाइ एनीगदेदा पुख्रीदेन बिच्‍छीदा नाङ्सी भ्रबादेन एनीगदेदा ह्राङला शत्रुगदेला जम्‍मान शक्तिदा ढाबा अधिकार पिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा एनीगदेदा तिगै स्‍हेसेएनोन न्‍होङ्ना लआखम।</verse>
				<verse number="20">तसैनोन म्‍हङगदेदा ह्राङला धिरी थान्‍म्‍याङ्जी भिसी एनीगदे थाताङ्‍गो। तर ह्राङला मिन स्‍वर्गरी भ्रिबा मुला भिसी एनीगदे ताङ्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="21">थेनोन धुइरी येशूथोरी परमेश्‍वरला आत्‍मा फेप्‍खजी। ओच्‍छे येशू ताङ्सी, “मुदेन जम्‍बुलिङला प्रभु आबा, ह्राङदा धन्‍यवाद मुला, तिग्‍दा भिसम ह्राङसे ज्ञान बुद्धि मुबा म्‍हिगदेदेन सेबा घोबा म्‍हिगदेग्‍याम छुम्‍सी थान्‍बा ताम तिगै आसेबा म्‍हिगदेदा उन्‍सी पिन्‍जी। हिन्‍ना आबा, चुह्रङ् लमान ह्राङ ताङ्जी।</verse>
				<verse number="22">“ङाला आबासे ङादा जम्‍मान स्‍हे जिम्‍मा पिन्‍बा मुला। ओच्‍छे ङा खाल भिसी ङाला आबादा बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालैदा था आरे। थेह्रङ् लसीन आबा खाल भिसी झादेन झासे आबादा ङोसेना लबा म्‍हिगदेसे बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालैदान आबा खाल हिन्‍ना भिसी था आरे।”</verse>
				<verse number="23">जमाहेन्‍से येशू ह्राङला चेलागदेपट्टि दोःसी थेनीगदेदा जे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे म्राङ्बा मुला, चु ताम म्राङ्बागदे चा परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्बा म्‍हिगदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="24">तिग्‍दा भिसम ल्‍हानान अगमवक्तागदेदेन ग्‍लेगदेसे एनीगदेसे म्राङ्बा चु तामगदे च्‍याबारी म्‍हाइमुबा। तर थेनीगदेसे आम्राङ्‌नी, ओच्‍छे एनीगदेसे थेःबा ताम थेनीगदेसे थेःबारी म्‍हाइजी, तर थेःबारी आम्‍याङ्नी।”</verse>
				<verse number="25">तिरेकुनु यहूदी धर्मगुरु गिक येशू मुबा ग्‍लारी खसी येशूला सेम च्‍याबारी थेसे “गुरु जुकजुकधोना आसिबा जुनी याङ्बारी ङाइ तिग लतोःला?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="26">येशूसे थेदा “परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी तिग भ्रिबा मुला? एसे पढब लबा आरे?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="27">जमाहेन्‍से थेसे येशूदा “ह्राङला सेमहेन्‍सेन, ह्राङला प्राणसे, ह्राङला बुद्धिसे ओच्‍छे ह्राङला शक्तिसे एसे परमप्रभु ह्राङला परमेश्‍वरदा माया लउ। ओच्‍छे एसे ह्राङला खिम्‍जेमदा ह्राङदा ह्रङ्नोन माया लउ” भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="28">भिसी भिमा, येशूसे थेदा “एसे ठीक भिजी दाहेन्‍से एसे थेह्रङ्नोन लउ। जमाहेन्‍से ए जुकजुकधोना सोला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="29">तर थे म्‍हिसे ह्राङसे ह्राङदान ङा ठीक मुला भिसी उन्‍बाला लागिरी “थेह्रङ् भिसम ङाला खिम्‍जेम खाल हिन्‍ना?” भिसी येशूदा ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="30">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, म्‍हि गिक यरूशलेमग्‍याम यरीहो भिबा ग्‍लापट्टि निबान लमा थेदा य्‍होगदेसे स्‍याप्‍सी लिगन्‍डीन लसी सिबाधोनान तोजी।</verse>
				<verse number="31">ओच्‍छे छिन्‍नङ लिच्‍छा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हि थेग्‍यामसेन खजी। तर थेसे थे य्‍होगदेसे तोसी सिबा तेबान तबा म्‍हिदा म्राङ्सीनोन आम्राङ्बा स्‍होसी निजी।</verse>
				<verse number="32">थेह्रङ् लसीन स्‍य्‍हान्‍दो लेवी गिकएनोन थेग्‍यामसेन खजी थेसेनोन थे सिबा तेबान तबा म्‍हिदा म्राङ्सीनोन आम्राङ्बा स्‍होसी निजी।</verse>
				<verse number="33">तर स्‍य्‍हान्‍दो सामरी य्‍हुलला म्‍हि गिकएनोन थेग्‍यामसेन खजी। थे सिबा तेबान तबा म्‍हिदा म्राङ्सी थेदा ल्‍हानान दया रेःजी।</verse>
				<verse number="34">जमाहेन्‍से थे सिबा तेबान तबा म्‍हि मुबा ग्‍लारी निसी थेसे थे म्‍हिला पोरगदेरी छ्‌युगुदेन अङगुरला निङगु फोर्सी क्‍वानगेनसे खीजी। ओच्‍छे थेसे थे म्‍हिदा ह्राङलान गधाथोरी थान्‍सी म्‍हिगदे बास चिबा पाटी गिकरी भोर्सी म्‍हुन गिक ह्राङसेन थे म्‍हिला सयार लजी।</verse>
				<verse number="35">न्‍हङगरदङ निबा धुइरी थेसे थे पाटीला धनीदा म्‍हुइला डबल न्‍ही पिन्‍सी थेसे ‘ज्‍यना लसी चुला सयार लउ, अझ खर्च ल्‍हानान निसम ङा दोःसी खमा ह्राङदा पिन्‍ना’ भिसी भिजी।”</verse>
				<verse number="36">येशूसे थेदा “एला बिचाररी चु म्‍हि सोम न्‍हङरी खजिबा चा थे य्‍होसे स्‍याप्‍बा म्‍हिला खिम्‍जेम तजी?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="37">थेसे येशूदा “थे य्‍होगदेसे तोबा म्‍हिदा दया लबा म्‍हि” भिसी भिजी। ओच्‍छे येशूसे थेदा “दाहेन्‍से निसी एसेनोन थेह्रङ्नोन लउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="38">ओच्‍छे येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम फेप्‍बान लमा नाम्‍सा गिकरी धोजी, थे नाम्‍सारी मुबा मार्था भिबा म्रिङम्‍हेमेसे येशूदा ह्राङला दिमरी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="39">थे म्रिङम्‍हेमेला मरियम भिबा आङा गिक मुबा, थे चा येशूला ङामरी चिसी येशूला ताम ङ्‌यान्‍मुबा।</verse>
				<verse number="40">मार्था चा येशूदा क्‍योङ्बाला लागिरी चबा स्‍हे स्‍होबा गेरी कोल्‍सी चिबा मुबा। ओच्‍छे थे येशूला ङामरी खसी, “प्रभु, चबा स्‍हे स्‍होबारी आङासे ङादा ह्रो आलबा ह्राङसे म्राङ्बा आरे? ह्राङसे ङादा ह्रो लबारी निउ भिसी थेदा सुङ्सी पिन्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="41">तर येशूसे थेदा “मार्था, ए ल्‍हानान तामरी धन्‍दा सुर्दा जे लमुला।</verse>
				<verse number="42">तर तोःबा स्‍हे गिक जेन मुला, थेनोन स्‍हे मरियमसे धम्‍बा मुला। थेतबासेलमा थेग्‍याम चु आब्‍यन” भिसी सुङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">तिरेकुनु येशूसे ग्‍ला गिकरी प्रार्थना लबान मुबा। येशूसे प्रार्थना लसी जिन्‍माहेन्‍से थेला चेला गिकसे “प्रभु, यूहन्‍नासे ह्राङला चेलागदेदा प्रार्थना लबारी लोप्‍सी पिन्‍बा ह्रङ् लसी ङन्‍दाएनोन प्रार्थना लबारी लोप्‍सी पिन्‍गो” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="2">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे चुह्रङ् लसी प्रार्थना लउ” भिसी सुङ्जी, “परमेश्‍वर आबा, ह्राङदा जम्‍मासेन मान लगै, ओच्‍छे जम्‍मानथोरी ह्राङला शासन खगै।</verse>
				<verse number="3">ङन्‍से धिन धिननोन चतोःबा स्‍हे ङन्‍दा धिन धिननोन पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="4">ङन्‍ना पाप माफ लसी पिन्‍गो। तिग्‍दा भिसम ङन्‍सेनोन ङन्‍दा बिरोध लसी पाप लबागदेदा माफ लबा मुला। ओच्‍छे ङन्‍दा पापरी फसब तबा ग्‍यामरी भ्रआपुङ्‍गो।”</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदा दोःसी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदे न्‍हङरी खालैला ह्रो गिक मुला भिसी म्‍हन्‍गो। थे म्‍हुन गुङरी थे ह्रो मुबा ग्‍लारी निसी ‘ङादा गोर सोम गेङ भउले ज्‍योज्‍यो,</verse>
				<verse number="6">ङाला दिमरी थारेङग्‍याम डोन्‍बो गिक खबा मुला। दान्‍दे ङादेन छ्‌याम चबा स्‍हे तिगै आरे’ भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="7">थेला ह्रोसे दिम न्‍हङ‌ग्‍यामसेन ‘ङा म्राप ढुङ्सी कोलागदेदेन छ्‌याम म्‍हेर्सी जिन्‍जी। थेतबासेलमा ङादा दुख थापिन्‍गो। दान्‍दे ङा रेःसी एदा तिगै पिन्‍आखम’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="8">तर ङाइ एनीगदेदा पाङ्ला, थे ह्रोसे थेदा ह्रो म्‍हन्‍सी तिगै आपिन्‍सैनोन थेसे ह्रीबाला ह्रीबान लमाहेन्‍से थे रेःसी थेदा तोःतेधोना पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">“थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, ह्रीसम पिन्‍ना, म्‍हाइसम स्‍याप्‍ला ओच्‍छे म्रापरी ढ्वक ढ्वक लसम एनीगदेला लागिरी म्राप ठोङ्सी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिसे ह्रीला थेदा पिन्‍ना, ओच्‍छे जुन म्‍हिसे म्‍हाइला थेसे स्‍याप्‍ला ओच्‍छे जुन म्‍हिसे म्रापरी ढ्वाक ढ्वाक लला थेदा म्राप ठोङ्सी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">“ओच्‍छे एनीगदे न्‍हङरी खाल्‍ला आबासे चा ह्राङला कोलासे गेङ ह्रीमा युङबा, तार्ङा ह्रीमा पुख्री,</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे नागाफुम ह्रीमा बिच्‍छी पिन्‍ना? आपिन।</verse>
				<verse number="13">एनीगदे पापी तसीनोन ह्राङला कोलागदेदा ज्‍यबा स्‍हे पिन्‍बारी सेमुला भिसम एनीगदेला स्‍वर्गरी मुबा परमेश्‍वर आबासे थेदेन छ्‌याम ह्रीबागदेदा गाते ल्‍हाना लसी ह्राङला आत्‍मा पिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="14">येशूसे म्‍हङसे स्‍याप्‍सी ताइ दोबा म्‍हिला ल्‍हुइग्‍याम थे ताइ दोना लबा म्‍हङ ताप्‍जी। जमाहेन्‍से थे म्‍हिसे ताम पाङ्‌बारी छ्‌याइबा म्राङ्सी थेरी मुबा म्‍हिगदे उदेक तजी।</verse>
				<verse number="15">तर थेनीगदे न्‍हङरी कोइ कोइसे “चु म्‍हिसे मी म्‍हङगदेला ग्‍ले बालजिबुलला शक्तिग्‍याम जे म्‍हङगदे ताप्‍बा हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो कोइ कोइसे चा येशूला सेम च्‍याबाला लागिरी “ङन्‍दा स्‍वर्गला चिनु गिक उन्‍सी पिन्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="17">तर येशूसे थेनीगदेला सेमला ताम था याङ्सी थेनीगदेदा “च्‍यागो, जुन य्‍हुल्‍साला म्‍हिगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी तोबा छेबा लला, थे य्‍हुल्‍सा नाश तला, ओच्‍छे जुन दिमला म्‍हिगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरीन तोबा छेबा लला, थे दिमएनोन फुप्‍ला।”</verse>
				<verse number="18">थेतबासेलमा शैतानएनोन ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी आढिक्‍नी भिसम खाह्रङ् लसी थेला य्‍हुल्‍सा टुला? तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे ङादा बालजिबुलला शक्तिग्‍याम म्‍हङ ताप्‍बा मुला भिसी भिबा मुला।</verse>
				<verse number="19">ङाइ बालजिबुलला शक्तिग्‍याम म्‍हङ ताप्‍मुला भिसम एनीगदेला चेलागदेसे चा खाल्‍ला शक्तिग्‍याम म्‍हङ ताप्‍बा हिन्‍ना? थेतबासेलमा एनीगदेला गल्‍ती थेनीगदेसेन उन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">तर ङाइ परमेश्‍वरला शक्तिग्‍याम म्‍हङ ताप्‍बा मुला भिसम एनीगदेला गुङरी परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा खसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="21">ओच्‍छे भङ्‍बा म्‍हिसे हतियार थोसी ह्राङला दिम ख्रुङ्जी भिसम थेला मालसामान खालैसे भोरआखम।</verse>
				<verse number="22">तर थे भन्‍दान भङ्‍बा म्‍हि खजी भिसम थेदा ढासी थेसे भर लबा जम्‍मान हतियारगदे ब्‍यन्‍ना, ओच्‍छे थेला जम्‍मान मालसामान ब्‍यन्‍सी जम्‍मादान भो लसी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="23">जुन म्‍हि ङादेन छ्‌याम आढिक, थे म्‍हि ङाला बिरोधी तला। ओच्‍छे जुन म्‍हिसे ङादेन छ्‌याम गे आल थे म्‍हिसे ङाला बिरोधरी गे लला।</verse>
				<verse number="24">“म्‍हङ म्‍हिला ल्‍हुइग्‍याम थोन्‍सी निमाहेन्‍से थेसे ब्‍लप्‍बा न्‍हबारी तोङतोङबा ग्‍लारीक्‍यार ग्‍ला म्‍हाइसी भ्रला, तर थेसे खानङएनोन ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍ला आयाङ्माहेन्‍से ‘ङा जुन म्‍हिला ल्‍हुइग्‍याम थोन्‍सी खजी थेनोन म्‍हिला ल्‍हुइरी चिबारी निइ’ भिसी दोःसी निला।</verse>
				<verse number="25">ओच्‍छे थे म्‍हङ दोःसी खमा थेसे ङाच्‍छा ह्राङ चिबा ग्‍ला साङसाङबा म्राङ्ला।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से थे म्‍हङ निसी ह्राङ भन्‍दा नइबा अर्गु गोर निस म्‍हङगदे भसी थे म्‍हि न्‍हङरी वाङ्सी चिमुला। थेतबासेलमा थे म्‍हिला गति ङाच्‍छाला भन्‍दा लिच्‍छाला गति झन नइबा तला।”</verse>
				<verse number="27">येशूसे चु ताम सुङ्बान लमा म्‍हिला हुल न्‍हङ‍ग्‍याम क्रिङ्बान म्रिङम्‍हेमे गिकसे “ह्राङदा न्‍हसी ङ्‍हे ख्‍वाबा आमासे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्बा मुला,” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="28">तर येशूसे “जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरला बचन ङ्‌यान्‍सी परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अन्‍छार लला, थे म्‍हिसे परमेश्‍वरग्‍याम झन मोलम याङ्ला,” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="29">येशूला क्‍युर्नोन म्‍हिला हुल तमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदे दान्‍देला म्‍हिगदे खाह्रङ्बा नइबा म्‍हि! उदेकला चिनु जे म्‍हाइबा। तर योना अगमवक्ताला चिनु बाहेक अर्गु चिनु आउन।</verse>
				<verse number="30">निनवे शहरला म्‍हिगदेला लागिरी योना चिनु तबा ह्रङ्नोन परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि दान्‍देला म्‍हिगदेला लागिरी चिनु हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="31">निसाफ लबा धुइरी ल्‍होग्‍याम खबा ग्‍लेस्‍यासे दान्‍देला म्‍हिगदेला दोष उन्‍ना, तिग्‍दा भिसम थे सोलोमन ग्‍लेला ज्ञान बुद्धिला ताम ङ्‌यान्‍बारी ल्‍हानान थारेङग्‍याम खबा मुबा। तर च्‍यागो, चुरी सोलोमन ग्‍ले भन्‍दा घ्रेन म्‍हि मुसैनोन थेला ताम आङ्‌यान्‍नी।</verse>
				<verse number="32">निसाफ लबा धुइरी निनवे शहरला म्‍हिगदे रेःसी दान्‍देला म्‍हिगदेला दोष उन्‍ना। तिग्‍दा भिसम योना अगमवक्तासे पाङ्बा ताम ङ्‌यान्‍सी थेनीगदेसे ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःबा मुबा। तर च्‍यागो, चुरी योना अगमवक्ता भन्‍दा घ्रेन म्‍हि गिक मुला।</verse>
				<verse number="33">“खालैसे नाङसल म्रासी फामसे घप्‍सी आथान, ओच्‍छे छुम्‍सीनोन आथान। बरु दिम न्‍हङरी खबा म्‍हिगदेदा य्‍हाल तगै भिसी नोबा ग्‍लारी थान्‍ना।</verse>
				<verse number="34">एला मी एला ल्‍हुइला लागिरी नाङसल ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। एला मी ज्‍यबा मुसम एसे ज्‍यना लसी म्राङ्ला। तर एला मी ज्‍यबा आरेसम एसे तिगै म्राङ्बारी आखम ओच्‍छे ए धोपधोपरी भ्रतोःला।</verse>
				<verse number="35">थेतबासेलमा ए होशियार तउ, तिग्‍दा भिसम एला ल्‍हुइरी मुबा नाङसल सिसी धोपधोप थातगै।</verse>
				<verse number="36">चुदे एनीगदेला ल्‍हुइरी तिगै धोपधोप आतना जम्‍मान ल्‍हुइ य्‍हाल तजी भिसम नाङसलसे एनीगदेदा य्‍हाल तना लबा ह्रङ्नोन एनीगदेला पूरान ल्‍हुइ य्‍हाल तला।”</verse>
				<verse number="37">येशूसे चुह्रङ् सुङ्सी जिन्‍माहेन्‍से फरिसी गिकसे येशूदा सोल छ्‌योइबारी ह्राङला दिमरी ङ्‌योइजी। जमाहेन्‍से येशू थेला दिमरी फेप्‍सी सोल छ्‌योइबारी धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="38">तर येशूसे छ्‌या आस्‍याल्‍ना सोल्‍बा म्राङ्सी थे फरिसी उदेक तजी।</verse>
				<verse number="39">थे उदेक तबा म्राङ्सी प्रभुसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनी फरिसीगदेसे खोरेदेन खार्बाला पाखापट्टि म्‍याप्‍सी चोखो स्‍होबा ह्रङ् लसी एनीगदेएनोन म्‍हिदा उन्‍बारी चोखो दोबा स्‍होमुला। तर एनीगदेला सेम लोभदेन नइबा तामसे प्‍लिङ्बा तमुला।</verse>
				<verse number="40">एनीगदे खाह्रङ्बा मूर्ख म्‍हि, जुन‍से पाखापट्टि स्‍होजी, थेसेन न्‍हङपट्टिनोन स्‍होबा आहिन?</verse>
				<verse number="41">एनीगदेदेन छ्‌याम मुबा स्‍हेगदे प्राङबोगदेदा पिन्‍गो। जमाहेन्‍से एनीगदेला लागिरी जम्‍मान स्‍हे चोखो तला।</verse>
				<verse number="42">परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्तोःबा फरिसीगदे, एनीगदेसे परमेश्‍वरदा बाबरीदेन जिरा ओच्‍छे अर्गु मसलाला दोङला भो च्‍युइला भो गिक मी पिन्‍मुला, तर एनीगदेसे म्‍हिगदेदा ठीक निसाफदेन परमेश्‍वरदा लतोःबा मायाला भिसम तिगै वास्‍ता आलमुला। तर एनीगदेसे चु गे न्‍हीनोन लतोःबा मुबा।</verse>
				<verse number="43">परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्बा फरिसीगदे, एनीगदेसे यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमला मुल ठिरी चिबारीदेन बजाररी स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे मान लगै भिसी सेम लमुला।</verse>
				<verse number="44">परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्तोःबागदे, एनीगदे म्‍हिगदेसे आम्राङ्बा धुर्सा ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। थेतबासेलमा म्‍हिगदेसे था आयाङ्ना चुह्रङ्बा धुर्साथोरी भ्रमुला।”</verse>
				<verse number="45">ओच्‍छे यहूदी धर्मगुरुगदे न्‍हङला गिकसे येशूदा “गुरु ह्राङसे चुह्रङ् सुङ्सी ङन्‍नाएनोन बेइज्‍जत लबा मुला” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="46">येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनी धर्मगुरुगदेएनोन परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्तोःबा म्‍हिगदे हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे म्‍हिगदेदा पुइनोन आखम्‍बा धोइ काप्‍बा मुला। तर एनीगदेसे चा या जुम्‍बीसेनोन आथुर्मुला।</verse>
				<verse number="47">“परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्तोःबा म्‍हिगदे, एनीगदेसे ह्राङला आखे म्‍हेमेगदेसे साइबा अगमवक्तागदेला धुर्सा स्‍होबा मुला।</verse>
				<verse number="48">तर एनीगदेला आखे म्‍हेमेसे तिग लमुबा थे एनीगदेला गेग्‍यामसेन उन्‍बा मुला। ओच्‍छे थेन्‍ना गेदेन एनीगदेला गे ढिक्‍बा मुला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे अगमवक्तागदेदा साइजी, ओच्‍छे एनीगदेसे चा म्‍हिदा उन्‍बाला लागिरी अगमवक्तागदेला धुर्सा स्‍होबा मुला।</verse>
				<verse number="49">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे ह्राङला ज्ञान बुद्धिग्‍याम चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, ‘ङाइ थेनीगदे मुबा ग्‍लारी अगमवक्तादेन मुल चेला पुइखला थेनीगदेसे कोइदा साइला कोइदा ल्‍हानान दुख पिन्‍ना।’</verse>
				<verse number="50">थेतबासेलमा जम्‍बुलिङ छ्‌यामाहेन्‍से दान्‍देधोना साइबा अगमवक्तागदेला सजाय दान्‍देला म्‍हिगदेसे याङ्ला।</verse>
				<verse number="51">ओच्‍छे हाबिलहेन्‍से परमेश्‍वरला मन्‍दिर न्‍हङला चोखो ग्‍लादेन धूप म्राबा ग्‍लाला गुङरी साइबा जकरियाधोनाला सजाय दान्‍देला म्‍हिगदेला थोबोरी खला।</verse>
				<verse number="52">“परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्तोःबा यहूदी धर्मगुरुगदे, एनीगदेदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला ज्ञान, बुद्धिला म्राप ठोङ्‌बा साँचो मुला। तसैनोन एनीगदे न्‍हङरी आवाङ्नी ओच्‍छे न्‍हङरी वाङ्बारी म्‍हाइबा म्‍हिगदेदाएनोन वाङ्आपुङ्नी।”</verse>
				<verse number="53">येशू थेग्‍याम थोन्‍सी फेप्‍बारी छ्‌याइमा यहूदी धर्मगुरुगदेदेन फरिसीगदेसे येशूदा ल्‍हानान बिरोध लसी ल्‍हानान तामगदे ङ्‌योइबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="54">येशूसे जोहाब पिन्‍मा खानङै गल्‍ती स्‍याप्‍ला वा भिसी थेनीगदेसे दाउ च्‍यासी चिजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">थे धुइरी थेरी झ्‍यासीन झ्‍याबारी आखम्‍बाधोनाला म्‍हिगदे पोप तबासे लमा गिकसे गिकदा नाङ्बारी छ्‌याइजी, ओच्‍छे जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा येशूसे ह्राङला चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्बारी छ्‌याइजी, “एनीगदे फरिसीगदेला खमीरग्‍याम जोगब तसी चिउ। थे खमीर चा थेनीगदेसे म्‍हन्‍बा कप्‍टी ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">घप्‍सी आम्राङ्बा स्‍हे तिगै आरे, ओच्‍छे छुम्‍सी था आयाङ्बा स्‍हे तिगै आरे।</verse>
				<verse number="3">थेतबासेलमा जुन ताम एनीगदेसे धोपधोपरी पाङ्ला थे ताम य्‍हाल तमा थेःला। ओच्‍छे दिम न्‍हङरी सा ताम लसी पाङ्बा ताम दिमला धुरीग्‍याम थेःना लला।</verse>
				<verse number="4">येशूसे दोःसी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङाला ह्रोगदे ङ्‌यान्‍गो, एनीगदे ह्राङदा साइबा म्‍हि म्राङ्सी थालोङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम थेसे एनीगदेला ल्‍हुइदा जे साइला, तर आत्‍मादा चा साइबारी आखम।</verse>
				<verse number="5">तर एनीगदे खाल्‍देन छ्‌याम लोङ्तोःला थे ताम ङ्‌यान्‍गो, जुनदेन छ्‌याम एनीगदेदा साइसी नर्गरी भ्‍याङ्‍बा शक्ति मुला, थे म्राङ्सी जे लोङ्‍गो।</verse>
				<verse number="6">तिग डबल न्‍हीरी च्‍युर्गन ङा ग्‍लुबारी आखम? खम्‍ला। तसैनोन थे न्‍हङला गिकदाएनोन परमेश्‍वरसे आम्‍लेः।</verse>
				<verse number="7">ओच्‍छे एनीगदेला थोबोला क्राएनोन परमेश्‍वरसे झ्‍यासी जिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा एनीगदे थालोङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम थे ल्‍हानान च्‍युर्गनगदे भन्‍दा मी एनीगदे ल्‍हानान घ्रेन मुला।</verse>
				<verse number="8">“ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, जुन म्‍हिसे ङादा म्‍हिला ओन्‍छाङरी सेमहेन्‍से प्रभु भिसी पाङ्ला, परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिसेनोन थेदा परमेश्‍वरला दूतगदेला ओन्‍छाङरी चु ह्राङलान हिन्‍ना भिसी पाङ्ला।</verse>
				<verse number="9">तर जुन म्‍हिसे म्‍हिगदेला ओन्‍छाङरी ङादा ङाइ थेदा ङोसेबा आरे भिसी भिला, ङाइएनोन परमेश्‍वरला दूतगदेला ओन्‍छाङरी थेदा सेबान आरे भिसी पाङ्ला।</verse>
				<verse number="10">च्‍यागो, जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिला बिरोधरी ताम लला, थेसे माफ याङ्ला। तर परमेश्‍वरला आत्‍माला बिरोधरी ताम लबा म्‍हिसे खाइमै माफ आयाङ्।</verse>
				<verse number="11">“म्‍हिगदेसे एनीगदेदा चुङ्सी यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमला नेतादेन शासन लबा म्‍हिगदे ओच्‍छे न्‍यायाधीश मुबा ग्‍लारी भोर्बा धुइरी खाह्रङ् लसी जोहाब पिन्‍बा भिसी एनीगदेसे धन्‍दा सुर्दा थालउ।</verse>
				<verse number="12">तिग्‍दा भिसम थे धुइरी खाह्रङ् लसी जोहाब पिन्‍तोःला भिसी एनीगदेदा परमेश्‍वरला आत्‍मासेन लोप्‍ला।”</verse>
				<verse number="13">म्‍हिला हुल न्‍हङ‍ग्‍याम म्‍हि गिकसे येशूदा “गुरु, ङाला ज्‍योज्‍योदा अंश भो लसी पिन्‍गो भिसी सुङ्सी पिन्‍गो” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="14">येशूसे थेदा “एनीगदेला निसाफ लबादेन अंश भो लसी पिन्‍बारी ङादा खाल्‍से अधिकार पिन्‍बा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदे होशियार तसी लोभग्‍याम जोगब तसी चिउ। तिग्‍दा भिसम म्‍हिदेन छ्‌याम जतिन धन सम्‍पत्ति मुसैनोन थेसे म्‍हिदा सत्‍यला जुनी आपिन” भिसी सुङ्बान,</verse>
				<verse number="16">थेनीगदेदा उखान गिक सुङ्जी, “ग्‍ला गिकरी फ्‍युक्‍पो म्‍हि गिक मुबा, थेला बुरी ल्‍हानान बाली रोजी।</verse>
				<verse number="17">थे फ्‍युक्‍पो म्‍हिसे सेम सेमरी चुह्रङ् भिजी, ‘ङादेन छ्‌याम बाली थान्‍बा ग्‍ला आरे, ङाइ तिग लसे?’</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे थेसे चुह्रङ् भिजी, ‘दाहेन्‍से ङाइ चुह्रङ् लला, जम्‍मान ढुकुटीगदे फुप्‍सी घ्रेन घ्रेन स्‍होला, ओच्‍छे जम्‍मान बालीदेन मालसामान थेरीन थान्‍ना।</verse>
				<verse number="19">ओच्‍छे थेसे ह्राङला सेम न्‍हङ न्‍हङरी चुह्रङ् भिसी भिजी, “ङाइ ल्‍हानान दिङधोनादा छ्‌योबा बाली पोप लबा मुला। थेतबासेलमा ङा सुख शान्‍तिरी चबा थुङ्बादेन मोजमजा लसी चिला।”</verse>
				<verse number="20">“तर परमेश्‍वरसे थेदा ‘मूर्ख, तिनी म्‍हुनङनोन एला प्राण ङाइ किन्‍ना, एसे पोप लसी थान्‍बा धन सम्‍पत्ति खाल्‍से चला?’ भिसी सुङ्जी।”</verse>
				<verse number="21">चु उखान सुङ्सी जिन्‍माहेन्‍से येशूसे “ह्राङला लागिरी धन सम्‍पत्ति पोप लबा म्‍हिला गति चुह्रङ्बान तला। परमेश्‍वरसे चुह्रङ्बा म्‍हिगदेदा फ्‍युक्‍पो आम्‍हन्‍मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, ‘सोबाला लागिरी तिग चसे, तिग क्‍वान्‍से भिसी धन्‍दा सुर्दा थालउ।’</verse>
				<verse number="23">तिग्‍दा भिसम चबा थुङ्बादेन क्‍वान्‍बा भन्‍दा एनीगदेला प्राणदेन ल्‍हुइ घ्रेन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="24">एनीगदेसे कावागदेदा च्‍यागो! थेनीगदेसे न्‍ह कमाइ लला, न्‍ह बाली धुइला, न्‍ह थेनीगदेला ढुकुटीन मुला। तसैनोन परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा चबा स्‍हे पिन्‍बान मुला। एनीगदे मी चरागदे भन्‍दा ल्‍हानान घ्रेन मुला।</verse>
				<verse number="25">एनीगदे न्‍हङरी खाल्‍से धन्‍दा सुर्दा लसी छिन्‍नङला लागिरी आयू काप्‍खम्‍ला?</verse>
				<verse number="26">चुदे जजा गे मी लआखम्‍मुला भिसम तिग्‍दा एनीगदे अर्गु तामला धन्‍दा सुर्दा लबा?</verse>
				<verse number="27">“एनीगदेसे म्‍हेन्‍दोदा च्‍यागो, थेनीगदेसे न्‍ह गे लला, न्‍ह क्‍वान राला। तर च्‍यागो, सोलोमन ग्‍लेदेन छ्‌याम ल्‍हानान धन सम्‍पत्ति मुसैनोन थे म्‍हेन्‍दो तेएनोन जेबा आरेमुबा।</verse>
				<verse number="28">तिनी ल्‍हेबान निसी न्‍हङगर खर्माहेन्‍से मेरी फर्बा छेदा मी परमेश्‍वरसे चुह्रङ् लसी जेना लमुला भिसम झन एनीगदेदा परमेश्‍वरसे गाते जेना लला? खाइ एनीगदेला विश्‍वास?</verse>
				<verse number="29">थेतबासेलमा एनीगदेसे तिग चबा, तिग थुङ्बा भिसी धन्‍दा सुर्दा लसी म्‍हाइसी थाभ्रउ।</verse>
				<verse number="30">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरदा ङोआसेबा जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे चा चुह्रङ् लसी धन्‍दा सुर्दा लमुला। तर एनीगदेदा चु जम्‍मान स्‍हे तोःला भिसी परमेश्‍वर आबादा था मुला।</verse>
				<verse number="31">थेतबासेलमा ङाच्‍छा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा म्‍हाइगो। जमाहेन्‍से परमेश्‍वरसे एनीगदेदा चु जम्‍मान स्‍हे पिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="32">दोःसी येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङाला कोलागदे, एनीगदे थालोङ्‍गो! तिग्‍दा भिसम एनीगदेला परमेश्‍वर आबा ल्‍हानान ताङ्सी एनीगदेदा थेसे ह्राङला य्‍हुल्‍सा पिन्‍बारी छ्‌याइबा मुला।</verse>
				<verse number="33">थेतबासेलमा एनीगदेसे ह्राङदेन छ्‌याम मुबा धन सम्‍पत्ति चूङ्सी खबा टाङगा प्राङबोगदेदा भो लसी पिन्‍गो। ओच्‍छे खाइमै आन्‍होङ्बा ढुकुटी स्‍होसी ह्राङला लागिरी स्‍वर्गरी धन सम्‍पत्ति सोसी थान्‍गो। थेरी य्‍होएनोन आख, बुलुङसेनोन आच।</verse>
				<verse number="34">तिग्‍दा भिसम जुन ग्‍लारी एनीगदेला धन सम्‍पत्ति मुला, एनीगदेला सेमएनोन थेरीन तला।”</verse>
				<verse number="35">दोःसी येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदे ह्राङला क्‍वान क्‍वान्‍सी नाङसल म्रासी तयार लसी चिउ।</verse>
				<verse number="36">ओच्‍छे एनीगदे ब्‍याहला भोजरी निसी खबा मालिकदा भ्रान्‍सी चिबा नोकर ह्रङ्‌बान तउ। तिग्‍दा भिसम मालिक खसी म्राप ढ्वक ढ्वक लमैछ्‌याम थेनीगदेसे ह्राङला मालिकदा म्राप ठोङ्सी पिन्‍मुला।</verse>
				<verse number="37">च्‍यागो, थे नोकरगदे गाते ताङ्‍म्‍याङ्‍ला, ह्राङला मालिक खबा धुइरी थेनीगदेदा छोर्सी चिबा म्राङ्जी। थेतबासेलमा थेसे केः खीसी ह्राङला नोकरगदेदा चबा स्‍हे पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="38">थे नोकरगदे गाते ताङ्‍म्‍याङ्‍ला, मालिक म्‍हुन गुङरी अथवा स्‍य्‍हो तबा धुइरी खसैनोन ह्राङला नोकरगदे छोर्सी चिबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="39">तर एनीगदेसे चु तामएनोन था याङ्‍गो, दिमला म्‍हिसे य्‍हो खबा धुइ था याङ्सम थेसे ह्राङला दिम न्‍हङरी य्‍हो वाङ्आपुङ्।</verse>
				<verse number="40">थेह्रङ् लसीन एनीगदेएनोन होशियार तसी छोर्सी चिउ। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिएनोन एनीगदेसे आम्‍हन्‍बा धुइरी खला।</verse>
				<verse number="41">जमाहेन्‍से पत्रुससे येशूदा “प्रभु, चु उखान ङन्‍ना लागिरी जे सुङ्बा कि स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेला लागिरीनोन सुङ्बा हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="42">प्रभुसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “दिमरी गे लबा बुद्धि मुबादेन भर्तुप्‍पा म्‍हि खाल हिन्‍ना? मालिकसे दिमला स्‍य्‍हान्‍दो नोकरगदेदा ठीक ठीक धुइरी चबा थुङ्बा ढिक्‍ना लसी पिन्‍बारी जिम्‍मा पिन्‍थान्‍जी।”</verse>
				<verse number="43">मालिक दोःसी खबा धुइरीनोन थेसे मालिकसे कुल्‍सी थान्‍बा ह्रङ् लसी गे लबा म्राङ्जी भिसम इनाम याङ्बा नोकर थेनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="44">च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, मालिकसे थेह्रङ्बा नोकरदा ह्राङला जम्‍मान धन सम्‍पत्ति जिम्‍मा पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="45">तर थे आज्‍यबा नोकरसे ‘ङाला मालिक योनान आख’ भिसी म्‍हन्‍सी, ङ्‍य्‍होइबा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम चिसी चबा थुङ्बा लसी ह्राङदेन छ्‌यामनोन गे लबा नोकरगदेदा तोबा ग्‍याङ्‍बा लजी भिसम,</verse>
				<verse number="46">थेला मालिक थेसे आम्‍हन्‍बा धिनदेन धुइरी धोखसी मालिकसे थेदा ल्‍हानान सजाय पिन्‍ना। ओच्‍छे थेदा परमेश्‍वरदा विश्‍वास आलबा म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी भ्‍याङ्‍ला।</verse>
				<verse number="47">“ह्राङला दिमला मालिकला सेमला ताम था याङ्सीनोन सेम निबा गे आलबा नोकरसे तोबा चला।</verse>
				<verse number="48">तर ह्राङला मालिकला सेमला ताम था आयाङ्ना तोबा चबा खाल्‍ला गे लसैनोन थे नोकरदा ल्‍हाना आतोः। ओच्‍छे जुन म्‍हिदा ल्‍हाना पिन्‍बा मुला थेसेनोन ल्‍हानान पिन्‍तोःला। थेह्रङ् लसीन जुन म्‍हिदा ल्‍हानान जिम्‍मा पिन्‍बा मुला थेदेन छ्‌याम ल्‍हानान किन्‍ना।</verse>
				<verse number="49">“च्‍यागो, ङा जम्‍बुलिङरी मे सल्‍कब लबारी खबा हिन्‍ना। बरु ङाच्‍छान सल्‍कब तबा हिन्‍सै तसेला मुबा।</verse>
				<verse number="50">ङाइ दुखला बप्‍तिस्‍मा किन्‍तोःबा मुला, थे बप्‍तिस्‍मा आकिन्‍तेधोना ङादा शान्‍ति आत।</verse>
				<verse number="51">तिग एनीगदेसे ङा जम्‍बुलिङरी म्‍हिगदेदा ढिक्‍ना लबारी खबा भिसी म्‍हन्‍बा? आहिन, ङा मी एनीगदेदा फेना लबारी खबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="52">दाहेन्‍से गोर ङा म्‍हिला थेमे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी फेला। ओच्‍छे न्‍हीला बिरोधरी सोम, सोमला बिरोधरी न्‍ही रेःला।</verse>
				<verse number="53">थेह्रङ् लसीन आबाला बिरोधरी झा, झाला बिरोधरी आबा, आमाला बिरोधरी झामे, झामेला बिरोधरी आमा ओच्‍छे स्‍युमीला बिरोधरी चाङ, चाङला बिरोधरी स्‍युमी रेःला।”</verse>
				<verse number="54">जमाहेन्‍से म्‍हिला हुलदाएनोन येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “जम्‍बुलिङला न्‍हुपग्‍याम खसु थोन्‍माहेन्‍से ‘दाहेन्‍से नाम खला’ भिसी एनीगदेसे भिमुला, ओच्‍छे थेह्रङ्नोन तमुला।</verse>
				<verse number="55">थेह्रङ् लसीन जम्‍बुलिङला ल्‍होपट्टिसे लाबा खबारी छ्‌याइमाहेन्‍से ‘दाहेन्‍से छेप्‍बा छला’ भिसी एनीगदेसे भिमुला, ओच्‍छे थेह्रङ्नोन तमुला।</verse>
				<verse number="56">कप्‍टीगदे, एनीगदेसे सदेन मुरी च्‍यासी तिग तबारी छ्‌याइबा मुला भिबा ताम चा था याङ्मुला। तर दान्‍दे तिग तबारी छ्‌याइबा मुला भिबा ताम चा तिग्‍दा था आयाङ्बा?</verse>
				<verse number="57">“‘ङाइ लबा गे ठीक मुला कि आरे’ भिसी एनीगदेसे तिग्‍दा पक्‍का आलबा?</verse>
				<verse number="58">खालैसे एदा मुद्दा युसी न्‍यायाधीश मुबा ग्‍लारी भोर्जी भिसम, थे म्‍हिदेन छ्‌याम ग्‍यामरीन ढिक्‍गो। आहिन्‍सम थेसे एदा न्‍यायाधीशला ङाच्‍छापट्टि राप्‍पुङ्ला। ओच्‍छे न्‍यायाधीशसे सिपाहीगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍ना। जमाहेन्‍से सिपाहीगदेसे भोर्सी झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌ला।</verse>
				<verse number="59">एसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एसे जम्‍मान टाङगा आफातेधोना थेग्‍याम थोन्‍बारी आम्‍याङ्।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">थेनोन धुइरी थेरी मुबा कोइ कोइ म्‍हिगदेसे येशूदा चुह्रङ् भिसी पाङ्जी। गालीलला म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरदा बलि फुल्‍बान लमा पिलातस भिबा रोमी अञ्‍चलाधीशसे थेनीगदेदान साइजी। ओच्‍छे थेनीगदेला काएनोन पशुला कादेन छ्‌याम दोङ्जी।</verse>
				<verse number="2">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी जोहाब पिन्‍जी, “थे गालीलला म्‍हिगदेसे चुह्रङ् लसी दुख नाजी भिदेमा एनीगदेसे चु गालीलला म्‍हिगदेदा स्‍य्‍हान्‍दोगदे भन्‍दा ल्‍हानान पापी मुला भिसी म्‍हन्‍बा?</verse>
				<verse number="3">आहिन, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि आदोःनी भिसम एनीगदेएनोन थेह्रङ् लसीन नाश तला।</verse>
				<verse number="4">थेह्रङ् लसीन सिलोआम भिबा ग्‍लाला धरहरा गुर्सी सिबा च्‍युक भ्रेः म्‍हिगदे तिग यरूशलेमला स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदे भन्‍दा पापी मुबा भिसी म्‍हन्‍बा?</verse>
				<verse number="5">आहिन, ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि आदोःनी भिसम एनीगदेएनोन थेह्रङ् लसीन नाश तला।”</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा उखान गिक सुङ्जी, “म्‍हि गिकसे वारीरी अञ्‍जीरला दोङ सूबा मुबा। थे म्‍हिसे थे अञ्‍जीरला दोङरी अञ्‍जीर रोजी वा भिसी च्‍याबारी खमा तिगै आस्‍याप्‍नी।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा थेसे ह्राङला वारीरी गे लबा म्‍हिदा ‘ङाइ अञ्‍जीर रोला वा भिसी च्‍याबा सोम दिङ तजी, तर दान्‍देधोना आरोनी। दाहेन्‍से चुदा थासी भ्‍याङ्‍गो’ भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="8">थे गे लबा म्‍हिसे ‘अझ तिदिङ भ्रान्‍गो, ङाइ चु दोङला क्‍यारक्‍युर ख्‍वसी सार युला।</verse>
				<verse number="9">ओते लसीनोन आरोनी भिसम ह्राङसे चु दोङ थासी भ्‍याङ्‍खम्‍ला’ भिसी भिजी।”</verse>
				<verse number="10">येशूसे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी लोप्‍बान मुबा।</verse>
				<verse number="11">थेरी म्‍हङसे स्‍याप्‍सी कुब्रे तबा म्रिङम्‍हेमे गिक मुबा। थे खाइमै सिधा तसी भ्रबारी आखम्‍मुबा। थे थेह्रङ् तबा च्‍युक भ्रेः दिङ तबा मुबा।</verse>
				<verse number="12">येशूसे थे म्रिङम्‍हेमेदा म्राङ्सी ह्राङला ङामरी ङ्‌योइसी, “दाहेन्‍से ए खम्‍जी” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे थेथोरी येशूसे ह्राङला छ्‌या थान्‍मैछ्‌याम थे कुब्रे तबा म्रिङम्‍हेमे खम्‍जी। जमाहेन्‍से थे म्रिङम्‍हेमेसे परमेश्‍वरला जयजयकार लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="14">येशूसे थे म्रिङम्‍हेमेदा ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु खम्‍ना लबा म्राङ्सी यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमला नेता बोमो खसी, “म्‍हिगदेदा गे लबा धिन साता गिकरी ढुरे मुनोन मुला। थेतबासेलमा चु ढुरे न्‍हङरी खसी खम्‍ना लउ, ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु आहिन” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="15">प्रभुसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “कप्‍टी, तिग एनीगदेसे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु म्‍हे मुइदेन गधादा पुइसी क्‍युइ ख्‍वाबारी आभोर्मुला?</verse>
				<verse number="16">चु अब्राहामला सन्‍तानदा च्‍युक भ्रेः दिङधोना शैतानसे आख्‍लाबा मुबा भिसम, तिनी ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनुएनोन खम्‍ना लतोःबा आहिन?”</verse>
				<verse number="17">येशूसे चुह्रङ् लसी जोहाब पिन्‍बा म्राङ्सी, येशूला बिरोधीगदे पेःजी। तर थेरी मुबा म्‍हिगदे चा येशूसे लबा उदेकला गे म्राङ्सी ताङ्जी।</verse>
				<verse number="18">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सादा ङाइ तिगदेन छ्‌याम दाँजब लसे? परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा खाह्रङ्बा मुला भिसम,</verse>
				<verse number="19">चु चा पच्‍छै ढापला ब्‍लु गिक ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। खालै म्‍हिसे घुर्‍यानरी ढ्वमाहेन्‍से थे ढाप फुइसी ल्‍हेबान निमुला। जमाहेन्‍से थे पच्‍छै ढापला दोङला हाँगारी चरागदेसे जङ स्‍होसी चिला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="20">दोःसी येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सादा ङाइ तिगदेन छ्‌याम दाँजब लसे?</verse>
				<verse number="21">चु मी गेङरी युबा खमीर ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। थे खमीर म्रिङम्‍हेमे गिकसे फाम सोम ब्रारी युसी ज्‍योप्‍ला। ओच्‍छे थे ब्रा आभोतेधोना थेसे घप्‍सी थान्‍ना।”</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से येशू शहर शहरदेन नाम्‍सा नाम्‍सारी फेप्‍सी म्‍हिगदेदा लोप्‍बान यरूशलेमरी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="23">थेनोन धुइरी म्‍हि गिकसे, “प्रभु, तिग थार्बा याङ्बा म्‍हिगदे ल्‍हाना आरे?” भिसी येशूदा ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="24">येशूसे थेरी मुबा म्‍हिगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, साङरो म्रापग्‍याम वाङ्बारी भङ लउ। तिग्‍दा भिसम ल्‍हानान म्‍हिगदे वाङ्बारी म्‍हाइमुला, तसैनोन वाङ्बारी आखम्‍मुला।</verse>
				<verse number="25">दिमला मालिक रेःसी म्राप ढुङ्सी जिन्‍माहेन्‍से एनीगदेसे मङग्‍यारग्‍याम ढ्वक ढ्वक लसी ‘गुरु, ङन्‍दा म्राप ठोङ्सी पिन्‍गो’ भिसी भिमा, थेसे एनीगदेदा ‘एनीगदे खाल हिन्‍ना? ओच्‍छे खानङग्‍याम खबा? ङाइ एनीगदेदा ङोसेबा आरे’ भिसी भिला।</verse>
				<verse number="26">एनीगदेसे ‘ह्राङ ङन्‍देन छ्‌यामनोन सोल्‍बा छ्‌योइबा लबा मुबा। ओच्‍छे ङन्‍ना नाम्‍सारीक्‍यार ह्राङसे लोप्‍बा मुबा’ भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="27">थेसे एनीगदेदा ‘एनीगदे खाल हिन्‍ना? ङाइ ङोआसेनी। थेतबासेलमा पाप गे लबागदे, एनीगदे ङा मुबा ग्‍लाग्‍याम निउ’ भिसी भिला।</verse>
				<verse number="28">ओच्‍छे एनीगदेसे अब्राहाम, इसहाक, याकूबदेन जम्‍मान अगमवक्तागदेदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी म्राङ्मा, ह्राङदा चा मङग्‍यार भ्‍याङ्‍मा क्राबा क्रिङ्बा लसी स्‍वा क्रेला।</verse>
				<verse number="29">स्‍यार, ल्‍हो, न्‍हुप, झ्‍याङ जम्‍मान ग्‍लाग्‍यामसे म्‍हिगदे खसी परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी थेदेन छ्‌यामनोन चबा थुङ्बा लबारी चिला।</verse>
				<verse number="30">तर च्‍यागो, दान्‍दे लिच्‍छा मुबागदे ङाच्‍छा तला, ओच्‍छे दान्‍दे ङाच्‍छा मुबागदे लिच्‍छा तला।”</verse>
				<verse number="31">थेनोन धुइरी कोइ कोइ फरिसीगदे येशू मुबा ग्‍लारी खसी, “ह्राङ चुग्‍याम थोन्‍सी फेप्‍गो। तिग्‍दा भिसम ह्राङदा हेरोदसे साइबारी छ्‌याइबा मुला” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="32">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदे निसी थे ल्‍हुन्‍दी ह्रङ्‌बा छट्टुदा चुह्रङ् भिउ, ‘तिनीदेन न्‍हङगर ङाइ म्‍हङगदे ताप्‍बादेन आखम्‍बागदेदा खम्‍ना लबा गे लला, ओच्‍छे रेनी ङाला गे जिन्‍ना।’</verse>
				<verse number="33">ओच्‍छे तिनी, न्‍हङगर, रेनीकुनुधोनारी ङा यरूशलेम शहररी धोनोन तोःला। तिग्‍दा भिसम यरूशलेम शहररी बाहेक अर्गु ग्‍लारी अगमवक्तादा आसाइ!</verse>
				<verse number="34">“यरूशलेमला म्‍हिगदे, एनीगदेसे अगमवक्तागदेदा साइला ओच्‍छे परमेश्‍वरसे एनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइखबागदेदा युङबासे तोला। ङाइ एनीगदेला कोलागदेदा नागा मामासे ह्राङला कोलागदेदा भ्‍याप्‍से घप्‍बा ह्रङ् लसी पोप लबारी म्‍हाइमा एनीगदेसे आङ्‌यान्‍नी।</verse>
				<verse number="35">दाहेन्‍से परमेश्‍वरसे एनीगदेला दिम ख्‍लाला। च्‍यागो, ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदेसे ‘परमप्रभुला मिनरी फेप्‍खबादा मोलम याङ्बा म्‍हि’ भिसी आभितेधोना ङादा आम्राङ्।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="14">
				<verse number="1">येशू ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु फरिसीगदेला नेता गिकला दिमरी सोल छ्‌योइबारी फेप्‍जी। थेरी मुबा फरिसीगदेसे येशूला चिवा लसी चिमुबा।</verse>
				<verse number="2">थेरी टाङ्‌बा बेथासे स्‍याप्‍बा म्‍हि गिक येशूला ङाच्‍छापट्टि मुबा।</verse>
				<verse number="3">येशूसे यहूदी धर्मगुरुगदेदेन फरिसीगदेदा “ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु आखम्‍बा म्‍हिदा खम्‍ना लबारी तला कि आत?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="4">थेनीगदे कुटिसी चिजी। ओच्‍छे येशूसे थे आखम्‍बा म्‍हिदा ह्राङला यासे थुर्सी खम्‍ना लमाहेन्‍से “दिमरी निउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु एनीगदेला कोलागदे अथवा ग्‍लाप इनार न्‍हङरी ताइजी भिसम तिग एनीगदेसे तुरुन्‍तन आतेःना चिला?” भिसी सुङ्मा,</verse>
				<verse number="6">थेनीगदेसे तिगै पाङ्‌बारी आखम्‍नी।</verse>
				<verse number="7">थेरी चबा थुङ्बारी खबा म्‍हिगदेसे मुल ठिगदे धम्‍सी चिबारी म्‍हाइबा म्राङ्सी येशूसे थेनीगदेदा उखान गिक सुङ्जी,</verse>
				<verse number="8">“खालैसे एनीगदेदा ब्‍याहरी निम्‍तो पिन्‍जी भिसम मुल ठिरी चिबारी थाम्‍हाइगो। तिग्‍दा भिसम थेरी एनीगदे भन्‍दा घ्रेन म्‍हिदाएनोन निम्‍तो पिन्‍बा मुला तला।</verse>
				<verse number="9">एदेन थेदा निम्‍तो पिन्‍बा म्‍हि खसी ‘चु ग्‍लारी थेदा चिपुङ्‍गो’ भिसी एदा चिबा ग्‍लाग्‍याम रेःपुङ्ला। जमा ए पेःसी जम्‍मान भन्‍दा धिरी चितोःला।</verse>
				<verse number="10">थेतबासेलमा एसे निम्‍तो याङ्बा धुइरी निसी जम्‍मान भन्‍दा धिला ग्‍लारी चिउ। जमाहेन्‍से एदा निम्‍तो पिन्‍बा म्‍हि खसी ‘तोर धन्‍छ्‌यागो’ भिसी मुल ठिरी चिपुङ्ला। थे धुइरी एदेन छ्‌याम चबा थुङ्बारी चिबागदेला ओन्‍छाङरी एसे मान याङ्ला।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिसे ह्राङसे ह्राङदान घ्रेन स्‍होला थेदा जम्‍मान भन्‍दा जजा स्‍होला ओच्‍छे जुन म्‍हिसे ह्राङसे ह्राङदान जजा स्‍होला थेदा जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन स्‍होला।”</verse>
				<verse number="12">येशूसे ह्राङदा निम्‍तो पिन्‍बा म्‍हिदाएनोन चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एसे चबा थुङ्बारी ह्रोगदे, ह्राङला ज्‍योज्‍यो आलेगदे, ह्राङला म्‍हिगदेदेन फ्‍युक्‍पो खिम्‍जेमगदेदा जे थाङ्‌योइगो। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसेनोन एसे ह्रङ् लसीन निम्‍तो पिन्‍सी एला गुण फाला।</verse>
				<verse number="13">थेतबासेलमा एसे प्राङबोगदे, कुज्‍यागदेदेन मी आम्राङ्बा म्‍हिगदेदाएनोन ङ्‌योइगो।</verse>
				<verse number="14">थेह्रङ् लजी भिसम एसे मोलम याङ्ला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे एसे लबा गुण फाबारी आखम्‍सै परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारला गे लबा म्‍हिगदे सिबाग्‍याम सोबा धुइरी परमेश्‍वरसेन एसे लबा गुण फाला।”</verse>
				<verse number="15">येशूला ताम थेःसी येशूदेन छ्‌याम चबा थुङ्बा लबा म्‍हिगदे न्‍हङला गिकसे “परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी चबा थुङ्बा लम्‍याङ्बागदे गाते ताङ्‍म्‍याङ्‍ला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा उखानग्‍याम चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “म्‍हि गिकसे घ्रेन भोज पिन्‍बारी ल्‍हानान म्‍हिगदेदा निम्‍तो पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="17">भोज ठीक लसी जिन्‍माहेन्‍से ह्राङसे निम्‍तो पिन्‍बा म्‍हिगदेदा जम्‍मान ठीक तजी भिसी ङ्‌योइबारी ह्राङला नोकरदा पुइजी।</verse>
				<verse number="18">तर निम्‍तो याङ्बा जम्‍मान म्‍हिगदेसे निउ गिक गिक लसी चुह्रङ् भिबारी छ्‌याइजी, ‘गिकसे चा ङाइ बु ग्‍लुबा मुला थे च्‍याबारी नितोःला। थेतबासेलमा ङादा माफ लउ, ङा खआम्‍याङ्’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="19">ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोसे चा ‘ङाइ हल ङा ग्‍लाप ग्‍लुबा मुला, तिनीन थे ग्‍लाप च्‍याबारी नितोःबा मुला। थेतबासेलमा ङादा माफ लउ, ङा खआम्‍याङ्’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="20">थेह्रङ् लसीन स्‍य्‍हान्‍दोसेनोन ‘ङाइ भर्खर जे ब्‍याह लबा मुला, थेतबासेलमा ङा खआम्‍याङ्’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="21">नोकरसे चु ताम ह्राङला मालिकदा पाङ्माहेन्‍से दिमला मालिक बोमो खसी ‘ए शहरला ग्‍यामदेन गल्‍लीगदेरी निसी थेरी मुबा जम्‍मान प्राङबो, कुज्‍यादेन मी आम्राङ्बागदेदा ङ्‌योइसी चुरी भउ’ भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="22">चुह्रङ् लसी जिन्‍माहेन्‍से नोकरसे दिमला मालिकदा ‘गुरु, ह्राङसे कुल्‍बा अन्‍छार ङाइ जम्‍मादान ङ्‌योइसी भजी, तसैनोन अझ ग्‍ला मुला’ भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="23">मालिकसे ‘ए शहरला मुल ग्‍यामदेन गल्‍ली गल्‍लीरी निसी म्‍हिगदेदा कर लसी भसी खउ। तिग्‍दा भिसम ङाला दिम नाङनोन म्‍हिगदे तगै!</verse>
				<verse number="24">चु भन्‍दा ङाच्‍छा निम्‍तो याङ्बा म्‍हिगदे खालैसेनोन ङाला भोजला ब्रोइ म्‍य्‍हाङ् आम्‍य्‍हाङ्’ भिसी भिजी।”</verse>
				<verse number="25">म्‍हिला हुल येशूदेन छ्‌याम निबान लबा धुइरी थेनीगदेपट्टि दोःसी येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी,</verse>
				<verse number="26">“चुदे ङादेन छ्‌याम भ्रजी भिसम थेसे ह्राङला आबा आमा, म्रिङ, कोलागदे, ज्‍योज्‍यो आले, नाना आङा ओच्‍छे ह्राङलान ज्‍यानएनोन माया मारब आलनी भिसम थे ङाला चेला दोआखम।</verse>
				<verse number="27">जुन म्‍हिसे आसितेधोना ह्राङला दुख ह्राङसेन नासी ङादेन छ्‌याम आभ्र थे ङाला चेला दोआखम।</verse>
				<verse number="28">“चुदे एनीगदे न्‍हङरी खालै म्‍हिसे धरहरा स्‍होबा सेम लसम थेसे धरहरा स्‍होसी जिन्‍बाधोना गाते खर्च निला भिसी ङाच्‍छान हिसाब लतोःला।</verse>
				<verse number="29">थेह्रङ् आलनी भिसम थेसे धरहराला जग थान्‍सी धरहरा स्‍होसी जिन्‍ना लबारी आखम्‍नी भिसम चु म्राङ्बा जम्‍मान म्‍हिगदेसे थेदा खिसी लसी,</verse>
				<verse number="30">‘चु म्‍हिसे स्‍होबारीम छ्‌याइमुबा तर स्‍होसी जिन्‍ना लबारी चा आखम्‍नी’ भिला।</verse>
				<verse number="31">“खजिबै ग्‍लेसे अर्गु य्‍हुल्‍साला ग्‍लेदेन छ्‌याम लडाइ लबारी निमा ह्राङदेन छ्‌याम मुबा हजार च्‍युइ सिपाहीगदे भोर्सी ह्राङदेन छ्‌याम लडाइ लबारी खबा बोगल गिक हजार सिपाहीदा ढाबारी खम्‍ला कि आखम थे ङाच्‍छान चिसी सल्‍लाह आल?</verse>
				<verse number="32">लडाइ लबारी आखम्‍नाम भिसी था याङ्माहेन्‍से ङाच्‍छान ढिक्‍बाला लागिरी स्‍य्‍हान्‍दो ग्‍ले मुबा ग्‍लारी ह्राङला ग्‍ले ब्‍लोन पुइला।</verse>
				<verse number="33">थेह्रङ् लसी एनीगदे न्‍हङला जुन म्‍हिसे ङाला लागिरी जम्‍मान स्‍हे ख्‍लाआखम थे म्‍हि ङाला चेला दोआखम।</verse>
				<verse number="34">“चजा ज्‍यबा स्‍हे हिन्‍ना, तर चजाला ङम्‍बा स्‍हे निजी भिसम थेदा दोःसी तिग्‍से ङम्‍ना लबा?</verse>
				<verse number="35">थे चजा न्‍ह साप्राला लागिरी गे खेल्‍बा तला न्‍ह सारनोन तला। जमाहेन्‍से म्‍हिगदेसे थे चजा भ्‍याङ्‍ला। जुन म्‍हिदा ङ्‌यान्‍बा सेम मुला थेसे ङ्‌यान्‍सी घोउ।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="15">
				<verse number="1">तिरेकुनु तिरो दुइबा म्‍हिगदेदेन पापीगदे जम्‍मान येशूला बचन ङ्‌यान्‍बारी थेला ङामरी खजी।</verse>
				<verse number="2">चु म्राङ्सी फरिसीदेन यहूदी धर्मगुरुगदेसे “चु म्‍हि मी पापीगदेदेन छ्‌याम ढिक्‍सी थेनीगदेदेन छ्‌यामनोन चिसी चबा थुङ्बा लबा चीम” भिसी येशूला तामगन लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="3">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा उखान गिक सुङ्जी,</verse>
				<verse number="4">“एनीगदे खालै म्‍हिला ग्‍यार्जा गिक ग्‍यु न्‍हङरी गिक म्‍हाजी भिसम थेसे बोगल ब्‍लिसे च्‍युक कु ग्‍युगदेदा ख्‍लासी थे म्‍हाबा ग्‍यु आस्‍याप्‍तेधोना आम्‍हाइ? म्‍हाइला।</verse>
				<verse number="5">थे ग्‍यु स्‍याप्‍माहेन्‍से ताङ्सी ताङ्सी थेसे बमरी पुइसी दिमरी भला।</verse>
				<verse number="6">ओच्‍छे ह्राङला ह्रोगदेदेन खिम्‍जेमगदेदा ङ्‌योइसी एनीगदेएनोन ङा ह्रङ् लसी ताङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम ‘ङाइ ङाला म्‍हाबा ग्‍यु स्‍याप्‍जी’ भिसी भिला।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चुह्रङ् लसीन ह्राङला पाप आख्‍लाना ङनी परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा दोसी ह्राङला पाप ख्‍लाआतोःबा बोगल ब्‍लिसे च्‍युक कु म्‍हिगदेला लागिरी भन्‍दा ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःबा म्‍हि गिकला लागिरी स्‍वर्गरी मुबागदे ल्‍हानान ताङ्ला।</verse>
				<verse number="8">दोःसी येशूसे उखान गिकग्‍याम चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “खालै म्रिङम्‍हेमे गिकदेन छ्‌याम म्‍हुइला गोर च्‍युइ डबल मुबा। थे डबल च्‍युइ न्‍हङरी डबल गिक म्‍हाजी भिसम थेसे थे डबल आस्‍याप्‍तेधोना नाङसल म्रासी दिम साङसिङ लसी आम्‍हाइ? म्‍हाइला।</verse>
				<verse number="9">ओच्‍छे थे म्‍हाबा डबल स्‍याप्‍माहेन्‍से थेसे ह्राङला ह्रोगदेदेन खिम्‍जेमगदेदा ङ्‌योइसी ‘एनीगदेएनोन ङा ह्रङ् लसी ताङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम ङाइ ङाला म्‍हाबा डबल याङ्जी’ भिसी भिला।</verse>
				<verse number="10">थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, थेह्रङ् लसीन खालै म्‍हिसे ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःजी भिसम थे पापी गिकला लागिरी परमेश्‍वरला दूतगदे परमेश्‍वरदेन छ्‌यामनोन ताङ्ला।”</verse>
				<verse number="11">दोःसी येशूसे उखान गिक सुङ्जी, “च्‍यागो, म्‍हि गिकला झा न्‍ही मुबा।</verse>
				<verse number="12">थेला झा च्‍याङ्‍बासे चा आबादा ‘ङाला अंश भउ आबा’ भिसी भिजी। जमाहेन्‍से थेसे ह्राङला सम्‍पत्ति झा न्‍हीदान भो लसी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="13">“तिगै धिन लिच्‍छा थे म्‍हिला झा च्‍याङ्बा ह्राङला जम्‍मान सम्‍पत्ति भोर्सी अर्गु य्‍हुल्‍सारी निजी। थेसे थेरी मोजमजा लसी जम्‍मान सम्‍पत्ति जिन्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="14">थेला जम्‍मान धन सम्‍पत्ति जिन्‍बा धुइरीन थे य्‍हुल्‍सारी ल्‍हानान अनिकाल तजी, ओच्‍छे थेसे ल्‍हानान दुख याङ्जी।</verse>
				<verse number="15">जमाहेन्‍से थे, थे य्‍हुल्‍साला म्‍हि गिक मुबा ग्‍लारी गे म्‍हाइबारी निजी। थे म्‍हिसे थेदा ह्राङला ढ्वा छबारी पुइजी।</verse>
				<verse number="16">थेदा खालैसे चबा थुङ्बा आपिन्‍बासे लमा थेसे ढ्वला दाना चसीन ह्राङला फो म्रेन्‍ना लबारी म्‍हाइजी।</verse>
				<verse number="17">“जमाहेन्‍से थेसे ह्राङला दिम ढन्‍जी। ओच्‍छे चुह्रङ् भिबारी छ्‌याइजी, ‘ङाला दिमरी ङाला आबाला नोकरगदेसे म्रेन्‍ना चसीनोन लेङ्बाधोना चबा स्‍हे मुला। तर ङा चा भिसम चुरी फोइथाननोन सिबारी छ्‌याइबा मुला।</verse>
				<verse number="18">दाहेन्‍से ङा आबा मुबा ग्‍लारी निसी, “आबा, ङाइ परमेश्‍वरदेन ह्राङला बिरोधरी पाप लजी।</verse>
				<verse number="19">दाहेन्‍से ङा ह्राङला झा भिबाधोनाला आरे। तसैनोन ह्राङसे ङादा दया लसी ह्राङला नोकरगदे न्‍हङला गिक म्‍हन्‍सी थान्‍गो भितोःजी”’ भिसी म्‍हन्‍जी।</verse>
				<verse number="20">“जमाहेन्‍से थे आबा मुबा ग्‍लारी निजी। आबासे थेदा थारेङग्‍याम खबान लबा म्राङ्सी थेला सेमरी दया रेःजी। ओच्‍छे ताङ्सी झादा स्‍याप्‍बारी यार्बान निसी झादा हाप ख्‍वाइसी च्‍योक लजी।</verse>
				<verse number="21">ओच्‍छे झासे ‘आबा, ङाइ परमेश्‍वरदेन ह्राङला बिरोधरी पाप लबा मुला। ङा दाहेन्‍से ह्राङला झा भिबाधोनाला आरे’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="22">तर आबासे ह्राङला नोकरगदेदा ङ्‌योइसी चुह्रङ् भिजी, ‘जम्‍मान भन्‍दा ज्‍यबा क्‍वान, च्‍याप‍देन लखम योना भसी चुदा क्‍वान्‍सी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="23">ओच्‍छे छोबा ह्रङ्‌बा बहर भसी साइगो। तिनी य्‍हाङसे भोज लइ।</verse>
				<verse number="24">तिग्‍दा भिसम चु ङाला झा सिबा मुबा दान्‍दे सोबा मुला, थे म्‍हाबा मुबा तर दान्‍दे याङ्बा मुला।’ जमाहेन्‍से जम्‍मान ताङ्सी भोज चबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="25">“थे धुइरी थेला थेबा झा बुरी मुबा। थे बुग्‍याम खबा धुइरी दिमला ङामरी धोखमा दिमरी व्‍हाइ गोबादेन स्य्‍हबान लबा थेःजी।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से थेसे नोकर गिकदा ङ्‌योइसी, ‘चुरी तिग लबा?’ भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="27">नोकरसे थेदा ‘ह्राङला आले दोःसी दिमरी खबा मुला। चुह्रङ् लसी ह्राङला झा ज्‍यना लसी खबासे लमा आबासे जम्‍मान भन्‍दा छोबा बहर गिक साइबा मुला’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="28">“चु ताम थेःसी थे बोमोसे दिम न्‍हङरी वाङ्बारी आम्‍हाइनी। थेतबासेलमा थेला आबा मङग्‍यार खसी थेदा व्‍हाम्‍बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="29">तर थेसे आबादा ‘च्‍यागो, ङाइ चुदे दिङधोना ह्राङला नोकरसे ह्रङ् लसी जम्‍मान गे लसी ह्राङसे कुल्‍बा जम्‍मान तामएनोन ङ्‌यान्‍जी। तसैनोन ङाला ह्रोगदेदेन छ्‌याम ढिक्‍सी चबा थुङ्बा लबारी ह्राङसे ङादा खाइमै रा गिकधोना पिन्‍जी?</verse>
				<verse number="30">तर तिनी ह्राङला धन सम्‍पत्ति बेश्‍यागदेदेन छ्‌याम भ्रसी जिन्‍ना लबा झा दोःसी खमा चा थेला लागिरी छोबा बहर साइबा?’ भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="31">आबासे थेदा ‘झा, ए मी सदन ङादेन छ्‌याम मुनोन मुला। ओच्‍छे ङादेन छ्‌याम मुबा जम्‍मान धन सम्‍पत्ति एलान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="32">तिनी य्‍हाङसे ताङ्सी भोज लतोःबा धिन हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम एला आले सिबा मुबा दान्‍दे सोबा मुला, म्‍हाबा मुबा दान्‍दे याङ्बा मुला’ भिसी भिजी।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="16">
				<verse number="1">येशूसे ह्राङला चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ग्‍ला गिकरी फ्‍युक्‍पो म्‍हि गिकला गे लबा नाइके गिक मुबा। ‘नाइकेसे ह्राङला धन सम्‍पत्ति नाश लजी’ भिसी म्‍हिगदेसे थे फ्‍युक्‍पो म्‍हिदा पाङ्जी।</verse>
				<verse number="2">जमाहेन्‍से थे फ्‍युक्‍पो म्‍हिसे ह्राङला गे लबा नाइकेदा ङ्‌योइसी ‘म्‍हिगदेसे एला बिरोधरी पाङ्बा ताम तिग हिन्‍ना? दाहेन्‍से जम्‍मान हिसाब किताब ङादा घोना लउ। ओच्‍छे चु गे ख्‍लागो’ भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="3">थे नाइकेसे चुह्रङ् भिसी म्‍हन्‍जी, ‘दाहेन्‍से ङादा मालिकसे गेग्‍याम तेःबारी छ्‌याइबा मुला, ङा तिग लइ? ख्‍वबा मोइबा लइ भिसम भङ आरे, ह्रीसी चबारी ङादा पेःबा खमुला।</verse>
				<verse number="4">दाहेन्‍से ङाइ तिग लतोःबा थे ङादा था मुला, ङादा मालिकसे गेग्‍याम तेःमाहेन्‍से म्‍हिगदेसे ङादा मान लला भिबा ताम ङाइ था याङ्सी जिन्‍बा मुला।’</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से थेसे ह्राङला मालिकला असामीगदेदा गिक गिक लसी ङ्‌योइजी। ओच्‍छे थेसे ङाच्‍छा खबा असामीदा ‘एदा ङाला मालिकला छे गाते मुला?’ भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="6">थे असामीसे ‘हजार सोम लिटर छ्‌युगु मुला’ भिसी भिमाहेन्‍से थे नाइकेसे ‘दाहेन्‍से एला तमसुकरी हजार गिकसे ग्‍यार्जा ङा लिटर जे भ्रिउ’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="7">थेह्रङ् लसी स्‍य्‍हान्‍दोदाएनोन ‘एदा ङाला मालिकला छे गाते मुला?’ भिसी ङ्‌योइमा, थे असामीसे ‘हजार गिक बोरा ग्‍वा मुला’ भिसी भिमाहेन्‍से थे नाइकेसे ‘एला तमसुकरी ग्‍यार्जा भ्रेः बोरा जे भ्रिउ’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="8">“मालिकसे थे बेइमान नाइकेसे चलाक गे लबा म्राङ्सी थेला हर्गबढाइ लजी। तिग्‍दा भिसम चु जम्‍बुलिङला म्‍हिगदे ह्राङला ह्रो स्‍होबारी परमेश्‍वरदा ङोसेबा म्‍हिगदे भन्‍दा ल्‍हानान चलाक तमुला।</verse>
				<verse number="9">थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदेसे ह्राङला लागिरी जम्‍बुलिङला धन सम्‍पत्तिसे ह्रो स्‍होउ। तिग्‍दा भिसम एनीगदेला धन सम्‍पत्ति जिन्‍सी निसैनोन थेनीगदेसे एनीगदेदा जुकजुकधोना चिबा ग्‍लारी मान लला।</verse>
				<verse number="10">येशूसे दोःसी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “खालैसे जजाबा तामरी विश्‍वासला गे लजी भिसम थेदा घ्रेन गेरीएनोन विश्‍वास लला। तर जजाबा तामरी विश्‍वासला गे आलनी भिसम थेदा घ्रेन गेरीएनोन विश्‍वास आल।</verse>
				<verse number="11">थेतबासेलमा एनीगदेसे जम्‍बुलिङला धन सम्‍पत्तिरी विश्‍वासला गे आलनी भिसम खाल्‍से एनीगदेदा सत्‍यला धन सम्‍पत्ति जिम्‍मा पिन्‍ना?</verse>
				<verse number="12">थेह्रङ् लसीन स्‍य्‍हान्‍दोला धन सम्‍पत्तिरी विश्‍वासला गे आलनी भिसम एनीगदेदा धन सम्‍पत्ति खाल्‍से पिन्‍ना?</verse>
				<verse number="13">“खजिबै नोकरसे मालिक न्‍हीला गे लबारी आखम। तिग्‍दा भिसम थेसे गिकदा हेला लला, स्‍य्‍हान्‍दोदा माया लला, अथवा गिकसे भिबा ताम ङ्‌यान्‍ना, स्‍य्‍हान्‍दोदा वास्‍तान आल। थेह्रङ् लसीन एनीगदेसेनोन परमेश्‍वरदेन धन सम्‍पत्ति न्‍हीलान गे लबारी आखम।”</verse>
				<verse number="14">चु ताम थेःसी थेरी मुबा फरिसीगदेसे येशूदा खिसी लजी। तिग्‍दा भिसम थेनीगदे टाङगाला लिच्‍छा जे भ्रमुबा।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा “म्‍हिगदेला ओन्‍छाङरी ह्राङसे ह्राङदान ङनी ज्‍यबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी भ्रबा एनीगदेन हिन्‍ना। तर परमेश्‍वरदा एनीगदेला सेम खाह्रङ्बा मुला भिसी था मुला। तिग्‍दा भिसम म्‍हिगदेसे घ्रेन भिसी म्‍हन्‍बा तामगदे परमेश्‍वरला लागिरी ल्‍हानान नइबा खबा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">“बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍नाला धुइधोना मोशाला ठिमदेन अगमवक्तागदेसे भ्रिबा परमेश्‍वरला बचन थेःना लबा मुबा। थेनोन धुइहेन्‍से परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लबान मुला। ओच्‍छे जम्‍मान म्‍हिगदे भङ लसी परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी वाङ्बान मुला।</verse>
				<verse number="17">मुदेन जम्‍बुलिङ नाश तसैनोन परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी मुबा ताम गिकनोन आम्‍हा।</verse>
				<verse number="18">“खालै म्‍हिसे ह्राङला म्रिङदेन छ्‌याम छोडपत्र लसी स्‍य्‍हान्‍दो म्रिङम्‍हेमेदेन छ्‌याम ब्‍याह लजी भिसम थे चा ब्रेल्‍सी भ्रबा हिन्‍ना। थेह्रङ् लसी थेसे ख्‍लाबा म्रिङम्‍हेमेदा जुन म्‍हिसे ब्‍याह लला थेएनोन ब्रेल्‍सी भ्रबा हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="19">दोःसी येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ग्‍ला गिकरी फ्‍युक्‍पो म्‍हि गिक मुबा। थेसे मलमलला महँगो क्‍वान क्‍वान्‍सी धिन धिननोन मोजमजा लसी चिमुबा।</verse>
				<verse number="20">तर थेला म्रापरी चा जिउ नाङ पोरनोन पोर मुबा लाजरस भिबा ह्रीबा म्‍हि गिकदा भसी थान्‍मुबा।</verse>
				<verse number="21">थे फ्‍युक्‍पो म्‍हिसे चमा ताइबा भ्राइभ्रुइ चम्‍याङ्ला वा भिसी च्‍यासी चिमुबा। नगीगदे चा खसी थेला पोर ल्‍हेम्‍मुबा।</verse>
				<verse number="22">“तिरेकुनु थे प्राङबो म्‍हि सिजी। जमाहेन्‍से थेदा स्‍वर्गदूतगदेसे अब्राहामला ङामरी भोर्सी थान्‍जी। ओच्‍छे थे फ्‍युक्‍पो म्‍हिएनोन सिजी।</verse>
				<verse number="23">थे फ्‍युक्‍पो म्‍हि नर्गरी ल्‍हानान दुख नासी चिबा धुइरी थेसे च्‍यामा थारेङग्‍याम अब्राहामला ङामरी लाजरसदा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="24">ओच्‍छे थेसे क्रिङ्सी ‘आबा अब्राहाम, ङादा दया लसी लाजरसदा ङा मुबा ग्‍लारी पुइखउ। थेला या जुम्‍बी क्‍युइरी ब्‍लुम्‍सी ङाला लेरी थोपा गिक क्‍युइ ताइना लगै। तिग्‍दा भिसम ङा चुरी मेसे क्रोसी भोल्‍सी चिबा मुला’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="25">“जमाहेन्‍से अब्राहामसे थेदा ‘झा, एसे तिग ढन्‍बा आरे? ए सोबा धुइरी ल्‍हानान सुख याङ्बा मुबा, तर लाजरससे चा ल्‍हानान दुख याङ्बा मुबा। दान्‍दे चा लाजरससे चुरी सुख शान्‍ति याङ्बा मुला, एसे चा दुख नासी चितोःबा मुला।</verse>
				<verse number="26">एदेन छ्‌याम ङन्‍ना गुङरी घ्रेन व्‍हाङ मुला। थेतबासेलमा क्‍याम्‍सङ झासम लबा सेम मुसैनोन क्‍याम्‍सङ झासम लबारी आखम्‍मुला’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="27">“जमाहेन्‍से थे फ्‍युक्‍पो म्‍हिसे ‘थेह्रङ् भिसम आबा अब्राहाम, ङाला बिन्‍ती मुला, लाजरसदा ङाला आबाला दिमरी पुइगो।</verse>
				<verse number="28">तिग्‍दा भिसम थेरी ङाला आले ङा मुला। थेसे थेनीगदेदा ङा ह्रङ् लसी थाभ्रउ भिसी पाङ्‌गै, आहिन्‍सम थेनीगदेएनोन चु दुख नातोःबा ग्‍लारी खला’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="29">“जमाहेन्‍से अब्राहामसे, ‘थेनीगदेदेन छ्‌याम मोशादेन अगमवक्तागदेसे भ्रिबा परमेश्‍वरला बचन मुनोन मुला, एला आलेगदेसे थे बचनरी भ्रिबा ताम ङ्‌यान्‍सम तनोन तला’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="30">“ओच्‍छे थे फ्‍युक्‍पो म्‍हिसे ‘आहिन अब्राहाम आबा, थेनीगदेदा ओतेसे जे आत। सिबा म्‍हिगदे न्‍हङला खालै सोसी थेनीगदे मुबा ग्‍लारी निजी भिसम थेनीगदे ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःसेला मुबा’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="31">“तर अब्राहामसे थेदा ‘मोशादेन अगमवक्तागदेला ताम आङ्‌यान्‍बागदेसे सिबा म्‍हि सोसी निसैनोन थेनीगदेसे विश्‍वास आल’ भिसी भिजी।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="17">
				<verse number="1">येशूसे ह्राङला चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, म्‍हिदा पापरी फसब लबा तामगदे मी खनोन खमुला। तर स्‍य्‍हान्‍दोदा पापरी फसब लबा म्‍हिसे चा परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्ला।</verse>
				<verse number="2">जुन म्‍हिसे चु कोलागदेदा पाप लपुङ्ला थेह्रङ्बा म्‍हिदा पाप लपुङ्बा भन्‍दा खारेरी ह्रान्‍दा च्‍योसी समुन्‍द्ररी भ्‍याङ्‍बान ज्‍यबा तला।</verse>
				<verse number="3">थेतबासेलमा ह्राङला लागिरी होशियार तसी चिउ! एला आलेसे पाप लजी भिसम थेदा बङ्‍‌गो। ओच्‍छे थेसे ङाइ लबा पाप ख्‍लाला भिजी भिसम थेदा माफ लउ।</verse>
				<verse number="4">एला आलेसे एला बिरोधरी धिनना निसरेमधोना पाप लसैनोन निसरेमधोनान थेसे ङाइ लबा पाप ख्‍लाला भिजी भिसम थेदा माफ लउ।”</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से प्रभुला मुल चेलागदेसे प्रभुदा “प्रभु, ङन्‍ना विश्‍वास ल्‍हेना लसी पिन्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="6">प्रभुसे थेनीगदेदा “एनीगदेदेन छ्‌याम पच्‍छैला ब्‍लु गिक तेःबा जे विश्‍वास मुजी भिसम चु किम्‍बुला दोङदा ‘ए प्‍योक्‍सी समुन्‍द्ररी निउ’ भिजी भिसम थे एनीगदेसे भिबा ह्रङ्नोन तला।</verse>
				<verse number="7">“एनीगदे न्‍हङरी खालैला नोकर बु मोइसी तसै ग्‍यु छसी तसै दिमरी खमा, एनीगदेसे थेदा ‘चबा थुङ्बा लउ’ भिसी खाइमै भिला? आभि।</verse>
				<verse number="8">बरु एनीगदेसे थेदा ‘निउ, ङाला लागिरी चबा थुङ्बा तयार लउ, ङाइ चसी आजिन्‍तेधोना ङादा क्‍योङ्सी चिउ, ओच्‍छे ए चउ’ भिसी भिला।</verse>
				<verse number="9">ह्राङसे कुल्‍बा अन्‍छार गे लबा थे नोकरदा एसे खाइमै धन्‍यवाद पिन्‍ना? आपिन।</verse>
				<verse number="10">थेह्रङ् लसीन एनीगदेदा कुल्‍बा जम्‍मान गे लसी जिन्‍माहेन्‍से ‘ङनी मी गे आखेल्‍बा नोकर हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम ङन्‍से लतोःबा गे जे लबा हिन्‍ना’ भिसी भिउ।”</verse>
				<verse number="11">येशू यरूशलेम भिबा शहररी फेप्‍बा धुइरी सामरियादेन गालील अञ्‍चलग्‍याम तबान फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="12">येशू नाम्‍सा गिकरी वाङ्बारी छ्‌याइबा धुइरी कोरे खबा म्‍हि च्‍युइदा स्‍याप्‍जी। थे कोरे खबा म्‍हिगदे जजाकी क्‍याथाङनोन राप्‍सी,</verse>
				<verse number="13">“येशू गुरु, ङन्‍दा दया लउ” भिसी क्रिङ्‌जी।</verse>
				<verse number="14">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हि मुबा ग्‍लारी निसी ह्राङदा उन्‍गो” भिसी सुङ्जी। ओच्‍छे थेनीगदे निना निनान ग्‍यामरीन खम्‍जी।</verse>
				<verse number="15">थेनीगदे न्‍हङला गिकसे ह्राङ खम्‍बा था याङ्सी परमेश्‍वरदा जयजयकार लबान दोःसी खजी।</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे थे म्‍हिसे येशूदा धन्‍यवाद पिन्‍सी येशूला स्‍य्‍हापरी फ्‍या लजी। थे म्‍हि चा सामरी य्‍हुलला मुबा।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से येशूसे “कोरेग्‍याम खम्‍बा म्‍हि च्‍युइ न्‍हङरी चु गिक जेन हिन्‍ना? स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हि कु चा खानङ निजी?</verse>
				<verse number="18">परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍बारी चु सामरी बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालै आतनी?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="19">जमाहेन्‍से येशूसे थे सामरी य्‍हुलला म्‍हिदा “दाहेन्‍से ए रेःसी निउ, एला विश्‍वाससे लमा एला कोरे म्‍हाबा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="20">फरिसीगदेसे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा खाइमा खला भिसी ङ्‌योइमा, येशूसे थेनीगदेदा “परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा म्राङ्ना लसी आख।</verse>
				<verse number="21">खालै म्‍हिसे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा चुरी मुला, थेरी मुला भिसी भिदेमा एनीगदेसे आम्राङ्। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा एनीगदेला गुङरीन मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे तिरेकुनु परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा च्‍याबा सेम लला, तसैनोन एनीगदेसे आम्राङ्।</verse>
				<verse number="23">म्‍हिगदेसे एनीगदेदा थे थेरी मुला, चुरी मुला भिसी भिला, जमा धुइरी एनीगदे थानिउ ओच्‍छे थेनीगदेला लिच्‍छा थाभ्रउ।</verse>
				<verse number="24">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि तिप्‍लीङ खबा धुइरी मुला कुनी गिकग्‍याम अर्गु कुनीधोना य्‍हाल तबा ह्रङ् तला।</verse>
				<verse number="25">तर ङाच्‍छा थेसे ल्‍हानान दुखदेन म्‍हिगदेसे लबा बिरोध नातोःबा मुला।</verse>
				<verse number="26">“ओन्‍मा नोआला धुइरी तबा ह्रङ्नोन परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि दोःसी खबा धुइरीनोन तला।</verse>
				<verse number="27">नोआ पानी जहाजरी वाङ्बा धिनकुनुधोना म्‍हिगदे चबा थुङ्बादेन ब्‍याह लबान मुबा। थेनोन धुइरी नामदेन भाल बाढी खसी जम्‍मान नाश लजी।</verse>
				<verse number="28">“थेह्रङ् लसीन लोतला धुइरीनोन कोइ म्‍हिगदे चबा थुङ्बा, कोइ म्‍हिगदे ग्‍लुबा चूङ्बा, कोइ सूबा ओच्‍छे कोइ म्‍हिगदे दिम स्‍होबान मुबा।</verse>
				<verse number="29">लोत सदोमग्‍याम थोन्‍माकुनुन मुग्‍याम मेदेन बारूद ताइसी जम्‍मान नाश लजी।</verse>
				<verse number="30">“परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि खबा धुइरीनोन थेह्रङ्नोन तला।</verse>
				<verse number="31">थे धुइरी तलाथोरी मुबा म्‍हिगदे ह्राङला सामान किन्‍बारी मार फाप्‍सी दिम न्‍हङरी थावाङ्‍गो, ओच्‍छे बुरी मुबागदेएनोन दिमरी दोःसी थानिउ।</verse>
				<verse number="32">थेह्रङ् लसीन एनीगदेसे लोतला म्रिङदा तबा ताम ढन्‍गो।</verse>
				<verse number="33">तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिसे ह्राङला ज्‍यान जोगब लबारी म्‍हाइला थे म्‍हिसे जुकजुकधोनाला जुनी आयाङ्। तर ङाला लागिरी ज्‍याननोन पिन्‍खम्‍बा म्‍हिसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला।</verse>
				<verse number="34">थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, म्‍हुनङ ग्‍ला गिकरीन म्‍हेर्सी चिबा म्‍हि न्‍ही न्‍हङरी गिकदा भोर्ला गिकदा थेरीन ख्‍लाला।</verse>
				<verse number="35">ओच्‍छे ह्रान्‍दारी ब्रा स्‍याङ्सी चिबा म्रिङम्‍हेमे न्‍ही न्‍हङरी गिकदा भोर्ला गिकदा थेरी ख्‍लाला।</verse>
				<verse number="36">थेह्रङ् लसीन बुरी मुबा म्‍हि न्‍ही न्‍हङरी गिकदा भोर्ला, गिकदा ख्‍लाला।”</verse>
				<verse number="37">जमाहेन्‍से चेलागदेसे येशूदा “खानङ प्रभु?” भिसी ङ्‌योइमा, येशूसे थेनीगदेदा “जुन ग्‍लारी सिबा जन्‍तु मुला थेरी गिद्धागदे पोप तमुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="18">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदा “सदन प्रार्थना लसी चिगै ओच्‍छे खाइमै हरेस थाचगै” भिसी उखान गिक सुङ्जी।</verse>
				<verse number="2">“शहर गिकरी न्‍यायाधीश गिक मुबा। थेसे परमेश्‍वरदेन म्‍हिगदेला वास्‍ता आलमुबा।</verse>
				<verse number="3">थेनोन शहररी ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमे गिकएनोन मुबा। थे म्रिङम्‍हेमे घरिघरि थे न्‍यायाधीश मुबा ग्‍लारी निसी ‘ङादा ङाला बिरोधरी रेःबा म्‍हिग्‍याम ठीक निसाफ लसी पिन्‍गो’ भिसी भिमुबा।</verse>
				<verse number="4">“तिगै धिनधोना मी थेसे थे म्रिङम्‍हेमेला तामदा आङ्‌यान्‍नी। तर लिच्‍छा थेसे, ‘ङा परमेश्‍वरदेन म्‍हिगदेला वास्‍ता आलबा म्‍हि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">तर चु ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमेसे ङादा ल्‍हानान दुख पिन्‍बासे लमा चुला ठीक निसाफ लसी पिन्‍तोःजी। आहिन्‍सम चु घरिघरि खसी ङादा छेर्ना लला’ भिसी सेमरी म्‍हन्‍जी।”</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से प्रभुसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, थे आज्‍यबा न्‍यायाधीशसे तिग लबा चीम, एनीगदेसे था याङ्‍गो।</verse>
				<verse number="7">थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरसे धिन म्‍हुननोन बिन्‍ती लबा ह्राङसे धम्‍बा ह्राङला म्‍हिला ठीक निसाफ आल? तिग ह्राङला म्‍हिदा ह्रो लबारी घइना लला?</verse>
				<verse number="8">च्‍यागो, परमेश्‍वरसे ह्राङला म्‍हिला ठीक निसाफ लबारी खाइमै घइना आल। तसैनोन परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि खमा तिग चु जम्‍बुलिङरी ङादा विश्‍वास लबागदे स्‍याप्‍ला?”</verse>
				<verse number="9">ह्राङसे ह्राङदान ङा ज्‍यबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी ढुक्‍क तसी स्‍य्‍हान्‍दोदा चा हेला लबा म्‍हिगदेदा येशूसे चुह्रङ् भिसी उखान गिक सुङ्जी,</verse>
				<verse number="10">“फरिसीदेन तिरो दुइबा म्‍हि प्रार्थना लबारी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी निजी।</verse>
				<verse number="11">ओच्‍छे फरिसीसे चुह्रङ् भिसी प्रार्थना लजी, ‘परमेश्‍वर ह्राङदा धन्‍यवाद मुला, तिग्‍दा भिसम ङा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदे ह्रङ्‌बा लोभी, बेइमानी, स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबा म्‍हि ह्रङ्‌बा आहिन। ओच्‍छे चु तिरो दुइबा म्‍हि ह्रङ्बाएनोन आहिन।</verse>
				<verse number="12">ङाइ सातारी न्‍हीरेम फोइथान चिसी प्रार्थना लबा मुला। ओच्‍छे ङाइ याङ्बा जम्‍मान स्‍हेला भो च्‍युइला भो गिक ह्राङदा पिन्‍बा मुला।’</verse>
				<verse number="13">“तर तिरो दुइबा म्‍हि चा थारेङनोन राप्‍सी स्‍वर्गपट्टि आच्‍याना ह्राङला कु ठोक्‍बान, ‘परमेश्‍वर, ङा पापीदा दया लउ’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="14">थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चु तिरो दुइबा म्‍हि चा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हि भन्‍दा परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोसी ह्राङला दिमरी निजी। तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिसे ह्राङसे ह्राङदान घ्रेन स्‍होला थे म्‍हि जजा तला। तर जुन म्‍हिसे ह्राङसे ह्राङदान जजा स्‍होला थे म्‍हि घ्रेन तला।”</verse>
				<verse number="15">म्‍हिगदेसे ह्राङला कोलागदेदा येशूसे ह्राङला छ्‌या थान्‍सी मोलम पिन्‍गै भिसी येशू मुबा ग्‍लारी भजी। चु म्राङ्सी चेलागदेसे थेनीगदेदा बङ्जी।</verse>
				<verse number="16">तर येशूसे थेनीगदेदा ङ्‌योइसी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “कोलागदेदा ङा मुबा ग्‍लारी खपुङ्‍गो, थेनीगदेला ग्‍याम थाकागो। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा चु कोलागदे ह्रङ्बालान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, जुन म्‍हिसे चु कोलागदेसे ह्रङ् लसी परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सादा विश्‍वास आल, थे म्‍हि परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी खाइमै वाङ्‌आम्‍याङ्।”</verse>
				<verse number="18">यहूदी नेता गिकसे येशूदा “ज्‍यबा गुरु, जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बाला लागिरी ङाइ तिग लतोःला?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="19">येशूसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एसे ङादा तिग्‍दा ज्‍यबा भिबा? परमेश्‍वर बाहेक खालै ज्‍यबा आरे।</verse>
				<verse number="20">परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम एदा थानोन मुला। म्‍हि थासाइगो, स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी थाभ्रउ, य्‍हो थालउ, लुसीला ताम पाङ्सी थाभ्रउ ओच्‍छे ह्राङला आबा आमादा मान लउ।”</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से थेसे, “चु जम्‍मान ताम मी ङाइ जत्‍धुगुहेन्‍सेन लसीन चिबा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="22">चु ताम थेःमाहेन्‍से येशूसे थेदा “अझ एसे गे गिक लतोःबा मुला, दाहेन्‍से एसे ह्राङदेन छ्‌याम मुबा जम्‍मान धन सम्‍पत्ति चूङ्सी प्राङबोगदेदा भो लसी पिन्‍गो। एसे स्‍वर्गरी धन सम्‍पत्ति याङ्ला, ओच्‍छे ङादेन छ्‌याम भ्रउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="23">तर चु ताम थेःसी थे म्‍हिदा ल्‍हानान दुख ङ्‌हम्‍जी। तिग्‍दा भिसम थे ल्‍हानान फ्‍युक्‍पो मुबा।</verse>
				<verse number="24">थे म्‍हिला सेमरी ल्‍हानान दुख तबा था याङ्सी येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “थेदा च्‍यासी फ्‍युक्‍पो म्‍हिदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी वाङ्बारी गाते गाह्रो मुला।</verse>
				<verse number="25">तिग्‍दा भिसम फ्‍युक्‍पो म्‍हिदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी वाङ्बारी भन्‍दा ऊँटदा दापला मीग्‍याम वाङ्बारी सजिलो मुला।”</verse>
				<verse number="26">चु ताम थेःबागदेसे येशूदा “थेह्रङ् भिसम खाल्‍से थार्बा याङ्ला?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="27">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “चु गे म्‍हिसे लबारीन आखम्‍बा गे तसैनोन परमेश्‍वरसे लखम्‍ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="28">ओच्‍छे पत्रुससे, “स्‍हीगो प्रभु, ङन्‍से ह्राङला दिमनामनोन ख्‍लासी ह्राङदेन छ्‌याम भ्रबा मुला” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="29">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, जुन म्‍हिसे ह्राङला दिम, म्रिङ, ज्‍योज्‍यो आले, आबा आमा, ओच्‍छे झा झामेदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला लागिरी ख्‍लाला,</verse>
				<verse number="30">थेसे दान्‍देन थे भन्‍दा ल्‍हाना याङ्ला, ओच्‍छे लिच्‍छा खबा धुइरी थेसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="31">येशूसे ह्राङला च्‍युक न्‍ही चेलागदेदा कुनी गिकरी भोर्सी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, य्‍हाङ यरूशलेमरी निबान मुला। दाहेन्‍से परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिला बारेरी अगमवक्तागदेसे भ्रिबा ताम पूरा तला।</verse>
				<verse number="32">थेदा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍ना। जमाहेन्‍से थे म्‍हिगदेसे थेदा खिसी लला ओच्‍छे थो स्‍वाबान बेइज्‍जत लला,</verse>
				<verse number="33">जमाहेन्‍से कोर्रासे तोला ओच्‍छे साइला। तसैनोन थे सोमरेमाकुनु सिबाग्‍याम सोला।”</verse>
				<verse number="34">तर चेलागदेसे चु ताम तिगै आघोनी। तिग्‍दा भिसम चु ताम म्‍हिला ज्ञान बुद्धिसे घोसी घोआखम्‍बा तबासे लमा येशूसे तिग सुङ्बा हिन्‍ना भिसी थेनीगदेसे म्‍हन्‍बारीएनोन आखम्‍नी।</verse>
				<verse number="35">येशू यरीहो शहरला ङामरी धोमा थेरी मी आम्राङ्बा म्‍हि गिक ग्‍यामला कुनीरी ह्रीसी चिमुबा।</verse>
				<verse number="36">थे मी आम्राङ्बा म्‍हिसे ह्राङला ङामग्‍याम म्‍हिला हुल निबान लबा थेःसी, “चुरी तिग तजी?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="37">म्‍हिगदेसे थेदा “नासरतला येशू चुग्‍यामसेन फेप्‍बान मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="38">जमाहेन्‍से थेसे क्रिङ्बान, “दाऊद ग्‍लेला सन्‍तान येशू, ङादा दया लउ” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="39">ङाच्‍छा भ्रबागदेसे थेदा कुटिसी चिउ भिसी बङ्जी। तर थेसे झन क्रिङ्बान, “दाऊद ग्‍लेला सन्‍तान येशू, ङादा दया लउ” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="40">थेसे चुह्रङ् भिबा थेःसी येशू थेन तसी थेदा ह्राङ मुबा ग्‍लारी भपुङ्जी। ओच्‍छे थे ङामरी खमाहेन्‍से,</verse>
				<verse number="41">“ङाइ एला लागिरी तिग लउ भिसी म्‍हन्‍बा मुला?” भिसी ङ्‌योइजी। जमाहेन्‍से थेसे “प्रभु, ङाला मी म्राङ्ना लसी पिन्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="42">येशूसे थेदा “लु, एसे म्राङ्‍गै, एसे विश्‍वास लबासे लमा एसे म्राङ्बा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="43">येशूसे चुह्रङ् सुङ्मैछ्‌याम थेसे म्राङ्जी। ओच्‍छे थेसे परमेश्‍वरदा जयजयकार लबान येशूदेन छ्‌याम भ्रजी। चु म्राङ्बा म्‍हिगदेसेनोन परमेश्‍वरदा जयजयकार लजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="19">
				<verse number="1">येशू यरीहो शहरग्‍याम फेप्‍बान मुबा।</verse>
				<verse number="2">थेरी जखायस भिबा फ्‍युक्‍पो म्‍हि गिक मुबा। थे तिरो दुइबा म्‍हिगदे न्‍हङला मुल म्‍हि मुबा।</verse>
				<verse number="3">थेसे येशूदा खाल चीम भिसी च्‍याबारी म्‍हाइजी। तर म्‍हिला हुलसे लमा थेसे येशूदा आम्राङ्‌नी। तिग्‍दा भिसम थे मेबा मुबा।</verse>
				<verse number="4">थेतबासेलमा येशूदा च्‍याबारी थे ङाच्‍छा ङाच्‍छा यार्बान निसी अञ्‍जीरला दोङरी क्रेःजी। तिग्‍दा भिसम येशू थेग्‍यामसेन फेप्‍बारी छ्‌याइबा मुबा।</verse>
				<verse number="5">थेरी धोखमाहेन्‍से येशूसे तोरपट्टि स्‍हीसी जखायसदा “जखायस, ए योना मार फाप्‍सी खउ! तिग्‍दा भिसम तिनी ङा एला दिमरी चितोःबा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से जखायस ताङ्सी मार फाप्‍सी येशूदा फ्‍याफुल्‍जी।</verse>
				<verse number="7">चु म्राङ्माहेन्‍से म्‍हिगदेसे “चु म्‍हि मी पापीला दिमरी डोन्‍बो दोसी निजी” भिसी येशूला तामगन लजी।</verse>
				<verse number="8">तर जखायससे “प्रभु, दाहेन्‍से ङाइ ङाला गङसल धन सम्‍पत्ति प्राङबोगदेदा भो लसी पिन्‍ना, ओच्‍छे ङाइ खालैदा ठगब लसी किन्‍बा मुसम थेदा भो ब्‍लि ल्‍हाना दोःसी पिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="9">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा “तिनीहेन्‍से चु दिमसे थार्बा याङ्बा मुला। तिग्‍दा भिसम जखायसएनोन अब्राहामला सन्‍तान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि म्‍हाबागदेदा म्‍हाइबारीदेन थार्बा पिन्‍बारी खबा हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="11">येशू यरूशलेमला ङामरी धोमुबा। म्‍हिगदेसे दाहेन्‍से परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा योनान खबान मुला भिसी म्‍हन्‍सी येशूला ताम ङ्‌यान्‍सी चिमुबा। थेतबासेलमा येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी उखान गिक सुङ्जी,</verse>
				<verse number="12">“खालै घ्रेन म्‍हि गिक ह्राङला ग्‍लारी शासन लबा सेम लसी थे य्‍हुल्‍साला ग्‍ले मुबा ग्‍लारी निजी।</verse>
				<verse number="13">निबा भन्‍दा ङाच्‍छा थेसे ह्राङला नोकर च्‍युइदा ङ्‌योइजी। ओच्‍छे जम्‍मादान म्‍हरला डबल गिक गिक पिन्‍सी ‘ङा आखतेधोना चु टाङगासे व्‍यापार लउ’ भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="14">तर थेला य्‍हुल्‍साला म्‍हिगदेसे चा थेदा सेम आनिमुबा। थेतबासेलमा थे निसी जिन्‍माहेन्‍से ‘चु म्‍हिसे शासन लगै भिबा ङन्‍ना सेम आरे’ भिसी ग्‍ले ब्‍लोनदा पुइजी।</verse>
				<verse number="15">“तर थे म्‍हि शासन लबा अधिकार किन्‍सी खजी। जमाहेन्‍से थेसे ह्राङला नोकरगदेदा व्‍यापार लसी गाते स्‍होजी भिसी ङ्‌योइबारी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे ङाच्‍छा खबा नोकरसे ‘मालिक, ह्राङसे पिन्‍बा डबल गिकसे ङाइ डबल च्‍युइ स्‍होजी’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से थे म्‍हिसे थेदा ‘स्‍याबास! ए ङाला ज्‍यबा नोकर हिन्‍ना! तिग्‍दा भिसम एसे ङादा जजा तामरी विश्‍वास उन्‍जी। थेतबासेलमा ङाइ एदा शहर च्‍युइरी शासन लबा अधिकार पिन्‍ना’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो नोकरसे ‘मालिक, ह्राङसे पिन्‍बा डबल गिकसे ङाइ डबल ङा स्‍होजी’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="19">जमाहेन्‍से थेदाएनोन थे म्‍हिसे ‘ए शहर ङाला मुल म्‍हि तला’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="20">ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो नोकरएनोन खसी ‘मालिक, ङाइ ह्राङला म्‍हरला डबल रूमालरी झोर्सी थान्‍बा मुला, थे चुरी मुला।</verse>
				<verse number="21">ह्राङ खरो म्‍हि भिसी ङादा था मुबासे लमा ङादा लोङ्‌बा खजी, ह्राङसे व्‍यापार आलबा ग्‍लारी नाफा म्‍हाइमुला, ओच्‍छे तिगै आढ्‍वबा ग्‍लारी बाली दुइबारी म्‍हाइमुला’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="22">थे शासन लबा म्‍हिसे थेदा ‘गे आखेल्‍बा नोकर! एला तामग्‍यामसेन ङाइ ए गे आखेल्‍बा चीम भिसी निसाफ लला। ङाइ व्‍यापार आलबा ग्‍लारी नाफा म्‍हाइमुला ओच्‍छे तिगै आढ्‍वबा ग्‍लारी बाली दुइबारी म्‍हाइबा खरो म्‍हि भिसी एदा थानोन चीम।</verse>
				<verse number="23">थेह्रङ् भिसम एसे तिग ङाइ पिन्‍बा डबल बैंकरी आथान्‍नी? एसे बैंकरी थान्‍बा हिन्‍सम ङाइ दोःसी ब्‍याजदेन थे डबल किन्‍म्‍याङ्सेला’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="24">ओच्‍छे थेसे थेरी राप्‍सी चिबागदेदा ‘दाहेन्‍से थेग्‍याम थे म्‍हरला डबल ब्‍यन्‍सी गोर च्‍युइ डबल मुबादा पिन्‍गो’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="25">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे ‘मालिक, थेदेन छ्‌याम मी ङाच्‍छालान गोर च्‍युइ डबल मुला’ भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="26">थे शासन लबा म्‍हिसे थेनीगदेदा ‘एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिदेन छ्‌याम मुला थेदा अर्गुएनोन पिन्‍ना। तर जुन म्‍हिदेन छ्‌याम आरे थेदेन छ्‌याम मुबा जजाकीएनोन थेग्‍याम ब्‍यन्‍ना।</verse>
				<verse number="27">थेतबासेलमा ङाइ शासन थालगै भिसी म्‍हन्‍बा ङाला शत्रुगदेदा चुरी भसी ङाला ङाच्‍छापट्टि साइगो’ भिसी कुल्‍जी।”</verse>
				<verse number="28">चुह्रङ् सुङ्सी जिन्‍माहेन्‍से येशू थेनीगदेला ङाच्‍छा ङाच्‍छा यरूशलेमपट्टि फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="29">ओच्‍छे बेथफागेदेन बेथानिया नाम्‍साला ङामला जैतून भिबा गङरी धोखमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदे न्‍हङला न्‍हीदा पुइजी।</verse>
				<verse number="30">पुइबा धुइरी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनी जजाकी क्‍याथाङला नाम्‍सारी निउ। नाम्‍सारी धोमाहेन्‍से एनीगदेसे दान्‍देधोना खालै आक्रेःबा गधाला कोला गिक स्‍याप्‍ला। थेदा ब्‍लसी चुरी भसी खउ।</verse>
				<verse number="31">ब्‍लबारी छ्‌याइमा खालैसे एनीदा ‘चुदा तिग्‍दा ब्‍लबा’ भिसी ङ्‌योइजी भिसम, ‘चु प्रभुदा तोःबा मुला’ भिसी भिउ।”</verse>
				<verse number="32">जमाहेन्‍से थे चेला न्‍ही नाम्‍सारी निजी। ओच्‍छे थेरी थेनीसे येशूसे सुङ्बा ह्रङ्नोन गधाला कोला स्‍याप्‍जी।</verse>
				<verse number="33">थेनीसे थे गधाला कोलादा ब्‍लबारी छ्‌याइमा थे गधाला धनीसे “एनीसे चु गधाला कोलादा तिग्‍दा ब्‍लबा?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="34">ओच्‍छे चेला न्‍हीसे “चु प्रभुदा तोःबा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="35">जमाहेन्‍से थे चेला न्‍हीसे गधाला कोलादा येशू मुबा ग्‍लारी भसी ह्राङला घ तीसी येशूदा थेथोरी धन्‍छ्‌यापुङ्जी।</verse>
				<verse number="36">येशू फेप्‍बारी छ्‌याइबा धुइरी म्‍हिगदेसेनोन ग्‍यामरी ह्राङ ह्राङला घगदे ती‍जी।</verse>
				<verse number="37">येशू यरूशलेम ङामला जैतून भिबा गङला ग्‍युरोरी धोखमा येशूदेन छ्‌याम भ्रबा चेलागदेसे येशूसे लबा उदेकला गेगदे ढन्‍सी ताङ्बान क्रिङ्सी चुह्रङ् भिसी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍बारी छ्‌याइजी,</verse>
				<verse number="38">“परमप्रभुला मिनरी फेप्‍खबा ग्‍लेसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्‌गै, स्‍वर्गरी शान्‍ति तगै। ओच्‍छे स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा परमेश्‍वरदा मानदेन जयजयकार तगै।</verse>
				<verse number="39">म्‍हिला हुल न्‍हङ‍ग्‍याम फरिसीगदेसे येशूदा “गुरु, ह्राङला चेलागदेदा कुटिसी चिउ भिसी बङ्‍‌गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="40">तर येशूसे थेनीगदेदा “ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चुगदे कुटिसी चिजी भिसम युङबागदेन क्रिङ्बारी छ्‌याइला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="41">यरूशलेम ङामरी धोमा येशूसे शहरदा ह्राङला ङाच्‍छापट्टि म्राङ्सी क्राबान चुह्रङ् भिसी सुङ्जी,</verse>
				<verse number="42">“यरूशलेमला म्‍हिगदे, तिनी शान्‍तिला लागिरी तिग तोःला भिसी था याङ्बा हिन्‍सम तसेला, तर एनीगदेसे था आयाङ्नी!</verse>
				<verse number="43">थेतबासेलमा दाहेन्‍से एनीगदेला शत्रुगदे ढिक्‍सी क्‍युर्सीन खसी एनीगदेदा गुङरी झाङ्‌ला।</verse>
				<verse number="44">ओच्‍छे थेनीगदेसे एनीगदेला शहरला पर्खाल फुप्‍सी एनीगदेला शहरदा नाश लला। जमाहेन्‍से एनीगदेला कोलागदेदा साइला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे एनीगदेदा थार्ना लबा धुइदा एनीगदेसे ङोआसेनी।”</verse>
				<verse number="45">जमाहेन्‍से येशू परमेश्‍वरला मन्‍दिररी फेप्‍जी। ओच्‍छे परमेश्‍वरला मन्‍दिर न्‍हङरी चूङ्बागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्बान ताप्‍जी,</verse>
				<verse number="46">“च्‍यागो, परमेश्‍वरला बचनरी ‘ङाला दिम प्रार्थना लबा दिम तला’ भिसी भ्रिबा मुला। तर एनीगदेसे मी य्‍होगदे चिबा ग्‍ला स्‍होबा मुला।”</verse>
				<verse number="47">जमाहेन्‍से धिन धिननोन येशूसे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी लोप्‍बारी छ्‌याइजी। थे धुइरी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदे ओच्‍छे थे य्‍हुल्‍साला नेतागदे ढिक्‍सी येशूदा साइबारी म्‍हाइमुबा।</verse>
				<verse number="48">तर थेनीगदेसे तिगै निउ आयाङ्नी। तिग्‍दा भिसम जम्‍मान म्‍हिगदेसे सेम लसी येशूला ताम ङ्‌यान्‍मुबा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="20">
				<verse number="1">तिरेकुनु येशू परमेश्‍वरला मन्‍दिररी लोप्‍बान मुबा ओच्‍छे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लबान मुबा। थेनोन धुइरी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी गन्‍बागदे ओच्‍छे यहूदी धर्मगुरुगदे येशू मुबा ग्‍लारी खजी।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे थेनीगदेसे येशूदा “ह्राङसे खानङग्‍याम अधिकार याङ्सी चु गे लबा हिन्‍ना? ह्राङदा चु अधिकार खाल्‍से पिन्‍बा हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="3">येशूसे थेनीगदेदा “ङाइएनोन एनीगदेदा ताम गिक ङ्‌योइला, थे ताम ङादा पाङ्‍गो।</verse>
				<verse number="4">यूहन्‍नासे पिन्‍बा बप्‍तिस्‍मा परमेश्‍वरग्‍याम हिन्‍ना कि म्‍हिग्‍याम हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से थेनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ताम लबारी छ्‌याइजी, “परमेश्‍वरग्‍याम भिजी भिसम थेसे य्‍हाङदा ‘थेह्रङ् भिसम एनीगदेसे तिग्‍दा यूहन्‍नादा विश्‍वास आलबा?’ भिसी भिला।</verse>
				<verse number="6">तर म्‍हिगदेग्‍याम भिजी भिसम म्‍हिगदेसे य्‍हाङदा बिरोध लला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे यूहन्‍नादा अगमवक्ता भिसी विश्‍वास लबा मुबा।”</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा थेनीगदेसे येशूदा “खाइ, थेसे चु अधिकार खानङग्‍याम याङ्जी ङन्‍दा था आरे” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="8">येशूसे थेनीगदेदा “थेह्रङ् भिसम ङाइएनोन चु गेगदे खाल्‍ला अधिकारग्‍याम लबा हिन्‍ना, थे एनीगदेदा आपाङ्” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="9">जमाहेन्‍से येशूसे म्‍हिगदेदा उखान गिक सुङ्जी, “म्‍हि गिकसे वारीरी अङगुर सूसी अधियाँरी पिन्‍सी थे ल्‍हानान धिनना लागिरी अर्गु य्‍हुल्‍सारी निजी।</verse>
				<verse number="10">अङगुर मिन्‍बा धुइ तमाहेन्‍से थे फ्‍युक्‍पो म्‍हिसे ह्राङला भो किन्‍बाला लागिरी अधियाँ लबागदे मुबा ग्‍लारी ह्राङला नोकरगदेदा पुइजी। तर थे अधियाँ लबागदेसे थेदा तोबा ग्‍याङ्‍बा लसी तिगै आपिन्‍ना पुइजी।</verse>
				<verse number="11">थे वारीला धनीसे स्‍य्‍हान्‍दो नोकर गिकदा पुइजी। थेदाएनोन थे अधियाँ लबागदेसे तोसी बेइज्‍जत लसी थान्‍थान पुइखजी।</verse>
				<verse number="12">थेह्रङ् लसीन थेसे दोःसी स्‍य्‍हान्‍दो नोकरदाएनोन पुइजी थेदाएनोन थे अधियाँ लबागदेसे सिबाधोनान तोसी तेःजी।</verse>
				<verse number="13">“जमाहेन्‍से थे वारीला धनीसे ‘दाहेन्‍से ङाइ तिग लसे? ङाइ माया लबा ङाला झादान पुइतोःजी। ङाला झादा मी थेनीगदेसे मान लला वा?’ भिसी पुइजी।</verse>
				<verse number="14">तर थेदा म्राङ्सी अधियाँ लबागदेसे ‘चु मी य्‍हाङला धनीला झा हिन्‍ना, य्‍हाङसे थेदा साइगे। जमाहेन्‍से थेला सम्‍पत्ति य्‍हाङलान तला’ भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ताम लजी।</verse>
				<verse number="15">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे थेदा अङगुर वारीग्‍याम मङग्‍यार भोर्सी साइजी।” चुह्रङ् सुङ्सी जिन्‍माहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “दाहेन्‍से थे वारीला धनीसे थेनीगदेदा तिग लला तला?</verse>
				<verse number="16">थे खसी अधियाँ लबा म्‍हिगदेदा साइला ओच्‍छे थे अङगुरला वारी स्‍य्‍हान्‍दोगदेदा स्‍होबारी पिन्‍ना।” भिसी सुङ्जी। चु थेःसी म्‍हिगदेसे “चुह्रङ्बाम खाइमै थातगै” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेला लीरी स्‍हीसी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “थेह्रङ् भिसम परमेश्‍वरला बचनरी ‘जुन युङबादा दिम स्‍होबा कर्मीगदेसे गे आखेल भिसी भ्‍याङ्‍बा मुबा थेनोन युङबा दिमला सुर युङबा दोजी’ भिसी भ्रिबा चु तामला अर्थ तिग हिन्‍ना?</verse>
				<verse number="18">थे युङबाथोरी ताइबागदे जम्‍मान छारछिर निला, ओच्‍छे थे युङबा खालैथोरी ताइजी भिसम थेरी मुबा म्‍हि फ्‍लातफ्‍लेत निला।”</verse>
				<verse number="19">जमाहेन्‍से यहूदी धर्मगुरुगदेदेन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेसे थे धुइरी येशूदा चुङ्बारी म्‍हाइजी। तिग्‍दा भिसम चु उखान येशूसे थेनीगदेलान बिरोधरी सुङ्बा हिन्‍ना भिबा ताम थेनीगदेदा था मुबा। तर थेनीगदे म्‍हिगदे म्राङ्सी लोङ्मुबा।</verse>
				<verse number="20">थेतबासेलमा थेनीगदेसे येशूदा चुङ्बारी दाउ च्‍याजी। थेनीगदेसे येशूदा तामग्‍याम फसब लसी रोमी अञ्‍चलाधीशला यारी जिम्‍मा पिन्‍बारी म्‍हाइमुबा। थेतबासेलमा ह्राङसे ह्राङदान ङा ज्‍यबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी भ्रबा म्‍हिगदेदा थेनीगदेसे येशू मुबा ग्‍लारी पुइजी।</verse>
				<verse number="21">थे म्‍हिगदे येशू मुबा ग्‍लारी निसी, “गुरु, ह्राङसे लोप्‍बा ताम ठीक हिन्‍ना। ह्राङसे खालैला ली स्‍हीसी गे आलमुला, ओच्‍छे ह्राङसे परमेश्‍वरला सत्‍य ग्‍याम उन्‍मुला भिसी ङन्‍दा था मुला।</verse>
				<verse number="22">थेतबासेलमा ङन्‍से रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरदा तिरो फाबा य्‍हाङला ठिम अन्‍छार ठीक हिन्‍ना कि आहिन?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="23">तर येशूसे थेनीगदेला पापी सेम था याङ्सी येशूसे थेनीगदेदा “ङादा डबल गिक भउ। चु डबलरी मुबा छापदेन मिन खाल्‍ला हिन्‍ना?” भिसी सुङ्मा, थेनीगदेसे “रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरला” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="24"></verse>
				<verse number="25">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “थेह्रङ् भिसम रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरला जति कैसरदा पिन्‍गो, परमेश्‍वरला जति परमेश्‍वरदा पिन्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="26">थेनीगदेसे म्‍हिला ओन्‍छाङरी येशूदा खजिबै तामग्‍याम फसब लसी चुङ्बारी आखम्‍नी। ओच्‍छे येशूसे सुङ्बा तामरी थेनीगदे उदेक म्‍हन्‍सी कुटिसी चिजी।</verse>
				<verse number="27">जमाहेन्‍से सिबाग्‍याम दोःसी आसो भिसी विश्‍वास लबा कोइ कोइ सदुकीगदे येशू मुबा ग्‍लारी खजी।</verse>
				<verse number="28">ओच्‍छे थेनीगदेसे येशूदा चुह्रङ् भिसी ङ्‌योइजी, “गुरु, मोशासे य्‍हाङदा पिन्‍बा ठिम अन्‍छार खालैला ज्‍योज्‍योसे ब्‍याह लसी कोलागदे आतनान सिजी भिसम ज्‍योज्‍यो‍ला लागिरी कोलागदे तगै भिसी आलेसे चाङदा ब्‍याह लतोःला भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="29">ग्‍ला गिकरी ज्‍योज्‍यो आले निस मुबा। थेबासे ब्‍याह लजी, तर कोलागदे आतनान थे सिजी।</verse>
				<verse number="30">थेह्रङ् लसीन पाराङसे चाङदा ब्‍याह लजी, थेएनोन कोलागदे आतनान सिजी।</verse>
				<verse number="31">जमाहेन्‍से साँजीसे चाङदा ब्‍याह लजी, थेएनोन कोलागदे आतनान सिजी। थेह्रङ् लसी जम्‍मासेन पालोन पालो चाङदा ब्‍याह लजी। तर जम्‍मान कोलागदे आतनान सिजी।</verse>
				<verse number="32">ओच्‍छे थे म्रिङम्‍हेमेएनोन सिजी।</verse>
				<verse number="33">थेतबासेलमा ङन्‍दा सुङ्‍गो, सिबाग्‍याम सोना लजी भिसम थे म्रिङम्‍हेमे खजिबाला म्रिङ तला? तिग्‍दा भिसम थेनीगदे जम्‍मासेन थे म्रिङम्‍हेमेदेन छ्‌याम ब्‍याह लबा मुला।”</verse>
				<verse number="34">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “दान्‍देला म्‍हिगदेसे ब्‍याह लला, ओच्‍छे ब्‍याहएनोन लसी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="35">तर स्‍वर्गरी निम्‍याङ्सेला म्‍हिगदे सिबाग्‍याम सोना लबा धुइरी ब्‍याह लसी आपिन ब्‍याहएनोन आल।</verse>
				<verse number="36">ओच्‍छे थेनीगदे खाइमै आसि तिग्‍दा भिसम थेनीगदे स्‍वर्गदूतगदे ह्रङ्‌बान तला। ओच्‍छे सिबाग्‍याम सोना लबाला सन्‍तान तबासे लमा थेनीगदे परमेश्‍वरला सन्‍तान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="37">परमप्रभुसे लुङ्बा झाङग्‍याम मोशादा ‘ङा अब्राहामला परमेश्‍वर, इसहाकला परमेश्‍वर ओच्‍छे याकूबला परमेश्‍वर हिन्‍ना’ भिसी सुङ्बा ताम मोशासे भ्रिबा मुला। चु तामग्‍यामसेन सिबाग्‍याम सोना लमुला भिसी उन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="38">परमेश्‍वर सिबागदेला परमेश्‍वर आहिन, तर सोबागदेला परमेश्‍वर हिन्‍ना! थेतबासेलमा परमेश्‍वरला लागिरी जम्‍मान सोबा मुला।”</verse>
				<verse number="39">जमाहेन्‍से कोइ कोइ यहूदी धर्मगुरुगदेसे “गुरु, ह्राङसे सुङ्बा ताम ठीक हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="40">जमाहेन्‍से खालैसेन येशूदा तिगै ताम ङ्‌योइबारी आँट आलनी।</verse>
				<verse number="41">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “म्‍हिगदेसे खाह्रङ् लसी थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टदा दाऊद ग्‍लेला सन्‍तान भिसी भिबा?</verse>
				<verse number="42">तिग्‍दा भिसम दाऊद ह्राङसेन भ्रिबा व्‍हाइला किताबरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, ‘परमप्रभुसे ङाला प्रभुदा ङाइ एला शत्रुगदेदा एला काङ धिरी आथान्‍तेधोना ए ङाला दाहिने यापट्टि चिउ भिसी सुङ्जी।’</verse>
				<verse number="43"></verse>
				<verse number="44">दाऊद ग्‍लेसेन ख्रीष्‍टदा प्रभु भिला भिसम खाह्रङ् लसी ख्रीष्‍ट दाऊद ग्‍लेला सन्‍तान तला?”</verse>
				<verse number="45">ओच्‍छे जम्‍मान म्‍हिगदेसे ङ्‌यान्‍बान लबा धुइरी येशूसे ह्राङला चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी,</verse>
				<verse number="46">“एनीगदे यहूदी धर्मगुरुगदे म्राङ्सी होशियार तसी चिउ। तिग्‍दा भिसम थेनीगदे ज्‍यबा ज्‍यबा क्‍वान क्‍वान्‍सी कोर्बारी निमुला, ओच्‍छे बजाररीक्‍यार निमा म्‍हिगदेसे मान लगै भिसी सेम लमुला। थेह्रङ् लसीन यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमदेन भोज चबा ग्‍लारीनोन मुल ठिरी चिबारी सेम लमुला।</verse>
				<verse number="47">थेह्रङ् लसी थेनीगदेसे ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमेगदेला दिमनाम ब्‍यन्‍मुला ओच्‍छे म्‍हिगदेदा उन्‍बाला लागिरी ह्रेङ्बा ह्रेङ्बा प्रार्थना लमुला। थेह्रङ्बा म्‍हिगदेसे ल्‍हानान सजाय याङ्ला।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="21">
				<verse number="1">येशूसे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी फ्‍युक्‍पो म्‍हिगदेसे भेटी युबा ताङरी भेटी युबान लबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे ह्रेम्‍बो सिबा प्राङबो म्रिङम्‍हेमेसेनोन डबल न्‍ही युबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="3">चु म्राङ्सी येशूसे, “च्‍यागो, ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो। स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे भन्‍दा चु ह्रेम्‍बो सिबा प्राङबो म्रिङम्‍हेमेसे ल्‍हानान भेटी युबा मुला।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे ह्राङदेन छ्‌याम मुबा ल्‍हानान सम्‍पत्तिग्‍याम युजी, तर चु ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमे प्राङबो तसीनोन ह्राङदेन छ्‌याम मुबा जति जम्‍मान युजी” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="5">तिरेकुनु चेलागदेसे, “ज्‍यबा ज्‍यबा युङबादेन म्‍हिगदेसे फुल्‍बा भेटीगदेग्‍याम जेना लसी स्‍होबा चु परमेश्‍वरला मन्‍दिर गाते जेबा!” भिसी ताम लबान मुबा। तर येशूसे थेनीगदेदा,</verse>
				<verse number="6">“तिरेकुनु चुह्रङ्बा धुइएनोन खाल, थे धुइरी दान्‍दे म्राङ्बा चु मन्‍दिरला युङबा गिकनोन बाँकी आचिना जम्‍मान फुप्‍ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="7">ओच्‍छे थेनीगदेसे, “गुरु, चु तामगदे खाइमा तला? चुह्रङ् तबारी छ्‌याइजी भिसी खाह्रङ्बा चिनु म्राङ्ला?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="8">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदे होशियार तसी चिउ, खालैसे एनीगदेदा झुक्‍याब थालगै। तिग्‍दा भिसम ङाला मिन किन्‍सी ‘ङानोन थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना’ भिसी ल्‍हानान म्‍हिगदे खला। ओच्‍छे ‘धुइ खसी जिन्‍बा मुला’ भिसी भिला, तर एनीगदेसे थेनीगदेला ताम थाङ्‌यान्‍गो।</verse>
				<verse number="9">ओच्‍छे लडाइ तजी भिबा ताम थेःसी एनीगदे आत्तेब थातउ, तिग्‍दा भिसम चु जम्‍बुलिङ नाश तबा भन्‍दा ङाच्‍छा चु तनोन तोःला। तर थेनोन धुइरी चु जम्‍बुलिङ नाश आत।”</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा दोःसी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “म्‍हि य्‍हुलला बिरोधरी म्‍हि य्‍हुलनोन ओच्‍छे य्‍हुल्‍साला बिरोधरी य्‍हुल्‍सा रेःला।</verse>
				<verse number="11">ओच्‍छे घ्रेन घ्रेन सङगुल खला, जम्‍मान ग्‍लारी अनिकालदेन देसान खला। मुरी घ्रेन घ्रेन लोङ्‌बा खबा चिनुगदे म्राङ्ला।</verse>
				<verse number="12">“तर चु तबा भन्‍दा ङाच्‍छा म्‍हिगदेसे एनीगदेदा चुङ्सी दुख पिन्‍ना। ओच्‍छे यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी जिम्‍मा लसी एनीगदेदा झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌ला। ओच्‍छे एनीगदेसे ङादा विश्‍वास लबासे लमा ग्‍लेदेन अञ्‍चलाधीशगदेला ङाच्‍छापट्टि भोर्ला।</verse>
				<verse number="13">थे धुइरी एनीगदेसे ङाला बारेरी पाङ्बा मौका याङ्ला।</verse>
				<verse number="14">तर एनीगदेसे ह्राङदा जोगब लबारी तिग पाङ्तोःबा भिसी धन्‍दा सुर्दा थालउ।</verse>
				<verse number="15">तिग्‍दा भिसम थे धुइरी एनीगदेसे तिग ताम पाङ्तोःबा थे ताम पाङ्‌बारी ङाइ एनीगदेदा ज्ञान बुद्धि पिन्‍ना। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे एनीगदेला ताम थाबारी आखम ओच्‍छे एनीगदेसे पाङ्बा तामला जोहाबएनोन पिन्‍बारी आखम।</verse>
				<verse number="16">तर एनीगदेदा ह्राङलान आबा आमा, ज्‍योज्‍यो आले ओच्‍छे ह्राङला म्‍हिगदेदेन ह्रोगदेसेनोन चुङ्सी पिन्‍ना। ओच्‍छे एनीगदे न्‍हङला कोइ कोइदा मी म्‍हिगदेसे साइपुङ्‍ला।</verse>
				<verse number="17">थेह्रङ् लसीन ङादा विश्‍वास लबासे लमा एनीगदेदा जम्‍मान म्‍हिगदेसे हेला लला।</verse>
				<verse number="18">तर एनीगदेला थोबोला क्रा गिक सुत्तै आताइ।</verse>
				<verse number="19">जस्‍तोन दुख तसैनोन एनीगदेसे सेमहेन्‍सेन विश्‍वास लसी चिबासे लमा जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला।</verse>
				<verse number="20">“यरूशलेम शहरदा सिपाहीगदेसे घेरब लबा म्राङ्माहेन्‍से शहर नाश तबा धुइ खसी जिन्‍जी भिसी एनीगदेसे घोउ।</verse>
				<verse number="21">थे धुइरी यहूदिया अञ्‍चलरी मुबागदे गङरीक्‍यार यार्गै, शहर न्‍हङरी मुबागदेसे शहर ख्‍लागै ओच्‍छे नाम्‍सारी मुबागदे शहररी थाखगै।</verse>
				<verse number="22">तिग्‍दा भिसम थे धिन चा परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्बा धिन हिन्‍ना। ओच्‍छे परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा जम्‍मान ताम पूरा तनोन तला।</verse>
				<verse number="23">थे धुइरी जिउ न्‍हीला म्रिङम्‍हेमेदेन कोलादा ङ्‍हे ख्‍वाबा आमागदेदा झन गाते ल्‍हानान दुख तला! ओच्‍छे य्‍हुल्‍सा नाङनोन ल्‍हानान दुख तला। चु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसे ल्‍हानान सजाय पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="24">थे धुइरी कोइ कोइ म्‍हिगदेदा तरवारसे ताम्‍सी साइला, कोइ कोइदा चुङ्सी य्‍हुल्‍सा य्‍हुल्‍सारी भोर्ला। ओच्‍छे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला धुइ आजिन्‍तेधोना थेनीगदेसे यरूशलेमरी रजाइँ लला।</verse>
				<verse number="25">“लनी धिनीदेन सारगदेरी खाइमै आम्राङ्बा चिनुगदे म्राङ्ला। ओच्‍छे समुन्‍द्र घुर्बादेन समुन्‍द्रला छालसे लमा जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदे लोङ्सी आत्तेब तला।</verse>
				<verse number="26">जम्‍बुलिङरी तबारी छ्‌याइबा दुखला बारेरी था याङ्सी म्‍हिगदे लोङ्सी सिबा तेबान तला। तिग्‍दा भिसम मुरी मुबा जम्‍मान शक्ति याङयोङ तला।</verse>
				<verse number="27">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा घ्रेन शक्तिदेन य्‍हाल य्‍हालरी खसुरी खबान लबा म्राङ्ला।</verse>
				<verse number="28">थेह्रङ् तमाहेन्‍से आलोङ्ना एनीगदेसे स्‍वर्गपट्टि च्‍यागो, तिग्‍दा भिसम एनीगदेदा योनान थार्ना लला।”</verse>
				<verse number="29">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा उखानग्‍याम चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे अञ्‍जीर दोङदेन अर्गु दोङगदे,</verse>
				<verse number="30">भुबा म्राङ्माहेन्‍से दाहेन्‍से छेप्‍बा छबा ला खबारी छ्‌याइजी भिसी था याङ्मुला।</verse>
				<verse number="31">थेह्रङ् लसीन ङाइ पाङ्बा ताम तबान लबा म्राङ्माहेन्‍से एनीगदेसे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा खबा धुइ तबारी छ्‌याइजी भिसी था याङ्‍गो।</verse>
				<verse number="32">“च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चु जम्‍मान ताम पूरा आततेधोना दान्‍देला म्‍हिगदे आसि।</verse>
				<verse number="33">मुदेन जम्‍बुलिङ म्‍हासी निसैनोन ङाला बचन खाइमै आम्‍हा।”</verse>
				<verse number="34">“तर एनीगदे होशियार तसी चिउ, आहिन्‍सम मोजमजा लसी ङ्‌य्‍होइसी भ्रबादेन ह्राङला ल्‍हुइला धन्‍दा सुर्दासे लमा एनीगदेला सेम न्‍होङ्ला। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि खमा एनीगदे तिक्‍खुरीन पासोरी परब तबा ह्रङ् तला।</verse>
				<verse number="35">थेह्रङ् लसीन जम्‍बुलिङरी चिबा जम्‍मान म्‍हिगदेथोरी थे धिन खला।</verse>
				<verse number="36">थेतबासेलमा एनीगदे ‘थे लोङ्‌बा खबा धुइरी जोगब तबारीदेन परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिला ङाच्‍छा राप्‍बारी खम्‍गै भिसी प्रार्थना लसी छोर्सी चिउ’ भिसी सुङ्जी।”</verse>
				<verse number="37">थे धुइरी येशूसे धिनीरी म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी लोप्‍मुबा, ओच्‍छे म्‍हुन तमाहेन्‍से जैतून भिबा गङरी बास स्‍य्‍हूबारी फेप्‍मुबा।</verse>
				<verse number="38">येशूला बचन ङ्‌यान्‍बाला लागिरी म्‍हिगदे स्‍य्‍होरीन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी खमुबा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="22">
				<verse number="1">मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी खमीर आयुना गेङ चसी धङ्बा चाड खबारी छ्‌याइमुबा।</verse>
				<verse number="2">थे धुइरी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिदेन यहूदी धर्मगुरुगदेसे येशूदा खाह्रङ् लसी साइबा भिसी दाउ च्‍यासी भ्रमुबा। तर थेनीगदे म्‍हिगदेदेन छ्‌याम लोङ्मुबा।</verse>
				<verse number="3">थे धुइरी च्‍युक न्‍ही चेलागदे न्‍हङला यहूदा इस्‍करियोत भिबा चेलाला सेम न्‍हङरी शैतान वाङ्‌जी।</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से यहूदा इस्‍करियोत परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिदेन मन्‍दिरला सिपाहीगदेला हाकिम मुबा ग्‍लारी निसी येशूदा चुङ्सी थेनीगदेला यारी जिम्‍मा लसी पिन्‍ना भिसी सल्‍लाह लजी।</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से थेनीगदे ताङ्सी यहूदा इस्‍करियोतदा टाङगा पिन्‍ना भिसी कबुल लजी।</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से यहूदा इस्‍करियोतसे तला, भिसी म्‍हिला हुल आरेबा धुइरी येशूदा चुङ्सी पिन्‍बारी दाउ च्‍यासी भ्रजी।</verse>
				<verse number="7">मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाड खसी जिन्‍बा मुबा। थे चाडकुनु ग्‍यु बोगो बलि पिन्‍तोःबा मुबा।</verse>
				<verse number="8">थे धुइरी येशूसे पत्रुसदेन यूहन्‍नादा “एनीगदे निसी य्‍हाङला लागिरी चाडला भोज तयार लउ” भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="9">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे “ङन्‍से भोज खानङ तयार लउ” भिसी येशूदा ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="10">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदे शहररी धोमैछ्‌याम दर्बुङरी क्‍युइ पुइसी निबान लबा म्‍हि गिकदा स्‍याप्‍ला, एनीगदे थे म्‍हिला लिच्‍छा लिच्‍छा निउ।</verse>
				<verse number="11">ओच्‍छे थे म्‍हि जुन दिमरी वाङ्ला थे दिमला धनीदा ‘ङाइ ङाला चेलागदेदेन छ्‌याम चिसी मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडला भोज चबा कोठा खानङ मुला? भिसी ङन्‍ना गुरुसे ङ्‌योइबा मुला’ भिसी भिउ।</verse>
				<verse number="12">जमाहेन्‍से एनीगदेदा थेसे ङाच्‍छान जेना लसी थान्‍बा तलाथोला घ्रेन कोठा उन्‍सी पिन्‍ना। एनीगदेसे थेरीन य्‍हाङला लागिरी भोज तयार लउ” भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से थेनीगदे निजी ओच्‍छे येशूसे सुङ्बा ह्रङ्नोन स्‍याप्‍जी। ओच्‍छे थेनीगदेसे थे मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडला भोज तयार लजी।</verse>
				<verse number="14">चबा धुइ तमाहेन्‍से येशू ह्राङला मुल चेलागदेदेन छ्‌याम सोल छ्‌योइबारी धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="15">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “ङाइ दुख नाबा भन्‍दा ङाच्‍छा एनीगदेदेन छ्‌याम चिसी चु चाडला भोज चबा सेम ल्‍हानान मुबा।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी चु भोजला अर्थ पूरा आततेधोना ङाइ चु भोज दोःसी आच” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से येशूसे खोरे यारी थोसी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍माहेन्‍से “ना, चु एनीगदे जम्‍मासेन भो लसी थुङ्‍गो।</verse>
				<verse number="18">एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा आखतेधोना ङाइ अङगुरला निङगु आथुङ्” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="19">जमाहेन्‍से येशूसे यारी गेङ थोसी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍माहेन्‍से गेङ क्‍युइसी चेलागदेदा पिन्‍बान, “चु एनीगदेला लागिरी पिन्‍बा ङाला ल्‍हुइ हिन्‍ना। दाहेन्‍से ङादा ढन्‍सी चिबाला लागिरी एनीगदेसे चुह्रङ्‌नोन लउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="20">थेह्रङ् लसीन गेङ चसी जिन्‍माहेन्‍से येशूसे खोरे थोसी चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “चु खोरेरी मुबा अङगुरला निङगु ङाला काग्‍याम स्‍होबा छार कबुल हिन्‍ना। चु ङाला का एनीगदेला लागिरी बगब तबा मुला।</verse>
				<verse number="21">“तर च्‍यागो, ङादा चुङ्सी पिन्‍बा म्‍हि ङादेन छ्‌यामनोन चिसी चबान मुला।</verse>
				<verse number="22">परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि मी परमेश्‍वरसे सुङ्बा अन्‍छार निनोन तोःला। तर परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा चुङ्सी पिन्‍बा म्‍हिसे चा परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्ला।”</verse>
				<verse number="23">चु ताम थेःसी चेलागदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी चुह्रङ्बा गे लबा म्‍हि खाल मुला तला? भिसी ताम लजी।</verse>
				<verse number="24">जमाहेन्‍से चेलागदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी खाल घ्रेन भिसी ताम लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="25">चु ताम था याङ्सी येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “चु जम्‍बुलिङला ग्‍लेगदेदेन घ्रेन घ्रेन म्‍हिगदेसे म्‍हिगदेथोरी शासन लमुला। ओच्‍छे म्‍हिगदेसे थेनीगदेन ङन्‍दा दया लबा ज्‍यबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी भिमुला।</verse>
				<verse number="26">तर एनीगदे चा थेह्रङ् तबारी आत। ओच्‍छे एनीगदे न्‍हङरी जुन घ्रेन मुला थे जजा दोगै ओच्‍छे नेता दोबासे चा स्‍य्‍हान्‍दोगदेला सेवा लगै।</verse>
				<verse number="27">तिग्‍दा भिसम चबारी चिबा मालिकदेन चबा पिन्‍बा नोकररी खजिबा चा घ्रेन हिन्‍ना? तिग चबारी चिबा मालिक घ्रेन आहिन? हिन्‍ना। तर ङा एनीगदेला ओन्‍छाङरी चबा पिन्‍बा नोकर ह्रङ्‌बान मुला।</verse>
				<verse number="28">एनीगदे चा ङादा दुख तमा ह्रो लबागदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="29">थेतबासेलमा ङाला आबासे ङादा य्‍हुल्‍सा गिकला अधिकार पिन्‍बा ह्रङ् लसी ङाइएनोन एनीगदेदा थे य्‍हुल्‍साला अधिकार पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="30">जमाहेन्‍से एनीगदेसे ङाला य्‍हुल्‍सारी टेबुल गिकरीन चबा थुङ्बा लला। ओच्‍छे इस्राएलला च्‍युक न्‍ही वंशला निसाफ लसी ठिरी चिला।”</verse>
				<verse number="31">जमाहेन्‍से येशूसे पत्रुसदा “सिमोन, सिमोन, शैतानसे एदा ग्‍वा य्‍हाप्‍बा ह्रङ् लसी य्‍हाप्‍बारी छ्‌याइबा मुला।</verse>
				<verse number="32">तर एला विश्‍वास याङयोङ थातगै भिसी ङाइ एला लागिरी प्रार्थना लजी। ए दोःसी ङादेन छ्‌याम खमाहेन्‍से एसे आलेगदेदा विश्‍वासरी कोङ्‌ना लउ।</verse>
				<verse number="33">जमाहेन्‍से पत्रुससे येशूदा “प्रभु, ङा ह्राङदेन छ्‌याम झ्‍याल्‍खानरी चितोःसै ह्राङदेन छ्‌याम सितोःसै सिबारी तयार मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="34">तर येशूसे पत्रुसदा “पत्रुस, ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, न्‍हङगर स्‍य्‍होरी नागा क्राबा भन्‍दा ङाच्‍छा एसे ङादा ङोसेबान आरे भिसी सोमरेमधोना पाङ्ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="35">येशूसे थेनीगदेदा “ङाइ एनीगदेदा टाङगा, झोला, लखम आभोर्ना निउ भिसी पुइमुबा। थे धुइरी एनीगदेदा तिगै स्‍हेला खाँचो तजी? भिसी ङ्‌योइमा, थेनीगदेसे “आतनी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="36">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “तर दाहेन्‍से टाङगा मुबासे टाङगा थोगो, झोला मुबासे झोला थोगो, ओच्‍छे जुन म्‍हिदेन छ्‌याम तरवार आरे थेसे ह्राङला क्‍वान चूङ्सी भिसै तरवार गिक ग्‍लुउ।</verse>
				<verse number="37">एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला बचनरी ‘थेदा अपराधीगदेदा ह्रङ्नोन लला भिसी भ्रिबा ताम ङाग्‍याम पूरा तनोन तोःला’ तिग्‍दा भिसम ङाला बारेरी भ्रिबा ताम पूरा तबान मुला।”</verse>
				<verse number="38">जमाहेन्‍से येशूदा चेलागदेसे “प्रभु, चुरी तरवार न्‍ही मुला” भिसी भिमा, येशूसे थेनीगदेदा “तजी” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="39">येशू सदला ह्रङ्नोन थे ग्‍लाग्‍याम थोन्‍सी जैतून भिबा गङरी फेप्‍जी। ओच्‍छे थेला चेलागदेएनोन लिच्‍छा लिच्‍छा निजी।</verse>
				<verse number="40">थे ग्‍लारी धोमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदे फसब आतबाला लागिरी प्रार्थना लसी चिउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="41">ओच्‍छे येशू थेनीगदेग्‍याम जजाकी क्‍याथाङ फेप्‍सी पुइ जूसी चुह्रङ् भिसी प्रार्थना लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="42">“आबा, तसम ङादा चु दुखग्‍याम फेसी पिन्‍गो। तर ङाइ म्‍हन्‍बा अन्‍छार आहिन, ह्राङसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार पूरा तगै।”</verse>
				<verse number="43">जमाहेन्‍से स्‍वर्गग्‍याम स्‍वर्गदूत गिक खसी येशूदा दुख नाखम्‍बा भङ पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="44">थे धुइरी येशूदा ल्‍हानान दुख तबासे लमा थेसे झन प्रार्थना लजी। थे धुइरी थेला टू काला धारा ह्रङ् लसी सरी ताइबान मुबा।</verse>
				<verse number="45">प्रार्थना लसी ह्राङला चेलागदे मुबा ग्‍लारी फेप्‍खमा येशूसे थेनीगदे दुखसे लमा लारकलुरूक तसी म्‍हेर्सी चिबा स्‍याप्‍जी।</verse>
				<verse number="46">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “तिग्‍दा एनीगदे म्‍हेर्सी चिबा? रेःगो, पापरी फसब आतबाला लागिरी एनीगदेसे प्रार्थना लउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="47">येशूसे चु ताम सुङ्बान लबा धुइरी थेरी म्‍हिला हुल गिक खजी। थे म्‍हिला हुलला ङाच्‍छा ङाच्‍छा च्‍युक न्‍ही चेलागदे न्‍हङला यहूदा भिबा चेला खजी। येशूदा च्‍योक लबाला लागिरी थे येशूला ङामरी खजी।</verse>
				<verse number="48">तर येशूसे थेदा “यहूदा, तिग एसे परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा च्‍योक लसी फसब लबारी म्‍हाइबा?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="49">जमाहेन्‍से येशूला ङामरी मुबा चेलागदेसे थेरी तबारी छ्‌याइबा ताम था याङ्सी येशूदा “प्रभु, ङन्‍से तरवार चलब लउ?” भिसी,</verse>
				<verse number="50">थेनीगदे न्‍हङला गिकसे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिला नोकरदा ताम्‍मा थेला दाहिनेपट्टिला नाब्‍यङ च्‍वाट्टन थाजी।</verse>
				<verse number="51">तर येशूसे “तजी थालउ” भिसी थेला नाब्‍यङरी थुर्सी खम्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="52">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङदा चुङ्बारी खबा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन मन्‍दिरला सिपाहीगदेला हाकिमगदेदा ओच्‍छे यहूदी गन्‍बागदेदा “एनीगदे य्‍होदा चुङ्बारी खबा ह्रङ् लसी तिग्‍दा कडीदेन तरवार थोसी खबा?</verse>
				<verse number="53">ङा धिन धिननोन एनीगदेदेन छ्‌यामनोन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी मुबा। थे धुइरी एनीगदेसे ङादा आचुङ्नी। तर दाहेन्‍से एनीगदेला गे लबा धुइ खबा मुला ओच्‍छे चु धोपधोपसे शासन लबा धुइ हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="54">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा चुङ्सी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिला दिमरी भोर्जी। पत्रुसएनोन थारेङग्‍यामसेन येशूला लिच्‍छा लिच्‍छा निजी।</verse>
				<verse number="55">थेरी म्‍हिगदे ख्राङगाला गुङरी मे फुइसी दूबान मुबा। ओच्‍छे पत्रुसएनोन थेरी खसी थेनीगदेदेन छ्‌यामनोन चिजी।</verse>
				<verse number="56">थेनोन धुइरी नोकरस्‍या गिकसे पत्रुसदा मे दूसी चिबा म्राङ्सी थेदा “चु म्‍हिएनोन येशूदेन छ्‌यामनोन मुबा” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="57">पत्रुससे थे नोकरस्‍यादा “माइ, ङाइ थेदा ङोसेबा आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="58">ओच्‍छे छिन्‍नङ लिच्‍छा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हि गिकसे पत्रुसदा म्राङ्सी, “एएनोन थेनीगदेला ह्रो हिन्‍ना” भिसी भिमा, पत्रुससे “ङा आहिन” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="59">ओस्‍पन घण्‍टा गिक लिच्‍छा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हि गिकसे “चु म्‍हिएनोन पक्‍कान येशूदेन छ्‌यामनोन मुबा, तिग्‍दा भिसम चुएनोन गालीलला हिन्‍ना” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="60">पत्रुससे “एसे तिग भिबा, ङादा था आरे” भिसी भिमैछ्‍याम नागा क्राजी।</verse>
				<verse number="61">ओच्‍छे प्रभुसे पत्रुसदा स्‍हीजी। जमाहेन्‍से “न्‍हङगर स्‍य्‍होरी नागा क्राबा भन्‍दा ङाच्‍छा सोमरेमधोना एसे ङादा ङोसेबान आरे भिला” भिसी प्रभुसे सुङ्बा ताम पत्रुससे ढन्‍जी।</verse>
				<verse number="62">जमाहेन्‍से पत्रुस मङग्‍यार निसी घ्‍वाँ घ्‍वाँ क्राजी।</verse>
				<verse number="63">जमाहेन्‍से येशूदा चुङ्सी भबा म्‍हिगदेसे येशूदा खिसी लबान तोजी।</verse>
				<verse number="64">ओच्‍छे येशूला मी घप्‍सी तोबान, “लु, अगमवाणी पाङ्‍गो, एदा खाल्‍से तोजी?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="65">ओच्‍छे थेनीगदेसे येशूदा बङ्‍बान बेइज्‍जत लजी।</verse>
				<verse number="66">य्‍हाल तमैछ्‌याम येशूदा यहूदी गन्‍बागदे ह्रुप तबा सभारी भोर्जी। थे सभारी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदे मुबा।</verse>
				<verse number="67">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा “ए थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना भिसम ङन्‍दा पाङ्‍गो” भिसी भिमा, येशूसे थेनीगदेदा “ङाइ पाङ्सैनोन ह्राङनीसे विश्‍वास आल।</verse>
				<verse number="68">ओच्‍छे ङाइ तिगै ङ्‌योइसैनोन ह्राङनीसे जोहाब पिन्‍बारी आखम।</verse>
				<verse number="69">तर दाहेन्‍से परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि शक्तिशाली परमेश्‍वरला दाहिनेपट्टि चिला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="70">जमाहेन्‍से थेनीगदे जम्‍मासेन येशूदा “थेह्रङ् भिसम तिग ए परमेश्‍वरला झा हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइमा, येशूसे थेनीगदेदा “ह्राङनीसे सुङ्बा ह्रङ्नोन ङा थेनोन हिन्‍ना” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="71">येशूसे चुह्रङ् सुङ्माहेन्‍से थेनीगदेसे “थेलान सुङग्‍याम य्‍हाङसे चु जम्‍मान ताम थेःसी जिन्‍माहेन्‍से दाहेन्‍से य्‍हाङदा थेला बिरोधरी अर्गु प्रमाण तिग्‍दा तोःजी” भिसी भिजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="23">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से यहूदीगदेलान सभाला म्‍हिगदेसे येशूदा पिलातस भिबा रोमी अञ्‍चलाधीश मुबा ग्‍लारी भोर्सी जिम्‍मा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे थेनीगदेसे येशूदा दोष लबान, “चुसे ह्राङसे ह्राङदान ङा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना भिबादेन रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरदा तिरो फाआतोः भिसी य्‍हाङला य्‍हुल्‍साला म्‍हिगदेदा न्‍होङ्ना लबा ङन्‍से स्‍याप्‍जी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="3">थेनीगदेला ताम थेःसी पिलातससे येशूदा “तिग ए यहूदीगदेला ग्‍ले हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइमा, येशूसे पिलातसदा “थे मी ह्राङसेन सुङ्बा मुला” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से पिलातससे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिदेन थेरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदेदा “ङाइ चु म्‍हिला तिगै गल्‍ती आस्‍याप्‍नी” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="5">थेनीगदेसे क्रिङ्बान, “चुसे यहूदिया अञ्‍चलदेन गालील अञ्‍चलहेन्‍से चुधोनाला म्‍हिगदेदा ह्राङला ताम लोप्‍सी न्‍होङ्ना लबा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से पिलातससे “चु म्‍हि गालीलला हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="7">येशू हेरोदसे शासन लबा अञ्‍चलला चीम भिसी था याङ्माहेन्‍से पिलातससे येशूदा हेरोद मुबा ग्‍लारी पुइजी। थे धुइरी हेरोद यरूशलेमरी मुबा।</verse>
				<verse number="8">येशूदा म्राङ्माहेन्‍से हेरोद ल्‍हानान ताङ्जी। तिग्‍दा भिसम थेसे येशूला बारेरी थेःबासे लमा ल्‍हानान धिनहेन्‍से येशूदा च्‍याबा सेम लमुबा। ओच्‍छे थेसे येशूसे लबा तिगै उदेकला गे च्‍याम्‍याङ्ला भिसी आश लबा मुबा।</verse>
				<verse number="9">थेतबासेलमा थेसे येशूदा ल्‍हानान ताम ङ्‌योइजी तर येशूसे तिगै जोहाब आपिन्‍नी।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदे क्रिङ्बान येशूदा दोष लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से हेरोददेन थेला सिपाहीगदेसे येशूदा खिसी लबान बेइज्‍जत लजी। ओच्‍छे येशूदा ग्‍लेसे क्‍वान्‍बा ह्रङ्‌बा क्‍वान क्‍वान्‍सी पिन्‍सी पिलातस मुबा ग्‍लारी दोःसी पुइजी।</verse>
				<verse number="12">ङाच्‍छा हेरोददेन पिलातस आढिक्‍बा मुबा। तर थे धिनकुनुहेन्‍से थेन्‍नी ढिक्‍जी।</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से पिलातससे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी नेतागदेदा ओच्‍छे म्‍हिगदेदा ङ्‌योइसी,</verse>
				<verse number="14">“एनीगदेसे चुसे म्‍हिगदेदा न्‍होङ्ना लजी भिसी ङा मुबा ग्‍लारी भजी, तर ङाइ एनीगदेला ङाच्‍छापट्टिन चुदा ङ्‌योइबा छार्बा लमा ङाइ ह्राङनीसे लबा दोष तिगै आस्‍याप्‍नी।</verse>
				<verse number="15">हेरोदसेएनोन तिगै दोष आस्‍याप्‍बासे लमा चुदा य्‍हाङ मुबा ग्‍लारी पुइखजी। च्‍यागो, साइनोन तोःबा खाल्‍ला गे चा चुसे तिगै लबा आरे।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा ङाइ चुदा सजाय जे पिन्‍सी पुइला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="17">यहूदीगदे मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडला धुइरी पिलातससे झ्‍याल्‍खानरी मुबा म्‍हि गिकदा पुइतोःमुबा।</verse>
				<verse number="18">तर जम्‍मान म्‍हिगदेसे “चुदा साइनोन तोःला, बरु ङन्‍ना लागिरी बारब्‍बादा पुइसी पिन्‍गो” भिसी क्रिङ्‌जी।</verse>
				<verse number="19">थे धुइरी जम्‍मान म्‍हिसे ङोसेबा बारब्‍बा भिबा आज्‍यबा गे लबा म्‍हि गिक झ्‍याल्‍खानरी थान्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="20">पिलातससे येशूदा पुइबा सेम लसी म्‍हिगदेदा घोना लबारी म्‍हाइजी।</verse>
				<verse number="21">तर थेनीगदे जम्‍मासेन, “चुदा क्रुसरी टाँगब लसी साइगो, क्रुसरी साइगो!” भिसी क्रिङ्बाला क्रिङ्बान लजी।</verse>
				<verse number="22">दोःसीएनोन पिलातससे थेनीगदेदा “तिग्‍दा? चुसे थेह्रङ्बा आज्‍यबा गे तिग लबा मुला? ङाइ मी चुदा साइतोःबा दोष तिगै आस्‍याप्‍नी। थेतबासेलमा ङाइ चुदा सजाय पिन्‍सी पुइला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="23">तर थेनीगदे झन क्रिङ्सी, “क्रुसरी साइनोन तोःला” भिसी भिजी। चुह्रङ् लसी क्रिङ्सी म्‍हिगदेसे ढाजी।</verse>
				<verse number="24">जमाहेन्‍से पिलातससे येशूदा थेनीगदेसे भिबा ह्रङ्नोन लपुङ्जी।</verse>
				<verse number="25">ओच्‍छे आन्‍दोलन लसी म्‍हि साइबासे लमा झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌बा बारब्‍बादा पिलातससे पुइसी पिन्‍जी। तिग्‍दा भिसम म्‍हिगदेसे थेदान पुइसी पिन्‍गो भिसी भिमुबा। तर येशूदा चा थेनीगदेसे पाङ्बा अन्‍छार थेनीगदेला यारी जिम्‍मा लसी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा थेग्‍याम भोर्बान लमा कुरेनी भिबा ग्‍लाला सिमोन खबान मुबा। थेदा चुङ्सी येशूला क्रुस पुइपुङ्सी येशूला लिच्‍छा लिच्‍छा भ्रपुङ्जी।</verse>
				<verse number="27">ओच्‍छे म्‍हिला हुल येशूला लिच्‍छा लिच्‍छा निजी। थेरी म्रिङम्‍हेमेगदेएनोन क्राबा क्रिङ्बा लबान मुबा।</verse>
				<verse number="28">तर थेनीगदेपट्टि दोःसी येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “यरूशलेमला झामेगदे, ङाला लागिरी थाक्रागो, तर ह्राङलान लागिरी ओच्‍छे ह्राङलान कोलागदेला लागिरी क्रागो।</verse>
				<verse number="29">तिग्‍दा भिसम चुह्रङ्बा धुइएनोन खबान मुला। थे धुइरी म्‍हिगदेसे कोला आन्‍हबा म्रिङम्‍हेमेदेन ङ्‍हे ख्‍वाआतोःबा म्रिङम्‍हेमेगदेदा परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्बा म्‍हि हिन्‍ना भिसी भिला।</verse>
				<verse number="30">थेनोन धुइरी म्‍हिगदेसे गङगदेदा ङनीथोरी ताइगो ओच्‍छे ङन्‍दा ल्‍हुउ भिसी भिला।</verse>
				<verse number="31">दोङ पिङगै मुबा धुइरीन चुगदेसे चुह्रङ् लमुला भिसम दोङ खर्माहेन्‍से झन तिग लला?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="32">थेनीगदेसे य्‍हो न्‍हीदाएनोन येशूदेन छ्‌यामनोन साइबारी भोर्जी।</verse>
				<verse number="33">जमाहेन्‍से थेनीगदे खप्‍पर भिबा गङरी धोखजी। थेरी थेनीगदेसे येशूदा क्रुसरी टाँगब लजी। ओच्‍छे थे य्‍हो न्‍हीदाएनोन गिकदा येशूला दाहिनेपट्टि, गिकदा देब्रेपट्टि लसी क्रुसरी टाँगब लजी।</verse>
				<verse number="34">थे धुइरी येशूसे “आबा, चुगदेदा माफ लउ। तिग्‍दा भिसम चुगदेसे तिग लबान मुला थे चुगदेदा था आरे” भिसी सुङ्जी। ओच्‍छे सिपाहीगदेसे चिट्ठा युसी येशूला क्‍वान ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी भो लजी।</verse>
				<verse number="35">थेरी राप्‍सी च्‍यासी चिबा म्‍हिगदेदेन यहूदी नेतागदेसे येशूदा खिसी लबान, “चुसे स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिदा मी जोगब लजी। चु परमेश्‍वरसे धम्‍बा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍सम ह्राङसे ह्राङदान जोगब लगै” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="36">ओच्‍छे सिपाहीगदेसेएनोन येशूदा अङगुरला कम्‍बा निङगु पिन्‍सी खिसी लबान,</verse>
				<verse number="37">“ए यहूदीगदेला ग्‍ले हिन्‍सम ह्राङसे ह्राङदान जोगब लउ” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="38">ओच्‍छे येशूदा “यहूदीगदेला ग्‍ले” भिसी दोष उन्‍बा ताम भ्रिसी येशूला थोबोथोरी थान्‍जी।</verse>
				<verse number="39">येशूदेन छ्‌यामनोन क्रुसरी टाँगब लबा य्‍हो न्‍ही न्‍हङला गिकसे येशूदा खिसी लबान, “ए थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट आहिन? लु, एसे ह्राङदा जोगब लउ, ओच्‍छे ङन्‍दाएनोन जोगब लउ” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="40">तर स्‍य्‍हान्‍दो य्‍होसे थेदा बङ्‍बान चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एदा परमेश्‍वर म्राङ्सी लोङ्‌बा आखमुला? थेसे याङ्बा सजाय एसे याङ्बा आरे?</verse>
				<verse number="41">य्‍हाङसे मी आज्‍यबा गे लबासे लमा ठीक सजाय नाबान मुला, तर चुसे मी थेह्रङ्बा तिगै आज्‍यबा गे लबा आरे।”</verse>
				<verse number="42">जमाहेन्‍से थेसे येशूदा “येशू, ह्राङला य्‍हुल्‍सारी फेप्‍बा धुइरी ङादाएनोन ढन्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="43">ओच्‍छे येशूसे थेदा “एसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, तिनीन ए ङादेन छ्‌याम स्‍वर्गरी तला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="44">ओस्‍पन धिनना बाह्र बजेहेन्‍से तीन बजेधोना य्‍हुल्‍सा नाङनोन धोपधोप तजी।</verse>
				<verse number="45">थे धुइरी धिनीला य्‍हाल म्‍हाजी, ओच्‍छे परमेश्‍वरला मन्‍दिर न्‍हङला पर्दा पख्‍ले न्‍ही तसी ढेजी।</verse>
				<verse number="46">जमाहेन्‍से येशूसे क्रिङ्बान, “आबा, ङाला आत्‍मा किन्‍गो” भिसी सुङ्माहेन्‍से येशूला सा निजी।</verse>
				<verse number="47">चु म्राङ्सी रोमी कप्‍तानसे परमेश्‍वरदा जयजयकार लबान, “चु म्‍हि पक्‍कान परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा म्‍हि चीम” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="48">चु म्राङ्सी थेरी च्‍याबारी खबा जम्‍मान म्‍हिगदेदा ल्‍हानान दुख तसी क्राबा क्रिङ्बा लबान दिमरी निजी।</verse>
				<verse number="49">ओच्‍छे येशूदा ङोसेबा म्‍हिगदेदेन गालीलग्‍याम येशूदेन छ्‌याम छ्‌याम खबा म्रिङम्‍हेमेगदे थारेङग्‍यामसेन चु ताम च्‍यासी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="50">योसेफ भिबा म्‍हि ज्‍यबादेन परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा म्‍हि मुबा। थे यहूदी सभाला सदस्‍य मुबा।</verse>
				<verse number="51">थेसे स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे येशूदा साइबारी सल्‍लाह लबा धुइरी बिरोध लमुबा। तिग्‍दा भिसम थेसे परमेश्‍वरसे शासन लबा धुइ खला भिसी भ्रान्‍सी चिबा मुबा। थे यहूदिया अञ्‍चलला अरिमाथिया भिबा नाम्‍साला म्‍हि मुबा।</verse>
				<verse number="52">थे पिलातस मुबा ग्‍लारी निसी येशूला लास ह्रीजी।</verse>
				<verse number="53">ओच्‍छे थेसे येशूला लास क्रुसग्‍याम तेःसी मलमलला क्‍वानसे रिल्‍जी। जमाहेन्‍से युङबाला पहरारी ठ्वाइसी स्‍होबा धुर्सारी थान्‍जी, थे धुर्सारी चु भन्‍दा ङाच्‍छा खालैला लास थान्‍बा आरेबा।</verse>
				<verse number="54">थे धिन ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनना ङाच्‍छाकुनु मुबा। थेतबासेलमा ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिन खबारी छ्‌याइमुबा।</verse>
				<verse number="55">गालीलग्‍याम येशूदेन छ्‌याम खबा म्रिङम्‍हेमेगदेएनोन योसेफदेन छ्‌यामनोन निजी ओच्‍छे येशूला लास धुर्सारी थान्‍बा च्‍याजी।</verse>
				<verse number="56">जमाहेन्‍से थेनीगदे दिमरी निसी येशूला लासरी फोर्बाला लागिरी ज्‍यबा खाल्‍ला छ्‌युगुदेन अत्तर तयार लजी। तर न्‍हङगरदङ चा यहूदीगदेला ठिम अन्‍छार ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिन धङ्‍जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="24">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से थे म्रिङम्‍हेमेगदे आइतवारकुनु स्‍य्‍होरीन ह्राङसे तयार लबा ज्‍यबा खाल्‍ला छ्‌युगुदेन अत्तर भोर्सी येशूदा थान्‍बा धुर्सारी निजी।</verse>
				<verse number="2">थेनीगदे थेरी धोमा धुर्साला म्रापरी थान्‍बा युङबा ब्‍लिङ्सी थान्‍बा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="3">तर थेनीगदे धुर्सा न्‍हङरी वाङ्सी च्‍यामा थेरी येशूला लास आम्राङ्‌नी।</verse>
				<verse number="4">थेरी थेनीगदे अलमल तसी चिबा धुइरी झक्‍झक्‍बा क्‍वान क्‍वान्‍बा म्‍हि न्‍ही थेनीगदेला ङामरीन राप्‍जी।</verse>
				<verse number="5">थे म्‍हि न्‍हीदा म्राङ्सी म्रिङम्‍हेमेगदे लोङ्सी सरी ख्‍लुप तजी। जमाहेन्‍से थे म्‍हि न्‍हीसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “एनीगदेसे सोबा म्‍हिदा तिग्‍दा सिबागदे थान्‍बा धुर्सारी म्‍हाइबा?</verse>
				<verse number="6">येशू चुरी आरे। थेदा सिबाग्‍याम सोना लसी जिन्‍बा मुला! येशू गालीलरी मुबा धुइरी एनीगदेदा तिग भिसी सुङ्बा मुबा थे ताम एनीगदेसे ढन्‍गो।</verse>
				<verse number="7">परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा पापीगदेला यारी जिम्‍मा लला, ओच्‍छे क्रुसरी टाँगब लला तसैनोन ङादा सोमरेमाकुनु सिबाग्‍याम सोना लला।”</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से येशूसे सुङ्बा ताम थेनीगदेसे ढन्‍जी।</verse>
				<verse number="9">जमाहेन्‍से थे म्रिङम्‍हेमेगदे धुर्साग्‍याम दोःसी निसी ह्राङसे म्राङ्बा जम्‍मान ताम च्‍युक गिक चेलागदेदेन स्‍य्‍हान्‍दो जम्‍मान म्‍हिगदेदा पाङ्जी।</verse>
				<verse number="10">थे म्रिङम्‍हेमेगदे चा मरियम मग्‍दलिनी, याकूबला आमा मरियमदेन योअन्‍ना मुबा। ओच्‍छे थेनीगदेदेन छ्‌याम स्‍य्‍हान्‍दो म्रिङम्‍हेमेगदेएनोन मुबा। थेनीगदेसेन मुल चेलागदेदा ह्राङसे म्राङ्बा जम्‍मान ताम पाङ्मुबा।</verse>
				<verse number="11">तर चेलागदेसे “एनीगदेसे तिग आतोःबा ताम लबा?” भिसी पत्‍याब आतनी।</verse>
				<verse number="12">तर पत्रुस चा डोङ रेःसी धुर्सापट्टि यार्बान निजी। थेरी धोसी धुर्साला म्रापग्‍याम योइ तसी च्‍यामा येशूदा बेरब लबा क्‍वान जे म्राङ्जी। चुह्रङ् तबा म्राङ्सी थे उदेक म्‍हन्‍बान दिमपट्टि निजी।</verse>
				<verse number="13">थेनोन धिनकुनु येशूला चेलागदे न्‍हङला चेला न्‍ही यरूशलेमग्‍याम ओस्‍पन कोस सोमसे गङसल थारेङला इम्‍माउस भिबा नाम्‍सारीक्‍यार निबान मुबा।</verse>
				<verse number="14">थेनीगदेसे यरूशलेमरी तबा तामला बारेरी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ताम लबान मुबा।</verse>
				<verse number="15">चुह्रङ् लसी ताम लसी भ्रबान लबा धुइरी येशूएनोन थेनीगदेदेन छ्‌यामनोन फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="16">तसैनोन थेनीगदेसे येशूदा ङोआसेनी। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा ङोसेना आलनी।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे तिग ताम लसी भ्रबा?” भिसी ङ्‌योइमा, थेनीगदेला ली धोपधोप लसी थेन तजी।</verse>
				<verse number="18">थे न्‍ही न्‍हङला क्‍लेओपास भिबासे येशूदा “यरूशलेमरी कोर्सी खबा म्‍हि तसीनोन थेरी तिनी न्‍हङगर तिग तबा मुला थे ताम था आयाङ्बा चा ह्राङ जे चीम” भिसी पाङ्‌मा,</verse>
				<verse number="19">येशूसेएनोन थेनीगदेदा “तिग ताम?” भिसी ङ्‌योइजी। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे “नासरतला येशूला बारेरी तबा ताम ह्राङदा था आरे? थे म्‍हि अगमवक्ता हिन्‍ना। थेसे लबा गेदेन लोप्‍बा ताम परमेश्‍वरदेन म्‍हिला ओन्‍छाङरी शक्तिशाली मुबा।</verse>
				<verse number="20">तर थेदा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिदेन यहूदी नेतागदेसे चुदा साइगो भिसी क्रुसरी टाँगब लपुङ्जी।</verse>
				<verse number="21">य्‍हाङ इस्राएलीगदेदा येशूसेन पापग्‍याम फेला भिसी ङन्‍से आश लमुबा। तर येशूदा साइबाएनोन तिनी सोमरे तजी।</verse>
				<verse number="22">चुदे जे आहिन, तिनी स्‍य्‍होरीन ङन्‍ना कोइ कोइ नाना आङागदे येशूदा थान्‍बा धुर्सारी निमा, थेनीगदेसे येशूला लास आस्‍याप्‍नी। थेरी थेनीगदेसे स्‍वर्गदूतगदेदा म्राङ्जी। थे स्‍वर्गदूतगदेसे “येशू सोसी जिन्‍बा मुला” भिसी थेनीगदेदा पाङ्बा ताम ङन्‍दाएनोन पाङ्सी उदेक तना लजी।</verse>
				<verse number="23"></verse>
				<verse number="24">चु ताम थेःसी ङन्‍ना कोइ कोइ ह्रोगदे येशूदा थान्‍बा धुर्सारी च्‍याबारी निजी। थेनीगदेसेएनोन थे म्रिङम्‍हेमेगदेसे पाङ्बा ह्रङ्नोन स्‍याप्‍जी, तर येशूदा भिसम आम्राङ्नीम।”</verse>
				<verse number="25">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ताम आघोबा म्‍हि, अगमवक्तागदेसे पाङ्बा ताम विश्‍वास लबारी एनीगदेदा खाह्रङ्बा गाह्रो तबा?</verse>
				<verse number="26">तिग थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट ह्राङला शक्तिदेन य्‍हालरी फेप्‍खबा भन्‍दा ङाच्‍छा चु दुख नातोःबा आरेबा?”</verse>
				<verse number="27">ओच्‍छे येशूसे ह्राङला बारेरी मोशाहेन्‍से जम्‍मान अगमवक्तागदेसे परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा ताम थेनीगदेदा घोना लजी।</verse>
				<verse number="28">थेनीगदे इम्‍माउस नाम्‍साला ङामरी धोखमाहेन्‍से येशू अझ थेग्‍याम क्‍यारनोन फेप्‍बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="29">तर थे चेला न्‍हीसे येशूदा “म्‍हुन तबारी छ्‌याइजी, थेतबासेलमा तिनी ह्राङ ङन्‍देन छ्‌यामनोन धन्‍छ्‌यागो” भिसी भिमाहेन्‍से येशू थेनीगदेदेन छ्‌याम धन्‍छ्‌याबाला लागिरी दिम न्‍हङरी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="30">येशू थेनीगदेदेन छ्‌याम सोल छ्‌योइबारी धन्‍छ्‌याजी। जमाहेन्‍से येशूसे गेङ छ्‌यारी थोसी धन्‍यवाद पिन्‍सी गेङ क्‍युइसी थेनीगदेदा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="31">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा ङोसेजी। तर थेनोन धुइरी थेनीगदेसे येशूदा थेरी आम्राङ्‌नी।</verse>
				<verse number="32">ओच्‍छे थेनीगदेसे “येशू य्‍हाङदेन छ्‌याम ग्‍यामरी ताम लबान परमेश्‍वरला बचन घोना लबा धुइरी य्‍हाङला सेम गाते ताङ्‍बा मुबा” भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ताम लजी।</verse>
				<verse number="33">जमाहेन्‍से तुरुन्‍तन थेनीगदे यरूशलेमपट्टि निजी। थेरी धोमा थेनीगदेसे च्‍युक गिक चेलागदेदेन छ्‌याम पोप तसी चिबा म्‍हिगदेसे,</verse>
				<verse number="34">“प्रभु सिबाग्‍याम सोबादेन सिमोन मुबा ग्‍लारी फेप्‍बा ताम चा पक्‍कान हिन्‍ना चीम” भिसी ताम लसी चिबा स्‍याप्‍जी।</verse>
				<verse number="35">जमाहेन्‍से थेन्‍नीसेएनोन ग्‍यामरी तबा तामदेन प्रभुसे गेङ क्‍युइबा धुइरी थेन्‍नीसे प्रभुदा ङोसेजी भिबा ताम थेरी मुबागदेदा पाङ्जी।</verse>
				<verse number="36">थेनीगदेसे चु ताम लबान लबा धुइरी येशू थेनीगदेला ङाच्‍छा राप्‍जी, ओच्‍छे “एनीगदेदा शान्‍ति तगै” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="37">तर येशूदा म्राङ्सी, “चु म्‍हङ कि तिग” भिसी थेनीगदे लोङ्सी आत्‍यब तजी।</verse>
				<verse number="38">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदे तिग्‍दा सेमरी शङ्का लसी लोङ्‌बा?</verse>
				<verse number="39">एनीगदेसे ङाला यादेन काङरी थुर्सी च्‍यागो, ङानोन हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम म्‍हङला स्‍यादेन नख्रु आत, तर ङाला मी मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="40">चुह्रङ् सुङ्माहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा ह्राङला छ्‍यादेन स्‍य्‍हाप उन्‍जी।</verse>
				<verse number="41">जमाहेन्‍से थेनीगदे ताङ्सी उदेक तसी अझ येशूला ताम विश्‍वास आलनी। जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेदेन छ्‌याम तिगै चबा स्‍हे मुला?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="42">थेनीगदेसे दुम्‍बु गिक तार्ङाला स्‍या येशूदा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="43">थे तार्ङाला स्‍या तासी येशूसे थेनीगदेलान ङाच्‍छापट्टि छ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="44">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “ङाला बारेरी परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी, अगमवक्तागदेसे भ्रिबा किताबगदेदेन व्‍हाइला किताबरी भ्रिबा जम्‍मान ताम पूरा तबा मुला। चु ताम एनीगदेदेन छ्‌याम मुबा धुइरीन ङाइ एनीगदेदा पाङ्बा मुबा” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="45">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा परमेश्‍वरला बचन घोखम्‍बा ज्ञान पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="46">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टसे दुख नातोःला ओच्‍छे सोमरेमाकुनु थे सिबाग्‍याम सोला,</verse>
				<verse number="47">थेला मिनरी ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःजी भिसम पापला दोष मेटब तला। चु ताम यरूशलेमहेन्‍से जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदेदा थेःना लतोःला भिसी परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="48">तिग्‍दा भिसम चु जम्‍मान ताम म्राङ्बा एनीगदेन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="49">च्‍यागो, ङाला आबासे पिन्‍ना भिसी कबुल लबा शक्ति ङाइ एनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइखला। थेतबासेलमा तोरग्‍याम शक्ति आयाङ्‌तेधोना एनीगदे चु शहररीन चिउ।”</verse>
				<verse number="50">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा बेथानियाधोना भोर्जी, ओच्‍छे ह्राङला या थीसी थेनीगदेदा मोलम पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="51">चुह्रङ् लसी मोलम पिन्‍माहेन्‍से येशूदा थेनीगदेग्‍याम फेसी स्‍वर्गरी भोर्जी।</verse>
				<verse number="52">येशूदा फ्‍या लमाहेन्‍से थेनीगदे ताङ्सी यरूशलेमरी दोःसी निजी।</verse>
				<verse number="53">ओच्‍छे थेनीगदेसे परमेश्‍वरला जयजयकार लबान सदन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी चिजी।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="43">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">जम्‍बुलिङ स्‍होबा भन्‍दा ङाच्‍छान बचन भिबा मुबा, थे बचन परमेश्‍वरदेन छ्‌याम मुबा, ओच्‍छे बचननोन परमेश्‍वर मुबा।</verse>
				<verse number="2">जम्‍बुलिङ स्‍होबा भन्‍दा ङाच्‍छाहेन्‍सेन थे परमेश्‍वरदेन छ्‌याम मुबा।</verse>
				<verse number="3">परमेश्‍वरसे जम्‍मान स्‍हे थेनोन बचनग्‍याम स्‍होजी। परमेश्‍वरसे स्‍होबा स्‍हेगदे न्‍हङ‍री बचनग्‍याम आस्‍होबा स्‍हे तिगैनोन आरे।</verse>
				<verse number="4">बचनसे स्‍होबा जम्‍मान स्‍हेगदेसे थेनोन बचनग्‍याम जुनी याङ्जी। थेनोन जुनी जम्‍मान म्‍हिगदेला य्‍हाल हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">थे य्‍हाल धोपधोपरी य्‍हाल य्‍हाल तला, ओच्‍छे धोपसे थे य्‍हालदा खाइमै साइबारी आखम।</verse>
				<verse number="6">परमेश्‍वरसे म्‍हि गिक पुइखबा मुबा, थेला मिन यूहन्‍ना मुबा।</verse>
				<verse number="7">थेग्‍यामसेन जम्‍मान म्‍हिगदेसे थे य्‍हालदा विश्‍वास लगै भिसी परमेश्‍वरसे थेदा थे य्‍हालला बारेरी पाङ्‌बाला लागिरी पुइखबा मुबा।</verse>
				<verse number="8">थे चा थे य्‍हाल आहिन्‍बा मुबा। तर थे य्‍हालला बारेरी म्‍हिगदेदा घोना लबारी थे खबा मुबा।</verse>
				<verse number="9">जम्‍मान म्‍हिगदेदा ज्ञान बुद्धि पिन्‍बा सत्‍य य्‍हाल चा जम्‍बुलिङरी फेप्‍खबान मुबा।</verse>
				<verse number="10">थे जम्‍बुलिङरी मुबा, जम्‍बुलिङ थेग्‍यामसेन स्‍होबा हिन्‍ना। तसैनोन जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे थेदा ङोआसेनी।</verse>
				<verse number="11">थे ह्राङलान म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी फेप्‍खजी। तर थेदा ह्राङलान म्‍हिगदेसे मान आलनी।</verse>
				<verse number="12">तर जुन म्‍हिसे थेदा मान लसी थेथोरी विश्‍वास लजी, थेनीगदेदा थेसे परमेश्‍वरला सन्‍तान दोबा हक पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="13">थेनीगदे म्‍हिला सेमसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार खजिबै म्‍हिला ल्‍हुइग्‍याम न्‍हबा आहिन। थेनीगदे परमेश्‍वरसे स्‍होबा परमेश्‍वरलान कोलागदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">चुनोन बचन म्‍हि दोसी न्‍हजी, ओच्‍छे दयामायादेन सत्‍यसे प्‍लिङ्‌सी थे य्‍हाङला गुङरी धन्‍छ्‌याजी। ङन्‍से थेला घ्रेन य्‍हालदेन शक्ति म्राङ्जी, थे य्‍हालदेन शक्ति परमेश्‍वरला गिकजेन झाला मुबा।</verse>
				<verse number="15">यूहन्‍नासे थेला बारेरी चुह्रङ् भिसी क्रिङ्बान पाङ्जी, “ङा भन्‍दा लिच्‍छा फेप्‍खबा चा ङा भन्‍दा घ्रेन म्‍हि हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम थे ङा भन्‍दा ङाच्‍छाहेन्‍सेन मुबा। थे म्‍हिला बारेरी ङाइ ङाच्‍छान पाङ्बा मुबा।”</verse>
				<verse number="16">थे दयामायासे प्‍लिङ्बा मुला। थेतबासेलमा थेग्‍यामसेन य्‍हाङसे दयामायाथोरी दयामाया याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="17">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा मोशाग्‍याम ठिम पिन्‍मुबा। तर येशू ख्रीष्‍टग्‍याम चा दयामायादेन सत्‍य ताम पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="18">परमेश्‍वरदा खालैसेन खाइमै म्राङ्बा आरे। तर परमेश्‍वर आबादेन छ्‌याम मुबा थेला गिकजेन झा परमेश्‍वरसेन य्‍हाङदा परमेश्‍वर आबा खाह्रङ्बा मुला भिसी उन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="19">यरूशलेम शहरग्‍याम यहूदीगदेसे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबागदेदेन लेवीगदेदा यूहन्‍ना मुबा ग्‍लारी थे खाल चीम? भिसी ङ्‌योइबारी पुइमा यूहन्‍नासे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी पाङ्मुबा।</verse>
				<verse number="20">थेसे थेनीगदेदा “ङा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍नोन आहिन” भिसी सत्‍य ताम पाङ्जी।</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे यूहन्‍नादा “थेह्रङ् भिसम ए खाल हिन्‍ना? तिग ए एलिया हिन्‍ना” भिसी ङ्‌योइजी। तर यूहन्‍नासे “ङा आहिन” भिसी जोहाब पिन्‍जी। दोःसी थेनीगदेसे “तिग ए थेनोन अगमवक्ता हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइमा, यूहन्‍नासे “ङा थे अगमवक्ताएनोन आहिन” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से दोःसीनोन थेनीगदेसे यूहन्‍नादा “ए खाल हिन्‍ना? ङन्‍दा पाङ्‍गो। ङन्‍दा चुरी पुइखबा म्‍हिगदेदा एला बारेरी पाङ्तोःबा मुला। थेतबासेलमा ए खाल हिन्‍ना? ङन्‍दा पाङ्‍गो” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="23">यूहन्‍नासे थेनीगदेदा “यशैया अगमवक्तासे पाङ्बा ह्रङ्नोन ‘परमप्रभु भ्रबाला लागिरी थेला ग्‍याम सोजो स्‍होउ’ भिसी तोङतोङबा ग्‍लारी क्रिङ्बा म्‍हि गिकला काइ ङानोन हिन्‍ना” भिसी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="24">थेनीगदे न्‍हङला कोइ कोइ फरिसीगदेसे</verse>
				<verse number="25">यूहन्‍नादा “ए थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टएनोन आहिन, एलियाएनोन आहिन, ओच्‍छे थे अगमवक्ताएनोन आहिन भिसम तिग्‍दा बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से यूहन्‍नासे थेनीगदेदा “ङाइ क्‍युइसे बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा मुला, तर एनीगदेला गुङरी खालै गिक मुला थेदा एनीगदेसे ङोसेबा आरे।</verse>
				<verse number="27">ङा भन्‍दा लिच्‍छा फेप्‍खबा चा थेनोन हिन्‍ना। ङा थेला लखमला तुना ब्‍लबाधोनाला आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="28">चु ताम यर्दन स्‍योङला क्‍याम्‍सङपट्टि बेथानिया भिबा नाम्‍सारी तबा मुबा, थेरीन यूहन्‍नासे म्‍हिगदेदा बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बान मुबा।</verse>
				<verse number="29">न्‍हङगरदङ येशू ह्राङ मुबा ग्‍लारी फेप्‍खबान लबा म्राङ्सी यूहन्‍नासे चुह्रङ् भिजी, “च्‍यागो, जम्‍बुलिङरी मुबा जम्‍मान म्‍हिदा पापग्‍याम फेबा परमेश्‍वरसे पुइखबा ग्‍ले!</verse>
				<verse number="30">थेला बारेरी ङाइ ङाच्‍छान पाङ्बा मुबा, ‘ङा भन्‍दा लिच्‍छा म्‍हि गिक फेप्‍खबान मुला, थे ङा भन्‍दा शक्तिशाली मुला। तिग्‍दा भिसम थे ङा न्‍हबा भन्‍दा ङाच्‍छाहेन्‍सेन मुबा।’</verse>
				<verse number="31">थे खाल हिन्‍ना भिबा ताम ङादा था आरेबा, तर इस्राएलीगदेसे थेदा ङोसेगै भिसीन ङाइ क्‍युइग्‍याम बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बान खबा हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="32">यूहन्‍नासे अझ ह्राङसे म्राङ्बा ताम चुह्रङ् भिसी पाङ्जी, “ङाइ परमेश्‍वरला आत्‍मा ढुकुर ह्रङ् लसी स्‍वर्गग्‍याम फेप्‍खसी थेथोरी धन्‍छ्‌याबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="33">ङाइ अझ थेदा ङोसेबा आरेबा, तर क्‍युइग्‍याम बप्‍तिस्‍मा पिन्‍गो भिसी ङादा पुइखबासेन, ‘एसे जुन म्‍हिथोरी परमेश्‍वरला आत्‍मा फेप्‍खसी धन्‍छ्‌याबा म्राङ्ला, थेसेन परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम बप्‍तिस्‍मा पिन्‍ना’ भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="34">थेथोरी परमेश्‍वरला आत्‍मा फेप्‍खबा ङाइ म्राङ्बा मुला। थेतबासेलमा ङाइ पाङ्बा चु ताम सत्‍य हिन्‍ना, परमेश्‍वरला झा चा थेनोन हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="35">दोःसी न्‍हङगरदङ यूहन्‍ना ह्राङला चेलागदे न्‍हङला न्‍हीदेन छ्‌याम राप्‍सी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="36">येशू फेप्‍बान लबा म्राङ्सी यूहन्‍नासे, “च्‍यागो, परमेश्‍वरसे पुइखबा ग्‍ले!” भिसी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="37">चु ताम थेःसी यूहन्‍नाला चेला न्‍ही येशूला लिच्‍छा लिच्‍छा निजी।</verse>
				<verse number="38">येशूसे फ्‍लिक दोःसी स्‍हीमा, थेनीगदे लिच्‍छा लिच्‍छा खबान लबा म्राङ्सी येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे तिग म्‍हाइबा?” भिसी ङ्‌योइजी। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा “गुरु ह्राङ खानङ धन्‍छ्‌यामुला?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="39">येशूसे थेनीगदेदा “ङादेन छ्‌याम खउ, एनीगदेसे म्राङ्ला” भिसी सुङ्जी। जमाहेन्‍से थेनीगदे येशूदेन छ्‌याम निजी, ओच्‍छे येशू धन्‍छ्‌याबा ग्‍ला म्राङ्जी। जमाकुनु ओस्‍पन ङ्‍यसेला चार बजब तसी जिन्‍बासे लमा थेनीगदे येशूदेन छ्‌याम चिजी।</verse>
				<verse number="40">यूहन्‍नासे पाङ्बा ताम थेःसी येशूदेन छ्‌याम निबा थे चेला न्‍ही न्‍हङला गिक चा सिमोन पत्रुसला आले अन्‍द्रियास मुबा।</verse>
				<verse number="41">थेसे ङाच्‍छा ह्राङला ज्‍योज्‍यो सिमोनदा स्‍याप्‍सी, “ङन्‍से मसीहदा स्‍याप्‍जी,” भिसी पाङ्जी। हिब्रू ग्‍योइरी “मसीह” भिबा चा “थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट” भिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="42">थेसे सिमोनदा येशू मुबा ग्‍लारी भजी। येशूसे सिमोनदा स्‍हीसी, “ए योनाला झा सिमोन हिन्‍ना, एला मिन केफास हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी। केफास भिबा चा ग्रीक ग्‍योइरी पत्रुस भिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="43">न्‍हङगरदङ येशू गालील अञ्‍चलरी नितोःजी भिसी फेप्‍मा फिलिपदा स्‍याप्‍जी। ओच्‍छे येशूसे थेदा “ङादेन छ्‌याम भ्रउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="44">फिलिपएनोन पत्रुसदेन अन्‍द्रियासलान शहर बेथसेदाला मुबा।</verse>
				<verse number="45">जमाहेन्‍से फिलिप नथानेलदा ह्रुप तबारी निजी। ओच्‍छे नथानेलदा चुह्रङ् भिसी पाङ्जी, “मोशासे भ्रिबा ठिमदेन अगमवक्तागदेसे जुन म्‍हिला बारेरी पाङ्बा मुबा, ङन्‍से थे म्‍हिदा स्‍याप्‍बा मुला। थे योसेफला झा नासरतला येशू हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="46">नथानेलसे थेदा “तिग नासरतग्‍यामसेनोन तिगै ज्‍यबा स्‍हे खला?” भिसी ङ्‌योइमा, फिलिपसे थेदा “खसी च्‍यागो” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="47">नथानेल ह्राङ मुबा ग्‍लारी खबान लबा म्राङ्सी येशूसे थेला बारेरी “तिगै लुसीला ताम आलबा पक्‍का इस्राएलीदा च्‍यागो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="48">नथानेलसे येशूदा “ह्राङसे ङाला बारेरी खाह्रङ् लसी था याङ्जी?” भिसी ङ्‌योइमा, येशूसे थेदा “फिलिपसे एदा ङ्‌योइबारी निबा भन्‍दा ङाच्‍छान ङाइ एदा अञ्‍जीरला दोङ टारी म्राङ्मुबा” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="49">जमाहेन्‍से नथानेलसे येशूदा “रब्‍बी, ह्राङनोन परमेश्‍वरला झा इस्राएलला ग्‍ले हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="50">येशूसे थेदा “ङाइ एदा अञ्‍जीरला दोङ टारी म्राङ्जी भिबासे लमा एसे विश्‍वास लबा आहिन? एसे अझ चु भन्‍दान घ्रेन घ्रेन तामगदे म्राङ्ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="51">दोःसी येशूसे थेनीगदेदा “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदेसे स्‍वर्ग ठोङ्बादेन परमेश्‍वरला दूतगदे परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिथोरी फाप्‍खबान लबा तोर निबान लबा म्राङ्ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">सोमरेमाकुनु गालील अञ्‍चलला काना भिबा नाम्‍सारी ब्‍याह गिक मुबा। थेरी येशूला आमाएनोन मुबा।</verse>
				<verse number="2">थे ब्‍याहरी येशूदेन येशूला चेलागदेदाएनोन निम्‍तो पिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="3">अङगुरला निङगु जिन्‍माहेन्‍से येशूला आमासे येशूदा “थेनीगदेदेन छ्‌याम अङगुरला निङगु आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="4">चु ताम थेःसी येशूसे “चु य्‍हाङला गे आहिन। ङाइ गे लबा धुइ अझ तबा आरे” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से येशूला आमासे नोकरगदेदा “येशूसे एनीगदेदा जे लउ भिसी कुल्‍ला, थेनोन लउ” भिसी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="6">ओच्‍छे थेरी युङबा ठ्वाइसी स्‍होबा ओस्‍पन बोगल ब्‍लिहेन्‍से ग्‍यार्जा गिक लिटर क्‍युइ वाङ्बा गोर ढु युङबाला फुम्‍बा मुबा। थे फुम्‍बारी चा यहूदीगदेला ठिम अन्‍छार चोख्‍याब लबाला लागिरी क्‍युइ थान्‍मुबा।</verse>
				<verse number="7">येशूसे थेरी मुबा नोकरगदेदा “चु जम्‍मान फुम्‍बारी क्‍युइ प्‍लिङ्‍ना लउ” भिसी कुल्‍जी। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे थे जम्‍मान फुम्‍बा नाङ नाङ क्‍युइ प्‍लिङ्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा “चु जजाकर भोर्सी भोजला मुल म्‍हिदा म्‍य्‍हाङ्पुङ्‍गो” भिसी कुल्‍जी। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे भोर्सी मुल म्‍हिदा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="9">मुल म्‍हिसे म्‍य्‍हाङ्बा धुइरी थे क्‍युइ अङगुरला निङगु दोसी जिन्‍बा मुबा। थेदा थे निङगु खानङग्‍याम भजी भिबा ताम था आरेबा, तर थे क्‍युइ युबा नोकरगदेदा चा था मुबा। जमाहेन्‍से थे मुल म्‍हिसे म्‍हाछारदा ङ्‌योइसी,</verse>
				<verse number="10">“जम्‍मान म्‍हिसे ङाच्‍छा अङगुरला ज्‍यबा निङगु पिन्‍मुला। ओच्‍छे डोन्‍बोगदे ङ्‍योइमाहेन्‍से लिच्‍छा अङगुरला आज्‍यबा निङगु पिन्‍मुला। तर एसे मी दान्‍दे धोनान ज्‍यबा निङगु पिन्‍बान मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="11">येशूसे लबा उदेकला गेगदे न्‍हङ‍री गालील अञ्‍चलला काना भिबा नाम्‍सारी लबा उदेकला गे चा जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा लबा हिन्‍ना। चु उदेकला चिनुग्‍याम येशूसे ह्राङला शक्ति उन्‍जी। चु म्राङ्सी थेला चेलागदेसे थेदा विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="12">जमाहेन्‍से येशू ह्राङला आमा, आले, चेलागदेदेन छ्‌याम कफर्नहुम भिबा शहररी फेप्‍जी। ओच्‍छे तिगै धिनधोना थेनीगदे थेरीन धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="13">यहूदीगदेसे मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाड खबारी छ्‌याइबा मुबा। थे धुइरी येशू यरूशलेमरी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="14">येशूसे म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी ग्‍यु, बहर, ढुकुर चूङ्बा किन्‍बा लबादेन टेबुलरी टाङगा थान्‍सी टाङगा देप्‍सी चिबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="15">जमाहेन्‍से येशूसे छोला कोर्रा स्‍होसी मन्‍दिररी मुबा ग्‍युगदेदेन बहरगदे जम्‍मादान ताप्‍जी, ओच्‍छे टाङगा देप्‍सी चिबागदेला टाङगागदे भ्‍याङ्‍सी टेबुल प्‍लाङ प्‍लिङ लसी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="16">ढुकुर चूङ्बागदेदा येशूसे “चु जम्‍मान स्‍हे चुग्‍याम भोर्गो। ङाला आबाला दिमदा व्‍यापार लबा दिम थास्‍होउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="17">थे धुइरी येशूला चेलागदेसे परमेश्‍वरला बचनरी, “परमेश्‍वर! ह्राङला दिमला लागिरी ङाइ लबा मायासे लमा ङा सिबा तेबान तबा मुला” भिसी भ्रिबा ताम ढन्‍जी।</verse>
				<verse number="18">यहूदी नेतागदेसे येशूदा “ह्राङदा चु गे लबाला लागिरी अधिकार मुबा हिन्‍सम ङन्‍दा ह्राङसे तिग चिनु उन्‍बारी खम्‍ला?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="19">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे चु मन्‍दिर फुप्‍गो, ङाइ चु सोमरेरी स्‍होला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="20">जमाहेन्‍से यहूदी नेतागदेसे येशूदा “परमेश्‍वरला चु मन्‍दिर स्‍होबारी ङन्‍दा बोगल न्‍हीसे ढु दिङ लगब तजी भिसम ह्राङसे चा खाह्रङ् लसी सोमरेरी स्‍होखम्‍ला?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="21">तर येशूसे जुन मन्‍दिरला बारेरी सुङ्बा मुबा, थे मन्‍दिर चा ह्राङलान ल्‍हुइ मुबा।</verse>
				<verse number="22">येशू सिबाग्‍याम सोमाहेन्‍से येशूसे सुङ्बा चु ताम चेलागदेसे ढन्‍जी। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा तामदेन येशूसे सुङ्बा तामरी विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="23">मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडला धुइरी येशू यरूशलेमरी मुबा। थेरी येशूसे लबा उदेकला गे म्राङ्सी ल्‍हानान म्‍हिगदेसे येशूदा विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="24">तर थेनीगदेसे लबा विश्‍वासदा येशूसे पत्‍याब आतनी। तिग्‍दा भिसम जम्‍मान म्‍हिगदेला सेमला ताम येशूदा था मुबा।</verse>
				<verse number="25">जम्‍मान म्‍हिला सेमला ताम था मुबासे लमा खालै म्‍हिला बारेरी येशूदा खालैसेन पाङ्तोःबा आरेबा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">फरिसीगदे न्‍हङला निकोदेमस भिबा म्‍हि गिक मुबा। थे यहूदी नेतागदे न्‍हङला गिक मुबा।</verse>
				<verse number="2">थे तिरेकुनु म्‍हुनङ येशू मुबा ग्‍लारी निसी येशूदा “गुरु, ह्राङ ङन्‍दा लोप्‍बारी परमेश्‍वरग्‍याम फेप्‍खबा हिन्‍ना भिबा ङन्‍दा था मुला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे ह्रो आलनी भिसम ह्राङसे लबा ह्रङ्‌बा शक्तिशाली गेगदे खालैसेन लबारी आखम” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="3">येशूसे थेदा “च्‍यागो, एसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, खालै म्‍हि तोरग्‍याम आन्‍हतेधोना परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सादा म्राङ्बारी आखम” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="4">चु ताम थेःसी निकोदेमससे येशूदा “खेप्‍बा दोसीनोन म्‍हि खाह्रङ् लसी दोःसी न्‍हबारी खम्‍ला? तिग थे दोःसी आमाला फो न्‍हङ‍री वाङ्सी न्‍हबारी खम्‍ला?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, एसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, खालै म्‍हि क्‍युइदेन आत्‍माग्‍याम आन्‍हतेधोना परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी वाङ्‌आम्‍याङ्।</verse>
				<verse number="6">ल्‍हुइग्‍याम न्‍हबा ल्‍हुइ हिन्‍ना, तर परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम न्‍हबा आत्‍मा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">ङाइ एदा तोरग्‍याम न्‍हतोःला भिसी पाङ्‌मा ए उदेक थातउ।</verse>
				<verse number="8">लाबा खानङपट्टि निम्‍हन्‍जी थेनोनपट्टि निमुला। लाबा खबा एसे था याङ्मुला, तर थे खानङग्‍याम खजी खानङपट्टि निजी भिबा एदा था आरे। परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम न्‍हबा म्‍हिगदेएनोन थेह्रङ्बान तमुला।”</verse>
				<verse number="9">निकोदेमससे येशूदा “चु खाह्रङ् लसी तखम्‍ला?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ए इस्राएलीगदेला गुरु तसीनोन चु ताम आघोनी?</verse>
				<verse number="11">च्‍यागो, एसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, ङन्‍से मी ह्राङसे म्राङ्बा तामदेन था याङ्बा ताम जे पाङ्‌मुला। तर ङन्‍से पाङ्बा ताम एनीगदेसे विश्‍वास आलमुला।</verse>
				<verse number="12">ङाइ जम्‍बुलिङरी मुबा स्‍हेला बारेरी पाङ्‌मा मी एनीगदेसे विश्‍वास आलमुला भिसम स्‍वर्गला बारेरी पाङ्‌मा एनीगदेसे खाह्रङ् लसी विश्‍वास लबारी खम्‍ला?</verse>
				<verse number="13">“स्‍वर्गग्‍याम खबा परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालैनोन स्‍वर्गरी निबा आरे।</verse>
				<verse number="14">यहूदीगदे तोङतोङबा ग्‍लारी मुबा धुइरी मोशासे पित्तलला पुख्री स्‍होसी सिङरी ठोक्‍सी च्‍योबा ह्रङ् परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदाएनोन च्‍योला।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे जुन जुन म्‍हिसे थेदा विश्‍वास लला, थेनीगदेसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला।</verse>
				<verse number="16">“तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे जम्‍बुलिङदा ल्‍हानान माया लसी ह्राङला गिक जेन झा पुइखजी। थेदा विश्‍वास लबागदे खालै नाश थातगै, तर जुकजुकधोनाला जुनी याङ्‌गै भिसीन चुह्रङ् लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे ह्राङला झादा जम्‍बुलिङदा सजाय पिन्‍बारी पुइखबा आहिन। तर थेग्‍याम जम्‍बुलिङसे थार्बा याङ्‌गै भिसी पुइखबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरला झाथोरी विश्‍वास लला, थेला दोष आउन। तर विश्‍वास आलबा म्‍हिला चा ङाच्‍छान दोष उन्‍सी जिन्‍बा तला। तिग्‍दा भिसम थेसे परमेश्‍वरला झादा विश्‍वास आलनी।</verse>
				<verse number="19">दोषी खाह्रङ् लसी तला भिसम य्‍हाल जम्‍बुलिङरी खसी जिन्‍सैनोन म्‍हिगदेदा य्‍हाल भन्‍दा धोपधोपनोन सेम निजी। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे लबा गेनोन आज्‍यबा मुबा।</verse>
				<verse number="20">आज्‍यबा गे लबागदेसे य्‍हालदा हेला लमुला। तिग्‍दा भिसम य्‍हालरी खमाहेन्‍से थेनीगदेसे लबा आज्‍यबा गे जम्‍मासेन म्राङ्ला भिसी थेनीगदे य्‍हालरी आखबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="21">तर थेसे लबा जम्‍मान गे परमेश्‍वरदेन छ्‌याम गिक तसी लबा हिन्‍ना भिसी जम्‍मासेन म्राङ्‍गै भिसी सत्‍य तामदा तेन्‍बा म्‍हि य्‍हालरी खबा हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम यहूदिया अञ्‍चलरी फेप्‍सी तिगै धिनना लागिरी थेनीगदेदेन छ्‌याम थेरी धन्‍छ्‍याबा धुइरी म्‍हिगदेदा बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बान मुबा।</verse>
				<verse number="23">यूहन्‍नासेनोन सालीम भिबा ग्‍लाला ङामरी मुबा एनोन भिबा ग्‍लारी बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बान मुबा। तिग्‍दा भिसम थेरी ल्‍हानान क्‍युइ मुबा, ओच्‍छे म्‍हिगदे थेरी खसी बप्‍तिस्‍मा किन्‍बान मुबा।</verse>
				<verse number="24">थे धुइधोना यूहन्‍ना झ्‍याल्‍खानरी परब तबा आरेमुबा।</verse>
				<verse number="25">थेनोन धुइरी यूहन्‍नाला चेलागदे यहूदी गिकदेन छ्‌याम चोखो तबाला बारेरी ताम लबान मुबा।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से थेनीगदे यूहन्‍ना मुबा ग्‍लारी खसी, “गुरु, यर्दन क्‍याम्‍सङ मुबा धुइरी ह्राङसे ङन्‍दा म्‍हि गिकला बारेरी सुङ्मुबा, थे म्‍हि ह्राङदेन छ्‌यामनोन मुबा। दान्‍दे थेसेनोन बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बान मुला, ओच्‍छे जम्‍मान म्‍हिगदे थे मुबा ग्‍लारी निबान मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="27">यूहन्‍नासे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी जोहाब पिन्‍जी, “परमेश्‍वरसे आपिन्‍तेधोना म्‍हिसे तिगै स्‍हे आयाङ्।</verse>
				<verse number="28">‘ङा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट आहिन, तर थे भन्‍दा ङाच्‍छा पुइखबा म्‍हि जे हिन्‍ना’ भिसी ङाला बारेरी पाङ्बा ताम एनीगदेदान था मुला।</verse>
				<verse number="29">जुन म्‍हिदेन छ्‌याम चाङछार चिला थेनोन म्‍हाछार हिन्‍ना। म्‍हाछारदेन छ्‌याम राप्‍बा म्‍हि म्‍हाछारला काइ थेःसी ल्‍हानान ताङ्मुला। थेह्रङ् लसीन ङाएनोन ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="30">दाहेन्‍से ख्रीष्‍ट चा बढब तबान नितोःला, तर ङा चा घटब तबान नितोःला।</verse>
				<verse number="31">“तोरग्‍याम फेप्‍खबा चा जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन मुला। जम्‍बुलिङरी न्‍हबा म्‍हिगदे चा जम्‍बुलिङलान हिन्‍ना, ओच्‍छे जम्‍बुलिङलान ताम लमुला। तर स्‍वर्गग्‍याम फेप्‍खबा चा जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन मुला।</verse>
				<verse number="32">थेसे ह्राङसे म्राङ्बादेन थेःबा तामनोन सुङ्मुला, तर थेला ताम खालैसेन विश्‍वास आलमुला।</verse>
				<verse number="33">जुन म्‍हिसे थेला तामदा विश्‍वास लला, थेसे चा परमेश्‍वर सत्‍य हिन्‍ना भिबा तामला प्रमाण उन्‍ना।</verse>
				<verse number="34">परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिसे परमेश्‍वरलान ताम पाङ्ला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे थेदा ह्राङला पूरान आत्‍मा पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="35">परमेश्‍वरसे ह्राङला झादा माया लबा मुला, ओच्‍छे थेदा जम्‍मानथोरी शासन लबा अधिकार पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="36">थेतबासेलमा जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरला झादा विश्‍वास लला थेसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला। तर जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरला झासे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान थेसे जुकजुकधोनाला जुनी आयाङ्। बरु थेसे परमेश्‍वरग्‍याम खबा सजाय नातोःला।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">यूहन्‍नासे भन्‍दा येशूसे ल्‍हानान चेलागदे स्‍होबा मुला, ओच्‍छे बप्‍तिस्‍माएनोन पिन्‍बान मुला भिसी फरिसीगदेसे थेःजी भिबा ताम येशूदा था मुबा।</verse>
				<verse number="2">बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा चा चेलागदेसे पिन्‍मुबा तर येशू ह्राङसेन चा आहिन मुबा।</verse>
				<verse number="3">फरिसीगदेसे थेःबा ताम था याङ्माहेन्‍से येशू यहूदिया अञ्‍चल ख्‍लासी गालील अञ्‍चलरी दोःसी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="4">येशू गालील अञ्‍चलरी फेप्‍मा सामरिया अञ्‍चलग्‍याम फेप्‍तोःमुबा।</verse>
				<verse number="5">थेतबासेलमा येशू सामरिया अञ्‍चलला सुखार भिबा शहररी धोखजी। चु शहर चा याकूबसे ह्राङला झा योसेफदा पिन्‍बा बुला ङामरी मुबा।</verse>
				<verse number="6">थेरी याकूबला इनार मुबा। भ्रना भ्रना ब्‍लप्‍बासे लमा येशू थे इनारला कुनीरी धन्‍छ्‌याबा मुबा। थे धुइरी ओस्‍पन धिनी गङसल तबा मुबा।</verse>
				<verse number="7">थेनोन धुइरी सामरी य्‍हुलला म्रिङम्‍हेमे गिक थे इनाररी क्‍युइ किन्‍बारी खजी। येशूसे थेदा “ङादा क्‍युइ थुङ्बारी भउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="8">येशूला चेलागदे चा चबा स्‍हे ग्‍लुबारी शहररी निबा मुबा।</verse>
				<verse number="9">सामरी य्‍हुलला म्रिङम्‍हेमेसे येशूदा “ह्राङ यहूदी य्‍हुलला म्‍हि तसीनोन ङा ह्रङ्‌बा सामरी य्‍हुलला म्रिङम्‍हेमेदेन छ्‌याम तिग्‍दा क्‍युइ ह्रीबा?” भिसी भिजी। तिग्‍दा भिसम यहूदीगदेसे सामरीगदेदेन छ्‌याम संगतनोन आलमुबा।</verse>
				<verse number="10">येशूसे थेदा “एसे परमेश्‍वरसे पिन्‍बा मोलमदेन दान्‍दे एदेन छ्‌याम क्‍युइ ह्रीबा म्‍हिदा ङोसेबा हिन्‍सम एसे थे म्‍हिदेन छ्‌याम क्‍युइ ह्रीसेला मुबा। जमाहेन्‍से थे म्‍हिसे एदा जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बा क्‍युइ पिन्‍सेला मुबा” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="11">थे म्रिङम्‍हेमेसे येशूदा “लास्‍सो, ह्राङदेन छ्‌याम क्‍युइ तेःबारी ताङ आरे, ओच्‍छे इनारएनोन नुप्‍बा मुला। ह्राङसे खानङग्‍याम थे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बा क्‍युइ भला?</verse>
				<verse number="12">तिग ह्राङ ङन्‍ना म्‍हेमे याकूब भन्‍दा घ्रेन हिन्‍ना? थेसेन ङन्‍दा चु इनार स्‍होसी पिन्‍बा हिन्‍ना। थेदेन थेला सन्‍तानसे ओच्‍छे थेला म्‍हे मुइगदेसेनोन चुनोन इनारला क्‍युइ थुङ्मुबा” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “चु क्‍युइ थुङ्बा म्‍हिगदेदा दोःसी क्‍युइ फुइला।</verse>
				<verse number="14">तर जुन जुन म्‍हिसे ङाइ पिन्‍बा क्‍युइ थुङ्ला थे म्‍हिदा दोःसी क्‍युइ आफुइ। ङाइ थेदा जुन क्‍युइ पिन्‍ना, थे क्‍युइ चा थेला लागिरी जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बा क्‍युइला मुहान दोला!” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="15">थे म्रिङम्‍हेमेसे येशूदा “लास्‍सो, ङादाएनोन थे क्‍युइ भउ, थेह्रङ् भिसम ङादा दोःसी क्‍युइ आफुइ ओच्‍छे चुधोना क्‍युइ किन्‍बारीनोन खआतोः” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा “निउ, एला ह्रेम्‍बोदा ङ्‌योइसी भउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="17">थेसे “ङाला ह्रेम्‍बो आरे” भिसी भिजी। तर येशूसे थेदा “एसे ङाला ह्रेम्‍बो आरे भिसी भिबा ठीक हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">तिग्‍दा भिसम एला गोर ङा ह्रेम्‍बो तसी जिन्‍बा मुला। दान्‍दे ए जुन म्‍हिदेन छ्‌याम चिबा मुला, थे म्‍हि एला ह्रेम्‍बो आहिन। एसे पाङ्बा ताम सत्‍य हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="19">जमाहेन्‍से थे म्रिङम्‍हेमेसे, “लास्‍सो, ह्राङ अगमवक्ता हिन्‍बा चीम भिसी ङाइ था याङ्जी।</verse>
				<verse number="20">ङन्‍ना आखे म्‍हेमेगदेसे चु गङरी परमेश्‍वरदा तेन्‍जी, तर ह्राङनी यहूदीगदेसे चा परमेश्‍वरदा तेन्‍बा ग्‍ला यरूशलेम जे हिन्‍ना भिसी सुङ्मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="21">येशूसे थे म्रिङम्‍हेमेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एसे ङादा विश्‍वास लउ, दाहेन्‍से खालैनोन परमेश्‍वरदा तेन्‍बारी चु गङरीदेन यरूशलेमरी निआतोःबा धुइ खबान मुला।</verse>
				<verse number="22">एनी सामरीगदेसे आसेनान परमेश्‍वरदा तेन्‍जी, तर ङनी यहूदीगदेसे चा सेसी तेन्‍जी। तिग्‍दा भिसम थार्बा याङ्बा चा यहूदीगदे न्‍हङ‌ग्‍यामनोन तला।</verse>
				<verse number="23">तर चुह्रङ्बा धुइएनोन खबान मुला, थे धुइ चा चुनोन हिन्‍ना, सेसी सेमहेन्‍सेन परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हिगदेसे चा सत्‍यदेन आत्‍माग्‍याम परमेश्‍वर आबादा तेन्‍मुला। परमेश्‍वर आबासे चुह्रङ् लसी तेन्‍बा म्‍हिगदे म्‍हाइमुला।</verse>
				<verse number="24">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वर आत्‍मा हिन्‍ना। थेतबासेलमा थेदा तेन्‍बागदेसे सत्‍यदेन आत्‍माग्‍याम तेन्‍तोःला।”</verse>
				<verse number="25">जमाहेन्‍से थे म्रिङम्‍हेमेसे येशूदा “थार्बा पिन्‍बा ग्‍ले फेप्‍खला भिबा ताम ङादाएनोन था मुला, थेदा ‘थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट’ भिसी भिला। थे फेप्‍खमाहेन्‍से थेसेन ङन्‍दा जम्‍मान ताम घोना लला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="26">येशूसे थेदा “एदेन छ्‌याम ताम पाङ्बा म्‍हि, ङा थेनोन हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="27">थे धुइरी येशूला चेलागदेएनोन थेरी धोखजी। येशू म्रिङम्‍हेमे गिकदेन छ्‌याम ताम लसी चिबा म्राङ्सी थेनीगदे उदेक तजी। तर “ह्राङसे तिग म्‍हाइबा?” अथवा “ह्राङ थे म्रिङम्‍हेमेदेन छ्‌याम तिग्‍दा ताम लबा” भिसी खालैसेन आङ्‍योइनी।</verse>
				<verse number="28">जमाहेन्‍से थे म्रिङम्‍हेमे दर्बुङ थेरीन ख्‍लासी नाम्‍सापट्टि निसी म्‍हिगदेदा,</verse>
				<verse number="29">“म्‍हि गिकदा च्‍याबारी खउ, ङाइ लबा जम्‍मान गे थेसे ङादा पाङ्जी। थेनोन थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट मी आहिन?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="30">चु ताम थेःसी शहरला जम्‍मान म्‍हिगदे येशूदा च्‍याबारी थेरी खजी।</verse>
				<verse number="31">थेनोन धुइरी चेलागदेसे येशूदा “रब्‍बी, सोल छ्‍योइगो” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="32">तर येशूसे थेनीगदेदा “ङादेन छ्‌याम चबा स्‍हे मुला, थे ताम एनीगदेदा थानोन आरे” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="33">थेतबासेलमा चेलागदेसे “खालैसे येशूदा सोल भसी पिन्‍जी कि तिग?” भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री ताम लजी।</verse>
				<verse number="34">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङादा पुइखबासे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍सी थेला गे पूरा लबान ङाला चबा स्‍हे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="35">एनीगदेसे ‘बाली मिन्‍बारी अझ ला ब्‍लि बाँकी मुला भिसी भिमुला।’ तर एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, बु वारीरी च्‍यागो, बाली मिन्‍सी दुइबा धुइ तसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="36">जुन म्‍हिसे बाली दुइबान मुला, थेसे ज्‍यला याङ्बान मुला। ओच्‍छे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बा बाली ह्रुप लबान मुला। ओच्‍छे ब्‍लु ढ्‍वबादेन बाली दुइबा न्‍हीनोन ताङ्म्‍याङ्ला।</verse>
				<verse number="37">तिग्‍दा भिसम चु ताम सत्‍य हिन्‍ना। ‘गिकसे ब्‍लु ढ्वला, ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोसे बाली दुइला।’</verse>
				<verse number="38">ङाइ एनीगदेदा एनीगदेसे ब्‍लुनोन आढ्‍वबा ग्‍लारी बाली दुइबारी पुइजी। स्‍य्‍हान्‍दोसे दुख लसी ब्‍लु ढ्वबा ग्‍लारी एनीगदेसे बाली दुइम्‍याङ्बा मुला।”</verse>
				<verse number="39">“ङाइ लबा जम्‍मान गे थेसे ङादा सुङ्जी” भिसी थे सामरी म्रिङम्‍हेमेसे पाङ्बासे लमा थे नाम्‍साला ल्‍हानान सामरीगदेसे येशूदा विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="40">थेनीगदे येशू मुबा ग्‍लारी खसी येशूदा “ह्राङ ङन्‍देन छ्‌याम धन्‍छ्‌यागो” भिसी बिन्‍ती लजी। जमाहेन्‍से येशू थेनीगदेदेन छ्‌याम न्‍हीरेधोना धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="41">येशूला ताम थेःसी झन ल्‍हानान सामरीगदेसे येशूदा विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="42">थेनीगदेसे थे म्रिङम्‍हेमेदा “दान्‍दे एसे पाङ्बा ताम थेःसी जे ङन्‍से विश्‍वास लबा आहिन, तर ङन्‍सेन येशूला ताम थेःसी विश्‍वास लबा हिन्‍ना। ओच्‍छे पक्‍कान जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिदा थार्ना लबा थेनोन हिन्‍ना भिसी ङन्‍से था याङ्जी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="43">थे ग्‍लारी न्‍हीरेधोना धन्‍छ्‌यासी येशू गालील अञ्‍चलरी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="44">अगमवक्तादा ह्राङलान नाम्‍सारी मान आल भिसी येशूसेन सुङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="45">येशू गालील अञ्‍चलरी धोखमाहेन्‍से थे ग्‍लाला म्‍हिगदेसे येशूदा मान लजी। तिग्‍दा भिसम मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडला धुइरी येशूसे यरूशलेम शहररी लबा जम्‍मान उदेकला गेगदे थेनीगदेसे म्राङ्बा मुबा। थे धुइरी थेनीगदेएनोन यरूशलेम शहररी चाड धङ्‍बारी निबा मुबा।</verse>
				<verse number="46">दोःसी येशू गालील अञ्‍चलला काना भिबा शहररी फेप्‍जी। थेनोन शहररी येशूसे क्‍युइदा अङगुरला निङगु दोना लबा मुबा। कफर्नहुम शहररी चिबा हाकिम गिकला झा ल्‍हानान आखम्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="47">येशू यहूदिया अञ्‍चलग्‍याम गालील अञ्‍चलरी फेप्‍खजी भिबा ताम थेःसी थे हाकिम येशू मुबा ग्‍लारी खजी। ओच्‍छे थेसे ह्राङ फेप्‍खसी ङाला झादा खम्‍ना लसी पिन्‍गो भिसी बिन्‍ती लजी। तिग्‍दा भिसम थेला झा ल्‍हानान आखम्‍ना सिबारीन छ्‌याइबा मुबा।</verse>
				<verse number="48">थेतबासेलमा येशूसे थेदा “उदेकला गेदेन चिनु आम्राङ्तेधोना एनीगदेसे खाइमै विश्‍वास आल” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="49">थे हाकिमसे येशूदा “लास्‍सो, ङाला झा सिबा भन्‍दा ङाच्‍छान ह्राङ फेप्‍खउ” भिसी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="50">येशूसे थेदा “निउ, दाहेन्‍से एला झा सोला” भिसी सुङ्जी। जमाहेन्‍से येशूसे सुङ्बा तामरी विश्‍वास लसी थे दिमरी निजी।</verse>
				<verse number="51">ओच्‍छे थे ग्‍यामरी निबान लमा थेला नोकरगदे खसी, “ह्राङला झा खम्‍जी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="52">जमाहेन्‍से थेसे नोकरगदेदा “थे गाते धुइहेन्‍से खम्‍जी?” भिसी ङ्‌योइमा, थेनीगदेसे “तिल्‍मा धिनना एक बजेहेन्‍से थेला छवा म्‍हाजी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="53">चु ताम थेःमाहेन्‍से येशूसे थेदा “एला झा सोला” भिसी सुङ्बा धुइरीन खम्‍जी भिबा ताम थेसे था याङ्जी। थेतबासेलमा थेदेन थेला म्‍हेमेक्‍योङ्सेन येशूदा विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="54">चु गे चा यहूदिया अञ्‍चलग्‍याम गालील अञ्‍चलरी फेप्‍खसी येशूसे लबा अर्गु उदेकला गे हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से यहूदीगदेला चाडला धुइरी येशू यरूशलेमरी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="2">यरूशलेम शहर न्‍हङ‍री निबारी ग्‍यु भिबा म्राप मुबा। थे म्रापला ङामरी गोर ङा दलान मुबा घ्‍योइ गिक मुबा। थे घ्‍योइदा हिब्रू ग्‍योइरी बेथेसदा भिसी भिमुबा।</verse>
				<verse number="3">थे दलानरी आखम्‍बा ल्‍हानान म्‍हिगदे, मी आम्राङ्बा म्‍हि, कुज्‍या म्‍हिदेन काङ या चलब आतबा म्‍हि चिमुबा। थे घ्‍योइला क्‍युइ गाते धुइरी ल्‍हिङ्‍ला भिसी थेनीगदे जम्‍मासेन च्‍यासी चिमुबा।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम धुइ धुइरी परमप्रभुला दूत गिक मार खसी थे घ्‍योइला क्‍युइ ल्‍हिङ्सी पिन्‍मुबा। घ्‍योइरी क्‍युइ ल्‍हिङ्मैछ्‍याम जुन म्‍हि ङाच्‍छा घ्‍योइरी वाङ्‌जी थे म्‍हि जस्‍तोन आखम्‍बा मुसैनोन थे खम्‍मुबा।</verse>
				<verse number="5">थेरी बोगल गिकसे च्‍युक भ्रेः दिङधोना आखम्‍बा म्‍हि गिकएनोन मुबा।</verse>
				<verse number="6">येशूसे थे थेरीन म्‍हेर्सी चिबा म्राङ्जी। ओच्‍छे थे ल्‍हानान दिङहेन्‍से आखम्‍बा चीम भिबा था याङ्सी येशूसे थेदा “तिग एदा खम्‍बा सेम मुला?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="7">थे आखम्‍बा म्‍हिसे, “लास्‍सो, घ्‍योइला क्‍युइ ल्‍हिङ्बा धुइरी ङादा घ्‍योइरी झाङ्‌सी पिन्‍बा ङाला खालै आरे। थेतबासेलमा ङा घ्‍योइरी वाङ्बारी निना निनान ङा भन्‍दा ङाच्‍छा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हि वाङ्मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा “रेःगो, ओच्‍छे ह्राङला तीबा नान्‍बा पुइसी भ्रउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="9">येशूसे थेह्रङ् सुङ्मैछ्‌याम थे म्‍हि खम्‍जी। जमाहेन्‍से थे ह्राङला तीबा नान्‍बा पुइसी भ्रजी। जमाकुनु ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिन मुबा।</verse>
				<verse number="10">थेतबासेलमा यहूदी धर्मगुरुगदेसे थे म्‍हिदा “तिनी ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिन हिन्‍ना, एसे तीबा नान्‍बा पुइबारी आत” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से थेसे “जुन म्‍हिसे ङादा खम्‍ना लजी थेसेन ङादा तीबा नान्‍बा पुइसी भ्रउ भिसी सुङ्बा हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="12">थे म्‍हिगदेसे थेदा “एदा तीबा नान्‍बा पुइसी भ्रउ भिबा म्‍हि खाल हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="13">तर ह्राङदा खम्‍ना लबा म्‍हि खाल हिन्‍ना भिसी थेसे ङोसेबा आरेमुबा। तिग्‍दा भिसम थेरी म्‍हिगदे ल्‍हानान पोप तबासे लमा म्‍हिला हुल न्‍हङ‍ग्‍याम येशू सुटुक्‍क फेप्‍सी जिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="14">लिच्‍छा येशूसे थेदा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी स्‍याप्‍सी, “च्‍यागो, ए खम्‍सी जिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा एसे दोःसी पाप थालउ, चुदे पाप लजी भिसम एदा चु भन्‍दा आज्‍यबा तला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="15">थे निसी ह्राङदा खम्‍ना लबा म्‍हि येशू चीम भिसी यहूदी धर्मगुरुगदेदा पाङ्जी।</verse>
				<verse number="16">येशूसे चु गे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु लबासे लमा यहूदी धर्मगुरुगदेसे येशूदा बिरोध लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="17">तर येशूसे “ङाला आबासे सदन गे लमुला। ओच्‍छे ङाइनोन सदन गे लला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="18">थेतबासेलमा यहूदी धर्मगुरुगदेसे झन येशूदा साइबारी म्‍हाइजी, तिग्‍दा भिसम थेसे ठिम अन्‍छार ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु लबारी आतबा गे जे लबा आहिन, तर थेसे ह्राङसे ह्राङदान परमेश्‍वर ह्रङ्‌बान स्‍होसी परमेश्‍वरदा ह्राङला आबा भिसी सुङ्मुबा।</verse>
				<verse number="19">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, आबासे जुन जुन लबा म्राङ्ला झासेनोन थेनोन गे जे लला, तर झासे जे तिगै गे लबारी आखम। तिग्‍दा भिसम आबासे जुन गे लला झासेनोन थेनोन गे लला।</verse>
				<verse number="20">तिग्‍दा भिसम आबासे झादा माया लसी ह्राङसे लबा जम्‍मान गे उन्‍ना। ओच्‍छे थेसे अझ चु भन्‍दान घ्रेन घ्रेन गे ह्राङला झादा उन्‍ना। ओच्‍छे एनीगदे उदेक तगै भिसी थेसे अझ चु भन्‍दा घ्रेन घ्रेन गे लला।</verse>
				<verse number="21">आबासे सिबागदेदा सोना लसी जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बा ह्रङ् लसी झासेनोन जुन म्‍हिदा सेम निला थेदा जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="22">आबासे खालैलान निसाफ आल। तिग्‍दा भिसम जम्‍मादान निसाफ लबा अधिकार आबासे झादा पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="23">आबादा मान लबा ह्रङ् लसी झादाएनोन मान लगै भिसीन आबासे चुह्रङ् लबा हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिसे झादा मान आल थेसे झादा पुइखबा आबादाएनोन मान आल।</verse>
				<verse number="24">“थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, जुन म्‍हिसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍सी ङादा पुइखबादा विश्‍वास लला थेसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला। ओच्‍छे थेदा दोषएनोन आल, बरु थे सिबाला तहग्‍याम थोन्‍ना। जमाहेन्‍से थेसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला।</verse>
				<verse number="25">च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, थे धुइ खबान मुला, थे धुइ ङाच्‍छान खसी जिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा सिबागदे न्‍हङला जुन जुन्‍से परमेश्‍वरला झाला काइ थेःला थेनीगदे सोला।</verse>
				<verse number="26">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वर आबा ह्राङदेन छ्‌यामनोन जुकजुकधोनाला जुनी मुला, थेह्रङ् लसीन थेसे ह्राङला झादाएनोन जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बा अधिकार मुबा म्‍हि स्‍होबा मुला।</verse>
				<verse number="27">ओच्‍छे निसाफ लबा अधिकार थेदान पिन्‍बा मुला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि थेनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="28">“ङाला ताम थेःसी एनीगदे उदेक थातउ। तिग्‍दा भिसम चुह्रङ्बा धुइ खबान मुला, थे धुइरी परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिला काइ थेःसी सिबागदे जम्‍मान दोःसी सोला।</verse>
				<verse number="29">ज्‍यबा गे लबागदे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बारी दोःसी सोला ओच्‍छे आज्‍यबा गे लबागदे सजाय नाबाला लागिरी दोःसी सोला।</verse>
				<verse number="30">“ङाइ ह्राङसेन तिगै लबारी आखम, परमेश्‍वर आबासे सुङ्बा अन्‍छार निसाफ लबासे लमा ङाइ लबा निसाफ ठीक तमुला। तिग्‍दा भिसम ङाइ म्‍हन्‍बा अन्‍छार आहिन, तर ङादा पुइखबासे म्‍हन्‍बा अन्‍छार ङाइ गे लमुला।</verse>
				<verse number="31">“चुदे ङाइ ङाला बारेरी जे पाङ्जी भिसम एनीगदेसे ङाइ पाङ्बा ताम सत्‍य हिन्‍ना भिसी था आयाङ्।</verse>
				<verse number="32">तर ङाला बारेरी परमेश्‍वर आबासेन सुङ्ला, थेसे ङाला बारेरी जुन ताम सुङ्ला थे जम्‍मान ताम सत्‍य हिन्‍ना भिसी ङादा था मुला।</verse>
				<verse number="33">“एनीगदेसे ताम घोबाला लागिरी ह्राङला म्‍हिगदेदा बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा यूहन्‍ना मुबा ग्‍लारी पुइजी। ओच्‍छे थेसे थेनीगदेदा सत्‍य ताम पाङ्जी।</verse>
				<verse number="34">ङाइ म्‍हिगदेसे ङाला बारेरी तिग ताम पाङ्‌मुला भिसी भर लबा आहिन, तर एनीगदेदा थार्ना लबाला लागिरीन ङाइ चु ताम पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="35">यूहन्‍ना मी लुङ्सी य्‍हाल तना लबा नाङसल ह्रङ्‌बान मुबा, तर थेसे पिन्‍बा य्‍हालरी एनीगदे छिन्‍नङ जे ताङ्बारी म्‍हाइजी।</verse>
				<verse number="36">“तर ङाला बारेरी ताम पाङ्बा यूहन्‍ना भन्‍दाएनोन घ्रेन ताम चुरी मुला। तिग्‍दा भिसम जुन गेगदे पूरा लबारी आबासे ङादा पिन्‍बा मुला, थे गेगदे ङाइ लबान मुला। चु गेसेन ङादा परमेश्‍वरसे पुइखबा हिन्‍ना भिसी उन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="37">ङादा पुइखबा आबासेनोन ङाला बारेरी सुङ्बा मुला। तर एनीगदेसे थेला काइ खाइमै थेःबा आरे, ओच्‍छे थेदा म्राङ्बाएनोन आरे।</verse>
				<verse number="38">थेसे सुङ्बा बचन एनीगदेला सेमरी आचि। तिग्‍दा भिसम थेसे पुइखबा म्‍हिदा एनीगदेसे विश्‍वास आलनी।</verse>
				<verse number="39">एनीगदेसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला भिसी बचनरी म्‍हाइमुला, थे बचनसेनोन ङाला बारेरी पाङ्‌मुला।</verse>
				<verse number="40">तसैनोन जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बाला लागिरी एनीगदे ङा मुबा ग्‍लारी खबारी आम्‍हाइमुला।</verse>
				<verse number="41">“म्‍हिगदेसे ङादा जयजयकार लगै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा आरे।</verse>
				<verse number="42">तर एनीगदे परमेश्‍वरदा माया आलबा खाह्रङ्बा खाल्‍ला म्‍हि हिन्‍ना भिबा ताम ङादा था मुला।</verse>
				<verse number="43">ङा ह्राङलान आबाला मिन किन्‍सी खमाएनोन एनीगदेसे ङादा मान आलनी। तर स्‍य्‍हान्‍दो खालै म्‍हि ह्राङलान मिन किन्‍सी खजी भिसम एनीगदेसे थेदा मान लला।</verse>
				<verse number="44">एनीगदेसे ङादा खाह्रङ् लसी विश्‍वास लखम्‍ला? एनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री चा गिकसेम गिकदा मान लगै भिसी म्‍हन्‍बा, तर परमेश्‍वरग्‍याम जे याङ्बा मान चा किन्‍बारी आम्‍हाइबा।</verse>
				<verse number="45">“परमेश्‍वर आबाला ओन्‍छाङरी ङाइ एनीगदेला दोष उन्‍ना भिसी थाम्‍हन्‍गो। तर थार्बा पिन्‍ना भिसी एनीगदेसे विश्‍वास आश लबा मोशाला ठिमरी मुबा तामसेन एनीगदेला दोष उन्‍ना।</verse>
				<verse number="46">च्‍यागो, एनीगदेसे मोशादा विश्‍वास लबा हिन्‍सम दान्‍दे ङादाएनोन विश्‍वास लसेला मुबा। तिग्‍दा भिसम थेसे ङालान बारेरी भ्रिबा मुबा!</verse>
				<verse number="47">तर मोशासे भ्रिबा तामनोन एनीगदेसे विश्‍वास लबारी आखम्‍नी भिसम ङाइ पाङ्बा ताम झन खाह्रङ् लसी विश्‍वास लखम्‍ला?”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से येशू गालील समुन्‍द्रला क्‍याम्‍सङपट्टि फेप्‍जी। थे समुन्‍द्रदा तिबेरियास समुन्‍द्र भिसीनोन भिमुबा।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे ल्‍हानान म्‍हिला हुलएनोन येशूला लिच्‍छा लिच्‍छा निजी। तिग्‍दा भिसम आखम्‍बा म्‍हिगदेदा येशूसे ल्‍हानान रेम खम्‍ना लबा उदेकला चिनुगदे थेनीगदेसे म्राङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे येशू गङरी फेप्‍सी ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम थेरीन धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="4">थे धुइरी यहूदीगदेला मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडएनोन खबारी छ्‌याइबा मुबा।</verse>
				<verse number="5">येशूसे क्‍युर्सीन स्‍हीमा ह्राङ मुबा ग्‍लारी ल्‍हानान म्‍हिगदे खबान लबा म्राङ्सी फिलिपदा “चु म्‍हिगदेदा पिन्‍बाला लागिरी य्‍हाङसे खानङग्‍यामसे गेङ ग्‍लुसी भसे?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="6">येशूसे थेला सेम च्‍याबाला लागिरी थेह्रङ् भिसी सुङ्बा मुबा। तिग्‍दा भिसम ह्राङसे तिग लबारी छ्‌याइबा मुबा, थे ताम येशूदा था मुबा।</verse>
				<verse number="7">फिलिपसे येशूदा “य्‍हाङसे ग्‍यार्जा न्‍ही म्‍हुइला डबलसे गेङ ग्‍लुसी भसैनोन चुरी मुबा म्‍हिगदेदा जजाकर सुत्तै आथोप” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="8">येशूला चेला सिमोन पत्रुसला आले अन्‍द्रियाससे येशूदा,</verse>
				<verse number="9">“चुरी कोला गिकदेन छ्‌याम जौला गोर ङा गेङदेन गोर न्‍ही तार्ङा मुला। तिग चुदेसे चु जम्‍मान म्‍हिगदेदा छ्‍योला?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="10">येशूसे चेलागदेदा “म्‍हिगदेदा चिपुङ्‍गो” भिसी सुङ्जी। थेरी घ्रेन पाङग्‍याल मुबा, थेरी हजार ङा ते चा ह्रेम्‍फेबे जे मुबा।</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से येशूसे गेङ छ्‌यारी थोसी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍माहेन्‍से जम्‍मान म्‍हिदा भो लसी पिन्‍जी, ओच्‍छे तार्ङाएनोन भो लसी पिन्‍जी। थेरी मुबा जम्‍मान म्‍हिसे म्रेन्‍ना चजी।</verse>
				<verse number="12">थेनीगदे जम्‍मासेन म्रेन्‍ना चसी जिन्‍माहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदा “लेङ्बा टगलटोगोल खेरो थानिगै, जम्‍मान पोप लउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="13">थेतबासेलमा थेनीगदेसे चसी लेङ्बा गोर ङा जौला गेङला टगलटोगोल दुइमा च्‍युक न्‍ही सोली तजी।</verse>
				<verse number="14">येशूसे लबा चुह्रङ्बा उदेकला गे म्राङ्सी म्‍हिगदेसे “जम्‍बुलिङरी फेप्‍खला भिसी बचनसे य्‍हाङदा पाङ्बा अगमवक्ता चा पक्‍कान चुनोन चीम” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="15">थेतबासेलमा म्‍हिगदे खसी ह्राङदा जबरजस्‍ती ग्‍ले स्‍होबारी म्‍हाइबा मुला भिबा ताम था याङ्सी येशू दोःसी ह्राङ गिकनोन गङरी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="16">ङ्‍यसे तमाहेन्‍से येशूला चेलागदे समुन्‍द्रपट्टि निजी।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे थेनीगदे दोँगारी क्रेःसी समुन्‍द्रला क्‍याम्‍सङ कफर्नहुम भिबा शहरपट्टि निजी। थे धुइरी धोप तसी जिन्‍बा मुबा, तसैनोन अझ येशू थेनीगदे मुबा ग्‍लारी फेप्‍खबा आरेमुबा।</verse>
				<verse number="18">घ्रेन लाबा खबासे लमा समुन्‍द्ररी छाल रेःबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="19">चेलागदे दोँगा चलब लसी ओस्‍पन कोस गिक-न्‍ही ते थारेङ धोमा, थेनीगदेसे येशू समुन्‍द्र थोथोरी भ्रसी ह्राङगदे मुबापट्टि फेप्‍खबान लबा म्राङ्जी। चु म्राङ्सी थेनीगदे लोङ्जी।</verse>
				<verse number="20">तर येशूसे थेनीगदेदा “ङानोन हिन्‍ना, थालोङ्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="21">चु ताम थेःसी थेनीगदे ल्‍हानान ताङ्जी, ओच्‍छे येशूदा दोँगारी धन्‍छ्‍यापुङ्जी। जमाहेन्‍से तुरुन्‍तन थेनीगदे धोतोःबा ग्‍लारी धोजी।</verse>
				<verse number="22">ओच्‍छे समुन्‍द्रला क्‍याम्‍सङपट्टि मुबा म्‍हिगदेसे न्‍हङगरदङ थेरी दोँगा गिक जेन म्राङ्जी। ङाच्‍छाकुनु येशू चेलागदेदेन छ्‌याम दोँगारी फेप्‍बा आरेमुबा, तर थेला चेलागदे जे निमुबा भिबा ताम थेनीगदेदा था मुबा।</verse>
				<verse number="23">जमाहेन्‍से तिबेरियास भिबा शहरग्‍याम अर्गु दोँगागदे येशूसे परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍सी थेनीगदेदा गेङ पिन्‍बा ग्‍लाला ङामरी धोखजी।</verse>
				<verse number="24">थेरी येशूदेन छ्‌याम चेलागदे आरेबा था याङ्सी थेनीगदे दोँगागदेरी क्रेःसी येशूदा म्‍हाइबान कफर्नहुम शहररी निजी।</verse>
				<verse number="25">थेनीगदेसे येशूदा समुन्‍द्रला क्‍याम्‍सङपट्टि स्‍याप्‍माहेन्‍से “गुरु, ह्राङ चुरी खाइमा फेप्‍खजी?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, ङाइ लबा उदेकला गे म्राङ्सी आहिन, तर म्रेन्‍ना गेङ चम्‍याङ्बासे लमान एनीगदेसे ङादा म्‍हाइबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="27">च्‍यागो, नाश तसी निबा चबा स्‍हेला लागिरी जे दुख लसी गे थालउ, तर जुकजुकधोना चिबा चबा स्‍हेला लागिरी दुख लसी गे लउ। चु चबा स्‍हे एनीगदेदा परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिसे पिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम चु गे लबाला लागिरीन परमेश्‍वर आबासे थेदा धम्‍बा मुला।”</verse>
				<verse number="28">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा “थेह्रङ् भिसम परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारला गे लबाला लागिरी ङन्‍से तिग लतोःला?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="29">येशूसे थेनीगदेदा “परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा विश्‍वास लउ, एनीगदेसे लगै भिसी परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा गे चा थेनोन हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="30">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा भिसी भिजी, “ङन्‍से ह्राङदा विश्‍वास लबाला लागिरी ह्राङसे ङन्‍दा खाह्रङ्बा उदेकला चिनु उन्‍खम्‍ला? ह्राङसे तिग लखम्‍ला?</verse>
				<verse number="31">य्‍हाङला आखे म्‍हेमेगदेसे मी तोङतोङबा ग्‍लारीएनोन मन्‍न चजी। चु ताम बचनरीन ‘परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा स्‍वर्गग्‍याम गेङ पिन्‍जी’ भिसी भ्रिबा मुला।”</verse>
				<verse number="32">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदेदा स्‍वर्गग्‍याम गेङ पिन्‍बा मोशा आहिन। तर स्‍वर्गग्‍याम सत्‍य गेङ पिन्‍बा चा ङाला आबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="33">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे पिन्‍बा गेङ चा चुनोन हिन्‍ना, थे स्‍वर्गग्‍याम खसी जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेदा जुनी पिन्‍मुला!”</verse>
				<verse number="34">थेनीगदेसे येशूदा “प्रभु, चु गेङ ङन्‍दा सदन पिन्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="35">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बा गेङ चा ङानोन हिन्‍ना। ङा मुबा ग्‍लारी खबागदे खाइमै आख्रेन, ओच्‍छे ङादा विश्‍वास लबागदेदा खाइमै क्‍युइ आफुइ।</verse>
				<verse number="36">तर ङाइ एनीगदेदा पाङ्सी जिन्‍बा मुबा, एनीगदेसे ङादा म्राङ्सैनोन विश्‍वास आलनी।</verse>
				<verse number="37">आबासे ङादा पिन्‍बा जति जम्‍मान ङा मुबा ग्‍लारी खला, ङा मुबा ग्‍लारी खबागदेदा ङाइ तिगै लसीन आख्‍ला।</verse>
				<verse number="38">ङा ह्राङसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारला गे लबारी खबा आहिन, तर ङादा पुइखबासे म्‍हन्‍बा अन्‍छारला गे लबारी ङा स्‍वर्गग्‍याम खबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="39">ङादा पुइखबासे म्‍हन्‍बा ताम चा थेसे ङादा पिन्‍बा म्‍हिगदे ङाग्‍याम गिकनोन थाम्‍हागै, तर चु जम्‍बुलिङरी ङा दोःसी खबा धुइरी ङाइ थेनीगदेदा सोना लबारी खम्‍गै भिसी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="40">तिग्‍दा भिसम ङाला आबासे म्‍हन्‍बा ताम चा चुनोन हिन्‍ना, झादा म्राङ्सी थेदा विश्‍वास लबागदे जम्‍मासेन जुकजुकधोनाला जुनी याङ्‌गै, ओच्‍छे ङा दोःसी खबा धुइरी ङाइ थेनीगदेदा सिबाग्‍याम सोना लला।”</verse>
				<verse number="41">“स्‍वर्गग्‍याम खबा गेङ ङानोन हिन्‍ना” भिसी येशूसे सुङ्बासे लमा यहूदी गन्‍बागदेसे येशूला बिरोध लसी ताम लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="42">थेनीगदेसे, “तिग चु योसेफला झा येशू आहिन?, चुला आबा आमादा य्‍हाङसे ङोसेबा आरे?, खाह्रङ् लसी चुसे ‘ङा स्‍वर्गग्‍याम खबा हिन्‍ना’ भिसी पाङ्बा” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="43">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री ङाला बिरोध लसी ताम थालउ।</verse>
				<verse number="44">तिग्‍दा भिसम ङादा पुइखबा आबासे ङा मुबा ग्‍लारी खबा सेम आपिन्‍तेधोना खालैनोन ङा मुबा ग्‍लारी खबारी आखम। ङा मुबा ग्‍लारी खबागदे जम्‍मादान ङा दोःसी खबा धुइरी ङाइ सोना लला।</verse>
				<verse number="45">अगमवक्तागदेसेनोन परमेश्‍वरला बचनरी ‘परमेश्‍वरसेन जम्‍मान म्‍हिगदेदा लोप्‍ला’ भिसी भ्रिबा मुबा। परमेश्‍वर आबाला ताम थेःसी थेग्‍यामसेन लोप्‍बा म्‍हिगदे जम्‍मान ङा मुबा ग्‍लारी खला।</verse>
				<verse number="46">परमेश्‍वर आबाग्‍याम खबा म्‍हिसे जे परमेश्‍वरदा म्राङ्बा मुला। तर स्‍य्‍हान्‍दो खालैसेन थेदा म्राङ्बा आरे।</verse>
				<verse number="47">थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, जुन म्‍हिसे विश्‍वास लला थेसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="48">च्‍यागो, जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बा गेङ ङानोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="49">एनीगदेला आखे म्‍हेमेगदेसे तोङतोङबा ग्‍लारी मन्‍न चजी, तसैनोन थेनीगदे सिजी।</verse>
				<verse number="50">तर स्‍वर्गग्‍याम खबा गेङ चुनोन हिन्‍ना, जुन म्‍हिसे चु गेङ चला थे खाइमै आसि।</verse>
				<verse number="51">स्‍वर्गग्‍याम खबा छोन्‍बो गेङ चा ङानोन हिन्‍ना, जुन म्‍हिसे चु गेङ चला थे खाइमै आसि। चु गेङ चा ङाइ जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्‌गै भिसी पिन्‍ना। थे गेङ चा ङालान ल्‍हुइ हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="52">चु ताम थेःसी यहूदीगदेदा बोमो रेःसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री चुह्रङ् भिसी ताम लबारी छ्‌याइजी, “चु म्‍हिसे खाह्रङ् लसी ह्राङला ल्‍हुइ य्‍हाङदा चबारी पिन्‍खम्‍ला?”</verse>
				<verse number="53">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चुदे एनीगदेसे परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिला ल्‍हुइ आचनी भिसम, का आथुङ्नी भिसम एनीगदेदेन छ्‌याम जुकजुकधोनाला जुनी आत।</verse>
				<verse number="54">तर ङाला ल्‍हुइ चबा, ङाला का थुङ्बा म्‍हिदेन छ्‌याम जुकजुकधोनाला जुनी तला। ओच्‍छे ङा दोःसी खबा धुइरी ङाइ थेदा सिबाग्‍याम सोना लला।</verse>
				<verse number="55">तिग्‍दा भिसम चनोन तोःबा स्‍हे चा ङाला ल्‍हुइ हिन्‍ना ओच्‍छे थुङ्नोन तोःबा स्‍हे चा ङाला का हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="56">ङाला ल्‍हुइ चबा, ङाला का थुङ्बा म्‍हि ङादेन छ्‌याम तला, ओच्‍छे ङा थेदेन छ्‌याम तला।</verse>
				<verse number="57">छोन्‍बो परमेश्‍वरसे ङादा पुइखबासे लमा ङा थेग्‍यामसे सोला, थेह्रङ् लसीन ङादा चबा म्‍हिएनोन ङाग्‍यामसेन सोला।</verse>
				<verse number="58">स्‍वर्गग्‍याम खबा गेङ चुनोन हिन्‍ना। चु गेङ एनीगदेला आखे म्‍हेमेगदेसे चबा गेङ ह्रङ्‌बा आहिन। थेनीगदेसे थे गेङ चजी तसैनोन थेनीगदे सिजी। तर चु गेङ चबा म्‍हिगदे चा खाइमै आसि।”</verse>
				<verse number="59">चु ताम चा येशूसे कफर्नहुम भिबा शहररी यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी म्‍हिगदेदा लोप्‍बा धुइरी सुङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="60">चु ताम थेःमाहेन्‍से येशूला चेलागदे न्‍हङला ल्‍हानानसे “चुह्रङ्बा गाह्रो बचन खाल्‍से ङ्‍यान्‍खम्‍ला?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="61">तर चेलागदेसे चु तामला बारेरी ताम लबान मुला भिबा था याङ्सी येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “तिग ङाइ पाङ्बा तामसे लमा एनीगदेला विश्‍वास म्‍हाबा हिन्‍ना?</verse>
				<verse number="62">थेह्रङ् भिसम एनीगदेसे परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा स्‍वर्गरी दोःसी निबा म्राङ्मा एनीगदेला सेमरी खाह्रङ्बा छोर्ला?</verse>
				<verse number="63">जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बा चा परमेश्‍वरला आत्‍मासेन हिन्‍ना। चु गे चा म्‍हिला शक्तिसे लबारी खम्‍बा गे आहिन। ङाइ एनीगदेदा पाङ्बा ताम चा परमेश्‍वरला आत्‍मासे पिन्‍बा जुकजुकधोनाला जुनीला बारेरी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="64">तर एनीगदे न्‍हङ‍री गातेसे मी चु ताम विश्‍वास लबा आरे।” तिग्‍दा भिसम खाल्‍से विश्‍वास आल, खाल्‍से ह्राङदा धोका पिन्‍ना भिबा ताम येशूदा ङाच्‍छाहेन्‍सेन था मुबा।</verse>
				<verse number="65">जमाहेन्‍से दोःसी येशूसे थेनीगदेदा “थेतबासेलमान ङाइ एनीगदेदा चु ताम पाङ्बा हिन्‍ना, चुदे ङाला आबासे ङा मुबा ग्‍लारी खआपुङ्नी भिसम खालै म्‍हि ङा मुबा ग्‍लारी खबारी आखम” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="66">चु तामसे लमा जमाकुनुहेन्‍से चेलागदे न्‍हङला ल्‍हानान चेलागदे येशूदेन छ्‌याम भ्रबारी ख्‍लाजी।</verse>
				<verse number="67">थेतबासेलमा येशूसे ह्राङला च्‍युक न्‍ही चेलागदेदा “तिग एनीगदेएनोन ङादा ख्‍लासी निबा हिन्‍ना?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="68">जमाहेन्‍से सिमोन पत्रुससे येशूदा भिसी भिजी, “प्रभु, जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बा बचन मी ह्राङदेन छ्‌याम मुला भिसम ङनी खाल मुबा ग्‍लारी निसे?</verse>
				<verse number="69">ह्राङ परमेश्‍वरसे पुइखबा परमेश्‍वरला म्‍हि हिन्‍ना भिबा ताम ङन्‍से था याङ्सीन ह्राङदा विश्‍वास लबा हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="70">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदे च्‍युक न्‍हीदान ङाइ धम्‍बा हिन्‍ना, तसैनोन एनीगदे न्‍हङला गिक चा शैतान हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="71">चु ताम येशूसे सिमोन इस्‍करियोतला झा यहूदाला बारेरी सुङ्बा मुबा। तिग्‍दा भिसम च्‍युक न्‍ही चेला न्‍हङला तसीनोन थेसे लिच्‍छा येशूदा धोका पिन्‍बारी छ्‌याइबा मुबा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से येशू गालील अञ्‍चललान नाम्‍सा नाम्‍सारी फेप्‍जी, तर यहूदिया अञ्‍चलरी चा फेप्‍बा सेम आलनी। तिग्‍दा भिसम यहूदीगदेसे येशूदा साइबारी म्‍हाइमुबा।</verse>
				<verse number="2">थे धुइरी यहूदीगदेसे छाप्रोरी चिसी धङ्बा चाड खबारी छ्‌याइबा मुबा।</verse>
				<verse number="3">थेतबासेलमा येशूदा ह्राङला आलेगदेसेनोन खिसी लसी चुह्रङ् भिसी भिजी, “चु ग्‍ला ख्‍लासी ह्राङ यहूदिया अञ्‍चलरी फेप्‍नोन फेप्‍गो, थेरीनोन ह्राङसे लबा गेगदे ह्राङला चेलागदेसे म्राङ्‍गै।</verse>
				<verse number="4">ह्राङदा जम्‍मासेन ङोसेगै भिसी म्‍हन्‍बा म्‍हिसे खाइमै लासी गे आलमुला। ह्राङसेनोन थेह्रङ्बान गेगदे लबा मुसम ह्राङ खाल हिन्‍ना भिबा ताम जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेदा ङोसेना लउ।”</verse>
				<verse number="5">तिग्‍दा भिसम येशूला आलेगदेसेनोन येशूदा विश्‍वास आलमुबा!</verse>
				<verse number="6">थेतबासेलमा येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङाला लागिरी धुइ तबा आरे। तर एनीगदेला लागिरी मी खजिबै धुइ मुसै ठीक मुला।</verse>
				<verse number="7">एनीगदेदा जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे हेला आलमुला, तर ङादा चा हेला लमुला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेला बानीबेहोर आज्‍यबा मुला भिसी ङाइ पाङ्‌मुला।</verse>
				<verse number="8">एनीगदे चा चाड धङ्बारी निउ, ङा दान्‍दे आनि। तिग्‍दा भिसम ङाला धुइ तबा आरे।”</verse>
				<verse number="9">थेह्रङ् सुङ्सी येशू गालीलरीन धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="10">तर येशूला आलेगदे चाड धङ्बारी निमाहेन्‍से येशूएनोन खालैसे था आयाङ्ना लसी थेरी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="11">थेरी यहूदी नेतागदेसे येशूदा म्‍हाइबान, “थे म्‍हि खानङ मुला?” भिसी म्‍हिगदेदा ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="12">ल्‍हानान म्‍हिगदेसे येशूला बारेरी चुह्रङ् भिसी ताम लबान मुबा, कोइ कोइसे “थे ज्‍यबा म्‍हि हिन्‍ना” भिसी भिमुबा। तर कोइ कोइसे चा “आहिन, थेसे ल्‍हानान म्‍हिगदेदा न्‍होङ्ना लबा मुला” भिसी भिमुबा।</verse>
				<verse number="13">तसैनोन यहूदी नेतागदेदेन छ्‌याम लोङ्सी खालैसेन येशूला बारेरी स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिसे था याङ्ना लसी ताम आलमुबा।</verse>
				<verse number="14">चाडला गुङरी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी फेप्‍सी येशूसे म्‍हिगदेदा लोप्‍बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="15">यहूदी नेतागदे उदेक म्‍हन्‍बान, “चुसे तिगै पढब आलना चुह्रङ्बा ज्ञान बुद्धि खानङग्‍याम याङ्जी?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी जोहाब पिन्‍जी, “ङाइ ङाला ताम लोप्‍बा आहिन, तर ङादा पुइखबा परमेश्‍वरला ताम लोप्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">चुदे खालै म्‍हिसे परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार लबारी म्‍हाइजी भिसम थेसे जे ङाइ लोप्‍बा ताम परमेश्‍वरग्‍याम हिन्‍ना कि ङालान सेमला ताम लोप्‍बा हिन्‍ना भिसी था याङ्ला।</verse>
				<verse number="18">जुन म्‍हिसे ह्राङलान ताम पाङ्ला थेसे ह्राङदान मान लगै भिसी म्‍हन्‍मुला। तर ह्राङदा पुइखबादा मान लगै भिसी म्‍हन्‍बा म्‍हिसे चा सत्‍य ताम पाङ्‌मुला, थेसे तिगै लुसीला ताम आलमुला।</verse>
				<verse number="19">मोशासे एनीगदेदा ठिम पिन्‍बा मुला, तसैनोन एनीगदेसे मोशासे पिन्‍बा ठिम अन्‍छार गे आलनी। एनीगदेसे ङादा तिग्‍दा साइबारी म्‍हाइबा?”</verse>
				<verse number="20">थेरी मुबा म्‍हिला हुलसे येशूदा “एदा म्‍हङसे स्‍याप्‍जीम, खाइ एदा खाल्‍से साइबारी म्‍हाइबा मुला?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङाइ गे गिक लमा एनीगदे तिग्‍दा उदेक म्‍हन्‍बा?</verse>
				<verse number="22">च्‍यागो, खतना लउ भिसी एनीगदेदा मोशासे ठिम स्‍होसी पिन्‍बा मुला। हिन्‍बाम थे ठिम मोशासे स्‍होबा आहिन, एनीगदेला आखे म्‍हेमेसेन स्‍होबा हिन्‍ना। थेतबासेलमा एनीगदेसे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनुएनोन ह्राङला झागदेला खतना लमुला।</verse>
				<verse number="23">य्‍हाङसे मोशासे पिन्‍बा ठिम आख्‍लागे भिसी ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनरीएनोन खतना लमुला भिसम ङाइ चा आखम्‍बा म्‍हि गिकदा खम्‍ना लमा एनीगदेसे तिग्‍दा ङादा बोमो लबा?</verse>
				<verse number="24">एनीगदेसे म्‍हिला ली च्‍यासी निसाफ थालउ, तर ठीक लसी निसाफ लउ।”</verse>
				<verse number="25">यरूशलेमग्‍याम खबा कोइ कोइ म्‍हिगदेसे चुह्रङ् भिसी भिजी, “तिग यहूदी धर्मगुरुगदेसे साइबारी म्‍हाइबा म्‍हि चुनोन आहिन?</verse>
				<verse number="26">च्‍यागो, आलोङ्नान चुसे जम्‍मादान लोप्‍बान मुला, तर चुदा थेनीगदेसे तिगै आपाङ्नी! ङन्‍ना नेतागदेसेनोन चुनोन थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना भिसी पक्‍कान था याङ्जी कि तिग?</verse>
				<verse number="27">चु म्‍हि खाह्रङ् लसी थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना, तिग्‍दा भिसम चु म्‍हि खानङग्‍याम खबा हिन्‍ना भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला। तर ख्रीष्‍ट फेप्‍खबा धुइरी खानङग्‍याम फेप्‍खला भिबा ताम खालैदान था आत।</verse>
				<verse number="28">थे धुइरी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी लोप्‍बान लमा येशूसे घ्रेन काइरी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङा खानङग्‍याम खबा हिन्‍ना भिबादेन ङा खाल हिन्‍ना भिबा ताम एनीगदेदा पक्‍कान था मुला। च्‍यागो, ङा ह्राङनोन खबा आहिन, तर ङादा खालैसे पुइखबा हिन्‍ना थे चा सत्‍य हिन्‍ना, एनीगदेसे थेदा ङोसेबा आरे।</verse>
				<verse number="29">तर ङाइ थेदा ङोसेबा मुला। तिग्‍दा भिसम थेसे पुइखबासे लमा ङा थेग्‍याम खबा हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="30">चु ताम थेःसी थेनीगदेसे येशूदा चुङ्बारी म्‍हाइजी। तर खालैसेन या आझाङ्नी, तिग्‍दा भिसम येशूला धुइ तबा आरेमुबा।</verse>
				<verse number="31">थेरी मुबा ल्‍हानान म्‍हिगदेसे येशूदा विश्‍वास लजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे, “थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट फेप्‍खसी, तिग चु म्‍हिसे भन्‍दा अझ उदेकला गेगदे लला?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="32">म्‍हिगदेसे येशूला बारेरी खासखास खुसखुस ताम लबान लबा फरिसीगदेसे थेःजी। जमाहेन्‍से परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन फरिसीगदेसे येशूदा चुङ्बाला लागिरी परमेश्‍वरला मन्‍दिर ख्रुङ्बा सिपाहीगदेदा पुइजी।</verse>
				<verse number="33">येशूसे म्‍हिगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “तिगै धिनधोना ङा एनीगदेदेन छ्‌यामनोन तला, जमाहेन्‍से ङादा जुन्‍से पुइखबा मुला, ङा थे मुबा ग्‍लारीन निला।</verse>
				<verse number="34">ओच्‍छे एनीगदेसे ङादा म्‍हाइला, तर आस्‍याप। तिग्‍दा भिसम ङा निबा ग्‍लारी एनीगदे खबारी आखम।”</verse>
				<verse number="35">चु ताम थेःसी यहूदी नेतागदेसे ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री चुह्रङ् भिसी भिजी, “चु म्‍हि खानङ निबारी छ्‌याइजी? एनीगदेसे ङादा आस्‍याप भिसी भिमुला। अर्गु य्‍हुल्‍सारी ससा बङबङ तसी चिबा यहूदीगदे मुबा ग्‍लारी निसी थे य्‍हुल्‍साला ग्रीक ग्‍योइ पाङ्बा म्‍हिगदेदा लोप्‍बारी म्‍हाइजी कि तिग?</verse>
				<verse number="36">‘एनीगदेसे ङादा म्‍हाइला, तर आस्‍याप। तिग्‍दा भिसम ङा निबा ग्‍लारी एनीगदे खबारीन आखम’ भिसी चु म्‍हिसे तिग ताम पाङ्बा?”</verse>
				<verse number="37">चाड जिन्‍बा धिनकुनु अथवा मुल धिनकुनु येशूसे म्‍हिगदेला ङाच्‍छा राप्‍सी घ्रेन काइरी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “चुदे खालैदा क्‍युइ फुइबा मुसम ङा मुबा ग्‍लारी खसी थुङ्‍गो।</verse>
				<verse number="38">परमेश्‍वरला बचनसे पाङ्बा ह्रङ्नोन ङादा विश्‍वास लबा म्‍हिला सेम न्‍हङ‍ग्‍याम जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बा क्‍युइ थोन्‍ना।”</verse>
				<verse number="39">चु ताम चा येशूसे ह्राङदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदेसे याङ्तोःबा परमेश्‍वरला आत्‍माला बारेरी सुङ्बा मुबा। परमेश्‍वरसे थे धुइधोना ह्राङला आत्‍मा पुइखबा आरेमुबा। तिग्‍दा भिसम थे धुइधोना येशूदा क्रुसरी टाँगब लबादेन स्‍वर्गरी घ्रेन य्‍हालदेन शक्तिरी फेप्‍बा धुइ तबा आरेमुबा।</verse>
				<verse number="40">येशूला ताम थेःसी थेरी मुबा कोइ कोइ म्‍हिगदेसे “चु म्‍हि पक्‍कान थेनोन अगमवक्ता हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="41">ओच्‍छे कोइ कोइसे “चु थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना” भिसी भिजी। तर कोइ कोइसे चुह्रङ् भिसी भिजी, “तिग गालील अञ्‍चलग्‍यामसेनोन थार्बा पिन्‍बा ग्‍ले फेप्‍खला?</verse>
				<verse number="42">परमेश्‍वरला बचनरी थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट दाऊदला सन्‍तानग्‍याम दाऊदलान नाम्‍सा बेथलेहेमग्‍यामसेन खला भिसी पाङ्बा आरे?”</verse>
				<verse number="43">चुह्रङ् लसी येशूसे लमा म्‍हिगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरीन आढिक्‍नी।</verse>
				<verse number="44">थेनीगदे न्‍हङला गाते म्‍हिगदेसे येशूदा चुङ्बारी म्‍हाइजी। तर थेनीगदे खालैसेन या आझाङ्नी।</verse>
				<verse number="45">परमेश्‍वरला मन्‍दिर ख्रुङ्बा सिपाहीगदे दोःसी खमाहेन्‍से परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन फरिसीगदेसे थेनीगदेदा “खाइ, एनीगदेसे थेदा तिग्‍दा आभबा?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="46">जमाहेन्‍से थे सिपाहीगदेसे थेनीगदेदा “थे म्‍हिला ताम थेःसी ङनी उदेक तजी। थेह्रङ्बा ताम मी ङन्‍से खाइमै थेःबा आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="47">जमाहेन्‍से फरिसीगदेसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “एनीगदेदाएनोन थेसे झुक्‍याब लजी कि तिग?</verse>
				<verse number="48">तिग यहूदी नेतागदेदेन फरिसीगदे खालैसे थेदा विश्‍वास लबा मुला?</verse>
				<verse number="49">तर परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम आसेबा चु म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्ला।”</verse>
				<verse number="50">ङाच्‍छा म्‍हुनङ तिरेम येशूदा ह्रुप तबारी निबा थेनीगदे न्‍हङलान निकोदेमस भिबा म्‍हिसे चुह्रङ् भिसी भिजी,</verse>
				<verse number="51">“तिग य्‍हाङला ठिम अन्‍छार थे म्‍हिसे लबा तामदेन गे आघोनान य्‍हाङसे थेदा दोष उन्‍बारी तला?”</verse>
				<verse number="52">तर स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे थेदा “एएनोन गालील अञ्‍चलला हिन्‍ना? परमेश्‍वरला बचन ज्‍यना लसी पढब लउ। जमाहेन्‍से एसे गालीलग्‍याम खाइमै खालै अगमवक्ता आख भिबा ताम था याङ्ला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="53">जमाहेन्‍से थेनीगदे जम्‍मान ह्राङ ह्राङला दिमरी निजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">तर येशू चा जैतून भिबा गङरी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="2">येशू न्‍हङगरदङ स्‍य्‍होरीन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी फेप्‍खजी। जमाहेन्‍से जम्‍मान म्‍हिगदे येशू मुबा ग्‍लारी खजी। ओच्‍छे येशू धन्‍छ्‌यासी जम्‍मान म्‍हिगदेदा लोप्‍बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="3">यहूदी धर्मगुरुगदेदेन फरिसीगदेसे स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी चिबान लबा धुइरी स्‍याप्‍बा म्रिङम्‍हेमेदा चुङ्सी येशू मुबा ग्‍लारी भजी। ओच्‍छे जम्‍मालान ङाच्‍छा थे म्रिङम्‍हेमेदा राप्‍सी चिपुङ्जी।</verse>
				<verse number="4">थेनीगदेसे येशूदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “गुरु, चु स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍बान लबा म्रिङम्‍हेमेदा चुङ्सी ङन्‍से ह्राङ मुबा ग्‍लारी भसी खबा मुला।</verse>
				<verse number="5">य्‍हाङला मोशासे ठिमरी चुह्रङ्बा म्रिङम्‍हेमेदा युङबासे तोसी साइगो भिसी कुल्‍बा मुला। ह्राङसे चा चुला बारेरी तिग सुङ्बा?”</verse>
				<verse number="6">तर येशूदा दोष लम्‍याङ्ला कि भिसी थेनीगदेसे चुह्रङ् भिसी ङ्‌योइबा मुबा। येशूसे कू तसी या जुम्‍बीसे सरी भ्रिबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="7">थेनीगदेसे येशूदा ङ्‌योइबाला ङ्‍योइबान लमाहेन्‍से येशू राप्‍सी थेनीगदेदा “जुन म्‍हिसे खाइमै पाप लबा आरे थेसे ङाच्‍छा चु म्रिङम्‍हेमेदा युङबासे तोउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से येशूसे दोःसी कू तसी सरी भ्रिजी।</verse>
				<verse number="9">चु ताम थेःसी थेरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदे घ्रेनहेन्‍से जजाधोना गिक गिक लसी थेग्‍याम निजी। ओच्‍छे थेरी येशूदेन छ्‌याम थे म्रिङम्‍हेमे जे तजी। थे म्रिङम्‍हेमे चा अझ येशूला ङाच्‍छापट्टि राप्‍सी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से येशू राप्‍सी थे म्रिङम्‍हेमेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “खाइ, एदा दोष लबा म्‍हिगदे खानङ निजी? तिग थेनीगदे खालैसेन एदा सजाय आपिन्‍नी?”</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से थे म्रिङम्‍हेमेसे येशूदा “प्रभु, खालैसेन तिगै आलनी” भिसी भिमा, येशूसे थेदा “ङाइएनोन एदा सजाय आपिन, दाहेन्‍से निउ, तर दोःसी पाप थालउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="12">दोःसीनोन येशूसे म्‍हिगदेदा लोप्‍बान, “जम्‍बुलिङला य्‍हाल ङानोन हिन्‍ना। ङादेन छ्‌याम भ्रबा म्‍हि खाइमै धोपधोपरी भ्रआतोः। तिग्‍दा भिसम थेसे जुनी पिन्‍बा य्‍हाल याङ्ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से फरिसीगदेसे येशूदा “एसे ह्राङलान बारेरी पाङ्‌बान मुला, एसे पाङ्बा ताम सत्‍य आहिन” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="14">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङाइ ङालान बारेरी पाङ्सैनोन ङाइ पाङ्बा ताम सत्‍य हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम ङा खानङग्‍याम खबा हिन्‍ना, ओच्‍छे खानङ निबान मुला भिबा ताम ङादा था मुला। तर एनीगदेदा चु ताम था आरे।</verse>
				<verse number="15">एनीगदेसे मी म्‍हिला ज्ञान बुद्धिग्‍याम निसाफ लमुला। तर ङाइ मी खालैला निसाफ आल।</verse>
				<verse number="16">चुदे ङा ह्राङसेन निसाफ लतोःजी भिसम ङाइ लबा निसाफ चा सत्‍य तला। तिग्‍दा भिसम ङा गिक जे आरे, तर ङादा पुइखबा आबाएनोन ङादेन छ्‌याम मुला।</verse>
				<verse number="17">मोशासे पिन्‍बा एनीगदेला ठिमरी म्‍हि न्‍हीसे पाङ्बा ताम चा सत्‍य तमुला भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="18">ह्राङलान बारेरी सत्‍य ताम पाङ्बा म्‍हि गिक चा ङानोन हिन्‍ना, ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो चा ङादा पुइखबा आबा हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="19">चु ताम थेःसी थेनीगदेसे येशूदा “एला आबा खानङ मुला?” भिसी ङ्‌योइमा, येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे ङादाएनोन ङोसेबा आरे, ङाला आबादाएनोन ङोसेबा आरे। चुदे एनीगदेसे ङादा ङोसेबा हिन्‍सम ङाला आबादाएनोन ङोसेसेला मुबा” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="20">चु जम्‍मान ताम येशूसे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी भेटी युबा ताङ मुबा ग्‍लाग्‍याम लोप्‍बान लबा धुइरी सुङ्बा मुबा। तर थेनीगदे खालैसेन येशूदा आचुङ्नी। तिग्‍दा भिसम अझ येशूला धुइ तबा आरेमुबा।</verse>
				<verse number="21">दोःसी येशूसे थेनीगदेदा “ङा चुग्‍याम निनोन निला, ओच्‍छे एनीगदेसे ङादा म्‍हाइला। तर एनीगदे ह्राङलान पापरी सिला। ङा निबा ग्‍लारीनोन एनीगदे खबारी आखम” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="22">चु ताम थेःसी यहूदी नेतागदेसे “चु म्‍हि सिबारी म्‍हाइबा कि तिग? चुसे मी ‘ङा निबा ग्‍लारी एनीगदे खबारी आखम भिसी भिमुला’ भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री ताम लजी।”</verse>
				<verse number="23">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदे मारग्‍याम खबा हिन्‍ना, ङा तोरग्‍याम खबा हिन्‍ना। एनीगदे चुनोन जम्‍बुलिङला हिन्‍ना, तर ङा चा चु जम्‍बुलिङला आहिन।</verse>
				<verse number="24">थेतबासेलमा ‘एनीगदे ह्राङलान पापरी सिला’ भिसी ङाइ एनीगदेदा पाङ्सी जिन्‍बा मुला। चुदे एनीगदेसे ‘ङा थेनोन हिन्‍ना’ भिसी ङादा विश्‍वास आलनी भिसम एनीगदे ह्राङलान पापरी सिला।”</verse>
				<verse number="25">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा “ए खाल हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइमा, येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङा थेनोन हिन्‍ना, चु ताम ङाइ एनीगदेदा ङाच्‍छान पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="26">एनीगदेला बारेरी ङाइ पाङ्तोःबा तामदेन एनीगदेला निसाफ लतोःबा ताम ल्‍हानान मुला। तर ङादा पुइखबा चा सत्‍य मुला, ओच्‍छे थेग्‍याम ङाइ जुन ताम थेःजी थेनोन ताम ङाइ जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेदा पाङ्बा मुला।”</verse>
				<verse number="27">येशूसे परमेश्‍वर आबाला बारेरी सुङ्बान मुबा भिबा ताम थेनीगदेसे आघोनी।</verse>
				<verse number="28">थेतबासेलमा येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा तोर थीमाहेन्‍से जे ङा थेनोन चीम भिबादेन ङाइ ङालान सेमग्‍याम ताम पाङ्बा आहिन्‍बा चीम, तर परमेश्‍वर आबासे लोप्‍बा अन्‍छार जे पाङ्बा चीम भिबा ताम एनीगदेसे था याङ्ला।</verse>
				<verse number="29">ओच्‍छे ङादा पुइखबा ङादेन छ्‌यामनोन मुला, थेसे ङादा खाइमै आख्‍लामुला। तिग्‍दा भिसम ङाइ सदन थेदा सेम निबा गे जे लमुला।”</verse>
				<verse number="30">चु ताम थेःसी ल्‍हानान म्‍हिगदेसे येशूदा विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="31">येशूसे ह्राङदा विश्‍वास लबा यहूदीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदे ङाइ लोप्‍बा अन्‍छार भ्रजी भिसम एनीगदे ङाला पक्‍का चेला दोला।</verse>
				<verse number="32">ओच्‍छे सत्‍य तिग हिन्‍ना भिसी एनीगदेसे था याङ्ला, थेनोन सत्‍यसे एनीगदे खालैला तहरी चिआतोः।”</verse>
				<verse number="33">थेनीगदेसे येशूदा “ङनी अब्राहामला सन्‍तान हिन्‍ना, दान्‍देधोना ङनी खालैला नोकर दोबा आरे। ह्राङसे ङन्‍दा स्‍य्‍हान्‍दोला तहग्‍याम फेला भिसी सुङ्बाला अर्थ चा तिग हिन्‍ना?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="34">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, पाप लबागदे जम्‍मान पापला तहरी तला।</verse>
				<verse number="35">नोकर सदन मालिकला दिमरी आचि, तर झा चा सदन चिला।</verse>
				<verse number="36">थेतबासेलमा परमेश्‍वरला झासे एनीगदेदा फेजी भिसम एनीगदे पक्‍कान फेला।</verse>
				<verse number="37">एनीगदे अब्राहामला सन्‍तान हिन्‍ना भिसी ङादा था मुला। तसैनोन एनीगदेसे ङाइ पाङ्बा ताम नाबारी आखम्‍बासे लमा ङादा साइबारी म्‍हाइबा मुला।</verse>
				<verse number="38">ङा ङाला आबादेन छ्‌याम मुबा धुइरी ङाइ जुन ताम म्राङ्मुबा, थेनोन ताम ङाइ एनीगदेदा पाङ्बा हिन्‍ना। तर एनीगदेसे चा एनीगदेला आबाग्‍याम तिग थेःबा मुला थेनोन लमुला।”</verse>
				<verse number="39">थेनीगदेसे येशूदा “ङन्‍ना आबा चा अब्राहामनोन हिन्‍ना” भिसी भिमा, येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदे पक्‍कान अब्राहामला सन्‍तान हिन्‍सम अब्राहामसे लबा ह्रङ्‌बा गे एनीगदेसेनोन लसेला मुबा।</verse>
				<verse number="40">तर ङाइ परमेश्‍वरग्‍याम थेःबा सत्‍य ताम एनीगदेदा पाङ्‌मा एनीगदेसे चा ङादा साइबारी म्‍हाइजी। तर अब्राहामसे मी चुह्रङ्बा गे आलनी।</verse>
				<verse number="41">एनीगदेला आबासे जुन गे लबा मुबा, थेनोन गे एनीगदेसेनोन लबा मुला।” जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा “ङनी स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रमा न्‍हबा कोलागदे आहिन, तर परमेश्‍वरनोन ङन्‍ना आबा हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="42">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, एनीगदेला आबा परमेश्‍वरनोन हिन्‍सम एनीगदेसे ङादा माया लसेला मुबा। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे पुइखबासे लमा ङा दान्‍दे चुरी मुला। ङा ह्राङला सुरसे खबा आहिन, तर परमेश्‍वरसेन ङादा पुइखबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="43">एनीगदेसे तिग्‍दा ङाइ पाङ्बा ताम आघोबा? तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे ङाला ताम नाआखम्‍नी।</verse>
				<verse number="44">एनीगदेला आबा शैतान हिन्‍ना, एनीगदेसे ह्राङला आबासे म्‍हन्‍बा अन्‍छारनोन गे लमुला। थेसे मी ङाच्‍छाहेन्‍से म्‍हि साइबा मुबा, थे सत्‍यरी खाइमै भ्रबारी आखम। तिग्‍दा भिसम थेदेन छ्‌याम सत्‍य भिबा मुनोन आरे। थेसे सदन ह्राङला बानीबेहोर अन्‍छार लुसीला ताम पाङ्‌मुला। थेतबासेलमा थे लुसीला ताम पाङ्बा म्‍हि हिन्‍ना, थे जम्‍मान लुसीला तामला आबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="45">तर एनीगदेसे ङाला ताम विश्‍वास आलमुला। तिग्‍दा भिसम ङाइ सत्‍य ताम पाङ्‌मुला।</verse>
				<verse number="46">एनीगदे न्‍हङला खाल्‍से ङादा पापी भिसी दोष लबारी खम्‍ला? ङाइ सत्‍य ताम पाङ्‌मा एनीगदेसे तिग्‍दा ङादा विश्‍वास आलबा?</verse>
				<verse number="47">परमेश्‍वरला म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरला ताम ङ्‍यान्‍मुला। तर एनीगदे चा परमेश्‍वरला म्‍हि आहिन। थेतबासेलमा एनीगदेसे परमेश्‍वरला ताम आङ्‌यान्‍मुला।”</verse>
				<verse number="48">यहूदी नेतागदेसे येशूदा “ङन्‍से पाङ्बा ताम ठीक हिन्‍ना। ए सामरी य्‍हुलला हिन्‍ना, एदा म्‍हङसे स्‍याप्‍बा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="49">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङादा म्‍हङसे स्‍याप्‍बा आरे। ङाइ ङाला आबादा मान लबा मुला, तर एनीगदेसे ङादा पेःना लमुला।</verse>
				<verse number="50">ङाइ ङादा मान लगै भिसी म्‍हन्‍बा आहिन, तर ङादा मान लबादेन ङाला लागिरी निसाफ लसी पिन्‍बा म्‍हि स्‍य्‍हान्‍दोन मुला।</verse>
				<verse number="51">थेतबासेलमा च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, चुदे खालै म्‍हिसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍जी भिसम थे खाइमै आसि।”</verse>
				<verse number="52">यहूदीगदेसे येशूदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “एदा म्‍हङसे स्‍याप्‍बान हिन्‍ना भिसी दाहेन्‍से ङन्‍दा पक्‍का था तजी। तिग्‍दा भिसम अब्राहामदेन अगमवक्तागदे सिजी, तर एसे चा ‘खालै म्‍हिसे ङाइ पाङ्बा ताम ङ्‌यान्‍जी भिसम थे खाइमै आसि’ भिसी भिमुला।</verse>
				<verse number="53">तिग ए ङन्‍ना म्‍हेमे अब्राहाम भन्‍दा घ्रेन हिन्‍ना? थे सिजी, ओच्‍छे अगमवक्तागदेएनोन सिजी। एसे चा ह्राङदा खाल भिसी म्‍हन्‍बा?”</verse>
				<verse number="54">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङाइ ह्राङदा मान लगै भिसी म्‍हन्‍जी भिसम थे गे आखेल्‍बा ताम हिन्‍ना। तर ङादा मान पिन्‍बा चा ङालान आबा हिन्‍ना, ङाला आबादान एनीगदेसे य्‍हाङला परमेश्‍वर भिसी पाङ्‌मुला।</verse>
				<verse number="55">तर एनीगदेसे थेदा ङोसेबा आरे। ङाइ चा थेदा ज्‍यना लसी ङोसेबा मुला। चुदे ङाइएनोन थेदा ङोसेबा आरे भिसी भिजी भिसम ङाएनोन एनीगदे ह्रङ्‌बान लुसीला ताम पाङ्बा म्‍हि दोला। तर ङाइ थेदा ङोसेबा मुला, ओच्‍छे थेसे सुङ्बा अन्‍छारनोन ङाइ गे लबा मुला।</verse>
				<verse number="56">एनीगदेला म्‍हेमे अब्राहामसेनोन ङा खबा धिन च्‍याबारी ल्‍हानान सेम लबा मुबा। ओच्‍छे थेसे ङा खबा धिन म्राङ्सी जिन्‍बासे लमा ताङ्जी।”</verse>
				<verse number="57">थेतबासेलमा यहूदीगदेसे येशूदा “एसे बोगल न्‍हीसे च्‍युइ दिङ मी तबा आरे भिसम खाह्रङ् लसी एसे अब्राहामदा म्राङ्जी?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="58">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, अब्राहाम न्‍हबा भन्‍दा ङाच्‍छाहेन्‍सेन ‘ङा थेनोन हिन्‍ना’ भिबा मुनोन मुबा” भिसी सुङ्मैछ्‌याम,</verse>
				<verse number="59">थेनीगदेसे येशूदा तोबारी भिसी युङबा दुइजी। तर येशू लासी परमेश्‍वरला मन्‍दिरला ग्‍यापग्‍याम सुटुक्‍क थोन्‍सी फेप्‍जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">थेग्‍याम फेप्‍बान लमा येशूसे न्‍हमान मी आम्राङ्बा म्‍हि गिकदा स्‍याप्‍जी।</verse>
				<verse number="2">येशूला चेलागदेसे येशूदा “गुरु, खाल्‍ला पापसे लमा चु म्‍हि न्‍हमान काना न्‍हजी, चुलान पापसे लमा कि चुला आबा आमाला पापसे लमा चुह्रङ् तबा हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="3">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “थेला पापसे लमाएनोन आहिन, थेला आबा आमाला पापसे लमाएनोन आहिन। तर परमेश्‍वरला गे थेग्‍याम म्राङ्‍गै भिसीन थे काना तबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="4">धिनी मुबा धुइरीन य्‍हाङसे ङादा पुइखबाला गे लतोःला। धोप तमाहेन्‍से खालैसेन गे लबारी आखम।</verse>
				<verse number="5">ङा जम्‍बुलिङरी चितेधोना ङानोन जम्‍बुलिङला य्‍हाल हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="6">चुह्रङ् सुङ्माहेन्‍से येशूसे सरी थो स्‍वाजी, ओच्‍छे थोसे साप्रा ज्‍योप्‍सी थे काना म्‍हिला मीरी फोर्सी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="7">ओच्‍छे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “सिलोआम भिबा घ्‍योइरी निसी ली ख्रुउ।” सिलोआम भिबाला अर्थ चा पुइबा हिन्‍ना। ओच्‍छे थे, थे घ्‍योइरी निसी ली ख्रुजी। जमाहेन्‍से थेसे म्राङ्जी, ओच्‍छे दोःसी खजी।</verse>
				<verse number="8">थेला खिम्‍जेमगदेदेन थेदा ङाच्‍छा ह्रीसी चिबा म्राङ्बा म्‍हिगदेसे “तिग चु थे ह्रीबा म्‍हि आहिन?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="9">कोइ कोइ म्‍हिसे थेदा म्राङ्सी, “चु मी थेनोन ह्रीबा म्‍हि हिन्‍ना” भिसी भिबान मुबा। स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे चा हिन्‍बाम थे ह्रङ्‌बान म्राङ्बा चीम, तर थे म्‍हि “आहिन” भिसी भिजी। तर थे म्‍हिसे “ङा थेनोन हिन्‍ना” भिसी भिबाला भिबान मुबा।</verse>
				<verse number="10">थेनीगदेसे थेदा “दान्‍दे एसे खाह्रङ् लसी म्राङ्जी?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से थेसे थेनीगदेदा “येशू भिबा म्‍हि गिकसे साप्रा ज्‍योप्‍सी ङाला मीरी फोर्सी ङादा ‘सिलोआमरी निसी ख्रुउ’ भिसी सुङ्जी। ओच्‍छे निसी ख्रुमाहेन्‍से ङाइ म्राङ्जी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="12">थेनीगदेसे थेदा “थे म्‍हि खानङ मुला?” भिसी ङ्‌योइमा, थेसे “ङादा था आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे ङाच्‍छा काना मुबा म्‍हिदा फरिसीगदे मुबा ग्‍लारी भोर्जी।</verse>
				<verse number="14">येशूसे साप्रा ज्‍योप्‍सी थेला मीरी फोर्सी थेदा खम्‍ना लबा धिन चा ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु मुबा।</verse>
				<verse number="15">फरिसीगदेसेनोन थेदा “एसे खाह्रङ् लसी म्राङ्जी?” भिसी ङ्‌योइमा, थेसे थेनीगदेदा “येशूसे साप्रा ज्‍योप्‍सी ङाला मीरी फोर्सी पिन्‍जी, ओच्‍छे ङाइ ख्रुमाहेन्‍से म्राङ्जी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="16">फरिसीगदे न्‍हङला कोइ कोइसे “थे म्‍हि परमेश्‍वरग्‍याम खबा आहिन। तिग्‍दा भिसम थेसे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिन‍दा आधङ्‍मुला” भिसी भिजी। तर स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे चा “पापी म्‍हिसे खाह्रङ् लसी चुह्रङ्बा उदेकला गे लबारी खम्‍ला?” भिसी भिजी। थेतबासेलमा थेनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री आढिक्‍नी।</verse>
				<verse number="17">थेनीगदेसे दोःसीनोन थे काना म्‍हिदा “थे म्‍हिसे एला मी खम्‍ना लजी, दाहेन्‍से एसे चा थे म्‍हि खाल भिसी म्‍हन्‍बा मुला” भिसी ङ्‌योइमा, थेसे “थे म्‍हि अगमवक्ता हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="18">यहूदी नेतागदेसे थे पक्‍कान काना मुबा, ओच्‍छे दान्‍दे म्राङ्‌खम्‍बा हिन्‍ना भिसी विश्‍वास लबारी आखम्‍नी। थेतबासेलमा थेनीगदेसे थेला आबा आमादा ङ्‌योइसी,</verse>
				<verse number="19">“चु एनीगदेलान झा हिन्‍ना? तिग चु न्‍हमान काना न्‍हबा हिन्‍ना? थेह्रङ् भिसम दान्‍दे चा चुसे खाह्रङ् लसी म्राङ्जी?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="20">जमाहेन्‍से थेला आबा आमासे चुह्रङ् भिसी भिजी, “हिन्‍ना, चु ङन्‍नान झा हिन्‍ना, चु न्‍हमान काना मुबा।</verse>
				<verse number="21">तर चुला मी खाल्‍से खम्‍ना लसी म्राङ्‌खम्‍जी भिबा ताम ङन्‍दा था आरे। चु दिङ छ्‍योसी जिन्‍बा म्‍हि हिन्‍ना, थेसे ह्राङला बारेरी ह्राङसेन पाङ्‌खम्‍ला। थेतबासेलमा ह्राङनीसे थेदान ङ्‌योइगो।”</verse>
				<verse number="22">यहूदी नेतागदेदेन छ्‌याम लोङ्सी थेनीगदेसे थेह्रङ् भिसी पाङ्बा हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिसे येशूदा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना भिसी विश्‍वास लला थेदा यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमग्‍याम तेःतोःला भिसी यहूदीगदेसे ङाच्‍छान सल्‍लाह लसी जिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="23">थेतबासेलमान थेला आबा आमासे “चु दिङ छ्‍योसी जिन्‍बा म्‍हि हिन्‍ना, चुदान ङ्‌योइगो” भिसी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="24">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे दोःसीनोन थे काना म्‍हिदा ङ्‌योइसी, “एसे सत्‍य ताम पाङ्सी परमेश्‍वरदा मानदेन जयजयकार लउ, थे येशू चा पापी हिन्‍ना भिसी ङन्‍दा था मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="25">थे म्‍हिसे थेनीगदेदा “थे पापी हिन्‍ना कि आहिन भिबा ताम मी ङादा था आरे। तर ङाच्‍छा ङा काना मुबा, दान्‍दे ङाइ म्राङ्‌मुला भिबा ताम जे ङादा था मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे थेदा “थे म्‍हिसे एदा तिग लजी? खाह्रङ् लसी थे म्‍हिसे एला मी खम्‍ना लजी?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="27">थेसे थेनीगदेदा “ङाइ ह्राङनीदा दोलोन पाङ्सी जिन्‍जी, तर ह्राङनीसे वास्‍तान आलनी दान्‍दे दोःसी तिग्‍दा ङ्‌योइबा, तिग ह्राङनीएनोन थेला चेला दोबारी म्‍हाइबा हिन्‍ना?” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="28">थेनीगदेसे थेदा खिसी लबान चुह्रङ् भिजी, “ए गा थेला चेला हिन्‍ना, ङनी मी मोशाला चेला हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="29">मोशादेन छ्‌याम परमेश्‍वरसे ताम लबा ङन्‍दा था मुला, तर चु म्‍हि चा खानङग्‍याम खजी थे ताम ङन्‍दाएनोन था आरे।”</verse>
				<verse number="30">जमाहेन्‍से थेसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “चु खाह्रङ्बा उदेकला ताम! येशूसे ङाला मी खम्‍ना लजी। तर ह्राङनीसे चा येशू खानङग्‍याम फेप्‍खजी भिबा ताम ङन्‍दा था आरे।</verse>
				<verse number="31">परमेश्‍वरसे पापी म्‍हिला ताम आङ्‌यान्‍मुला, तर थेदा मान लबादेन थेसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार गे लबा म्‍हिला जे ताम ङ्‍यान्‍मुला भिसी य्‍हाङ जम्‍मादान था मुला।</verse>
				<verse number="32">जम्‍बुलिङ छ्‌यामाहेन्‍से दान्‍देधोना खालै म्‍हिसे न्‍हमान काना मुबा म्‍हिला मी खम्‍ना लजी भिबा ताम थेःबा आरे।</verse>
				<verse number="33">चु येशू परमेश्‍वरग्‍याम फेप्‍खबा आहिन्‍सम येशूसे चुह्रङ्बा तिगै गे लबारी आखम्‍सेला मुबा।”</verse>
				<verse number="34">थेनीगदेसे थेदा “ए पापरी न्‍हसी पापरीन छर्बा म्‍हिसे ङन्‍दा लोप्‍बारी म्‍हाइबा?” भिसी भिजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे थेदा यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमग्‍याम तेःजी।</verse>
				<verse number="35">यहूदीगदेसे थे काना म्‍हिदा यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमग्‍याम तेःजी भिबा ताम येशूसे थेःजी। ओच्‍छे थेदेन छ्‌याम ह्रुप तसी येशूसे “तिग एसे परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा विश्‍वास लला?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="36">थेसे येशूदा “प्रभु, ङाइ थेदा विश्‍वास लबारी थे खाल हिन्‍ना?” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="37">येशूसे थेदा “थे म्‍हि एसे म्राङ्सी जिन्‍बा मुला, दान्‍दे थे म्‍हि एदेन छ्‌याम ताम लबान मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="38">चु ताम थेःसी थेसे येशूदा फ्‍या लबान, “प्रभु, ङाइ विश्‍वास लला” भिसी जयजयकार लजी।</verse>
				<verse number="39">ओच्‍छे येशूसे, “कानागदेसे म्राङ्‍गै, ओच्‍छे ङा काना आहिन भिसी भिबा म्‍हिगदेसे चा थाम्राङ्‍गै भिसी निसाफ लबाला लागिरीन ङा चु जम्‍बुलिङरी खबा हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="40">चु ताम थेःसी थेरी मुबा कोइ कोइ फरिसीगदेसे येशूदा “तिग ङनीएनोन काना हिन्‍ना?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="41">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “बरु एनीगदे कानान मुबा हिन्‍सम पापला दोष लगब आतसेला मुबा, तर एनीगदेसे ‘ङन्‍से म्राङ्‌मुला’ भिसी भिबासे लमा एनीगदेदा सदन पापला दोष तला” भिसी सुङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, ग्‍युला गोठेरी म्रापग्‍याम आवाङ्ना अर्गुपट्टिग्‍याम वाङ्बा म्‍हि चा य्‍होदेन डाँका हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">तर ग्‍युगदेला गोठालो चा म्रापग्‍याम वाङ्मुला।</verse>
				<verse number="3">गोठे ख्रुङ्बा म्‍हिसे गोठालोदा म्राप ठोङ्सी पिन्‍ना। जमाहेन्‍से गोठालोसे ग्‍युगदेदा मिन किन्‍सी किन्‍सी ङ्‌योइला। जमाहेन्‍से ग्‍युगदेसे गोठालोला काइ थेःला, ओच्‍छे गोठालोसे ग्‍युगदेदा मङग्‍यार भोर्ला।</verse>
				<verse number="4">ह्राङला जम्‍मान ग्‍युगदे मङग्‍यार तेःसी जिन्‍माहेन्‍से गोठालो ङाच्‍छा ङाच्‍छा भ्रला, ओच्‍छे ग्‍युगदे चा गोठालोला लिच्‍छा लिच्‍छा भ्रला। तिग्‍दा भिसम ग्‍युगदेसे ह्राङला गोठालोला काइ ङोसेला।</verse>
				<verse number="5">ङोआसेबा म्‍हिसे ङ्‌योइजी भिसम ग्‍युगदे थे म्‍हिदेन छ्‌याम आनि। बरु थे म्‍हिला काइ ङोआसेबासे लमा थेनीगदे लोङ्सी यार्ला।”</verse>
				<verse number="6">येशूसे थेनीगदेदा चु उखान सुङ्जी। तर थेनीगदेसे उखानना अर्थ आघोनी।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा दोःसीनोन येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, ग्‍युगदे वाङ्बा म्राप ङानोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">ङा भन्‍दा ङाच्‍छा खबागदे चा जम्‍मान य्‍होदेन डाँका हिन्‍ना, तर ग्‍युगदेसे थेनीगदेला ताम आङ्‌यान्‍नी।</verse>
				<verse number="9">म्राप चा ङानोन हिन्‍ना, चुदे खालै म्‍हि ङाग्‍याम न्‍हङ‍री वाङ्‌जी भिसम थे जोगब तला। थेनीगदे गोठे न्‍हङ‍री निबा मङग्‍यार थोन्‍बा लला, ओच्‍छे पिङ पिङबा छे याङ्बा पाङरी चम्‍याङ्ला।</verse>
				<verse number="10">“य्‍हो मी य्‍हो लबारी, साइबारी ओच्‍छे नाश लबारी भिसी जे खमुला। तर ङा मी थेनीगदेसे पूरान जुनी याङ्‌गै भिसी खबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">ज्‍यबा गोठालो चा ङानोन हिन्‍ना। ह्राङला ग्‍युगदेदा जोगब लबाला लागिरी ज्‍यबा गोठालो चा सिबारीन तयार तमुला।</verse>
				<verse number="12">तर जुन म्‍हि ग्‍यु छबारी जे थान्‍ना ओच्‍छे थे साँच्‍चिलान गोठालो आहिन ओच्‍छे ग्‍युगदेएनोन थेला आहिन भिसम थेह्रङ्बा म्‍हि फार्बा खबा म्राङ्माहेन्‍से ग्‍युगदेदा ख्‍लासी यार्ला। ओच्‍छे फार्बासे ग्‍युगदेदा व्‍हाला, जमाहेन्‍से ग्‍युगदे ससा बङबङ तला।</verse>
				<verse number="13">थेसे ग्‍युगदेदा तिगै वास्‍ता आलना यार्ला। तिग्‍दा भिसम थे टाङगा किन्‍सी गे लबा म्‍हि जे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">“ज्‍यबा गोठालो चा ङानोन हिन्‍ना। आबासे ङादा, ङाइ आबादा ङोसेबा ह्रङ् लसी ङाइ ङाला ग्‍युगदेदा ङोसेमुला, ओच्‍छे ग्‍युगदेसेनोन ङादा ङोसेमुला। थेतबासेलमा ङाइ ङाला ग्‍युगदेला लागिरी ह्राङला ज्‍याननोन पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15"></verse>
				<verse number="16">ङाला अर्गु ग्‍युगदेएनोन मुला, थेनीगदे चा चु गोठेला आहिन। ङाइ थेनीगदेदाएनोन भतोःबा मुला, थेनीगदेसे ङाला काइ थेःसी बगाल गिकनोन तला। ओच्‍छे थेनीगदेला गोठालोएनोन गिकनोन तला।</verse>
				<verse number="17">“ङाइ ङाला प्राण पिन्‍बा चा दोःसी किन्‍बाला लागिरी हिन्‍ना। थेतबासेलमा ङाला आबासे ङादा माया लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">खालैसे ङाग्‍याम ङाला प्राण किन्‍बारी आखम, तर ङाइ ङालान सेमसे ङाला प्राण पिन्‍ना। ङादा ङाला प्राण पिन्‍बा अधिकारएनोन मुला, दोःसी किन्‍बा अधिकारएनोन मुला। ङाला आबासे ङादा कुल्‍बा तामएनोन चुनोन हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="19">चु ताम थेःसी दोःसीनोन यहूदीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री आढिक्‍नी।</verse>
				<verse number="20">ल्‍हानान म्‍हिगदेसे येशूला बारेरी, “चु म्‍हङसे स्‍याप्‍सी म्‍योबा मुला। एनीगदेसे तिग्‍दा चुला ताम ङ्‌यान्‍बा?” भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री पाङ्‌बान मुबा।</verse>
				<verse number="21">तर स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे चा “म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हिसे चुह्रङ्बा ताम लबारी आखम! तिग म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हिसेनोन काना म्‍हिला मी खम्‍ना लबारी खम्‍ला?” भिसी पाङ्‌बान मुबा।</verse>
				<verse number="22">यरूशलेम शहररी परमेश्‍वरला मन्‍दिर अर्पण लबा चाड खबा मुबा। थे धुइ चा सेर्खरी मुबा।</verse>
				<verse number="23">येशू परमेश्‍वरला मन्‍दिरला सोलोमन भिबा दलानरी भ्रबान मुबा।</verse>
				<verse number="24">यहूदीगदे येशूला क्‍युर्सीन पोप तसी, “ह्राङसे ङन्‍दा खाइमाधोना अलमल तना लसी थान्‍बा? चुदे ह्राङ थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टनोन हिन्‍सम ङन्‍दा सिधान सुङ्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="25">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङाइ ङाच्‍छान पाङ्सी जिन्‍बा मुला, तर एनीगदेसे विश्‍वास आलनी। ङाइ ङाला आबाग्‍याम अधिकार याङ्सी लबा गेग्‍यामसेन ङा खाल हिन्‍ना भिसी उन्‍ना।</verse>
				<verse number="26">तर एनीगदेसे ङादा विश्‍वास आलनी, तिग्‍दा भिसम एनीगदे ङाला ग्‍युगदे आहिन।</verse>
				<verse number="27">ङाला ग्‍युगदेसे ङाला काइ ङोसेमुला, ओच्‍छे ङाइएनोन थेनीगदेदा ङोसेमुला। थेनीगदे ङादेन छ्‌याम भ्रमुला।</verse>
				<verse number="28">थेनीगदे खाइमै नाश आत। तिग्‍दा भिसम ङाइ थेनीगदेदा जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍ना। ओच्‍छे खालैसेन थेनीगदेदा ङाग्‍याम ब्‍यन्‍सी भोर्बारी आखम।</verse>
				<verse number="29">चुगदे ङादा पिन्‍बा ङाला आबा चा जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन मुला। थेग्‍यामसे मी झन खालैसेन चुगदेदा ब्‍यन्‍सी भोर्बारी आखम।</verse>
				<verse number="30">आबादेन ङा गिकनोन हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="31">चु ताम थेःसी यहूदी नेतागदेसे दोःसीनोन येशूदा तोबारी भिसी युङबा दुइजी।</verse>
				<verse number="32">तर येशूसे थेनीगदेदा “आबासे कुल्‍बा जम्‍मान ज्‍यबा गेगदे ङाइ एनीगदेला ओन्‍छाङरी लबा मुला। थे गेगदे न्‍हङला खजिबा गेला लागिरी एनीगदेसे ङादा युङबासे तोबारी म्‍हाइबा?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="33">जमाहेन्‍से यहूदी नेतागदेसे येशूदा “एसे ज्‍यबा गे लबासे लमा ङन्‍से एदा युङबासे तोबारी म्‍हाइबा आहिन। तर एसे परमेश्‍वरला बिरोध लसी ताम लबासे लमान ङन्‍से एदा युङबासे तोबारी छ्‌याइबा हिन्‍ना। ए म्‍हि तसीनोन ह्राङसे ह्राङदान परमेश्‍वर स्‍होबा?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="34">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेला ह्राङलान ठिमरी ‘एनीगदे ल हिन्‍ना’ भिसी परमेश्‍वरसे सुङ्बा ताम भ्रिबा आरे?</verse>
				<verse number="35">जुन म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी परमेश्‍वरला बचन खजी परमेश्‍वरसे थेनीगदेन ल हिन्‍ना भिसी पाङ्‌मा परमेश्‍वरला बचन न्‍होङ्बारी आखम्‍नी भिसम,</verse>
				<verse number="36">परमेश्‍वर आबासेन धम्‍सी चु जम्‍बुलिङरी पुइखबा म्‍हिसे ‘ङा परमेश्‍वरला झा हिन्‍ना’ भिसी पाङ्‌मा खाह्रङ् लसी ङाइ परमेश्‍वरला बिरोध लबा तला?</verse>
				<verse number="37">चुदे ङाइ ङाला आबाला गे लबा आरे भिसम ङादा विश्‍वास लआतोः।</verse>
				<verse number="38">तर चुदे ङाइ ङाला आबाला गे लसीनोन ङादा विश्‍वास आल भिसम चु गेगदेदा मी विश्‍वास लउ। जमाहेन्‍से एनीगदेसे परमेश्‍वर आबा ङादेन छ्‌याम ङा परमेश्‍वर आबादेन छ्‌याम मुला भिबा ताम पक्‍कान था याङ्ला।”</verse>
				<verse number="39">चु ताम थेःसी थेनीगदेसे दोःसीनोन येशूदा चुङ्बारी म्‍हाइजी। तर येशू थेनीगदेला याग्‍याम स्‍योर्जी।</verse>
				<verse number="40">येशू दोःसीनोन यर्दन स्‍योङला क्‍याम्‍सङ फेप्‍सी धन्‍छ्‌याजी। थे ग्‍लारी ङाच्‍छा यूहन्‍नासे बप्‍तिस्‍मा पिन्‍मुबा।</verse>
				<verse number="41">ल्‍हानान म्‍हिगदे येशू मुबा ग्‍लारी खजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे, “यूहन्‍नासे मी तिगै उदेकला गे आलनी, तर यूहन्‍नासे येशूला बारेरी जुन जुन ताम पाङ्मुबा थे जम्‍मान ताम सत्‍य चीम” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="42">ओच्‍छे थेरी ल्‍हानान म्‍हिगदेसे येशूदा विश्‍वास लजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">बेथानिया भिबा नाम्‍सारी लाजरस भिबा म्‍हि गिक आखम्‍बा मुबा। थेनोन नाम्‍सारी मरियमदेन थेला नाना मार्थाएनोन चिमुबा।</verse>
				<verse number="2">चुनोन मरियमसे तिरेम येशूला स्‍य्‍हापरी अत्तर फोर्सी ह्राङलान क्रासे फ्‍यामुबा। आखम्‍बा लाजरस चा चुनोन नाना आङाला आले मुबा।</verse>
				<verse number="3">मार्थादेन मरियमसे येशूदा “प्रभु, ह्राङसे माया लबा म्‍हि आखम्‍बा मुला” भिसी समाचार पुइजी।</verse>
				<verse number="4">चु समाचार थेःसी येशूसे “लाजरस आखम्‍बा मुला, तसैनोन थे आसि। तर चुह्रङ् तबा चा परमेश्‍वरला मानदेन जयजयकार तबाला लागिरी हिन्‍ना, ओच्‍छे चुग्‍यामसेन म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरला झादाएनोन मानदेन जयजयकार लला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="5">येशूसे मार्था, मरियमदेन लाजरसदा ल्‍हानान माया लमुबा।</verse>
				<verse number="6">तसैनोन लाजरस आखम्‍बा मुला भिबा ताम थेःसी येशू अझ ह्राङ धन्‍छ्‌याबा ग्‍लारीन न्‍हीरेधोना धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="7">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला चेलागदेदा “लु, दाहेन्‍से य्‍हाङ दोःसीनोन यहूदिया अञ्‍चलरी निइ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="8">चेलागदेसे येशूदा “गुरु, ओने जे ह्राङदा थेरी यहूदीगदेसे युङबासे तोबारी म्‍हाइमुबा, तिग दोःसीनोन ह्राङ थेरीन फेप्‍बारी म्‍हाइबा?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="9">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “तिग धिन गिकरी च्‍युक न्‍ही घण्‍टा आत? धिनीरी भ्रबा म्‍हिला काङ आठोक। तिग्‍दा भिसम थेसे जम्‍बुलिङरी धिनीग्‍याम य्‍हाल याङ्ला।</verse>
				<verse number="10">तर म्‍हुनङ भ्रबा म्‍हिला काङ ठोक्‍ला। तिग्‍दा भिसम म्‍हुनङ थेदेन छ्‌याम य्‍हाल आत।”</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “य्‍हाङला ह्रो लाजरस म्‍हेर्बा मुला। तर ङा थेदा छिङ्बारी थेरी नितोःला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="12">चेलागदेसे येशूदा “प्रभु, थे म्‍हेर्बा जे हिन्‍सम थे खम्‍ला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="13">येशूसे सुङ्बा चा लाजरस सिसी जिन्‍जी भिसी सुङ्बा, तर थेनीगदेसे चा लाजरस म्‍हेर्बा जे चीम भिसी म्‍हन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="14">थेतबासेलमा येशूसे थेनीगदेदा सिधान सुङ्जी, “लाजरस सिसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="15">तर एनीगदेसे विश्‍वास लगै भिसी ङा थेरी तुरुन्‍तन आनिबा हिन्‍ना। थेतबासेलमा ङा ताङ्‍बा मुला। दाहेन्‍से भ्रउ, य्‍हाङ थे मुबा ग्‍लारी निइ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से येशूला चेला दिदुमस भिबा थोमासे स्‍य्‍हान्‍दो चेलागदेदा “लु, य्‍हाङएनोन गुरुदेन छ्‌याम निइ, सितोःसै गुरुदेन छ्‌यामनोन सिला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="17">येशू बेथानिया भिबा नाम्‍सारी धोखमा लाजरसदा धुर्सा न्‍हङ‍री थान्‍बा ब्‍लिरे तसी जिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="18">बेथानिया नाम्‍सा यरूशलेम शहरग्‍याम कोस गिक ते थारेङ मुबा।</verse>
				<verse number="19">मार्थादेन मरियमला आले सिबासे लमा ल्‍हानान यहूदीगदे मार्थादेन मरियमदा सम्‍झब लबारी खबा मुबा।</verse>
				<verse number="20">येशू फेप्‍खबान मुला भिबा ताम थेःसी मार्था येशूदा स्‍याप्‍बारी निजी। तर मरियम चा दिमरीन चिजी।</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से मार्थासे येशूदा स्‍याप्‍सी चुह्रङ् भिजी, “प्रभु, ह्राङ मुबा हिन्‍सम ङाला आले आसिसेला मुबा।</verse>
				<verse number="22">तर दान्‍देनोन ह्राङसे परमेश्‍वरदेन छ्‌याम जुन स्‍हे ह्रीसैनोन परमेश्‍वरसे ह्राङदा पिन्‍ना भिबा ताम ङादा था मुला।”</verse>
				<verse number="23">येशूसे मार्थादा “एला आले दोःसी सोला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="24">मार्थासे येशूदा “चु जम्‍बुलिङ नाश तबा धुइरी जम्‍मान म्‍हि सिबाग्‍याम सोमा थेएनोन सोला भिबा ताम ङादा था मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="25">येशूसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “सिबाग्‍याम सोना लबादेन जुनी पिन्‍बा ङानोन हिन्‍ना। ङादा विश्‍वास लबा म्‍हि सिसैनोन सोला।</verse>
				<verse number="26">ओच्‍छे ङादेन छ्‌याम भ्रबादेन ङादा विश्‍वास लबा म्‍हि खाइमै आसि। तिग एसे चु ताम विश्‍वास लखम्‍ला?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="27">मार्थासे येशूदा “हिन्‍ना प्रभु, ङाइ ह्राङदा विश्‍वास लला, ह्राङ परमेश्‍वरला झा जम्‍बुलिङरी फेप्‍खबा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="28">चुह्रङ् भिसी मार्था निजी, ओच्‍छे ह्राङला आङा मरियमदा सुटुक्‍क ङ्‌योइसी, “गुरु धोखजी, एदा गुरुसे ङ्‍योइबान मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="29">चु ताम थेःमैछ्‌याम मरियम तुरुन्‍तन येशू मुबा ग्‍लारी निजी।</verse>
				<verse number="30">थे धुइधोना येशू नाम्‍सारी धोखबा आरेमुबा। तर येशू मार्थासे स्‍याप्‍बा ग्‍लारीन मुबा।</verse>
				<verse number="31">थेन्‍ना दिमरी थेन्‍दा सम्‍झब लबारी खबा यहूदीगदेसे मरियम योना योना लसी निबा म्राङ्जी। थे आलेला धुर्सारी क्राबारी निबा हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍सी थेनीगदे मरियमला लिच्‍छा लिच्‍छा निजी।</verse>
				<verse number="32">मरियम येशू मुबा ग्‍लारी धोमाहेन्‍से येशूदा फ्‍या लबान, “प्रभु, ह्राङ चुरी मुबा हिन्‍सम ङाला आले आसिसेला मुबा” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="33">मरियम ओच्‍छे थेदेन छ्‌याम खबा जम्‍मान यहूदीगदे क्राबा म्राङ्सी येशूदा ल्‍हानान दुख ङ्‌हम्‍जी।</verse>
				<verse number="34">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे थेदा खानङ थान्‍बा मुला?” भिसी ङ्‌योइमा, थेनीगदेसे येशूदा “प्रभु, फेप्‍खसी स्‍हीगो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="35">थे धुइरी येशूएनोन क्राजी।</verse>
				<verse number="36">थेतबासेलमा यहूदीगदेसे “च्‍यागो, येशूसे थेदा गाते माया लमुबा” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="37">तर कोइ कोइ म्‍हिसे चा “तिग काना म्‍हिला मी खम्‍ना लबा चु म्‍हिसे थेदा खम्‍ना लबारी आखम्‍नी?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="38">जमाहेन्‍से येशू दोःसीनोन ल्‍हानान दुख ङ्‍हम्‍सी धुर्सारी फेप्‍जी। थे धुर्सा चा ऊ ह्रङ्‌बा मुबा। थे धुर्साला म्रापरी युङबा थान्‍मुबा।</verse>
				<verse number="39">येशूसे थेनीगदेदा “धुर्साला म्रापरी थान्‍बा युङबा तेः‍गो” भिसी सुङ्मा, सिबा म्‍हिला नाना मार्थासे येशूदा “प्रभु दान्‍देधोना मी थे थाङ खसी जिन्तला। तिग्‍दा भिसम थे सिबा ब्‍लिरे तसी जिन्‍जी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="40">येशूसे थेदा “एसे विश्‍वास लजी भिसम परमेश्‍वरला घ्रेन य्‍हालदेन शक्ति म्राङ्ला भिसी ङाइ एदा पाङ्बा आहिन?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="41">थेनीगदेसे युङबा लेःमाहेन्‍से स्‍वर्गपट्टि स्‍हीसी येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “आबा, ह्राङदा धन्‍यवाद मुला। तिग्‍दा भिसम ह्राङसे ङाला बिन्‍ती ङ्‌यान्‍जी।</verse>
				<verse number="42">ह्राङसे ङाला ताम सदन ङ्‍यान्‍मुला भिबा ताम ङादा था मुला। तसैनोन ङादा ह्राङसे चु जम्‍बुलिङरी पुइखबा हिन्‍ना भिबा ताम चुरी मुबा म्‍हिगदेसे विश्‍वास लबारी खम्‍गै भिसीन ङाइ ह्राङदा चु ताम पाङ्बा हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="43">चुह्रङ् सुङ्सी जिन्‍माहेन्‍से येशूसे घ्रेन काइरी “लाजरस, ए मङग्‍यार खउ” भिसी क्रिङ्‌जी।</verse>
				<verse number="44">जमाहेन्‍से सिबा लाजरस रेःसी मङग्‍यार खजी। अझन थेला थोबोहेन्‍से काङधोना खीबा मुबा। येशूसे थेरी मुबा म्‍हिगदेदा “थेदा खीबा क्‍वान ब्‍लसी थेदा निपुङ्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="45">येशूसे लबा चुह्रङ्बा उदेकला गे म्राङ्सी मरियमदा ह्रुप तबारी खबा ल्‍हानान यहूदीगदेसे येशूदा विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="46">तर थेनीगदे न्‍हङला कोइ कोइ चा फरिसीगदे मुबा ग्‍लारी निसी येशूसे लबा गेला बारेरी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="47">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन फरिसीगदेसे जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन यहूदी सभाला म्‍हिगदेदा ङ्‌योइसी चुह्रङ् भिसी भिजी, “चु म्‍हिसे ल्‍हानान उदेकला गेगदे लमुला। दाहेन्‍से य्‍हाङसे तिग लइ?</verse>
				<verse number="48">चु म्‍हिदा तिगै आलना ओह्रङ्नोन ख्‍लाजी भिसम जम्‍मान म्‍हिगदेसे चुदा विश्‍वास लला। ओच्‍छे रोमी सिपाहीगदे खसी य्‍हाङला परमेश्‍वरला मन्‍दिरदेन य्‍हाङला य्‍हुल नाश लला।”</verse>
				<verse number="49">कैयाफा भिबा म्‍हि परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा थे दिङला मुल म्‍हि मुबा। थेसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “एनीगदेदा तिगै ताम था आरे।</verse>
				<verse number="50">जम्‍मान य्‍हुल्‍सा नाश तबा भन्‍दा बरु जम्‍मान म्‍हिला लागिरी म्‍हि गिक सिबान एनीगदेला लागिरी ज्‍यबा तला भिसी एनीगदेसे घोबा आरे।”</verse>
				<verse number="51">चु ताम थेसे ह्राङला सेमग्‍याम पाङ्बा आहिन मुबा। तर थे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा थे दिङला मुल म्‍हि तबासे लमा यहूदी य्‍हुलला लागिरी येशू सिनोन तोःला भिसी परमेश्‍वरला ताम पाङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="52">ओच्‍छे थेसे चु ताम यहूदी य्‍हुलला लागिरी जे पाङ्बा आहिन मुबा। तर ससा बङबङ तसी चिबा परमेश्‍वरला जम्‍मान म्‍हिगदेदाएनोन गिक स्‍होबाला लागिरी थेसे चु ताम पाङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="53">थेतबासेलमा थे धिनहेन्‍से यहूदी नेतागदेसे येशूदा साइबारी सल्‍लाह लजी।</verse>
				<verse number="54">जमाहेन्‍से यहूदीगदेला ङाच्‍छा येशू दोःसी ङाच्‍छाला ह्रङ् लसी आभ्रनी। तर थे ग्‍लाग्‍याम तोङतोङबा ग्‍लाला ङामरी मुबा एफ्राइम भिबा शहररी फेप्‍सी थेरीन चेलागदेदेन छ्‌याम धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="55">यहूदीगदे मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाड खबारी छ्‌याइमुबा। थेतबासेलमा चाड खबा भन्‍दा ङाच्‍छान ह्राङ ह्राङदा चोखो स्‍होबाला लागिरी नाम्‍सा नाम्‍साग्‍याम ल्‍हानान म्‍हिगदे यरूशलेम शहररी निजी।</verse>
				<verse number="56">थेनीगदेसे येशूदा जम्‍मान ग्‍लारी म्‍हाइजी, ओच्‍छे थेनीगदे जम्‍मान परमेश्‍वरला मन्‍दिररी ह्रुप तबा धुइरी “एनीगदेदा खाह्रङ्बा छोर्बा मुला, तिग थे चु चाडरी खला?” भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री ताम लजी।</verse>
				<verse number="57">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन फरिसीगदेसे चा येशूदा चुङ्बाला लागिरी थे जुन ग्‍लारी मुसै था याङ्बा म्‍हिसे “ङन्‍दा पाङ्‍गो” भिसी कुल्‍बा मुबा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाड खबा भन्‍दा ढुरे ङाच्‍छा येशू लाजरसदा सिबाग्‍याम सोना लबा बेथानिया भिबा नाम्‍सारी धोखजी।</verse>
				<verse number="2">येशूला लागिरी थेनीगदेसे जमाकुनु ङ्‍यसे थेरीन सोल स्‍होजी। मार्थासे चा जम्‍मादान क्‍योङ्बान मुबा। येशूदेन छ्‌यामनोन चिबागदे न्‍हङ‍री गिक चा लाजरस मुबा।</verse>
				<verse number="3">थेनोन धुइरी मरियमसे जटामसी भिबा दोङला टाग्‍याम स्‍होबा महँगो खाल्‍ला ज्‍यबा बास्‍ना खबा अत्तर लिटर गङसल ते भसी येशूला स्‍य्‍हापरी फोर्सी ह्राङलान क्रासे येशूला स्‍य्‍हाप फ्‍याजी। ओच्‍छे दिम नाङनोन थे अत्तरला बास्‍ना खजी।</verse>
				<verse number="4">तर येशूदा चुङ्सी पिन्‍बारी म्‍हाइबा चेला यहूदा इस्‍करियोतसे चुह्रङ् भिसी भिजी,</verse>
				<verse number="5">“चु अत्तर मी ग्‍यार्जा सोम म्‍हुइला डबलरी चूङ्सी थे टाङगा प्राङबोगदेदा पिन्‍सै तसेला।”</verse>
				<verse number="6">तर थेसे प्राङबोगदेदा वास्‍ता लसी चु ताम पाङ्बा आहिन मुबा। तिग्‍दा भिसम थे य्‍हो मुबा, ओच्‍छे टाङगाएनोन थेदेन छ्‌यामनोन थान्‍सी थेसेन य्‍हो लमुबा।</verse>
				<verse number="7">येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “थेदा तिगै थापाङ्‍गो, ङादा ल्‍हुबा धिनना लागिरी चुसे चुह्रङ् लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">तिग्‍दा भिसम प्राङबो म्‍हिगदे मी एनीगदेदेन छ्‌याम सदन तला, तर ङा चा एनीगदेदेन छ्‌याम सदन आत।”</verse>
				<verse number="9">येशू बेथानिया भिबा नाम्‍सारी मुला भिबा था याङ्सी ल्‍हानान यहूदीगदे थेरी खजी, थेनीगदे येशूदा च्‍याबारी जे खबा आहिन मुबा। तर येशूसे सिबाग्‍याम सोना लबा लाजरसदाएनोन च्‍याबारी खबा मुबा।</verse>
				<verse number="10">थेतबासेलमा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेसे लाजरसदाएनोन साइबारी सल्‍लाह लजी।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम लाजरसदा सिबाग्‍याम सोना लबासे लमा ल्‍हानान यहूदीगदेसे थेनीगदेदा ख्‍लासी येशूदा विश्‍वास लबान मुबा।</verse>
				<verse number="12">न्‍हङगरदङसे मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडरी खबा ल्‍हानान म्‍हिगदेसे येशू यरूशलेमरी फेप्‍खबान मुला भिबा ताम थेःजी।</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से खजूरला हाँगागदे क्‍युइसी थोबान म्‍हिगदेसे “थेला जयजयकार तगै, परमप्रभुला मिनरी फेप्‍खबासे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्‌गै इस्राएलला ग्‍लेदा परमेश्‍वरसे मोलम पिन्‍गै” भिसी क्रिङ्बान येशूदा मान लबारी खजी।</verse>
				<verse number="14">येशूसे गधाला कोला गिक स्‍याप्‍जी ओच्‍छे थेनोन गधाला कोलाथोरी क्रेःसी फेप्‍खजी। परमेश्‍वरला बचनरीनोन चुह्रङ् लसी भ्रिबा मुला,</verse>
				<verse number="15">“सियोनना म्‍हिगदे, एनीगदे थालोङ्‍गो। च्‍यागो, एनीगदेला ग्‍ले गधाला कोलाथोरी क्रेःसी फेप्‍खबान मुला।”</verse>
				<verse number="16">ङाच्‍छा मी चु ताम येशूला चेलागदेसेनोन आघोनी। तर येशू सिबाग्‍याम सोसी स्‍वर्गरी घ्रेन य्‍हालदेन शक्तिरी फेप्‍माहेन्‍से जे थेनीगदेसे येशूला बारेरी भ्रिबा जम्‍मान ताम घोजी।</verse>
				<verse number="17">येशूसे धुर्सारी थान्‍बा लाजरसदा ङ्‌योइसी सिबाग्‍याम सोना लबा धुइरी येशूदेन छ्‌यामनोन मुबा म्‍हिगदेसे येशूसे लबा गेला बारेरी पाङ्सी भ्रजी।</verse>
				<verse number="18">येशूसे चुह्रङ्बा उदेकला गे लबा मुबा भिबा ताम थेःबासे लमाएनोन म्‍हिगदे येशूदा ह्रुप तबारी निबा मुबा।</verse>
				<verse number="19">थेतबासेलमा फरिसीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री “खाइ, य्‍हाङसे तिग लखम्‍जी। च्‍यागो, जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदे थेदेन छ्‌याम भ्रबारी छ्‌याइजी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="20">कोइ कोइ ग्रीस य्‍हुल्‍साला म्‍हिगदे मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडरी पूजा लबाला लागिरी यरूशलेम शहररी खबा मुबा।</verse>
				<verse number="21">थेनीगदे गालील अञ्‍चलला बेथसेदा भिबा नाम्‍सारी चिबा फिलिप मुबा ग्‍लारी निसी, “ङनी येशूदेन छ्‌याम ह्रुप तबा सेम मुला” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से फिलिप निसी अन्‍द्रियासदा चु ताम पाङ्जी, ओच्‍छे थेनीनोन निसी येशूदा पाङ्जी।</verse>
				<verse number="23">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “दाहेन्‍से परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा मान लबा धुइ खसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="24">च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, बु वारीरी ढ्वबा ग्‍वाला ब्‍लु आसिनी भिसम थे गिक जेन तला। तर थे सिजी भिसम फुइसी थेरी ल्‍हानान ग्‍वा रोला।</verse>
				<verse number="25">थेतबासेलमा जुन म्‍हिसे ह्राङला ज्‍यान जोगब लबा सेम लला थे म्‍हिसे जुकजुकधोनाला जुनी आयाङ्। तर जुन म्‍हिसे जम्‍बुलिङरी मुमा ह्राङला ज्‍यान‍ना वास्‍ता आलना ङादेन छ्‌याम भ्रला, थेसे जुकजुकधोनाला जुनी सदन जोगब लसी थान्‍ना।</verse>
				<verse number="26">खालै म्‍हिसे ङाला लागिरी गे लबा सेम लजी भिसम थे ङादेन छ्‌याम भ्रतोःला। ओच्‍छे ङा जुन ग्‍लारी चिला, ङाला गे लबा म्‍हिएनोन ङादेन छ्‌यामनोन तला। खालै म्‍हिसे ङाला लागिरी गे लजी भिसम ङाला आबासे थेला मान बढब लसी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="27">येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “दान्‍दे ङादा सेमरी ल्‍हानान दुख तबा मुला, ङाइ तिग पाङ्से? ‘आबा ङादा चु दुखग्‍याम जोगब लउ’ भिसी पाङ्‌बारी तला? आत, तिग्‍दा भिसम ङा चु दुख नाबाला लागिरीन खबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="28">आबा, ह्राङ जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमेश्‍वर हिन्‍ना भिबा ताम उन्‍गो।” जमाहेन्‍से स्‍वर्गग्‍याम “ङाइ ङा जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमेश्‍वर हिन्‍ना भिबा ताम उन्‍सी जिन्‍बा मुला, चु ताम ङाइ अझ उन्‍ना” भिबा काइ खजी।</verse>
				<verse number="29">चु ताम थेःसी थेरी मुबा म्‍हिगदेसे “चु मु गुर्बा हिन्‍ना” भिसी भिजी। तर स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे चा “स्‍वर्गदूत थेदेन छ्‌याम ताम लबा हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="30">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “स्‍वर्गग्‍याम खबा चु काइ ङाला लागिरी आहिन, तर एनीगदेला लागिरी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="31">दाहेन्‍से चु धुइ चा जम्‍बुलिङरी मुबा म्‍हिगदेला निसाफ लबा धुइ हिन्‍ना, ओच्‍छे चु जम्‍बुलिङदा तहरी थान्‍बादा मङग्‍यार भ्‍याङ्‍ला।</verse>
				<verse number="32">ओच्‍छे ङादा जम्‍बुलिङग्‍याम तोर थीमाहेन्‍से जम्‍मान म्‍हिदा ङाइ ङा मुबा ग्‍लारी भला।”</verse>
				<verse number="33">येशूसे ह्राङ खाह्रङ् लसी सिबान मुला भिबा ताम म्‍हिगदेसे घोगै भिसी चुह्रङ् सुङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="34">जमाहेन्‍से म्‍हिगदेसे येशूदा “थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट सदन सोला भिबा ताम ङन्‍से ठिमग्‍याम थेःबा मुला। ह्राङसे चा तिग्‍दा ‘परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिदा तोर थीनोन तोःला’ भिसी सुङ्बा? परमेश्‍वरसे पुइखबा चु म्‍हि चा खाल हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="35">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “अझ छिन्‍नङ य्‍हाल एनीगदेदेन छ्‌याम तला। थेतबासेलमा य्‍हाल एनीगदेदेन छ्‌याम मुबा धुइरीन ह्राङ भ्रतोःबा ग्‍यामरी भ्रउ। आहिन्‍सम एनीगदेदा धोपधोपसे घप्‍ला, धोपधोपरी भ्रबा म्‍हिदा ह्राङ खानङ निबान मुला भिबा तामनोन था आत।</verse>
				<verse number="36">य्‍हाल एनीगदेदेन छ्‌याम मुबा धुइरी एनीगदेसे थेदा विश्‍वास लउ। थेह्रङ् लजी भिसम एनीगदे य्‍हालला सन्‍तान दोला।” चु ताम सुङ्सी जिन्‍माहेन्‍से येशू थे ग्‍याम फेप्‍सी थेनीगदेसे आम्राङ्बा ग्‍लारी धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="37">येशूसे यहूदीगदेलान ओन्‍छाङरी ल्‍हानान उदेकला गेगदे लबा मुबा। तसैनोन थेनीगदेसे येशूदा विश्‍वास आलनी।</verse>
				<verse number="38">यशैया अगमवक्तासे पाङ्बा ताम पूरा तबारीन चुह्रङ् तबा हिन्‍ना। यशैया अगमवक्तासे “परमप्रभु, ङन्‍से पाङ्बा ताम खाल्‍से विश्‍वास लजी? ओच्‍छे ह्राङसे लबा शक्तिशाली गे खाल्‍से म्राङ्जी?” भिसी पाङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="39">थेनीगदेसे विश्‍वास लआखम्‍नी, तिग्‍दा भिसम यशैया अगमवक्तासे दोःसी चुह्रङ् भिसी पाङ्बा मुला,</verse>
				<verse number="40">“प्रभुसे थेनीगदेला मी बन्‍द लसी पिन्‍बा मुला ओच्‍छे थेनीगदेला सेम कोङ्‌ना लबा मुला। आहिन्‍सम थेनीगदेसे म्राङ्सेला मुबा, सेमहेन्‍सेन घोसेला मुबा, ङापट्टि दोःसेला मुबा, ओच्‍छे थेनीगदेदा ङाइ खम्‍ना लसेला मुबा।”</verse>
				<verse number="41">यशैया अगमवक्तासे येशूला घ्रेन शक्ति म्राङ्सी येशूला बारेरीन चु ताम पाङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="42">तसैनोन ल्‍हानान यहूदी नेतागदेसे येशूदा विश्‍वास लजी। तर फरिसीगदेसे यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी वाङ्बारी आपिन भिसी लोङ्सी थेनीगदेसे चु ताम खालैदान आपाङ्नी।</verse>
				<verse number="43">तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे परमेश्‍वरसे भन्‍दा म्‍हिगदेसे ज्‍यबा भिगै भिसी म्‍हन्‍मुबा।</verse>
				<verse number="44">येशूसे घ्रेन काइरी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङादा विश्‍वास लबा म्‍हिगदेसे ङादा जे आहिन, तर ङादा पुइखबादाएनोन विश्‍वास लला।</verse>
				<verse number="45">ओच्‍छे ङादा म्राङ्बा म्‍हिसे ङादा पुइखबादाएनोन म्राङ्ला।</verse>
				<verse number="46">ङादा विश्‍वास लबा म्‍हिगदे धोपधोपरी भ्रआतोःगै भिसीन ङा जम्‍बुलिङरी य्‍हाल दोसी खबा मुला।</verse>
				<verse number="47">“ङाला ताम थेःसीनोन ङाइ पाङ्बा अन्‍छार आभ्रबा म्‍हिगदेला निसाफ आल। तिग्‍दा भिसम ङा जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेला निसाफ लबारी खबा आहिन। तर जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेदा थार्ना लबारी खबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="48">तर ङादेन ङाला तामदा विश्‍वास आलबा म्‍हिगदेला निसाफ लबारी न्‍यायाधीश गिक मुला। थे न्‍यायाधीश चा ङाइ पाङ्बा तामनोन हिन्‍ना। थेसेन चु जम्‍बुलिङ नाश तबा धुइरी थेनीगदेला निसाफ लला।</verse>
				<verse number="49">तिग्‍दा भिसम चु ताम ङाइ ङाला सेमग्‍याम पाङ्बा आहिन, तर ङादा पुइखबा आबासे कुल्‍बा अन्‍छारनोन ङाइ पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="50">ङादा पुइखबा आबासे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा म्‍हिदा जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍ना भिबा ताम ङादा था मुला। थेतबासेलमा आबासे जुन ताम पाङ्पुङ्ला थे ताम जे ङाइ पाङ्बा मुला।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाड खबा भन्‍दा ङाच्‍छान चु जम्‍बुलिङ ख्‍लासी आबा मुबा ग्‍लारी निबा धुइ तसी जिन्‍जी भिबा ताम येशूसे था याङ्सी जिन्‍बा मुबा। येशूसे जम्‍बुलिङरी मुबा ह्राङला चेलागदेदा ल्‍हानान माया लमुबा, ओच्‍छे थेनीगदेदा लिच्‍छाधोनान माया लजी।</verse>
				<verse number="2">येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम ङ्‍यसेला सोल छ्‌योइबान मुबा। थेनोन धुइरी येशूदा चुङ्सी पिन्‍बा सेम शैतानसे सिमोनना झा यहूदा इस्‍करियोतदा खना लसी जिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="3">परमेश्‍वरसे जम्‍मान अधिकार ह्राङदा पिन्‍बा मुला भिबा ताम येशूदा था मुबा। ओच्‍छे परमेश्‍वरग्‍यामनोन खसी दोःसी परमेश्‍वर मुबा ग्‍लारी निबान मुला भिबा तामएनोन येशूदा था मुबा</verse>
				<verse number="4">सोल छ्‍योइमाहेन्‍से येशू स्‍हेङ्‍जी, ओच्‍छे ह्राङसे नान्‍बा घ क्‍यार थान्‍सी क्रेप्‍सरी गम्‍सा खीजी।</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से येशूसे ताङ गिकरी क्‍युइ युजी, ओच्‍छे ह्राङला चेलागदेला काङ ख्रुसी ह्राङसे खीबा गम्‍सासे थेनीगदेला काङ फ्‍याजी।</verse>
				<verse number="6">येशूसे सिमोन पत्रुसला काङ ख्रुबारी छ्‌याइमा सिमोन पत्रुससे “प्रभु तिग ह्राङसे ङाला काङ ख्रुबारी छ्‌याइबा?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="7">येशूसे थेदा “ङाइ तिग लबान मुला, थे ताम एसे दान्‍दे आघो। तर चु ताम एसे लिच्‍छा घोला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="8">पत्रुससे येशूदा “ह्राङसे ङाला काङ खाइमै ख्रुबारी आत” भिसी भिमा, येशूसे थेदा “ङाइ एला काङ आख्रुनी भिसम ए ङाला म्‍हि आदो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="9">जमाहेन्‍से सिमोन पत्रुससे येशूदा “थेह्रङ् भिसम प्रभु, ङाला काङ जे आहिन, तर ङाला यादेन थोबोएनोन ख्रुसी पिन्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा “नुहाब लसी जिन्‍बा म्‍हिसे काङ जे ख्रुतोःला। एनीगदे न्‍हङ‍री म्‍हि गिक बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो जम्‍मान चोखो तसी जिन्‍बा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम ह्राङदा खाल्‍से चुङ्सी पिन्‍बारी छ्‌याइबा मुला भिबा ताम येशूदा था मुबा। थेतबासेलमान येशूसे “एनीगदे न्‍हङला गिक चा चोखो तबा आरे” भिसी सुङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="12">थेनीगदेला काङ ख्रुसी जिन्‍माहेन्‍से ह्राङला घ नान्‍सी येशू दोःसी धन्‍छ्‌याजी। जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङाइ तिग्‍दा एनीगदेला काङ ख्रुजी भिबा ताम एनीगदेसे घोजी?</verse>
				<verse number="13">एनीगदेसे ङादा ‘गुरुदेन प्रभु’ भिसी पाङ्बा ताम सत्‍य हिन्‍ना, तिग्‍दा भिसम ङा एनीगदेला गुरुदेन प्रभुन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">चुदे ङा प्रभुदेन गुरु तसीनोन ङाइ एनीगदेला काङ ख्रुजी भिसम एनीगदेसेनोन गिकसेम गिकला काङ ख्रुतोःला।</verse>
				<verse number="15">ङाइ लबा ह्रङ्नोन एनीगदेसेनोन लगै भिसीन ङाइ चुह्रङ् लसी उन्‍बा हिन्‍ना। एनीगदेसेनोन चुह्रङ्‌नोन लउ।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, मालिक भन्‍दा नोकर घ्रेन आत ओच्‍छे समाचार पुइबा म्‍हि भन्‍दा समाचार भोर्बा म्‍हिएनोन खाइमै घ्रेन आत।</verse>
				<verse number="17">चुदे एनीगदेसे चु ताम घोसी चुनोन अन्‍छार लजी भिसम एनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला।</verse>
				<verse number="18">“चु ताम ङाइ एनीगदे जम्‍मालान बारेरी पाङ्बा आहिन, ङाइ धम्‍बागदेदा ङाइ ज्‍यना लसी ङोसेमुला। तर ‘ङादेन छ्‌यामनोन गेङ चबा म्‍हिसे ङादा धोका पिन्‍ना’ भिसी परमेश्‍वरला बचनरी पाङ्बा ताम पूरा तबाला लागिरीन चुह्रङ् तबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="19">चु ताम तमाहेन्‍सेनोन एनीगदेसे ङादा “ङा थेनोन हिन्‍ना” भिसी विश्‍वास लबारी खम्‍गै भिसीन ङाइ चु ताम एनीगदेदा ङाच्‍छान पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">थेतबासेलमा च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, ङाइ पुइबा म्‍हिगदेदा मान लबा म्‍हिसे ङादाएनोन मान लला, ओच्‍छे ङादा मान लबा म्‍हिसे ङादा पुइखबादाएनोन मान लला।”</verse>
				<verse number="21">चु ताम सुङ्सी जिन्‍माहेन्‍से ल्‍हानान दुख ङ्‍हम्‍सी येशूसे चेलागदेदा “च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदे न्‍हङलान गिकसे ङादा म्‍हिगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="22">येशूसे चु ताम खाल्‍ला बारेरी सुङ्बा हिन्‍ना भिबा आघोबासे लमा चेलागदेसे ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री गिकसेम गिकला लीरी च्‍याबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="23">येशूसे ल्‍हानान माया लबा चेला चा येशूला ङामरीन चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="24">जमाहेन्‍से सिमोन पत्रुससे थेदा “येशूसे चु ताम खाल्‍ला बारेरी सुङ्बा हिन्‍ना? ङ्‌योइगो” भिसी मीला चाल लजी।</verse>
				<verse number="25">थे येशूला ङामरी चिबान येशूदा “प्रभु, थे म्‍हि खाल हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="26">येशूसे थेदा “ङाइ जुन म्‍हिदा गेङ तुइसी पिन्‍ना, थे म्‍हि थेनोन हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी। ओच्‍छे येशूसे टोगल गिक गेङ तुइसी सिमोन इस्‍करियोतला झा यहूदा इस्‍करियोतदा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="27">थे गेङ किन्‍माहेन्‍से यहूदा इस्‍करियोत न्‍हङ‍री शैतान वाङ्‌जी। जमाहेन्‍से येशूसे थेदा “एसे तिग लबारी छ्‌याइबा मुला, थे योनान लउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="28">तर येशूसे थेदा तिग्‍दा थेह्रङ् भिसी सुङ्बा हिन्‍ना भिसी थेरी चबारी चिबागदे खालैसेन आघोनी।</verse>
				<verse number="29">थेनीगदेला टाङगा यहूदा इस्‍करियोतसे थान्‍बासे लमा कोइ कोइसे चा येशूसे थेदा चाडला लागिरी तोःबा स्‍हेगदे ग्‍लुउ भिसी सुङ्‍जीनम भिसी म्‍हन्‍जी। ओच्‍छे कोइ कोइसे चा येशूसे थेदा प्राङबोगदेदा तिगै पिन्‍गो भिसी सुङ्‍जीनम भिसी म्‍हन्‍जी।</verse>
				<verse number="30">येशूसे पिन्‍बा गेङ चमाहेन्‍से यहूदा इस्‍करियोत तुरुन्‍तन मङग्‍यार निजी। थे धुइरी धोप तसी जिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="31">यहूदा इस्‍करियोत मङग्‍यार निमाहेन्‍से येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “दाहेन्‍से परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिसे घ्रेन मान याङ्बा मुला, ओच्‍छे थेग्‍याम परमेश्‍वरसेनोन घ्रेन मान याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="32">चुदे परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हिग्‍याम परमेश्‍वरसे घ्रेन मान याङ्जी भिसम परमेश्‍वरसेनोन ह्राङसे पुइखबादा घ्रेन मान पिन्‍ना। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे चु गे योनान लला।</verse>
				<verse number="33">“कोलागदे, ङा एनीगदेदेन छ्‌याम छिन्‍नङ जे तला। एनीगदेसे ङादा म्‍हाइला, तर दाहेन्‍से ङाइ यहूदीगदेदा पाङ्बा ताम एनीगदेदाएनोन पाङ्ला, ‘ङा जुन ग्‍लारी निबान मुला, थेरी एनीगदे खबारी आखम।’</verse>
				<verse number="34">“दाहेन्‍से ङाइ एनीगदेदा छार ताम गिक कुल्‍ला, एनीगदेसे गिकसेम गिकदा माया लउ। ङाइ एनीगदेदा माया लबा ह्रङ् लसी एनीगदेसेनोन गिकसेम गिकदा माया लउ।</verse>
				<verse number="35">चुदे एनीगदेसे गिकसेम गिकदा माया लजी भिसम एनीगदे ङाला चेला हिन्‍बा चीम भिसी जम्‍मासेन ङोसेला।”</verse>
				<verse number="36">सिमोन पत्रुससे येशूदा “प्रभु, ह्राङ खानङ फेप्‍बारी छ्‌याइबा?” भिसी ङ्‌योइमा, येशूसे थेदा “ङा निबा ग्‍लारी ए दान्‍दे ङादेन छ्‌याम भ्रबारी आखम, तर लिच्‍छा चा भ्रला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="37">पत्रुससे येशूदा “प्रभु, तिग्‍दा ङा दान्‍देन ह्राङदेन छ्‌याम भ्रबारी आखम? ह्राङला लागिरी ङा सिबारीनोन तयार मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="38">जमाहेन्‍से येशूसे थेदा “तिग एसे ङाला लागिरी ह्राङला ज्‍याननोन पिन्‍खम्‍ला? च्‍यागो, एसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, नागा क्राबा भन्‍दा ङाच्‍छान एसे ङादा ङोसेबान आरे भिसी सोमरेमधोना पाङ्ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="14">
				<verse number="1">येशूसे ह्राङला चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “एनीगदेसे दुख थाम्‍हन्‍गो। एनीगदेसे परमेश्‍वरदा विश्‍वास लबा मुला, ओच्‍छे ङादाएनोन विश्‍वास लउ।</verse>
				<verse number="2">ङाला आबाला दिमरी चिबा ग्‍ला ल्‍हानान मुला, ओच्‍छे ङा एनीगदेला लागिरी ग्‍ला स्‍होबारी निबान मुला। चुदे ग्‍ला आरेबा हिन्‍सम ङाइ एनीगदेदा चु ताम पाङ्‌नोन आपाङ्सेला मुबा।</verse>
				<verse number="3">एनीगदेला लागिरी ग्‍ला स्‍होसी जिन्‍माहेन्‍से ङा दोःसी खला, ओच्‍छे एनीगदे ङादेन छ्‌यामनोन चिबाला लागिरी एनीगदेदाएनोन ङा मुबा ग्‍लारीन भोर्ला।</verse>
				<verse number="4">ङा निबारी छ्‌याइबा ग्‍याम एनीगदेदा थानोन मुला।”</verse>
				<verse number="5">थोमासे येशूदा “प्रभु, ह्राङ खानङ फेप्‍बान मुला भिबा ताम मी ङन्‍दा था आरे भिसम ह्राङ फेप्‍बा ग्‍याम मी झन ङन्‍से खाह्रङ् लसी था याङ्से?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="6">येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “परमेश्‍वर मुबा ग्‍लारी भोर्बा ग्‍याम, सत्‍य ओच्‍छे जुनी ङानोन हिन्‍ना। ङाग्‍याम बाहेक खालैनोन परमेश्‍वर आबा मुबा ग्‍लारी निबारी आखम।</verse>
				<verse number="7">एनीगदेसे ङादा ङोसेबा हिन्‍सम ङाला आबादाएनोन ङोसेसेला मुबा। तर दाहेन्‍से एनीगदेसे ङाला आबादा ङोसेला, ओच्‍छे एनीगदेसे थेदा म्राङ्सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="8">फिलिपसे येशूदा “प्रभु, ङन्‍दा परमेश्‍वर आबा उन्‍सी पिन्‍गो, चुदे लजी भिसम तला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="9">येशूसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “फिलिप, चुदे धिनधोना ङा एनीगदेदेन छ्‌याम चिजी, तसैनोन एसे ङादा ङोसेबा आरे? ङादा म्राङ्बा म्‍हिसे परमेश्‍वर आबादाएनोन म्राङ्सी जिन्‍बा मुला। तर ङादा म्राङ्सीनोन तिग्‍दा एसे ङन्‍दा परमेश्‍वर आबादा उन्‍सी पिन्‍गो भिसी भिबा?</verse>
				<verse number="10">ङा आबादेन छ्‌याम गिक तबा मुला ओच्‍छे आबा ङादेन छ्‌याम गिक तबा मुला भिबा ताम एदा विश्‍वास आरे? जुन ताम ङाइ एनीगदेदा पाङ्बा मुला थे ताम ङाइ ङाला सेमग्‍याम पाङ्बा आहिन। तर ङादेन छ्‌याम गिक तबा आबासे ह्राङला गे ङाग्‍याम लबान मुला।</verse>
				<verse number="11">ङा आबादेन छ्‌याम गिक तबा मुला ओच्‍छे आबा ङादेन छ्‌याम गिक तबा मुला भिबा ताम विश्‍वास लउ। आहिन्‍सम ङाइ लबा गेगदे च्‍यासीन विश्‍वास लउ।</verse>
				<verse number="12">“च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, ङादा विश्‍वास लबागदेसे ङाइ लबा ह्रङ्‌बान गे लबारी खम्‍ला, ओच्‍छे थे भन्‍दा घ्रेन घ्रेन गेगदेएनोन लबारी खम्‍ला। तिग्‍दा भिसम ङा परमेश्‍वर आबा मुबा ग्‍लारी निबान मुला।</verse>
				<verse number="13">एनीगदेसे ङादेन छ्‌याम जुन स्‍हे ह्रीसैनोन ङाग्‍याम परमेश्‍वर आबाला मान तगै भिसी ङाइ एनीगदेदा पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">एनीगदेसे ङाला मिनरी जुन स्‍हे ह्रीसै ङाइ एनीगदेदा पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">“चुदे एनीगदेसे ङादा माया लबा मुसम ङाइ कुल्‍बा ताम एनीगदेसे ङ्‌यान्‍ना।</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे ङाइ परमेश्‍वर आबादेन छ्‌याम बिन्‍ती लला, ङाला साटोरी परमेश्‍वर आबासे एनीगदेदा ह्रो लबा आत्‍मा पुइखला। थे सदन एनीगदेदेन छ्‌याम धन्‍छ्‌याला।</verse>
				<verse number="17">थे आत्‍मासे एनीगदेदा परमेश्‍वरला बारेरी सत्‍य ताम घोना लला। तर थेदा जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे विश्‍वास आल, तिग्‍दा भिसम जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे थेदा न्‍ह म्राङ्ला न्‍ह ङोसेला। तर एनीगदेसे मी थेदा ङोसेला, तिग्‍दा भिसम थे एनीगदेदेन छ्‌यामनोन मुला ओच्‍छे थे एनीगदे न्‍हङ‍री धन्‍छ्‌याला।</verse>
				<verse number="18">“ङाइ एनीगदेदा टुहुरा स्‍होसी आथान, ङा दोःसी एनीगदे मुबा ग्‍लारी खला।</verse>
				<verse number="19">छिन्‍नङ लिच्‍छा जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे ङादा खाइमै आम्राङ्, तर एनीगदेसे मी ङादा म्राङ्ला। तिग्‍दा भिसम ङा सोबासे लमा एनीगदेएनोन सोला।</verse>
				<verse number="20">थे धिन खमाहेन्‍से खाह्रङ् लसी एनीगदे ङादेन छ्‌याम गिक तसी चिबा मुला, ङाएनोन एनीगदेदेन छ्‌याम गिक तसी चिबा मुला, ओच्‍छे ङा परमेश्‍वर आबादेन छ्‌याम गिक तसी चिबा मुला भिबा ताम एनीगदेसे था याङ्ला।</verse>
				<verse number="21">जुन म्‍हिसे ङाइ कुल्‍बा ताम सेमरी थान्‍सी थे अन्‍छार भ्रला थेसे ङादा माया लला। ङादा माया लबा म्‍हिदा परमेश्‍वर आबासेनोन माया लला, ङाइएनोन थेदा माया लला ओच्‍छे ङा ह्राङनोन थे मुबा ग्‍लारी खला।”</verse>
				<verse number="22">यहूदा इस्‍करियोत चा आहिन, तर स्‍य्‍हान्‍दो यहूदासे येशूदा “प्रभु, ह्राङ तिग्‍दा ङनी मुबा ग्‍लारी चा फेप्‍खला, तर जम्‍बुलिङला स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी चा आफेप्‍ख भिसी सुङ्बा?” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="23">येशूसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “चुदे खालैसे ङादा माया लमुला भिसम थेसे ङाइ कुल्‍बा तामएनोन ङ्‍यान्‍मुला। ओच्‍छे थेदा ङाला आबासेनोन माया लला, थेह्रङ् लसीन ङादेन ङाला आबा थे मुबा ग्‍लारी खसी थेदेन छ्‌यामनोन चिला।</verse>
				<verse number="24">तर ङादा माया आलबा म्‍हिगदेसे ङाइ कुल्‍बा तामएनोन आङ्‌यान्‍मुला। चु ताम ङाइ एनीगदेदा ङाला सेमग्‍याम पाङ्बा आहिन, तर ङादा पुइखबा परमेश्‍वर आबासेन सुङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="25">“ङा एनीगदेदेन छ्‌याम मुबा धुइरीन चु ताम ङाइ एनीगदेदा पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="26">ङाला साटोरी आबासे एनीगदेदा ह्रो लबारी पुइखबा थेला आत्‍मासे एनीगदेदा जम्‍मान ताम लोप्‍ला ओच्‍छे ङाइ पाङ्बा जम्‍मान तामएनोन एनीगदेदा ढन्‍ना लला।</verse>
				<verse number="27">“ङा एनीगदेदा शान्‍ति पिन्‍सी निबान मुला। एनीगदेदा पिन्‍बा शान्‍ति चा ङाला ह्राङलान शान्‍ति हिन्‍ना। चु शान्‍ति चा जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे पाङ्बा ह्रङ्‌बा शान्‍ति आहिन। थेतबासेलमा दुख थाम्‍हन्‍गो ओच्‍छे थालोङ्‍गो।</verse>
				<verse number="28">“‘ङा चुग्‍याम निबान मुला, तसैनोन ङा एनीगदे मुबा ग्‍लारी दोःसी खला’ भिसी ङाइ पाङ्बा ताम एनीगदेसे थेःबा मुला। एनीगदेसे ङादा पक्‍कान माया लबा हिन्‍सम ङा परमेश्‍वर आबा मुबा ग्‍लारी निबारी छ्‌याइबा मुला भिबा ताम थेःसी एनीगदे ताङ्सेला मुबा। तिग्‍दा भिसम ङा भन्‍दा मी परमेश्‍वर आबान घ्रेन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="29">चु ताम पूरा तमाहेन्‍से एनीगदेसे ङादा विश्‍वास लगै भिसी चु ताम पूरा तबा भन्‍दा ङाच्‍छान ङाइ एनीगदेदा पाङ्सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="30">दाहेन्‍से ङाइ एनीगदेदा चु भन्‍दा ल्‍हाना ताम आपाङ्। तिग्‍दा भिसम चु जम्‍बुलिङदा तहरी थान्‍बा चा खबान मुला। तसैनोन थेदेन छ्‌याम ङादा तिगै लबा शक्ति आरे।</verse>
				<verse number="31">तर ङाइ परमेश्‍वर आबादा माया लमुला भिबा ताम जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे था याङ्‌गै भिसीन परमेश्‍वर आबासे कुल्‍बा अन्‍छारनोन ङाइ लबान मुला। दाहेन्‍से भ्रउ, य्‍हाङ चुग्‍याम निइ।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="15">
				<verse number="1">“साँच्‍चिलान अङगुर दोङ चा ङानोन हिन्‍ना, ओच्‍छे ङाला आबा चा दोङदा सयार लबा म्‍हि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">थेसे ङादेन छ्‌याम मुबा तिगै आरोबा हाँगा चा थासी भ्‍याङ्‍ला। तर रोबा हाँगागदेदा चा अझ ल्‍हाना रोगै भिसी जोगदे घ्‍याम्‍सी ज्‍यना लसी सयार लला।</verse>
				<verse number="3">थेह्रङ् लसीन एनीगदेला विश्‍वास अझ ल्‍हेगै भिसी ङाइ पाङ्बा चु बचनगदेसेन एनीगदेला सेम ज्‍यना लसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="4">एनीगदे ङादेन छ्‌याम गिक तसी चिउ, ङाएनोन एनीगदेदेन छ्‌याम गिक तसी चिला। हाँगा दोङग्‍याम फेजी भिसम थे हाँगारी तिगै आरो। थेह्रङ् लसीन एनीगदेएनोन ङाग्‍याम फेसी चिजी भिसम एनीगदेसेनोन तिगै लबारी आखम।</verse>
				<verse number="5">“अङगुरला दोङ ङानोन हिन्‍ना, एनीगदे चा हाँगागदे हिन्‍ना। चुदे खालै म्‍हि ङादेन छ्‌याम गिक तसी चिजी भिसम ङाएनोन थेदेन छ्‌याम गिक तसी चिला, ओच्‍छे थे विश्‍वासरी ल्‍हेसी ल्‍हानान ज्‍यबा गेगदे लला। तर ङाग्‍याम फेसी चिजी भिसम एनीगदेसे तिगै लबारी आखम।</verse>
				<verse number="6">ङादेन छ्‌याम गिक तसी आचिबागदेदा चा थे हाँगागदेदा भ्‍याङ्‍बा ह्रङ् लसी भ्‍याङ्‍ला, ओच्‍छे थे खर्ला। थेह्रङ्बा हाँगागदेदा म्‍हिगदेसे ह्रुप लसी मेरी भ्‍याङ्‍ला, जमाहेन्‍से थे मेफ्रा दोला।</verse>
				<verse number="7">चुदे एनीगदे ङादेन छ्‌याम गिक तजी भिसम ओच्‍छे ङाला बचन एनीगदेला सेम न्‍हङ‍री थान्‍जी भिसम एनीगदेदा तोःबा स्‍हे ह्रीमा पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">चुदे एनीगदेसे ल्‍हानान ज्‍यबा गेगदे लसी ङाला चेला दोसी उन्‍जी भिसम ङाला आबाला मानदेन जयजयकार तला।</verse>
				<verse number="9">“ङादा आबासे माया लबा ह्रङ् लसी ङाइएनोन एनीगदेदा ङाच्‍छाहेन्‍सेन माया लबा मुला। थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला माया थाम्‍लेःगो।</verse>
				<verse number="10">ङाला आबासे कुल्‍बा ताम ङ्‍यान्‍बासे लमा आबाला माया सदन ङादेन छ्‌याम मुला। थेह्रङ् लसीन एनीगदेसेनोन ङाइ कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍जी भिसम ङाला माया सदन एनीगदेदेन छ्‌याम तला।</verse>
				<verse number="11">ङाला सेम ताङ्‍बा ह्रङ् लसी एनीगदेला सेमएनोन पूरान ताङ्‍खम्‍गै भिसीन ङाइ एनीगदेदा चु ताम पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">“ङाइ एनीगदेदा माया लबा ह्रङ् लसी एनीगदेसेनोन ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री गिकसेम गिकदा माया लउ भिसी ङाइ चु ताम कुल्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="13">ह्रोला लागिरी ह्राङला ज्‍याननोन पिन्‍बा भन्‍दा घ्रेन माया अर्गु तिगैनोन आरे।</verse>
				<verse number="14">चुदे एनीगदेसे ङाइ कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍जी भिसम एनीगदे ङाला ह्रो हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">दाहेन्‍से ङाइ एनीगदेदा नोकर भिसी आपाङ्, तिग्‍दा भिसम मालिकसे तिग लबान मुला भिसी नोकरदा था आत। तर ङाइ एनीगदेदा ह्रो भिसी पाङ्बा मुला, तिग्‍दा भिसम ङाला आबासे ङादा सुङ्बा जम्‍मान ताम ङाइ एनीगदेदा पाङ्सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="16">एनीगदेसे ङादा धम्‍बा आहिन, तर एनीगदे सदन ज्‍यबा म्‍हि दोसी ज्‍यबा गे लगै भिसीन ङाइ एनीगदेदा धम्‍बा हिन्‍ना। थेह्रङ् लसी एनीगदेसे ङाला मिन किन्‍सी परमेश्‍वर आबादेन छ्‌याम ह्रीजी भिसम एनीगदेसे ह्रीबा स्‍हे परमेश्‍वर आबासे पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">थेतबासेलमा ङाइ कुल्‍बा अन्‍छार एनीगदेसे गिकसेम गिकदा माया लउ।</verse>
				<verse number="18">“चुदे एनीगदेदा जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे हेला लजी भिसम एनीगदेदा भन्‍दा ङाच्‍छा ङादा हेला लबा हिन्‍ना भिसी घोउ।</verse>
				<verse number="19">चुदे एनीगदे जम्‍बुलिङला म्‍हि हिन्‍बा हिन्‍सम थेनीगदेसे एनीगदेदा ह्राङला म्‍हि म्‍हन्‍सी माया लसेला मुबा। तर एनीगदे चु जम्‍बुलिङला म्‍हि आहिन। एनीगदेदा ङाइ चु जम्‍बुलिङग्‍याम धम्‍बा हिन्‍ना। थेतबासेलमा एनीगदेदा जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे हेला लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">‘नोकर मालिक भन्‍दा घ्रेन आत’ भिसी ङाइ पाङ्बा ताम एनीगदेसे थाम्‍लेःगो। थेनीगदेसे ङादा दुख पिन्‍जी भिसम एनीगदेदाएनोन दुख पिन्‍ना। थेह्रङ् लसीन थेनीगदेसे ङाइ कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍जी भिसम एनीगदेसे पाङ्बा तामएनोन ङ्‌यान्‍ना।</verse>
				<verse number="21">एनीगदे ङाला म्‍हि तबासे लमा थेनीगदेसे एनीगदेदा ल्‍हानान दुख पिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे ङादा पुइखबा परमेश्‍वर आबादा ङोसेबा आरे।</verse>
				<verse number="22">चुदे ङा आखबादेन ङाइ थेनीगदेदा आपाङ्बा हिन्‍सम थेनीगदेदा पापला दोष आतसेला मुबा। तर दाहेन्‍से थेनीगदेसे ह्राङला पापला लागिरी तिगै निउ लबा ग्‍ला आरे।</verse>
				<verse number="23">ङादा हेला लबा म्‍हिसे ङाला आबादाएनोन हेला लला।</verse>
				<verse number="24">खालैसेन लबारी आखम्‍बा गेगदे ङाइ थेनीगदेला गुङरी आलबा हिन्‍सम थेनीगदेदा पापला दोष आतसेला मुबा। तर ङाइ लबा उदेकला गेगदे म्राङ्सीनोन थेनीगदेसे ङादेन ङाला आबादा हेला लबा मुला।</verse>
				<verse number="25">तर थेनीगदेला ह्राङलान ठिमरी ‘थेनीगदेसे ङादा थेह्रङ्नोन हेला लला’ भिसी भ्रिबा ताम पूरा तबाला लागिरीन चुह्रङ् तबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="26">“ङाइ आबाग्‍याम सत्‍यला आत्‍मा एनीगदेदा ह्रो लबाला लागिरी पुइखला। थे खसी थेसेन ङाला बारेरी पाङ्ला।</verse>
				<verse number="27">ओच्‍छे एनीगदे चा ङाच्‍छाहेन्‍सेन ङादेन छ्‌याम चिबासे लमा एनीगदेसेनोन ङाला बारेरी पाङ्ला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="16">
				<verse number="1">“एनीगदेला विश्‍वास म्‍हासी थानिगै भिसी ङाइ एनीगदेदा जम्‍मान ताम पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">एनीगदेदा थेनीगदेसे यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमग्‍याम तेःला। ओच्‍छे एनीगदेदा साइबा म्‍हिगदेसे ‘ङन्‍से परमेश्‍वरदा तेन्‍बा मुला’ भिसी म्‍हन्‍बा धुइएनोन खबान मुला।</verse>
				<verse number="3">थेनीगदेसे एनीगदेदा थेह्रङ् लला, तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे परमेश्‍वर आबादा ङोसेबा आरे ओच्‍छे ङादाएनोन ङोसेबा आरे।</verse>
				<verse number="4">च्‍यागो, थे जम्‍मान ताम तबा धुइरी एनीगदेसे ‘चु जम्‍मान तामला बारेरी ङादा प्रभुसे ङाच्‍छान सुङ्सी जिन्‍बा मुबा’ भिबा ताम ढन्‍गै भिसी ङाइ एनीगदेदा चु ताम पाङ्‌बान मुला। दान्‍देधोना ङा एनीगदेदेन छ्‌यामनोन मुबासे लमा चु ताम ङाइ ङाच्‍छा एनीगदेदा आपाङ्नी।</verse>
				<verse number="5">दाहेन्‍से ङा ङादा पुइखबा परमेश्‍वर आबा मुबा ग्‍लारी निबान मुला। तर एनीगदे खालैसेन ङादा ‘ह्राङ खानङ फेप्‍बा?’ भिसी आङ्‍योइ।</verse>
				<verse number="6">तसैनोन ङाइ चु जम्‍मान ताम पाङ्बासे लमा एनीगदेदा सेमरी ल्‍हानान सुर्दा तबा मुला।</verse>
				<verse number="7">तसैनोन ङाइ एनीगदेदा सत्‍य ताम पाङ्बा मुला, ङा चुग्‍याम निबान एनीगदेदा ज्‍यबा हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम ङा चुग्‍याम आनिनी भिसम एनीगदेदा ह्रो लबा आत्‍मा एनीगदे मुबा ग्‍लारी आफेप्‍ख। तर ङा निजी भिसम ङाइ थेदा एनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइखला।</verse>
				<verse number="8">थे फेप्‍खमाहेन्‍से थेसे जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरदा सेम निबा गेला बारेरीदेन परमेश्‍वरसे लबा निसाफला बारेरी, गल्‍ती गेला बारेरी ओच्‍छे पापला बारेरी उन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">ङादा विश्‍वास आलबान पाप हिन्‍ना भिसी थेसे थेनीगदेदा घोना लला।</verse>
				<verse number="10">थेसे परमेश्‍वरदा सेम निबा गे तिग हिन्‍ना भिसी घोना लला। तिग्‍दा भिसम ङा परमेश्‍वर आबा मुबा ग्‍लारी निबान मुला, ओच्‍छे एनीगदेसे ङादा दोःसी आम्राङ्।</verse>
				<verse number="11">थेसे परमेश्‍वरसे लबा निसाफ भिबा तिग हिन्‍ना भिसीएनोन थेनीगदेदा घोना लला। तिग्‍दा भिसम चु जम्‍बुलिङदा तहरी थान्‍बादा परमेश्‍वरसे निसाफ लसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="12">“ङाइ एनीगदेदा पाङ्तोःबा ताम मी ल्‍हानान मुबा। तर एनीगदेसे दान्‍दे चु भन्‍दा ल्‍हाना घोबारी आखम।</verse>
				<verse number="13">तर थे सत्‍यला आत्‍मा फेप्‍खमाहेन्‍से सत्‍य ताम तिग हिन्‍ना भिसी थेसेन एनीगदेदा घोना लला। थेसे ह्राङला सेमग्‍याम एनीगदेदा तिगै ताम आसुङ्, थेसे जुन ताम थेःला थेनोन ताम जे एनीगदेदा सुङ्ला। ओच्‍छे थेसेन लिच्‍छा तसेला तामगदेएनोन एनीगदेदा घोना लला।</verse>
				<verse number="14">थेसे ङाला मानदेन जयजयकार लला, तिग्‍दा भिसम थेसे ङाइ पाङ्बा ताम थेःसी एनीगदेदा पाङ्ला।</verse>
				<verse number="15">परमेश्‍वर आबादेन छ्‌याम मुबा जम्‍मान स्‍हे जम्‍मान ङालान हिन्‍ना। थेतबासेलमा ङाइ पाङ्बा जम्‍मान ताम ‘सत्‍यला आत्‍मासे थेःसी एनीगदेदा घोना लला’ भिसी पाङ्बा हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="16">येशूसे ह्राङला चेलागदेदा “छिन्‍नङ लिच्‍छा एनीगदेसे ङादा आम्राङ्, तर दोःसी तिगै धिन लिच्‍छा मी एनीगदेसे ङादा म्राङ्ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="17">चु ताम थेःसी येशूला कोइ कोइ चेलागदेसे “थेसे य्‍हाङदा ‘छिन्‍नङ लिच्‍छा एनीगदेसे ङादा आम्राङ् दोःसी छिन्‍नङ लिच्‍छा मी एनीगदेसे ङादा म्राङ्ला’ भिबादेन ‘तिग्‍दा भिसम ङा आबा मुबा ग्‍लारी निबान मुला’ भिसी सुङ्बाला अर्थ चा तिग हिन्‍ना?” भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री ताम लजी।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे थेनीगदेसे दोःसी, “थेसे ‘छिन्‍नङ लिच्‍छा’ भिसी सुङ्बा तिग हिन्‍ना? थेसे सुङ्बा ताम य्‍हाङदा था आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="19">थेनीगदेसे चु तामला बारेरी ङ्‌योइबा सेम लबा मुला भिसी था याङ्सी येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङाइ एनीगदेदा ‘छिन्‍नङ लिच्‍छा एनीगदेसे ङादा आम्राङ् भिबादेन छिन्‍नङ लिच्‍छा मी एनीगदेसे ङादा म्राङ्ला’ भिसी पाङ्बा तामला बारेरी एनीगदेसे ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री ताम लबा आहिन?</verse>
				<verse number="20">थेतबासेलमा च्‍यागो, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदे क्राबा क्रिङ्बा लला, तर जम्‍बुलिङला म्‍हिगदे चा ताङ्ला। एनीगदेदा दुखदेन सुर्दा तला, तसैनोन एनीगदेला सुर्दा म्‍हासी दोःसी ताङ्म्‍याङ्ला।</verse>
				<verse number="21">कोला न्‍हबा धुइरी म्रिङम्‍हेमेदा ल्‍हानान दुख तमुला। तर कोला न्‍हमाहेन्‍से थेसे थे जम्‍मान दुख म्‍लेःमुला। तिग्‍दा भिसम जम्‍बुलिङरी कोला गिक न्‍हजी भिसी थे ल्‍हानान ताङ्मुला।</verse>
				<verse number="22">थेह्रङ् लसीन एनीगदेदा दान्‍दे दुख तबा मुला। तर ङा दोःसी एनीगदेदा ह्रुप तबारी खमा एनीगदे सेमरी ल्‍हानान ताङ्म्‍याङ्ला। ओच्‍छे एनीगदेला ताङ्‍बा खालैसेन म्‍हाना लबारी आखम।</verse>
				<verse number="23">थे धुइरी एनीगदेसे ङादेन छ्‌याम तिगै ताम आङ्‍योइ। च्‍यागो, ङाला मिनरी एनीगदेसे जुन स्‍हे ह्रीला थे स्‍हे एनीगदेदा परमेश्‍वर आबासे पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="24">दान्‍देधोना मी एनीगदेसे ङाला मिनरी तिगै ह्रीबा आरे। ह्री‍गो एनीगदेदा पिन्‍ना, ओच्‍छे एनीगदे पूरान ताङ्म्‍याङ्ला।</verse>
				<verse number="25">“दान्‍दे चा ङाइ एनीगदेदा चु ताम उखानग्‍याम पाङ्बा मुला, तर धुइ तमाहेन्‍से परमेश्‍वरला बारेरी पाङ्‌मा चा उखान आपाङ्ना ङाइ एनीगदेदा प्रस्‍टन घोना लला।</verse>
				<verse number="26">थे धुइरी एनीगदे ह्राङसेन ङाला मिनरी ह्रीला। तर ङाइ एनीगदेला लागिरी परमेश्‍वर आबादेन छ्‌याम ह्रीसी पिन्‍आतोः।</verse>
				<verse number="27">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वर आबा ह्राङसेन एनीगदेदा माया लबा मुला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे ङादा माया लबा मुला, ओच्‍छे ङा परमेश्‍वरग्‍याम खबा हिन्‍ना भिसीएनोन विश्‍वास लबा मुला।</verse>
				<verse number="28">ङा परमेश्‍वर आबाग्‍यामसेन चु जम्‍बुलिङरी खबा हिन्‍ना, दान्‍दे दोःसी ङा चु जम्‍बुलिङदा ख्‍लासी परमेश्‍वर आबा मुबा ग्‍लारी निबान मुला।”</verse>
				<verse number="29">जमाहेन्‍से चेलागदेसे येशूदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “दान्‍दे चा भिसम ह्राङसे ङन्‍दा उखान आसुङ्ना प्रस्‍टन घोना लजी।</verse>
				<verse number="30">दाहेन्‍से ह्राङदा जम्‍मान ताम था मुला भिबा ताम ङन्‍से था याङ्जी। दाहेन्‍से खालैसे ह्राङदा ङ्‍योइतोःबा ताम तिगै आरे। थेतबासेलमा ह्राङ परमेश्‍वरग्‍याम फेप्‍खबा हिन्‍ना भिसी ङन्‍से विश्‍वास लजी।”</verse>
				<verse number="31">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “तिग दान्‍दे मी एनीगदेसे ङादा विश्‍वास लबा मुला?</verse>
				<verse number="32">च्‍यागो, चुह्रङ्बा धुइएनोन खबान मुला, एनीगदे ससा बङबङ तसी ङा गिकदा जे ख्‍लासी ह्राङ ह्राङला दिमरी निला, पाङ्‌नोन तोःमा चु धुइ खसी जिन्‍बा मुला। तसैनोन थे धुइरी ङा गिक जे आत, तिग्‍दा भिसम ङाला आबा सदन ङादेन छ्‌याम मुला।</verse>
				<verse number="33">एनीगदे ङादेन छ्‌याम गिक तसी शान्‍ति याङ्सी चिबारी खम्‍गै भिसीन ङाइ एनीगदेदा चु जम्‍मान ताम पाङ्बा हिन्‍ना। जम्‍बुलिङरी एनीगदेदा ल्‍हानान दुख तला, तर एनीगदेसे आँट लउ, तिग्‍दा भिसम ङाइ जम्‍बुलिङला जम्‍मान नइबा तामदा ढासी जिन्‍बा मुला।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="17">
				<verse number="1">चु जम्‍मान ताम सुङ्सी जिन्‍माहेन्‍से येशूसे स्‍वर्गपट्टि स्‍हीसी चुह्रङ् भिसी प्रार्थना लजी, “परमेश्‍वर आबा, दाहेन्‍से धुइ तसी जिन्‍बा मुला। ह्राङ गाते घ्रेन मुला भिसी उन्‍बाला लागिरी ह्राङसे ह्राङला झा गाते घ्रेन मुला भिसी उन्‍गो।</verse>
				<verse number="2">ह्राङसे थेदा पिन्‍बा जम्‍मान म्‍हिगदेदा थेसे जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍खम्‍गै भिसी ह्राङसे थेदा जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदेथोरी शासन लबा अधिकार पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="3">ह्राङ गिक जेन सत्‍य परमेश्‍वर हिन्‍ना भिसी ङोसेबादेन ह्राङसे पुइखबा येशू ख्रीष्‍टदा ङोसेबान जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="4">ह्राङसे ङादा जिम्‍मा पिन्‍बा गे पूरा लसी ङाइ जम्‍बुलिङरी ह्राङदा मान लबा मुला।</verse>
				<verse number="5">परमेश्‍वर आबा, जम्‍बुलिङ स्‍होबा भन्‍दा ङाच्‍छा ङा ह्राङदेन छ्‌याम मुबा धुइरी गाते घ्रेन मानदेन जयजयकार मुबा। दाहेन्‍से थेह्रङ् लसीन ङादा ह्राङदेन छ्‌याम घ्रेन स्‍होउ।</verse>
				<verse number="6">“ह्राङसे जम्‍बुलिङग्‍याम ङादा पिन्‍बा जम्‍मान म्‍हिगदेदा ङाइ ह्राङ खाल हिन्‍ना भिसी ङोसेना लबा मुला। थेनीगदे ह्राङलान म्‍हि मुबा, ओच्‍छे ह्राङसे ङादा पिन्‍जी। थेनीगदे ह्राङला बचन अन्‍छार भ्रबा मुला।</verse>
				<verse number="7">ह्राङसे ङादा पिन्‍बा जम्‍मान ताम ह्राङग्‍यामसेन खबा हिन्‍ना भिसी दान्‍दे थेनीगदेसे था याङ्सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="8">तिग्‍दा भिसम ह्राङसे ङादा पिन्‍बा बचन ङाइ थेनीगदेदा लोप्‍बा मुला, ओच्‍छे थेनीगदे थे अन्‍छार भ्रबान मुला। ङा ह्राङग्‍याम खबा हिन्‍ना भिसी थेनीगदेसे घोबा मुला, ओच्‍छे ङादा ह्राङसे पुइखबा हिन्‍ना भिसीएनोन थेनीगदेसे विश्‍वास लबा मुला।</verse>
				<verse number="9">“ङाइ थेनीगदेलान लागिरी प्रार्थना लबान मुला, जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेला लागिरी चा आहिन। तर ह्राङसे पिन्‍बा म्‍हिगदेलान लागिरी प्रार्थना लबान मुला, तिग्‍दा भिसम थेनीगदे ह्राङलान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">ङादेन छ्‌याम मुबा जम्‍मान ह्राङला हिन्‍ना, ह्राङदेन छ्‌याम मुबा जम्‍मान ङाला हिन्‍ना। ओच्‍छे थेनीगदेग्‍याम ङाला मानदेन जयजयकार तबा मुला।</verse>
				<verse number="11">“दाहेन्‍से ङा ह्राङ मुबा ग्‍लारी खबान मुला। ल्‍हानान धिनधोना ङा चु जम्‍बुलिङरी आचि, तर चुगदे मी चु जम्‍बुलिङरीन चिला। थेतबासेलमा ङाला आबा परमप्रभु परमेश्‍वर, ह्राङदेन ङा गिक तबा ह्रङ् लसी चुगदेएनोन गिक तबाला लागिरी ह्राङसे ङादा पिन्‍बा ह्राङला मिनग्‍याम थेनीगदेदा जोगब लसी थान्‍गो।</verse>
				<verse number="12">ङा थेनीगदेदेन छ्‌याम मुबा धुइरी ह्राङसे ङादा पिन्‍बा ह्राङला मिनग्‍याम ङाइ थेनीगदेदा जोगब लसी थान्‍जी। नाश ततोःबा म्‍हि बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालैदान ङाइ नाश तआपुङ्नी। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा ताम पूरा तबाला लागिरीन चुह्रङ् तबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">“तर दाहेन्‍से ङा ह्राङ मुबा ग्‍लारी खबान मुला। ङाग्‍याम याङ्बा ताङ्‍बा थेनीगदेसे पूरान याङ्‌गै भिसीन ङाइ चु ताम जम्‍बुलिङरी मुबा धुइरीन पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="14">ङा ह्राङसेन थेनीगदेदा ह्राङला बचन लोप्‍जी। तर थेनीगदेदा चु जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे हेला लजी। तिग्‍दा भिसम ङा चु जम्‍बुलिङला आहिन्‍बा ह्रङ् थेनीगदेएनोन चु जम्‍बुलिङला आहिन।</verse>
				<verse number="15">थेनीगदेदा चु जम्‍बुलिङग्‍याम भोर्गो भिसी ङाइ प्रार्थना आल, तर थेनीगदेदा शैतानग्‍याम जोगब लसी थान्‍गो।</verse>
				<verse number="16">ङा चु जम्‍बुलिङला आहिन्‍बा ह्रङ् थेनीगदेएनोन चु जम्‍बुलिङला आहिन।</verse>
				<verse number="17">थेनीगदेदा सत्‍य बचनग्‍याम ह्राङदा तेन्‍बा चोखो म्‍हि स्‍होउ। तिग्‍दा भिसम ह्राङला बचन सत्‍य मुला।</verse>
				<verse number="18">ह्राङसे ङादा जम्‍बुलिङरी पुइखबा ह्रङ् लसी ङाइएनोन थेनीगदेदा जम्‍बुलिङरी पुइबा मुला।</verse>
				<verse number="19">थेनीगदेसे ह्राङसे ह्राङदान पूरान चोखो थान्‍गै भिसी ङाइनोन थेनीगदेला लागिरी ह्राङसे ह्राङदान चोखो स्‍होबा मुला।</verse>
				<verse number="20">“ङाइ चुगदेला लागिरी जे आहिन, तर चुगदेला ताम थेःसी ङादा विश्‍वास लबा म्‍हिगदेला लागिरीनोन प्रार्थना लला।</verse>
				<verse number="21">थेनीगदे जम्‍मान गिक तसी चिबारी खम्‍गै। परमेश्‍वर आबा, ह्राङ ङादेन छ्‌याम ओच्‍छे ङा ह्राङदेन छ्‌याम गिक तबा ह्रङ् लसी थेनीगदेएनोन य्‍हाङदेन छ्‌याम गिक तबारी खम्‍गै। ओच्‍छे ङादा ह्राङसे पुइखबा हिन्‍ना भिसी जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे विश्‍वास लबारी खम्‍गै।</verse>
				<verse number="22">य्‍हाङ गिक तबा ह्रङ् लसी थेनीगदेएनोन गिक तसी चिबारी खम्‍गै भिसी ह्राङसे ङादा मान याङ्बा म्‍हि स्‍होबा ह्रङ् लसी ङाइएनोन थेनीगदेदा मान याङ्बा म्‍हि स्‍होबा मुला।</verse>
				<verse number="23">ङा थेनीगदेदेन छ्‌याम ओच्‍छे ह्राङ ङादेन छ्‌याम गिक तबा ह्रङ् लसी थेनीगदेएनोन पूरान गिक तबारी खम्‍गै। ओच्‍छे ङादा ह्राङसेन पुइखबा हिन्‍ना भिबादेन ह्राङसे ङादा माया लबा ह्रङ् लसी ह्राङसे थेनीगदेदाएनोन माया लमुला भिसी जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदेसे था याङ्‌गै।</verse>
				<verse number="24">“परमेश्‍वर आबा, ह्राङसे जम्‍बुलिङ स्‍होबा भन्‍दा ङाच्‍छाहेन्‍सेन ङादा माया लसी य्‍हालदेन शक्ति पिन्‍बा मुला। चु ताम म्राङ्बाला लागिरी ह्राङसे ङादा पिन्‍बा जम्‍मान म्‍हिगदे ङादेन छ्‌याम तगै भिबा ङाला सेम मुला।</verse>
				<verse number="25">“ठीक निसाफ लबा परमेश्‍वर आबा, ह्राङदा जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे ङोसेबा आरे, तर ङाइ ह्राङदा ङोसेबा मुला। ओच्‍छे ह्राङसेन ङादा पुइखबा हिन्‍ना भिसी ङाला चेलागदेसे था याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="26">ह्राङसे ङादा लबा माया थेनीगदेदेन छ्‌याम तगै, ओच्‍छे ङा थेनीगदेदेन छ्‌याम तबारी खम्‍गै भिसी ङाइ थेनीगदेदा ह्राङ खाल हिन्‍ना भिसी ङोसेना लबा मुला। अझ ह्राङ खाल हिन्‍ना भिसी ङाइ थेनीगदेदा सदन पाङ्ला।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="18">
				<verse number="1">प्रार्थना लसी जिन्‍माहेन्‍से येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम किद्रोन भिबा खोल्‍साला क्‍याम्‍सङपट्टि मुबा बगैँचारी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="2">थे ग्‍ला येशूदा चुङ्सी पिन्‍बा यहूदादाएनोन था मुबा। तिग्‍दा भिसम येशू ह्राङला चेलागदेदेन छ्‌याम थे ग्‍लारी ल्‍हानान ह्रङ्‌बा फेप्‍मुबा।</verse>
				<verse number="3">थे धुइरी फरिसीगदेदेन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेसे पुइखबा परमेश्‍वरला मन्‍दिर ख्रुङ्बा सिपाहीदेन रोमी सिपाहीगदेदा भसी यहूदा येशू मुबा ग्‍लारी धोखजी। थेनीगदे हतियार थोसी नाङसलदेन मेदङ म्रासी खबा मुबा।</verse>
				<verse number="4">ह्राङदा तबारी छ्‌याइबा जम्‍मान ताम था याङ्सी थेनीगदेला ङाच्‍छापट्टि फेप्‍सी येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे खाल्‍दा म्‍हाइबा?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे “नासरतला येशूदा म्‍हाइबा” भिसी भिमा, येशूसे थेनीगदेदा “ङा थेनोन हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी। येशूदा चुङ्सी पिन्‍बा यहूदाएनोन थेनीगदेदेन छ्‌यामनोन राप्‍सी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="6">येशूसे थेनीगदेदा “ङा थेनोन हिन्‍ना” भिसी सुङ्बा थेःमैछ्‌याम थेनीगदे ग्‍यापपट्टि लेःमा जम्‍मान ह्रिल्‍जी।</verse>
				<verse number="7">दोःसी येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे खाल्‍दा म्‍हाइबान मुला?” भिसी सुङ्मा, थेनीगदेसे “नासरतला येशूदा म्‍हाइबा” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="8">येशूसे थेनीगदेदा “ङा थेनोन हिन्‍ना भिसी ङाइ एनीगदेदा दोलोन पाङ्सी जिन्‍जी। थेतबासेलमा एनीगदेसे ङादान म्‍हाइबा हिन्‍सम चु म्‍हिगदेदा चा निपुङ्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="9">“ह्राङसे ङादा पिन्‍बा म्‍हिगदे ङाइ गिकनोन नाश तपुङ्बा आरे” भिसी येशूसे ङाच्‍छान सुङ्बा ताम चुह्रङ् लसी पूरा तजी।</verse>
				<verse number="10">सिमोन पत्रुससे ह्राङदेन छ्‌याम मुबा तरवार तेःसी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिला नोकरदा ताम्‍मा दाहिनेपट्टिला नाब्‍यङ च्‍वाट्टन थाजी। थेला मिन चा माल्‍खस मुबा।</verse>
				<verse number="11">येशूसे पत्रुसदा “एला तरवार स्‍युबारी झाङ्‍गो। तिग परमेश्‍वर आबासे नापुङ्बा दुख ङाइ थानागो?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="12">जमाहेन्‍से रोमी सिपाहीगदेदेन थेनीगदेला कप्‍तान ओच्‍छे यहूदीगदेसे पुइबा परमेश्‍वरला मन्‍दिर ख्रुङ्बा सिपाहीगदेसे येशूदा चुङ्सी खीजी।</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे ङाच्‍छा थेनीगदेसे येशूदा कैयाफाला केन हन्‍नास मुबा ग्‍लारी भोर्जी। कैयाफा चा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा थे दिङला मुल म्‍हि मुबा।</verse>
				<verse number="14">चुनोन कैयाफासे “जम्‍मान म्‍हिगदेला लागिरी म्‍हि गिक सिबा चा ज्‍यबा हिन्‍ना” भिसी यहूदी नेतागदेदा सल्‍लाह पिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="15">सिमोन पत्रुसदेन स्‍य्‍हान्‍दो चेला गिक चा येशूदेन छ्‌याम छ्‌याम निजी। थे स्‍य्‍हान्‍दो चेलासे चा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिदा ज्‍यना लसी ङोसेमुबा। थेतबासेलमा थे येशूदेन छ्‌यामनोन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिला दिमला ख्राङगारी निजी।</verse>
				<verse number="16">तर पत्रुस चा म्रापरीन राप्‍सी चिबा मुबा। थेतबासेलमा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिदा ङोसेबा थे स्‍य्‍हान्‍दो चेला मङग्‍यार निसी म्रापरी चिबा म्रिङम्‍हेमेदा पाङ्सी पत्रुसदा न्‍हङ‍री भजी।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से म्रापरी चिबा थे म्रिङम्‍हेमेसे पत्रुसदा “तिग एएनोन थे म्‍हिला चेला आहिन?” भिसी भिमा, पत्रुससे थेदा “ङा आहिन” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="18">खङ्बासे लमा थेरी नोकरगदेदेन पालेगदे मे दूसी चिबा मुबा। पत्रुसएनोन निसी थेनीगदेदेन छ्‌यामनोन मे दूबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="19">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिसे येशूदा थेला चेलागदेदेन छ्‌याम थेसे लोप्‍बा तामला बारेरी ङ्‌योइबा छार्बा लजी।</verse>
				<verse number="20">येशूसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङाइ जम्‍मालान ङाच्‍छा लोप्‍बा मुला। ङाइ सदन यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमदेन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी खबा जम्‍मान यहूदीगदेला ङाच्‍छा लोप्‍बा मुला। ङाइ खालैसे था आयाङ्ना लसी तिगै ताम पाङ्बा आरे।</verse>
				<verse number="21">ङादा तिग्‍दा ङ्‌योइबा? ङाइ लोप्‍बा ताम थेःबागदेदा ङ्‌योइगो। ङाइ तिग पाङ्जी, तिग लोप्‍जी भिबा थेनीगदेदान था मुला।”</verse>
				<verse number="22">येशूसे चुह्रङ् सुङ्मा येशूला ङामरी राप्‍सी चिबा परमेश्‍वरला मन्‍दिरला सिपाही गिकसे येशूदा तोबान, “परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिदेन छ्‌याम चुह्रङ् लसी ताम लबारी तला?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="23">येशूसे थेदा “ङाइ पाङ्बा ताम ठीक आहिन्‍सम आहिन भिसी पाङ्‍गो। चुदे ङाइ पाङ्बा ताम ठीक हिन्‍सम तिग्‍दा ङादा तोबा?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="24">जमाहेन्‍से हन्‍नाससे येशूदा आब्‍लानान परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि कैयाफा मुबा ग्‍लारी पुइजी।</verse>
				<verse number="25">सिमोन पत्रुसएनोन राप्‍सी मे दूसी चिबा धुइरी थेरी मुबा म्‍हिगदेसे थेदा “एएनोन येशूलान चेला आहिन?” भिसी ङ्‌योइमा, थेसे थेनीगदेदा “आहिन, ङाइ थेदा ङोसेबान आरे” भिसी लुसीला ताम पाङ्जी।</verse>
				<verse number="26">पत्रुससे नाब्‍यङ थासी पिन्‍बा नोकरला ह्राङलान म्‍हिएनोन थेरी मे दूसी चिबा मुबा। थेएनोन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिला नोकर मुबा। थेसे पत्रुसदा “ङाइ एदा थे म्‍हिदेन छ्‌यामनोन बगैँचारी म्राङ्बा आहिन?” भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="27">पत्रुससे दोःसीनोन आहिन, भिसी जोहाब पिन्‍जी। जोहाब पिन्‍मैछ्‌याम नागा क्राजी।</verse>
				<verse number="28">थेनीगदेसे येशूदा स्‍य्‍होरीन कैयाफाला दिमग्‍याम रोमी अञ्‍चलाधीशला दरबाररी भोर्जी। तर ह्राङ अशुद्ध तसी मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडरी तिगै चबा स्‍हे चबारी आम्‍याङ् भिसी थेनीगदे चा लोङ्सी दरबार न्‍हङ‍री आवाङ्नी।</verse>
				<verse number="29">थेतबासेलमा रोमी हाकिम पिलातस मङग्‍यार खजी। ओच्‍छे थेसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे चु म्‍हिला तिग दोष स्‍याप्‍जी?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="30">थेनीगदेसे थेदा “चुदे चु म्‍हिला दोष आस्‍याप्‍बा हिन्‍सम ङन्‍से चु म्‍हिदा ह्राङ मुबा ग्‍लारी आभसेला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="31">पिलातससे थेनीगदेदा “चु म्‍हिदा एनीगदेसेन भोर्गो, ओच्‍छे एनीगदेला ह्राङलान ठिम अन्‍छार चु म्‍हिला निसाफ लउ” भिसी भिजी। जमाहेन्‍से यहूदीगदेसे थेदा “खालै म्‍हिदा साइबाला सजाय पिन्‍बा ङन्‍ना लागिरी ठीक आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="32">ह्राङ खाह्रङ् लसी सितोःला भिसी येशूसेन सुङ्बा ताम पूरा तबाला लागिरीन चुह्रङ् तबा मुबा।</verse>
				<verse number="33">दरबार न्‍हङ‍री निसी पिलातससे येशूदा ङ्‌योइजी, ओच्‍छे थेसे येशूदा “तिग ए यहूदीगदेला ग्‍ले हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="34">येशूसे पिलातसदा “चु ताम ह्राङसे ह्राङलान सेमग्‍याम सुङ्बा हिन्‍ना कि स्‍य्‍हान्‍दो खालै म्‍हिसे ह्राङदा ङाला बारेरी पाङ्बासे लमा चु ताम ङ्‌योइबा हिन्‍ना?” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="35">पिलातससे येशूदा “तिग ङा यहूदी हिन्‍ना? एलान य्‍हुलला म्‍हिगदेदेन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेसे एदा चुरी भबा हिन्‍ना। एसे तिग लजी?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="36">येशूसे पिलातसदा “ङाइ शासन लबा चु जम्‍बुलिङरी आहिन। चुदे ङाइ चु जम्‍बुलिङरी शासन लबा हिन्‍सम ङादा यहूदीगदेला याग्‍याम जोगब लबारी ङाला म्‍हिगदे थेनीगदेदेन छ्‌याम छेसेला मुबा। तर ङाइ शासन लबा चुरी आहिन” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="37">पिलातससे येशूदा “थेह्रङ् भिसम ए ग्‍लेनोन हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइमा, येशूसे पिलातसदा “ङा ग्‍ले हिन्‍ना भिसी मी ह्राङसेन सुङ्बा मुला। ङा ग्‍ले दोबाला लागिरी न्‍हबा हिन्‍ना, ओच्‍छे चुनोन सत्‍य ताम घोना लबाला लागिरी ङा चु जम्‍बुलिङरी खबा हिन्‍ना। थेतबासेलमा जुन म्‍हि सत्‍यला लिच्‍छा भ्रला थेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="38">पिलातससे येशूदा “खाह्रङ्बा सत्‍य ताम हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी। चु तामगदे ङ्‍योइमैछ्‍याम पिलातस मङग्‍यार यहूदीगदे मुबा ग्‍लारी निसी चुह्रङ् भिसी भिजी, “ङाइ चु म्‍हिला तिगै दोष आस्‍याप्‍नी।</verse>
				<verse number="39">तर मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडला धुइरी ङाइ एनीगदेला लागिरी म्‍हि गिकदा ख्‍लासी पिन्‍तोःमुबा। थेतबासेलमा ङाइ चु यहूदीगदेला ग्‍लेदा ख्‍लासी पिन्‍गै भिसी एनीगदेसे म्‍हन्‍बा मुला?”</verse>
				<verse number="40">तर थेनीगदेसे “चु म्‍हिदा आहिन, तर बारब्‍बादा ख्‍लासी पिन्‍गो” भिसी क्रिङ्बान भिजी। बारब्‍बासे चा आन्‍दोलन लसी म्‍हि साइबा मुबा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="19">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से पिलातससे येशूदा भोर्सी कोर्रासे तोउ भिसी रोमी सिपाहीगदेदा कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="2">कोर्रासे तोमाहेन्‍से सिपाहीगदेसे पुजुला फेटा स्‍होसी येशूदा थोइसी पिन्‍जी, ओच्‍छे ग्‍लेसे क्‍वान्‍बा ह्रङ्‌बान वाला वाला पिङगै छोनना क्‍वानएनोन क्‍वान्‍सी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे येशूला ङामरी खसी, “लास्‍सो यहूदीगदेला ग्‍ले, फ्‍याफुल्‍ला” भिसी येशूदा खिसी लबान ग्रम्‍बारी तोबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="4">पिलातस दोःसी मङग्‍यार खसी थेरी मुबा म्‍हिगदेदा “च्‍यागो, ङाइ चु म्‍हिदा सजाय पिन्‍बा तिगै दोष आस्‍याप्‍नी। चु ताम एनीगदेदा था तगै भिसी ङाइ थेदा मङग्‍यार भबा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="5">येशू पुजुला फेटादेन वाला वाला पिङगै छोनना क्‍वान क्‍वान्‍सीन मङग्‍यार फेप्‍खजी। जमाहेन्‍से पिलातससे थेनीगदेदा “लु, च्‍यागो, चु म्‍हिदा!” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="6">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन सिपाहीगदेसे येशूदा म्राङ्मैछ्‍याम “चुदा क्रुसरी टाँगब लसी साइगो, क्रुसरी साइगो!” भिसी क्रिङ्बाला क्रिङ्बान लजी। जमाहेन्‍से पिलातससे थेनीगदेदा “चु म्‍हिदा एनीगदेसेन भोर्सी क्रुसरी टाँगब लउ, तिग्‍दा भिसम चु म्‍हिदा सजाय पिन्‍तोःबा तिगै दोष ङाइ आस्‍याप्‍नी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="7">यहूदीगदेसे थेदा “ङन्‍ना ठिम गिक मुला थे ठिम अन्‍छार चुदा साइनोन तोःला। तिग्‍दा भिसम चुसे ह्राङसे ह्राङदान परमेश्‍वरला झा स्‍होबा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="8">चु ताम थेःसी पिलातस झन लोङ्जी।</verse>
				<verse number="9">पिलातससे दोःसी दरबार न्‍हङरी वाङ्सी येशूदा “ए खानङला हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी। तर येशूसे थेदा तिगै जोहाब आपिन्‍नी।</verse>
				<verse number="10">थेतबासेलमा पिलातससे येशूदा “तिग ए ङादेन छ्‌याम ताम आपाङ्? एदा ख्‍लासी पिन्‍बा अधिकार ङादा मुला, ओच्‍छे एदा क्रुसरी टाँगब लसी साइबा अधिकारएनोन ङादा मुला भिसी एदा था आरे?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="11">येशूसे थेदा “चु अधिकार परमेश्‍वरसे आपिन्‍बा हिन्‍सम ह्राङसे ङादा तिगै लबारी आखम्‍बसेला मुबा। थेतबासेलमा ङादा ह्राङला जिम्‍मारी पिन्‍बा म्‍हिदा झन ल्‍हाना पापला दोष तला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="12">चु ताम थेःसी पिलातससे झन येशूदा ख्‍लाबारी म्‍हाइजी। तर यहूदीगदेसे क्रिङ्बान चुह्रङ् भिसी भिजी, “चुदे ह्राङसे चु म्‍हिदा ख्‍लाजी भिसम ह्राङ रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरला म्‍हि आहिन। जुन म्‍हिसे ह्राङसे ह्राङदान ग्‍ले हिन्‍ना भिसी पाङ्ला थे म्‍हिसे रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरला बिरोध लबा हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="13">चु ताम थेःसी पिलातससे येशूदा मङग्‍यार भजी ओच्‍छे पिलातस युङबा तीबा ख्राङगारी निसाफ लबा ठिरी चिजी। थे युङबा तीबा ख्राङगादा हिब्रू ग्‍योइरी गब्‍बथा भिसी भिमुला।</verse>
				<verse number="14">थे धुइरी ओस्‍पन धिनना बाह्र बजब तसी जिन्‍बा मुबा। थे धिन चा मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाड धङ्‍बारी तयार लबा धिन मुबा। पिलातससे यहूदीगदेदा “च्‍यागो, एनीगदेला ग्‍ले” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="15">तर थेनीगदेसे “चुदा क्रुसरी टाँगब लसी साइबारी भोर्नोन तोःला” भिसी क्रिङ्बाला क्रिङ्बान लजी। जमाहेन्‍से पिलातससे थेनीगदेदा “थेह्रङ् भिसम ङाइ एनीगदेला ग्‍लेदा क्रुसरी टाँगब लसी साइगो?” भिसी भिमा, परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेसे “रोमी ग्‍याल्‍बो कैसर बाहेक ङन्‍ना स्‍य्‍हान्‍दो खालै ग्‍ले आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा चु ताम थेःसी पिलातससे येशूदा क्रुसरी टाँगब लसी साइगो भिसी थेनीगदेदा जिम्‍मा लसी पिन्‍जी। जमाहेन्‍से येशूला जिम्‍मा सिपाहीगदेसे किन्‍जी।</verse>
				<verse number="17">येशूसे ह्राङला क्रुस ह्राङसेन पुइसी, “खप्‍परला ग्‍ला” भिबा ग्‍लारी फेप्‍जी, चु ग्‍लादा हिब्रू ग्‍योइरी गलगथा भिमुबा।</verse>
				<verse number="18">थेरी धोमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा क्रुसरी टाँगब लजी, ओच्‍छे य्‍हो न्‍हीदाएनोन गिकदा येशूला दाहिनेपट्टि गिकदा देब्रेपट्टि क्रुसरी टाँगब लजी। येशूदा चा गुङरी थान्‍जी।</verse>
				<verse number="19">पिलातससे “नासरतला येशू, यहूदीगदेला ग्‍ले” भिसी भ्रिबा ताम येशूला थोबो भन्‍दा फिरी क्रुसरी ठोक्‍पुङ्जी।</verse>
				<verse number="20">चु ताम ल्‍हानान यहूदीगदेसे पढब लजी। तिग्‍दा भिसम येशूदा क्रुसरी टाँगब लसी साइबा ग्‍ला शहरला ङामरीन मुबा। चु ताम हिब्रू, ल्‍याटिनदेन ग्रीक ग्‍योइरी भ्रिबा मुबा।</verse>
				<verse number="21">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा यहूदीगदेला मुल म्‍हिगदेसे पिलातसदा “‘यहूदीगदेला ग्‍ले’ भिसी आहिन, तर चुसे ङा यहूदीगदेला ग्‍ले हिन्‍ना भिजी भिसी भ्रिउ” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="22">पिलातससे थेनीगदेदा “ङाइ जुन ताम भ्रिसै, भ्रिसी जिन्‍जी, तजी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="23">येशूदा क्रुसरी टाँगब लमाहेन्‍से सिपाहीगदेसे येशूला क्‍वान भो ब्‍लि लसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री भो लजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे येशूसे न्‍हङ‍री क्‍वान्‍बा क्‍वानएनोन किन्‍जी, तर थे क्‍वान चा आढुप्‍ना तोरहेन्‍से मारधोनान रासी स्‍होबा मुबा।</verse>
				<verse number="24">थेतबासेलमा थेनीगदेसे “चु चा आढेगे, तर खाल्‍दा परब तबा चीम चिट्ठा युसी च्‍यागे” भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री ताम लजी। बचनरी भ्रिबा ताम पूरा तबाला लागिरीन चुह्रङ् तबा मुबा। बचनरी “थेनीगदेसे ङाला क्‍वान ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री भो लजी, ओच्‍छे ङाला क्‍वान किन्‍बाला लागिरी चा चिट्ठा युजी” भिसी भ्रिबा मुबा। थेतबासेलमा सिपाहीगदेसे चु गे लजी।</verse>
				<verse number="25">येशूला आमादेन येशूला आमाला आङा ओच्‍छे क्‍लोपासला म्रिङ मरियमदेन मरियम मग्‍दलिनी येशूला क्रुसला ङामरी राप्‍सी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="26">येशूसे ह्राङला आमादेन ह्राङसे माया लबा चेला ङामरी राप्‍सी चिबा म्राङ्सी आमादा “आमा च्‍यागो, दाहेन्‍से चु ह्राङला झा हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="27">ओच्‍छे येशूसे थे चेलादाएनोन “च्‍यागो, दाहेन्‍से थे एला आमा हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी। जमाकुनुहेन्‍से थे चेलासे येशूला आमा मरियमदा ह्राङला दिमरी भोर्जी।</verse>
				<verse number="28">“दाहेन्‍से ङाइ लतोःबा गे जिन्‍जी” भिसी येशूसे था याङ्सी बचनरी भ्रिबा जम्‍मान ताम पूरा तगै भिसी येशूसे “ङादा क्‍युइ फुइजी” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="29">थेरी अङगुरला कम्‍बा निङगु मुबा ताङ गिक मुबा। थेतबासेलमा सिपाहीगदेसे हिसप भिबा दोङला हाँगारी क्‍वानगेन खीसी थे निङगुरी ब्‍लुम्‍सी येशूदा ख्‍वाजी।</verse>
				<verse number="30">अङगुरला निङगु सोल्‍माहेन्‍से येशूसे “दाहेन्‍से ङाला गे जिन्‍जी” भिसी थोबो कु लजी। जमाहेन्‍से येशूला सा निजी।</verse>
				<verse number="31">थे धिन चा मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाड धङ्‍बारी तयार लबा धिन मुबा। चु धिन चा यहूदीगदेसे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनना ङाच्‍छाकुनु मुबा। न्‍हङगरदङ मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाड धङ्बा धिन परब तबासे लमा जमाकुनुला ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिन चा थेनीगदेला लागिरी मुल धिन मुबा। थेतबासेलमा थे मुल धिनकुनु क्रुसरी खालैलान लास आतगै भिसी यहूदीगदेसे ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री सल्‍लाह लजी। ओच्‍छे थेनीगदे पिलातस मुबा ग्‍लारी निसी, “सिबाला सजाय पिन्‍बा म्‍हिगदे योनान सिगै भिसी थेनीगदेला काङ क्‍युइसी क्रुसग्‍याम मार तेःपुङ्‍गो” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="32">जमाहेन्‍से सिपाहीगदे खसी ङाच्‍छा येशूदेन छ्‌यामनोन क्रुसरी टाँगब लबा म्‍हि न्‍हीला काङ क्‍युइजी।</verse>
				<verse number="33">येशूलाएनोन स्‍य्‍हाप क्‍युइबारी छ्‌याइमा थेनीगदेसे येशू ङाच्‍छान सिसी जिन्‍बा म्राङ्जी। थेतबासेलमा थेनीगदेसे येशूला स्‍य्‍हाप आक्‍युइनी।</verse>
				<verse number="34">तर सिपाही गिकसे येशूला राइरी भालासे भ्‍लोमा येशूला राइग्‍याम कादेन क्‍युइ थोन्‍जी।</verse>
				<verse number="35">एनीगदेसेनोन विश्‍वास लखम्‍गै भिसी चु म्राङ्बा म्‍हिसे जस्‍तो तबा म्राङ्बा मुबा थेह्रङ्बान पाङ्बा मुला। चु ताम सत्‍य हिन्‍ना भिबा थेदा था मुला।</verse>
				<verse number="36">“थेला नख्रु गिकनोन आक्‍युइ” भिसी बचनरी भ्रिबा ताम पूरा तबाला लागिरीन चुह्रङ् तबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="37">दोःसी बचनना अर्गु ग्‍लारी “जुन म्‍हिदा थेनीगदेसे भ्‍लोला, थेनोन म्‍हिदा थेनीगदेसे च्‍याला” भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="38">यहूदीगदेदेन छ्‌याम लोङ्सी स्‍य्‍हान्‍दोसे था आयाङ्ना येशूदा विश्‍वास लबा अरिमाथिया भिबा शहरला योसेफ भिबा चेला गिक मुबा। थेसे पिलातसदेन छ्‌याम येशूला लास ह्रीजी, जमाहेन्‍से पिलातससे थेदा “तला, भोर्गो” भिसी भिजी। जमाहेन्‍से थे निसी येशूला लास क्रुसग्‍याम मार तेःसी भोर्जी।</verse>
				<verse number="39">ओच्‍छे ङाच्‍छा म्‍हुनङ येशू मुबा ग्‍लारी निबा निकोदेमसएनोन बोगल गिकसे च्‍युक सोम किलो ते मूर्रदेन घ्‍युकुमारी दोङ्‌सी स्‍होबा ज्‍यबा बास्‍ना खबा अत्तर भसी खजी।</verse>
				<verse number="40">चुह्रङ् लसी थेनीगदेसे यहूदीगदेला ठिम अन्‍छार येशूला लासरी थे बास्‍ना खबा अत्तर फोर्सी मलमलला क्‍वानरी रिल्‍जी।</verse>
				<verse number="41">येशूदा क्रुसरी टाँगब लबा ग्‍लाला ङामरी बगैँचा गिक मुबा। थे बगैँचारी खालैलान लास आथान्‍बा छार धुर्सा गिक मुबा।</verse>
				<verse number="42">यहूदीगदेसे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनना ङाच्‍छाकुनुला धिन तबासे लमा थेनीगदेसे येशूला लास थे ङामरीन मुबा धुर्सारी थान्‍जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="20">
				<verse number="1">आइतवार स्‍य्‍होरीन मरियम मग्‍दलिनी येशूला लास थान्‍बा धुर्सारी निजी। धुर्सारी धोसी च्‍यामा थेसे धुर्साला म्रापरी मुबा युङबा लेःसी जिन्‍बा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="2">जमाहेन्‍से थे थेग्‍याम यार्बान सिमोन पत्रुसदेन येशूसे माया लबा चेला मुबा ग्‍लारी निसी, “थेनीगदेसे य्‍हाङला प्रभुदा धुर्साग्‍याम भोर्जीम! तर खानङ भोर्सी थान्‍जी भिबा ङन्‍दा था आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="3">जमाहेन्‍से तुरुन्‍तन पत्रुसदेन थे चेला यार्बान धुर्सारी निजी।</verse>
				<verse number="4">थेन्‍नी छ्‌याम छ्‌यामनोन यार्सी निमा पत्रुसदा ख्‍लासी थे स्‍य्‍हान्‍दो चेला चा धुर्सारी ङाच्‍छा धोजी।</verse>
				<verse number="5">धुर्साला म्रापग्‍याम योइ तसी च्‍यामा थेसे ङाच्‍छा येशूदा बेरब लबा क्‍वान जे म्राङ्जी, तर थे धुर्सा न्‍हङ‍री आवाङ्नी।</verse>
				<verse number="6">सिमोन पत्रुसएनोन थे चेलाला लिच्‍छा लिच्‍छा खसी धुर्सा न्‍हङ‍री वाङ्सी च्‍याजी। थेसेनोन थेरी येशूदा बेरब लबा मलमलला क्‍वान जे म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="7">येशूला थोबोरी बेरब लबा क्‍वान चा मलमलला क्‍वानदेन छ्‌याम आरेबा। तर जजाकी क्‍याथाङपट्टि भसी पटट्‍याब लसी थान्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से पत्रुस भन्‍दा ङाच्‍छा धोखबा चेलाएनोन धुर्सा न्‍हङ‍री वाङ्सी च्‍याजी। चु म्राङ्माहेन्‍से थेसे येशू सिबाग्‍याम सोजीम भिसी विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="9">तिग्‍दा भिसम येशू सिबाग्‍याम दोःसी सोनोन तोःला भिसी बचनरी भ्रिबा ताम थेनीगदेसे दान्‍देधोना घोबा आरेबा।</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से थे चेला न्‍ही ह्राङला दिमरी निजी।</verse>
				<verse number="11">तर मरियम मग्‍दलिनी चा क्राबान धुर्साला ङामरी राप्‍सी चिबा मुबा। क्राबान थेसे धुर्सा न्‍हङ‍री योइ तसी च्‍यामा,</verse>
				<verse number="12">येशूला लास थान्‍बा ग्‍लारी तार क्‍वान क्‍वान्‍बा स्‍वर्गदूत न्‍हीदा म्राङ्जी, गिक येशूला थोबोपट्टि गिक स्‍य्‍हापपट्टि मुबा।</verse>
				<verse number="13">थे स्‍वर्गदूत न्‍हीसे थेदा “माइ, ए तिग्‍दा क्राबा?” भिसी ङ्‌योइमा, थेसे थेनीगदेदा “म्‍हिगदेसे ङाला प्रभुदा भोर्जीम, थे म्‍हिगदेसे प्रभुदा खानङ भोर्सी थान्‍जी भिबा ङादा था आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="14">चुह्रङ् भिसी थेसे ग्‍याप्‍पट्टि च्‍यामा येशू राप्‍सी स्‍य्‍हूबा म्राङ्जी। तर थेसे येशून हिन्‍ना भिसी ङोआसेनी।</verse>
				<verse number="15">येशूसे थेदा “माइ, ए तिग्‍दा क्राबा? एसे खाल्‍दा म्‍हाइबा?” भिसी सुङ्मा, थेसे येशूदा बगैँचारी म्‍हेन्‍दो क्‍वबा म्‍हि मुनम भिसी, “ज्‍योज्‍यो, ह्राङसे येशूदा चुग्‍याम भोर्बा हिन्‍सम खानङ थान्‍बा मुला ङादा सुङ्‍गो, ङाइ थेदा भोर्ला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="16">येशूसे थेदा “मरियम!” भिसी ङ्‌योइमा, फ्‍लिक दोःसी थेसे येशूदा, हिब्रू ग्‍योइरी “रब्‍बोनी” भिसी भिजी। “रब्‍बोनी” भिबा चा “ङाला गुरु” भिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">येशूसे थेदा “ङादा चुङ्सी थाथान्‍गो, तिग्‍दा भिसम ङा दान्‍देधोना आबा मुबा ग्‍लारी निबा आरे। तर ए ङाला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे मुबा ग्‍लारी निसी थेनीगदेदा ‘ङाला आबादेन एनीगदेला आबा ओच्‍छे ङाला परमेश्‍वरदेन एनीगदेला परमेश्‍वर मुबा ग्‍लारी ङा निबान मुला’ भिसी पाङ्सी पिन्‍गो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="18">जमाहेन्‍से मरियम मग्‍दलिनी चेलागदे मुबा ग्‍लारी निसी, “ङाइ प्रभुदा म्राङ्जी” भिसी भिजी। ओच्‍छे येशूसे थेदा सुङ्बा ताम थेनीगदेदाएनोन पाङ्सी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="19">थेनोन धिनकुनु ङ्‍यसे येशूला चेलागदे यहूदी नेतागदेदेन छ्‌याम लोङ्सी म्राप ढुङ्सी चिबा मुबा। थे धुइरीन येशू थेनीगदे मुबा ग्‍लारी फेप्‍खसी थेनीगदेला गुङरी राप्‍सी धन्‍छ्‌याजी। ओच्‍छे येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेदा शान्‍ति तगै” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="20">चुह्रङ् सुङ्माहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा ह्राङला यादेन राइ उन्‍जी। प्रभुदा म्राङ्सी थेनीगदे ल्‍हानान ताङ्जी।</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से येशूसे दोःसीनोन थेनीगदेदा “एनीगदेदा शान्‍ति तगै! ङाला आबासे ङादा पुइखबा ह्रङ् लसी ङाइएनोन एनीगदेदा पुइबान मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से येशूसे थेनीगदेदा फू लसी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “परमेश्‍वरला आत्‍मा किन्‍गो।</verse>
				<verse number="23">जुन म्‍हिला पाप एनीगदेसे माफ लला, थेनीगदेसे माफ याङ्ला, ओच्‍छे जुन म्‍हिला पाप एनीगदेसे माफ आल, थेनीगदेसे माफ आयाङ्।”</verse>
				<verse number="24">येशू फेप्‍खबा धुइरी च्‍युक न्‍ही चेलागदे न्‍हङ‍री दिदुमस भिबा थोमा चा थेनीगदेदेन छ्‌याम आरेमुबा।</verse>
				<verse number="25">थेतबासेलमा स्‍य्‍हान्‍दो चेलागदेसे थेदा “ङन्‍से प्रभुदा म्राङ्जी” भिसी भिजी। तर थेसे थेनीगदेदा “येशूला यारी खिल ठोक्‍बाला पोर आम्राङ्तेधोना, ओच्‍छे थे पोरदेन राइला पोररी ङाला या जुम्‍बी आझाङ्तेधोना ङाइ विश्‍वास आल” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="26">साता गिक लिच्‍छाएनोन चेलागदे दिमरीन म्राप ढुङ्सी चिबा मुबा। जमा चा थोमाएनोन थेनीगदेदेन छ्‌यामनोन मुबा। तर येशू थेनीगदे मुबा ग्‍लारी फेप्‍खसी थेनीगदेला गुङरी राप्‍सी धन्‍छ्‌याजी, ओच्‍छे “एनीगदेदा शान्‍ति तगै!” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="27">जमाहेन्‍से येशूसे ह्राङला छ्‌या उन्‍बान थोमादा “एला या जुम्‍बी चुरी थान्‍गो, ओच्‍छे ङाला या च्‍यागो। ओच्‍छे एला यासे ङाला राइरी थुर्सी च्‍यागो। एसे शङ्का थालउ, तर विश्‍वास लउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="28">थेनोन धुइरी थोमासे येशूदा “ङाला प्रभुदेन परमेश्‍वर!” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="29">येशूसे थेदा “एसे ङादा म्राङ्बासे लमा विश्‍वास लबा आहिन? तर जुन म्‍हिसे ङादा आम्राङ्सैनोन विश्‍वास लला, थेसे गाते ल्‍हानान मोलम याङ्ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="30">येशूसे ह्राङला चेलागदेला ङाच्‍छा ल्‍हानान उदेकला गेदेन शक्तिशाली गेगदे लबा मुबा, थे तामगदे चु किताबरी भ्रिबा आरे।</verse>
				<verse number="31">तर एनीगदेसे येशू परमेश्‍वरला झा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना भिसी विश्‍वास लगै भिसीन चु किताब भ्रिबा हिन्‍ना। थेदा विश्‍वास लसी एनीगदेसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्‌गै।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="21">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से येशू दोःसी गालील अञ्‍चलला तिबेरियास भिबा समुन्‍द्रला कुनीरी ह्राङला चेलागदे मुबा ग्‍लारी फेप्‍खजी। चुह्रङ् लसी येशू थेनीगदे मुबा ग्‍लारी फेप्‍खजी।</verse>
				<verse number="2">थेरी सिमोन पत्रुस, दिदुमस भिबा थोमा, गालील अञ्‍चलला काना भिबा शहरला नथानेलदेन जब्‍दियाला झा न्‍ही, ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो चेला न्‍ही पोप तसी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="3">सिमोन पत्रुससे ह्राङला ह्रोगदेदा “दाहेन्‍से ङा मी तार्ङा साइबारी निला” भिसी भिमा, थेला ह्रोगदेसे “ङनीएनोन एदेन छ्‌यामनोन निला” भिसी भिजी। जमाहेन्‍से थेनीगदे दोँगारी क्रेःजी। तर थेनीगदेसे म्‍हुन गिकरी तार्ङा गिकनोन चुङ्बारी आखम्‍नी।</verse>
				<verse number="4">य्‍हाल तबारी छ्‌याइबा धुइरी येशू समुन्‍द्रला कुनीरी राप्‍सी धन्‍छ्‌याबा मुबा। तर चेलागदेसे येशून हिन्‍ना भिसी ङोआसेनी।</verse>
				<verse number="5">येशूसे थेनीगदेदा “कोलागदे, एनीगदेदेन छ्‌याम तार्ङा मुला?” भिसी ङ्‌योइमा, थेनीगदेसे “आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="6">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे दोँगाला दाहिनेपट्टि घ्‍याङ रोप्‍गो तार्ङा स्‍याप्‍ला” भिसी सुङ्जी। थेनीगदेसे येशूसे सुङ्बा ग्‍लारी घ्‍याङ रोप्‍मा ल्‍हानान तार्ङा स्‍याप्‍बासे लमा घ्‍याङनोन छेङ्बारी आखम्‍नी।</verse>
				<verse number="7">येशूसे माया लबा चेलासे पत्रुसदा “थे मी प्रभु गा चीम” भिसी भिजी। “थे मी प्रभु गा चीम” भिबा थेःसी सिमोन पत्रुस ह्राङला क्‍वान क्रेप्‍सरी खीसी समुन्‍द्ररी वाङ्‌जी। तिग्‍दा भिसम थेसे क्‍वान स्‍युबा मुबा।</verse>
				<verse number="8">तर स्‍य्‍हान्‍दो चेलागदे चा दोँगारीन चिसी तार्ङासे प्‍लिङ्बा घ्‍याङ छेङ्बान समुन्‍द्रला कुनीरी खजी। समुन्‍द्रला कुनीग्‍याम थेनीगदे ल्‍हाना थारेङ आरेमुबा, ओस्‍पन ग्‍यार्जा गिक मिटर ते जे थारेङ मुबा।</verse>
				<verse number="9">समुन्‍द्रला कुनीरी धोखमाहेन्‍से थेनीगदेसे मेभुप्‍रारी तार्ङा म्राङ्जी ओच्‍छे गेङएनोन म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="10">येशूसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे भर्खर चुङ्बा तार्ङा जजाकी भउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से सिमोन पत्रुस दोँगारी क्रेःसी घ्रेन घ्रेन तार्ङासे प्‍लिङ्बा घ्‍याङ छेङ्बान पाखारी भजी। थेरी ग्‍यार्जा गिकसे बोगल न्‍हीसे च्‍युक सोम तार्ङा मुबा। ओते ल्‍हाना मुसैनोन घ्‍याङ चा आढेनी।</verse>
				<verse number="12">येशूसे थेनीगदेदा “चबारी खउ” भिसी सुङ्जी। तर चेलागदे खालैसेन येशूदा “ह्राङ खाल हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइबा सेम आलनी। तिग्‍दा भिसम येशू प्रभु हिन्‍ना भिसी थेनीगदेसे ङोसेसी जिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="13">येशू फेप्‍खसी थेनीगदेदा गेङदेन तार्ङा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="14">येशूदा सिबाग्‍याम सोना लमाहेन्‍से ह्राङला चेलागदे मुबा ग्‍लारी फेप्‍खबा चु सोमरेमला पालरी मुबा।</verse>
				<verse number="15">थेनीगदेसे चसी जिन्‍माहेन्‍से येशूसे सिमोन पत्रुसदा “यूहन्‍नाला झा सिमोन, तिग एसे ङादा चुगदेसे भन्‍दा ल्‍हाना माया लला?” भिसी सुङ्जी। जमाहेन्‍से पत्रुससे येशूदा “हिन्‍ना प्रभु, ङाइ ह्राङदा माया लमुला भिबा ताम ह्राङदान था मुला” भिसी भिमा, येशूसे थेदा “थेह्रङ् भिसम एसे ङाला ग्‍युला कोलागदेदा ज्‍यना लसी छउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="16">येशूसे दोःसी, “यूहन्‍नाला झा सिमोन, तिग एसे ङादा माया लला?” भिसी सुङ्जी। जमाहेन्‍से थेसे येशूदा “हिन्‍ना प्रभु, ङाइ ह्राङदा माया लमुला भिबा ताम ह्राङदान था मुला” भिसी भिमा, येशूसे थेदा “थेह्रङ् भिसम एसे ङाला ग्‍युगदेदा ज्‍यना लसी च्‍यागो” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="17">येशूसे दोःसीनोन थेदा “यूहन्‍नाला झा सिमोन, तिग एसे ङादा माया लला?” भिसी सुङ्जी। येशूसे चुह्रङ् लसी सोमरेमधोना “तिग एसे ङादा माया लला?” भिसी सुङ्बासे लमा ल्‍हानान आज्‍यना ङ्‍हम्‍सी पत्रुससे येशूदा “प्रभु, ह्राङदा जम्‍मान ताम था मुला। ङाइ ह्राङदा माया लमुला भिबा तामएनोन ह्राङदा था मुला” भिसी भिजी। जमाहेन्‍से येशूसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “थेह्रङ् भिसम एसे ङाला ग्‍युगदेदा ज्‍यना लसी छउ।</verse>
				<verse number="18">एसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, ए भ्‍योन मुबा धुइरी एसे ह्राङला केः ह्राङसेन खीमुबा, ओच्‍छे जुन ग्‍लारी निबा सेम लमुबा थेरीन निमुबा। तर खेप्‍बा दोमाहेन्‍से एसे तिगै लबारी आखम, एदा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिसे केः खीसी पिन्‍ना ओच्‍छे जुन ग्‍लारी एदा निआम्‍हन थेरीन एदा भोर्ला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="19">चु ताम चा परमेश्‍वरदा मान लबादेन जयजयकार लबारी पत्रुस खाह्रङ् लसी सितोःला भिसी येशूसे सुङ्बा हिन्‍ना। चु ताम सुङ्सी जिन्‍माहेन्‍से येशूसे पत्रुसदा “ए ङादेन छ्‌याम भ्रउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="20">पत्रुससे ग्‍याप दोःसी च्‍यामा येशूसे माया लबा चेला लिच्‍छा लिच्‍छा खबान लबा म्राङ्जी। चुनोन चेलासे भोज चबा धुइरी येशूला ङामरी चिसी, “प्रभु, ह्राङदा चुङ्सी पिन्‍बा म्‍हि खाल हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइबा मुबा।</verse>
				<verse number="21">थेदा म्राङ्सी पत्रुससे येशूदा “चुला चा तिग तला?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से येशूसे पत्रुसदा “ङा आखतेधोना थेसे ङादा भ्रान्‍सी चिइ भिबा ङाला सेम मुसैनोन एदा तिग्‍दा तोःजी? ए चा ङादेन छ्‌याम भ्रउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="23">थेतबासेलमा थे चेला आसिनम भिबा ताम स्‍य्‍हान्‍दो चेलागदेसे था याङ्जी। येशूसे मी थे आसि भिसी सुङ्बा आरेमुबा, तर “ङा आखतेधोना थेसे ङादा भ्रान्‍सी चिइ भिबा ङाला सेम मुसैनोन एदा तिग्‍दा तोःजी?” भिसी जे सुङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="24">चुनोन चेलासे चु जम्‍मान ताम पाङ्बा हिन्‍ना, ओच्‍छे थेसेन चु ताम भ्रिबा हिन्‍ना। थेसे पाङ्बा तामदेन भ्रिबा ताम सत्‍य मुला भिसी ङन्‍दा था मुला।</verse>
				<verse number="25">येशूसे अर्गुएनोन ल्‍हानान गेगदे लबा मुला। थे जम्‍मान गेला बारेरी भ्रिबा हिन्‍सम चु किताबगदे जम्‍बुलिङ नाङनोन आवाङ्सेला मुबा भिसी ङाइ म्‍हन्‍मुला।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="44">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो, थियोफिलस, फ्‍याफुल्‍ला, ङाइ ह्राङदा येशूसे गे शुरु लबाहेन्‍से स्‍वर्गरी आभोर्तेधोना थेसे लबादेन लोप्‍बा जम्‍मान तामला बारेरी ङाच्‍छान भ्रिसी जिन्‍बा मुला। चु तबा भन्‍दा ङाच्‍छा येशूसे परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम ह्राङसे धम्‍बा मुल चेलागदेसे तिग गे लतोःला भिसी सुङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="2"></verse>
				<verse number="3">येशू सिसी जिन्‍माहेन्‍से ह्राङदा सिबाग्‍याम सोना लबा मुला भिबा ताम ल्‍हानान ग्‍यामसे उन्‍बाला लागिरी बोगल न्‍ही धिनधोना ह्राङला चेलागदे मुबा ग्‍लारी फेप्‍खजी। ओच्‍छे थेनीगदेदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला बारेरी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="4">तिरेकुनु थेनीगदेदेन छ्‌याम धन्‍छ्‌यासी सोल छ्‌योइबा धुइरी येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी कुल्‍जी, “एनीगदे यरूशलेम शहर ख्‍लासी खानङएनोन थानिउ। परमेश्‍वर आबासे ह्राङला आत्‍मा पिन्‍ना भिसी लबा कबुल आयाङ्‌तेधोना भ्रान्‍सी चिउ। थे कबुलला बारेरी ङाइ एनीगदेदा ङाच्‍छान पाङ्सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="5">तिग्‍दा भिसम यूहन्‍नासे क्‍युइग्‍याम बप्‍तिस्‍मा पिन्‍जी, तर दाहेन्‍से तिगै धिन लिच्‍छा एनीगदेला बप्‍तिस्‍मा परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम तला।”</verse>
				<verse number="6">थेतबासेलमा थेनीगदे पोप तसी चिबा धुइरी चेलागदेसे येशूदा “प्रभु, दान्‍दे ह्राङसे इस्राएल य्‍हुल्‍सादा दोःसी छार स्‍होबारी छ्‌याइबा हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="7">येशूसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “चु ताम परमेश्‍वर आबासे तोगब लबा धिनदेन धुइगदेरी तनोन तला। तर थे तामगदे घोबारी म्‍हाइबा एनीगदेला गे आहिन।</verse>
				<verse number="8">तर परमेश्‍वरला आत्‍मा एनीगदेथोरी फेप्‍खमाहेन्‍से एनीगदेसे शक्ति याङ्ला। जमाहेन्‍से एनीगदे यरूशलेमहेन्‍से यहूदियादेन सामरिया अञ्‍चलरी, ओच्‍छे जम्‍बुलिङला कनाकुनीधोना ङाला साक्षी दोला।”</verse>
				<verse number="9">येशूसे चुह्रङ् सुङ्माहेन्‍से थेनीगदेसे च्‍याना च्‍यानान येशूदा स्‍वर्गरी भोर्जी। ओच्‍छे येशूदा खसुसे घप्‍जी। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे येशूदा आम्राङ्‌नी।</verse>
				<verse number="10">थेनीगदे एकोहोरो तसी मुपट्टि च्‍यासी चिबा धुइरी तिक्‍खुरीन तार क्‍वान क्‍वान्‍बा म्‍हि न्‍ही थेनीगदेला ङामरी राप्‍जी।</verse>
				<verse number="11">ओच्‍छे थे म्‍हि न्‍हीसे थेनीगदेदा “गालीलला म्‍हिगदे, तिग्‍दा एनीगदे मुपट्टि च्‍यासी राप्‍सी चिबा? एनीगदे मुबाग्‍याम स्‍वर्गरी फेप्‍बा चुनोन येशू दान्‍दे एनीगदेसे खाह्रङ् लसी स्‍वर्गरी फेप्‍बान लबा म्राङ्बा मुला। थेह्रङ् लसीन थे दोःसी फेप्‍खला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="12">जमाहेन्‍से थेनीगदे जैतून भिबा गङग्‍याम यरूशलेमपट्टि दोःजी। थेग्‍याम यरूशलेम शहररी धोबारी ओस्‍पन किलोमिटर गिक ते भ्रदोमुबा।</verse>
				<verse number="13">शहररी धोमाहेन्‍से थेनीगदे ह्राङ चिबा दिमला तलाथोला कोठारी वाङ्‌जी। थेनीगदे पत्रुस, यूहन्‍ना, याकूब, अन्‍द्रियास, फिलिप, थोमा, बारथोलोमाइ, मत्ती, अल्‍फयसला झा याकूब, ह्राङला य्‍हुल्‍सादा माया लबा म्‍हि भिबा सिमोन ओच्‍छे याकूबला झा यहूदा मुबा।</verse>
				<verse number="14">कोइ कोइ म्रिङम्‍हेमेगदेदेन येशूला आमा मरियम ओच्‍छे येशूला आलेगदेएनोन थेनीगदेदेन छ्‌याम सेम गिक लसी प्रार्थना लबाला लबान मुबा।</verse>
				<verse number="15">तिरेकुनु थेरी प्रभु येशूदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदे ओस्‍पन ग्‍यार्जा गिकसे बोगल गिक ह्रुप तबा मुबा। थे धुइरी पत्रुस थेनीगदेला ङाच्‍छापट्टि राप्‍सी चुह्रङ् भिबारी छ्‌याइजी,</verse>
				<verse number="16">“ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, परमेश्‍वरला बचनरी येशूदा चुङ्बा म्‍हिगदेला नेता यहूदाला बारेरी दाऊद ग्‍लेसे ङाच्‍छान परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम पाङ्बा मुबा। थे बचनरी मुबा ताम पूरा तनोन तोःबा मुबा।</verse>
				<verse number="17">यहूदाएनोन ङनीगदे न्‍हङला गिक मुबा। ङन्‍से ह्रङ्नोन प्रभुला गे लबाला लागिरी थेदाएनोन धम्‍बा मुबा।”</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे यहूदासे आज्‍यबा गे लसी स्‍होबा टाङगासे बु गिक ग्‍लुजी। थे बुरी ह्राङनोन सिसी सरी ह्रिल्‍मा थेला फो थिसी ग्रुङ फो थोन्‍जी।</verse>
				<verse number="19">थे ताम यरूशलेमला जम्‍मान म्‍हिगदेसे था याङ्जी, ओच्‍छे थेनीगदेसे थे बुला मिन ह्राङलान ग्‍योइरी “आखेल्‍दामा” भिसी थान्‍जी। थेला अर्थ चा काला बु भिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">पत्रुससे दोःसी चुह्रङ् भिसी भिजी, “‘थेला दिम थान्‍थान तगै, थेरी खालै थाचिगै।’ ओच्‍छे ‘थेसे याङ्बा अधिकार स्‍य्‍हान्‍दोसेन जिम्‍मा किन्‍गै’ भिसी व्‍हाइला किताबरी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="21">“थेतबासेलमा यहूदाला ग्‍लारी य्‍हाङदेन छ्‌याम मुबा म्‍हिगदे न्‍हङला गिक धम्‍तोःबा मुला। थे म्‍हि चा य्‍हाङ प्रभु येशूदेन छ्‌याम मुबा धुइरी सदन य्‍हाङदेन छ्‌यामनोन भ्रबा म्‍हि ततोःला।</verse>
				<verse number="22">थे म्‍हि यूहन्‍नासे बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बा धुइहेन्‍से प्रभु येशू य्‍हाङ मुबाग्‍याम स्‍वर्गरी भोर्बा धुइधोना य्‍हाङदेन छ्‌यामनोन मुबा म्‍हि ततोःला। ओच्‍छे थे म्‍हि य्‍हाङदेन छ्‌याम तसी प्रभु येशू सिबाग्‍याम सोजी भिबा तामला साक्षी ततोःला।”</verse>
				<verse number="23">जमाहेन्‍से थेरी मुबा म्‍हिगदेसे म्‍हि न्‍हीला मिन पिन्‍जी। थे न्‍हीला मिन युस्‍तस भिबा योसेफ बारसाबासदेन मतियास मुबा।</verse>
				<verse number="24">थेनीगदेसे चुह्रङ् भिसी प्रार्थना लजी, “प्रभु, ह्राङदा जम्‍मान म्‍हिला सेमला ताम था मुला। थेतबासेलमा चु न्‍ही न्‍हङरी ह्राङसे खाल्‍दा धम्‍बा, ङन्‍दा उन्‍सी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="25">ओच्‍छे थे म्‍हिसे चा यहूदासे लबा मुल चेलाला गे लखम्‍गै। तिग्‍दा भिसम यहूदा चा थे गे ख्‍लासी थे जुन ग्‍लारी नितोःमुबा थेनोन ग्‍लारी निसी सिजी।”</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे थे म्‍हि न्‍हीला मिनरी चिट्ठा युजी, थे चिट्ठा मतियासला मिनरी परब तजी। जमाकुनुहेन्‍से थेदा च्‍युक गिक मुल चेलागदेदेन छ्‌याम झ्‍याजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">पेन्‍तिकोसला धिनकुनु प्रभु येशूदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदे जम्‍मान ग्‍ला गिकरीन पोप तबा मुबा।</verse>
				<verse number="2">थे धुइरी तिख्‍खुरी स्‍वर्गग्‍याम लाबा खबा ह्रङ्‌बा घ्रेन काइ खजी। थे काइसे थेनीगदे चिबा दिम प्‍लिङ्‌जी।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे मेला ल्‍हाम ह्रङ्‌बा स्‍हेगदे थेनीगदे ह्राङ ह्राङथोरी भो भो तसी चिबा म्राङ्जी। थे मेला ल्‍हाम चा ले ह्रङ्‌बान म्राङ्‌मुबा।</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से थेनीगदे जम्‍मान परमेश्‍वरला आत्‍मासे प्‍लिङ्‌जी। ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम पाङ्‌खम्‍बा शक्ति याङ्सी थेनीगदेसे पाङ्‌आसेबा अर्गु ग्‍योइगदेरी ताम पाङ्‌बारी छ्‌याइजी</verse>
				<verse number="5">थे धुइरी परमेश्‍वरदा तेन्‍बा यहूदीगदे जम्‍बुलिङला जम्‍मान य्‍हुल्‍साग्‍याम यरूशलेमरी खसी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="6">चुह्रङ्बा काइ थेःमाहेन्‍से थेरी म्‍हिगदे पोप तजी। ओच्‍छे प्रभु येशूदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदेसे ह्राङ ह्राङला ग्‍योइरी ताम पाङ्बा म्राङ्सी थेनीगदे उदेक म्‍हन्‍जी।</verse>
				<verse number="7">जमाहेन्‍से थेनीगदे उदेक तसी चुह्रङ् भिबारी छ्‌याइजी, “तिग चु ताम पाङ्बा जम्‍मान म्‍हिगदे गालीलला आहिन?</verse>
				<verse number="8">तर चुगदेसे खाह्रङ् लसी य्‍हाङ ह्राङ ह्राङला ग्‍योइ पाङ्‌खम्‍जी!</verse>
				<verse number="9">य्‍हाङ चुरी पार्थीला म्‍हिगदे, मादीला म्‍हिगदे, एलामला म्‍हिगदे, मेसोपोटामीयाला म्‍हिगदे, यहूदियाला म्‍हिगदे, कापाडोकियाला म्‍हिगदे, पोन्‍टसदेन एशियारी चिबा म्‍हिगदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे फ्रिगियाला म्‍हिगदे, पामफिलियाला म्‍हिगदे, मिश्रदेन कुरेनीरी परब तबा लिबियाला ङाम ङामला ग्‍लागदेदेन रोमग्‍याम खबा</verse>
				<verse number="11">यहूदीदेन यहूदी धर्म तेन्‍बा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे मुला। ओच्‍छे क्रेट य्‍हुल्‍सारी चिबा म्‍हिगदेदेन अरबीला म्‍हिगदेएनोन मुला, थेनीगदेसे मी य्‍हाङला ह्राङ ह्राङलान ग्‍योइरी परमेश्‍वरसे लबा घ्रेन गेला बारेरी पाङ्‌बान चीम।</verse>
				<verse number="12">चुह्रङ्बा म्राङ्सी थेनीगदे जम्‍मान उदेक तसी अलमल तसी गिकसे गिकदा “चु तिग तबा?” भिसी ङ्‌योइबा छार्बा लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="13">तर स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे थेनीगदेदा “चुगदे मी कलिलो निङगुसे ङ्‌य्‍होइजीम” भिसी खिसी लजी।</verse>
				<verse number="14">जमाहेन्‍से पत्रुस च्‍युक गिक चेलागदेदेन छ्‌याम राप्‍सी जजाकी ङाच्‍छा निसी घ्रेन काइरी चुह्रङ् भिसी भिजी, “यहूदिया अञ्‍चलग्‍याम ज्‍योङ्‍खबा यहूदी ह्रोगदेदेन यरूशलेमरी स्‍य्‍हूबा जम्‍मान म्‍हिगदे चु तिग तबा हिन्‍ना ङाइ ह्राङनीदा घोना लला। ह्राङनीसे ङाला ताम ज्‍यना लसी ङ्‌यान्‍गो।</verse>
				<verse number="15">ह्राङनीसे म्‍हन्‍बा ह्रङ् चुगदे ङ्‌य्‍होइबा आरे। दान्‍दे स्‍य्‍होला नौ बजब जे तबा मुला, चु धुइरी खालैसेन निङगु आथुङ्।</verse>
				<verse number="16">तर चु ताम तला भिसी योएल अगमवक्तासे पाङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="17">‘परमेश्‍वरसे सुङ्बा मुला, लिच्‍छाला धिनरी ङाइ जम्‍मान म्‍हिगदेथोरी ङाला आत्‍मा पुइखला, जमाहेन्‍से एनीगदेला झा झामेगदेसे अगमवाणी पाङ्ला, ओच्‍छे एनीगदेला ठिटा कोलागदेसे परमेश्‍वरसे उन्‍बा ताम म्राङ्ला, ओच्‍छे एनीगदेला आखे मम म्‍हेमेगदेसे म्‍हाङ म्राङ्ला।</verse>
				<verse number="18">थे धिनकुनु नोकरगदेथोरीनोन ङाइ ङाला आत्‍मा पुइखला, ओच्‍छे थेनीगदेसे लिच्‍छा तसेला ताम ङाच्‍छान पाङ्ला।</verse>
				<verse number="19">ङाइ तोर मुरी उदेकला गेगदेदेन मार जम्‍बुलिङरी उदेकला चिनुगदे उन्‍ना। चु चिनुगदे चा का, मेदेन म्‍युगुला मुस्‍लो हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">परमप्रभु फेप्‍खबा घ्रेन य्‍हाल य्‍हाल्‍बा धिन भन्‍दा ङाच्‍छा धिनी धोपधोप तला ओच्‍छे लनी का ह्रङ्‌बान वाला तला।</verse>
				<verse number="21">ओच्‍छे जुन म्‍हिसे परमप्रभुदा ङादा ह्रो लउ भिसी भिला, थे म्‍हिसे थार्बा याङ्ला।’</verse>
				<verse number="22">“इस्राएलला म्‍हिगदे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, परमेश्‍वरसे येशूग्‍याम ह्राङनीला गुङरी शक्तिशाली गेगदे लबान उदेकला चिनुगदे उन्‍बा ताम ह्राङनीदा थानोन मुला। थे चिनुगदेग्‍याम परमेश्‍वरसे नासरतला येशूदा ङाइनोन पुइखबा हिन्‍ना भिसी उन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="23">परमेश्‍वरसे ङाच्‍छान म्‍हन्‍बा अन्‍छार येशूदा ह्राङनीसे चुङ्‌जी। ओच्‍छे येशूदा ह्राङनीसे पापी म्‍हिगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍सी क्रुसरी टाँगब लसी साइपुङ्जी।</verse>
				<verse number="24">तर येशूदा सिबाला शक्तिसे साइबाला साइबान लबारी आखम्‍नी। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे येशूदा सिबाला दुखग्‍याम फेसी सोना लजी।</verse>
				<verse number="25">तिग्‍दा भिसम दाऊद ग्‍लेसे येशूला बारेरी चुह्रङ् भिबा मुला, ‘ङाइ प्रभुदा सदन ङाला ङाच्‍छापट्टि म्राङ्‌मुला। थे ङादेन छ्‌यामनोन मुला। थेतबासेलमा ङाइ तिगै तामरी धन्‍दा सुर्दा लआतोः।</verse>
				<verse number="26">थेतबासेलमा ङा सेमहेन्‍सेन ताङ्‍बा मुला, ओच्‍छे ताङ्बान ङाइ सेमहेन्‍सेन ङाला सुङग्‍याम प्रभुला जयजयकार लबा मुला। ओच्‍छे ङाला ल्‍हुइ सिसी निसैनोन ङा दोःसी सोला भिसी ङाइ प्रभुथोरी आश लबा मुला।</verse>
				<verse number="27">तिग्‍दा भिसम ह्राङसे ङाला प्राणदा सिबागदे निबा ग्‍लारी आख्‍ला। ओच्‍छे ह्राङदा जे तेन्‍बा म्‍हिला ल्‍हुइदा ह्राङसे नइना आल।</verse>
				<verse number="28">ह्राङसे ङादा ङा दोःसी सोला भिबा ताम उन्‍बा मुला, ओच्‍छे ह्राङ ङादेन छ्‌याम तसी ङादा ल्‍हानान ताङ्ना लला।’</verse>
				<verse number="29">“ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, ङाइ य्‍हाङला म्‍हेमे दाऊद ग्‍लेला बारेरी ढुक्‍क तसी पाङ्ला। थे सिसी ल्‍हुजी, ओच्‍छे दान्‍देधोना थेला धुर्सा मुनोन मुला।</verse>
				<verse number="30">दाऊद ग्‍ले अगमवक्ता तबासे लमा थेला ग्‍लारी ह्राङलान सन्‍तानना गिकदा परमेश्‍वरसे ग्‍ले स्‍होला भिसी परमेश्‍वरसे कबुल लबा ताम थेदा था मुबा।</verse>
				<verse number="31">परमेश्‍वरसे लिच्‍छा तिग लला भिसी दाऊदसे ङाच्‍छान म्राङ्‌मुबा। थेतबासेलमा थेसे थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट सिबाग्‍याम सोला भिसी चुह्रङ् भिमुबा, ‘थेदा सिबागदे निबा ग्‍लारी आख्‍लानी ओच्‍छे थेला सिबा ल्‍हुइ नइना आलनी।’</verse>
				<verse number="32">“ओच्‍छे चुनोन येशूदा परमेश्‍वरसे सिबाग्‍याम सोना लजी। चु तामला ङनी जम्‍मान साक्षी मुला।</verse>
				<verse number="33">परमेश्‍वर आबासे येशूदा घ्रेन मान पिन्‍सी ह्राङला दाहिने छ्‌यापट्टि थान्‍जी, ओच्‍छे कबुल लबा अन्‍छार परमेश्‍वरसे येशूदा ह्राङला आत्‍मा पिन्‍जी। दान्‍दे ह्राङनीसे म्राङ्बा चु तामदेन थेःबा तामगदे थेनोन परमेश्‍वरला आत्‍मा प्रभु येशूसे ङन्‍दा पिन्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="34">दाऊद ह्राङनोन स्‍वर्गरी आनिनी, तर थेसे चुह्रङ् भिसी भिबा मुला, ‘परमप्रभुसे ङाला प्रभुदा चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, ङाइ एला शत्रुगदेदा भ्रेना आलतेधोना ए ङाला दाहिने यापट्टि चिउ’</verse>
				<verse number="35"></verse>
				<verse number="36">“थेतबासेलमा इस्राएलला जम्‍मान म्‍हिगदेसे चु ताम पक्‍का हिन्‍ना भिसी था याङ्‌गै, जुन येशूदा ह्राङनीसे क्रुसरी टाँगब लसी साइबा मुबा, थेनोन येशूदा परमेश्‍वरसे प्रभुदेन थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट स्‍होबा मुला।”</verse>
				<verse number="37">जमाहेन्‍से पत्रुसला ताम थेःसी थेनीगदेला सेमरी ल्‍हानान दुख तजी, ओच्‍छे पत्रुसदेन स्‍य्‍हान्‍दो मुल चेलागदेदा “दाहेन्‍से ङन्‍से तिग लतोःला ज्‍योज्‍यो आले?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="38">पत्रुससे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी जोहाब पिन्‍जी, “दाहेन्‍से एनीगदेसे ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःगो। ओच्‍छे पाप माफ याङ्बाला लागिरी एनीगदेसे येशू ख्रीष्‍टला मिनरी बप्‍तिस्‍मा किन्‍गो। जमाहेन्‍से एनीगदेसे परमेश्‍वरला आत्‍माला मोलम याङ्ला।</verse>
				<verse number="39">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे लबा चु कबुल एनीगदेदेन छ्‌याम एनीगदेला कोलागदेला लागिरी हिन्‍ना, ओच्‍छे य्‍हाङला प्रभु परमेश्‍वरसे ङ्‌योइबा थारेङ थारेङ चिबा जम्‍मान म्‍हिगदेला लागिरीनोन हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="40">ओच्‍छे पत्रुससे ल्‍हानान तामग्‍याम होशियार तना लजी। ओच्‍छे थेनीगदेदा अर्ती पिन्‍बान, “दान्‍देला नइबा म्‍हिगदेथोरी खबारी छ्‌याइबा सजायग्‍याम एनीगदे ह्राङनोन जोगब तसी चिउ” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="41">जमाहेन्‍से ल्‍हानान म्‍हिगदेसे पत्रुससे पाङ्बा तामरी विश्‍वास लसी बप्‍तिस्‍मा किन्‍जी। थेनोन धिनकुनु थेनीगदेला गुङरी विश्‍वास लबा म्‍हिगदे ओस्‍पन हजार सोम ते बढब तजी।</verse>
				<verse number="42">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे मुल चेलागदेसे लोप्‍बा ताम ङ्‌यान्‍मुबा, संगती लमुबा, प्रभु भोज चमुबा, ओच्‍छे सेम गिक तसी सदन प्रार्थना लमुबा।</verse>
				<verse number="43">मुल चेलागदेसे ल्‍हानान उदेकला गेगदेदेन उदेकला चिनुगदे उन्‍जी। थेतबासेलमा जम्‍मान म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरदा ल्‍हानान मान लजी।</verse>
				<verse number="44">प्रभुदा विश्‍वास लबा जम्‍मान म्‍हिगदे ग्‍ला गिकरीन ह्रुप तमुबा, ओच्‍छे थेनीगदेदेन छ्‌याम मुबा स्‍हेगदे जम्‍मालान हिन्‍ना भिसी चलब लमुबा।</verse>
				<verse number="45">ओच्‍छे थेनीगदेसे ह्राङदेन छ्‌याम मुबा सम्‍पत्तिदेन मालसामान चूङ्सी जुन जुन म्‍हिदा जुन जुन स्‍हे खाँचो तबा मुला थे स्‍हे जम्‍मादान भो लसी पिन्‍मुबा।</verse>
				<verse number="46">ओच्‍छे थेनीगदे धिन धिननोन जम्‍मान सेम गिक तसी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी ह्रुप तमुबा। ओच्‍छे थेनीगदे दिम दिमरी निसी प्रभु भोज चबादेन ज्‍यबा सेम थोसी ताङ्सी चबा थुङ्बा लमुबा।</verse>
				<verse number="47">ओच्‍छे सदन परमेश्‍वरला जयजयकार लमुबा। स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे थेनीगदेदा ज्‍यबा म्‍हि भिसी भिमुबा। ओच्‍छे थार्बा याङ्बा म्‍हिगदे धिन धिननोन प्रभुसे थेनीगदेला गुङरी बढब लसी पिन्‍जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">तिरेकुनु पत्रुसदेन यूहन्‍ना धिनना तीन बजेरी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी निबान मुबा। थे धुइ चा प्रार्थना लबा धुइ मुबा।</verse>
				<verse number="2">परमेश्‍वरला मन्‍दिर न्‍हङरी वाङ्बा म्‍हिगदेदेन छ्‍याम टाङगा ह्रीगै भिसी न्‍हमाहेन्‍सेन कुज्‍या मुबा म्‍हि गिकदा म्‍हिगदेसे सदन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी वाङ्बा म्रापरी भसी थान्‍मुबा। थे म्रापदा जेबा म्राप भिसी भिमुबा।</verse>
				<verse number="3">थे कुज्‍या म्‍हिसे पत्रुसदेन यूहन्‍ना परमेश्‍वरला मन्‍दिर न्‍हङरी वाङ्बारी छ्‌याइबा म्राङ्सी टाङगा ह्रीजी।</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से पत्रुसदेन यूहन्‍नासे थे म्‍हिदा ज्‍यना लसी च्‍याजी, ओच्‍छे पत्रुससे थेदा “ङन्‍दा च्‍यागो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="5">थेतबासेलमा थेनीगदेसे तिगै पिन्‍ना वा भिसी थे कुज्‍या म्‍हिसे थेनीगदेदा सेम लसी च्‍याजी।</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से पत्रुससे “ङादेन छ्‌याम म्‍हरदेन म्‍हुइ आरे। तर ङादेन छ्‌याम तिग मुला थे ङाइ एदा पिन्‍ना। नासरतला येशू ख्रीष्‍टला मिनरी ए रेःसी भ्रउ!” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="7">ओच्‍छे थेसे थे कुज्‍या म्‍हिला दाहिने यारी चुङ्सी थीजी, थीमैछ्‌याम थे कुज्‍या म्‍हिला काङदेन काङला जी जीरी भङ वाङ्‌जी।</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से थे कुज्‍या म्‍हि डोङ रेःसी क्‍यारमार भ्रबारी छ्‌याइजी। ओच्‍छे भ्रबान छ्‌योङ्‌सी परमेश्‍वरला जयजयकार लबान थेनीगदेदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला मन्‍दिररी वाङ्‌जी।</verse>
				<verse number="9">ओच्‍छे जम्‍मान म्‍हिगदेसे थेदा भ्रबान लबादेन परमेश्‍वरला जयजयकार लबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="10">थेनीगदेसे थे म्‍हिदा परमेश्‍वरला मन्‍दिरला जेबा भिबा म्रापरी ह्रीसी चिबा चुनोन हिन्‍ना भिसी ङोसेजी। ओच्‍छे थे खम्‍बा म्राङ्सी थेनीगदे ल्‍हानान उदेक तजी।</verse>
				<verse number="11">थे म्‍हिसे पत्रुसदेन यूहन्‍नादा चुङ्सी भ्रबा म्राङ्सी म्‍हिगदे ल्‍हानान उदेक तसी सोलोमन भिबा दलानरी यार्बान थेनीगदे मुबा ग्‍लारी खजी।</verse>
				<verse number="12">चु म्राङ्सी पत्रुससे म्‍हिगदेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “इस्राएलला म्‍हिगदे, ह्राङनी तिग्‍दा चु तामरी उदेक म्‍हन्‍बा? तिग ङन्‍से ह्राङलान शक्तिदेन परमेश्‍वरदा तेन्‍बासे लमा चु म्‍हिदा भ्रना लखम्‍बा ह्रङ् छोर्सी ट्‌वल्‍ल तसी ङन्‍दा च्‍याबा?</verse>
				<verse number="13">य्‍हाङला आखे म्‍हेमे अब्राहाम, इसहाकदेन याकूबला परमेश्‍वरसे ह्राङला गे लबा येशूदा घ्रेन मान लजी। तर ह्राङनीसे चा चुङ्सी म्‍हिला यारी जिम्‍मा पिन्‍जी, ओच्‍छे पिलातससे येशूदा पुइबारी छ्‌याइमा ह्राङनीसे थेदा पुइबारी आत भिसी पिलातसला ङाच्‍छापट्टि भिमुबा।</verse>
				<verse number="14">तर ह्राङनीसे तिगै दोष आरेबादेन परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हिदा चा पुइबारी आत, बरु म्‍हि साइबा म्‍हिदा चा पुइगो भिसी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे ह्राङनीसे जुनी पिन्‍बादा साइजी। तर थेनोन येशूदा परमेश्‍वरसे सिबाग्‍याम सोना लजी, चु ताम म्राङ्बा चा ङनीन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">येशूलान मिनना शक्तिग्‍याम चु म्‍हिसे भङ याङ्जी। ह्राङनीसे म्राङ्बादेन ङोसेबा चु म्‍हिसे येशूदा विश्‍वास लबासे लमा ह्राङनी जम्‍मालान ङाच्‍छापट्टि चुदा खम्‍ना लबा मुला।</verse>
				<verse number="17">“च्‍यागो ज्‍योज्‍यो आलेगदे, ह्राङनीसे लबा चु जम्‍मान गे आसेनान लबा हिन्‍ना भिसी ङादा था मुला। ओच्‍छे ह्राङनीला नेतागदेसेनोन थेह्रङ्नोन लजी।</verse>
				<verse number="18">तर थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टसे दुख नातोःला भिसी परमेश्‍वरसे ङाच्‍छान जम्‍मान अगमवक्तागदेग्‍याम सुङ्बा अन्‍छार परमेश्‍वरसे चु गे पूरा लजी।</verse>
				<verse number="19">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे ह्राङनीला पाप माफ लबाला लागिरी ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःगो।</verse>
				<verse number="20">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरग्‍याम ह्राङनीसे सुखला धिन याङ्ला, थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरसे ह्राङनीला लागिरी ङाच्‍छान धम्‍बा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट येशूदा पुइखला।</verse>
				<verse number="21">ओन्‍माहेन्‍सेन परमेश्‍वरसे ह्राङला अगमवक्तागदेग्‍याम सुङ्बा जम्‍मान स्‍हे दोःसी स्‍होबा धुइ आततेधोना येशू ख्रीष्‍ट स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌यातोःबा मुला।</verse>
				<verse number="22">मोशासे चुह्रङ् भिसी पाङ्बा मुला, ‘एनीगदेला परमप्रभु परमेश्‍वरसे ङादा पुइखबा ह्रङ् लसी एनीगदेला ज्‍योज्‍यो आलेगदे न्‍हङ‌ग्‍यामसेन एनीगदेला लागिरी अगमवक्ता गिक पुइखला। थेसे पाङ्बा जम्‍मान ताम एनीगदेसे ङ्‌यान्‍तोःबा मुला।</verse>
				<verse number="23">थे अगमवक्ताला ताम आङ्‌यान्‍बा खजिबै म्‍हिदा चा परमेश्‍वरला म्‍हिगदेग्‍याम फेसी नाश लला।’</verse>
				<verse number="24">“शमूएल अगमवक्ताहेन्‍से लिच्‍छा खबा जम्‍मान अगमवक्तागदेसे चुनोन धिनगदेला बारेरी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="25">ह्राङनी थेनोन अगमवक्तागदेदेन परमेश्‍वरसे लबा थेनोन कबुलला सन्‍तान हिन्‍ना। थे कबुल ह्राङनीला म्‍हेमे अब्राहामदेन छ्‌याम परमेश्‍वरसे चुह्रङ् भिसी लमुबा, ‘एला सन्‍तानग्‍यामनोन जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदेसे मोलम याङ्ला।’</verse>
				<verse number="26">ह्राङनीदा नइबा गेग्‍याम फेसी मोलम पिन्‍बाला लागिरी परमेश्‍वरसे ह्राङला झा येशूदा ङाच्‍छा ह्राङनी मुबा ग्‍लारी पुइखबा हिन्‍ना।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">पत्रुसदेन यूहन्‍ना म्‍हिगदेदेन छ्‌याम ताम लबान लमा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हिगदेदेन मन्‍दिर च्‍याबा सिपाहीगदेला कप्‍तान ओच्‍छे सदुकीगदे थेनीगदे मुबा ग्‍लारी खजी।</verse>
				<verse number="2">थेनीगदेदा बोमो खजी, तिग्‍दा भिसम पत्रुसदेन यूहन्‍नासे येशू सिबाग्‍याम सोबा मुला, थेह्रङ् लसीन स्‍य्‍हान्‍दो सिबा म्‍हिगदेएनोन थेग्‍याम सोला भिसी म्‍हिगदेदा लोप्‍बान मुबा।</verse>
				<verse number="3">थेतबासेलमा थेनीगदेसे पत्रुसदेन यूहन्‍नादा चुङ्‌जी, ओच्‍छे थे धुइरी ङ्‍यसे तसी जिन्‍बासे लमा न्‍हङगरदङधोना झ्‍याल्‍खानरी थान्‍जी।</verse>
				<verse number="4">तर पत्रुसदेन यूहन्‍नासे पाङ्बा समाचार ङ्‌यान्‍बा म्‍हिगदे न्‍हङरी ल्‍हानान म्‍हिगदेसे विश्‍वास लजी। विश्‍वास लबा म्‍हिगदे न्‍हङरी ओस्‍पन हजार ङा ते ह्रेम्‍कोलागदे मुबा।</verse>
				<verse number="5">ओच्‍छे न्‍हङगरदङ यहूदी नेतागदे, यहूदी धर्मगुरुगदेदेन यहूदी गन्‍बागदे यरूशलेमरी पोप तजी।</verse>
				<verse number="6">थेरी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि हन्‍नासदेन छ्‌याम कैयाफा, यूहन्‍ना, अलेक्‍जेन्‍डर ओच्‍छे मुल म्‍हिला स्‍य्‍हान्‍दो ह्राङला म्‍हिगदेएनोन मुबा।</verse>
				<verse number="7">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे पत्रुसदेन यूहन्‍नादा ह्राङला गुङरी भसी, “एनीगदेसे चु गे खाह्रङ्बा शक्तिदेन खाल्‍ला मिनग्‍याम लबा हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरला आत्‍मासे प्‍लिङ्‌सी पत्रुससे चुह्रङ् भिसी भिजी, “यहूदी नेतागदेदेन यहूदी गन्‍बागदे,</verse>
				<verse number="9">चुदे ह्राङनीसे चु कुज्‍या म्‍हिला लागिरी तिनी ङन्‍से ज्‍यबा गे लबासे लमा चु म्‍हिदा खाह्रङ् लसी खम्‍ना लजी भिसी ङ्‌योइबा छार्बा लबा हिन्‍सम,</verse>
				<verse number="10">चु ताम ह्राङनीदेन इस्राएलला जम्‍मान म्‍हिगदेदा था तगै, ह्राङनीसे क्रुसरी टाँगब लसी साइबादेन परमेश्‍वरसे सिबाग्‍याम सोना लबा नासरतला येशू ख्रीष्‍टला मिनरी चु म्‍हि ह्राङनीला ओन्‍छाङरी खम्‍सी राप्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="11">चुनोन येशूला बारेरी बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, ‘ह्राङनी डकर्मीगदेसे गे आखेल भिसी भ्‍याङ्‍बा युङबा चुनोन हिन्‍ना, तर दान्‍दे चुनोन युङबा सुर युङबा दोबा मुला।’</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे थेसे बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालैसे य्‍हाङदा थार्बा पिन्‍बारी आखम, तिग्‍दा भिसम जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेला गुङरी य्‍हाङदा सोना लबारी स्‍य्‍हान्‍दो खालैला मिन आरे।”</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे ल्‍हाना पढब आलबादेन तिगै तालिम आकिन्‍बा सोजो म्‍हि पत्रुसदेन यूहन्‍नासे म्‍हिगदेदा लोप्‍बा आँट लबा म्राङ्सी यहूदी नेतागदे, यहूदी धर्मगुरुगदेदेन यहूदी गन्‍बागदे उदेक म्‍हन्‍जी। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे पत्रुसदेन यूहन्‍ना येशूदेन छ्‌याम चिबा चीम भिसी था याङ्जी।</verse>
				<verse number="14">थे कुज्‍या म्‍हि खम्‍सी पत्रुस, यूहन्‍नादेन छ्‌याम राप्‍सी चिबा म्राङ्बासे लमा थेनीगदेसे तिगै पाङ्‌बारी आखम्‍नी।</verse>
				<verse number="15">थेतबासेलमा थेनीगदेसे पत्रुसदेन यूहन्‍नादा अदालतग्‍याम मङग्‍यार निउ भिसी कुल्‍जी। ओच्‍छे थेनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी चुह्रङ् भिसी सल्‍लाह लबारी छ्‌याइजी,</verse>
				<verse number="16">“दाहेन्‍से य्‍हाङसे चु न्‍हीदा तिग लबा? तिग्‍दा भिसम चु न्‍हीसे लबा उदेकला गे यरूशलेमरी चिबा जम्‍मान म्‍हिगदेसे था याङ्सी जिन्‍बा मुला। ओच्‍छे चु ताम य्‍हाङसेनोन आहिन भिबारी आखम।</verse>
				<verse number="17">तर चु ताम स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे थाआयाङ्‌गै भिसी ‘दाहेन्‍से एनीगदेसे चु येशूला बारेरी खालै म्‍हिदा तिगै थापाङ्‍गो’ भिसी य्‍हाङसे चु न्‍हीदा पाङ्तोःला।”</verse>
				<verse number="18">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे पत्रुसदेन यूहन्‍नादा ङ्‌योइसी, “च्‍यागो, दाहेन्‍से एनीगदेसे येशूला बारेरी खालैदा तिगै थापाङ्‍गो ओच्‍छे तिगै ताम थालोप्‍गो” भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="19">तर पत्रुसदेन यूहन्‍नासे थेनीगदेदा “परमेश्‍वरला ताम आङ्‌यान्‍ना ह्राङनीला ताम ङ्‌यान्‍बारी परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ठीक हिन्‍ना कि आहिन ह्राङनीसेन म्‍हन्‍गो।</verse>
				<verse number="20">तिग्‍दा भिसम ङन्‍से म्राङ्बादेन थेःबा ताम आपाङ्ना ङनी चिनोन आखम” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="21">थेनीगदेसे पत्रुसदेन यूहन्‍नादा सजाय पिन्‍बारी तिगै ग्‍याम आम्राङ्‌माहेन्‍से पत्रुसदेन यूहन्‍नादा ल्‍हानान बङ्‌सी पुइजी। तिग्‍दा भिसम थेरी तबा उदेकला गेला लागिरी जम्‍मान म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरला जयजयकार लबान मुबा।</verse>
				<verse number="22">तिग्‍दा भिसम थे उदेकला गेग्‍याम खम्‍बा म्‍हि बोगल न्‍ही दिङ भन्‍दा ल्‍हाना तबा मुबा।</verse>
				<verse number="23">थेग्‍याम पुइमाहेन्‍से पत्रुसदेन यूहन्‍ना ह्राङला ह्रोगदे मुबा ग्‍लारी खजी। ओच्‍छे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी गन्‍बागदेसे पाङ्बा जम्‍मान ताम ह्रोगदेदा पाङ्सी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="24">थेनीगदेसे चु ताम थेःमाहेन्‍से सेम गिक लसी परमेश्‍वरदेन छ्‌याम प्रार्थना लबारी छ्‌याइजी, “प्रभु, मु जम्‍बुलिङदेन समुन्‍द्र ओच्‍छे थेरी मुबा जम्‍मान स्‍हे ह्राङसेन स्‍होबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="25">ओच्‍छे ह्राङला गे लबा ङन्‍ना आखे म्‍हेमे दाऊदला सुङग्‍याम ह्राङला आत्‍मासे चुह्रङ् सुङ्बा मुबा, ‘अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे तिग्‍दा बोमो खबा, ओच्‍छे म्‍हिगदेसे तिग्‍दा गे आखेल्‍बा तामगदे म्‍हन्‍बा?</verse>
				<verse number="26">जम्‍बुलिङला ग्‍लेगदेदेन शासन लबागदे परमप्रभुदेन थेसे धम्‍बा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टला बिरोधरी लडाइ लबाला लागिरी तयार तजी।’</verse>
				<verse number="27">“चु सत्‍य ताम हिन्‍ना, तिग्‍दा भिसम ह्राङसे धम्‍बा तिगै दोष आरेबा ह्राङला गे लबा येशूला बिरोधरी हेरोददेन पन्‍तियस पिलातस ओच्‍छे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे, इस्राएलीगदेदेन छ्‌याम चुनोन शहररी ह्रुप तबा मुबा।</verse>
				<verse number="28">ङाच्‍छान ह्राङला सेमसे म्‍हन्‍बादेन ह्राङला शक्तिसे तिग लबारी म्‍हाइमुबा थे पूरा तबा मुला।</verse>
				<verse number="29">दाहेन्‍से प्रभु, थेनीगदेसे ङन्‍दा लोङ्‌ना लबा ताम ह्राङसे ढन्‍गो, ओच्‍छे ह्राङला गे लबा म्‍हि ङन्‍दा ह्राङला बचन म्‍हिगदेदा थेःना लबारी भङ पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="30">ओच्‍छे ह्राङला शक्तिग्‍याम आखम्‍बा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लमा ह्राङला गे लबा तिगै दोष आरेबा येशूला मिनग्‍याम उदेकला चिनुदेन गे तगै।”</verse>
				<verse number="31">चुह्रङ् लसी प्रार्थना लसी जिन्‍माहेन्‍से थेनीगदे पोप तबा ग्‍ला लिगलिग तजी, ओच्‍छे थेनीगदे जम्‍मान परमेश्‍वरला आत्‍मासे प्‍लिङ्‌जी। जमाहेन्‍से थेनीगदे आलोङ्ना परमेश्‍वरला बचन थेःना लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="32">चु धुइरी चा प्रभु येशूदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदे न्‍हङला खालैसेनोन ह्राङला धन सम्‍पत्ति चु ङाला हिन्‍ना भिसी आभिमुबा। थेनीगदे जम्‍मालान सेम गिकनोन तबासे लमा थेनीगदेदेन छ्‌याम मुबा जम्‍मान धन सम्‍पत्ति य्‍हाङला भिसी भिमुबा।</verse>
				<verse number="33">थे मुल चेलागदेसे परमेश्‍वरला घ्रेन शक्ति याङ्सी प्रभु येशू सिबाग्‍याम सोबा हिन्‍ना भिबा तामला साक्षी दोसी पाङ्मुबा, ओच्‍छे परमेश्‍वरसे थेनीगदे जम्‍मादान ल्‍हानान मोलम पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="34">थेनीगदेला न्‍हङरी खालैदान तिगै स्‍हेला खाँचो आतमुबा, तिग्‍दा भिसम वारी बु मुबादेन दिम मुबागदेसे थे चूङ्सी खबा टाङगा भसी,</verse>
				<verse number="35">मुल चेलागदेदा पिन्‍मुबा। ओच्‍छे जुन जुन म्‍हिदा खाँचो तमुबा थेनीगदेदा भो लसी पिन्‍मुबा।</verse>
				<verse number="36">ओच्‍छे साइप्रस य्‍हुल्‍साला लेवी वंशला योसेफ भिबा म्‍हिदा मुल चेलागदेसे बारनाबास भिसी मिन थान्‍मुबा (बारनाबास भिबा चा आँट पिन्‍बाला झा हिन्‍ना),</verse>
				<verse number="37">थेसे ह्राङला वारी बु चूङ्‌जी, ओच्‍छे टाङगा भसी मुल चेलागदेदा पिन्‍जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">तर थेरी हननिया भिबा म्‍हि गिक मुबा, थेदेन थेला म्रिङ सफीरासे ह्राङदेन छ्‌याम मुबा टोगल गिक वारी चूङ्‌जी।</verse>
				<verse number="2">थेन्‍नी ढिक्‍सी वारी चूङ्सी खबा टाङगाग्‍याम तिगै टाङगा चा ह्राङदेन छ्‌याम थान्‍जी। ओच्‍छे बाँकी टाङगा चा हननियासे मुल चेलागदे मुबा ग्‍लारी भसी जम्‍मान टाङगा चुदेन हिन्‍ना भिसी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="3">जमाहेन्‍से पत्रुससे थेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “हननिया ए शैतानना तहरी चिसी तिग्‍दा परमेश्‍वरला आत्‍मादेन छ्‌याम लुसीला ताम पाङ्बा? ओच्‍छे ह्राङला वारी चूङ्सी खबा टाङगा तिग्‍दा छुम्‍सी थान्‍बा?</verse>
				<verse number="4">तिग थे वारी आचूङ्‌तेधोना एलान आहिन? ओच्‍छे चूङ्सी खबा टाङगाएनोन एलान मुबा, चु टाङगा एसे जे लइ म्‍हन्‍बा थेनोन लबारी खम्‍सेला मुबा। तर एदा चुह्रङ्बा गे लबा सेम खाह्रङ् लसी खजी? च्‍यागो, एसे म्‍हिगदेदा आहिन, तर परमेश्‍वरदा लुसीला ताम पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="5">चुह्रङ्बा ताम थेःमैछ्‌याम हननिया सरी पाप्‍सी सिजी। जमाहेन्‍से चु ताम थेःबा म्‍हिगदे जम्‍मादान ल्‍हानान लोङ्‌बा खजी।</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से थेरी मुबा भ्‍योन म्‍हिगदे रेःसी थेला लास क्‍वानसे रिल्‍जी ओच्‍छे धुर्सारी भोर्सी ल्‍हुजी।</verse>
				<verse number="7">ओस्‍पन घण्‍टा सोम लिच्‍छा चु ताम था आयाङ्‌नान हननियाला म्रिङ न्‍हङरी खजी।</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से पत्रुससे थेदा “एनीगदेसे वारी ओतेरीन चूङ्बा हिन्‍ना? ङादा पाङ्‍गो” भिसी भिमा, थेसे “लास्‍सो, ओतेरीन हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="9">जमाहेन्‍से पत्रुससे थेदा “एनीगदे ढिक्‍सी तिग्‍दा प्रभुला आत्‍मासे तिग लबा चीम भिसी च्‍याबारी म्‍हाइबा? च्‍यागो, एला ह्रेम्‍बोदा धुर्सारी ल्‍हुबागदे म्रापरीन मुला, एदाएनोन थेनीगदेसे मङग्‍यार भोर्ला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="10">थेह्रङ् भिमैछ्‌याम थे पत्रुसला काङ ङामरी पाप्‍सी सिजी। जमाहेन्‍से थेला ह्रेम्‍बोदा ल्‍हुसी खबा भ्‍योनगदे न्‍हङरी खमा थे सिसी जिन्‍मुबा, ओच्‍छे थेनीगदेसे थेदाएनोन भोर्सी थेला ह्रेम्‍बोला ङामरी ल्‍हुजी।</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से जम्‍मान मण्‍डलीदेन चु ताम थेःबा जम्‍मान म्‍हिगदेदा ल्‍हानान लोङ्‌बा खजी।</verse>
				<verse number="12">जमाहेन्‍से मुल चेलागदेग्‍याम म्‍हिगदेला गुङरी उदेकला गेगदे तबारी छ्‌याइजी, ओच्‍छे थेनीगदे जम्‍मान सोलोमनना दलानरी सेम गिकनोन तसी ह्रुप तमुबा।</verse>
				<verse number="13">तर प्रभु येशूदा विश्‍वास आलबा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदे न्‍हङला खालैसेनोन प्रभु येशूदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम ढिक्‍सी चिबारी भङ आलनी, तसैनोन थेनीगदेसे प्रभु येशूदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदेला बारेरी ज्‍यबान ताम लमुबा।</verse>
				<verse number="14">जमाहेन्‍से प्रभुदा विश्‍वास लबा ह्रेम्‍फेबेदेन म्रिङम्‍हेमेगदेला हुल झन बढब तबान निजी।</verse>
				<verse number="15">मुल चेलागदेसे लबा उदेकला गेला बारेरी थेःसी म्‍हिगदेसे आखम्‍बा म्‍हिगदेथोरी पत्रुस खमा थेला क्रिपसे जे भिसै स्‍याप्‍गै भिसी आखम्‍बा म्‍हिगदेदा थेनीगदेला तीबा नान्‍बादेन छ्‌यामनोन भसी ग्‍याम ग्‍यामरी थान्‍मुबा।</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे यरूशलेमला क्‍यारक्‍युरला शहरग्‍यामसेनोन ल्‍हानान म्‍हिगदेसे आखम्‍बा म्‍हिगदेदेन म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हिगदेदाएनोन थेरी भसी खमुबा। ओच्‍छे थे म्‍हिगदे जम्‍मान खम्‍मुबा।</verse>
				<verse number="17">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि ओच्‍छे थेदेन छ्‌याम मुबा जम्‍मान सदुकीगदेसे मुल चेलागदेदा डाह लजी।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे मुल चेलागदेदा चुङ्सी झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌जी।</verse>
				<verse number="19">तर म्‍हुनङ प्रभुला दूत गिक खसी झ्‍याल्‍खानना म्राप ठोङ्सी थेनीगदेदा मङग्‍यार भसी चुह्रङ् भिसी भिजी,</verse>
				<verse number="20">“एनीगदे निउ ओच्‍छे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी राप्‍सी चु छार जुनीला बारेरी जम्‍मान ताम म्‍हिगदेदा थेःना लउ।”</verse>
				<verse number="21">स्‍वर्गदूतसे चुह्रङ् भिमाहेन्‍से थेनीगदे स्‍य्‍होरीन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी वाङ्सी म्‍हिगदेदा लोप्‍बारी छ्‌याइजी। थेनोन धुइरी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि, थेदेन छ्‌याम मुबा म्‍हिगदे खजी, ओच्‍छे इस्राएली नेतागदे जम्‍मादान सभारी ङ्‌योइजी। जमाहेन्‍से मुल चेलागदेदा झ्‍याल्‍खानग्‍याम भबारी म्‍हिगदे पुइजी।</verse>
				<verse number="22">तर परमेश्‍वरला मन्‍दिरला सिपाहीगदे झ्‍याल्‍खानरी धोखसी च्‍यामा थेनीगदेसे थेरी खालैदा आम्राङ्‌नी। थेतबासेलमा थेनीगदे दोःसी निसी चु ताम पाङ्जी।</verse>
				<verse number="23">“ङन्‍से झ्‍याल्‍खानरी ताल्‍चा लसी थान्‍बादेन पालेगदे म्रापरी राप्‍सी चिबा म्राङ्जी, तर ङन्‍से म्राप ठोङ्सी च्‍यामा न्‍हङरी खालैदा आस्‍याप्‍नी।”</verse>
				<verse number="24">परमेश्‍वरला मन्‍दिरला कप्‍तानदेन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेसे चु ताम थेःमाहेन्‍से दाहेन्‍से तिग तला भिसी थेनीगदे अलमल तजी।</verse>
				<verse number="25">थेनोन धुइरी थेरी खालै म्‍हि गिक खसी, “च्‍यागो, ह्राङनीसे झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌सी थान्‍बा म्‍हिगदे मी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी राप्‍सी म्‍हिगदेदा लोप्‍बान मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से सिपाहीगदेदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला मन्‍दिरला कप्‍तान निसी थेनीगदेदा कर आलना भजी। तिग्‍दा भिसम म्‍हिगदेसे थेनीगदेदा युङबासे तोला भिसी थेनीगदे लोङ्‌मुबा।</verse>
				<verse number="27">थेनीगदेसे थे मुल चेलागदेदा सभारी भसी ङाच्‍छापट्टि राप्‍पुङ्जी। ओच्‍छे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिसे मुल चेलागदेदा चुह्रङ् भिसी ङ्‌योइजी,</verse>
				<verse number="28">“एनीगदेदा ङन्‍से येशूला मिन लसी खालैदा तिगै ताम थालोप्‍गो भिसी कुल्‍मुबा। तर च्‍यागो, एनीगदेसे लोप्‍बा चु ताम यरूशलेम नाङनोन थेःना लसी जिन्‍जीम, ओच्‍छे येशूदा साइबाला दोष एनीगदेसे ङन्‍दा लबारी म्‍हाइबा मुला।”</verse>
				<verse number="29">तर पत्रुसदेन स्‍य्‍हान्‍दो मुल चेलागदेसे चुह्रङ् भिसी भिजी, “ङन्‍से म्‍हिगदेसे कुल्‍बा ताम आहिन, बरु परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम चा ङ्‌यान्‍नोन तोःमुला।</verse>
				<verse number="30">ह्राङनीसे येशूदा क्रुसरी टाँगब लसी साइबा मुबा, तर य्‍हाङला आखे म्‍हेमेला परमेश्‍वरसे येशूदा सिबाग्‍याम सोना लजी।</verse>
				<verse number="31">परमेश्‍वरसे इस्राएलीगदेसे ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःगै भिसी ओच्‍छे थेनीगदेला पापला दोष मेटब लबारी येशूदा शासन लबा म्‍हिदेन थार्बा पिन्‍बा म्‍हि स्‍होसी ह्राङला दाहिने छ्‌यापट्टि थान्‍जी।</verse>
				<verse number="32">चु जम्‍मान तामला साक्षी ङनी मुला, थेह्रङ्नोन लसी परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा म्‍हिगदेदा पिन्‍बा परमेश्‍वरला आत्‍माएनोन साक्षी मुला।”</verse>
				<verse number="33">चु ताम थेःमाहेन्‍से थेनीगदेदा ल्‍हानान बोमो रेःजी, ओच्‍छे मुल चेलागदेदा साइबारी सल्‍लाह लबान मुबा।</verse>
				<verse number="34">तर यहूदी धर्मगुरुदेन छ्‌याम जम्‍मासेन मान लबा गमलिएल भिबा फरिसीसे सभाला ङाच्‍छा रेःसी थेनीगदेदा छिन्‍नङ मङग्‍यार निउ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="35">ओच्‍छे थेसे सभाला म्‍हिगदेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “इस्राएलीगदे ह्राङनीसे चु म्‍हिगदेदा जे लबारी छ्‌याइबा मुला, थेरी होशियार तउ।</verse>
				<verse number="36">तिग्‍दा भिसम चु भन्‍दा ङाच्‍छाएनोन थूदास भिबा म्‍हिसे ङा घ्रेन म्‍हि हिन्‍ना भिसी भिमुबा। ओच्‍छे थेदेन छ्‌याम ओस्‍पन ग्‍यार्जा ब्‍लि म्‍हिगदे भ्रमुबा, ओच्‍छे थेदा साइजी। जमाहेन्‍से थेदेन छ्‌याम भ्रबा जम्‍मान म्‍हिगदे ससा बङबङ तजी, ओच्‍छे जम्‍मान गे आखेल्‍बा तजी।</verse>
				<verse number="37">चु म्‍हि भन्‍दा लिच्‍छाएनोन य्‍हुल्‍साला म्‍हि झ्‍याबा धुइरी गालीलग्‍याम यहूदा भिबा म्‍हि थोन्‍जी, ओच्‍छे ल्‍हानान म्‍हिगदे थेला लिच्‍छा भ्रजी, थेदाएनोन साइजी। जमाहेन्‍से थेदेन छ्‌याम भ्रबा म्‍हिगदे ससा बङबङ तजी।</verse>
				<verse number="38">दान्‍देला चु तामला बारेरीनोन ङाइ ह्राङनीदा पाङ्ला, चु म्‍हिगदेदा ह्राङनीसे तिगै आलना ख्‍लागो। तिग्‍दा भिसम चुगदेसे लबा चु गेदेन ताम म्‍हिगदेग्‍याम हिन्‍सम थे ह्रङ्नोन म्‍हासी निला।</verse>
				<verse number="39">तर चु गे परमेश्‍वरग्‍याम तबा हिन्‍सम ह्राङनीसे रोकब लबारी आखम। रोकब लबारी म्‍हाइजी भिसम ह्राङनी परमेश्‍वरला बिरोधरी रेःजीम भिबा ताम था तला।” जमाहेन्‍से थेनीगदेसे थेला ताम ङ्‌यान्‍जी।</verse>
				<verse number="40">ओच्‍छे थेनीगदेसे मुल चेलागदेदा न्‍हङरी ङ्‌योइसी तोबा ग्‍याङ्‍बा लजी। ओच्‍छे “दोःसी खाइमै येशूला मिन किन्‍सी तिगै ताम थापाङ्‍गो” भिसी थेनीगदेदा पुइजी।</verse>
				<verse number="41">जमाहेन्‍से येशूला मिनरी बेइज्‍जत नाबाधोनाला तजी भिबा तामरी ताङ्सी ताङ्सी मुल चेलागदे थे सभाग्‍याम थोन्‍सी निजी।</verse>
				<verse number="42">ओच्‍छे थेनीगदे धिन धिननोन परमेश्‍वरला मन्‍दिरदेन दिम दिमरी निसी येशून थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना भिसी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबारी आख्‍लानी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">थे धुइरी येशूदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदे बढब तबान निमुबा। जमाहेन्‍से हिब्रू ग्‍योइ पाङ्बा यहूदीगदेला बिरोधरी ग्रीक ग्‍योइ पाङ्बा यहूदीगदेसे तामगन लबारी छ्‌याइजी। तिग्‍दा भिसम ग्रीक ग्‍योइ पाङ्बा यहूदीगदेला ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमेगदेसे धिनना धिन तोःतेधोना चबा थुङ्बा आयाङ्‌मुबा।</verse>
				<verse number="2">जमाहेन्‍से च्‍युक न्‍ही चेलागदेसे येशूदा विश्‍वास लबागदेदा ङ्‌योइसी चुह्रङ् भिसी भिजी, “परमेश्‍वरला बचन थेःना लबा गे ख्‍लासी चबा थुङ्बा पिन्‍बा गे लबारी ङन्‍दा ठीक आत।</verse>
				<verse number="3">थेतबासेलमा आलेगदे, एनीगदे न्‍हङला परमेश्‍वरला आत्‍मादेन बुद्धिसे प्‍लिङ्बा, ओच्‍छे जम्‍मासेन मान लबा गोर निस म्‍हिदा धम्‍गो, ङन्‍से चु गे थेनीगदेदा जिम्‍मा पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="4">तर ङन्‍से चा प्रार्थना लबादेन परमेश्‍वरला बचन थेःना लबा गे लला।”</verse>
				<verse number="5">चु ताम येशूदा विश्‍वास लबा जम्‍मान म्‍हिगदेदा सेम निजी। ओच्‍छे थेरी मुबा जम्‍मादान थे ताम ज्‍यबा छोर्सी थेनीगदेसे पूरा विश्‍वास मुबादेन परमेश्‍वरला आत्‍मासे प्‍लिङ्बा स्‍तिफनस, फिलिप, प्रखरस, निकनोर, तीमोन, पर्मिनासदेन एन्‍टिओखिया भिबा शहरला यहूदी धर्म तेन्‍बा निकोलाउसदा धम्‍जी।</verse>
				<verse number="6">ओच्‍छे थे म्‍हिगदेदा मुल चेलागदे मुबा ग्‍लारी भजी। जमाहेन्‍से मुल चेलागदेसे थे म्‍हिगदेथोरी ह्राङला या थान्‍सी प्रार्थना लजी।</verse>
				<verse number="7">परमेश्‍वरला बचन ल्‍हानान ग्‍लारी थेःबान निजी, ओच्‍छे यरूशलेमरी प्रभु येशूदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदे बढब तबान निजी। परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हिगदे न्‍हङला ल्‍हानान म्‍हिगदेसेनोन प्रभु येशूदा विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से स्‍तिफनस परमेश्‍वरला दयामायादेन शक्तिसे प्‍लिङ्‌सी म्‍हिगदेला गुङरी घ्रेन घ्रेन गेगदे लसी उदेकला चिनुगदे उन्‍बान मुबा।</verse>
				<verse number="9">तर दान्‍दे नोकर आहिन्‍बा म्‍हिगदे भिबा ह्रुप तबा दिमग्‍याम कोइ कोइ म्‍हिगदे स्‍तिफनस मुबा ग्‍लारी खसी आतोःबा आतोःबा ताम लबारी छ्‌याइजी। थे म्‍हिगदे चा अलेक्‍जेन्‍ड्रिया, कुरेनी, किलिकिया ओच्‍छे एशियाला म्‍हिगदे मुबा।</verse>
				<verse number="10">स्‍तिफनससे परमेश्‍वरला आत्‍मादेन बुद्धिग्‍याम पाङ्बा तामला जोहाब थेनीगदे खालैसेन पिन्‍आखम्‍नी।</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे न्‍हङ न्‍हङरी म्‍हिगदेदा थीसी घुस पिन्‍बान चुह्रङ् भिसी पाङ्‌पुङ्‌जी, “चुसे परमेश्‍वरदेन मोशाला बिरोध लसी ताम पाङ्बा ङन्‍से थेःजी।”</verse>
				<verse number="12">चुह्रङ्बा ताम लसी थेनीगदेसे म्‍हिगदे, यहूदी गन्‍बागदेदेन यहूदी धर्मगुरुगदेदा थीजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे स्‍तिफनसदा चुङ्सी यहूदी धर्मला अदालतरी भोर्जी।</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे स्‍तिफनसला बिरोध लसी लुसीला ताम पाङ्बा म्‍हिगदेदा भजी। थे म्‍हिगदेसे चुह्रङ् भिसी पाङ्जी, “चु म्‍हिसे परमेश्‍वरला मन्‍दिरदेन मोशाला ठिमला बिरोध लसी ताम पाङ्‌बारी आख्‍लानी।</verse>
				<verse number="14">तिग्‍दा भिसम चुसे मी ‘नासरतला येशूसे परमेश्‍वरला चु मन्‍दिरदा फुप्‍ला ओच्‍छे मोशासे य्‍हाङदा पिन्‍बा रिमठिमएनोन पोसी पिन्‍ना’ भिबा ङन्‍से थेःजी।”</verse>
				<verse number="15">जमाहेन्‍से यहूदी धर्मला अदालतरी चिबा जम्‍मान म्‍हिगदेसे थेदा ज्‍यना लसी च्‍याजी। ओच्‍छे थेला ली स्‍वर्गदूतला ली ह्रङ्‌बान य्‍हाल य्‍हाल्‍बा म्राङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिसे, “चु ताम सत्‍य हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="2">स्‍तिफनससे चुह्रङ् भिसी भिजी, “आबागदेदेन ज्‍योज्‍यो आलेगदे चु ताम ङ्‌यान्‍गो। जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन शक्ति मुबा परमेश्‍वरसे य्‍हाङला आखे म्‍हेमे अब्राहाम हारान भिबा नाम्‍सारी फेप्‍बा भन्‍दा ङाच्‍छा मेसोपोटामिया भिबा ग्‍लारी स्‍य्‍हूबा धुइरी थेसे परमेश्‍वरदा ह्राङला ङाच्‍छापट्टि म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="3">परमेश्‍वरसे थेदा ‘ए ह्राङला य्‍हुल्‍सादेन ह्राङला म्‍हिगदे ख्‍लासी ङाइ उन्‍बा य्‍हुल्‍सारी निउ’ भिसी सुङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="4">“जमाहेन्‍से थे कल्‍दीगदेला य्‍हुल्‍साग्‍याम थोन्‍सी हारान भिबा नाम्‍सारी खसी चिजी। ओच्‍छे थेला आबा सिमाहेन्‍से परमेश्‍वरसे थेदा थे ग्‍लाग्‍याम दान्‍दे ह्राङनी स्‍य्‍हूबान लबा चु शहररी भजी।</verse>
				<verse number="5">परमेश्‍वरसे थेदा थे ग्‍लारी निसी सम्‍पत्ति मी आहिन काङ थान्‍बा ग्‍ला सुत्तै आपिन्‍नी। तर सन्‍तान आरेसैनोन परमेश्‍वरसे थे ग्‍ला थेदेन थेला सन्‍तानदा पिन्‍ना भिसी कबुल लबा मुबा।</verse>
				<verse number="6">ओच्‍छे परमेश्‍वरसे थेदा “एला सन्‍तान अर्गु य्‍हुल्‍सारी निसी चितोःबा मुला, थे ग्‍लाला म्‍हिगदेसे थेनीगदेदा घ्‍यबा स्‍होसी ग्‍यार्जा ब्‍लि दिङधोना थेनीगदेसे नाआखम्‍बा दुख पिन्‍ना’ भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="7">दोःसी परमेश्‍वरसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, ‘थेनीगदे जुन य्‍हुलला म्‍हिगदेला घ्‍यबा दोःसी चिला ङाइ थे य्‍हुलला म्‍हिगदेदा सजाय पिन्‍ना। जमाहेन्‍से थेनीगदे थे ग्‍लाग्‍याम थोन्‍सी चुनोन ग्‍लारी खसी ङादा तेन्‍ना।’</verse>
				<verse number="8">“परमेश्‍वरसे अब्राहामदेन छ्‌याम खतनाला कबुल लजी। ह्राङला झा इसहाक न्‍हसी भ्रेःरे तमाकुनु अब्राहामसे थेला खतना लजी। इसहाकसेनोन ह्राङला झा याकूबला खतना लजी, थेह्रङ् लसीन याकूबसेनोन ह्राङला च्‍युक न्‍ही कोलागदेला खतना लजी। ओच्‍छे थेला च्‍युक न्‍ही कोलागदे य्‍हाङ जम्‍मालान आखे म्‍हेमे दोजी।</verse>
				<verse number="9">“थे आखे म्‍हेमेगदे न्‍हङरी योसेफ भिबादा थेला ज्‍योज्‍योगदेसे डाह लसी मिश्र य्‍हुल्‍सारी चूङ्सी पिन्‍जी। तसैनोन थेदेन छ्‌याम परमेश्‍वर मुबा।</verse>
				<verse number="10">योसेफदा परमेश्‍वरसे जम्‍मान दुखग्‍याम फेजी। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे थेदा ज्‍यबा बुद्धि पिन्‍बासे लमा मिश्र य्‍हुल्‍साला ग्‍ले फारोसे थेदा सेम निसी मान लजी। जमाहेन्‍से थेदा मिश्र य्‍हुल्‍सादेन ग्‍लेखाङला हाकिम स्‍होजी।</verse>
				<verse number="11">“लिच्‍छा मिश्र य्‍हुल्‍सादेन कनान य्‍हुल्‍सा नाङनोन अनिकाल तसी घ्रेन दुख तजी, थेतबासेलमा य्‍हाङला आखे म्‍हेमेसे चबा स्‍हे तिगैनोन आयाङ्नी।</verse>
				<verse number="12">तर याकूबसे मिश्र य्‍हुल्‍सारी चबा स्‍हे मुला भिबा ताम थेःमाहेन्‍से थेला झागदे य्‍हाङला आखे म्‍हेमेदा थेरी पुइजी। थेनीगदे मिश्र य्‍हुल्‍सारी निबा चु ङाच्‍छारेम मुबा।</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे दोःसी ह्रुप तमा योसेफसे ह्राङला ज्‍योज्‍यो आलेगदेदा ह्राङ खाल हिन्‍ना भिसी ङोसेना लजी। जमाहेन्‍से योसेफला जम्‍मान म्‍हेमेला बारेरी फारो ग्‍लेसे था याङ्जी।</verse>
				<verse number="14">जमाहेन्‍से योसेफसे ह्राङला आबा याकूबदेन ह्राङला म्‍हिगदेदा चुरी भसी खउ भिसी पुइजी। याकूबला ह्राङला म्‍हेमेदेन ह्राङला म्‍हिगदे लसी बोगल सोमसे च्‍युक ङा म्‍हि मुबा।</verse>
				<verse number="15">जमाहेन्‍से याकूब ह्राङला जम्‍मान म्‍हिगदेदा भोर्सी मिश्र य्‍हुल्‍सारी निजी, ओच्‍छे थे थेरीन सिजी। थेह्रङ् लसीन थेला झागदे य्‍हाङला आखे म्‍हेमेगदेएनोन थेरीन सिजी।</verse>
				<verse number="16">लिच्‍छा मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम थेनीगदेला सिबा ल्‍हुइदा शकेम भिबा ग्‍लारी भोर्सी धुर्सारी थान्‍जी। थे धुर्सा अब्राहामसे हमोर भिबा म्‍हिला झागदेदा टाङगा फासी ग्‍लुबा मुबा।</verse>
				<verse number="17">“परमेश्‍वरसे अब्राहामदेन छ्‌याम लबा कबुल पूरा तबारी छ्‌याइबा धुइ तसी जिन्‍बा मुबा, थे धुइरी मिश्र य्‍हुल्‍सारी य्‍हाङला आखे म्‍हेमेला सन्‍तानगदे ल्‍हानान बढब तबान निजी।</verse>
				<verse number="18">जमाहेन्‍से मिश्र य्‍हुल्‍सारी योसेफदा ङोआसेबा स्‍य्‍हान्‍दो ग्‍लेसे शासन लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="19">थे ग्‍लेसे य्‍हाङला य्‍हुलला म्‍हिगदेदा धोका पिन्‍सी ल्‍हानान दुख पिन्‍जी। ओच्‍छे थेनीगदेसे य्‍हाङला आखे म्‍हेमेला भर्खर न्‍हबा कोलागदेदा मङग्‍यार थान्‍पुङ्‌जी। चुह्रङ् लसी भर्खर न्‍हबा जम्‍मान कोलागदेदा सिना लजी।</verse>
				<verse number="20">“थेनोन धुइरी मोशा न्‍हजी। थे परमेश्‍वरला ङाच्‍छापट्टि जेबा म्‍हि मुबा। थेदा ला सोमधोना ह्राङलान आबाला दिमरी सयार लसी थान्‍जी।</verse>
				<verse number="21">थेदा मङग्‍यार भोर्सी थान्‍माहेन्‍से फारोला झामेसे थेदा भोर्जी, ओच्‍छे ह्राङलान झा स्‍होसी सयार लसी न्‍हजी।</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से मोशादा मिश्रीगदेला बुद्धि लोप्‍जी, ओच्‍छे मोशासे पाङ्बा तामदेन गे शक्तिशाली मुबा।</verse>
				<verse number="23">“बोगल न्‍ही दिङ तमाहेन्‍से मोशासे ह्राङला इस्राएली ज्‍योज्‍यो आलेदेन छ्‌याम ह्रुप तबा सेम लजी।</verse>
				<verse number="24">मिश्री गिकसे ह्राङला इस्राएली ज्‍योज्‍यो आले न्‍हङला गिकदा अन्‍याय लबा म्राङ्सी मोशासे थेदा जोगब लसी थे मिश्रीदा साइसी ह्राङला आलेथोरी लबा अत्‍याचारला बदला किन्‍जी।</verse>
				<verse number="25">ङाग्‍यामसेन परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा चु दुखग्‍याम फेला भिबा ताम ङाला ज्‍योज्‍यो आलेसे घोला भिसी मोशासे म्‍हन्‍बा मुबा। तर थेनीगदेसे थे ताम आघोनी।</verse>
				<verse number="26">न्‍हङगरदङ इस्राएली न्‍ही ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी छेबा बङ्बा लसी चिबा धुइरी मोशा खजी, ओच्‍छे थेनीगदेदा ढिक्‍ना लबारी म्‍हाइसी ‘ह्रोगदे, एनीगदे मी ज्‍योज्‍यो आले हिन्‍ना, तिग्‍दा ह्राङ ह्राङ न्‍हङ‍री छेबा?’</verse>
				<verse number="27">“तर ह्राङला खिम्‍जेमदा अन्‍याय लबा म्‍हिसे थेदा धुर आङ्‍सी चुह्रङ् भिजी, ‘एदा ङन्‍दा शासन लबा म्‍हिदेन न्‍यायाधीश दोबारी खाल्‍से धम्‍जी?</verse>
				<verse number="28">तिग तिल्‍मा एसे थे मिश्रीदा साइबा ह्रङ्नोन ङादाएनोन साइबारी म्‍हाइबा?’</verse>
				<verse number="29">चुह्रङ्बा ताम थेःसी मोशा मिद्यान भिबा य्‍हुल्‍सारी यार्सी विदेशी दोसी चिजी। थेरी थेला झा न्‍ही न्‍हजी।</verse>
				<verse number="30">“मिद्यान य्‍हुल्‍सारी चिबा बोगल न्‍ही दिङ तमा मोशासे सीनै भिबा गङला ङामरी तोङतोङबा ग्‍लारी लुङ्बा झाङरी मे ल्‍हामरी स्‍वर्गदूत गिक म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="31">चु म्राङ्सी मोशा उदेक तजी, ओच्‍छे जजाकी ङामरी निसी च्‍यामा परमेश्‍वरसे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा थेःजी।</verse>
				<verse number="32">‘ङा एला आखे म्‍हेमे अब्राहाम, इसहाकदेन याकूबला परमेश्‍वर हिन्‍ना।’ चु थेःसी मोशा लोङ्सी फितफित धर्सी थेपट्टि च्‍याबारीन आखम्‍नी।</verse>
				<verse number="33">“जमाहेन्‍से परमेश्‍वरसे मोशादा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, ‘एला लखम स्‍युगो। तिग्‍दा भिसम ए राप्‍बा ग्‍ला चोखो ग्‍ला हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="34">ङाइ मिश्र य्‍हुल्‍सारी मुबा ङाला म्‍हिगदेदा लबा अन्‍याय म्राङ्सी जिन्‍बा मुला, ओच्‍छे थेनीगदेला दुखला तामएनोन थेःसी जिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा थेनीगदेदा थे अन्‍यायदेन दुखग्‍याम फेबाला लागिरी ङा मार फाप्‍बा हिन्‍ना। दाहेन्‍से ङाइ एदा मिश्र य्‍हुल्‍सारी पुइला।’</verse>
				<verse number="35">“चुनोन मोशादा थेनीगदेसे ‘एदा खाल्‍से ङन्‍दा शासन लबा म्‍हिदेन न्‍यायाधीश स्‍होजी’ भिसी पत्‍याब आतमुबा, थेनोन मोशादा परमेश्‍वरसे लुङ्बा झाङला मे ल्‍हामरी म्राङ्बा स्‍वर्गदूतग्‍याम शासन लबा म्‍हिदेन इस्राएलीगदेदा दुखग्‍याम फेबा म्‍हि स्‍होसी पुइजी।</verse>
				<verse number="36">चुनोन मोशासे मिश्र य्‍हुल्‍सारी, वाला भिबा समुन्‍द्रदेन बोगल न्‍ही दिङधोना तोङतोङबा ग्‍लारी उदेकला गेगदेदेन चिनुगदे उन्‍बान इस्राएलीगदेदा मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी भबा मुबा।</verse>
				<verse number="37">“चुनोन मोशासे इस्राएलीगदेदा ‘परमेश्‍वरसे ङादा पुइखबा ह्रङ् लसी एनीगदे न्‍हङ‌ग्‍यामसेन एनीगदेला लागिरी अगमवक्ता गिक पुइखला’ भिसी पाङ्मुबा।</verse>
				<verse number="38">चुनोन मोशा तोङतोङबा ग्‍लारी म्‍हिगदेदेन छ्‌याम मुबा धुइरी स्‍वर्गदूतदेन छ्‌याम मुबा, थेनोन स्‍वर्गदूतसे सीनै भिबा गङरी य्‍हाङला आखे म्‍हेमेदेन छ्‌याम ताम पाङ्मुबा, थेसेन य्‍हाङदा पिन्‍बाला लागिरी छोन्‍बो बचन याङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="39">“थेसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍ना य्‍हाङला आखे म्‍हेमेसे थेदा ख्‍लासी मिश्र य्‍हुल्‍सारीन दोःसी निबा सेम लजी।</verse>
				<verse number="40">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे हारूनदा ‘य्‍हाङला ङाच्‍छा ङाच्‍छा भ्रबा तिगै लगदे स्‍होसी पिन्‍गो। तिग्‍दा भिसम ङन्‍दा मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी भबा चु मोशादा तिग तगेम य्‍हाङदा था आरे’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="41">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे म्‍हे बहरला मूर्ति गिक स्‍होसी थेरी बलि पिन्‍जी, ओच्‍छे ह्राङसे लबा गेरी थेनीगदे ल्‍हानान ताङ्जी।</verse>
				<verse number="42">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा ख्‍लाजी, ओच्‍छे थेनीगदेसे म्‍हन्‍बा ह्रङ्नोन मुरी मुबा सारगदेदा तेन्‍बारी ख्‍लासी पिन्‍जी। चु ताम अगमवक्तागदेसे ङाच्‍छान परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा मुबा, ‘इस्राएलीगदे तिग एनीगदे बोगल न्‍ही दिङधोना तोङतोङबा ग्‍लारी मुबा धुइरी एनीगदेसे ङादा जन्‍तुला बलिदेन भेटीगदे पिन्‍जी? आपिन्‍नी।</verse>
				<verse number="43">तर एनीगदेसे मोलोख भिबा लला पालदेन रेफन भिबा लला सार, ओच्‍छे एनीगदेसे तेन्‍बा लला मूर्तिगदे थीसी भोर्जी। थेतबासेलमा दाहेन्‍से ङाइ एनीगदेदा सजाय पिन्‍बाला लागिरी बेबिलोन भिबा ग्‍लाग्‍याम क्‍याम्‍सङपट्टि पुइला।’</verse>
				<verse number="44">“य्‍हाङला आखे म्‍हेमे तोङतोङबा ग्‍लारी मुबा धुइरी थेनीगदेदेन छ्‌याम परमेश्‍वर धन्‍छ्‌याबा पाल मुबा। थे पाल मोशासे म्राङ्बादेन परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अन्‍छार स्‍होबा मुबा।</verse>
				<verse number="45">परमेश्‍वरसे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा तेःसी थेनीगदेला य्‍हुल्‍सा य्‍हाङला आखे म्‍हेमेदा शासन लपुङ्‌जी। थे पाल यहोशूसे थेनीगदेला य्‍हुल्‍सा ढासी किन्‍बा धुइरी थेनीगदेदेन छ्‌यामनोन भजी। थेह्रङ् लसीन दाऊद ग्‍लेला धुइधोनान थे पाल थेनीगदेदेन छ्‌यामनोन मुबा।</verse>
				<verse number="46">दाऊद ग्‍लेसे परमेश्‍वरला दयामाया याङ्सी थेसे याकूबला परमेश्‍वरला लागिरी दिम स्‍होम्‍याङ्‌गै भिसी परमेश्‍वरदेन छ्‌याम बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="47">तर परमेश्‍वरला लागिरी दिम चा सोलोमन ग्‍लेसे स्‍होजी।</verse>
				<verse number="48">“तर म्‍हिसे स्‍होबा दिमरी जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमेश्‍वर धन्‍आछ्‌या, ओच्‍छे अगमवक्तागदेसेनोन चुह्रङ् पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="49">परमेश्‍वरसे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, ‘ङाला ठि स्‍वर्ग हिन्‍ना, ओच्‍छे जम्‍बुलिङ ङाला काङ थान्‍बा ग्‍ला हिन्‍ना। एनीगदेसे ङाला लागिरी खाह्रङ्बा दिम स्‍होजी? ओच्‍छे ङाइ ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍ला खानङ मुला?</verse>
				<verse number="50">तिग चु जम्‍मान स्‍हे ङालान यासे स्‍होबा आहिन?’”</verse>
				<verse number="51">दोःसी स्‍तिफनससे चुह्रङ् भिसी भिजी, “युङबा ह्रङ्‌बा सेम थोबा म्‍हिगदे, एनीगदेसे ह्राङला सेमरी परमेश्‍वरदा खाइमै आथान्‍नी। ओच्‍छे एनीगदेला आखे म्‍हेमेगदेसे लबा ह्रङ्नोन एनीगदेसेनोन परमेश्‍वरला आत्‍मासे पाङ्‌बादा सदन बिरोध लजी।</verse>
				<verse number="52">एनीगदेला आखे म्‍हेमेगदेसे अगमवक्तागदे न्‍हङला खजिबा अगमवक्तादा चा दुख आपिन्‍नी तला? थेनीगदेसे परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हि फेप्‍खबान मुला भिसी थेःना लबागदे जम्‍मादान साइजी। दान्‍दे ह्राङनी चा परमेश्‍वरसे धम्‍बा म्‍हिदा धोका पिन्‍बादेन साइबा म्‍हि दोजी।</verse>
				<verse number="53">ह्राङनीसे स्‍वर्गदूतगदेला याग्‍याम पिन्‍बा मोशाला ठिम मी याङ्जी। तर ह्राङनीसे थे ठिम आङ्‌यान्‍नी।”</verse>
				<verse number="54">स्‍तिफनसला चुह्रङ्बा ताम थेःसी थेनीगदे बोमोसे म्‍लाङ म्‍लाङ तसी स्‍वा क्रेबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="55">तर स्‍तिफनस चा परमेश्‍वरला आत्‍मासे प्‍लिङ्‌सी एकोहोरो स्‍वर्गपट्टि च्‍याजी। ओच्‍छे थेसे परमेश्‍वरला घ्रेन य्‍हालरी येशूदा परमेश्‍वरला दाहिनेपट्टि राप्‍सी धन्‍छ्‌याबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="56">ओच्‍छे थेसे “च्‍यागो, ङाइ स्‍वर्ग ठोङ्‌बादेन परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि येशूदा परमेश्‍वरला दाहिनेपट्टि राप्‍सी धन्‍छ्‌याबा म्राङ्बा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="57">तर थेनीगदेसे नाब्‍यङ ख्‍यासी घ्रेन काइ लसी क्रिङ्सी तिक्‍खुरीन स्‍तिफनसदा व्‍हाजी।</verse>
				<verse number="58">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे युङबासे तोसी साइबाला लागिरी स्‍तिफनसदा शहरग्‍याम तेःसी भोर्जी। चुह्रङ् लबा म्राङ्बा म्‍हिगदेसे ह्राङ ह्राङला क्‍वान स्‍युसी शाऊल भिबा भ्‍योन म्‍हिदा जिम्‍मा लसी स्‍तिफनसदा युङबासे तोजी।</verse>
				<verse number="59">थेनीगदेसे चुह्रङ् लसी युङबासे तोबा धुइरी स्‍तिफनससे “प्रभु येशू ङाला आत्‍मा ह्राङसे किन्‍गो” भिसी प्रार्थना लजी।</verse>
				<verse number="60">जमाहेन्‍से थेसे पुइ जूसी घ्रेन काइ लसी, “प्रभु, चु पापला दोष थेनीगदेदा थाखगै” भिमैछ्‌याम थेला सा निजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">स्‍तिफनसदा साइबारी शाऊलएनोन ढिक्‍बा मुबा। थेनोन धिनकुनुहेन्‍से यरूशलेमरी मुबा मण्‍डलीला बिरोधरी ल्‍हानान दुख तबारी छ्‌याइजी, ओच्‍छे मुल चेलागदे बाहेक थेनीगदे जम्‍मान ससा बङबङ तसी यहूदियादेन सामरियाला ग्‍लारीक्‍यार यार्जी।</verse>
				<verse number="2">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हिगदेसे स्‍तिफनसला लासदा भोर्सी ल्‍हुजी, थे सिबासे लमा थेनीगदे ल्‍हानान क्राबा क्रिङ्‌बा लजी।</verse>
				<verse number="3">तर शाऊलसे चा येशूदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदेदा नाश लबारी छ्‌याइजी। ओच्‍छे दिम दिमरी वाङ्सी ह्रेम्‍फेबे, म्रिङम्‍हेमे जम्‍मादान छेङ्बान भोर्सी झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌जी।</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से थे ससा बङबङ तसी यार्बा म्‍हिगदेसे ह्राङ धोतेबा ग्‍लारी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लजी।</verse>
				<verse number="5">फिलिप चा सामरियाला शहर गिकरी निसी थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टला बारेरी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="6">फिलिपसे पाङ्‌बादेन थेसे लबा उदेकला चिनु म्राङ्सी थेरी मुबा म्‍हिगदेसे थेला तामदा सेम लसी ङ्‌यान्‍जी।</verse>
				<verse number="7">तिग्‍दा भिसम थेरी मुबा ल्‍हानान म्‍हिला ल्‍हुइग्‍याम घ्रेन काइ लसी क्रिङ्‌बान म्‍हङ थोन्‍सी निबारी छ्‌याइजी। ओच्‍छे थेरी मुबा काङ या चलब आतबादेन कुज्‍या म्‍हिगदेदाएनोन खम्‍ना लबा मुबा।</verse>
				<verse number="8">थेतबासेलमा थे शहरला म्‍हिगदे ल्‍हानान ताङ्जी।</verse>
				<verse number="9">थे शहररी सिमोन भिबा म्‍हि गिक मुबा। थेसे ङाच्‍छाहेन्‍सेन थे शहररी जादु लसी सामरियाला म्‍हिगदेदा उदेक तना लबा मुबा। ओच्‍छे थेसे ह्राङसे ह्राङदान ङा ह्रङ्‌बा खालै आरे भिसी म्‍हन्‍मुबा।</verse>
				<verse number="10">थेदा य्‍हुल्‍साला जजाबा म्‍हिहेन्‍से घ्रेनधोनाला जम्‍मान म्‍हिगदेसे “चु परमेश्‍वरला शक्ति हिन्‍ना” भिसी तेन्‍मुबा, “चुदा जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन शक्ति भिमुला।”</verse>
				<verse number="11">थे ग्‍लाला म्‍हिगदेसे सिमोनसे भिबा ताम ङ्‌यान्‍सी थेदेन छ्‌याम भ्रमुबा। तिग्‍दा भिसम थेसे ल्‍हानान धुइहेन्‍से जादु लसी म्‍हिगदेदा उदेक तना लबा मुबा।</verse>
				<verse number="12">तर थेनीगदेसे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सादेन येशू ख्रीष्‍टला मिनना समाचार थेःना लबा फिलिपला तामरी विश्‍वास लजी। जमाहेन्‍से ह्रेम्‍फेबेदेन म्रिङम्‍हेमे जम्‍मासेन बप्‍तिस्‍मा किन्‍जी।</verse>
				<verse number="13">सिमोनसेनोन विश्‍वास लसी बप्‍तिस्‍मा किन्‍जी, ओच्‍छे थे फिलिपदेन छ्‌याम भ्रबारी छ्‌याइजी। ओच्‍छे फिलिपसे लबा घ्रेन घ्रेन उदेकला गेदेन चिनुगदे म्राङ्सी सिमोन उदेक तजी।</verse>
				<verse number="14">सामरियाला म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरला बचनरी विश्‍वास लजी भिबा थेःसी यरूशलेमरी मुबा मुल चेलागदेसे पत्रुसदेन यूहन्‍नादा थेनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइजी।</verse>
				<verse number="15">थेनीगदे सामरियारी धोखसी थेरी मुबा विश्‍वासीगदेसे परमेश्‍वरला आत्‍मा याङ्‌गै भिसी पत्रुसदेन यूहन्‍नासे प्रार्थना लजी।</verse>
				<verse number="16">तिग्‍दा भिसम थे धुइधोना थेनीगदे न्‍हङला खालैथोरीनोन परमेश्‍वरला आत्‍मा फेप्‍खबा आरेमुबा। थेनीगदेला बप्‍तिस्‍मा प्रभु येशूला मिनरी जे तबा मुबा।</verse>
				<verse number="17">पत्रुसदेन यूहन्‍नासे थेनीगदेथोरी या थान्‍सी प्रार्थना लमाहेन्‍से थेनीगदेसे परमेश्‍वरला आत्‍मा याङ्जी।</verse>
				<verse number="18">मुल चेलागदेसे या थान्‍मा परमेश्‍वरला आत्‍मा याङ्बा म्राङ्माहेन्‍से सिमोनसे थेनीगदेदा टाङगा पिन्‍बारी छ्‌याइबान,</verse>
				<verse number="19">“ङादाएनोन चु शक्ति पिन्‍गो, ओच्‍छे ङाइ जुन म्‍हिथोरी या थान्‍ना थे म्‍हिसे परमेश्‍वरला आत्‍मा याङ्‌गै” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="20">तर पत्रुससे सिमोनदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “एला टाङगा एदेन छ्‌यामनोन नाश तगै। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला मोलम टाङगासे ग्‍लुखम्‍ला भिसी एसे म्‍हन्‍जी।</verse>
				<verse number="21">परमेश्‍वरला ङाच्‍छा एला सेमसे म्‍हन्‍बा ताम ठीक आरेबासे लमा चु गेरी एला तिगै भोदेन अधिकार आरे।</verse>
				<verse number="22">थेतबासेलमा एसे म्‍हन्‍बा चु आज्‍यबा नइबा तामदा ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःसी परमेश्‍वरदेन छ्‌याम प्रार्थना लसम एला सेमरी म्‍हन्‍बा चुह्रङ्बा तामदा परमेश्‍वरसे माफ पिन्‍ना तला।</verse>
				<verse number="23">तिग्‍दा भिसम एला सेम डाहसे प्‍लिङ्‌बादेन पापला तहरी मुला भिबा ताम ङादा था मुला।”</verse>
				<verse number="24">जमाहेन्‍से सिमोनसे “ह्राङनीसे सुङ्बा ताम ङाथोरी थाखगै भिसी ह्राङनीसेन परमेश्‍वरदेन छ्‌याम ङाला लागिरी प्रार्थना लसी पिन्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="25">ओच्‍छे पत्रुसदेन यूहन्‍नासे येशूसे लबा ह्राङसेन म्राङ्बा गेदेन प्रभुला बचनग्‍याम घोना लमाहेन्‍से सामरीगदेला ल्‍हानान नाम्‍सागदेरी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबान थेनीगदे यरूशलेमरी धोजी।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से प्रभुला दूत गिकसे फिलिपदा “ए रेःसी ल्‍होपट्टि यरूशलेमग्‍याम गाजापट्टि निउ। थे ग्‍याम तोङतोङबा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="27">थेतबासेलमा फिलिप रेःसी निजी, थेसे नपुंसक गिकदा स्‍याप्‍जी थे नपुंसक इथियोपिया भिबा य्‍हुल्‍साला कन्‍दाकी भिबा ग्‍लेस्‍याला टाङगाला गे लबा मुल म्‍हि मुबा। थे नपुंसक परमेश्‍वरदा तेन्‍बारी यरूशलेमरी निबा मुबा।</verse>
				<verse number="28">थे नपुंसक ह्राङला दिमपट्टि दोःसी खबान मुबा, ओच्‍छे थे ह्राङला रथरी चिसी यशैया भिबा अगमवक्तासे भ्रिबा किताब पढब लबान मुबा।</verse>
				<verse number="29">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरला आत्‍मासे फिलिपदा “ए थे रथला ङामरी निसी थेदेन छ्‌याम छ्‌यामनोन निउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="30">फिलिप थे मुबा ग्‍लारी यार्सी निमा थेसे यशैया भिबा अगमवक्तासे भ्रिबा किताब पढब लबान लबा थेःजी। जमाहेन्‍से फिलिपसे थेदा “ह्राङसे पढब लबान लबा चु ताम घोमुला?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="31">थेसे “खालैसे घोना आलतेधोना ङाइ खाह्रङ् लसी घोसे?” भिसी भिजी। जमाहेन्‍से थेसे फिलिपदा रथरी ङादेन छ्‌यामनोन चिउ भिसी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="32">थेसे पढब लबा परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुबा, थे साइबारी भोर्बा ग्‍यु ह्रङ्‌बान मुबा, ओच्‍छे ग्‍यु बोगो ह्राङला क्रा थामा कुटिसी चिमुला, थेह्रङ् लसीन थेसेनोन तिगै आसुङ्ना कुटिसी चिजी।</verse>
				<verse number="33">थेदा अत्‍याचार तबा धुइरी थेसे ठीक निसाफ आयाङ्नी। दाहेन्‍से थेला वंशला बारेरी खाल्‍से पाङ्ला? तिग्‍दा भिसम थेला जुनी जम्‍बुलिङग्‍याम भोर्जी।</verse>
				<verse number="34">जमाहेन्‍से थे नपुंसकसे फिलिपदा “चु अगमवक्तासे खाल्‍ला बारेरी पाङ्बा हिन्‍ना? थेसे ह्राङलान बारेरी पाङ्बा हिन्‍ना कि स्‍य्‍हान्‍दो खालै म्‍हिला बारेरी पाङ्बा हिन्‍ना? ङादा पाङ्सी पिन्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="35">जमाहेन्‍से फिलिपसे परमेश्‍वरला थेनोन बचनग्‍याम थेदा येशूला बारेरी थार्बा पिन्‍बा समाचार पाङ्जी।</verse>
				<verse number="36">ओच्‍छे थेनीगदे निबान लबा धुइरी क्‍युइ मुबा ग्‍लारी धोजी। जमाहेन्‍से थे नपुंसकसे फिलिपदा “च्‍यागो, चुरी क्‍युइ मुबा चीम, दाहेन्‍से ङादा बप्‍तिस्‍मा किन्‍बारी तिग्‍से रोकब लखम्‍ला?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="37">फिलिपसे थे नपुंसकदा “ह्राङसे सेमहेन्‍सेन विश्‍वास लसम ह्राङसे किन्‍खम्‍ला” भिसी भिमा थे नपुंसकसे, “येशू ख्रीष्‍टनोन परमेश्‍वरला झा हिन्‍ना भिसी ङाइ विश्‍वास लबा मुला” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="38">जमाहेन्‍से थे नपुंसकसे रथ रोकब लपुङ्‌जी ओच्‍छे फिलिपदेन थे क्‍युइरी वाङ्‌जी, जमाहेन्‍से फिलिपसे थेदा बप्‍तिस्‍मा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="39">थेन्‍नीन क्‍युइग्‍याम पाखारी थोन्‍मैछ्‌याम प्रभुला आत्‍मासे फिलिपदा भोर्जी, जमाहेन्‍से नपुंसकसे फिलिपदा दोःसी आम्राङ्‌नी, ओच्‍छे थे ताङ्बान दिमरी निजी।</verse>
				<verse number="40">तर फिलिपसे ह्राङ अश्‍‍दोद भिबा ग्‍लारी धोजीम भिबा था याङ्जी। ओच्‍छे कैसरिया भिबा ग्‍लारी आदोतेधोना जम्‍मान शहरगदेरी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबान निजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">थेनोन धुइरी शाऊलसे अझ धाग उन्‍बान प्रभुला चेलागदेदा साइबारी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि मुबा ग्‍लारी निसी,</verse>
				<verse number="2">प्रभुदा विश्‍वास लबा ह्रेम्‍फेबेदेन म्रिङम्‍हेमे न्‍हङला जो स्‍याप्‍सै खीसी यरूशलेमरी भम्‍याङ्‌गै भिसी दमस्‍कस भिबा ग्‍लाला यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमला नेतागदेला लागिरी चिठी भ्रिसी पिन्‍गो भिसी चिठी ह्रीजी।</verse>
				<verse number="3">जमाहेन्‍से शाऊल निबान लमा थे दमस्‍कस भिबा ग्‍लाला ङामरी धोजी। थेरी धोमा स्‍वर्गग्‍याम तिक्‍खुरीन थेला क्‍युर्नोन य्‍हाल तजी।</verse>
				<verse number="4">थे सरी ह्रिल्‍जी ओच्‍छे थेसे “शाऊल, शाऊल, एसे ङादा तिग्‍दा ल्‍हानान दुख पिन्‍बा?” भिबा काइ थेःजी।</verse>
				<verse number="5">ओच्‍छे थेसे “प्रभु ह्राङ खाल हिन्‍ना?” भिसी भिमा चुह्रङ् भिबा काइ थेःजी, “ङा एसे ल्‍हानान दुख पिन्‍बा येशू हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">दाहेन्‍से ए रेःसी शहररी निउ, ओच्‍छे एसे तिग लतोःबा थे ताम एदा उन्‍ना।”</verse>
				<verse number="7">थेदेन छ्‌याम निबा म्‍हिगदेसे थे काइ चा थेःजी, तर क्‍यारमार च्‍यामा खालैदा आम्राङ्‌बासे लमा थेनीगदे थोम तसी चिजी।</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से शाऊल रेःसी मी ठोङ्सी च्‍यामा थेसे तिगै आम्राङ्‌नी, ओच्‍छे थेदेन छ्‌याम मुबागदेसे थेला यारी चुङ्सी दमस्‍कस भिबा ग्‍लारी भोर्जी।</verse>
				<verse number="9">थेसे सोमरेधोना तिगै आम्राङ्‌नी, ओच्‍छे चबा थुङ्‌बाएनोन आलनी।</verse>
				<verse number="10">दमस्‍कस भिबा ग्‍लारी हननिया भिबा प्रभुला चेला गिक मुबा। थेदा म्‍हाङरी प्रभुसे “हननिया” भिसी ङ्‌योइमा, थेसे “लास्‍सो प्रभु” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से प्रभुसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ए ‘सोजो’ भिबा ग्‍यामपट्टि निउ, थेरी यहूदाला दिमरी शाऊल भिबा टार्सस शहररी चिबा म्‍हिदा म्‍हाइगो, च्‍यागो, थेसे दान्‍दे प्रार्थना लबान मुला।</verse>
				<verse number="12">थेसे म्‍हाङरी हननिया भिबा म्‍हि गिक खसी म्राङ्‌खम्‍गै भिसी ह्राङथोरी हननियासे या थान्‍बा म्राङ्बा मुला।”</verse>
				<verse number="13">तर हननियासे चुह्रङ् भिसी भिजी, “प्रभु, चु म्‍हिसे मी यरूशलेमरी मुबा ह्राङला म्‍हिगदेदा गाते नइबा गे लसी दुख पिन्‍जी भिबा ताम ङाइ ल्‍हानान म्‍हिगदेग्‍याम थेःबा मुला।</verse>
				<verse number="14">चुरीनोन ह्राङला मिन किन्‍बागदेदा खीबारी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेग्‍याम अधिकार याङ्बा मुला।”</verse>
				<verse number="15">तर प्रभुसे थेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ए निउ, तिग्‍दा भिसम ङाइ थेदा ङादा तेन्‍बारी धम्‍बा मुला। थेसे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे, ग्‍लेगदेदेन इस्राएलीगदेदा ङाला मिन थेःना लला।</verse>
				<verse number="16">दाहेन्‍से थेसे ङाला लागिरी गाते दुख नातोःला भिबा ताम ङाइ थेदा उन्‍ना।”</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से हननिया निसी थे दिमरी वाङ्‌जी। ओच्‍छे शाऊलथोरी ह्राङला या न्‍हीनोन थान्‍सी चुह्रङ् भिसी भिजी, “शाऊल आले, ए ग्‍यामरी खबान लबा धुइरी ए मुबा ग्‍लारी फेप्‍खबा प्रभु येशूसेन ङादा पुइखबा हिन्‍ना। एसे म्राङ्बारी खम्‍गै ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍मासे प्‍लिङ्‌गै भिसी ए मुबा ग्‍लारी पुइखबा हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="18">हननियासे थेह्रङ् भिमैछ्‌याम थेला मीग्‍याम जजाबा पाप्रा ह्रङ्‌बा ताइजी ओच्‍छे थेला मीसे म्राङ्‌खम्‍जी। जमाहेन्‍से रेःसी थेसे बप्‍तिस्‍मा किन्‍जी।</verse>
				<verse number="19">ओच्‍छे थेसे चबा स्‍हे चसी भङ याङ्जी। शाऊल तिगै रेधोना येशूदा विश्‍वास लबागदेदेन छ्‌याम दमस्‍कसरी चिजी।</verse>
				<verse number="20">ओच्‍छे तुरुन्‍तन शाऊल यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी निसी, “येशू परमेश्‍वरला झा हिन्‍ना” भिसी पाङ्‌बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="21">चुह्रङ् भिबा थेःबा म्‍हिगदे जम्‍मान उदेक म्‍हन्‍सी चुह्रङ् भिजी, “येशूला मिन किन्‍बा यरूशलेमरी मुबा म्‍हिगदेदा नाश लबादेन चुरीनोन येशूला मिन किन्‍बा म्‍हिगदेदा खीसी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी भोर्बा सेमसे खबा चुनोन म्‍हि आहिन?”</verse>
				<verse number="22">तर शाऊलसे थेःना लबा ताम झन झन शक्तिशाली तबान निजी ओच्‍छे येशून थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना भिसी दमस्‍कसरी मुबा यहूदीगदेदा अलमल तना लजी।</verse>
				<verse number="23">ल्‍हानान रे निमाहेन्‍से शाऊलदा साइबारी यहूदीगदे ढिक्‍सी सल्‍लाह लजी।</verse>
				<verse number="24">तर थेनीगदेसे ह्राङदा साइबारी म्‍हाइबा ताम शाऊलसे था याङ्जी। शाऊलदा साइबारी थेनीगदेसे दमस्‍कस शहरला म्राप म्रापरी धिन म्‍हुननोन ख्रुङ्‌सी चिमुबा।</verse>
				<verse number="25">तर शाऊलदा स्‍य्‍हान्‍दो विश्‍वासीगदेसे म्‍हुनङनोन छाङरी युसी थे शहरला पर्खालग्‍याम मार पुइजी।</verse>
				<verse number="26">शाऊल यरूशलेमरी खमाहेन्‍से थेरी मुबा येशूला चेलागदेदेन छ्‌याम ढिक्‍बारी म्‍हाइजी। तर थेनीगदेसे थे येशूला चेला हिन्‍ना भिसी विश्‍वास आतबासे लमा शाऊल म्राङ्सी जम्‍मान लोङ्जी।</verse>
				<verse number="27">तर बारनाबाससे मुल चेलागदे मुबा ग्‍लारी शाऊलदा ह्राङदेन छ्‌यामनोन भोर्जी। ओच्‍छे शाऊलसे प्रभुदा ग्‍यामरी म्राङ्बादेन प्रभुसे सुङ्बा तामला बारेरी पाङ्जी। थेह्रङ् लसीन दमस्‍कसरी आलोङ्नान येशूला बारेरी थेःना लजी भिबा ताम बारनाबाससे थेनीगदेदा पाङ्सी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="28">जमाहेन्‍से शाऊल यरूशलेमला जम्‍मान ग्‍लारी थेनीगदेदेन छ्‌याम छ्‌याम भ्रजी, ओच्‍छे शाऊल आलोङ्नान प्रभुला बारेरी थेःना लबान भ्रजी।</verse>
				<verse number="29">ओच्‍छे शाऊलदेन ग्रीक ग्‍योइ पाङ्बा यहूदीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी आढिक्‍बा ताम लमुबा, तर थे ग्रीक ग्‍योइ पाङ्बा यहूदीगदेसे चा शाऊलदा साइबारी म्‍हाइबान मुबा।</verse>
				<verse number="30">चु ताम था याङ्सी प्रभुदा विश्‍वास लबागदेसे शाऊलदा कैसरिया भिबा शहररी भोर्जी, ओच्‍छे थेग्‍याम टार्सस भिबा शहरपट्टि पुइजी।</verse>
				<verse number="31">जमाहेन्‍से यहूदियादेन गालील ओच्‍छे सामरिया भिबा ग्‍लारी मुबा जम्‍मान मण्‍डलीदा शान्‍ति तजी। ओच्‍छे प्रभुला चेलागदेसे परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम आँट याङ्जी ओच्‍छे मण्‍डलीएनोन बढब तजी। चेलागदे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रमुबा ओच्‍छे प्रभुदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदेएनोन ल्‍हानान तबान निजी।</verse>
				<verse number="32">पत्रुस क्‍यारमारला नाम्‍सागदेरी कोर्बान निबा धुइरी लुड्डा भिबा ग्‍लारी मुबा परमेश्‍वरला म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी धोखजी।</verse>
				<verse number="33">पत्रुससे थेरी एनियास भिबा कुज्‍या म्‍हि गिक म्‍हेर्सी चिबा स्‍याप्‍जी, थे म्‍हि कुज्‍या तबा भ्रेः दिङ तबा मुबा।</verse>
				<verse number="34">जमाहेन्‍से पत्रुससे थे कुज्‍या म्‍हिदा “एनियास, एदा येशू ख्रीष्‍टसे खम्‍ना लला। थेतबासेलमा ए रेःसी ह्राङला तीबा नान्‍बा दुइगो” भिसी भिमैछ्‌याम थे कुज्‍या म्‍हि डोङ रेःजी।</verse>
				<verse number="35">थे कुज्‍या म्‍हि खम्‍बा म्राङ्सी लुड्डादेन शारोन भिबा ग्‍लारी चिबा जम्‍मान म्‍हिगदेसे प्रभुदा विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="36">योप्‍पा भिबा शहररी तबीता भिबा चेला गिक मुबा, थेदा ग्रीक ग्‍योइरी डोरकास भिमुबा। थेसे सदन प्राङबोगदेदा ह्रो लबादेन ज्‍यबा गे लमुबा।</verse>
				<verse number="37">पत्रुस लुड्डा भिबा ग्‍लारी मुबा धुइरी थे तबीता आखम्‍ना सिजी, ओच्‍छे म्‍हिगदेसे थेला लास ख्रुसी तलाथोला कोठा गिकरी भोर्सी थान्‍जी।</verse>
				<verse number="38">लुड्डा भिबा ग्‍ला योप्‍पा शहरला ङामरीन तबासे लमा चेलागदेसे पत्रुस थेरी मुला भिबा ताम थेःसी, “ङनी मुबा ग्‍लारी योना फेप्‍खउ भिउ” भिसी म्‍हि न्‍हीदा थे मुबा ग्‍लारी पुइजी।</verse>
				<verse number="39">जमाहेन्‍से पत्रुस थेनीगदेदेन छ्‌याम निजी। थेरी धोखमाहेन्‍से थेनीगदेसे पत्रुसदा तलाथोला कोठारी भोर्जी। जमाहेन्‍से थेरी मुबा ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमेगदे पत्रुसला ङामरी राप्‍सी क्राबान मुबा, ओच्‍छे डोरकास भिबा तबीतासे थेनीगदेदेन छ्‌याम मुबा धुइरी राबा क्‍वान उन्‍जी।</verse>
				<verse number="40">जमाहेन्‍से पत्रुससे थेनीगदे जम्‍मादान मङग्‍यार पुइसी पुइ जूसी प्रार्थना लजी, ओच्‍छे थे लासपट्टि च्‍यासी, “तबीता रेःगो” भिसी भिमा, तबीतासे मी ठोङ्‌जी ओच्‍छे थेसे पत्रुसदा म्राङ्सी रेःसी चिजी।</verse>
				<verse number="41">पत्रुससे तबीताला यारी चुङ्सी थीजी ओच्‍छे परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदेन ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमेगदेदा ङ्‌योइसी तबीता सोजी भिसी उन्‍जी।</verse>
				<verse number="42">जमाहेन्‍से चु ताम योप्‍पा शहर नाङनोन थेःजी, ओच्‍छे ल्‍हानान म्‍हिगदेसे प्रभुदा विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="43">ओच्‍छे पत्रुस ल्‍हानान धिनधोना ढिला गे लबा सिमोन भिबा म्‍हिदेन छ्‌याम योप्‍पा शहररीन चिजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">कैसरिया भिबा ग्‍लारी कर्नेलियस भिबा म्‍हि गिक मुबा, थे म्‍हि रोमी य्‍हुलला इटालिया भिबा सिपाहीला कप्‍तान मुबा।</verse>
				<verse number="2">थेसे परमेश्‍वरदा तेन्‍मुबा, ओच्‍छे थेदेन थेला दिमला जम्‍मान म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍मुबा। थेसे आरेबागदेदा ज्‍यबा सेमसे पिन्‍मुबा। ओच्‍छे परमेश्‍वरदेन छ्‌याम सदन प्रार्थना लमुबा।</verse>
				<verse number="3">तिरेकुनु थेसे धिनना तीन बजेरीक्‍यार प्रार्थना लबा धुइरी परमेश्‍वरला स्‍वर्गदूत गिक ह्राङ मुबा ग्‍लारी खबा म्राङ्जी। ओच्‍छे स्‍वर्गदूतसे थेदा “कर्नेलियस!” भिसी ङ्‌योइबा थेःजी।</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से कर्नेलियस लोङ्सी स्‍वर्गदूतदा ज्‍यना लसी च्‍यासी, “प्रभु, सुङ्‍गो” भिसी भिमा, स्‍वर्गदूतसे थेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “एसे लबा प्रार्थनादेन एसे प्राङबोगदेदा दया लसी चबा थुङ्बारी पिन्‍बा जम्‍मान गे परमेश्‍वरदा फुल्‍बा भेटी ह्रङ्‌बान दोबा मुला।</verse>
				<verse number="5">दाहेन्‍से एसे योप्‍पा भिबा शहररी म्‍हिगदे पुइसी पत्रुस भिबा सिमोनदा ङ्‌योइगो।</verse>
				<verse number="6">थे ढिला गे लबा सिमोन भिबा म्‍हिदेन छ्‌याम चिबा मुला, थे सिमोनना दिम समुन्‍द्रला कुनीरी मुला।”</verse>
				<verse number="7">ओते पाङ्माहेन्‍से स्‍वर्गदूत कर्नेलियस मुबाग्‍याम फेसी निजी। जमाहेन्‍से कर्नेलियससे ह्राङला नोकरगदे न्‍हङला नोकर न्‍हीदेन सदन ह्राङदा क्‍योङ्बा ओच्‍छे परमेश्‍वरदा तेन्‍बा सिपाही गिकदा ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे थेनीगदेदा चु जम्‍मान ताम पाङ्सी योप्‍पा भिबा शहररी पुइजी।</verse>
				<verse number="9">न्‍हङगरदङ थेनीगदे निबान लबा धुइरी धिनना बाह्र बजेरीक्‍यार योप्‍पा शहरला ङामरी धोखमा पत्रुस चा प्रार्थना लबारी दिमला कौसीरी निजी।</verse>
				<verse number="10">थे धुइरी पत्रुसदा फोख्रेन्‍जी, ओच्‍छे थेसे चबा स्‍हे चबारी म्‍हाइजी। तर स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे चबा स्‍हे स्‍होबान मुबा, थेनोन धुइरी थे एकोहोरो तजी।</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से थेसे स्‍वर्ग ठोङ्‌बा म्राङ्जी ओच्‍छे कुनी ब्‍लिरीन खीबा तन्‍ना ह्रङ्‌बा स्‍वर्गग्‍याम जम्‍बुलिङपट्टि मार खबान लबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="12">थे तन्‍नारी जम्‍बुलिङला काङ ब्‍लि मुबा ल्‍हानान थरीला जन्‍तुदेन सरी भ्रबा जन्‍तु ओच्‍छे चरागदे मुबा।</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से पत्रुससे चुह्रङ् भिबा काइ थेःजी, “पत्रुस, ए रेःसी चुदा साइसी चउ।”</verse>
				<verse number="14">तर पत्रुससे “आहिन प्रभु, ङाइ चुह्रङ्बा चबारी आतबा नइबा स्‍हे खाइमै चबा आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="15">दोःसीनोन पत्रुससे “परमेश्‍वरसे चोखो स्‍होसी जिन्‍बा स्‍हेदा एसे नइबा स्‍हे थाम्‍हन्‍गो” भिबा काइ थेःजी।</verse>
				<verse number="16">सोमरेमधोना चुह्रङ्बा काइ थेःजी, ओच्‍छे थे तन्‍ना तुरुन्‍तन स्‍वर्गपट्टि भोर्जी।</verse>
				<verse number="17">ह्राङसे म्राङ्बा तामला अर्थ तिग मुला तला भिसी पत्रुस अलमल तसी चिमुबा। थेनोन धुइरी कर्नेलियससे पुइबा म्‍हिगदे सिमोनना दिम म्‍हाइबान निमा दिम स्‍याप्‍सी म्रापरी राप्‍जी।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे घ्रेन काइ लसी, “पत्रुस भिबा सिमोन चुरी धन्‍छ्‌यामुला?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="19">थे धुइरी पत्रुस ह्राङसे म्राङ्बा तामला बारेरी म्‍हन्‍सी चिबा मुबा। थेनोन धुइरी परमेश्‍वरला आत्‍मासे पत्रुसदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, एदा म्‍हि सोमसे म्‍हाइबान मुला।</verse>
				<verse number="20">थेतबासेलमा ए रेःसी धिरी निउ, ओच्‍छे शङ्का आलना थेनीगदेदेन छ्‌याम निउ, तिग्‍दा भिसम थेनीगदेदा ङाइनोन पुइखबा हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से पत्रुस थेनीगदे मुबा ग्‍लारी निसी, “च्‍यागो, एनीगदेसे म्‍हाइबा म्‍हि ङानोन हिन्‍ना। एनीगदे चुरी तिग्‍दा खबा?” भिसी ङ्‌योइमा,</verse>
				<verse number="22">थेनीगदेसे पत्रुसदा “कर्नेलियस भिबा कप्‍तानसे ङन्‍दा पुइखबा हिन्‍ना। थे ज्‍यबा म्‍हिदेन परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हि हिन्‍ना, ओच्‍छे यहूदीगदे जम्‍मासेन थेदा मान लमुला। थेला दिमरी ह्राङदा ङ्‌योइसी ह्राङसे सुङ्बा ताम ङ्‌यान्‍गो भिसी परमेश्‍वरला स्‍वर्गदूतगदे गिकसे कुल्‍बा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="23">थेतबासेलमा थेनीगदेदा न्‍हङरी ङ्‌योइसी पत्रुससे थेनीगदेदा क्‍योङ्‌जी। न्‍हङगरदङ पत्रुस थेनीगदेदेन छ्‌याम निजी, ओच्‍छे येशूदा विश्‍वास लबा योप्‍पा शहररी मुबा कोइ कोइ म्‍हिगदेएनोन थेदेन छ्‌याम निजी।</verse>
				<verse number="24">रेनीदङ थेनीगदे कैसरिया भिबा ग्‍लारी धोजी। कर्नेलियससे चा ह्राङला म्‍हिगदेदेन ह्राङदेन छ्‌याम ढिक्‍बा ह्रोगदेदा ङ्‌योइसी थेनीगदेला ग्‍याम च्‍यासी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="25">पत्रुस न्‍हङरी खमाहेन्‍से कर्नेलियस थेदेन छ्‌याम ह्रुप तजी, ओच्‍छे थेदा फ्‍या लजी।</verse>
				<verse number="26">तर पत्रुससे थेदा थीसी, “रेःगो, ङाएनोन म्‍हि जे हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="27">ओच्‍छे थेदेन छ्‌याम ताम पाङ्‌बान दिम न्‍हङरी वाङ्‌जी, थेरी पत्रुससे ल्‍हानान म्‍हिगदे ह्रुप तसी चिबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="28">पत्रुससे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “ङनी यहूदीगदेला ठिमसे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदेन छ्‌याम ह्रुप तबारी आपिन्‍मुला भिबा ताम ह्राङनीदा थानोन मुला, तर परमेश्‍वरसे ङादा खजिबै म्‍हिदा नइबादेन गे आखेल्‍बा थाम्‍हन्‍गो भिसी उन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="29">थेतबासेलमा ह्राङनीसे ङ्‍योइमैछ्‍याम तिगै आम्‍हन्‍ना ङा ह्राङनी मुबा ग्‍लारी खबा हिन्‍ना। ह्राङनीसे ङादा चुरी तिग्‍दा ङ्‌योइबा हिन्‍ना ङादा सुङ्‍गो।”</verse>
				<verse number="30">जमाहेन्‍से कर्नेलियससे चुह्रङ् भिसी भिजी, “ब्‍लिरे ङाच्‍छा ओस्‍पन चुनोन धुइरी ङा दिमरी तीन बजेला प्रार्थना लबान मुबा थे धुइरी य्‍हाल य्‍हाल्‍बा क्‍वान क्‍वान्‍बा म्‍हि गिक ङाला ङाच्‍छापट्टि राप्‍जी।</verse>
				<verse number="31">ओच्‍छे थे म्‍हिसे चुह्रङ् भिसी भिजी, ‘कर्नेलियस, एसे लबा प्रार्थना परमेश्‍वरसे थेःबा मुला, थेह्रङ् लसीन प्राङबोगदेदा दया लसी चबा थुङ्बा पिन्‍बा गे परमेश्‍वरसे ढन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="32">थेतबासेलमा एसे योप्‍पा शहररी म्‍हि पुइसी पत्रुस भिबा सिमोनदा ङ्‌योइगो। थे समुन्‍द्रला कुनीरी ढिला गे लबा सिमोनना दिमरी चिमुला।’</verse>
				<verse number="33">थेतबासेलमा ङाइ तुरुन्‍तन ह्राङ मुबा ग्‍लारी म्‍हि पुइखबा हिन्‍ना, दान्‍दे ह्राङ ङन्‍ना लागिरी ल्‍हानान दुख लसी चुरी फेप्‍खजी। दाहेन्‍से प्रभुसे ह्राङदा कुल्‍बा जम्‍मान ताम ह्राङग्‍याम ङ्‌यान्‍बारी ङनी जम्‍मान परमेश्‍वरला ङाच्‍छापट्टि ह्रुप तबा मुला।”</verse>
				<verse number="34">जमाहेन्‍से पत्रुससे चुह्रङ् भिसी पाङ्‌बारी छ्‌याइजी, “चु ताम सत्‍य हिन्‍ना, परमेश्‍वरसे खालैला ली आच्‍याना जम्‍मादान गिकनोन व्‍यवहार लमुला भिबा ताम ङाइ म्राङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="35">तर य्‍हुल य्‍हुलला म्‍हिगदे न्‍हङला जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरदा मान लसी थेसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारला गे लला थे म्‍हि परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि तला।</verse>
				<verse number="36">ओच्‍छे येशू ख्रीष्‍टग्‍याम इस्राएलीगदेला गुङरी परमेश्‍वरसे पुइखबा शान्‍तिला समाचार ह्राङनीदा थानोन मुला। थेनोन येशू जम्‍मालान प्रभु हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="37">यूहन्‍नासे बप्‍तिस्‍माला बारेरी थेःना लमाहेन्‍से गालीलहेन्‍से यहूदियाला जम्‍मान ग्‍लारी तबा ताम ह्राङनीदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="38">खाह्रङ् लसी परमेश्‍वरसे नासरतला येशूथोरी ह्राङला आत्‍मादेन शक्ति पुइखजी। जमाहेन्‍से थेसे ज्‍यबा गेदेन शैतानसे दुख पिन्‍बा जम्‍मान म्‍हिगदेदा खम्‍ना लबान भ्रजी, तिग्‍दा भिसम थेदेन छ्‌याम परमेश्‍वर मुबा।</verse>
				<verse number="39">“यहूदीगदेला य्‍हुल्‍सादेन यरूशलेमरी येशूसे लबा जम्‍मान गे ङन्‍से म्राङ्बा मुला। थेदा म्‍हिगदेसे क्रुसरी टाँगब लसी साइजी।</verse>
				<verse number="40">तर सोमरेमाकुनु परमेश्‍वरसे थेदा सोना लजी। थेतबासेलमा ङन्‍से दोःसी येशूदा म्राङ्‌म्‍याङ्‌जी।</verse>
				<verse number="41">थेदा जम्‍मान म्‍हिसे मी म्राङ्‌आम्‍याङ्‌नी, तर थे सिबाग्‍याम सोमाहेन्‍से थेदेन छ्‌यामनोन चबा थुङ्बा लसी भ्रबा म्‍हि ङन्‍से जे म्राङ्जी। चुनोन ताम उन्‍बाला लागिरी ङाच्‍छान परमेश्‍वरसे ङन्‍दा धम्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="42">ओच्‍छे थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबारीदेन येशूदा सिबादेन सोबा म्‍हिगदेला निसाफ लबाला लागिरी परमेश्‍वरसे धम्‍बा हिन्‍ना भिसी पाङ्‍गो भिसी येशूसे ङन्‍दा कुल्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="43">ओच्‍छे येशूथोरी विश्‍वास लबागदे जम्‍मालान पाप येशूला मिनरी माफ याङ्ला भिसी जम्‍मान अगमवक्तागदेसेनोन पाङ्बा मुला।”</verse>
				<verse number="44">पत्रुससे चु ताम पाङ्ना पाङ्नान पत्रुसला ताम थेःबा जम्‍मान म्‍हिथोरी परमेश्‍वरला आत्‍मा फेप्‍खजी।</verse>
				<verse number="45">अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेथोरीएनोन परमेश्‍वरला आत्‍मा फेप्‍खबा म्राङ्सी पत्रुसदेन छ्‌याम खबा यहूदी विश्‍वासीगदे उदेक तजी।</verse>
				<verse number="46">तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे आसेबा ग्‍योइ पाङ्सी परमेश्‍वरला जयजयकार लबान लबा यहूदी विश्‍वासीगदेसे थेःजी। जमाहेन्‍से पत्रुससे चुह्रङ् भिसी पाङ्जी,</verse>
				<verse number="47">“य्‍हाङसे ह्रङ्नोन परमेश्‍वरला आत्‍मा याङ्बा चु म्‍हिगदेदा दाहेन्‍से क्‍युइला बप्‍तिस्‍मा किन्‍बारी खाल्‍से रोकब लबा?”</verse>
				<verse number="48">थेतबासेलमा पत्रुससे थेनीगदेदा येशू ख्रीष्‍टला मिनरी बप्‍तिस्‍मा किन्‍गो भिसी कुल्‍जी। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे पत्रुसदा तिगै धिन ङन्‍देन छ्‌याम स्‍य्‍हूगो भिसी भिजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">यहूदियारी मुबा मुल चेलादेन स्‍य्‍हान्‍दो आलेगदेसे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसेनोन परमेश्‍वरला बचनरी विश्‍वास लजी भिबा ताम थेःजी।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे पत्रुस यरूशलेमरी धोखमाहेन्‍से खतना लनोन तोःला भिबा यहूदी विश्‍वासीगदेसे पत्रुसदा चुह्रङ् भिसी बिरोध लजी,</verse>
				<verse number="3">“खतना आलबा म्‍हिगदेला दिमरी निसी थेनीगदेदेन छ्‌याम ह्राङसे तिग्‍दा चबा थुङ्बा लबा?”</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से पत्रुससे थेनीगदेदा मेलोसेन घोना लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="5">“च्‍यागो, ङा योप्‍पा भिबा शहररी प्रार्थना लमा सेम गिक तसी एकोहोरो तबा धुइरी कुनी ब्‍लिरी खीबा घ्रेन तन्‍ना ह्रङ्‌बा गिक मुग्‍याम मार खबान लबा तिगै स्‍हे ङाइ म्राङ्जी, थे तन्‍ना ह्रङ्‌बा स्‍हे ङा मुबा ग्‍लारी खजी।</verse>
				<verse number="6">थेरी ङाइ ज्‍यना लसी च्‍यामा जम्‍बुलिङरी मुबा काङ ब्‍लि मुबा ल्‍हानान थरीला जन्‍तुगदेदेन सरी भ्रबा जन्‍तुगदे ओच्‍छे चरागदेदा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="7">जमाहेन्‍से ‘पत्रुस रेःगो, एसे चुगदे साइसी चउ’ भिबा काइ ङाइ थेःजी।</verse>
				<verse number="8">“तर ङाइ ‘आहिन प्रभु, चुह्रङ्बा चबारी आतबा नइबा स्‍हेगदे ङाइ खाइमै चबा आरे’ भिसी भिमा,</verse>
				<verse number="9">“दोःसीनोन स्‍वर्गग्‍याम परमेश्‍वरसे चोखो स्‍होसी जिन्‍बा स्‍हेदा एसे नइबा स्‍हे भिसी थापाङ्‍गो भिबा काइ ङाइ थेःजी।</verse>
				<verse number="10">सोमरेमधोना चुह्रङ्‌नोन तजी, जमाहेन्‍से थे जम्‍मान स्‍हे दोःसी स्‍वर्गरीन भोर्जी।</verse>
				<verse number="11">“थेनोन धुइरी कैसरिया भिबा ग्‍लाग्‍याम ङा मुबा ग्‍लारी पुइखबा म्‍हि सोम ङा चिबा दिमरी धोखजी।</verse>
				<verse number="12">परमेश्‍वरला आत्‍मासे ङादा थेनीगदेदेन छ्‌याम शङ्का आलना निउ भिसी सुङ्जी। ओच्‍छे चु ज्‍योज्‍यो आले ढुएनोन ङादेन छ्‌याम निमुबा, जमाहेन्‍से ङनी थे म्‍हिला दिम न्‍हङरी वाङ्‌जी।</verse>
				<verse number="13">थेसे ङन्‍दा चुह्रङ् भिसी पाङ्जी, स्‍वर्गदूत गिक थेला दिमरी राप्‍सी चुह्रङ् भिसी पाङ्‌बान लबा म्राङ्जी, ‘एसे योप्‍पा भिबा शहररी म्‍हि पुइसी सिमोन भिबा पत्रुसदा ङ्‌योइसी भउ।</verse>
				<verse number="14">थेसे एदा जुन ताम पाङ्ला थे तामग्‍याम एदेन एला दिमला जम्‍मान म्‍हिगदेसे थार्बा याङ्ला।’</verse>
				<verse number="15">“ङाइ पाङ्‌बारी छ्‌याइमाहेन्‍से, ङाच्‍छा य्‍हाङथोरी परमेश्‍वरला आत्‍मा फेप्‍खबा ह्रङ् लसी थेनीगदेथोरीनोन परमेश्‍वरला आत्‍मा फेप्‍खजी।</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से ‘यूहन्‍नासे एनीगदेदा क्‍युइग्‍याम बप्‍तिस्‍मा पिन्‍जी, तर दाहेन्‍से परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम एनीगदेला बप्‍तिस्‍मा तला’ भिसी प्रभुसे सुङ्बा ताम ङाइ ढन्‍जी।</verse>
				<verse number="17">प्रभु येशू ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लमाहेन्‍से परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा मोलम पिन्‍जी, थेनोन मोलम परमेश्‍वरसे थेनीगदेदाएनोन पिन्‍जी भिसम परमेश्‍वरदा रोकब लबा ङा खाल हिन्‍ना?”</verse>
				<verse number="18">चु ताम थेःमाहेन्‍से थेनीगदेसे बिरोध लबा ख्‍लाजी, जमाहेन्‍से थेनीगदेसे परमेश्‍वरदा जयजयकार लजी, ओच्‍छे “दाहेन्‍से परमेश्‍वरसे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदाएनोन ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःसी सोबा मौका पिन्‍बा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="19">स्‍तिफनसला बारेरी खबा दुखसे लमा ससा बङबङ तबागदेसे स्‍य्‍हान्‍दोगदेदा आहिन, तर यहूदीगदेदा जे थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबान, फोनिके भिबा ग्‍लादेन साइप्रस भिबा ग्‍ला ओच्‍छे एन्‍टिओखिया भिबा शहरधोना निजी।</verse>
				<verse number="20">तर थेनीगदे न्‍हङला कोइ कोइ चेलागदे साइप्रसदेन कुरेनी भिबा ग्‍लाला मुबा। थेनीगदे एन्‍टिओखिया भिबा शहररी खसी अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदाएनोन प्रभु येशूला बारेरी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लजी।</verse>
				<verse number="21">थेनीगदेदेन छ्‌याम प्रभुला शक्ति मुबासे लमा ल्‍हानान म्‍हिगदेसे विश्‍वास लसी प्रभुला चेला दोजी।</verse>
				<verse number="22">चु ताम यरूशलेमरी मुबा मण्‍डलीसे थेःजी, जमाहेन्‍से थेनीगदेसे एन्‍टिओखिया भिबा शहररी बारनाबासदा पुइजी।</verse>
				<verse number="23">बारनाबास थेरी खसी परमेश्‍वरसे दयामाया लबादेन मोलम पिन्‍बा म्राङ्सी ल्‍हानान ताङ्जी। ओच्‍छे थेसे थेनीगदे जम्‍मादान सदन सेमहेन्‍से प्रभुदा विश्‍वास लसी चिउ भिसी आँट पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="24">बारनाबास परमेश्‍वरला आत्‍मासे प्‍लिङ्‌बादेन विश्‍वासरी कोङ्बा ज्‍यबा म्‍हि मुबा। थेतबासेलमा ल्‍हानान म्‍हिगदेसे प्रभुदा विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="25">जमाहेन्‍से बारनाबास शाऊलदा म्‍हाइबारी टार्सस भिबा शहररी निजी।</verse>
				<verse number="26">थेसे शाऊलदा स्‍याप्‍माहेन्‍से एन्‍टिओखिया भिबा शहररी भजी। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे तिदिङधोना मण्‍डलीला म्‍हिगदेदेन छ्‌याम स्‍याप्‍बान ल्‍हानान म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरला बचन लोप्‍बारी छ्‌याइजी। चेलागदेदा जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा एन्‍टिओखिया भिबा शहररीन ख्रीष्‍टियान भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="27">थे धुइरी कोइ कोइ अगमवक्तागदे यरूशलेमग्‍याम एन्‍टिओखिया भिबा शहररी खजी।</verse>
				<verse number="28">थे अगमवक्तागदे न्‍हङला अगाबस भिबा अगमवक्ता रेःजी, ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍मासे थेदा चु जम्‍बुलिङ नाङनोन घ्रेन अनिकाल तबारी छ्‌याइबा मुला भिसी पाङ्‌पुङ्‌जी। चु ताम लिच्‍छा क्‍लौडियस भिबा ग्‍लेला पालोरी पूरा तजी।</verse>
				<verse number="29">जमाहेन्‍से जम्‍मान चेलागदेसे ह्राङ ह्राङसे खम्‍तेधोना भेटी ह्रुप्‍सी यहूदिया भिबा ग्‍लारी चिबा विश्‍वासीगदेदा पिन्‍बारी पक्‍का लजी।</verse>
				<verse number="30">चुह्रङ् लसी बारनाबासदेन शाऊलसे भेटी ह्रुप्‍सी मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी पुइजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">थे धुइरी हेरोद अग्रिपा भिबा ग्‍लेसे मण्‍डलीला कोइ कोइ म्‍हिगदेदा चुङ्सी ल्‍हानान दुख पिन्‍बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="2">थे ग्‍लेसे यूहन्‍नाला ज्‍योज्‍यो याकूबदा तरवारसे थासी साइपुङ्जी।</verse>
				<verse number="3">चुह्रङ् लमा यहूदीगदे ताङ्‍बा म्राङ्सी हेरोद ग्‍लेसे पत्रुसदाएनोन चुङ्‌पुङ्‌जी। हेरोद ग्‍लेसे चुह्रङ् लबा खमीर आयुना गेङ चसी धङ्बा चाडला धुइरी मुबा।</verse>
				<verse number="4">हेरोद ग्‍लेसे पत्रुसदा चुङ्सी झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌माहेन्‍से सिपाहीगदेला समूह ब्‍लि स्‍होसी ख्रुङ्पुङ्जी। ओच्‍छे मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाड जिन्‍माहेन्‍से थेदा म्‍हिगदेला ङाच्‍छापट्टि भसी ङ्‌योइबा छार्बा लबा सेम लजी।</verse>
				<verse number="5">थेतबासेलमा पत्रुसदा झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌जी, तर मण्‍डलीसे पत्रुसला लागिरी परमेश्‍वरदेन छ्‌याम झन प्रार्थना लबाला लबान लजी।</verse>
				<verse number="6">हेरोद ग्‍लेसे पत्रुसदा म्‍हिगदेला ङाच्‍छापट्टि भबारी छ्‌याइबा धिनना ङाच्‍छाकुनुला म्‍हुनङ, पत्रुस सिपाही न्‍हीला गुङरी म्‍हेर्सी चिबा मुबा, थेदा च्‍याल्‍दा न्‍हीसे खीसी थान्‍बा मुबा। ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो सिपाहीगदेसेनोन झ्‍याल्‍खानना म्रापरी ख्रुङ्‌सी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="7">तिक्‍खुरीन प्रभुला दूत गिक पत्रुस मुबा ग्‍लारी खसी राप्‍जी, ओच्‍छे पत्रुसदा थान्‍बा कोठारी य्‍हाल तजी। ओच्‍छे थे स्‍वर्गदूतसे पत्रुसला राइरी थुर्सी, “ए योना रेःगो” भिसी पत्रुसदा छिङ्जी। स्‍वर्गदूतसे थेह्रङ् भिमैछ्‌याम पत्रुसला यारी खीबा च्‍याल्‍दा ह्रङ्नोन ब्‍लसी सरी ताइजी।</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से स्‍वर्गदूतसे थेदा “एसे क्‍वानदेन लखम क्‍वान्‍गो” भिसी भिमा थेसे थेह्रङ्नोन लजी। दोःसीनोन स्‍वर्गदूतसे पत्रुसदा “ए घ नान्‍सी ङाला लिच्‍छा लिच्‍छा खउ” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="9">स्‍वर्गदूतसे थेह्रङ् भिमाहेन्‍से पत्रुस स्‍वर्गदूतला लिच्‍छा लिच्‍छा भ्रबारी छ्‌याइजी। स्‍वर्गदूतसे लबा चु गे साँच्‍चिन हिन्‍ना भिसी पत्रुसदा थानोन आरेबा। तर पत्रुससे चु ङाइ म्‍हाङ म्राङ्बान मुला भिसी म्‍हन्‍जी।</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से झ्‍याल्‍खानरी ख्रुङ्‌सी चिबा सिपाहीला समूह न्‍हीदा वाइसी थेनीगदे शहरपट्टि निबा फाइला म्रापरी धोजी, थेरी धोमैछ्‌याम थे म्राप ह्रङ्नोन ठोङ्‌जी, जमाहेन्‍से थेनीगदे थोन्‍सी गल्‍लीला ग्‍याम तसी निना निनान स्‍वर्गदूतसे पत्रुसदा ख्‍लासी निजी।</verse>
				<verse number="11">थे धुइरी चा तिग तजी भिबा ताम पत्रुससे था याङ्सी चुह्रङ् भिजी, “प्रभुसे ह्राङला दूत पुइखसी हेरोद ग्‍लेला याग्‍यामदेन यहूदीगदेसे लबारी छ्‌याइबा गेग्‍याम फेबा ताम पक्‍का हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="12">चु ताम था याङ्माहेन्‍से थे मर्कूस भिबा यूहन्‍नाला आमा मरियमला दिमरी निजी। थेरी ल्‍हानान म्‍हिगदे ह्रुप तसी प्रार्थना लसी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="13">थेसे म्राप ढ्वक ढ्वक लमाहेन्‍से रोदा भिबा नोकरस्‍या म्राप ठोङ्‌बारी खजी।</verse>
				<verse number="14">थेसे पत्रुसला काइ ङोसेसी ताङ्बासे लमा म्रापनोन आठोङ्‌ना न्‍हङरी यार्बान निसी, “पत्रुस म्रापरी राप्‍सी चिबा मुला” भिसी जम्‍मादान भिजी।</verse>
				<verse number="15">तर थेरी मुबागदेसे थेदा “ए म्‍योजीम” भिसी भिमा थेसे ढीपि लबान चु ताम पक्‍का हिन्‍ना भिसी भिजी। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे “थे पत्रुसदा च्‍याबा स्‍वर्गदूत मुला तला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="16">तर पत्रुससे चा म्राप ढ्वक ढ्वक लबाला लबान लजी। जमाहेन्‍से म्राप ठोङ्‌मा पत्रुसदा म्राङ्सी थेनीगदे उदेक तजी।</verse>
				<verse number="17">तर पत्रुससे थेनीगदेदा “कुटिसी चिउ” भिसी यासे चाल लजी, ओच्‍छे प्रभुसे ह्राङदा खाह्रङ् लसी झ्‍याल्‍खानग्‍याम मङग्‍यार तेःजी भिबा ताम थेनीगदेदा पाङ्जी। ओच्‍छे चु ताम याकूबदेन विश्‍वास लबा स्‍य्‍हान्‍दो ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदाएनोन पाङ्सी पिन्‍गो भिसी पत्रुस थेनीगदे मुबा ग्‍लाग्‍याम अर्गु ग्‍लारी निजी।</verse>
				<verse number="18">स्‍य्‍हो तमाहेन्‍से पत्रुस खानङ निजी भिसी सिपाहीगदे न्‍हङरी ल्‍हानान हल्‍ली खल्‍ली तजी।</verse>
				<verse number="19">हेरोदसे पत्रुसदा म्‍हाइगो भिसी कुल्‍जी। तर थेनीगदेसे पत्रुसदा खानङएनोन आस्‍याप्‍नी। थेतबासेलमा सिपाहीगदेदा ङ्‌योइबा छार्बा लजी, तसैनोन तिगै जोहाब आपिन्‍माहेन्‍से थेनीगदेदा साइगो भिसी कुल्‍जी। जमाहेन्‍से हेरोद चा यहूदियाग्‍याम कैसरिया भिबा ग्‍लारी निसी थेरीन चिजी।</verse>
				<verse number="20">टुरोसदेन सीदोन य्‍हुल्‍साला म्‍हिगदेदेन छ्‌याम हेरोद ल्‍हानान बोमो खबा मुबा। थेतबासेलमा थेनीगदे ढिक्‍सी हेरोद मुबा ग्‍लारी खजी, ओच्‍छे ग्‍लेला गे लबा बलस्‍तस भिबा म्‍हिदा ह्रो स्‍होसी ग्‍लेदेन छ्‌याम ढिक्‍बाला लागिरी सल्‍लाह लजी। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेला चबा स्‍हे हेरोद ग्‍लेला य्‍हुल्‍साग्‍याम खतोःबा मुबा।</verse>
				<verse number="21">तोगब लबा धिनकुनु ग्‍लेसे जे क्‍वान्‍बा क्‍वान क्‍वान्‍सी हेरोद ग्‍ले निसाफ लबा ठिरी चिसी म्‍हिगदेला ङाच्‍छा भाषण लजी।</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से म्‍हिगदेसे “चु काइ मी लला काइ हिन्‍ना, म्‍हिला आहिन!” भिसी क्रिङ्‌जी।</verse>
				<verse number="23">तर परमेश्‍वरला मानदेन जयजयकार आलबासे लमा थेनोन धुइरी स्‍वर्गदूत गिकसे हेरोद ग्‍लेदा आखम्‍बा तना लजी, जमाहेन्‍से स्‍याउँ स्‍याउँ च्‍योलोङ तसी थे सिजी।</verse>
				<verse number="24">तर परमेश्‍वरला बचन जुन जुन ग्‍लारी थेःजी थेरी ल्‍हानान विश्‍वासीगदे बढब तबान निजी।</verse>
				<verse number="25">ओच्‍छे बारनाबासदेन शाऊल ह्राङला गे जिन्‍ना लसी यरूशलेमग्‍याम दोःजी। थेनीगदेदेन छ्‌याम मर्कूस भिबा यूहन्‍नाएनोन मुबा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">एन्‍टिओखियाला मण्‍डलीरी मुबा अगमवक्तागदेदेन लोप्‍बा म्‍हिगदे चुनोन हिन्‍ना। बारनाबास, म्‍लाङगै भिबा शिमियोन, कुरेनी भिबा लुकियस, शासन लबा हेरोददेन छ्‌याम छर्बा मनेन ओच्‍छे शाऊल,</verse>
				<verse number="2">थेनीगदे फोइथान चिसी प्रार्थना लबान प्रभुदा तेन्‍बा धुइरी परमेश्‍वरला आत्‍मासे “बारनाबासदेन शाऊलदा ङाला लागिरी फेसी थान्‍गो, ङाइ थेन्‍नीदा ङाला गे लबाला लागिरी धम्‍बा मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="3">जमाहेन्‍से थेनीगदे फोइथान चिसी थेन्‍नीथोरी ह्राङ ह्राङला या थान्‍सी प्रार्थना लसी थेन्‍नीदा प्रभुला गे लबारी पुइजी।</verse>
				<verse number="4">परमेश्‍वरला आत्‍मासे बारनाबासदेन शाऊलदा पुइजी, ओच्‍छे थेन्‍नी सिलुकिया भिबा ग्‍लारी निजी। थे ग्‍लाग्‍याम पानी जहाजरी क्रेःसी साइप्रसपट्टि निजी।</verse>
				<verse number="5">ओच्‍छे सलामिस भिबा ग्‍लारी धोखमाहेन्‍से थेन्‍नीसे यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी परमेश्‍वरला बचन थेःना लजी। थेन्‍नीदा ह्रो लबारी मर्कूस भिबा यूहन्‍नाएनोन थेन्‍नीदेन छ्‌यामनोन मुबा।</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से थेनीगदे साइप्रस भिबा अञ्‍चलला शहर शहररी कोर्बान पाफोस भिबा ग्‍लाधोना धोखजी, थेरी थेनीगदेसे बार-येशू भिबा जादु लबा फट्टा यहूदी अगमवक्ता गिकदा स्‍याप्‍जी।</verse>
				<verse number="7">थे जादु लबा म्‍हि साइप्रस भिबा अञ्‍चलरी शासन लबा सर्गियस पौलुस भिबा म्‍हिला ह्रो मुबा। थे सर्गियस पौलुस बुद्धि मुबा म्‍हि मुबा। थेसे परमेश्‍वरला बचन ङ्‌यान्‍बा सेम लबासे लमा शाऊलदेन बारनाबासदा ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="8">तर जादु लबा एलुमाससे सर्गियस पौलुससे थेनीगदेला ताम विश्‍वास थालगै भिसी शाऊलदेन बारनाबासला बिरोध लजी। एलुमास भिबा चा ग्रीक ग्‍योइरी जादु लबा म्‍हि भिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">तर शाऊल, थेदा पावलएनोन भिमुबा, परमेश्‍वरला आत्‍मासे प्‍लिङ्‌सी थे एलुमासदा एकोहोरो च्‍याबाला च्‍याबान लसी चुह्रङ् भिसी भिजी,</verse>
				<verse number="10">“ए जम्‍मान ज्‍यबा गेला शत्रु, ओच्‍छे पापी सेमदेन नइबा सेमसे प्‍लिङ्बा शैतानना कोला, तिग एसे प्रभुग्‍याम लोप्‍बा सत्‍य तामगदेदा न्‍होङ्ना लबारी आख्‍ला?</verse>
				<verse number="11">च्‍यागो, दाहेन्‍से प्रभुसे एदा सजाय पिन्‍सी जिन्‍बा मुला, थेतबासेलमा छिन्‍नङधोना ए काना तसी धिनीला य्‍हालएनोन आम्राङ्” भिसी भिजी। थेह्रङ् भिमैछ्‌याम खसु ह्रङ्‌बा खसी थेला मी घप्‍जी, ओच्‍छे धोपधोप तसी थेसे तिगै आम्राङ्‌नी। जमाहेन्‍से खालैसे यारी चुङ्सी डोर्‍याब लला वा भिसी थे क्‍यारमार भ्रबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="12">चुह्रङ् तबा म्राङ्सी थे ग्‍लारी शासन लबा म्‍हिसे प्रभुदा विश्‍वास लजी। तिग्‍दा भिसम प्रभुला बचनग्‍याम लोप्‍बा तामरी थे उदेक तबा मुबा।</verse>
				<verse number="13">पावलदेन थेला ह्रोगदे पाफोसग्‍याम पानी जहाजरी क्रेःसी पामफिलिया भिबा ग्‍लारी परब तबा पर्गा भिबा ग्‍लारी धोजी, ओच्‍छे मर्कूस भिबा यूहन्‍ना चा थेनीगदेग्‍याम फेसी यरूशलेमरी धोजी।</verse>
				<verse number="14">तर थेनीगदे चा पर्गा भिबा ग्‍लाग्‍याम पिसिदिया भिबा अञ्‍चलरी परब तबा एन्‍टिओखिया शहररी खजी, ओच्‍छे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु यहूदीगदे ह्रुप तबा दिम न्‍हङरी निसी चिजी।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमला नेतागदेसे मोशाला ठिमदेन अगमवक्तागदेसे भ्रिबा किताब पढब लमाहेन्‍से थेनीगदेदा “आलेगदे, ह्राङनीदेन छ्‌याम म्‍हिगदेदा अर्ती पिन्‍बा खाल्‍ला तिगै बचन मुसम सुङ्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से पावल राप्‍सी यासे चाल लबान चुह्रङ् भिबारी छ्‌याइजी, “इस्राएलला ङाला ज्‍योज्‍यो आलेदेन परमेश्‍वरदा तेन्‍बा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो।</verse>
				<verse number="17">य्‍हाङला आखे म्‍हेमेगदे मिश्र य्‍हुल्‍सारी चिबा धुइरी इस्राएल य्‍हुलला परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा धम्‍सी घ्रेन म्‍हि स्‍होजी। जमाहेन्‍से परमेश्‍वरसे ह्राङला शक्तिशाली छ्‌यासे थेनीगदेदा थे य्‍हुल्‍साग्‍याम तेःसी भजी।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे तोङतोङबा ग्‍लारी थेनीगदेसे लबा आज्‍यबा बानीबेहोर नाबान ओस्‍पन बोगल न्‍ही दिङधोना परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा ह्रो लजी।</verse>
				<verse number="19">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरसे कनान य्‍हुल्‍साला गोर निस य्‍हुलला म्‍हिगदेदा नाश लजी। ओच्‍छे थे य्‍हुल्‍सा परमेश्‍वरसे थेनीगदेला अधिकाररी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="20">चु जम्‍मान ताम ओस्‍पन ग्‍यार्जा ब्‍लिसे बोगल न्‍हीसे च्‍युइ दिङधोना तजी। “जमाहेन्‍से शमूएल अगमवक्ताला पालोधोना परमेश्‍वरसे न्‍यायाधीश पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से म्‍हिगदेसे ग्‍ले ह्रीजी, थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे बेन्‍यामीनना वंशला कीश भिबा म्‍हिला झा शाऊलदा बोगल न्‍ही दिङधोना शासन लपुङ्‌जी।</verse>
				<verse number="22">ओच्‍छे परमेश्‍वरसे शाऊलदा तेःमाहेन्‍से दाऊददा थेनीगदेला ग्‍ले स्‍होजी। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे दाऊदला बारेरी ‘ङाइ यिशै भिबा म्‍हिला झा दाऊददा ङाला सेमसे म्‍हन्‍बा ह्रङ्‌बान म्‍हि स्‍याप्‍जी, थेसे ङाइ म्‍हन्‍बा जम्‍मान गे लला’ भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="23">“परमेश्‍वरसे कबुल लबा अन्‍छार चुनोन म्‍हिला सन्‍तानग्‍याम इस्राएलीगदेदा थार्बा पिन्‍बाला लागिरी येशूदा भजी।</verse>
				<verse number="24">येशू फेप्‍खबा भन्‍दा ङाच्‍छा यूहन्‍नासे इस्राएलला जम्‍मान म्‍हिगदेदा ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःसी बप्‍तिस्‍मा किन्‍गो भिसी थेःना लजी।</verse>
				<verse number="25">यूहन्‍नासे ह्राङला गे जिन्‍ना लबारी छ्‌याइमा ‘एनीगदेसे ङा खाल भिसी म्‍हन्‍बा मुला? ङा थे आहिन। तर च्‍यागो, थे ङा भन्‍दा लिच्‍छा फेप्‍खला, ङा थेला लखम स्‍युबाधोनाला आरे’ भिसी भिमुबा।</verse>
				<verse number="26">“अब्राहामला सन्‍तान, ङाला ज्‍योज्‍यो आलेदेन परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा अर्गु य्‍हुलला आलेगदे चु थार्बा याङ्बा समाचार य्‍हाङला लागिरी पुइखबा मुला।</verse>
				<verse number="27">तर यरूशलेमरी चिबा म्‍हिगदेदेन ह्राङला नेतागदेसे थेदा ङोआसेनी, ओच्‍छे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु पढब लबा अगमवक्तागदेसे भ्रिबा बचन आघोना थेदा सिबाला सजाय पिन्‍सी थे बचन पूरा लजी।</verse>
				<verse number="28">सिबाला सजाय पिन्‍तोःबा तिगै ताम आस्‍याप्‍सैनोन थेनीगदेसे थेदा साइनोन तोःला भिसी पिलातसदा भिजी।</verse>
				<verse number="29">ओच्‍छे थेनीगदेसे थेला बारेरी बचनरी भ्रिबा अन्‍छार जम्‍मान ताम लसी जिन्‍माहेन्‍से थेनीगदेसे थेदा क्रुसग्‍याम मार तेःसी धुर्सारी थान्‍जी।</verse>
				<verse number="30">तर परमेश्‍वरसे थेदा सिबाग्‍याम सोना लजी।</verse>
				<verse number="31">ओच्‍छे गालीलग्‍याम यरूशलेमधोना ह्राङदेन छ्‌याम खबा म्‍हिगदेसे थेदा ल्‍हानान धिनधोना म्राङ्जी, दान्‍दे म्‍हिगदेला लागिरी थेनीगदे थेला साक्षी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="32">“परमेश्‍वरसे य्‍हाङला आखे म्‍हेमेदेन छ्‌याम लबा थे कबुलला समाचार ङन्‍से ह्राङनीदा पाङ्ला।</verse>
				<verse number="33">परमेश्‍वरसे येशूदा सिबाग्‍याम सोना लसी थेनीगदेला कोलागदे य्‍हाङला लागिरी थे ताम पूरा लसी पिन्‍जी, थेला बारेरी दाऊद ग्‍लेसे भ्रिबा न्‍हीरेमला व्‍हाइरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला ‘ए ङाला झा हिन्‍ना, तिनी ङा एला आबा दोजी।’</verse>
				<verse number="34">परमेश्‍वरसे येशूदा खाइमै नइना आलना सिबाग्‍याम सोना लबाला बारेरी चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, ‘ङाइ दाऊददा पिन्‍ना भिसी लबा कबुल चोखोदेन सत्‍य मोलम एनीगदेदा पिन्‍ना।’</verse>
				<verse number="35">ओच्‍छे अर्गु व्‍हाइरीनोन चुह्रङ् भिबा मुला, ‘परमेश्‍वरसे ह्राङदा जे तेन्‍बा म्‍हिला ल्‍हुइ धुर्सारी नइआपुङ्।’</verse>
				<verse number="36">तर चु ताम दाऊदसे ह्राङला बारेरी पाङ्बा आहिन। तिग्‍दा भिसम दाऊदसे ह्राङ सोतेधोना परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा ह्रङ्‌बान गे लसी सिजी। ओच्‍छे थेदा थेला आखे म्‍हेमे ल्‍हुबा ग्‍लारीन ल्‍हुजी, ओच्‍छे थेला ल्‍हुइ नइसी निजी।</verse>
				<verse number="37">तर परमेश्‍वरसे सिबाग्‍याम सोना लबा येशूला ल्‍हुइ चा आनइनी।</verse>
				<verse number="38">“थेतबासेलमा ज्‍योज्‍यो आलेगदे चु येशूग्‍यामसेन य्‍हाङला पाप माफ तला भिसी ङाइ पाङ्बा चु ताम ह्राङनीदा था तगै।</verse>
				<verse number="39">मोशाला ठिमग्‍याम ह्राङनी परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी आखम्‍नी। तर येशूदा विश्‍वास लबागदे जम्‍मान परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबा मुला।</verse>
				<verse number="40">थेतबासेलमा होशियार लसी स्‍य्‍हूगो, आहिन्‍सम अगमवक्तागदेसे पाङ्बा चु ताम ह्राङनीथोरी खला।</verse>
				<verse number="41">अगमवक्तागदेसे चुह्रङ् भिसी पाङ्बा मुबा, ‘परमेश्‍वरसे सुङ्बा तामदा हेला लबागदे, उदेक तसी सिउ! एनीगदेला धुइरी ङाइ गे गिक लला, थे गेला बारेरी खालैसे पाङ्सी पिन्‍सैनोन एनीगदेसे खाइमै विश्‍वास आल।’”</verse>
				<verse number="42">पावलदेन बारनाबास यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमग्‍याम थोन्‍सी निबारी छ्‌याइमुबा, जमा म्‍हिगदेसे खबा साताला ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनुएनोन ङन्‍दा चु ताम लोप्‍सी पिन्‍गो भिसी थेनीगदेदा पाङ्‌बाला पाङ्‌बान लजी।</verse>
				<verse number="43">यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमग्‍याम थोन्‍माहेन्‍से ल्‍हानान यहूदीगदेदेन यहूदी धर्म तेन्‍बा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे पावलदेन बारनाबासला लिच्‍छा भ्रबारी छ्‌याइजी, जमाहेन्‍से पावलदेन बारनाबाससे थेनीगदेदा एनीगदे सदन परमेश्‍वरला दयामायारी चिउ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="44">ब्‍लप्‍बा न्‍हबा अर्गु धिनकुनुएनोन शहरला जम्‍मान ह्रङ्‌बा म्‍हिगदे परमेश्‍वरला बचन ङ्‌यान्‍बारी पोप तजी।</verse>
				<verse number="45">चुदे ल्‍हाना म्‍हिला हुल म्राङ्सी कोइ कोइ यहूदीगदेदा ल्‍हानान डाह तजी, ओच्‍छे पावलसे पाङ्बा तामदा बिरोध लसी थेनीगदेसे पावलला बेइज्‍जत लजी।</verse>
				<verse number="46">तर पावलदेन बारनाबास ढुक्‍क तसी थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा परमेश्‍वरला बचन एनीगदे यहूदीगदेदान थेःना लतोःबा मुबा। तसैनोन चुदा एनीगदेसे ङ्‌यान्‍बारीन आम्‍हाइनी। चुह्रङ् लसी एनीगदेसे ह्राङसे ह्राङदा जुकजुकधोनाला जुनी याङ्‍बाधोनाला म्‍हि हिन्‍ना भिसी आम्‍हन्‍बासे लमा दाहेन्‍से ङनी अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी निसी परमेश्‍वरला बचन थेःना लला।</verse>
				<verse number="47">तिग्‍दा भिसम प्रभुसे ङन्‍दा चुह्रङ् भिसी कुल्‍बा मुला, ‘जम्‍बुलिङला कनाकुनीधोना थार्बा याङ्बा समाचार धोना लबारी ओच्‍छे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला गुङरी य्‍हाल दोबारी ङाइ एनीगदेदा धम्‍बा मुला।’”</verse>
				<verse number="48">चु ताम थेःमाहेन्‍से अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे ताङ्सी परमेश्‍वरला बचनला जयजयकार लजी, ओच्‍छे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बारी धम्‍बागदेसे परमेश्‍वरला बचनरी विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="49">जमाहेन्‍से विश्‍वासीगदेसे जम्‍मान ग्‍लारी प्रभुला बचन थेःना लजी।</verse>
				<verse number="50">तर पावलदेन बारनाबासला बिरोध लसी यहूदीगदेसे म्‍हिगदेग्‍याम मान याङ्बा परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा म्रिङम्‍हेमेगदेदेन शहरला मुल म्‍हिगदेदा थीसी, पावलदेन बारनाबासदा ह्राङला ग्‍लाग्‍याम तेःजी।</verse>
				<verse number="51">थेतबासेलमा पावलदेन बारनाबाससे चा थेनीगदेला बिरोधरी ह्राङला काङला धुलु खर्सी आइकोनियन भिबा ग्‍लारी निजी।</verse>
				<verse number="52">तर एन्‍टिओखियारी मुबा चेलागदे चा परमेश्‍वरला आत्‍मासे प्‍लिङ्‌सी ल्‍हानान ताङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="14">
				<verse number="1">थेह्रङ् लसीन बारनाबासदेन पावल आइकोनियन भिबा शहररीनोन यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी निजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे यहूदीगदे ह्रुप तबा दिम न्‍हङरी ज्‍यना लसी घोना लबासे लमा थेरी मुबा ल्‍हानान यहूदीगदेदेन अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसे प्रभु येशू ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="2">तर विश्‍वास आलबा यहूदीगदेसे चा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा थीसी प्रभुरी विश्‍वास लबा ज्‍योज्‍यो आलेगदेला बिरोध लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="3">तसैनोन पावलदेन बारनाबास ल्‍हानान धिनधोना थेरीन चिजी। थेन्‍नीसे प्रभुथोरी विश्‍वास थान्‍सी आलोङ्नान ताम लजी। थेनीगदेग्‍याम प्रभुसे उदेकला चिनुगदेदेन गेगदे लसी ह्राङला दयामायाला बचन सत्‍य हिन्‍ना भिसी उन्‍जी।</verse>
				<verse number="4">तर थे शहरला म्‍हिगदे फेसी कोइ यहूदीगदेदेन छ्‌याम कोइ येशूला मुल चेलागदेदेन छ्‌याम ढिक्‍बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदेन यहूदीगदे न्‍हीनोन नेतागदेदेन छ्‌याम ढिक्‍सी थेनीगदेदा दुख पिन्‍बादेन युङबासे तोबारी म्‍हाइजी।</verse>
				<verse number="6">पावलदेन बारनाबाससे चु था याङ्सी लुकोनिया भिबा शहरला लुस्‍त्रादेन डर्बी शहररी ओच्‍छे थे शहरला क्‍यारमारला जिल्‍ला तबान यार्सी निजी।</verse>
				<verse number="7">थेरीनोन थेनीगदेसे थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लसीन चिजी।</verse>
				<verse number="8">लुस्‍त्रा भिबा शहररी काङ चलब आतबा म्‍हि गिक मुबा। थे म्‍हि न्‍हमान कुज्‍या मुबा, थे खाइमै भ्रबा आरेमुबा।</verse>
				<verse number="9">थे म्‍हिसे पावलसे पाङ्‌मा ङ्‌यान्‍बान मुबा। ओच्‍छे थे म्‍हिसे ङाएनोन खम्‍ला भिसी विश्‍वास लबा ताम था याङ्सी पावलसे थे म्‍हिदा एकोहोरो च्‍यासी,</verse>
				<verse number="10">“ए काङ जूसी डोङ रेःगो” भिसी घ्रेन काइसे पाङ्जी। थेह्रङ् पाङ्‌मैछ्‌याम थे म्‍हि डोङ रेःसी भ्रबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="11">म्‍हिला हुलसे पावलसे लबा चु गे म्राङ्माहेन्‍से लुकोनिया ग्‍योइरी क्रिङ्‌बान, “लगदे म्‍हि दोसी य्‍हाङ मुबा ग्‍लारी फेप्‍खजीम” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="12">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे बारनाबासदा जिउस भिबा ल ओच्‍छे पावलदा हर्मेस ल भिसी भिबारी छ्‌याइजी, तिग्‍दा भिसम पावल चा ताम पाङ्बा मुल म्‍हि मुबा।</verse>
				<verse number="13">थे जिउसला मन्‍दिर थे शहरला ङामरीन मुबा। थेतबासेलमा थे मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हिसे बहरगदेदेन म्‍हेन्‍दोला लुङ भसी शहरला म्रापरी खजी। जमाहेन्‍से मुल चेला बारनाबासदेन पावलला ङाच्‍छापट्टि थे बाहरगदे बलि पिन्‍बारी ठीक लजी।</verse>
				<verse number="14">तर मुल चेलागदे बारनाबासदेन पावलसे चु ताम था याङ्माहेन्‍से थेनीगदेसे ह्राङ ह्राङला क्‍वान ढेबान म्‍हिला हुल न्‍हङरी यार्सी निसी क्रिङ्बान चुह्रङ् भिबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="15">“म्‍हिगदे! ह्राङनीसे तिग्‍दा चुह्रङ्बा गे लबा? ङनीएनोन ह्राङनी ह्रङ्‌बान दुख सुख नासी भ्रबा म्‍हिगदे हिन्‍ना, ओच्‍छे चुह्रङ्बा नइबा गेगदे ख्‍लासी स्‍वर्गदेन जम्‍बुलिङ ओच्‍छे समुन्‍द्रदेन थेरी मुबा जम्‍मान स्‍हेगदे स्‍होबा छोन्‍बो परमेश्‍वरपट्टि दोःगै भिसी ह्राङनीदा सत्‍य ताम पाङ्‌बारी ङनी थार्बा पिन्‍बा समाचार भसी खबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">दङबो धुइरी परमेश्‍वरसे जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदेदा ह्राङ ह्राङला ठिम अन्‍छार भ्रपुङ्‌जी,</verse>
				<verse number="17">तसैनोन परमेश्‍वरसे ह्राङला दयामायाला गे लबा आख्‍लाना स्‍वर्गग्‍याम नाम ताइना लसी चबा स्‍हेगदे रोना लजी। ओच्‍छे ल्‍हानान चबा स्‍हेगदे पिन्‍सी म्‍हिगदेला सेम ताङ्ना लजी। चुनोन गेगदेसे परमेश्‍वरला साक्षी पिन्‍बा मुला।”</verse>
				<verse number="18">चुह्रङ् भिसैनोन बलि थालउ भिसी थे म्‍हिगदेदा रोकब लबारी थेनीगदेदा गाह्रो तजी। तसैनोन म्‍हिला हुलदा बलि पिन्‍आपुङ्‌नी।</verse>
				<verse number="19">जमाहेन्‍से एन्‍टिओखियादेन आइकोनियन भिबा शहरग्‍याम कोइ कोइ यहूदीगदे थेरी धोखजी। थेनीगदेसे म्‍हिगदेदा थीसी युङबासे तोपुङ्‌जी। जमाहेन्‍से जम्‍मान म्‍हिगदेसे युङबासे तोजी, ओच्‍छे सिजी भिसी म्‍हन्‍सी थेनीगदेसे पावलदा डुइबान शहरग्‍याम मङग्‍यार भोर्जी।</verse>
				<verse number="20">तर प्रभुला चेलागदे खसी पावलला क्‍यारक्‍युर पोप तमा थे रेःसी शहर न्‍हङरी निजी। ओच्‍छे न्‍हङगरदङ बारनाबासदेन छ्‌यामनोन थे डर्बी भिबा शहररी निजी।</verse>
				<verse number="21">थेन्‍नीसे डर्बी भिबा शहररी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लसी ल्‍हानान म्‍हिगदेदा येशूला चेला स्‍होजी। जमाहेन्‍से थेन्‍नी लुस्‍त्रादेन आइकोनियन ओच्‍छे एन्‍टिओखिया भिबा शहररी दोःसी निजी।</verse>
				<verse number="22">थेन्‍नीसे थेरी मुबा चेलागदेदा आँट पिन्‍बान सदन विश्‍वासरी चिउ भिसी भिजी। ओच्‍छे य्‍हाङ सेमरी ल्‍हानान दुख नासी परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी वाङ्‌तोःला भिसी थेनीगदेदा भिजी।</verse>
				<verse number="23">जमाहेन्‍से बारनाबासदेन पावलसे जम्‍मान मण्‍डलीरी मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदे धम्‍सी थान्‍जी। ओच्‍छे फोइथान चिसी प्रार्थना लसी थेनीगदेदा ह्राङसे विश्‍वास लबा प्रभुला छ्‌यारी जिम्‍मा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="24">जमाहेन्‍से थेनीगदे पिसिदिया अञ्‍चलग्‍याम पामफिलिया भिबा अञ्‍चलरी खजी।</verse>
				<verse number="25">ओच्‍छे पर्गा भिबा शहररी परमेश्‍वरला बचन थेःना लसी थेनीगदे अटालिया भिबा शहररी निजी।</verse>
				<verse number="26">थेनीगदे अटालियाग्‍याम पानी जहाजरी क्रेःसी एन्‍टिओखियारी दोःसी निजी। थेनोन शहररी पावलदेन बारनाबासदा प्रभुदा विश्‍वास लबा ज्‍योज्‍यो आलेगदेसे परमेश्‍वरला दयामायारी जिम्‍मा पिन्‍सी परमेश्‍वरला बचन थेःना लबारी पुइबा मुबा। दान्‍दे चु गे पावलदेन बारनाबाससे पूरा लजी।</verse>
				<verse number="27">एन्‍टिओखियारी धोखमाहेन्‍से पावलदेन बारनाबाससे मण्‍डलीला जम्‍मान म्‍हिगदेदा ङ्‌योइजी। ओच्‍छे परमेश्‍वर थेन्‍नीदेन छ्‌याम तसी लबा गेदेन अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसेनोन विश्‍वास लबारी खम्‍ला भिबा ताम थेनीगदेदा पाङ्सी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="28">जमाहेन्‍से थेनीगदे थेरी चेलागदेदेन छ्‌याम ल्‍हानान धिनधोना चिजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="15">
				<verse number="1">यहूदियाग्‍याम एन्‍टिओखियारी खबा कोइ कोइ म्‍हिगदेसे येशूदा विश्‍वास लबा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदा “एनीगदेसे मोशाला ठिम अन्‍छार खतना आलनी भिसम एनीगदेसे थार्बा आयाङ्” भिसी लोप्‍जी।</verse>
				<verse number="2">पावलदेन बारनाबासला ताम थेनीगदेदेन छ्‌याम आढिक्‍बासे लमा थेनीगदेसे ह्राङ ह्राङलान ताम थान्‍जी। थेतबासेलमा पावलदेन बारनाबास ओच्‍छे कोइ कोइ विश्‍वासीगदेदा चु ताम सल्‍लाह लबारी यरूशलेमरी मुबा मुल चेलागदेदेन मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी पुइबाला लागिरी धम्‍जी।</verse>
				<verse number="3">जमाहेन्‍से मण्‍डलीला म्‍हिगदेसे थेनीगदेदा थे ग्‍याम पुइजी। थेनीगदे फोनिकेदेन सामरियाग्‍याम तबान निबा धुइरी स्‍याप्‍बा विश्‍वासीगदेदा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसेनोन प्रभुदा विश्‍वास लजी भिबा ताम पाङ्जी। चु ताम थेःसी थेरी मुबा विश्‍वासीगदे ल्‍हानान ताङ्जी।</verse>
				<verse number="4">थेनीगदे यरूशलेमरी धोखमाहेन्‍से थेनीगदेदा मण्‍डलीला म्‍हिगदेदेन मुल चेलागदे ओच्‍छे मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदेसे मान लजी। जमाहेन्‍से परमेश्‍वरसे थेनीगदेग्‍याम लबा जम्‍मान गे थेरी मुबागदेदा पाङ्जी।</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से फरिसी समूहला कोइ कोइ विश्‍वासीगदे राप्‍सी, “अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदाएनोन खतना लसी मोशाला ठिम अन्‍छार भ्रतोःला भिसी पाङ्तोःला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="6">चु तामला बारेरी सल्‍लाह लबाला लागिरी मुल चेलागदेदेन मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदे ह्रुप तजी।</verse>
				<verse number="7">थेनीगदे न्‍हङरी ल्‍हानान सल्‍लाह लसी जिन्‍माहेन्‍से पत्रुस राप्‍सी थेनीगदेदा चुह्रङ् भिबारी छ्‌याइजी, “आलेगदे, ल्‍हानान धुइ ङाच्‍छा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसे ङाला सुङग्‍याम थोन्‍बा थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःसी विश्‍वास लगै भिसी ह्राङनी न्‍हङ‍ग्‍याम परमेश्‍वरसे ङादा धम्‍बा ताम ह्राङनीदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे परमेश्‍वर चा जम्‍मान म्‍हिला सेमला ताम था याङ्बा परमेश्‍वर हिन्‍ना। परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा ह्रङ्नोन अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदाएनोन ह्राङला आत्‍मा पिन्‍सी थेनीगदे ङाला हिन्‍ना भिसी उन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="9">ओच्‍छे परमेश्‍वरसे य्‍हाङदेन थेनीगदे खालैला ली आच्‍याना गे लसी थेनीगदेसे लबा विश्‍वासग्‍याम थेनीगदेला सेम साङसाङ तना लजी।</verse>
				<verse number="10">थेतबासेलमा तिग्‍दा अर्गु य्‍हुलला विश्‍वासीगदेदा चु धोइ काप्‍सी परमेश्‍वरदा बोमो खना लबारी म्‍हाइबा? तिग्‍दा भिसम चु धोइ य्‍हाङला आखे म्‍हेमेसेनोन पुइआखम्‍नी ओच्‍छे य्‍हाङसेनोन पुइआखम्‍नी।</verse>
				<verse number="11">तर य्‍हाङसे ह्रङ्नोन थेनीगदेसेनोन प्रभु येशूला दयामायाग्‍याम थार्बा याङ्बा मुला भिसी य्‍हाङसे विश्‍वास लबा मुला।”</verse>
				<verse number="12">पत्रुसला चुह्रङ्बा ताम थेःसी सभारी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदे कुटिसी चिजी, ओच्‍छे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला गुङरी परमेश्‍वरसे थेनीगदेग्‍याम खाह्रङ्बा उदेकला गेदेन चिनुगदे उन्‍बा ताम पावलदेन बारनाबाससे पाङ्‌मा थेनीगदे ङ्‌यान्‍सी चिजी।</verse>
				<verse number="13">पावलदेन बारनाबाससे पाङ्सी जिन्‍माहेन्‍से याकूबसे चुह्रङ् भिसी भिजी, “ज्‍योज्‍यो आलेगदे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो,</verse>
				<verse number="14">परमेश्‍वरसे दया लसी अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा धम्‍सी ह्राङलान म्‍हि स्‍होजी। चु ताम मी सिमोनसे ह्राङदा दोलोन पाङ्सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="15">चुनोन तामदेन छ्‌याम अगमवक्ताला बचनएनोन ढिक्‍मुला। परमप्रभुसे सुङ्बा ताम अगमवक्तासे चुह्रङ् लसी भ्रिबा मुला,</verse>
				<verse number="16">‘ङा दोःसी खला, ओच्‍छे दाऊदला फुप्‍बा दिम दोःसी स्‍होला, थेनोन फुप्‍बा दिमला जगथोरी दोःसी दिम स्‍होला,</verse>
				<verse number="17">थेह्रङ् लसीन बाँकी मुबा म्‍हिगदे ङा मुबा ग्‍लारी खगै, ओच्‍छे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदाएनोन ङाला म्‍हि स्‍होबाला लागिरी ङाइ ङ्‌योइबा मुला।</verse>
				<verse number="18">चु ताम ङा परमप्रभुसे ल्‍हानान ङाच्‍छाहेन्‍सेन था तना लबा मुला।’</verse>
				<verse number="19">“थेतबासेलमा परमेश्‍वरपट्टि दोःबा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा य्‍हाङसे दुख आपिन्‍गे भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="20">तर य्‍हाङसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी भ्रिसी पुइगे, ‘एनीगदेसे मूर्तिदा फुल्‍बा स्‍हे थाचउ। ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी थाभ्रउ, ओच्‍छे खारे च्‍यार्सी साइबा जन्‍तुला स्‍या थाचउ, ओच्‍छे तिगैलान का थाचउ।’</verse>
				<verse number="21">तिग्‍दा भिसम ङाच्‍छाला म्‍हिगदेला धुइहेन्‍सेन जम्‍मान शहररी मोशाला ठिमग्‍याम लो‍प्बान मुला, चु ठिम चा ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनरी यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी पढब लमुबा।”</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से मुल चेलागदेदेन मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदे ओच्‍छे जम्‍मान मण्‍डली ढिक्‍सी ह्राङ न्‍हङला कोइ कोइ म्‍हिगदेदा धम्‍सी पावलदेन बारनाबासदा छ्‌यामनोन एन्‍टिओखियारी पुइबा ज्‍यबा तला भिसी म्‍हन्‍जी। ओच्‍छे विश्‍वासीगदे न्‍हङला मुल म्‍हिगदे यहूदा भिबा बारसाबासदेन सिलासदा धम्‍जी।</verse>
				<verse number="23">थेनीगदेदेन छ्‌याम चुह्रङ् भिसी भ्रिबा चिठी पुइजी, “ह्राङनीलान ज्‍योज्‍यो आले ङनी मुल चेलागदेदेन मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदेग्‍याम एन्‍टिओखियादेन सिरिया ओच्‍छे किलिकियारी मुबा अर्गु य्‍हुलला विश्‍वासीगदेदा फ्‍याफुल्‍ला।</verse>
				<verse number="24">“ङनी न्‍हङला कोइ कोइसे ङन्‍से आपाङ्बा तामगदे ह्राङनीदा लोप्‍सी ह्राङनीला सेम धरमर तना लसी ह्राङनीदा ल्‍हानान तामग्‍याम दुख पिन्‍बा मुला भिबा ताम ङन्‍से थेःबा मुला।</verse>
				<verse number="25">थेतबासेलमा ङनी जम्‍मान ढिक्‍सी लबा सल्‍लाह अन्‍छार कोइ कोइ म्‍हिगदेदा धम्‍सी थेनीगदेदा ङन्‍ना सेम निबा ह्रो बारनाबास ओच्‍छे पावलदेन छ्‌याम ह्राङनी मुबा ग्‍लारी पुइखबा ज्‍यबा छोर्जी।</verse>
				<verse number="26">चुगदे चुह्रङ्बा म्‍हिगदे हिन्‍ना, चुगदेसे य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला लागिरी ह्राङला ज्‍याननोन पिन्‍बारी छ्‌याइबा मुबा।</verse>
				<verse number="27">थेतबासेलमा ङन्‍से यहूदादेन सिलासदाएनोन पुइखबा मुला। थेनीगदेसेनोन चु ताम ह्राङनीदा पाङ्सी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="28">तिग्‍दा भिसम था ततोःबा ताम बाहेक अर्गु ल्‍हानान तामग्‍याम दुख आपिन्‍बा परमेश्‍वरला आत्‍मादेन ङन्‍दा ज्‍यबा छोर्जी।</verse>
				<verse number="29">ह्राङनीदा था ततोःबा ताम चा चुनोन हिन्‍ना, ह्राङनीसे मूर्तिदा बलि पिन्‍बा तिगै स्‍हेगदे, कादेन खारे च्‍यार्सी साइबा जन्‍तुला स्‍या थासोल्‍गो, ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी थाभ्रउ। चुह्रङ्बा तामगदेला संगतनोन आलनी भिसम ह्राङनीदा ज्‍यबा तला। दान्‍देदा चुदेन लास्‍सो फ्‍याफुल्‍ला।”</verse>
				<verse number="30">जमाहेन्‍से पावल, बारनाबास, यहूदादेन सिलास यरूशलेमग्‍याम एन्‍टिओखिया शहररी निजी। थेरी थेनीगदेसे विश्‍वासीगदेदा ग्‍ला गिकरी ङ्‌योइसी थेनीगदेदा थे चिठी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="31">चिठीरी भ्रिबा आँट पिन्‍बा ताम पढब लसी एन्‍टिओखियाला विश्‍वासीगदे ल्‍हानान ताङ्जी।</verse>
				<verse number="32">यहूदादेन सिलास चा अगमवक्ता मुबा। थेन्‍नीसे प्रभुदा विश्‍वास लबा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदा बचनग्‍याम ल्‍हानान आँट पिन्‍सी विश्‍वासरी कोङ्‌ना लजी।</verse>
				<verse number="33">थेनीगदे तिगै रेधोना थेरी चिमाहेन्‍से थेरी मुबा आलेगदेसे थेनीगदेदा पुइखबागदे मुबा ग्‍लारी ढुक्‍क तसी फेप्‍गो भिसी पुइजी।</verse>
				<verse number="34">तर सिलासदा चा थेरीन चिबा ज्‍यबा छोर्जी।</verse>
				<verse number="35">तर पावलदेन बारनाबास चा म्‍हिगदेदा लोप्‍बादेन प्रभुला बचन थेःना लबान ल्‍हानान म्‍हिगदेदेन छ्‌याम एन्‍टिओखियारी चिजी।</verse>
				<verse number="36">तिगै धिन लिच्‍छा पावलसे बारनाबासदा “य्‍हाङसे ङाच्‍छा प्रभुला बचन थेःना लबा शहरला विश्‍वासीगदेदा दोःसी स्‍याप्‍बारी निइ ओच्‍छे थेनीगदे खाह्रङ्बा चीम च्‍यागे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="37">बारनाबाससे मर्कूस भिबा यूहन्‍नादा भोर्बा सेम लजी।</verse>
				<verse number="38">तर पावलदा चा मर्कूसदा छ्‌यामनोन भोर्बारी ज्‍यबा आछोर्नी, तिग्‍दा भिसम पामफिलियारी मुबा धुइरी मर्कूस थेनीगदेग्‍याम फेसी निमुबा, ओच्‍छे थेनीगदेदेन छ्‌याम ढिक्‍सी गे लबा आरेमुबा।</verse>
				<verse number="39">चु तामरी पावलदेन बारनाबासला ताम आढिक्‍ना थेन्‍नी फेजी। ओच्‍छे बारनाबाससे मर्कूसदा भोर्सी पानी जहाजरी क्रेःसी साइप्रस भिबा ग्‍लारी निजी।</verse>
				<verse number="40">तर पावलसे चा सिलासदा धम्‍जी, ओच्‍छे प्रभुदा विश्‍वास लबा आलेगदेसे थेन्‍नीदा परमेश्‍वरला छ्‌यारी जिम्‍मा पिन्‍माहेन्‍से थेन्‍नी थेग्‍याम निजी।</verse>
				<verse number="41">पावलदेन सिलास सिरियादेन किलिकियारी निसी थेरी मुबा मण्‍डलीगदेदा विश्‍वासरी कोङ्‌ना लबान भ्रजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="16">
				<verse number="1">पावल डर्बीदेन लुस्‍त्रा शहररीएनोन खजी। थेरी तिमोथी भिबा चेला गिक मुबा। थेला आमा यहूदी विश्‍वासी मुबा, तर आबा चा ग्रीक मुबा।</verse>
				<verse number="2">लुस्‍त्रादेन आइकोनियन शहरला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेसे तिमोथीदा ज्‍यबा म्‍हि भिसी पाङ्मुबा।</verse>
				<verse number="3">पावलसे तिमोथीदाएनोन छ्‌यामनोन भोर्बा सेम लजी। ओच्‍छे थेरी चिबा यहूदीगदेसे लमा पावलसे थेदा भोर्सी खतना लसी पिन्‍जी। तिग्‍दा भिसम थेला आबा ग्रीक हिन्‍ना भिसी थेनीगदेदा था मुबा।</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से थेनीगदे शहर शहररी निबान यरूशलेमरी मुबा मुल चेलागदेदेन मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदेसे पक्‍का लबा ताम ङ्‌यान्‍गो भिसी पाङ्‌बान भ्रजी।</verse>
				<verse number="5">थेतबासेलमा मण्‍डलीगदे विश्‍वासरी कोङ्बान धिन धिननोन प्रभुदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदे बढब तबान निजी।</verse>
				<verse number="6">परमेश्‍वरला आत्‍मासे पावल, सिलासदेन तिमोथीदा एशियारी बचन थेःना लआपुङ्‌बासे लमा थेनीगदे फ्रिगियादेन गलातियाला ग्‍लागदे तबान निजी।</verse>
				<verse number="7">माइसिया भिबा ग्‍लाला साँधरी धोखमाहेन्‍से थेनीगदे बिथिनिया भिबा ग्‍लापट्टि निबारी म्‍हाइजी। तर येशूला आत्‍मासे थेनीगदेदा थेपट्टि निआपुङ्‌नी।</verse>
				<verse number="8">थेतबासेलमा माइसिया तबान थेनीगदे त्रोआस भिबा ग्‍लारी निजी।</verse>
				<verse number="9">म्‍हुनङ म्‍हेर्बा धुइरी पावलसे माकेडोनियाला म्‍हि गिक राप्‍सी थेदा “माकेडोनियारी फेप्‍खउ ओच्‍छे ङन्‍दा ह्रो लसी पिन्‍गो” भिसी बिन्‍ती लसी चिबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="10">थेसे चुह्रङ्बा म्राङ्माहेन्‍से ङनी माकेडोनियारी निबारी तयार तजी। तिग्‍दा भिसम थे ग्‍लाला म्‍हिगदेदा थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबारी परमेश्‍वरसे ङन्‍दा ङ्‌योइजीम भिबा ताम ङन्‍से था याङ्जी।</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से ङनी त्रोआसग्‍याम पानी जहाजरी क्रेःसी सोजोन सामोथ्रेस भिबा ग्‍लारी खजी, ओच्‍छे न्‍हङगरदङ नियापोलिस भिबा ग्‍लारी धोखजी।</verse>
				<verse number="12">थेग्‍याम माकेडोनियाला घ्रेन शहर फिलिप्‍पीरी निजी। थे शहररी चा रोमीगदेसे शासन लमुबा। थेरीन ङनी तिगै रेधोना चिजी।</verse>
				<verse number="13">ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनकुनु ङनी शहरग्‍याम थोन्‍सी स्‍योङला कुनीरी निजी। तिग्‍दा भिसम थेरी प्रार्थना लबा ग्‍ला मुला तला भिसी ङन्‍से म्‍हन्‍बा मुबा, थेरी कोइ कोइ म्रिङम्‍हेमेगदे ह्रुप तसी चिबा स्‍याप्‍जी। थेतबासेलमा ङनीएनोन थेनीगदेदेन छ्‌याम चिसी ताम लजी।</verse>
				<verse number="14">थेरी ङन्‍ना ताम ङ्‌यान्‍बागदे न्‍हङरी थिआटीरा भिबा शहररी चिबा वाला वाला पिङगै छोनना क्‍वान चूङ्बा परमेश्‍वरदा तेन्‍बा लिडिया भिबा म्रिङम्‍हेमे गिक मुबा। पावलसे पाङ्‌मा ज्‍यना लसी ङ्‌यान्‍सी घोखम्‍गै भिबा सेम प्रभुसे थेदा पिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="15">थेदेन थेला दिमला जम्‍मान म्‍हेमेगदेसे बप्‍तिस्‍मा किन्‍माहेन्‍से थेसे “चुदे ह्राङनीसे ङादा प्रभुदा विश्‍वास लबा म्‍हि म्‍हन्‍सम ङाला दिमरी फेप्‍खसी धन्‍छ्‌यागो” भिसी ङन्‍दा कर लसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="16">ङनी प्रार्थना लबा ग्‍लारी निबान मुबा, थेरी ङन्‍से म्‍हङसे स्‍याप्‍बा नोकर स्‍या गिकदा स्‍याप्‍जी, थेसे थे म्‍हङला शक्तिग्‍याम म्‍हुदु च्‍यासी स्‍होबा ल्‍हानान टाङगा ह्राङला मालिकगदेदा पिन्‍मुबा।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे थे नोकरस्‍यासे “चु म्‍हिगदे शक्तिशाली परमेश्‍वरला गे लबा म्‍हिगदे हिन्‍ना। चुगदेसे एनीगदेदा थार्बा याङ्बा ग्‍यामला बारेरी पाङ्‌बान मुला” भिसी क्रिङ्‌बान पावलदेन छ्‌याम ङन्‍ना लिच्‍छा लिच्‍छा भ्रजी।</verse>
				<verse number="18">थे नोकरस्‍यासे ल्‍हानान धिनधोना चुह्रङ् पाङ्‌बाला पाङ्‌बान लबासे लमा पावल छेर्सी थेपट्टि फ्‍लिक दोःसी थे नोकरस्‍याला ल्‍हुइरी मुबा म्‍हङदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “ए थेला ल्‍हुइग्‍याम येशू ख्रीष्‍टला मिनरी थोन्‍सी निउ भिसी ङाइ कुल्‍बा मुला।” पावलसे थेह्रङ् भिमैछ्‌याम थे म्‍हङ थोन्‍सी निजी।</verse>
				<verse number="19">थे नोकरस्‍याला मालिकगदेसे दाहेन्‍से चुला कमाइ चआम्‍याङनम भिबा म्राङ्सी पावलदेन सिलासदा चुङ्सी बजारला गुङरी मुबा नेतागदे मुबा ग्‍लारी डुइबा छेङ्‌बा लबान भोर्जी।</verse>
				<verse number="20">ओच्‍छे थेनीगदेदा थे शहरला हाकिमगदे मुबा ग्‍लारी भसी चुह्रङ् भिसी भिजी, “चु म्‍हिगदे यहूदी हिन्‍ना, चुगदेसे य्‍हाङला शहररी आतोःबा ताम लोप्‍सी ङन्‍दा कोल्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="21">ओच्‍छे थेनीगदेसे य्‍हाङला ठिमसे लोप्‍बारी आतबा ताम लोप्‍बा मुला य्‍हाङ रोमी म्‍हिगदे तबासे लमा थेन्‍से लोप्‍बा ताम य्‍हाङसे विश्‍वास लसी ङ्‌यान्‍बारी आत।”</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से थेरी मुबा म्‍हिगदे पावलदेन सिलासला बिरोधरी रेःजी। थे शहरला हाकिमगदेसे थेनीगदेला क्‍वान ढेसी भ्‍याङ्‍जी, ओच्‍छे थेनीगदेदा तोउ भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="23">थेनीगदेदा ल्‍हानान तोमाहेन्‍से झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌सी झ्‍याल्‍खानना हाकिमदा चु कैदीगदेदा यार्बारी आखम्‍ना लसी थान्‍गो भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="24">चुह्रङ् भिमाहेन्‍से थे झ्‍याल्‍खानना हाकिमसे पावलदेन सिलासदा झ्‍याल्‍खानना न्‍हङला कोठारी भोर्सी ठिँगुरो लगब लसी थान्‍जी।</verse>
				<verse number="25">तर म्‍हुन गङसलरीक्‍यार पावलदेन सिलास प्रार्थना लबान परमेश्‍वरला व्‍हाइ गोबान मुबा, ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो कैदीगदेसे चा ङ्‌यान्‍बान मुबा।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से थेरी तिक्‍खुरीन घ्रेन सङगुल खसी झ्‍याल्‍खानना जग य्‍हङ य्‍होङ तसी तुरुन्‍तन झ्‍याल्‍खानना म्रापगदे ठोङ्‌जी। ओच्‍छे थेनीगदे जम्‍मादान खीबा स्‍हेगदेएनोन ह्रङ्नोन ब्‍लजी।</verse>
				<verse number="27">थे झ्‍याल्‍खानना हाकिम फातछोर्मा झ्‍याल्‍खानना जम्‍मान म्राप ठोङ्‌बा म्राङ्सी थेसे जम्‍मान कैदीगदे यार्जी भिसी म्‍हन्‍सी ह्राङसे ह्राङदान साइबारी तरवार स्‍याजी।</verse>
				<verse number="28">तर पावलसे थेदा “ह्राङसे ह्राङदान तिगै थालउ, तिग्‍दा भिसम ङनी जम्‍मान चुरीन मुला” भिसी घ्रेन काइसे क्रिङ्‌जी।</verse>
				<verse number="29">जमाहेन्‍से थेसे नाङसल ह्रीसी छ्‌योङ्बान न्‍हङरी खजी, थे लोङ्सी फितफित धर्बान पावलदेन सिलासला ङाच्‍छापट्टि ख्‍लुप तजी।</verse>
				<verse number="30">ओच्‍छे थेसे थेनीगदेदा मङग्‍यार भसी, “दाहेन्‍से ङाइ थार्बा याङ्बारी तिग लतोःला?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="31">पावलदेन सिलाससे “प्रभु येशू ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लउ, ओच्‍छे ह्राङदेन ह्राङला जम्‍मान म्‍हेमेगदेसे थार्बा याङ्ला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="32">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे थेदेन थेला दिमरी मुबा जम्‍मादान प्रभुला बचन थेःना लजी।</verse>
				<verse number="33">जमाकुनु म्‍हुनङला थेनोन धुइरी थेसे थेनीगदेदा भोर्सी थेनीगदेला पोर ख्रुसी पिन्‍जी। ओच्‍छे थेदेन थेला दिमरी मुबा जम्‍मासेन तुरुन्‍तन बप्‍तिस्‍मा किन्‍जी।</verse>
				<verse number="34">जमाहेन्‍से थे झ्‍याल्‍खानना हाकिमसे पावलदेन सिलासदा ह्राङला दिमरी भसी सोल पिन्‍जी। ओच्‍छे थेसे परमेश्‍वरदा विश्‍वास लबासे लमा थेला दिमरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदे विश्‍वास लसी थेदेन छ्‌याम ल्‍हानान ताङ्जी।</verse>
				<verse number="35">तर य्‍हाल तमाहेन्‍से शहरला हाकिमगदेसे सिपाहीगदेदा “थे म्‍हिगदेदा पुइसी पिन्‍गो” भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="36">जमाहेन्‍से झ्‍याल्‍खानना हाकिमसे पावलदा “शहररी मुबा हाकिमगदेसे ह्राङनीदा पुइसी पिन्‍गो भिसी पाङ्बा मुला। थेतबासेलमा दाहेन्‍से ह्राङनी थोन्‍सी ढुक्‍क तसी फेप्‍गो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="37">तर पावलसे थे खबर भसी खबा सिपाहीगदेदा “ङनी रोमी म्‍हि तना तनान थेनीगदेसे रोमी ठिम अन्‍छार ङन्‍दा तिगै ङ्‌योइबा छार्बा आलना तोसी झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌जी। दान्‍दे चा ङन्‍दा सुटुक्‍क तेःबारी म्‍हाइबा? ङनी नीनोन आनि। थेह्रङ् भिसी कुल्‍बा हाकिमगदेन छ्‌याम खसी ङन्‍दा तेःतोःला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="38">जमाहेन्‍से सिपाहीगदे हाकिमगदे मुबा ग्‍लारी निसी पावलसे पाङ्बा ताम पाङ्जी। पावलदेन सिलास रोमी म्‍हि चीम भिबा थेःसी थेनीगदे लोङ्जी।</verse>
				<verse number="39">जमाहेन्‍से थेनीगदे खसी पावलदेन सिलासदा माफ ह्रीजी, ओच्‍छे पावलदेन सिलासदा झ्‍याल्‍खानग्‍याम मङग्‍यार भोर्सी, “ङन्‍ना शहर ख्‍लासी फेप्‍गो” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="40">झ्‍याल्‍खानग्‍याम थोन्‍माहेन्‍से पावलदेन सिलास लिडिया भिबा म्रिङम्‍हेमेला दिमरी निजी। थेरी प्रभुदा विश्‍वास लबा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदेन छ्‌याम ह्रुप तसी थेनीगदेदा प्रभुरी कोङ्‌सी चिउ भिसी आँट पिन्‍सी पावलदेन सिलास थेग्‍याम निजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="17">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से पावलदेन सिलास अम्‍फिपोलिसदेन अ‍पोल्‍लोनिया भिबा शहरग्‍याम तबान थेसलोनिके भिबा शहररी खजी। थेरी यहूदीगदे ह्रुप तबा दिम गिक मुबा।</verse>
				<verse number="2">सदला ह्रङ्नोन लसी पावल थेनीगदे मुबा ग्‍लारी निजी, ओच्‍छे सोमरेम ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनधोना परमेश्‍वरला बचनग्‍याम थेनीगदेदेन छ्‌याम छलफल लजी।</verse>
				<verse number="3">थेसे परमेश्‍वरला बचनग्‍याम ख्रीष्‍टसे दुख नासी सिबाग्‍याम सोनोन तोःला भिसी प्रस्‍टन उन्‍सी घोना लजी। “चुनोन येशू थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना भिसी ङाइ ह्राङनीदा पाङ्‌बान मुला,” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से थेनीगदे न्‍हङला कोइ कोइ म्‍हिगदेसे प्रभुदा विश्‍वास लजी। ओच्‍छे परमेश्‍वरदा तेन्‍बा ल्‍हानान ग्रीकगदेदेन स्‍य्‍हान्‍दोसे मान लबा ल्‍हानान म्रिङम्‍हेमेगदेसेनोन प्रभुदा विश्‍वास लसी पावल, सिलासदेन छ्‌याम ढिक्‍सी भ्रजी।</verse>
				<verse number="5">तर यहूदीगदेसे डाह लसी गे आलना न्‍होङ्‌सी भ्रबा म्‍हिगदेदा थीसी शहररी हुल दङगा लपुङ्‌जी, ओच्‍छे यासोन भिबा म्‍हिला म्राप झ्‍याल छ्‌याकछिक लसी पावलदेन सिलासदा म्‍हिगदेला ङाच्‍छापट्टि भबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="6">थेनीगदेसे पावलदेन सिलासदा आस्‍याप्‍माहेन्‍से यासोनदेन स्‍य्‍हान्‍दो कोइ कोइ ज्‍योज्‍यो आलेगदेदा शहररी मुबा शासन लबा म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी डुइबा छेङ्‌बा लसी चुह्रङ् भिसी क्रिङ्‌बान भिजी, “जम्‍बुलिङ नाङनोन हल्‍ली खल्‍ली तना लबा चु म्‍हिगदे चुरीनोन धोखजीम।</verse>
				<verse number="7">थे म्‍हिगदे यासोनना डोन्‍बो दोबा मुला, थेनीगदे जम्‍मासेन येशू भिबा स्‍य्‍हान्‍दोन ग्‍ले गिक मुला भिसी रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरला ठिम अन्‍छार लतोःबा गेला बिरोध लबा मुला।”</verse>
				<verse number="8">चु थेःसी म्‍हिगदेदेन शहररी मुबा शासन लबा म्‍हिगदे आत्‍यब तजी।</verse>
				<verse number="9">जमाहेन्‍से यासोन ओच्‍छे थेदेन छ्‌याम मुबा बाँकी म्‍हिगदेदेन छ्‌याम धरौटी किन्‍सी पुइजी।</verse>
				<verse number="10">म्‍हुन तमैछ्‌याम पावलदेन सिलासदा विश्‍वासीगदेसे बेरिया भिबा ग्‍लारी पुइजी, ओच्‍छे थेनीगदे थेरी धोखमाहेन्‍से यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी निजी।</verse>
				<verse number="11">थे ग्‍लाला यहूदीगदे थेसलोनिकेला म्‍हिगदे भन्‍दा ल्‍हानान फर्स्‍यालो मुबा। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे परमेश्‍वरला बचन सेम लसी ङ्‌यान्‍मुबा, ओच्‍छे पावलसे पाङ्‌मा ढिक्‍बा चीम कि आढिक्‍बा चीम भिसी सदन परमेश्‍वरला बचनरी च्‍यामुबा।</verse>
				<verse number="12">थेतबासेलमा ल्‍हानान म्‍हिगदेसे प्रभुदा विश्‍वास लजी। ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोसे मान लबा ल्‍हानान ग्रीक म्रिङम्‍हेमेगदेदेन ह्रेम्‍फेबेगदेसेनोन प्रभुदा विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="13">तर परमेश्‍वरग्‍यामला बचन बेरिया भिबा ग्‍लारीनोन पावलसे थेःना लबान मुला भिबा थेसलोनिकेला यहूदीगदेसे था याङ्माहेन्‍से थेनीगदे थेरीनोन हुल दङगा लबारी म्‍हिगदेदा सुर्‍याब लबारी खजी।</verse>
				<verse number="14">जमाहेन्‍से विश्‍वासीगदेसे पावलदा तुरुन्‍तन समुन्‍द्रधोना सनिजी। तर सिलासदेन तिमोथी चा थेरीन चिजी।</verse>
				<verse number="15">पावलदा सबारी निबागदेसे पावलदा एथेन्‍स भिबा ग्‍लाधोना सनिजी। थेरी धोमाहेन्‍से पावलसे सिलासदेन तिमोथीदा खम्‍तेधोना योना खउ भिउ भिसी पाङ्‍गो भिसी कुल्‍जी। जमाहेन्‍से थेदा सबागदे थेग्‍याम बेरियारी दोःसी निजी।</verse>
				<verse number="16">सिलासदेन तिमोथीदा पावलसे एथेन्‍स भिबा ग्‍लारी भ्रान्‍सी चिमा थेसे थे शहर नाङनोन लथाननोन लथान म्राङ्सी थेदा ल्‍हानान दुख ङ्‌हम्‍जी।</verse>
				<verse number="17">थेतबासेलमा थेसे यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हिगदे, यहूदीगदेदेन छ्‌याम ओच्‍छे बजाररी स्‍याप्‍बा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम धिन धिननोन ङ्‌योइबा छार्बा लमुबा।</verse>
				<verse number="18">इपिक्‍युरीदेन स्‍तोइ भिबा धर्म तेन्‍बा म्‍हिगदेसेनोन थेदेन छ्‌याम ङ्‌योइबा छार्बा लजी। ओच्‍छे थेनीगदे न्‍हङला कोइ कोइसे “चु फतफतेसे तिग पाङ्‌बारी म्‍हाइबा हिन्‍ना?” भिसी भिमा, स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे “चुसे अर्गु य्‍हुल्‍साला ल लुला बारेरी पाङ्बा ह्रङ्‌बा मुला” भिसी भिजी। तिग्‍दा भिसम थेसे येशूदेन छ्‌याम सिबागदे दोःसी सोला भिबा तामला बारेरी पाङ्‌बान मुबा।</verse>
				<verse number="19">थेतबासेलमा थेनीगदेसे पावलदा अरियोपागसरी भोर्सी चुह्रङ् भिसी भिजी, “ह्राङसे लोप्‍बा चु छार ताम खाह्रङ्बा हिन्‍ना, ङन्‍सेनोन घोबारी तला?</verse>
				<verse number="20">तिग्‍दा भिसम ह्राङसे ङन्‍दा उदेकला ताम लोप्‍बान मुला। थेतबासेलमा चु खाह्रङ्बा ताम हिन्‍ना थे ताम ङन्‍दाएनोन घोबा सेम मुला।”</verse>
				<verse number="21">दान्‍दे एथेन्‍सला जम्‍मान म्‍हिगदेदेन थे ग्‍लारी चिबा अर्गु य्‍हुल्‍साला म्‍हिगदे छार छार ताम पाङ्‌बादेन ङ्‌यान्‍सीन धिन निना लमुबा।</verse>
				<verse number="22">थेतबासेलमा पावलसे अरियोपागस भिबा सभाला गुङरी राप्‍सी चुह्रङ् भिसी भिजी, “एथेन्‍सला म्‍हिगदे, ह्राङनी जम्‍मान तामरी धर्म लबा चीम भिसी ङाइ म्राङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="23">तिग्‍दा भिसम ङा कोर्बान निमा ह्राङनीसे तेन्‍बा लथानगदे म्राङ्जी। ओच्‍छे ग्‍ला गिकला भेटी फुल्‍बा ग्‍लारी चा ‘ङोआसेबा लला लागिरी’ भिसी ठ्वाइसी भ्रिसी थान्‍बाएनोन स्‍याप्‍जी। थेतबासेलमा ङाइ ह्राङनीसे ङोआसेनान तेन्‍बा परमेश्‍वरला बारेरी ह्राङनीदा पाङ्ला।</verse>
				<verse number="24">“चु जम्‍बुलिङदेन जम्‍बुलिङरी मुबा जम्‍मान स्‍हे स्‍होबा परमेश्‍वर स्‍वर्गदेन जम्‍बुलिङला प्रभु हिन्‍ना, थेतबासेलमा यासे स्‍होबा मन्‍दिररी परमेश्‍वर धन्‍आछ्‌या।</verse>
				<verse number="25">ओच्‍छे म्‍हिला याग्‍याम फुल्‍बा स्‍हेगदे परमेश्‍वरदा तोःला भिसी थाम्‍हन्‍गो। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वर ह्राङसेन जम्‍मान म्‍हिगदेदा जुनी, सादेन तोःबा जम्‍मान स्‍हेगदे पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="26">परमेश्‍वरसे म्‍हि गिकग्‍याम जम्‍बुलिङ नाङनोन चिबारी य्‍हुल य्‍हुलला म्‍हिगदे स्‍होजी। ओच्‍छे थेनीगदे सोबा धुइदेन चिबा ग्‍लाएनोन तोगब लसी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="27">चुह्रङ् लबा चा जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरदा आस्‍याप्‍तेधोना साम्‍सी म्‍हाइसी स्‍याप्‍गै भिबा परमेश्‍वरला सेम मुला। तसैनोन परमेश्‍वर य्‍हाङ जम्‍मानग्‍याम थारेङ आरे।</verse>
				<verse number="28">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वर य्‍हाङदेन छ्‌यामनोन मुबासे लमा य्‍हाङ सोबा मुला, य्‍हाङ क्‍यारमार भ्रबा मुला ओच्‍छे य्‍हाङ जम्‍बुलिङरी मुला। ह्राङनीलान व्‍हाइ भ्रिबा म्‍हिगदेसेनोन ‘य्‍हाङ पक्‍कान परमेश्‍वरला सन्‍तान हिन्‍ना’ भिसी भिबा मुला।</verse>
				<verse number="29">य्‍हाङ परमेश्‍वरला सन्‍तान तबासे लमा परमेश्‍वर म्‍हर, म्‍हुइदेन युङबागदेला ल ह्रङ्‌बा हिन्‍ना भिसी य्‍हाङसे म्‍हन्‍बारी आत। चुगदे चा म्‍हिला सेमसे म्‍हन्‍सी म्‍हिला सीपसे स्‍होबा स्‍हे जे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="30">थेतबासेलमा ङाच्‍छा आसेना आघोना लबा धुइला गेदा परमेश्‍वरसे वास्‍ता आलनी। तर दाहेन्‍से परमेश्‍वरसे जम्‍मान म्‍हिगदेदा “ह्राङ ह्राङला पापगदे ख्‍लासी ङापट्टि दोःगो” भिसी कुल्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="31">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वर ह्राङसेन धम्‍बा म्‍हिग्‍याम खालैला ली आच्‍याना जम्‍बुलिङला निसाफ लबारी परमेश्‍वरसे थे धिन तोगब लसी जिन्‍बा मुला। ओच्‍छे जम्‍मान म्‍हिगदेदा चु धिन उन्‍बाला लागिरी येशूदा सिबाग्‍याम सोना लजी।”</verse>
				<verse number="32">सिबाग्‍याम सोना लजी भिबा ताम थेःसी थेनीगदे न्‍हङला कोइ कोइसे पावलदा खिसी लजी। तर स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे चा “ह्राङसे पाङ्बा चु ताम ङन्‍दा दोःसी ङ्‌यान्‍बा सेम मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="33">जमाहेन्‍से पावल सभाग्‍याम थोन्‍सी निजी।</verse>
				<verse number="34">तर कोइ कोइ म्‍हिगदे थेदेन छ्‌याम भ्रसी प्रभुदा विश्‍वास लजी। थेनीगदे न्‍हङला अरियोपागस भिबा सभाला डियनुसियस भिबा म्‍हिदेन दामारिस भिबा म्रिङम्‍हेमे गिक मुबा ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोगदेसेनोन प्रभुदा विश्‍वास लजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="18">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से पावल एथेन्‍सग्‍याम कोरिन्‍थ भिबा ग्‍लारी निजी।</verse>
				<verse number="2">थेरी पावलसे पोन्‍टस भिबा ग्‍लाला अकिलास भिबा यहूदी म्‍हि गिकदा स्‍याप्‍जी। थे म्‍हि तिगै धिन ङाच्‍छा जे ह्राङला म्रिङ प्रिस्‍किलादेन छ्‌याम इटालिया भिबा ग्‍लाग्‍याम खबा मुबा। तिग्‍दा भिसम क्‍लौडियस भिबा ग्‍याल्‍बोसे जम्‍मान यहूदीगदेदा रोमग्‍याम थोन्‍सी निउ भिसी कुल्‍बा मुबा। पावल थेनीगदेदा स्‍याप्‍बारी निजी।</verse>
				<verse number="3">पावलदेन थेनीगदेला गे गिकनोन तबासे लमा थेनीगदे छ्‌यामनोन चिजी। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेएनोन पाल स्‍होबा गे लमुबा।</verse>
				<verse number="4">ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिनदङसेन पावल यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी निसी छलफल लमुबा, ओच्‍छे यहूदीदेन ग्रीकगदेदा घोना लबारी म्‍हाइमुबा।</verse>
				<verse number="5">सिलासदेन तिमोथी माकेडोनियाग्‍याम खबा धुइरी पावल परमेश्‍वरला बचन थेःना लबा गे लबादेन यहूदीगदेदा येशून थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना भिसी घोना लबा गे जे लमुबा।</verse>
				<verse number="6">तर यहूदीगदेसे पावलला बिरोध लबान तामगन लबारी छ्‌याइजी, जमाहेन्‍से पावलसे ह्राङला क्‍वान खर्सी, “एनीगदे ह्राङलान दोषसे लमा नाश तजी भिसम चुला दोष ङादा लगब आत। दाहेन्‍से, ङा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी निला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="7">जमाहेन्‍से पावल थेग्‍याम परमेश्‍वरदा तेन्‍बा तीतस युस्‍तस भिबा म्‍हिला दिमरी निजी। थेला दिम यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमला ङामरीन मुबा।</verse>
				<verse number="8">थेरी यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमला नेता क्रिस्‍पसदेन थेला दिमरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदेसे प्रभुदा विश्‍वास लजी, ओच्‍छे कोरिन्‍थला म्‍हिगदे न्‍हङला ल्‍हानान म्‍हिगदेसे पावलसे पाङ्बा परमेश्‍वरला बचन ङ्‌यान्‍सी विश्‍वास लसी बप्‍तिस्‍मा किन्‍जी।</verse>
				<verse number="9">तिरेकुनु म्‍हुनङ म्‍हेर्बा धुइरी म्‍हाङरी पावलदा प्रभुसे चुह्रङ् भिसी भिजी, “ए थालोङ्‍गो, तर पाङ्‌बान निउ, ओच्‍छे कुटिसी थाचिउ।</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम ङा एदेन छ्‌याम मुला। थेतबासेलमा एदा खालैसे तिगै लआखम, तिग्‍दा भिसम चु शहररी ङाला म्‍हिगदे ल्‍हानान मुला।”</verse>
				<verse number="11">थेतबासेलमा परमेश्‍वरला बचन लोप्‍बान पावल दिङ गिकसे ला ढुधोना थेनीगदेदेन छ्‌यामनोन चिजी।</verse>
				<verse number="12">तर अखैया भिबा ग्‍लाला नेता गलियोनना धुइरी जम्‍मान यहूदीगदे ढिक्‍सी पावलदा चुङ्सी अदालतरी भोर्जी,</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे चुह्रङ् भिसी भिजी, “चु म्‍हिसे मोशाला ठिमला बिरोध लसी परमेश्‍वरदा तेन्‍गो भिसी म्‍हिगदेदा व्‍हाम्‍बान लोप्‍बा मुला।”</verse>
				<verse number="14">पावलसे ताम पाङ्‌बारी छ्‌याइमा गलियोनसे थे यहूदीगदेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “यहूदीगदे, चुदे चु ताम अन्‍यायदेन आज्‍यबा गेला बारेरी हिन्‍सम ङाइ एनीगदेला ताम ङ्‌यान्‍नोन तोःबा मुबा।</verse>
				<verse number="15">तर एनीगदेसे पाङ्बा चु तामदेन मिन मोशासे पिन्‍बा एनीगदेलान ठिमला बारेरी तबासे लमा एनीगदेसेन ढिक्‍ना लउ। चुह्रङ्बा तामला निसाफ चा ङाइ आल।”</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से गलियोनसे थेनीगदेदा अदालतग्‍याम तेःजी।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से थेनीगदे जम्‍मासेन यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमला सोस्‍थेनेस भिबा नेतादा चुङ्सी अदालत न्‍हङरीन तोजी। तर गलियोनसे थे तामला तिगै वास्‍ता आलनी।</verse>
				<verse number="18">पावल कोरिन्‍थरी तिगै धिनधोना चिजी। जमाहेन्‍से विश्‍वासीगदेग्‍याम फेसी पावल पानी जहाजरी क्रेःबारी किंक्रिया भिबा ग्‍लारी निजी। थेदेन छ्‌याम प्रिस्‍किलादेन अकिलासएनोन मुबा। सिरिया भिबा ग्‍लारी निबाला लागिरी पानी जहाजरी क्रेःबा भन्‍दा ङाच्‍छा ह्राङसे लबा कबुल पूरा लबाला लागिरी किंक्रिया भिबा ग्‍लारी पावलसे ह्राङला क्रा भ्रेजी।</verse>
				<verse number="19">जमाहेन्‍से थेनीगदे एफिसस भिबा ग्‍लारी धोखजी, ओच्‍छे पावलसे प्रिस्‍किलादेन अकिलासदा थेरीन ख्‍लाजी। तर ह्राङ चा यहूदीगदे ह्रुप तबा दिम गिकरी वाङ्सी यहूदीगदेदेन छ्‌याम छलफल लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="20">पावलदा यहूदीगदेसे अझ तिगै धिनधोना चिउ भिसी भिमा पावलसे थेनीगदेला ताम आङ्‌यान्‍नी।</verse>
				<verse number="21">थेनीगदेग्‍याम फेबा धुइरी पावलसे थेनीगदेदा “परमेश्‍वरसे सेम लजी भिसम ङा दोःसी ह्राङनी मुबा ग्‍लारी खला” भिसी पावल पानी जहाजरी क्रेःसी एफिससरी निजी।</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से कैसरिया शहररी धोखसी पावल यरूशलेमरी निसी थेरी मुबा मण्‍डलीला म्‍हिगदेदेन छ्‌याम ह्रुप तजी। ओच्‍छे पावल एन्‍टिओखिया शहररी धोजी।</verse>
				<verse number="23">पावल तिगै धिनधोना थेरीन चिजी। जमाहेन्‍से पावल गलातियादेन फ्रिगियाला जम्‍मान ग्‍लागदेरी निबान जम्‍मान चेलागदेदा विश्‍वासरी कोङ्‌ना लबान भ्रजी।</verse>
				<verse number="24">अलेक्‍जेन्‍ड्रिया भिबा ग्‍लाला अपोल्‍लोस भिबा यहूदी गिक एफिससरी खजी। थे परमेश्‍वरला बचन सेबा घोबादेन ज्‍यना लसी ताम पाङ्‌खम्‍बा म्‍हि मुबा।</verse>
				<verse number="25">थेसे थार्बा पिन्‍बा प्रभु येशूला बारेरी थेःबा मुबा, थेतबासेलमा सेमहेन्‍सेन ताङ्सी प्रभु येशूला बारेरी ज्‍यना लसी लोप्‍मुबा। तसैनोन थेदा यूहन्‍नासे पिन्‍बा बप्‍तिस्‍माला बारेरी जे था मुबा।</verse>
				<verse number="26">थे ढुक्‍क तसी यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी पाङ्‌बारी छ्‌याइजी। थेसे पाङ्‌मा प्रिस्‍किलादेन अकिलाससे थेःमाहेन्‍से थेनीगदेसे थेदा ह्राङला दिमरी भोर्जी। ओच्‍छे थेदा परमेश्‍वरला गेला बारेरी ज्‍यना लसी घोना लसी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="27">जमाहेन्‍से अपोल्‍लोस अखैया भिबा ग्‍लारी निबा सेम लजी। थेतबासेलमा एफिससरी मुबा चेलागदेसे थेदा निबारी आँट पिन्‍सी, अपोल्‍लोसदा मान लगै भिसी चिठी गिक भ्रिसी पुइजी। अखैयारी धोमाहेन्‍से प्रभुला दयामायाग्‍याम विश्‍वास लबा म्‍हिगदेदा थेसे ल्‍हानान ह्रो लजी।</verse>
				<verse number="28">तिग्‍दा भिसम थेसे परमेश्‍वरला बचनग्‍याम येशून थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना भिसी म्‍हिगदेला ओन्‍छाङरी यहूदीगदेदा तिगै पाङ्‌आखम्‍बा तना लजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="19">
				<verse number="1">अपोल्‍लोस कोरिन्‍थरी मुबा धुइरी पावल एशियाला गुङग्‍याम तबान एफिसस भिबा शहररी खजी। थेरी पावलसे कोइ कोइ चेलागदेदा स्‍याप्‍जी।</verse>
				<verse number="2">जमाहेन्‍से पावलसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे विश्‍वास लमाहेन्‍से परमेश्‍वरला आत्‍मा याङ्जी?” भिसी ङ्‌योइमा, थेनीगदेसे पावलदा “परमेश्‍वरला आत्‍मा मुला भिसी ङन्‍से थेःबै आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="3">दोःसीनोन पावलसे थेनीगदेदा “एनीगदेसे खाह्रङ्बा बप्‍तिस्‍मा किन्‍जी?” भिसी ङ्‌योइमा, थेनीगदेसे पावलदा “यूहन्‍नासे लोप्‍बा अन्‍छारला बप्‍तिस्‍मा किन्‍जी” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से पावलसे थेनीगदेदा “यूहन्‍नासे पिन्‍बा बप्‍तिस्‍मा चा ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःगै भिसी पिन्‍बा बप्‍तिस्‍मा हिन्‍ना। थेसे ह्राङ भन्‍दा लिच्‍छा फेप्‍खबा म्‍हिदा विश्‍वास लउ भिसी म्‍हिगदेदा लोप्‍मुबा, थे म्‍हि येशू हिन्‍ना” भिसी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="5">चु ताम थेःसी थेनीगदेसे प्रभु येशूला मिनरी बप्‍तिस्‍मा किन्‍जी।</verse>
				<verse number="6">पावलसे थेनीगदेथोरी या थान्‍माहेन्‍से थेनीगदेथोरी परमेश्‍वरला आत्‍मा फेप्‍खजी, जमाहेन्‍से थेनीगदेसे आसेबा ग्‍योइदेन परमेश्‍वरग्‍याम खबा ताम पाङ्जी।</verse>
				<verse number="7">थेनीगदे ओस्‍पन च्‍युक न्‍ही ते मुबा।</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से पावल ढुक्‍क तसी यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी वाङ्सी ला सोमधोना परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला बारेरी थेनीगदेदेन छ्‌याम छलफल लबान म्‍हिगदेदा घोना लजी।</verse>
				<verse number="9">तर थेरी कोइ कोइ म्‍हिगदे अटेरी तसी विश्‍वास आलना येशूदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदेला ओन्‍छाङरी थेरी मुबा समूहला बिरोध लबारी छ्‌याइजी। थेतबासेलमा पावल थेनीगदेग्‍याम फेसी चेलागदेदा छ्‌यामनोन भोर्सी टुरान्‍नस भिबा ग्‍लाला स्‍कूलरी धिन धिननोन छलफल लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="10">चु गे लबा न्‍ही दिङ तमा एशियारी चिबा जम्‍मान यहूदीदेन ग्रीकगदेसे प्रभुला बचन थेःजी।</verse>
				<verse number="11">थेरी परमेश्‍वरसे पावलग्‍याम म्‍हिसे लबारी आखम्‍बा उदेकला गेगदे लजी।</verse>
				<verse number="12">पावलला ल्‍हुइरी रूमाल तसै घ तसै थुर्सी आखम्‍बा म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी भोर्सी थेनीगदेला ल्‍हुइरी थुर्माहेन्‍से आखम्‍बा म्‍हिगदे खम्‍मुबा ओच्‍छे थेनीगदेला ल्‍हुइग्‍याम म्‍हङ थोन्‍सी यार्मुबा।</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से ङाबा स्‍युइबा लबा कोइ कोइ यहूदीगदे क्‍यारमार निसी प्रभु येशूला मिनग्‍याम म्‍हङसे स्‍याप्‍बागदेदा “ङाइ एदा पावलसे थेःना लबा येशूला मिनरी थोन्‍सी निउ भिसी कुल्‍बा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="14">चुह्रङ्बा गे लबा चा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा यहूदी मुल म्‍हि स्‍केवासला झा निस मुबा।</verse>
				<verse number="15">तर तिरेकुनु चा म्‍हङसे थेनीगदेदा “ङाइ येशूदा ङोसेमुला, ओच्‍छे पावलदाएनोन ङोसेबा मुला, तर एनीगदे चा खाल हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से थे म्‍हङसे स्‍याप्‍बा म्‍हि छ्‌योङ्बान थेनीगदे मुबा ग्‍लारी खजी, ओच्‍छे थेनीगदे जम्‍मादान लछार पछार लसी तहरी थान्‍जी, जमाहेन्‍से थेनीगदे लिगन्‍डी तसी घाइते तसी थे दिमग्‍याम थोन्‍सी यार्जी।</verse>
				<verse number="17">चु ताम एफिससरी चिबा जम्‍मान यहूदीदेन ग्रीकगदेसे थेःसी थेनीगदे जम्‍मान लोङ्जी। ओच्‍छे थेनीगदेसे प्रभु येशूला मिननोन जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन हिन्‍ना भिसी भिबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="18">जमाहेन्‍से विश्‍वास लबा ल्‍हानान म्‍हिगदे खजी ओच्‍छे थेनीगदे जम्‍मासेन ह्राङ ह्राङसे लबा आज्‍यबा गेगदे म्‍हिगदेला ओन्‍छाङरी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="19">जादु लबा म्‍हिगदे न्‍हङला ल्‍हानान म्‍हिगदेसे ह्राङ ह्राङला जादुला किताब ह्रुप लसी भजी, ओच्‍छे जम्‍मान म्‍हिगदेला ओन्‍छाङरी ख्राङ्‌जी। थेनीगदेसे भबा किताबला सय लमा ओस्‍पन बोगल न्‍हीसे हजार च्‍युइ म्‍हुइला डबल तजी।</verse>
				<verse number="20">चुह्रङ् तसी प्रभुला शक्तिशाली बचन खानङदमान थेःसी ल्‍हेबान निजी।</verse>
				<verse number="21">चुह्रङ् तमाहेन्‍से पावलसे माकेडोनियादेन अखैया तबान यरूशलेमरी निबारी पक्‍का लजी। ओच्‍छे थेरी धोमाहेन्‍से “ङा रोमरीएनोन निनोन तोःला” भिसी पावलसे भिजी।</verse>
				<verse number="22">ओच्‍छे पावलसे ह्राङदा ह्रो लबा तिमोथीदेन इरास्‍तसदा माकेडोनियारी ङाच्‍छा पुइजी। तर ह्राङ चा तिगै धिनधोना एशियारीन चिजी।</verse>
				<verse number="23">थे धुइरी थार्बा याङ्बा ग्‍यामला बारेरी थेःना लबासे लमा एफिससरी ल्‍हानान खल्‍बल तजी।</verse>
				<verse number="24">तिग्‍दा भिसम डेमेत्रियस भिबा म्‍हुइला मूर्तिगदे स्‍होबा म्‍हि गिकसे आर्तेमिस भिबा लुला जजाबा मन्‍दिरगदे स्‍होसी गे लबागदेदा ल्‍हानान गे पिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="25">ओच्‍छे थेसे थे गे लबागदेदेन अर्गु थेह्रङ्बान गे लबागदे जम्‍मादान ग्‍ला गिकरी ह्रुप लसी चुह्रङ् भिसी भिजी, “ङाला ह्रोगदे, एनीगदेदा थानोन मुला, य्‍हाङदा चुनोन गेग्‍याम ल्‍हानान फाइदा मुला।</verse>
				<verse number="26">एनीगदेसे म्राङ्बादेन थेःबा तामगदे एफिससरी जे आहिन, तर एशियाला जम्‍मान ग्‍लारी पावल भिबा म्‍हिसे म्‍हिला याग्‍याम स्‍होबा ल लुगदे चा तिगै आहिन भिसी ल्‍हानान म्‍हिगदेदा व्‍हाम्‍सी भोर्बा मुबा।</verse>
				<verse number="27">थेतबासेलमा य्‍हाङला व्‍यापार म्‍हासी निबा जे आहिन, तर आर्तेमिस भिबा घ्रेन लुला मन्‍दिरएनोन गे आखेल्‍बा तला, ओच्‍छे एशियाला जम्‍मान ग्‍लादेन जम्‍बुलिङ न्‍हङ‌नोन घ्रेन मान पिन्‍बा लुदा तेन्‍बा ख्‍लाला।”</verse>
				<verse number="28">चु ताम थेःसी थेनीगदेदा ल्‍हानान बोमो रेःजी, ओच्‍छे “एफिससला म्‍हिगदेला आर्तेमिसनोन घ्रेन हिन्‍ना” भिसी थेनीगदे क्रिङ्बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="29">ओच्‍छे शहर न्‍हङ‌नोन हल्‍ली खल्‍ली तजी। जमाहेन्‍से थेनीगदे जम्‍मान ढिक्‍सी माकेडोनियाला गायसदेन अरिस्‍तार्खस भिबा पावलला ह्रो न्‍हीदा चुङ्सी डुइबा छेङ्‌बा लसी रङगशाला न्‍हङरी भोर्जी।</verse>
				<verse number="30">पावलएनोन तिगै ताम पाङ्बा सेम लसी म्‍हिला हुल न्‍हङरी निबारी म्‍हाइजी, तर प्रभुदा विश्‍वास लबागदेसे थेदा निआपुङ्‌नी।</verse>
				<verse number="31">एशियाला सरकारला गे लबा कोइ कोइ मुल म्‍हिगदेएनोन पावलला ह्रो मुबा। ओच्‍छे थेनीगदेसेनोन पावलदा रङगशाला न्‍हङरी थानिउ भिसी पाङ्सी पिन्‍गो भिसी कुल्‍सी पुइजी।</verse>
				<verse number="32">थेनोन धुइरी थेनीगदे न्‍हङरी गिकसेम गिक ह्राङ ह्राङला ताम लबान क्रिङ्सी हल्‍ली खल्‍ली लबान मुबा। तिग्‍दा भिसम थेरी मुबा ल्‍हानान म्‍हिगदेदा ह्राङ तिग्‍दा पोप तजी भिबा ताम सुत्तै था आरेमुबा।</verse>
				<verse number="33">जमाहेन्‍से म्‍हिला हुल न्‍हङ‍ग्‍याम कोइ कोइ म्‍हिगदेसे अलेक्‍जेन्‍डर भिबा म्‍हिदा ङाच्‍छापट्टि भजी। थेदा यहूदीगदेसे तिगै ताम पाङ्सी चुगदेदा घोना लसी पिन्‍गो भिसी भिजी। ओच्‍छे अलेक्‍जेन्‍डरसे ह्राङ जोगब तबाला लागिरी याला चाल लबान तिगै पाङ्बा सेम लजी।</verse>
				<verse number="34">तर थेनीगदेसे थे म्‍हि यहूदी चीम भिबा था याङ्सी जम्‍मान म्‍हिगदे ढिक्‍सी ओस्‍पन घण्‍टा न्‍ही ते “एफिससला म्‍हिगदेला आर्तेमिसनोन घ्रेन हिन्‍ना” भिसी क्रिङ्‌जी।</verse>
				<verse number="35">जमाहेन्‍से शहरला हाकिमसे म्‍हिगदेदा कुटिसी चिना लमाहेन्‍से चुह्रङ् भिसी घोना लजी, “एफिससला म्‍हिगदे, एफिसस शहर चा घ्रेन आर्तेमिसला मन्‍दिरदेन मुग्‍याम ताइबा थेला मूर्तिदा जोगब लसी थान्‍बा मुला भिबा ताम खाल्‍दा था आरे?</verse>
				<verse number="36">चु ताम खालै म्‍हिसे आहिन भिसी पाङ्‌बारी आखम भिबा ह्राङनीदा थानोन मुला। थेतबासेलमा ह्राङनी कुटिसी स्‍य्‍हूगो, ओच्‍छे तिगै आम्‍हन्‍ना तिगै गे लबारी आत।</verse>
				<verse number="37">तिग्‍दा भिसम ह्राङनीसे भबा चु म्‍हिगदेसे य्‍हाङला लथान य्‍हो लबा आरे, ओच्‍छे य्‍हाङला लुदा बिरोधएनोन लबा आरे।</verse>
				<verse number="38">चुदे डेमेत्रियसदेन थेला गे लबागदेसे खालैला बिरोधरी उजुर लतोःबा मुसम अदालतगदे मुनोन मुला ओच्‍छे न्‍यायाधीशगदेएनोन मुनोन मुला। थेतबासेलमा थेनीगदेसे गिकसे गिकदा बिरोध लबा हिन्‍सम मुद्दा युगै।</verse>
				<verse number="39">तर चु बाहेक अर्गुन ताम पाङ्बा सेम मुसम थे तामला निसाफ य्‍हाङला ठिम अन्‍छार गन्‍बागदे ह्रुप तसी सदन लबा सभारी ढिक्‍ना लला।</verse>
				<verse number="40">तिग्‍दा भिसम तिनी तबा चु हुल दङगाला दोष य्‍हाङथोरी खबारी खम्‍ला, चु थेह्रङ्नोन तबा हुल दङगा तिग्‍दा तजी भिसी य्‍हाङसे घोना लबारी आखम।”</verse>
				<verse number="41">चुदे भिसी थे हाकिमसे थेरी मुबा म्‍हिगदेदा पुइजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="20">
				<verse number="1">थे हल्‍ली खल्‍ली म्‍हमाहेन्‍से पावलसे प्रभुदा विश्‍वास लबागदेदा ङ्‌योइबारी पुइजी, ओच्‍छे थेनीगदेदा आँट पिन्‍सी थेनीगदेग्‍याम फेसी थे माकेडोनिया भिबा ग्‍लापट्टि निजी।</verse>
				<verse number="2">माकेडोनियाग्‍याम तबान निमा थेसे प्रभुदा विश्‍वास लबा थे ग्‍लाला म्‍हिगदेदा ल्‍हानान आँट पिन्‍सी थे ग्रीस भिबा ग्‍लारी निजी।</verse>
				<verse number="3">थेरी पावल ला सोमधोना चिजी। ओच्‍छे पानी जहाजरी क्रेःसी सिरिया भिबा ग्‍लारी निबारी छ्‌याइमा थेदा यहूदीगदेसे साइबारी जाल लबा ताम था याङ्सी थेसे भ्रसीन माकेडोनिया तसी निबारी पक्‍का लजी।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे बेरिया भिबा ग्‍लाला पुरस भिबा म्‍हिला झा सोपात्रोस, थेसलोनिके भिबा ग्‍लाला अरिस्‍तार्खसदेन सिकन्‍दस ओच्‍छे डर्बी भिबा ग्‍लाला गायसदेन तिमोथी ओच्‍छे एशिया भिबा ग्‍लाला तुखिकसदेन त्रोफिमसएनोन थेदेन छ्‌याम निजी।</verse>
				<verse number="5">चुगदे ङाच्‍छान त्रोआस भिबा ग्‍लारी धोसी ङन्‍दा भ्रान्‍सी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="6">ङनी चा मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाड निमाहेन्‍से फिलिप्‍पी भिबा ग्‍लाग्‍याम पानी जहाजरी क्रेःसी खमा ङारेकुनु थेनीगदे मुबा ग्‍ला त्रोआसरी धोखजी, ओच्‍छे थेरी ङनी ङारेधोना चिजी।</verse>
				<verse number="7">साताला ङाच्‍छाकुनु ङनी प्रभु भोज चबारी पोप तजी, ओच्‍छे पावल चा न्‍हङगरदङनोन निबा सेम लबासे लमा थेनीगदेदेन छ्‌याम म्‍हुन गङसलधोना ताम लसी चिजी।</verse>
				<verse number="8">ङनी पोप तबा दिमला तलाथोला कोठारी चा ल्‍हानान नाङसलगदे मुबा।</verse>
				<verse number="9">युटिकस भिबा भ्‍योन म्‍हि चा झ्‍यालरी चिबा मुबा। पावलसे ल्‍हानान धुइधोना ताम लबासे लमा थेदा म्‍हेर्बा खसी छुप निजी। थेतबासेलमा थे तला सोमग्‍यामसे ताइजी, थेनीगदेसे थेदा थीमा सिसी जिन्‍बा स्‍याप्‍जी।</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से पावल मार फाप्‍जी, ओच्‍छे ख्‍लुप तसी थेदा हाप ख्‍वाइजी। पावलसे थेरी मुबागदेदा “थालोङ्‍गो, तिग्‍दा भिसम चु सोबान मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से थे तलाथोरी निजी ओच्‍छे गेङ क्‍युइसी चमाहेन्‍से य्‍हाल आततेधोना ताम लसी चिजी। जमाहेन्‍से थेनीगदेग्‍याम पावल फेसी निजी।</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे थेनीगदेसे थे सिबाग्‍याम सोबा भ्‍योन म्‍हिदा दिमरी भोर्जी। ओच्‍छे थेनीगदेसे ल्‍हानान आँट याङ्जी।</verse>
				<verse number="13">त्रोआसग्‍याम पावल बाहेक ङनी जम्‍मान पानी जहाजरी क्रेःसी अस्‍सोस भिबा शहररी निजी। पावलसे चा अस्‍सोसधोना भ्रसी निबा सेम लबासे लमा थे अस्‍सोसधोना भ्रसी निजी। ओच्‍छे अस्‍सोसग्‍याम चा ङन्‍देन छ्‌यामनोन पानी जहाजरी क्रेःसी निबा पावलला सेम मुबा।</verse>
				<verse number="14">ङनी अस्‍सोसरी धोखमाहेन्‍से पावलएनोन ङन्‍देन छ्‌यामनोन पानी जहाजरी क्रेःसी ङनी जम्‍मान छ्‌यामनोन मितिलेने भिबा शहररी निजी।</verse>
				<verse number="15">थेग्‍याम ङनी पानी जहाजरी निसी न्‍हङगरदङ खियस भिबा ग्‍लाला ङामरी धोखजी, ओच्‍छे रेनीदङ सामोस भिबा ग्‍लारी धोखजी। ओच्‍छे अर्गु धिनकुनु चा मिलेटस भिबा ग्‍लारी खजी।</verse>
				<verse number="16">पावलसे एशियारी चिबा सेम आलबासे लमा एफिससरी आवाङ्‌नान निबा सेम लजी। तिग्‍दा भिसम पावलसे खम्‍तेधोना पेन्‍तिकोसला धिनरी यरूशलेमरीन दोबारी भङ लबान मुबा।</verse>
				<verse number="17">पावलसे मिलेटसग्‍याम एफिससरी मुबा मण्‍डलीला मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदेदा ङ्‌योइबारी म्‍हि पुइजी।</verse>
				<verse number="18">थेनीगदे पावल मुबा ग्‍लारी धोखमाहेन्‍से पावलसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “एशियारी काङ न्‍हेःमाकुनुहेन्‍से ङा ह्राङनीला गुङरी खाह्रङ् लसी चिजी भिबा ताम ह्राङनीदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="19">ओच्‍छे यहूदीगदेसे जाल लसी ङादा फसब लबारी म्‍हाइबासे लमा ङादा ल्‍हानान दुख तजी, तसैनोन ङा सोजो तसी क्राबान प्रभुला गे लजी।</verse>
				<verse number="20">ओच्‍छे ह्राङनीदा ज्‍यबा ताम पाङ्बा धुइरी जम्‍मान म्‍हिला ओन्‍छाङरीदेन एनीगदे जम्‍मालान दिम दिमरी निसी ङाइ ह्राङनीदा लोप्‍बा धुइरी ङाइ तिगै ताम बाँकी आथान्‍ना लोप्‍जी।</verse>
				<verse number="21">यहूदीगदेदेन अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदाएनोन ङाइ ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःगो ओच्‍छे य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लउ भिसी पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="22">“च्‍यागो, ङा परमेश्‍वरला आत्‍माला करसे लमा यरूशलेमपट्टि निबान मुला, थेरी तिग तला भिबा ताम ङादा था आरे।</verse>
				<verse number="23">जम्‍मान शहररी ङादा दुख तबादेन झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌ला भिसी परमेश्‍वरला आत्‍मासे उन्‍बा ताम जे ङादा था मुला।</verse>
				<verse number="24">तसैनोन ङाइ ह्राङला ज्‍यानदा घ्रेन म्‍हन्‍बा आरे, तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला दयामायाला बारेरी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबादेन प्रभु येशूसे ङादा पिन्‍बा गे जिन्‍ना लखम्‍गै भिबा ङाला सेम मुला।</verse>
				<verse number="25">“च्‍यागो, ङाइ ह्राङनी न्‍हङला जम्‍मादान परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लबान भ्रजी, दोःसी खाइमै य्‍हाङ ह्रुप आत भिबा ङादा था मुला।</verse>
				<verse number="26">थेतबासेलमा तिनी ङाइ ह्राङनीदा पाङ्ला, ह्राङनी न्‍हङला खालै नाश तसैनोन थेला दोष ङादा आत।</verse>
				<verse number="27">तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे था याङ्‌गै भिसी परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा जम्‍मान ताम ङाइ एनीगदेदा गिकनोन बाँकी आथान्‍ना पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="28">“दाहेन्‍से ह्राङ ह्राङलान लागिरी ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍मासे ह्राङनीदा जिम्‍मा पिन्‍बा ग्‍युगदेला लागिरी होशियार तसी चिउ। परमेश्‍वरला मण्‍डलीदा ज्‍यना लसी च्‍याबा म्‍हि दोगो, तिग्‍दा भिसम प्रभु येशूसे थे म्‍हिगदेदा ह्राङलान कासे ग्‍लुबा मुला।</verse>
				<verse number="29">तिग्‍दा भिसम ङा निमाहेन्‍से एनीगदेला गुङरी लोङ्‌बा खबा फार्बागदे ह्रङ्‌बान लुसीला ताम लोप्‍बा म्‍हिगदे खला, थेसे म्‍हिगदेदा बाँकी आथान भिबा ताम ङादा था मुला।</verse>
				<verse number="30">ह्राङनीलान गुङग्‍यामएनोन न्‍होङ्ना लबा ताम पाङ्बा म्‍हिगदे थोन्‍ना, थेनीगदेसे प्रभुदा विश्‍वास लबागदेदा ह्राङदेन छ्‌याम भोर्ला।</verse>
				<verse number="31">थेतबासेलमा ह्राङनी होशियार तसी स्‍य्‍हूगो, ङाइ सोम दिङधोना धिन म्‍हुननोन क्रासी क्रासी एनीगदे जम्‍मादान लोप्‍बा ताम थाम्‍लेःगो।</verse>
				<verse number="32">“दाहेन्‍से ङाइ ह्राङनीदा परमेश्‍वरदेन थेला दयामायाला बचनरी जिम्‍मा पिन्‍ना, थे बचनसेन ह्राङनीदा विश्‍वासरी कोङ्‌ना लला, ओच्‍छे परमेश्‍वरसे ह्राङला लागिरी फेसी थान्‍बा म्‍हिगदेसे याङ्बा हक एनीगदेसेनोन याङ्ला।</verse>
				<verse number="33">ङाइ खालै म्‍हिला म्‍हर, म्‍हुइदेन क्‍वान्‍ना लोभ आलनी।</verse>
				<verse number="34">ओच्‍छे ङाइनोन गे लसी ङाला खाँचो ओच्‍छे ङादेन छ्‌याम मुबागदेदा खाँचो तबा स्‍हेगदे ङाइ पिन्‍बा ह्राङनीदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="35">ह्राङनीसेनोन ङाइ ह्रङ् लसी कमजोर म्‍हिगदेदा ह्रो लगै भिसी ङाइ सेमहेन्‍सेन लबा जम्‍मान गे ह्राङनीदा उन्‍बा मुला, तिग्‍दा भिसम प्रभु येशूसेनोन ‘किन्‍बागदे भन्‍दा पिन्‍बागदेसे चा झन मोलम याङ्ला’ भिसी सुङ्बा मुला। थेतबासेलमा ह्राङनीसेनोन चु बचनदा ढन्‍सी ह्राङसेन गे लसी आखम्‍बागदेदा ह्रो लउ।”</verse>
				<verse number="36">चुदे पाङ्सी जिन्‍माहेन्‍से पावलसे पुइ जूसी थेनीगदेदेन छ्‌याम प्रार्थना लजी।</verse>
				<verse number="37">ओच्‍छे थेनीगदे जम्‍मान क्रासी पावलदा हापख्‍वाइसी च्‍योक लजी।</verse>
				<verse number="38">पावलसे दोःसी खाइमै ह्रुप आत भिसी पाङ्बासे लमा थेनीगदेदा ल्‍हानान दुख ङ्‌हम्‍जी। ओच्‍छे थेनीगदेसे पावलदा पानी जहाज मुबा ग्‍लाधोना सबारी निजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="21">
				<verse number="1">थेनीगदेग्‍याम फेसी ङनी पानी जहाजरी क्रेःसी सोजोन कोस भिबा ग्‍लारी खजी, ओच्‍छे न्‍हङगरदङ रोडस भिबा ग्‍लारी धोखजी थेग्‍याम पटारा भिबा ग्‍लारी धोखजी।</verse>
				<verse number="2">जमाहेन्‍से फोनिके भिबा ग्‍लारी निबा पानी जहाज गिक स्‍याप्‍जी ओच्‍छे ङनी थेरीन क्रेःसी निजी।</verse>
				<verse number="3">साइप्रस भिबा ग्‍ला म्राङ्माहेन्‍से थे ग्‍लाला देब्रेपट्टिग्‍याम ङनी सिरियापट्टि निसी टुरोस भिबा ग्‍लारी फाप्‍जी। तिग्‍दा भिसम पानी जहाजरी भबा मालसामान थेरी तेःतोःबा मुबा।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे प्रभुदा विश्‍वास लबागदेदा म्‍हाइसी स्‍याप्‍माहेन्‍से ङनी निसरेधोना थेरीन चिजी। थेनोन धुइरी प्रभुदा विश्‍वास लबागदेसे परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम पावलदा यरूशलेमरी थानिउ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="5">थे ग्‍लाग्‍याम निबा धुइ तमाहेन्‍से ङनी थे ग्‍लाग्‍याम थोन्‍जी। ओच्‍छे थेनीगदेला कोलागदेदेन म्‍हेमेगदे क्‍योङ्‌सेन ङन्‍दा शहर मङग्‍यारधोना सबारी खजी। जमाहेन्‍से ङनी जम्‍मासेन समुन्‍द्रला कुनीरी पुइ जूसी प्रार्थना लजी।</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से ङनी थेनीगदेग्‍याम फेसी पानी जहाजरी क्रेःजी, ओच्‍छे थेनीगदे चा ह्राङला दिमरी निजी।</verse>
				<verse number="7">टुरोसग्‍याम ङनी समुन्‍द्रला ग्‍याम तबान टोलेमाइस भिबा ग्‍लारी धोखजी। जमाहेन्‍से थेरी मुबा प्रभुदा विश्‍वास लबागदेदा स्‍याप्‍सी ङनी थेनीगदेदेन छ्‌याम तिरे चिजी।</verse>
				<verse number="8">न्‍हङगरदङ ङनी थे ग्‍लाग्‍याम थोन्‍सी कैसरिया भिबा शहररी धोखजी, ओच्‍छे ङनी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा फिलिप भिबा म्‍हिला दिमरी वाङ्‌जी। थे फिलिप यरूशलेमरी धम्‍बा गोर निस न्‍हङला गिक मुबा।</verse>
				<verse number="9">थे फिलिपला ब्‍याह आलबा झामे ब्‍लि मुबा। थेनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम खबा ताम पाङ्मुबा।</verse>
				<verse number="10">ङनी तिगै रेधोना थेरी चिबा धुइरी यहूदिया भिबा ग्‍लाग्‍याम अगाबस भिबा अगमवक्ता गिक ङनी मुबा ग्‍लारी खजी।</verse>
				<verse number="11">थे अगमवक्ता ङनी मुबा ग्‍लारी खसी पावलला केः किन्‍सी ह्राङलान काङ या खीजी। थेसे “चु केः जुन म्‍हिला हिन्‍ना थेदा यरूशलेमरी यहूदीगदेसे चुह्रङ्‌नोन लसी खीला। ओच्‍छे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍ना भिसी परमेश्‍वरला आत्‍मासे सुङ्बा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="12">चु ताम थेःसी थेरी मुबागदेदेन ङन्‍से पावलदा यरूशलेमरी थाफेप्‍गो भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="13">तर पावलसे थेनीगदेदा “तिग्‍दा एनीगदे क्रासी ङाला सेम क्राना लबा? प्रभु येशूला लागिरी ङा झ्‍याल्‍खानरी चिबा जे आहिन, तर यरूशलेमरी सिबारीनोन तयार मुला” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="14">ङन्‍से पावलला सेम दोःबारी आखम्‍माहेन्‍से “प्रभुसे जुन म्‍हन्‍बा मुला थे ताम पूरा तगै” भिसी ङनी कुटिसी चिजी।</verse>
				<verse number="15">जमाहेन्‍से ङनी ह्राङ ह्राङला सामानगदे तयार लसी यरूशलेमपट्टि निजी।</verse>
				<verse number="16">ङन्‍देन छ्‌याम कैसरिया भिबा ग्‍लाला कोइ कोइ प्रभुदा विश्‍वास लबागदेएनोन निजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे ङन्‍दा ङाच्‍छाहेन्‍सेन प्रभुदा विश्‍वास लबा साइप्रस भिबा ग्‍लाला मनासोन भिबा म्‍हिला दिमरी बास चिबाला लागिरी भजी।</verse>
				<verse number="17">ङनी यरूशलेमरी धोखमाहेन्‍से थेरी मुबा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे ताङ्सी ङन्‍दा मान लजी।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे न्‍हङगरदङ पावल ङन्‍देन छ्‌याम याकूब मुबा ग्‍लारी निजी। थेरी जम्‍मान मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदे ह्रुप तबा मुबा।</verse>
				<verse number="19">थेनीगदेदा लास्‍सो फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्माहेन्‍से पावलसे थेनीगदेदा ह्राङसे लबा गेग्‍याम अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला गुङरी परमेश्‍वरसे खाह्रङ्बा गेगदे लजी भिबा जम्‍मान ताम थेनीगदेदा पाङ्जी।</verse>
				<verse number="20">चु ताम थेःमाहेन्‍से थेनीगदेसे परमेश्‍वरला जयजयकार लजी। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे पावलदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “आले, चुरीनोन झ्‍यासीन झ्‍याबारी आखम्‍बाधोनाला यहूदीगदेसे परमेश्‍वरदा विश्‍वास लसी मोशासे पिन्‍बा ठिम अन्‍छार ज्‍यना लसी भ्रमुला।</verse>
				<verse number="21">ह्राङसे अर्गु य्‍हुल्‍सारी चिबा यहूदीगदेदा एनीगदेसे ह्राङला कोलागदेला खतना थालउ। ओच्‍छे मोशासे पिन्‍बा ठिम अन्‍छार आलसै तला भिसी लोप्‍बा मुला रो भिबा ताम थेनीगदेसे थेःबा मुला।</verse>
				<verse number="22">दाहेन्‍से तिग लसे? थेनीगदेसे ह्राङ चुरी फेप्‍खजी भिबा पक्‍कान थेःला।</verse>
				<verse number="23">थेतबासेलमा ङन्‍से ह्राङदा पाङ्बा अन्‍छार लउ, चुरी परमेश्‍वरदेन छ्‌याम कबुल लबा म्‍हि ब्‍लि ङन्‍देन छ्‌याम मुला।</verse>
				<verse number="24">चुगदेदा भोर्सी ह्राङएनोन चुगदेदेन छ्‌यामनोन चोख्‍याब तउ, ओच्‍छे चुगदेदा तोःबा खर्च ह्राङसेन युसी पिन्‍गो। जमाहेन्‍से चुगदेसे क्रा भ्रेगै। ह्राङसे चुह्रङ् लसी मोशासे पिन्‍बा ठिम अन्‍छार लबा म्राङ्सी ह्राङला बारेरी चुगदेसे थेःबा जम्‍मान ताम सत्‍य आहिन्‍बा चीम भिसी था याङ्ला।</verse>
				<verse number="25">तर ङन्‍से सल्‍लाह लसी प्रभुदा विश्‍वास लबा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा ह्राङनीसे मूर्तिदा बलि पिन्‍बा तिगै स्‍हेगदे, कादेन खारे च्‍यार्सी साइबा जन्‍तुला स्‍या थाचउ, ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी थाभ्रउ भिसी चिठी भ्रिबा मुला।”</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से न्‍हङगरदङ थे म्‍हि ब्‍लिदा भोर्सी ह्राङदाएनोन थेनीगदेदेन छ्‌यामनोन चोख्‍याब लजी, ओच्‍छे चोख्‍याब लबा धिन खाइमा जिन्‍ना भिबादेन थे म्‍हिगदेला लागिरी बलि खाइमा फुल्‍बा भिसी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हिदा पाङ्‌बारी पावल परमेश्‍वरला मन्‍दिर न्‍हङरी वाङ्‌जी।</verse>
				<verse number="27">कबुल पूरा लबा निसरे तबारी छ्‌याइबा धुइरी एशियाला यहूदीगदेसे पावलदा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी म्राङ्सी थेरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदेदा थीसी पावलदा चुङ्‌जी।</verse>
				<verse number="28">थेनीगदेसे क्रिङ्‌बान, “इस्राएलला म्‍हिगदे ङन्‍दा ह्रो लउ। तिग्‍दा भिसम खानङदमान य्‍हाङला य्‍हुलला म्‍हिगदेदेन य्‍हाङला ठिम ओच्‍छे चु ग्‍लाला बिरोध लसी लोप्‍सी भ्रबा म्‍हि चुनोन हिन्‍ना। चुदे जे आहिन, चुसे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा भसी चु चोखो ग्‍लादा नइबा तना लबा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="29">तिग्‍दा भिसम चु भन्‍दा ङाच्‍छा थे म्‍हिगदेसे एफिसस भिबा ग्‍लाला त्रोफिमस भिबा म्‍हिदा पावलदेन छ्‌याम म्राङ्बा मुबा। थेतबासेलमा पावलसे थेदा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी भजी भिसी थे म्‍हिगदेसे म्‍हन्‍जी।</verse>
				<verse number="30">जमाहेन्‍से शहर नाङनोन हल्‍ली खल्‍ली तसी म्‍हिगदे तिक्‍खुरीन यार्बान खजी। ओच्‍छे पावलदा चुङ्सी डुइबा छेङ्‌बा लसी परमेश्‍वरला मन्‍दिरग्‍याम मङग्‍यार तेःसी तुरुन्‍तन मन्‍दिरला म्राप ढुङ्‌जी।</verse>
				<verse number="31">थेनीगदेसे पावलदा साइबारी म्‍हाइबा धुइरी यरूशलेम नाङनोन हल्‍ली खल्‍ली तबा मुला भिबा ताम रोमी सिपाहीगदेला हाकिमसे थेःजी।</verse>
				<verse number="32">जमाहेन्‍से थेसे तुरुन्‍तन सिपाहीदेन कप्‍तानगदेदा छ्‌यामनोन भोर्सी यार्बान पावलदा तोबान लबा ग्‍लारी खजी। पावलदा तोबागदेसे हाकिमदेन सिपाहीगदेदा म्राङ्सी पावलदा तोबा ख्‍लाजी।</verse>
				<verse number="33">ओच्‍छे रोमी सिपाहीगदेला हाकिम पावलला ङामरी खसी पावलदा चुङ्‌जी। ओच्‍छे चुदा च्‍याल्‍दा न्‍हीसे खीगो भिसी कुल्‍जी। जमाहेन्‍से थेसे चु म्‍हि खाल हिन्‍ना? चुसे तिग लजी? भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="34">तर थेरी मुबा म्‍हिगदे न्‍हङरी कोइसे तिग ताम लसी क्रिङ्सी हल्‍ली खल्‍ली लबासे लमा थेसे थे घटनाला बारेरी तिगै आघोनी। थेतबासेलमा थेसे पावलदा सिपाहीगदेला ब्‍यारेकरी भोर्गो भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="35">पावल चामरी धोमा म्‍हिगदेसे पावलदा तोबारी खबासे लमा सिपाहीगदेसे थेदा पुइसी भोर्जी।</verse>
				<verse number="36">तिग्‍दा भिसम म्‍हिला हुलसे “चुदा साइनोन तोःला” भिसी क्रिङ्‌बान लिच्‍छा लिच्‍छा भ्रबा मुबा।</verse>
				<verse number="37">सिपाहीगदेला ब्‍यारेक न्‍हङरी भोर्बारी छ्‌याइमा पावलसे सिपाहीगदेला हाकिमदा “ह्राङसे ङादा ताम पाङ्‌पुङ्‌सम तिगै ताम पाङ्बा सेम मुला” भिसी भिमा सिपाहीगदेला हाकिमसे पावलदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “एसे ग्रीक ग्‍योइ सेमुला?</verse>
				<verse number="38">ङाच्‍छा रोमी सरकारदा बिरोध लसी हजार ब्‍लि बिरोध लबागदेदा तोङतोङबा ग्‍लारी भोर्सी निबा मिश्री एनोन आहिन?”</verse>
				<verse number="39">तर पावलसे “ङा मी किलिकिया भिबा ग्‍लाला टार्सस भिबा शहरला यहूदी हिन्‍ना, ङा जजाबा शहरला म्‍हि आहिन। थेतबासेलमा ङादा चु म्‍हिगदेदा तिगै पाङ्‌पुङ्‌गो” भिसी बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="40">जमाहेन्‍से “तला” भिसी भिमाहेन्‍से पावल चामरी राप्‍सी म्‍हिगदेदा यासे चाल लजी, ओच्‍छे म्‍हिगदे कुटिसी चिजी। जमाहेन्‍से थेसे हिब्रू ग्‍योइरी चुह्रङ् भिसी पाङ्‌बारी छ्‌याइजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="22">
				<verse number="1">“ङाला ह्रोगदे ह्राङनीला ओन्‍छाङरी ङाइ ङाला बारेरी पाङ्‌बारी छ्‌याइबा ताम ङ्‌यान्‍गो।”</verse>
				<verse number="2">पावलसे हिब्रू ग्‍योइरी ताम पाङ्बा थेःसी थेनीगदे झन कुटिसी चिजी।</verse>
				<verse number="3">जमाहेन्‍से पावलसे चुह्रङ् भिसी पाङ्‌बारी छ्‌याइजी, “ङा किलिकिया भिबा ग्‍लाला टार्सस शहररी न्‍हबा यहूदी हिन्‍ना। तर ङा यरूशलेम शहररी गमलिएल भिबा म्‍हिला कुरी छर्बा हिन्‍ना। गमलिएल गुरुग्‍यामनोन ङाइ य्‍हाङला आखे म्‍हेमेला ठिम अन्‍छार लोप्‍तोःबा जम्‍मान ताम लोप्‍जी। तिनी ह्राङनीसे सेमहेन्‍से परमेश्‍वरदा खाह्रङ् लसी तेन्‍बा मुला ङाइनोन थेह्रङ् लसीन तेन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे ङाइ थार्बा याङ्बा ग्‍यामरी भ्रबा म्‍हिगदेदा सिबाधोनान तोसी ह्रेम्‍फेबेदेन म्रिङम्‍हेमे न्‍हीदान चुङ्सी झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌जी।</verse>
				<verse number="5">ङाइ पाङ्बा चु ताम सत्‍य हिन्‍ना भिसी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिदेन यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमला गन्‍बागदेसेनोन पाङ्‌खम्‍ला। थेनीगदेसेन दमस्‍कस भिबा ग्‍लारी मुबा यहूदी ज्‍योज्‍यो आलेगदेदा चिठी भ्रिसी ङादा पुइजी। थे चिठीरी प्रभु येशूदा विश्‍वास लबागदे जम्‍मादान चुङ्बा अधिकार ङादा पिन्‍बा मुबा। थेतबासेलमा थेनीगदेदा खीसी यरूशलेमरी भसी सजाय पिन्‍बा सेमसे ङा दमस्‍कसरी निबा मुबा।</verse>
				<verse number="6">“ङा दमस्‍कसला ङामरी धोमा ओस्‍पन धिनी गङसल तजी तला, थेनोन धुइरी स्‍वर्गग्‍याम तिक्‍खुरीन ङाला क्‍युर्नोन य्‍हाल खसी झ्‍वालङ् तजी।</verse>
				<verse number="7">ङा सरी ह्रिल्‍जी, ओच्‍छे ङादा ‘शाऊल, शाऊल, एसे ङादा तिग्‍दा दुख पिन्‍बा?’ भिबा काइ थेःजी।</verse>
				<verse number="8">“ओच्‍छे ङाइ ‘प्रभु, ह्राङ खाल हिन्‍ना?’ भिसी ङ्‌योइमा, थेसे ङादा ‘एसे दुख पिन्‍बान लबा नासरतला येशू ङानोन हिन्‍ना’ भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="9">ङादेन छ्‌याम मुबागदेसे थे य्‍हाल मी म्राङ्जी, तर ङादेन छ्‌याम ताम पाङ्‌बाला काइ भिसम आथेःनी।</verse>
				<verse number="10">“थेनोन धुइरी ङाइ ‘प्रभु, दाहेन्‍से ङाइ तिग लउ?’ भिसी भिमा, प्रभुसे ङादा ‘ए रेःगो ओच्‍छे दमस्‍कस शहररी निउ, एसे लतोःबा जम्‍मान गे थेरी पाङ्सी पिन्‍ना’ भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="11">थे य्‍हालसे लमा ङाइ तिगै आम्राङ्‌नी। थेतबासेलमा ङादेन छ्‌याम मुबागदेसे ङादा यारी चुङ्सी दमस्‍कस शहररी भजी।</verse>
				<verse number="12">“थे शहररी हननिया भिबा मोशासे पिन्‍बा ठिम अन्‍छार भ्रबा म्‍हि गिक मुबा। थेदा दमस्‍कसरी चिबा जम्‍मान यहूदीगदेसे मान लमुबा।</verse>
				<verse number="13">थेनोन म्‍हि ङा मुबा ग्‍लारी खसी ङाला ङामरी राप्‍सी ङादा ‘शाऊल आले, एला मी दोःसी म्राङ्‍गै’ भिसी पाङ्‌मैछ्‌याम ङाइ म्राङ्‌खम्‍जी, ओच्‍छे ङाइ थेदा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="14">“ओच्‍छे थेसे चुह्रङ् भिसी भिजी, ‘य्‍हाङला आखे म्‍हेमेला परमेश्‍वरला सेम घोबादेन परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हिदा म्राङ्बारी ओच्‍छे थेसे पाङ्‌मा थेःबारी ह्राङदा धम्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="15">तिग्‍दा भिसम ह्राङसे थेला बारेरी म्राङ्बादेन थेःबा तामला साक्षी दोसी ह्राङसे जम्‍मान म्‍हिगदेदा थेःना लतोःबा मुला।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा दाहेन्‍से तिग्‍दा भ्रान्‍से? रेःगो, बप्‍तिस्‍मा किन्‍गो, ओच्‍छे थेला मिनरी विश्‍वास लमाहेन्‍से ह्राङला पाप धा‍ला।’</verse>
				<verse number="17">“यरूशलेमरी दोःसी खमाहेन्‍से परमेश्‍वरला मन्‍दिररी प्रार्थना लबा धुइरी सेम गिक तसी ङा एकोहोरो तजी।</verse>
				<verse number="18">एकोहोरो तबा धुइरी ङाइ प्रभुदा म्राङ्जी, थेसे ङादा ‘योना लसी ए यरूशलेमग्‍याम थोन्‍सी निउ। तिग्‍दा भिसम ङाला बारेरी एसे पाङ्‌मा थेनीगदेसे विश्‍वास आल’ भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="19">“तर ङाइ चुह्रङ् भिसी पाङ्जी, ‘प्रभु, जम्‍मान यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी निसी ह्राङदा विश्‍वास लबागदेदा तोबा ग्‍याङ्‍बा लसी झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌बा ताम यहूदीगदे जम्‍मादान था मुला।</verse>
				<verse number="20">ओच्‍छे ह्राङला बारेरी पाङ्बा स्‍तिफनसदा साइबारी ङाएनोन ढिक्‍सी ङामरीन राप्‍सी स्‍तिफनसदा साइबागदेला क्‍वान ख्रुङ्‌सी चिबा मुबा।’</verse>
				<verse number="21">“जमाहेन्‍से प्रभुसे ङादा ‘ए निउ, तिग्‍दा भिसम ङाइ एदा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी थारेङ थारेङधोना पुइला’ भिसी सुङ्जी।”</verse>
				<verse number="22">पावलसे चुह्रङ् पाङ्‌तेधोना थेनीगदेसे ङ्‌यान्‍बान मुबा, ओच्‍छे ङ्‌यान्‍ना ङ्‌यान्‍नान “चुह्रङ्बा म्‍हिदा मी जम्‍बुलिङरी थान्‍बारी आत। तिग्‍दा भिसम सोबा भन्‍दा सिबान ज्‍यबा तला” भिसी थेनीगदे क्रिङ्बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="23">ओच्‍छे थेनीगदे ह्राङ ह्राङला क्‍वान स्‍युसी साप्रा स्‍वाबान क्रिङ्‌जी।</verse>
				<verse number="24">जमाहेन्‍से सिपाहीगदेला हाकिमसे चुह्रङ् भिसी कुल्‍जी, “चु म्‍हिगदेसे तिग्‍दा चुदा बिरोध लसी क्रिङ्‌बा चीम भिबा ताम था याङ्बाला लागिरी थेदा ब्‍यारेक न्‍हङरी भसी कोर्रासे तोबान ङ्‌योइबा छार्बा लउ।”</verse>
				<verse number="25">सिपाहीगदेसे पावलदा ढिला छोसे खीबारी छ्‌याइमा पावलसे ह्राङला ङामरी राप्‍सी चिबा कप्‍तानदा “तिग रोमीला ठिम अन्‍छार तिगै दोष आरेबा रोमी म्‍हिदा कोर्रासे तोबा ठीक हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="26">चु ताम थेःमाहेन्‍से कप्‍तान सिपाहीगदेला हाकिम मुबा ग्‍लारी खसी, “ह्राङसे चु तिग लबारी छ्‌याइबा? चु म्‍हि मी रोमी म्‍हि चीम” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="27">जमाहेन्‍से थे हाकिम खसी पावलदा “लु, ङादा पाङ्‍गो, ए पक्‍कान रोमी म्‍हि हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइमा पावलसे “हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="28">ओच्‍छे थे हाकिमसे “ङाइ ल्‍हानान टाङगा फासी ङा चु य्‍हुल्‍साला म्‍हि दोबा हिन्‍ना” भिसी जोहाब पिन्‍मा, पावलसे “तर ङा मी न्‍हमान रोमी म्‍हि हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="29">पावलदा ङ्‌योइबा छार्बा लबारी तयार तबागदे जम्‍मान थेग्‍याम तुरुन्‍तन लिच्‍छापट्टि लेःजी। ओच्‍छे पावल रोमी म्‍हि चीम भिबा ताम था याङ्सी सिपाहीगदेला हाकिमएनोन लोङ्जी। तिग्‍दा भिसम पावलदा खीगो भिसी थेसे कुल्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="30">न्‍हङगरदङ यहूदीगदेसे तिग्‍दा बिरोध लजीम भिबा ताम घोबा सेम लसी थेदा ब्‍लसी पिन्‍जी। ओच्‍छे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा जम्‍मान मुल म्‍हिगदेदेन यहूदीगदेला अदालतला नेतागदेदा पोप तउ भिसी कुल्‍जी। जमाहेन्‍से पावलदा अदालतरी भसी थेनीगदेला ङाच्‍छापट्टि राप्‍पुङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="23">
				<verse number="1">पावलसे अदालतरी मुबागदे जम्‍मादान च्‍यासी, “ज्‍योज्‍यो आलेगदे, तिनीला धिनधोना ङा परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा सेमसे भ्रबा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="2">चु ताम थेःसी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि हननियासे पावलला ङामरी राप्‍सी चिबागदेदा थेला ग्रम्‍बारी तोउ भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="3">जमाहेन्‍से पावलसे थेदा “ह्राङसे ह्राङदान ज्‍यबा म्‍हन्‍बा म्‍हि! च्‍यागो, एदाएनोन परमेश्‍वरसे सजाय पिन्‍ना। ए मोशासे पिन्‍बा ठिम अन्‍छार ङाला निसाफ लबारी चिसीनोन मोशाला ठिमदा ख्‍लासी एसे ङादा तोउ भिसी कुल्‍बा?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="4">पावलला ङामरी राप्‍सी चिबागदेसे पावलदा “तिग एसे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिला बेइज्‍जत लबा?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="5">पावलसे थेनीगदेदा “ङाला ज्‍योज्‍यो आलेगदे, थे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि हिन्‍ना भिबा ङादा था आरेबा। तिग्‍दा भिसम ‘एसे ह्राङला य्‍हुलला नेताला बारेरी नइबा ताम थापाङ्‍गो’ भिसी परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="6">तर अदालतरी सदुकीगदेला समूहदेन फरिसीगदेला समूह चीम भिबा था याङ्सी पावलसे “ज्‍योज्‍यो आलेगदे, ङा फरिसीला कोला फरिसीन हिन्‍ना। ङाइ सिबागदे दोःसी सोला भिसी आश लबासे लमा ङादा चु मुद्दा तबा हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="7">पावलसे थेह्रङ् भिमाहेन्‍से फरिसीगदेदेन सदुकीगदेला ताम आढिक्‍ना थेनीगदे फेजी।</verse>
				<verse number="8">तिग्‍दा भिसम सदुकीगदेसे म्‍हि सिबाग्‍याम दोःसी आसो भिबादेन स्‍वर्गदूत ओच्‍छे आत्‍मा भिबा तिगै आरे भिसी भिमुबा। तर फरिसीगदेसे चा चु जम्‍मान मुला भिसी विश्‍वास लमुबा।</verse>
				<verse number="9">जमाहेन्‍से थेरी ल्‍हानान हल्‍ली खल्‍ली तजी। थेतबासेलमा फरिसी समूहला कोइ कोइ धर्मगुरुगदे राप्‍सी सदुकीगदेला बिरोध लबान, “ङन्‍से चु म्‍हिला तिगै दोष आस्‍याप्‍नी। तर आत्‍मा अथवा स्‍वर्गदूतसेन चु म्‍हिदा चुह्रङ् पाङ्बा हिन्‍सम तिग तजी?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="10">थेरी थेनीगदेला ताम आढिक्‍ना छेबा बङ्बा तबासे लमा पावलदा थेनीगदेसे तोबा ग्‍याङ्‍बा लसी साइला भिसी सिपाहीगदेला हाकिम लोङ्सी पावलदा थेग्‍याम भसी ब्‍यारेक न्‍हङरी भोर्गो भिसी सिपाहीगदेदा कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="11">जमाकुनु म्‍हुनङ प्रभु पावलला ङामरी राप्‍सी, “पावल एसे भङ लउ। तिग्‍दा भिसम यरूशलेम शहररी एसे ङाला बारेरी पाङ्बा ह्रङ् लसी रोमरीनोन ङाला बारेरी पाङ्तोःला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="12">जमाहेन्‍से न्‍हङगरदङ स्‍य्‍होरी यहूदीगदे ह्रुप तसी पावलदा जाल लसी साइबारी सल्‍लाह लजी। ओच्‍छे पावलदा आसाइतेधोना तिगै चबा थुङ्बा आल भिसी घ्रान फाजी।</verse>
				<verse number="13">चुह्रङ् लसी जाल लबा म्‍हिगदे बोगल न्‍ही भन्‍दा ल्‍हानान मुबा।</verse>
				<verse number="14">थेनीगदे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी गन्‍बागदे मुबा ग्‍लारी निसी चुह्रङ् भिसी भिजी, “ङन्‍से पावलदा आसाइतेधोना तिगै आच भिसी घ्रान फाबा मुला।</verse>
				<verse number="15">थेतबासेलमा ह्राङनीदेन अदालत ढिक्‍सी सिपाहीगदेला हाकिमदा चुह्रङ् भिसी पाङ्‍गो, चुला मुद्दाला बारेरी अझ ज्‍यना लसी छिनब लतोःला भिबा स्‍होसी थेदा तेःसी भउ। ओच्‍छे थे चुरी खना खनान ङन्‍से थेदा ग्‍यामरीन साइला।”</verse>
				<verse number="16">तर पावलला कोनसे चुह्रङ्बा जाल लबा था याङ्सी ब्‍यारेक न्‍हङरी निसी पावलदा पाङ्सी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से पावलसे कप्‍तानगदे न्‍हङला गिकदा ङ्‌योइसी, “चु भ्‍योन म्‍हिदा सिपाहीगदेला हाकिम मुबा ग्‍लारी ससी पिन्‍गो। तिग्‍दा भिसम चुसे थेदा पाङ्तोःबा ताम मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="18">थेतबासेलमा कप्‍तानसे थेदा सिपाहीगदेला हाकिम मुबा ग्‍लारी भोर्सी, “झ्‍याल्‍खानरी मुबा पावलसे ङादा ङ्‌योइसी चु भ्‍योन म्‍हिदा ह्राङ मुबा ग्‍लारी भोर्गो भिसी पाङ्जी। तिग्‍दा भिसम चुसे ह्राङदेन छ्‌याम तिगै ताम पाङ्बा सेम मुला रो” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="19">जमाहेन्‍से सिपाहीगदेला हाकिमसे थे भ्‍योन म्‍हिदा यारी चुङ्सी कुनी गिकरी भोर्सी, “एसे ङादा तिग ताम पाङ्‌बारी म्‍हाइबा?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="20">ओच्‍छे थे भ्‍योन म्‍हिसे हाकिमदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “यहूदीगदेसे पावलला बारेरी अझ ज्‍यना लसी ङ्‌योइबा छार्बा लतोःला भिबा निहुँ लसी न्‍हङगर थेदा अदालतरी भसी पिन्‍गो भिसी ह्राङदा बिन्‍ती लतोःला भिसी सल्‍लाह लबा मुला।</verse>
				<verse number="21">तर ह्राङसे थेनीगदेला ताम थाङ्‌यान्‍गो। तिग्‍दा भिसम बोगल न्‍ही भन्‍दा ल्‍हानान म्‍हिगदेसे थेदा आसाइतेधोना तिगै चबा थुङ्बा आल भिसी घ्रान फासी थेदा साइबारी ख्रुङ्‌सी चिबा मुला। दान्‍दे थेनीगदेसे ह्राङसे तिग सुङ्बा चीम थे ताम जे भ्रान्‍सी चिबा मुला।”</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से सिपाहीगदेला हाकिमसे थे भ्‍योन म्‍हिदा “एसे ङादा पाङ्बा चु ताम स्‍य्‍हान्‍दो खालैदा थापाङ्‍गो” भिसी पुइजी।</verse>
				<verse number="23">जमाहेन्‍से सिपाहीगदेला हाकिमसे कप्‍तानगदे न्‍हङला न्‍हीदा ङ्‌योइसी चुह्रङ् भिसी भिजी, “तिनी म्‍हुनना नौ बजेरीक्‍यार ग्‍यार्जा न्‍ही सिपाहीगदेदेन बोगल सोमसे च्‍युइ ताथोरी क्रेःबा म्‍हिगदे ओच्‍छे ग्‍यार्जा न्‍ही भाला पुइबा म्‍हिगदेदा कैसरिया भिबा ग्‍लाधोना निबारी ठीक लसी थान्‍गो।</verse>
				<verse number="24">ओच्‍छे पावलला लागिरीनोन ता गिक ठीक लसी थेदा बिरोध लबा म्‍हिगदेग्‍याम जोगब लसी यहूदिया अञ्‍चलाधीश फेलिक्‍स मुबा ग्‍लारी भोर्गो।”</verse>
				<verse number="25">थेसे चुह्रङ् भिसी चिठी भ्रिजी,</verse>
				<verse number="26">“माननीय अञ्‍चलाधीश फेलिक्‍सदा क्‍लौडियस लुसियसग्‍याम फ्‍याफुल्‍ला!</verse>
				<verse number="27">चु म्‍हिदा यहूदीगदेसे चुङ्सी साइबारी छ्‌याइबा मुबा। तर चु रोमी म्‍हि चीम भिसी ङाइ था याङ्सी सिपाहीगदेदेन छ्‌याम निसी चुदा जोगब लबारी थेनीगदेला याग्‍याम फेसी भजी।</verse>
				<verse number="28">तिग तामरी चुदा थेनीगदेसे दोष लजीम भिसी घोबाला लागिरी ङाइ चुदा थेनीगदेला अदालतरीनोन भोर्जी।</verse>
				<verse number="29">थेनीगदेसे ह्राङलान ठिमला ङ्‌योइबा तामला बारेरी चुदा दोष लजीम। तर ङाइ चुदा साइतोःबा अथवा झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌तोःबा ह्रङ्‌बा तिगै दोष आस्‍याप्‍नी।</verse>
				<verse number="30">चु म्‍हिदा जाल लसी साइबारी छ्‌याइबा ताम था याङ्सी ङाइ चु म्‍हिदा तुरुन्‍तन ह्राङ मुबा ग्‍लारी पुइखबा हिन्‍ना। ओच्‍छे चुदा बिरोध लबागदेदा ह्राङला ङाच्‍छापट्टि बयान पिन्‍गो भिसी ङाइ पाङ्बा मुला।”</verse>
				<verse number="31">जमाहेन्‍से सिपाहीगदेला हाकिमसे कुल्‍बा अन्‍छार पावलदा सिपाहीगदेसे म्‍हुनङनोन एन्‍टिपाट्रिस भिबा शहररी भोर्जी।</verse>
				<verse number="32">न्‍हङगरदङ ताथोरी क्रेःबा सिपाहीगदेदा पावलदेन छ्‌यामनोन निउ भिसी भिजी। ओच्‍छे भाला पुइबा सिपाहीगदे चा ब्‍यारेकरी दोःसी खजी।</verse>
				<verse number="33">कैसरिया भिबा ग्‍लारी धोमाहेन्‍से थेनीगदेसे कैसरियाला मुल हाकिमदा चिठी पिन्‍जी। ओच्‍छे पावलदाएनोन थेला ङाच्‍छापट्टि भजी।</verse>
				<verse number="34">थेसे थे चिठी पढब लसी जिन्‍माहेन्‍से पावलदा ए खजिबा जिल्‍लाला हिन्‍ना भिसी ङ्‌योइमा, पावल किलिकिया भिबा ग्‍लाला चीम भिबा था याङ्जी।</verse>
				<verse number="35">थेसे “एदा दोष लबागदे खमाहेन्‍से ङाइ एला मुद्दा च्‍याला” भिसी भिजी। ओच्‍छे पावलदा हेरोद ग्‍लेसे स्‍होबा ग्‍लेखाङरी थान्‍गो भिसी कुल्‍जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="24">
				<verse number="1">ङारे लिच्‍छा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि हननियादेन कोइ कोइ यहूदी गन्‍बागदे तर्तुल्‍लस भिबा वकीलदेन छ्‌याम थेरी खजी। थेनीगदेसे पावलदा बिरोध लबा ताम मुल हाकिम फेलिक्‍सदा घोना लजी।</verse>
				<verse number="2">पावलदा थेरी भमाहेन्‍से तर्तुल्‍लससे थेला बिरोध लसी चुह्रङ् भिबारी छ्‌याइजी, “माननीय फेलिक्‍स ह्राङग्‍याम ङन्‍से ल्‍हानान शान्‍ति याङ्बा मुला। ओच्‍छे ह्राङसे ङन्‍ना य्‍हुलला लागिरी ल्‍हानान ज्‍यबा गेगदे लबा मुला।</verse>
				<verse number="3">चु ताम ङन्‍से जम्‍मान ग्‍लारी सदन ढन्‍सी ह्राङदा ल्‍हानान धन्‍यवाद पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="4">ङादा ह्राङदेन छ्‌याम ल्‍हानान ताम पाङ्बा सेम आरे। तसैनोन दया लसी ह्राङसे ङन्‍ना ताम गिक ङ्‌यान्‍गो।</verse>
				<verse number="5">“तिग्‍दा भिसम चु म्‍हि जम्‍बुलिङ नाङलान यहूदीगदेला गुङरी हल्‍ली खल्‍ली लबादेन खानङदमान दुख पिन्‍सी भ्रबा नासरी भिबा समूहला मुल नेता हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">ओच्‍छे चुसे परमेश्‍वरला मन्‍दिरदाएनोन नइबा तना लबारी छ्‌याइबान मुबा। थेनोन धुइरी ङन्‍से चुदा चुङ्‌जी। ङन्‍ना ठिम अन्‍छार निसाफएनोन लसेला मुबा।</verse>
				<verse number="7">तर सिपाहीगदेला हाकिम लुसियससे ङनी मुबा ग्‍लारी खसी जबरजस्‍ती थेदा ङनीग्‍याम ब्‍यन्‍सी भोर्जी।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे चुदा बिरोध लबागदेदा ह्राङला ङाच्‍छा निउ भिसी कुल्‍जी। दाहेन्‍से ङन्‍से चुदा बिरोध लसी पाङ्‌मा ठीक हिन्‍ना कि आहिन भिसी ह्राङसेनोन ङ्‌योइबा छार्बा लमाहेन्‍से था याङ्ला।”</verse>
				<verse number="9">थेदेन छ्‌याम खबा यहूदीगदेसेनोन “चु जम्‍मान ताम ठीक हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="10">अञ्‍चलाधीशसे पावलदा ताम पाङ्‌पुङ्‌माहेन्‍से पावलसे चुह्रङ् भिसी पाङ्जी, “ह्राङ ल्‍हानान दिङहेन्‍से यहूदी य्‍हुलला मुल हाकिमदेन न्‍यायाधीश हिन्‍ना भिबा ताम ङाइ था याङ्जी। थेतबासेलमा ह्राङला ङाच्‍छापट्टि ङादा बिरोध लबा तामला बारेरी पाङ्‌म्‍याङ्‌मा ङा ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="11">ङा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी परमेश्‍वरदा तेन्‍बारी यरूशलेमरी निबा च्‍युक न्‍ही धिन भन्‍दा ल्‍हाना तबा आरे। चु ताम ह्राङसेनोन था याङ्‌खम्‍ला।</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे चुगदेसे ङाइ खालै म्‍हिगदेदेन छ्‌याम छलफल लबाएनोन स्‍याप्‍बा आरे। ओच्‍छे परमेश्‍वरला मन्‍दिरदेन यहूदीगदे ह्रुप तबा दिमरी ओच्‍छे शहररी हुल दङगा लबाएनोन स्‍याप्‍बा आरे।</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे दान्‍दे चुगदेसे ङादा लबा दोषला तिगै सत्‍य ताम ह्राङदा उन्‍बारी आखम।</verse>
				<verse number="14">“तर चु ताम ङाइ ह्राङलान ङाच्‍छापट्टि पाङ्‌खम्‍ला। ङा थार्बा याङ्बा ग्‍यामरी भ्रसी ङन्‍ना आखे म्‍हेमेला परमेश्‍वरदा तेन्‍बा मुला। चुनोन थार्बा याङ्बा ग्‍यामदा चुगदेसे लुसीला ताम पाङ्बा म्‍हिगदेला समूह भिसी भिमुला। तर ङाइएनोन थेनीगदे भ्रबा ग्‍यामरीन भ्रसी मोशाला ठिमरी मुबा तामदेन अगमवक्तासे भ्रिबा किताबला जम्‍मान तामरी विश्‍वास लबान मुला।</verse>
				<verse number="15">थेनीगदेसे ह्रङ् लसीन परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारला गे लबा म्‍हिदेन परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारला गे आलबा म्‍हि न्‍हीनोन सिबाग्‍याम दोःसी सोला भिसी ङाइएनोन परमेश्‍वरथोरी आश लबा मुला।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा ङाइ सदन परमेश्‍वरदेन म्‍हिगदेला ङाच्‍छापट्टि ज्‍यबा सेम थोसी भ्रबा मुला।</verse>
				<verse number="17">“ल्‍हानान दिङ लिच्‍छा ङा ह्राङलान यहूदीगदेदा टाङगा पिन्‍सी ह्रो लबारीदेन परमेश्‍वरदा भेटी फुल्‍बारी यरूशलेमरी खबा मुबा।</verse>
				<verse number="18">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी भेटी फुल्‍बान लबा धुइरी चुगदेसे ङादा स्‍याप्‍बा हिन्‍ना। थे धुइरी ङाइ चोख्‍याब तबारी लतोःबा जम्‍मान गे लसी जिन्‍बा मुबा। चुगदेसे ङादा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी स्‍याप्‍मा ङादेन छ्‌याम खालै म्‍हिला हुल आरेबा ओच्‍छे हुल दङगाएनोन तबा आरेबा।</verse>
				<verse number="19">तर एशिया भिबा ग्‍लाग्‍याम खबा कोइ कोइ यहूदीगदेसे ङादा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी म्राङ्बा मुबा। चुदे ङाला बिरोधरी तिगै ताम पाङ्तोःबा मुसम थेनीगदे चा ह्राङ मुबा ग्‍लारी खसी ङाला बिरोधरी उजुर लदोमुबा।</verse>
				<verse number="20">आहिन्‍सम, ङा यहूदी अदालतला ङाच्‍छापट्टि राप्‍बा धुइरी ङाला तिग दोष स्‍याप्‍जी थे दोष चुरी मुबा म्‍हिगदेसेन पाङ्‌गै।</verse>
				<verse number="21">तर ङाइ थेनीगदेला ङाच्‍छा क्रिङ्सी चु ताम जे पाङ्बा हिन्‍ना, ‘सिबागदे दोःसी सोला’ भिसी विश्‍वास लबासे लमा तिनी ह्राङनीला ङाच्‍छा ङादा चु मुद्दा तबान मुला।”</verse>
				<verse number="22">चु तामला बारेरी फेलिक्‍सदा जम्‍मान ताम था तबासे लमा थेसे चु ताम थेःमाहेन्‍से पावलदा बिरोध लबागदेदा “सिपाहीगदेला हाकिम लुसियस चुरी खमाहेन्‍से ङाइ एनीगदेला मुद्दा छिनब लसी पिन्‍ना” भिबा स्‍होसी पुइजी।</verse>
				<verse number="23">जमाहेन्‍से फेलिक्‍ससे कप्‍तानदा “पावलदा ज्‍यना लसी ख्रुङ्‌सी चिउ, तर थेदा ल्‍हानान कडाएनोन थालउ। ओच्‍छे थेदा तोःबा स्‍हेगदे थेला ह्रोगदेसे पिन्‍बारी खमा थेला ह्रोगदेदा रोकब थालउ” भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="24">तिगै धिन लिच्‍छा फेलिक्‍ससे ह्राङला यहूदी म्रिङ द्रूसिल्‍लादा छ्‌यामनोन भसी खजी, ओच्‍छे थेसे पावलदा ङ्‌योइसी ख्रीष्‍ट येशूदा विश्‍वास लबा बारेला ताम पावलग्‍याम ङ्‌यान्‍जी।</verse>
				<verse number="25">पावलसे थेदा परमेश्‍वरदा सेम निबा गे लतोःबा मुला ओच्‍छे ह्राङसे ह्राङदान तहरी थान्‍सी परमेश्‍वरसे लबा निसाफला बारेरी पाङ्‌मा फेलिक्‍स आत्तेब तसी पावलदा “दान्‍देदा ए निउ, तजी भिसम ङाइ एदा ङ्‌योइला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="26">पावलसे थेदा टाङगा पिन्‍ना वा भिबा आश लसी पावलदा धुइ धुइरी ङ्‌योइसी ताम लमुबा।</verse>
				<verse number="27">न्‍ही दिङ लिच्‍छा फेलिक्‍सला ग्‍लारी पर्किअस फेस्‍तस भिबा हाकिम खजी। ओच्‍छे फेलिक्‍ससे यहूदीगदेदा ताङ्ना लबाला लागिरी पावलदा झ्‍याल्‍खानरीन थान्‍सी निजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="25">
				<verse number="1">फेस्‍तस मुल हाकिम दोबा सोमरे लिच्‍छा कैसरियाग्‍याम यरूशलेमरी निजी।</verse>
				<verse number="2">थेरी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेदेन यहूदी गन्‍बागदेसे पावलला बिरोधरी दोष लजी।</verse>
				<verse number="3">ङन्‍ना लागिरी पावलदा यरूशलेमरी पुइखसी ङन्‍दा दया लउ भिसी बिन्‍ती लजी। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे पावलदा ग्‍यामरी खना खनान साइबारी जाल लबान मुबा।</verse>
				<verse number="4">तर फेस्‍तससे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी पाङ्जी, “पावलदा कैसरियारीन झ्‍याल्‍खानरी थान्‍बा मुला, ओच्‍छे ङाएनोन योनान कैसरियारी दोःसी निबा सेम मुला।</verse>
				<verse number="5">एनीगदे न्‍हङला कोइ कोइ नेतागदे ङादेन छ्‌यामनोन कैसरियारी भ्रउ, ओच्‍छे थे म्‍हिसे तिगै आज्‍यबा गे लबा मुसम थेरी थेला दोष उन्‍गो।”</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से थेनीगदे मुबा ग्‍लारी फेस्‍तस भ्रेःरे च्‍युइरे भन्‍दा ल्‍हाना आचिना कैसरियारी दोःसी निजी। ओच्‍छे न्‍हङगरदङ निसाफ लबा ठिरी चिसी पावलदा भसी खउ भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="7">पावल धोखमाहेन्‍से यरूशलेमग्‍याम खबा यहूदीगदे थेला क्‍युर्सीन राप्‍जी। ओच्‍छे पावलला बिरोधरी हिन्‍बा आहिन्‍बा तामला दोष लजी। तर थेनीगदे ह्राङसेन पाङ्‌मा सत्‍य हिन्‍ना भिसी उन्‍बारी आखम्‍नी।</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से पावलसे ह्राङला ताम पाङ्‌बान, “ङाइ यहूदीगदेदा मोशासे पिन्‍बा ठिम, परमेश्‍वरला मन्‍दिरला बिरोधरीदेन रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरला बिरोधरी तिगै आज्‍यबा गे लबा आरे” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="9">तर फेस्‍तससे यहूदीगदेदा ताङ्ना लबाला लागिरी पावलदा “तिग ए यरूशलेमरी निसी थेरी ङाला ङाच्‍छा चु तामला बारेरी निसाफ लसी पिन्‍गै भिसी म्‍हन्‍बा मुला?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="10">तर पावलसे चुह्रङ् भिसी भिजी, “ङा रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरसे निसाफ लबा ठिला ङाच्‍छा राप्‍सी चिबान मुला। थेतबासेलमा ङाला निसाफ चुरीन ततोःला। ङाइ यहूदीगदेदा तिगै नइबा गे लबा आरे भिबा ताम ह्राङदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="11">चुदे ङाइ ङादा साइतोःबाधोनाला गे लबा मुसम ङादा साइसैनोन ठीक मुला। तर ङादा यहूदीगदेसे लबा दोषला तिगै सत्‍य ताम उन्‍बारी आखम्‍सम ङादा खालैसे थेनीगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍बारी आम्‍याङ्। तर रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरसेन ङाला चु मुद्दा च्‍यासी पिन्‍गै भिबा ङाला बिन्‍ती मुला।”</verse>
				<verse number="12">जमाहेन्‍से फेस्‍तससे ह्राङदा सल्‍लाह पिन्‍बा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम सल्‍लाह लसी, “एसे रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरदा बिन्‍ती लजी। थेतबासेलमा ए रोमी ग्‍याल्‍बो कैसर मुबा ग्‍लारीन नितोःला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="13">तिगै धिन लिच्‍छा अग्रिपास ग्‍लेदेन थेला आङा बरनिकी फेस्‍तसदा मान लबारी कैसरियारी खजी।</verse>
				<verse number="14">थेरी थेनीगदे ल्‍हानान धिन चिमाहेन्‍से फेस्‍तससे पावलला मुद्दा ग्‍लेदा उन्‍बान चुह्रङ् भिसी भिजी, “चुरी फेलिक्‍ससे झ्‍याल्‍खानरी थान्‍बा म्‍हि गिक मुला।</verse>
				<verse number="15">थेला बारेरी ङा यरूशलेमरी निमा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिदेन यहूदी गन्‍बागदेसे थेला बिरोधरी दोष लसी थेदा सिबाला सजाय पिन्‍तोःला भिसी ङादा पाङ्मुबा।</verse>
				<verse number="16">तर ङाइ थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, ‘दोष आस्‍याप्‍तेधोना खालै म्‍हिदा सिबाला सजाय पिन्‍बा रोमीगदेला ठिम आरे। ओच्‍छे दोष लबा म्‍हिला ओन्‍छाङरी दोष तबा म्‍हिसे ह्राङला बारेरी ताम पाङ्‌म्‍याङ्‍तोःला।’</verse>
				<verse number="17">थेतबासेलमा थेनीगदे चुरी खमाहेन्‍से ङाइ योना लसीन न्‍हङगरदङनोन निसाफ लबा ठिरी चिसी थेदा भसी खउ भिसी कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="18">जमाहेन्‍से पावलदा दोष लबा म्‍हिगदेसे राप्‍सी पावलसे लबा आज्‍यबा गेला दोष उन्‍ना भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुबा। तर थेनीगदेसे ङाइ म्‍हन्‍बा अन्‍छार तिगै दोष उन्‍बारी आखम्‍नी।</verse>
				<verse number="19">बरु थेनीगदे न्‍हङरी आढिक्‍बा ताम चा सिसी जिन्‍बा येशूला बारेरीदेन थेनीगदेलान धर्मला बारेरी मुबा। ओच्‍छे पावलसे चा येशू अझ सोबान मुला भिसी पाङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="20">जमाहेन्‍से चु ताम तिग हिन्‍ना भिसी सत्‍य ताम था याङ्बारी ङा अलमल तबासे लमा चु तामला बारेरी निसाफ लबारी यरूशलेमरी निबा सेम मुला कि भिसी ङाइ पावलदा ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="21">तर पावलसे रोमी ग्‍याल‍बोग्‍याम छिनब आततेधोना ङादा चुरीन झ्‍याल्‍खानरी थान्‍गो भिसी बिन्‍ती लबासे लमा थेदा रोमी ग्‍याल्‍बो कैसर मुबा ग्‍लारी आपुइतेधोना चुरीन थान्‍गो भिसी कुल्‍जी।”</verse>
				<verse number="22">जमाहेन्‍से अग्रिपाससे फेस्‍तसदा “चु म्‍हिला ताम ङादाएनोन ङ्‌यान्‍बा सेम मुला” भिसी भिमा फेस्‍तससे अग्रिपासदा “थेला ताम ह्राङसे न्‍हङगर ङ्‌यान्‍म्‍याङ्‌ला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="23">न्‍हङगरदङ अग्रिपास ग्‍लेदेन थेला आङा बरनिकी ओच्‍छे सिपाहीगदेला हाकिमगदे, शहरला मुल नेतागदेदेन छ्‌यामनोन सभा दिम न्‍हङरी वाङ्‌जी, थेरी म्‍हिगदेसे थेनीगदेदा ल्‍हानान मान लजी। जमाहेन्‍से फेस्‍तससे पावलदा भसी खउ भिसी कुल्‍बासे लमा पावलदा थेरी भजी।</verse>
				<verse number="24">जमाहेन्‍से फेस्‍तससे चुह्रङ् भिसी भिजी, “ग्‍ले अग्रिपासदेन चुरी य्‍हाङदेन छ्‌याम मुबा जम्‍मान ज्‍योज्‍यो आलेगदे, ह्राङनीसे म्राङ्बा चु म्‍हिदा जम्‍मान यहूदीगदेसे क्रिङ्‌बान, ‘चु म्‍हिदा साइनोन तोःला’ भिसी यरूशलेमरीदेन चुरी ङादाएनोन थेसे ह्राङला ताम पाङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="25">तर ङाइ चुदा साइनोन तोःबा तिगै दोष आस्‍याप्‍नी ओच्‍छे चुसेनोन रोमी ग्‍याल्‍बोला ङाच्‍छा ह्राङला ताम थान्‍बा सेम लबासे लमा ङाइ चुदा रोमी ग्‍याल्‍बो मुबा ग्‍लारी पुइबा सेम लबा मुला।</verse>
				<verse number="26">चुला बारेरी ङाइ ङाला रोमी ग्‍याल्‍बोदा भ्रिसी पुइतोःबा खास ताम तिगै आरे। थेतबासेलमा ङाइ चुदा ह्राङनीला ङाच्‍छापट्टि ओच्‍छे खास लसी ह्राङ ग्‍ले अग्रिपासला ङाच्‍छापट्टि भबा मुला, दाहेन्‍से य्‍हाङसे चुदा ङ्‌योइबा छार्बा लमाहेन्‍से ङाइ भ्रिसी पुइतोःबा ताम स्‍याप्‍ला तला।</verse>
				<verse number="27">तिग्‍दा भिसम झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌बा म्‍हिला बारेरी तिगै दोष आउन्‍ना रोमी ग्‍याल्‍बो मुबा ग्‍लारी पुइबारी ङादा ज्‍यबा आछोर्नी।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="26">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से अग्रिपास ग्‍लेसे पावलदा “दाहेन्‍से एसे ह्राङला बारेरी ताम पाङ्‌म्‍याङ्‌ला” भिसी भिजी। ओच्‍छे पावलसे याला चाल लबान ह्राङला बारेरी चुह्रङ् भिसी ताम लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="2">“ग्‍ले अग्रिपास, यहूदीगदेसे ङादा लबा जम्‍मान दोषला बारेरी तिनी ह्राङला ङाच्‍छापट्टि पाङ्‌म्‍याङ्‌मा ङा ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="3">यहूदीगदेला जम्‍मान रिमठिमदेन थेनीगदे खाह्रङ्‌बाधोना मुला भिबा ह्राङदा ज्‍यना लसी था मुबासे लमा ङाला ताम आछेर्ना ज्‍यना लसी ङ्‌यान्‍सी पिन्‍गो भिबा ङाला बिन्‍ती मुला।</verse>
				<verse number="4">“ङाला य्‍हुलला गुङरीदेन यरूशलेमरीनोन ङा जत्‍धुगुहेन्‍से दान्‍देधोना खाह्रङ् लसी भ्रबा मुला भिबा ताम यहूदीगदेदा था मुला।</verse>
				<verse number="5">ङन्‍ना यहूदी धर्म तेन्‍बा म्‍हिगदे न्‍हङला ह्राङसे तेन्‍बा ताम जे जम्‍मान भन्‍दा ठीक हिन्‍ना भिबा फरिसीगदेला समूह न्‍हङला ङाएनोन गिक मुबा भिबा ताम थेनीगदेदा था मुला। थेतबासेलमा चु ताम पाङ्बा सेम मुसम थेनीगदेसे पाङ्‌खम्‍ला।</verse>
				<verse number="6">परमेश्‍वरसे य्‍हाङला आखे म्‍हेमेदेन छ्‌याम लबा कबुलरी ङाइ विश्‍वास लबासे लमा तिनी ङादा चु मुद्दा तबा मुला।</verse>
				<verse number="7">अग्रिपास ग्‍ले य्‍हाङला च्‍युक न्‍ही वंशगदेसेन चु कबुल याङ्बाला लागिरी धिन म्‍हुननोन सेम गिक लसी परमेश्‍वरदा तेन्‍बा मुला। चुनोन कबुलरी ङाइ विश्‍वास लबासे लमा यहूदीगदेसे ङादा दोष लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">परमेश्‍वरसे सिबागदेदा दोःसी सोना लला भिबा तामरी विश्‍वास लबारी ह्राङनीदा तिग्‍दा गाह्रो तबा?</verse>
				<verse number="9">“हिन्‍बाम ङाइनोन खम्‍तेधोना नासरतला येशूला बिरोध लतोःला भिसी म्‍हन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="10">ङाइ यरूशलेमरी चुह्रङ् लसी बिरोध लजी। ङाइ परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेग्‍याम अधिकार किन्‍सी परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदा झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌जी। ओच्‍छे थेनीगदेदा साइबा गेरीनोन ह्रो लजी।</verse>
				<verse number="11">ओच्‍छे यहूदीगदे ह्रुप तबा जम्‍मान दिमगदेरी थेनीगदेदा ल्‍हानान रेम सजाय पिन्‍सी परमेश्‍वरदा बिरोध लउ भिसी कर लबा मुबा। ओच्‍छे थेनीगदेदेन छ्‌याम ल्‍हानान बोमो खसी ङाइ थेनीगदेदा अर्गु य्‍हुल्‍साला शहरगदेरीनोन दुख पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="12">“चुह्रङ् लसी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदेग्‍याम अधिकारदेन कुल्‍बा तामला चिठी याङ्माहेन्‍से ङा दमस्‍कस भिबा ग्‍लापट्टि निजी।</verse>
				<verse number="13">अग्रिपास ग्‍ले, ङनी निबान लमा धिनी गुङरी ङाइ स्‍वर्गग्‍याम धिनीला य्‍हाल भन्‍दा ल्‍हानान य्‍हाल खबा म्राङ्जी। थे य्‍हाल ङादेन ङाला ह्रोगदेला क्‍युर्सीन ज्‍वालङलङ तजी।</verse>
				<verse number="14">ओच्‍छे ङनी जम्‍मान सरी ह्रिल्‍जी। जमाहेन्‍से ङादा हिब्रू ग्‍योइरी “शाऊल, शाऊल एसे ङादा तिग्‍दा दुख पिन्‍बा? ङादेन छ्‌याम छेसी एसे ह्राङसे ह्राङदान दुख तना लबा मुला” भिबा काइ ङाइ थेःजी।</verse>
				<verse number="15">“जमाहेन्‍से ङाइ, ‘प्रभु, ह्राङ खाल हिन्‍ना?’ भिसी ङ्‌योइजी। “प्रभुसे ङादा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, ‘एसे दुख पिन्‍बान लबा येशू ङानोन हिन्‍ना।’</verse>
				<verse number="16">‘तर रेःगो, तिग्‍दा भिसम ङाइ एदा ङाला गे लबा म्‍हिदेन ङाला साक्षी पिन्‍बा म्‍हि स्‍होबाला लागिरी ङा ए मुबा ग्‍लारी खबा हिन्‍ना। एसे ङाला बारेरी म्राङ्बा तामदेन ङाइ एदा लिच्‍छा उन्‍बा तामगदेएनोन स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेदा थेःना लतोःला।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे एदा ङाइ यहूदीगदेदेन अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी पुइबारी छ्‌याइबा मुला। थेनीगदेसे एदा पिन्‍बा दुखग्‍याम ङाइ एदा जोगब लला।</verse>
				<verse number="18">एसे थेनीगदेला मी म्राङ्ना लसी थेनीगदेदा धोपधोपग्‍याम य्‍हाल य्‍हाल मुबापट्टिदेन शैतानना शक्तिग्‍याम फेसी परमेश्‍वरपट्टि भतोःला। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे पापग्‍याम माफ याङ्ला ओच्‍छे ङादा विश्‍वास लबासे लमा थेनीगदे परमेश्‍वरसे धम्‍बा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम चिम्‍याङ्ला।</verse>
				<verse number="19">“थेतबासेलमा अग्रिपास ग्‍ले, ङादा स्‍वर्गग्‍याम उन्‍बा ताम ङाइ ङ्‌यान्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">ङाइ ङाच्‍छा दमस्‍कसरी, जमाहेन्‍से यरूशलेमरीदेन यहूदिया य्‍हुल्‍सा नाङनोन चिबागदेदा, ओच्‍छे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदाएनोन ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःगो ओच्‍छे ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःबा अन्‍छारला गे लउ भिसी थेःना लजी।</verse>
				<verse number="21">ङाइ चुह्रङ् लसी थेःना लबासे लमा यहूदीगदेसे ङादा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी चुङ्सी साइबारी म्‍हाइजी।</verse>
				<verse number="22">तिनीधोना परमेश्‍वरसे ङादा ह्रो लबान मुला। थेतबासेलमा ङा चुरी राप्‍सी य्‍हुल्‍साला जजा घ्रेन जम्‍मादान चु ताम पाङ्‌बान मुला। ओच्‍छे ङाइ अगमवक्तागदेदेन मोशासे पाङ्बा ताम पूरा तनोन तला भिबा ताम बाहेक अर्गु तिगै ताम पाङ्बा आरे।</verse>
				<verse number="23">थेनीगदेसे थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टसे दुख नानोन तोःला, ओच्‍छे सिबागदे न्‍हङरी थे जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा सोसी ह्राङला य्‍हुलला म्‍हिदेन अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला बारेरी पाङ्ला।”</verse>
				<verse number="24">पावलसे चु ताम पाङ्‌बान लमा फेस्‍तससे “पावल ए म्‍योबा हिन्‍ना, एसे ल्‍हानान पढब लबासे लमा एदा थेसेन म्‍योना लबा हिन्‍ना” भिसी घ्रेन काइ लसी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="25">तर पावलसे चुह्रङ् भिसी भिजी, “जम्‍मासेन मान लबा फेस्‍तस, ङा म्‍योबा आहिन, तर ङाइ सत्‍य तामदेन बुद्धिला ताम जे पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="26">चु तामला बारेरी अग्रिपास ग्‍लेदाएनोन था मुबासे लमा ङाइ ढुक्‍क तसी चु ताम पाङ्‌बान मुला। ङाइ पाङ्बा चु जम्‍मान ताम ग्‍लेदा थानोन मुला भिबा ताम ङादा पक्‍का था मुला। तिग्‍दा भिसम चु ताम खालैसे आम्राङ्बा ग्‍लारी लबा आहिन।”</verse>
				<verse number="27">जमाहेन्‍से पावलसे चुह्रङ् भिसी भिजी, “अग्रिपास ग्‍ले, तिग ह्राङसे अगमवक्तागदेदा विश्‍वास लमुला? ङादा था मुला, ह्राङसे विश्‍वास लमुला।”</verse>
				<verse number="28">जमाहेन्‍से अग्रिपास ग्‍लेसे पावलदा “तिग एसे ङादा चुदे योनान ख्रीष्‍टियान स्‍होबारी म्‍हाइबा?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="29">पावलसे “योना तसै घइसी तसैनोन चु च्‍याल्‍दागदे बाहेक, ह्राङ जे आहिन, तर तिनी ङाला ताम ङ्‌यान्‍बागदे जम्‍मान ङा ह्रङ्‌बान तगै भिसी ङाइ परमेश्‍वरदेन छ्‌याम प्रार्थना लबा मुला” भिसी जोहाब पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="30">जमाहेन्‍से ग्‍लेदेन हाकिम ओच्‍छे बरनिकीदेन थेरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदे रेःसी निबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="31">ओच्‍छे थेनीगदे थे ग्‍लाग्‍याम थोन्‍माहेन्‍से “चु म्‍हिसे साइनोन तोःबा अथवा झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌तोःबाधोनाला तिगै गे लबा आरेम” भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ताम लजी।</verse>
				<verse number="32">ओच्‍छे अग्रिपाससे फेस्‍तसदा “चुसे रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरला ङाच्‍छा ह्राङला ताम थान्‍बा सेम आलबा हिन्‍सम पुइसै तसेला” भिसी भिजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="27">
				<verse number="1">ङनी समुन्‍द्रग्‍याम तबान इटालिया भिबा ग्‍लारी नितोःला भिसी पक्‍का लमाहेन्‍से थेनीगदेसे पावलदेन स्‍य्‍हान्‍दो कोइ कोइ झ्‍याल्‍खानरी मुबा म्‍हिगदेदा ग्‍याल्‍बो अगस्‍टसला सिपाहीगदेला कप्‍तान युलियस भिबा म्‍हिला यारी जिम्‍मा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="2">जमाहेन्‍से ङनी एड्रामिटेनोस भिबा ग्‍लाग्‍याम खसी एशियारी परब तबा पानी जहाज थान्‍बा ग्‍लागदे तबान निबा पानी जहाजरी क्रेःसी निजी। थेरी ङन्‍देन छ्‌याम माकेडोनिया अञ्‍चलला थेसलोनिके भिबा ग्‍लाला अरिस्‍तार्खस मिन लबा म्‍हि गिकएनोन मुबा।</verse>
				<verse number="3">न्‍हङगरदङ ङनी सीदोन भिबा ग्‍लारी धोखजी। ओच्‍छे युलियससे दया लसी पावलदा थेला ह्रोगदे मुबा ग्‍लारी निसी तोःतेबा स्‍हेगदे किन्‍पुङ्‌जी।</verse>
				<verse number="4">थेग्‍याम दोःसी ङनी मुबा पानी जहाज निजी, ओच्‍छे पानी जहाजला ङाच्‍छापट्टिग्‍याम लाबा खबासे लमा ङनी समुन्‍द्रला गुङरी मुबा साइप्रस भिबा ग्‍लाला भर लसी कुनीग्‍याम तबान निजी।</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से किलिकियादेन पामफिलिया भिबा ग्‍लाला क्‍याम्‍सङपट्टिला समुन्‍द्ररी धोखमाहेन्‍से ङनी लुकिया भिबा ग्‍लाला माइरा भिबा शहररी धोखजी।</verse>
				<verse number="6">थेरी कप्‍तान युलियससे अलेक्‍जेन्‍ड्रिया भिबा शहरग्‍याम इटालिया भिबा य्‍हुल्‍सारी निबा पानी जहाज गिक स्‍याप्‍जी। ओच्‍छे ङनी थे पानी जहाजरी क्रेःसी निजी।</verse>
				<verse number="7">ल्‍हानान धिनधोना दुख नासी ङनी गोल्‍से गोल्‍से लसी क्‍नीडस भिबा ग्‍लारी धोखजी। तर लाबासे अझ ङन्‍दा ङाच्‍छा निआपुङ्‌बासे लमा क्रेट भिबा गङला भर लसी कुनीग्‍याम तबान सालमोने भिबा ग्‍लारी निजी।</verse>
				<verse number="8">ल्‍हानान दुखसे ङनी थे ग्‍लाला कुनीग्‍याम पानी जहाज थान्‍बा जेबा भिबा ग्‍लारी खजी। थे ग्‍लाग्‍याम लासिया भिबा शहर ङामरीन मुबा।</verse>
				<verse number="9">समुन्‍द्रग्‍याम निबारी ल्‍हानान लोङ्‌बा खबा धुइ तबासे लमा ङनी ल्‍हानान धिनधोना थेरीन चिजी, ओच्‍छे फोइथान चिसी प्रार्थना लबा धिनएनोन निसी जिन्‍बासे लमा पावलसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी सल्‍लाह पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="10">“च्‍यागो ह्रोगदे, चु समुन्‍द्रग्‍याम निजी भिसम य्‍हाङदा ल्‍हानान दुख तला। पानी जहाजदेन मालसामान जे नाश तबा आहिन, तर य्‍हाङला ज्‍याननोन निखम्‍ला भिबा ताम ङाइ म्राङ्बा मुला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="11">तर सिपाहीगदेला कप्‍तानसे पावलला तामदा भन्‍दा पानी जहाज चलब लबा म्‍हिदेन पानी जहाजला धनीला ताम जे विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="12">चु ग्‍लारी सेर्खरी चिबारी गाह्रो तबासे लमा जस्‍तो लसीन फोनिक्‍स भिबा ग्‍लारी निसी खङ्‍बा ला निना लतोःला भिसी ल्‍हानान ह्रङ्‌बा म्‍हिगदेसे थेग्‍याम पानी जहाज चलब लतोःला भिसी सल्‍लाह पिन्‍जी। फोनिक्‍स भिबा ग्‍ला चा क्रेट भिबा गङला पानी जहाज थान्‍बा ग्‍ला हिन्‍ना। थे ग्‍ला चा ल्‍हो न्‍हुपदेन झ्‍याङ न्‍हुपपट्टि दोबा मुला।</verse>
				<verse number="13">ल्‍होग्‍याम गोल्‍से गोल्‍से लाबा खबारी छ्‌याइमाहेन्‍से थेनीगदेसे दाहेन्‍से य्‍हाङ निखम्‍ला भिसी म्‍हन्‍जी, ओच्‍छे फाइला अङ्‌कुसी तेःसी क्रेट भिबा ग्‍लाला कुनीन कुनी निबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="14">तर छिन्‍नङ लिच्‍छा थे क्रेट भिबा गङग्‍याम घ्रेन लाबालुङसर खजी। चुह्रङ्बा लाबालुङसरदा स्‍यार झ्‍याङ लाबा भिसी भिमुबा।</verse>
				<verse number="15">जमाहेन्‍से थे लाबालुङसरसे पानी जहाजदा ङाच्‍छापट्टि निआपुङ्‌नी। तसैनोन पानी जहाज चलब लबा म्‍हिसे खम्‍तेधोना ङाच्‍छा निबारी भङ लजी, तर निबारी आखम्‍नी। थेतबासेलमा ङन्‍से पानी जहाज खानङ खानङ निजी थेनोन पट्टि निपुङ्‌जी।</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे क्‍लौडा भिबा ग्‍लाला गङला भर लसी कुनीग्‍याम निमा ङन्‍से बल्‍ला बल्‍ला पानी जहाजला ग्‍यापपट्टि खीसी थान्‍बा जजाबा दोँगादा जोगब लखम्‍जी।</verse>
				<verse number="17">थे दोँगादा पानी जहाज न्‍हङरी झाङ्‌माहेन्‍से पानी जहाज चलब लबागदेसे पानी जहाज थान्‍होङ्‌गै भिसी पानी जहाजला क्‍युर्सीन घ्रेन छोसे खीजी। तसैनोन सिरटिस भिबा ग्‍लाला कुनीरीक्‍यार मुबा बलौटे सरी क्‍याला भिसी थेनीगदे लोङ्जी। जमाहेन्‍से पानी जहाज चलब लबागदेसे पानी जहाजला पाल तेःजी, ओच्‍छे पानी जहाजदा लाबाला भररी पुइजी।</verse>
				<verse number="18">थे लाबालुङसरसे ङन्‍दा प्‍लिङ लला ह्रङ्नोन लबासे लमा न्‍हङगरदङ थेनीगदेसे पानी जहाजरी मुबा मालसामान भ्‍याङ्बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="19">ओच्‍छे पानी जहाज चलब लबारी तोःबा स्‍हेगदेएनोन रेनीदङ थेनीगदेसेन भ्‍याङ्‍जी।</verse>
				<verse number="20">ल्‍हानान धिनधोना धिनीदेन सार तिगैनोन आम्राङ्‌नी। ओच्‍छे लाबालुङसरएनोन खबाला खबान लबासे लमा ङन्‍दा सोला भिबा आशनोन आरेबा।</verse>
				<verse number="21">ओच्‍छे ल्‍हानान धिनधोना थेनीगदेसे तिगै आचमाहेन्‍से पावल थेनीगदेला गुङरी राप्‍सी चुह्रङ् भिसी पाङ्जी, “ह्रोगदे, ह्राङनीसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍सी क्रेटग्‍याम पानी जहाज चलब आलबा हिन्‍सम ह्राङनीसे चुह्रङ्बा दुख नाआतोःसेला मुबा।</verse>
				<verse number="22">तसैनोन दाहेन्‍से ह्राङनी थालोङ्‍गो, भङ लउ। तिग्‍दा भिसम ह्राङनी न्‍हङला खालैनोन आसि। तर पानी जहाज चा नाश तला।</verse>
				<verse number="23">तिग्‍दा भिसम ङा जुन परमेश्‍वरला हिन्‍ना ओच्‍छे ङाइ जुन परमेश्‍वरदा तेन्‍बा मुला, थेनोन परमेश्‍वरला दूत गिक दोलो म्‍हुनङ ङा मुबा ग्‍लारी खजी।</verse>
				<verse number="24">ओच्‍छे थेसे ङादा ‘थालोङ्‍गो पावल, तिग्‍दा भिसम ए रोमी ग्‍याल्‍बो कैसर मुबा ग्‍लारी निनोन तोःला। च्‍यागो, एदेन छ्‌याम पानी जहाजरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसे सोना लला’ भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="25">थेतबासेलमा ह्रोगदे, ह्राङनी थालोङ्‍गो, भङ लउ। तिग्‍दा भिसम ङादा परमेश्‍वरसे जुन ताम सुङ्बा मुला थे ताम पूरा तला भिबा तामरी ङादा विश्‍वास मुला।</verse>
				<verse number="26">तसैनोन य्‍हाङला पानी जहाज खजिबै गङ गिकरी ठोक्‍तोःला।”</verse>
				<verse number="27">ङन्‍ना पानी जहाज लाबालुङसरसे लमा एड्रियास भिबा समुन्‍द्ररी याङयोङ तबा च्‍युक ब्‍लि धिन तसी जिन्‍बा मुबा। जमाहेन्‍से म्‍हुन गङसलरीक्‍यार पानी जहाज चलब लबागदेसे य्‍हाङ खजिबै ग्‍लाला ङामरी धोबारी छ्‌याइजीम भिसी म्‍हन्‍जी।</verse>
				<verse number="28">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे गाते नुप्‍बा चीम भिसी दप्‍सी च्‍यामा बोगल गिकसे च्‍युक ढु मिटर नुप्‍बा मुबा ओच्‍छे जजाकी क्‍याथाङ निसी दोःसी दप्‍सी च्‍यामा बोगल गिकसे मिटर ढु नुप्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="29">ओच्‍छे पानी जहाज खानङै युङबारी ठोक्‍ला भिसी लोङ्सी थेनीगदेसे पानी जहाजला ग्‍यापपट्टिग्‍याम गोर ब्‍लि फाइला अङ्‌कुसी मार पुइजी, ओच्‍छे य्‍हाल तगै भिसी प्रार्थना लबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="30">ओच्‍छे पानी जहाज चलब लबागदे थे पानी जहाज ख्‍लासी यार्बाला लागिरी पानी जहाजला ङाच्‍छापट्टिग्‍याम फाइला अङ्‌कुसी मार पुइबा स्‍होसी थे पानी जहाजरी मुबा दोँगा समुन्‍द्ररी तेःसी जिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="31">जमाहेन्‍से पावलसे सिपाहीगदेला कप्‍तानदेन सिपाहीगदेदा “चु म्‍हिगदे चुरी आचिनी भिसम ह्राङनी सोबारी आखम” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="32">चु ताम थेःसी सिपाहीगदेसे पानी जहाजरी खीसी थान्‍बा दोँगाला छो थासी पुइजी।</verse>
				<verse number="33">रमरम रिमरिम तबा धुइरी पावलसे थेनीगदे जम्‍मादान दाहेन्‍से सोल्‍बा छ्‌योइबा लउ भिसी बिन्‍ती लजी। ओच्‍छे पावलसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “सुर्दा लसी ह्राङनीसे सोल्‍बा छ्‌योइबा आलबा तिनी च्‍युक ब्‍लि धिन तसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="34">थेतबासेलमा दाहेन्‍से ह्राङनीसे तिगै सोल्‍बा छ्‌योइबा लउ। ओच्‍छे तिगै सोल्‍बा छ्‌योइबा लमाहेन्‍से ह्राङनीदा भङ खला, थालोङ्‍गो, खालैनोन आसि।”</verse>
				<verse number="35">चुदे पाङ्सी जिन्‍माहेन्‍से पावलसे गेङ दुइसी जम्‍मालान ओन्‍छाङरी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍सी गेङ क्‍युइसी चबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="36">जमाहेन्‍से थेनीगदेसेनोन आँट याङ्सी तिगै चबा स्‍हेगदे चजी।</verse>
				<verse number="37">पानी जहाजरी ङनी जम्‍मान लसी ग्‍यार्जा न्‍हीसे बोगल सोमसे च्‍युक ढु म्‍हि मुबा।</verse>
				<verse number="38">थेनीगदेसे म्रेन्‍ना चमाहेन्‍से पानी जहाज याङ्ना लबारी पानी जहाजरी मुबा ग्‍वाएनोन भ्‍याङ्‍जी।</verse>
				<verse number="39">य्‍हाल तसैनोन थेनीगदेसे थे ग्‍ला ङोआसेनी। तर थेरी थेनीगदेसे कुनी गिकरी बलौटे स म्राङ्जी। जमाहेन्‍से खम्‍तेधोना पानी जहाजदा थे कुनीरी भोर्गे भिसी थेनीगदेसे सल्‍लाह लजी।</verse>
				<verse number="40">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे फाइला अङ्‌कुसीगदे तेःसी समुन्‍द्ररी भ्‍याङ्‍जी, ओच्‍छे पानी जहाज चलब लबा क्‍याबादा खीबा छोगदेएनोन ब्‍लसी समुन्‍द्ररी पुइजी। जमाहेन्‍से ङाच्‍छापट्टिला पालदा तोर ख्रेन्‍सी लाबापट्टि दोःसी पिन्‍जी, ओच्‍छे पानी जहाजदा कुनीपट्टि भोर्बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="41">तर क्‍युइ न्‍हङरी मुबा बालुवाला उमरी ठोक्‍जी, ओच्‍छे पानी जहाजला ङाच्‍छापट्टिला जो थेरीन भासब तसी चलब लबारीन आखम्‍नी। जमाहेन्‍से पानी जहाजला ग्‍यापपट्टिला जोरी समुन्‍द्रला छालसे टसी क्‍युइबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="42">थेह्रङ् तमाहेन्‍से थेरी मुबा झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌बा म्‍हिगदे समुन्‍द्ररी क्‍याल्‍सी यार्ला भिसी म्‍हन्‍सी सिपाहीगदेसे थेनीगदेदा साइगे भिसी सल्‍लाह लजी।</verse>
				<verse number="43">तर सिपाहीगदेला कप्‍तानसे पावलदा जोगब लबा सेम लसी थेनीगदेदा थेह्रङ् लआपुङ्नी। ओच्‍छे क्‍याल्‍बारी खम्‍बागदे ङाच्‍छा पानी जहाजग्‍याम छ्‌योङ्‌सी पाखारी थोन्‍गो भिसी सिपाहीगदेला कप्‍तानसे कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="44">ओच्‍छे क्‍याल्‍बारी आखम्‍बागदे चा फल्‍याकगदेदेन पानी जहाजला क्‍युइबा टोगलगदे चुङ्सी निउ भिसी भिजी। चुह्रङ् लसी जम्‍मान ज्‍यना लसी पाखारी थोन्‍जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="28">
				<verse number="1">ङनी ज्‍यना लसी समुन्‍द्रला कुनीरी धोमाहेन्‍से थे ग्‍लाला मिन माल्‍टा चीम भिसी ङन्‍से था याङ्जी।</verse>
				<verse number="2">जमा धुइरी नाम खसी ल्‍हानान खङ्बासे लमा थे ग्‍लाला म्‍हिगदेसे ल्‍हानान दया लसी मे फुइसी ङनी जम्‍मादान मान लजी।</verse>
				<verse number="3">पावलसेनोन भम नाङ सिङ ह्रुप लसी मेरी युजी। मेला लेप्‍से लमा पुख्री गिक थोन्‍सी थेला यारी जीसीन चिजी।</verse>
				<verse number="4">थे ग्‍लाला म्‍हिगदेसे पावलला यारी पुख्रीसे जिबा म्राङ्सी, “चु म्‍हि पक्‍कान म्‍हि साइबा म्‍हि चीम। चु म्‍हि समुन्‍द्रग्‍यामसेम जोगब तसी खजी। तर ल लुला निसाफग्‍याम चा स्‍योर आम्‍याङ्नी” भिसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से पावलसे थे पुख्रीदा मेरी खर्सी पिन्‍जी। तर थेदा चा तिगै आतनी।</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से थेरी मुबा म्‍हिगदेसे पावलदा थे पुख्रीला बिखसे टाङ्सी तिक्‍खुरीन ह्रिल्‍सी सिला भिसी च्‍याबारी छ्‌याइजी। तसैनोन ल्‍हानान धुइधोना थेदा तिगै आतबा म्राङ्सी थेनीगदेसे ङाच्‍छा म्‍हन्‍बा ताम आहिन्‍बा चीम “तर चु मी ल चीम” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="7">थे ग्‍लाला पब्‍लियस भिबा मुल म्‍हिला बु वारी थे ग्‍लाला ङामरीन मुबा। थेसे ङन्‍दा मान लसी सोम‍रेधोना थेला दिमरी भोर्सी क्‍योङ्‌जी।</verse>
				<verse number="8">थे धुइरी पब्‍लियसला आबा मासी तसी छवा खसी आखम्‍बा मुबा। पावल थेदा च्‍याबारी निजी, ओच्‍छे थेथोरी या थान्‍सी प्रार्थना लसी थेदा खम्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="9">चुह्रङ् तबा था याङ्माहेन्‍से थे ग्‍लाला जम्‍मान आखम्‍बा म्‍हिगदेएनोन खजी, ओच्‍छे थेनीगदेएनोन खम्‍जी।</verse>
				<verse number="10">थेनीगदेसे ङन्‍दा ल्‍हानान मान लसी ल्‍हानान स्‍हेगदे पिन्‍जी। ओच्‍छे पानी जहाजरी क्रेःमाहेन्‍से ङन्‍दा तोःबा अर्गु स्‍हेगदेएनोन पानी जहाजरी झाङ्‌सी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="11">ला सोम लिच्‍छा ङनी अलेक्‍जेन्‍ड्रिया भिबा ग्‍लाग्‍याम खबा पानी जहाजरी क्रेःजी। चु पानी जहाज सेर्खरी माल्‍टा भिबा ग्‍लारीन मुबा। थे पानी जहाजला ङाच्‍छापट्टि जौल्‍या लला मूर्ति स्‍होसी थान्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="12">जमाहेन्‍से सुराकुसाई भिबा शहररी धोखसी ङनी सोमरेधोना थेरीन चिजी।</verse>
				<verse number="13">थेग्‍याम ङनी कुनी कुनी तसी रेगियन भिबा ग्‍लारी धोखजी। न्‍हङगरदङ ल्‍होग्‍याम लाबा खजी, ओच्‍छे रेनीदङ ङनी पटिओली भिबा ग्‍लारी धोखजी।</verse>
				<verse number="14">थेरी ङन्‍से प्रभु येशूदा विश्‍वास लबा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदा स्‍याप्‍जी। थेनीगदेसे ङन्‍दा थेरी निसरेधोना चिउ भिसी भिजी। चुह्रङ् लसी ङनी रोमरी निजी।</verse>
				<verse number="15">ङनी खबान मुला भिबा ताम थेःसी रोमरी मुबा विश्‍वासीगदे ङन्‍दा ह्रुप तबारी अप्‍पियस भिबा बजारदेन तीन पाटी भिबा शहरधोना खजी। थेनीगदेदा म्राङ्सी पावल ताङ्सी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="16">ङनी रोमरी धोखमाहेन्‍से पावलदा सिपाही गिकला भररी थे गिकदा चिपुङ्जी।</verse>
				<verse number="17">थेरी धोखसी सोमरे लिच्‍छा पावलसे रोमला यहूदी गन्‍बागदेदा ङ्‌योइजी। ओच्‍छे थेनीगदे खमाहेन्‍से पावलसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “ज्‍योज्‍यो आलेगदे, ङाइ य्‍हाङला य्‍हुलला म्‍हिगदेदेन आखे म्‍हेमेला रिमठिमला बिरोधरी तिगै गे लबा आरेमुबा। तसैनोन यरूशलेमहेन्‍सेन झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌सी ङादा रोमीगदेला यारी जिम्‍मा पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="18">थेनीगदेसे ङ्‌योइबा छार्बा लमाहेन्‍से ङादा साइतोःबा तिगै दोष आस्‍याप्‍माहेन्‍से ङादा पुइबा सेम लमुबा।</verse>
				<verse number="19">तर यहूदीगदेसे बिरोध लबासे लमा ङाइ रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरदा ङाला ताम पाङ्‌नोन तोःबा तजी। तसैनोन ङाइ ङाला य्‍हुलला म्‍हिगदेदा बिरोध लसी दोष लतोःबा तिगै ताम आरेबा।</verse>
				<verse number="20">थेतबासेलमा ह्राङनीदेन छ्‌याम ह्रुप तसी ताम लबारी ङाइ ह्राङनीदा ङ्‌योइबा हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम इस्राएलीगदेसे आश लबा ख्रीष्‍ट फेप्‍खजी भिसी ङाइ विश्‍वास लबासे लमा ङादा च्‍याल्‍दासे खीसी चुरी भबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से थेनीगदेसे पावलदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “ङन्‍से मी ह्राङला बारेरी यहूदियाग्‍याम तिगै खबर याङ्बा आरे। ओच्‍छे य्‍हाङला खालै यहूदी ज्‍योज्‍यो आलेगदे खसी ह्राङला बिरोधरी तिगै आज्‍यबा तामएनोन पाङ्बा आरे।</verse>
				<verse number="22">तर ङन्‍दा थे ताम ह्राङग्‍यामसेन ङ्‌यान्‍बा सेम मुला। तिग्‍दा भिसम चु समूहला बारेरी जम्‍मान ग्‍लारी म्‍हिगदेसे बिरोध लबा ताम जे ङन्‍दा था मुला।”</verse>
				<verse number="23">थेतबासेलमा पावलला ताम ङ्‌यान्‍बाला लागिरी थेनीगदेसे धिन तोगब लजी। थे धिनकुनु ल्‍हानान म्‍हिगदे पावल मुबा ग्‍लारी खजी। जमाहेन्‍से पावलसे थेनीगदेदा स्‍य्‍होहेन्‍से ङ्‌यसेधोनान मोशाला ठिमदेन अगमवक्तागदेला किताबग्‍याम परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला बारेरी जम्‍मान ताम घोना लसी येशूला बारेरी थेनीगदेदा विश्‍वास तना लबारी म्‍हाइजी।</verse>
				<verse number="24">पावलसे पाङ्बा तामरी कोइसे विश्‍वास लजी, कोइसे विश्‍वास आलनी।</verse>
				<verse number="25">जमाहेन्‍से थेनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी आढिक्‍ना फेसी भ्रबारी छ्‌याइमाहेन्‍से पावलसे थेनीगदेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “एनीगदेला आखे म्‍हेमेदा यशैया अगमवक्ताग्‍याम परमेश्‍वरला आत्‍मासे पाङ्‌मा ठीकनोन मुबा भिसी ह्राङला ताम जिन्‍ना लबान चुह्रङ् भिबारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="26">‘चु म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी निसी पाङ्‍गो एनीगदेसे थेःबाम थेःमुला, तर खाइमै आघोमुला, च्‍याबाम च्‍यामुला, तर खाइमै आम्राङ्‌मुला।</verse>
				<verse number="27">तिग्‍दा भिसम चु म्‍हिगदेला सेम कोङ्बा मुला, ओच्‍छे थेनीगदेला नाब्‍यङ आथेःमुला, ओच्‍छे थेनीगदेसे मी च्‍युम्‍बा मुला, आहिन्‍सम थेनीगदेसे म्राङ्सेला मुबा, ओच्‍छे थेःसेला मुबा, ओच्‍छे घोसी सेम दोःसेला मुबा, जमाहेन्‍से ङाइ थेनीगदेदा खम्‍ना लसेला मुबा।’</verse>
				<verse number="28">थेतबासेलमा चु ताम ह्राङनीदा था तगै, दाहेन्‍से परमेश्‍वरसे पिन्‍बा चु थार्बा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी पुइबा मुला, ओच्‍छे थेनीगदेसे चु ताम ङ्‌यान्‍ना।”</verse>
				<verse number="29">पावलसे चु ताम पाङ्सी जिन्‍माहेन्‍से यहूदीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ल्‍हानान छलफल लबान थेग्‍याम फेजी।</verse>
				<verse number="30">न्‍ही दिङधोना पावल रोमरी ह्राङसेन खर्च लसी चिजी, ओच्‍छे थे मुबा ग्‍लारी खबा जम्‍मान म्‍हिगदेदा मान लजी।</verse>
				<verse number="31">आलोङ्ना थेसे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लजी, चुह्रङ् लसी प्रभु येशू ख्रीष्‍टला बारेरी लोप्‍मा थेदा खालैसे रोकब आलनी।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="45">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो, रोमरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदेदा ङा पावलग्‍याम फ्‍याफुल्‍ला। ङा येशू ख्रीष्‍टदा तेन्‍बा म्‍हिदा परमेश्‍वरसेन मुल चेला दोबारी धम्‍बा हिन्‍ना। ओच्‍छे थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबाला लागिरी धम्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">चुनोन थार्बा पिन्‍बा समाचार परमेश्‍वरसे दङबोरीन ह्राङला म्‍हिगदेदा पिन्‍ना भिसी अगमवक्तागदेग्‍याम सुङ्बा मुबा। थेनोन थार्बा पिन्‍बा समाचार परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="3">थे थार्बा पिन्‍बा समाचार चा परमेश्‍वरला झा य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला बारेरी हिन्‍ना। थे म्‍हि दोसी दाऊद ग्‍लेला वंशग्‍याम न्‍हजी।</verse>
				<verse number="4">म्‍हि दोसी न्‍हसैनोन थे स्‍वर्गग्‍याम फेप्‍खबा मुबा, य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टदा परमेश्‍वरला झा हिन्‍ना भिसी परमेश्‍वरला आत्‍माला शक्तिसे उन्‍बा अन्‍छार परमेश्‍वरसे थेदा सिबाग्‍याम सोना लजी।</verse>
				<verse number="5">य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍याम परमेश्‍वरसे ङन्‍दा दयामाया लसी ख्रीष्‍टला गे लबा मुल चेला स्‍होबा मुला। जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदेसे विश्‍वास लगै ओच्‍छे थेसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍गै भिसीन ङाइ ख्रीष्‍टला लागिरी चु गे लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">थेनीगदे न्‍हङरी एनीगदेदाएनोन येशू ख्रीष्‍टला ह्राङलान म्‍हि स्‍होबारी ङ्‌योइबा मुला।</verse>
				<verse number="7">परमेश्‍वरसे माया लसी ह्राङला म्‍हिगदे स्‍होबारी ङ्‌योइबा रोम य्‍हुल्‍साला म्‍हिगदे, एनीगदेदा य्‍हाङला परमेश्‍वर आबादेन प्रभु येशू ख्रीष्‍टला दयामायादेन शान्‍ति तगै।</verse>
				<verse number="8">जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा ङाइ ङाला परमेश्‍वरदा येशू ख्रीष्‍टग्‍याम एनीगदे जम्‍मालान लागिरी धन्‍यवाद पिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा ताम जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदेसे थेःबा मुला।</verse>
				<verse number="9">ङाइ सदन प्रार्थना लबा धुइरी एनीगदेदा गाते ढन्‍बा मुला भिबा ताम परमेश्‍वरदान था मुला। ङाइ थेनोन परमेश्‍वरला झाला समाचार थेःना लसी थेदा सेमहेन्‍सेन तेन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="10">परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार ङा जस्‍तो लसीन एनीगदे मुबा ग्‍लारी खबारी खम्‍गै भिसी ङाइ प्रार्थना लमा सदन परमेश्‍वरदेन छ्‌याम बिन्‍ती लबा मुला।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला आत्‍मासे पिन्‍बा मोलम एनीगदेदा पाङ्सी ख्रीष्‍टथोरी लबा विश्‍वास कोङ्‌ना लबाला लागिरी एनीगदेदेन छ्‌याम ह्रुप तबा ङादा ल्‍हानान सेम मुला।</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे य्‍हाङ न्‍हीलान विश्‍वासग्‍याम गिकसेम गिकदा भङ याङ्‌गै भिबा ङाला सेम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, चु ताम एनीगदेदा था तगै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला। अर्गु ग्‍लाला म्‍हिगदेसे ह्रङ् लसी रोमला अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसेनोन विश्‍वास लगै भिसी ङा ल्‍हानान रेम एनीगदे मुबा ग्‍लारी खबा सेम लजी। तर ङा दान्‍देधोना एनीगदे मुबा ग्‍लारी खबारी खम्‍बा आरे।</verse>
				<verse number="14">ग्रीक म्‍हि हिन्‍सै आहिन्‍सै, पढब लबा मुसै आरेसै जम्‍मादान थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा जिम्‍मा ङाला हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">थेतबासेलमा एनी रोमरी चिबागदेदाएनोन थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबारी ङादा ल्‍हानान सेम मुला।</verse>
				<verse number="16">चु थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबारी ङा आपेःमुला। तिग्‍दा भिसम विश्‍वास लबागदे जम्‍मालान लागिरी चु थार्ना लबा परमेश्‍वरला शक्ति हिन्‍ना। ङाच्‍छा यहूदीगदेदा थार्ना लबाला लागिरी हिन्‍ना, थेह्रङ् लसीन अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला लागिरीनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">चुनोन थार्बा पिन्‍बा समाचारसे म्‍हिदा परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी लोप्‍ला, ओच्‍छे विश्‍वासग्‍यामसेन ङाच्‍छाहेन्‍से लिच्‍छाधोना परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी खम्‍ला। तिग्‍दा भिसम बचनरीनोन “जुन म्‍हि विश्‍वासग्‍याम परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबा मुला, थेसेन जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला” भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="18">म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरला बिरोध लसी पापदेन आज्‍यबा गे लबासे लमा परमेश्‍वर बोमो खसी थेनीगदेथोरी स्‍वर्गग्‍याम सजाय खबा मुला। थेनीगदेसे लबा आज्‍यबा गेसे सत्‍य तामदा नाङ्सी थान्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="19">परमेश्‍वरला बारेरी घोखम्‍बा ताम चा थेनीगदेला ङाच्‍छान मुला। तिग्‍दा भिसम थे ताम परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा उन्‍सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="20">म्‍हिसे म्राङ्आखम्‍बा परमेश्‍वरला गुण, खाइमै आम्‍हबा थेला शक्तिदेन बानीबेहोर चु जम्‍बुलिङ छ्‌यामाहेन्‍से परमेश्‍वरसे स्‍होबा जम्‍मान स्‍हेगदेग्‍यामसेन म्राङ्बा मुला। थेतबासेलमा थेनीगदेसे तिगै निउ लबा ग्‍याम आरे।</verse>
				<verse number="21">थेनीगदेसे परमेश्‍वरदा ङोसेसीनोन परमेश्‍वरदा लतोःबा मानदेन जयजयकार आलनी ओच्‍छे परमेश्‍वरदा धन्‍यवादएनोन आपिन्‍नी। बरु थेनीगदेसे म्‍हन्‍बा आज्‍यबा तामग्‍यामसेन थेनीगदे गे आखेल्‍बा म्‍हि दोजी। ओच्‍छे थेनीगदेला आज्‍यबा सेम झन धोपधोपसे प्‍लिङ्जी।</verse>
				<verse number="22">थेनीगदेसे ह्राङसे ह्राङदान बुद्धि मुबा म्‍हि भिसी भ्रजी, तसैनोन थेनीगदेलान तामसे थेनीगदे मूर्ख दोबा मुला।</verse>
				<verse number="23">थेनीगदेसे खाइमै नाश आतबा य्‍हालदेन शक्ति मुबा परमेश्‍वरदा तेन्‍बा ख्‍लासी नाश तसी निबा म्‍हि, जन्‍तु, चरागदेदेन सुल्‍सी भ्रबा जन्‍तुगदेला मूर्ति स्‍होसी तेन्‍जी।</verse>
				<verse number="24">थेतबासेलमा थेनीगदेला नइबा सेमसे तिग लइ म्‍हन्‍बा, थे अन्‍छार लसी भ्रबारी परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा ख्‍लासी पिन्‍जी। थेनीगदेसे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ब्रेल्‍सी पेःबा खबा पाप गेगदे लजी।</verse>
				<verse number="25">थेनीगदेसे सदन जयजयकार लतोःबा जम्‍मान स्‍हे स्‍होबा परमेश्‍वरदा तेन्‍बा ख्‍लाजी। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे स्‍होबा स्‍हेगदेदा चा तेन्‍जी। चुह्रङ् लसी थेनीगदेसे परमेश्‍वरला सत्‍य तामदा लुसीला तामदेन छ्‌याम देप्‍जी।</verse>
				<verse number="26">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे थेनीगदेला आज्‍यबा सेमसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारलान पेःबा खबा गेगदे लबारी ख्‍लासी पिन्‍जी। ओच्‍छे थेनीगदेला म्रिङकोलागदे ह्रेम्‍कोलादेन छ्‌याम आम्‍हेर्ना म्रिङकोला म्रिङकोलान ब्रेल्‍सी भ्रजी।</verse>
				<verse number="27">थेह्रङ् लसीन ह्रेम्‍कोलागदे म्रिङकोलादेन छ्‌याम आम्‍हेर्ना बैससे क्रोसी ह्रेम्‍कोला ह्रेम्‍कोलादेन छ्‌यामनोन ब्रेल्‍सी भ्रजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे लबा आज्‍यबा पेःबा खबा गेला सजाय थेनीगदे ह्राङसेन नाजी।</verse>
				<verse number="28">थेनीगदेसे परमेश्‍वरदा तेन्‍बा सेम आलबासे लमा परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा थेनीगदेलान न्‍होङ्बा सेमसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारलान गे लगै भिसी ख्‍लासी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="29">थेनीगदेला सेम जम्‍मान आज्‍यबा ताम, लोभदेन बोमोसे प्‍लिङ्बा मुला। थेतबासेलमा थेनीगदेसे डाह लबा, म्‍हि साइबा, छेबा बङ्बा लबा, म्‍हिदा झुक्‍याब लबा, स्‍य्‍हान्‍दोला बारेरी आज्‍यबा म्‍हन्‍बा, म्‍हिला तामगन लबा,</verse>
				<verse number="30">ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोला बेइज्‍जत लसी भ्रबा, परमेश्‍वरदाएनोन हेला लबा, ङा ह्रङ्‌बा खालै आरे भिसी ह्राङसे ह्राङदान घ्रेन स्‍होबा, स्‍य्‍हान्‍दोदा मान आलबा, आबा आमासे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍ना आज्‍यबा गे जे लबारी छार छार ग्‍याम म्‍हाइबा,</verse>
				<verse number="31">थेह्रङ् लसी थेनीगदे मूर्ख दोसी लला भिबा गेएनोन आलमुला। चु म्‍हिगदे चा दया आरेबा म्‍हि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="32">चुह्रङ्बा गे लबा म्‍हिगदे परमेश्‍वरला ठिम अन्‍छार सितोःबा मुला भिबा ताम थेनीगदेदा थानोन मुला, तसैनोन थेनीगदेसे चुह्रङ्बा आज्‍यबा गे लबा जे आहिन, चुह्रङ्बा आज्‍यबा गे लबा स्‍य्‍हान्‍दोदाएनोन भङ पिन्‍मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">थेतबासेलमा स्‍य्‍हान्‍दोदा दोष लबा म्‍हिगदे, एनीगदे जुन मुसैनोन ङाइ गल्‍ती लबा आरे भिसी तिगै निउ लबा ग्‍याम आरे। स्‍य्‍हान्‍दोदा दोष लबा तामग्‍यामसेन एनीगदे दोषी तबा मुला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे जुन गेग्‍याम स्‍य्‍हान्‍दोदा दोष लबा मुला थेनोन गे एनीगदेसेनोन लबा मुला।</verse>
				<verse number="2">चुह्रङ्बा गे लबा म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसे ठीक निसाफ लला भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला।</verse>
				<verse number="3">एनीगदेसे चुह्रङ्बा आज्‍यबा गे लबा म्‍हिगदेदा दोष लमुला। तर ह्राङएनोन थेह्रङ्बान आज्‍यबा गे लसी भ्रमुला। तिग परमेश्‍वरसे निसाफ लबा धुइरी एनीगदे चा स्‍योम्‍‍‍र्याङ्ला भिसी म्‍हन्‍बा?</verse>
				<verse number="4">परमेश्‍वरसे एनीगदेदा गाते माया लमुला, ओच्‍छे ह्राङदेन छ्‌याम थान्‍बारी गाते सेम लमुला भिबा ताम एनीगदेसे पक्‍कान म्‍हन्‍बा आरे। परमेश्‍वरसे एनीगदे ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी ह्राङपट्टि दोःगै भिसी भ्रान्‍बा मुला। थेतबासेलमा एनीगदेदा गाते ज्‍यना लमुला भिबा ताम एनीगदेदा था आरे?</verse>
				<verse number="5">तर एनीगदेला कोङ्बा सेमदेन परमेश्‍वरपट्टि दोःबारी आम्‍हाइबासे लमा परमेश्‍वरसे ठीक लसी निसाफ लबा धुइरी एनीगदेसे ल्‍हानान सजाय याङ्ला।</verse>
				<verse number="6">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे जम्‍मान म्‍हिदा थेनीगदेसे लबा गे अन्‍छार इनाम पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">सेम नासी ज्‍यबा गे लबान परमेश्‍वरला घ्रेन य्‍हालदेन मान ओच्‍छे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बारी म्‍हाइबा म्‍हिगदेदा चा परमेश्‍वरसे जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">तर स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे ह्राङला जे ग्‍याम च्‍यासी सत्‍य ताम अन्‍छार आभ्रमुला, ओच्‍छे पाप गे जे लसी भ्रमुला। थेह्रङ्बा म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसे सजाय पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">आज्‍यबा गे लबा जम्‍मान म्‍हिगदेथोरी आपत विपतदेन दुख खला। चुह्रङ्बा दुख ङाच्‍छा यहूदीगदेथोरी खला, थेह्रङ् लसीन अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेथोरीनोन खला।</verse>
				<verse number="10">तर ज्‍यबा गे लबा म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसे ज्‍यबा भिसी मानदेन शान्‍ति पिन्‍ना। चु जम्‍मान ताम परमेश्‍वरसे ङाच्‍छा यहूदीगदेदा पिन्‍ना, थेह्रङ् लसीन अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदाएनोन पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे खालैलान ली च्‍यासी निसाफ आल।</verse>
				<verse number="12">परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम था आयाङ्ना पाप गे लबा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेएनोन नाश तला, ओच्‍छे थे ठिम था याङ्सीनोन पाप गे लबा यहूदीगदेदाएनोन थे ठिमग्‍यामसेन निसाफ लला।</verse>
				<verse number="13">तिग्‍दा भिसम मोशाला ठिम सेसी घोसी जे परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी आखम। तर ठिम अन्‍छार गे लबा म्‍हि चा परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोला।</verse>
				<verse number="14">अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदेन छ्‌याम परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम आरे। तसैनोन थेनीगदे न्‍हङला कोइ कोइसे ह्राङला बानीबेहोरग्‍याम लबा गेगदे ठिमदेन छ्‌याम ढिक्‍बासे लमा थेनीगदे ह्राङनोन ठिम तेबान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">थेनीगदेसे लबा गे ठिमदेन छ्‌याम ढिक्‍बासे लमा थेनीगदेला सेमरीन ठिम मुला भिसी उन्‍मुला। थेतबासेलमा थेनीगदेला सेमसे खाइमाम दोष उन्‍मुला, खाइमाम भङ पिन्‍मुला।</verse>
				<verse number="16">चु ताम परमेश्‍वरसे येशू ख्रीष्‍टग्‍याम म्‍हिला सेमला ताम निसाफ लबा धुइरी तला। थे ताम ङाइ एनीगदेदा थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा धुइरी पाङ्सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="17">तर एनीगदे यहूदी हिन्‍ना भिसी परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमला भररी भ्रमुला, ओच्‍छे ङनी परमेश्‍वरसे धम्‍बा म्‍हि हिन्‍ना भिसी घमण्‍डएनोन लमुला भिसम,</verse>
				<verse number="18">एनीगदेदा परमेश्‍वरला सेमला तामएनोन था मुला, ओच्‍छे तिग ज्‍यबा हिन्‍ना भिबा ताम था मुला, तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे ठिमग्‍याम लोप्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="19">थेह्रङ् लसीन एनीगदे ह्राङसे ह्राङदान काना म्‍हिगदेला नेतादेन धोपधोपरी भ्रबा म्‍हिगदेला लागिरी य्‍हाल हिन्‍ना भिसी भ्रमुला।</verse>
				<verse number="20">ओच्‍छे मूर्ख म्‍हिगदेदा ज्‍यबा ग्‍याम उन्‍बादेन आसेबा आघोबा म्‍हिगदेदा लोप्‍मुला भिसी म्‍हन्‍मुला। तिग्‍दा भिसम एनीगदे ठिमग्‍यामसे जम्‍मान सत्‍य तामदेन बुद्धि याङ्बा मुला भिसी भ्रमुला।</verse>
				<verse number="21">चुह्रङ् लसी स्‍य्‍हान्‍दोदा लोप्‍बा ताम अन्‍छार एनीगदे चा तिग्‍दा आभ्रबा? ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोदा चा य्‍हो लबारी आत भिसी पाङ्सी भ्रबा, एनीगदे चा तिग्‍दा य्‍हो लसी भ्रबा?</verse>
				<verse number="22">एनीगदेसे स्‍य्‍हान्‍दोगदेदा चा ब्रेल्‍सी भ्रबारी आत भिसी लोप्‍सी एनीगदे ह्राङनोन चा तिग्‍दा ब्रेल्‍सी भ्रबा? ओच्‍छे मूर्तिदा तेन्‍बा ठीक आहिन भिसी स्‍य्‍हान्‍दोदा लोप्‍सी एनीगदे ह्राङनोन चा तिग्‍दा मन्‍दिरला धन सम्‍पत्ति य्‍हो लबा?</verse>
				<verse number="23">ङन्‍दा ठिम था मुला भिसी घमण्‍ड लबा म्‍हिसे तिग्‍दा ठिमरी मुबा ताम अन्‍छार आभ्रना परमेश्‍वरदा हेला लबा?</verse>
				<verse number="24">तिग्‍दा भिसम बचनरी “एनी यहूदीगदेसे लमान अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरला बिरोधरी ताम लसी भ्रबा मुला” भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="25">ठिम अन्‍छार भ्रजी भिसम एसे ल्‍हुइरी लबा खतना ठीक हिन्‍ना। तर थे ठिम अन्‍छार आभ्रनी भिसम एसे लबा खतना आलबा तेबान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="26">चुदे खतना आलबा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसे थे ठिम अन्‍छार गे लजी भिसम परमेश्‍वरला ङाच्‍छा थे खतना लबा म्‍हि ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="27">ल्‍हुइरी खतना आलसैनोन थे ठिम अन्‍छार भ्रबा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसे एनी खतना लबादेन भ्रिबा ठिम मुसीनोन थे अन्‍छार आभ्रबा यहूदीगदेला दोष उन्‍ना।</verse>
				<verse number="28">तिग्‍दा भिसम यहूदी तसी न्‍हजी भिदेमा पक्‍का यहूदी आदो। ओच्‍छे ल्‍हुइरी जे लबा खतनाएनोन पक्‍का खतना आत।</verse>
				<verse number="29">तर जुन म्‍हिसे सेमहेन्‍सेन परमेश्‍वरदा तेन्‍ना थे म्‍हि चा पक्‍का यहूदी हिन्‍ना। ओच्‍छे सेमरी परमेश्‍वरला आत्‍मासे लबा खतना चा पक्‍का खतना हिन्‍ना। चु चा ठिमरी भ्रिबा अन्‍छार आहिन। चुह्रङ्बा म्‍हिसे म्‍हिगदेग्‍याम आहिन, परमेश्‍वरग्‍याम स्‍याबास याङ्ला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">थेह्रङ् भिसम यहूदी तसी तिगै फाइदा आरे? ओच्‍छे खतना लसी तिगै याङ्बा आरे?</verse>
				<verse number="2">जम्‍मान तामरी फाइदा मुला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा यहूदीगदेदा ह्राङला बचन जिम्‍मा पिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="3">चुदे थेनीगदे न्‍हङला कोइ कोइसे परमेश्‍वरला बचनथोरी विश्‍वास लबारी आखम्‍नी भिदेमा तिग परमेश्‍वर विश्‍वास लबारी आखम्‍बा परमेश्‍वर हिन्‍ना?</verse>
				<verse number="4">अहँ, आहिन। म्‍हि फट्टा तसैनोन परमेश्‍वर चा सत्‍य मुला। बचनरीनोन चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “ह्राङसे सुङ्बा तामग्‍यामसेन ह्राङ सत्‍य परमेश्‍वर हिन्‍ना भिसी म्‍हिगदेसे था याङ्ला, ओच्‍छे निसाफ लबा धुइरी ह्राङसेन ढाला।”</verse>
				<verse number="5">तर चुदे य्‍हाङसे लबा आज्‍यबा गेग्‍याम परमेश्‍वर ज्‍यबा मुला भिसी पाङ्‌मुला भिसम य्‍हाङसे तिग पाङ्से? परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा आज्‍यबा गेला सजाय पिन्‍मा तिग परमेश्‍वरसे अन्‍याय लबा तला? ङाइ म्‍हिसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">चु ताम हिन्‍नोन आहिन, चुदे परमेश्‍वरदेन छ्‌याम निसाफ लबा अधिकार आरेबा हिन्‍सम खाह्रङ् लसी परमेश्‍वरसे जम्‍बुलिङला निसाफ लबारी खम्‍ला?</verse>
				<verse number="7">चुदे ङाइ पाङ्बा लुसीला तामग्‍याम परमेश्‍वरदा ल्‍हानान मान तला, ओच्‍छे परमेश्‍वर सत्‍य हिन्‍ना भिसी उन्‍ना भिसम तिग्‍दा परमेश्‍वरसे ङादा झन पापी म्‍हिदा ह्रङ् लसी निसाफ लबा?</verse>
				<verse number="8">ज्‍यबा तबारी पाप गे लसै तला भिबा ताम खाइमै ज्‍यबा तला? तसैनोन कोइ कोइ म्‍हिगदेसे य्‍हाङसे चुह्रङ् पाङ्जी भिसी खिसी लसी दोष लबा मुला। चुह्रङ् लसी दोष लबा म्‍हिगदेदा चा ठीक सजाय पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">दाहेन्‍से अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे भन्‍दा य्‍हाङ यहूदीगदे चा परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा म्‍हि हिन्‍ना? आहिन। यहूदीदेन अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे जम्‍मान पापला तहरी मुला भिसी ङाइ ङाच्‍छान पाङ्सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="10">बचनरीनोन चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला “परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हि खालै आरे, गिकनोन आरे।</verse>
				<verse number="11">घोबा म्‍हि खालै आरे, ओच्‍छे परमेश्‍वरदा म्‍हाइबा म्‍हिएनोन खालै आरे।</verse>
				<verse number="12">जम्‍मान म्‍हिसे परमेश्‍वरदा ख्‍लाबा मुला, गे खेल्‍बा म्‍हि गिकनोन आरे, ओच्‍छे ज्‍यबा गे लबा म्‍हिएनोन गिकनोन आरे।</verse>
				<verse number="13">थेनीगदेला ओल्‍गोङ आल्‍हुबा धुर्सा ह्रङ्‌बान मुला, ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोदा फसब लबारी थेनीगदेला लेसे लुसीला ताम जे लमुला। थेनीगदेला सुङरी चा पुख्रीला ह्रङ्‌बान बिख मुला।</verse>
				<verse number="14">थेनीगदेला सुङसे केःबादेन आज्‍यबा ताम जे पाङ्‌मुला।</verse>
				<verse number="15">थेनीगदे म्‍हि साइबारी छ्‌यार्बा तमुला।</verse>
				<verse number="16">थेनीगदे भ्रबा ग्‍यामरी दुखदेन नाश जे तमुला।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे शान्‍तिला ग्‍यामदा थेनीगदेसे ङोसेबान आरे।</verse>
				<verse number="18">थेनीगदे परमेश्‍वर म्राङ्सी आलोङ्‍मुला।”</verse>
				<verse number="19">परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी भ्रिबा ताम थे ठिमला तहरी चिबा म्‍हिगदेदा पाङ्बा ताम हिन्‍ना भिसी य्‍हाङदा था मुला। थेतबासेलमा जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदे परमेश्‍वरला ङाच्‍छा राप्‍तोःला। थे धुइरी खालैसेन तिगै पाङ्‌बारी आखम।</verse>
				<verse number="20">तिग्‍दा भिसम थे ठिम अन्‍छार गे लसी खालैनोन परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी आखम। ठिमसे चा म्‍हिसे लबा पाप उन्‍सी पिन्‍बा जे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="21">तर दान्‍दे परमेश्‍वरसे म्‍हिदा खाह्रङ् लसी ह्राङदा सेम निबा म्‍हि स्‍होमुला भिबा ताम य्‍हाङसे म्राङ्बा मुला। चु ताम ठिमदेन अगमवक्तागदेसेनोन पाङ्बा मुला। तर चु चा ठिम अन्‍छार गे लसी आहिन।</verse>
				<verse number="22">चुह्रङ् लसीन येशू ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा जम्‍मान म्‍हिगदे विश्‍वासग्‍यामनोन परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबा मुला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला ङाच्‍छा जम्‍मान म्‍हि गिकनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="23">तिग्‍दा भिसम जम्‍मान म्‍हिगदेसे पाप लबा मुला, ओच्‍छे परमेश्‍वरला घ्रेन य्‍हालग्‍याम थारेङ तबा मुला।</verse>
				<verse number="24">तर परमेश्‍वर चा दया लबा परमेश्‍वर हिन्‍ना, थेसे दयामाया लसी म्‍हिगदेदा तिगै आकिन्‍ना ओह्रङ्नोन ह्राङदा सेम निबा म्‍हि स्‍होबा मुला। तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍ट येशूसे जम्‍मान म्‍हिला लागिरी ह्राङसेन सजाय नासी म्‍हिगदेदा पापला सजायग्‍याम फेबा मुला।</verse>
				<verse number="25">परमेश्‍वरसे ख्रीष्‍टदा य्‍हाङला लागिरी बलि तबारी पुइखजी। ओच्‍छे ख्रीष्‍टसे बगब लबा का य्‍हाङला लागिरी हिन्‍ना भिबा तामरी विश्‍वास लबा म्‍हिला पापला दोष मेटब लबा मुला। चुह्रङ् लसी परमेश्‍वरसे ह्राङसे लबा निसाफ ठीक हिन्‍ना भिसी उन्‍बा मुला। तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍ट फेप्‍खबा भन्‍दा ङाच्‍छा परमेश्‍वरसे नासी म्‍हिगदेला पापगदेदा तिगै वास्‍ता आलनी।</verse>
				<verse number="26">दान्‍देनोन ह्राङ ठीक मुला भिसी उन्‍बाला लागिरी परमेश्‍वरसे चुह्रङ् लजी। परमेश्‍वरसे ह्राङ ठीक निसाफ लबादेन येशूथोरी विश्‍वास लबा म्‍हिगदेग्‍याम स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेदाएनोन ह्राङदा सेम निबा म्‍हि स्‍होबारी खम्‍बा परमेश्‍वर हिन्‍ना भिसी उन्‍बाला लागिरी थेह्रङ् लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="27">थेह्रङ् भिसम य्‍हाङसे तिग तामला लागिरी घमण्‍ड लसे? घमण्‍ड लतोःबा तामनोन आरे। तिग्‍दा भिसम चु गे खजिबै ठिम अन्‍छार भ्रसी तबा आहिन। तर विश्‍वास लबासे लमान तबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="28">थेतबासेलमा ठिम अन्‍छार गे लसी आहिन। तर विश्‍वास लसी जे परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी खम्‍ला भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला।</verse>
				<verse number="29">तिग परमेश्‍वर यहूदीगदेला जे परमेश्‍वर हिन्‍ना? तिग अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला चा परमेश्‍वर आहिन? थे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेलाएनोन परमेश्‍वर हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="30">जम्‍मालान परमेश्‍वर गिकनोन हिन्‍ना। खतना लबा म्‍हि मुसै, खतना आलबा म्‍हि मुसै, जम्‍मादान परमेश्‍वरसे थेनीगदेसे लबा विश्‍वासग्‍यामसेन परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि स्‍होबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="31">चुदे य्‍हाङसे विश्‍वासग्‍याम परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोखम्‍ला भिसी पाङ्‌मा तिग परमेश्‍वरला ठिमदा चा नाश लबा हिन्‍ना? पक्‍कान आहिन, बरु य्‍हाङसे थे ठिमदा पूरा लबा मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">दाहेन्‍से ङन्‍ना म्‍हेमे अब्राहामसे तिग लोप्‍जी भिबा ताम खाह्रङ् लसी पाङ्से?</verse>
				<verse number="2">चुदे अब्राहाम थेसे लबा गेग्‍याम परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबा हिन्‍सम घमण्‍ड लम्‍याङ्सेला मुबा। तर परमेश्‍वरला ङाच्‍छा चा आहिन।</verse>
				<verse number="3">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ् लसी भ्रिबा मुला, “अब्राहामसे परमेश्‍वरदा विश्‍वास लजी। थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे अब्राहामदा ह्राङदा सेम निबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी सुङ्जी।”</verse>
				<verse number="4">च्‍यागो, खालै म्‍हिसे गे लसी याङ्बा ज्‍याला चा दान आहिन, तर थे थेसे याङ्तोःबा ज्‍याला हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">जुन म्‍हिसे गेथोरी भर आलना पाप माफ लसी परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि स्‍होबा परमेश्‍वरदा विश्‍वास लला, थेह्रङ्बा म्‍हिदा विश्‍वासग्‍यामसेन परमेश्‍वरसे ह्राङदा सेम निबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी सुङ्ला।</verse>
				<verse number="6">गेग्‍याम आहिन, तर विश्‍वासग्‍याम परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबा म्‍हिगदेदा दाऊद ग्‍लेसे परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ् भिसी पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="7">“थेनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम गाते मोलम याङ्ला, थेनीगदेसे आज्‍यबा गे लसैनोन परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा माफ लबा मुला। ओच्‍छे थेनीगदेला पापला दोषएनोन मेटब लसी पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="8">थेनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम गाते मोलम याङ्ला, थेनीगदेसे लबा पापला दोष परमेश्‍वरसे मेटब लसी जिन्‍बा मुला।”</verse>
				<verse number="9">दाऊदसे पाङ्बा चु मोलम खतना लबा यहूदीगदेला लागिरी जे हिन्‍ना? आहिन। तर खतना आलबा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला लागिरीनोन हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम अब्राहामसे परमेश्‍वरदा विश्‍वास लबासे लमा परमेश्‍वरसे थेदा ह्राङदा सेम निबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी सुङ्जी भिबा ताम य्‍हाङसे पाङ्‌मुला।</verse>
				<verse number="10">अब्राहामदा परमेश्‍वरसे खाइमा तिगै दोष आरेबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी सुङ्जी? थेसे ठिम अन्‍छार खतना लबा भन्‍दा ङाच्‍छा कि लिच्‍छा? तर खतना लबा भन्‍दा ङाच्‍छान सुङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">लिच्‍छा अब्राहामला खतना लजी, ओच्‍छे चु चा थेसे लबा विश्‍वाससे लमा खतना तबा भन्‍दा ङाच्‍छान परमेश्‍वरसे थेदा ह्राङदा सेम निबा म्‍हि भिसी सुङ्बाला चिनु हिन्‍ना। ओच्‍छे खतना आलसैनोन विश्‍वासग्‍याम परमेश्‍वरसे ह्राङदा सेम निबा म्‍हि भिसी सुङ्बा जम्‍मान म्‍हिगदेला थे आबा दोगै भिसी चुह्रङ् तबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">थेह्रङ् लसी यहूदीगदे खतना लबासे लमा आहिन, तर थेनीगदेसेनोन अब्राहामसे ह्रङ् लसीन खतना लबा भन्‍दा ङाच्‍छा विश्‍वास लसी भ्रबासे लमान अब्राहाम थेनीगदेलाएनोन आबा दोजी।</verse>
				<verse number="13">अब्राहामदेन थेला सन्‍तानगदेदा जम्‍बुलिङला हक पिन्‍ना भिसी लबा कबुल चा थेसे ठिम अन्‍छार गे लबासे लमा आहिन। तर थेसे लबा विश्‍वासग्‍याम परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबासे लमा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">चुदे ठिम अन्‍छार भ्रबा म्‍हिगदेसे थे हक याङ्बा हिन्‍सम म्‍हिगदेसे लबा विश्‍वास गे आखेल्‍बा तसेला मुबा। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे पिन्‍ना भिसी लबा कबुलएनोन गे आखेल्‍बा तसेला मुबा।</verse>
				<verse number="15">तिग्‍दा भिसम ठिम अन्‍छार आभ्रमा परमेश्‍वरसे म्‍हिगदेदा सजाय पिन्‍ना। तर ठिमनोन आरेमाहेन्‍से थेरी आज्‍यबा गेनोन आत।</verse>
				<verse number="16">परमेश्‍वरसे लबा दयामायाथोरी भर लगै भिसी थेसे लबा कबुल विश्‍वासग्‍यामसे जे याङ्ला। चुनोन दयामायाग्‍यामसे अब्राहामला जम्‍मान सन्‍तानसे परमेश्‍वरसे लबा कबुल याङ्ला भिसी पक्‍का लबा मुला। चु कबुल ठिम मुबागदेला लागिरी जे आहिन, तर अब्राहामसे ह्रङ्‌बान विश्‍वास लबा म्‍हिगदेला लागिरीनोन हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम अब्राहाम य्‍हाङ जम्‍मालान आबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">परमेश्‍वरसे अब्राहामदा सुङ्बा ताम बचनरी चुह्रङ् लसी भ्रिबा मुला, “ङाइ एदा जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदेला आबा स्‍होबा मुला।” तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला ङाच्‍छा अब्राहाम य्‍हाङ जम्‍मालान आबा हिन्‍ना। सिबागदेदा सोना लबादेन आरेबा स्‍हेदा बचनग्‍यामसेन स्‍होबा परमेश्‍वरदा अब्राहामसे विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="18">कोला तला भिसी आशनोन आरेबा धुइरी परमेश्‍वरसे “एला कोलागदे मुला सार ह्रङ्नोन झ्‍यासीन झ्‍याआखम्‍बाधोना तला” भिसी सुङ्बा तामरी आश लसी विश्‍वास लजी। चुह्रङ् लसी थे ल्‍हानान य्‍हुलला म्‍हिगदेला आबा दोजी।</verse>
				<verse number="19">अब्राहाम ओस्‍पन ग्‍यार्जा गिक दिङ तसी जिन्‍बा मुबा। ह्राङ खेप्‍बा दोसी सिइ लबा धुइ तजी भिबा तामदेन ह्राङला म्रिङ साराग्‍याम कोला आत भिबा ताम था याङ्सीनोन थेला विश्‍वास कमजोर आतनी।</verse>
				<verse number="20">परमेश्‍वरसे पिन्‍ना भिसी कबुल लबा तामरी थेसे तिगै शङ्का आलना विश्‍वासरी झन कोङ्‌सी चिजी, ओच्‍छे चुनोन विश्‍वासग्‍याम थेसे परमेश्‍वरदा मानदेन जयजयकार लजी।</verse>
				<verse number="21">परमेश्‍वरसे लबा कबुल पूरा लखम्‍ला भिबा ताम अब्राहामदा पक्‍का था मुबा।</verse>
				<verse number="22">चुह्रङ्बा विश्‍वाससे लमान परमेश्‍वरसे अब्राहामदा “ह्राङदा सेम निबा म्‍हि हिन्‍ना” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="23">“परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि हिन्‍ना” भिसी सुङ्बा ताम चा अब्राहामला लागिरी जे भ्रिबा आहिन,</verse>
				<verse number="24">तर य्‍हाङला लागिरीनोन भ्रिबा हिन्‍ना। य्‍हाङ न्‍हङला जुन म्‍हिसे य्‍हाङला प्रभु येशूदा सिबाग्‍याम सोना लबा परमेश्‍वरदा विश्‍वास लला, थेनीगदेदाएनोन परमेश्‍वरसे ह्राङदा सेम निबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी सुङ्ला।</verse>
				<verse number="25">य्‍हाङला पापला दोष मेटब लबाला लागिरी येशूदा साइजी, ओच्‍छे य्‍हाङदा परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍बाला लागिरी थेदा सिबाग्‍याम सोना लजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">थेतबासेलमा य्‍हाङला विश्‍वासग्‍यामसेन य्‍हाङदा परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोना लबा मुला। ओच्‍छे य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍यामसेन य्‍हाङ परमेश्‍वरदेन छ्‌याम ढिक्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="2">ख्रीष्‍टसे य्‍हाङला विश्‍वासग्‍याम य्‍हाङदा परमेश्‍वरला दयामायारी भबा मुला। ओच्‍छे दान्‍दे य्‍हाङ थेनोन दयामायारी भ्रबा मुला। य्‍हाङदा परमेश्‍वरसे थेला ह्रङ्‌बान य्‍हालदेन शक्ति पिन्‍ना भिसी घ्रेन आश थोसी य्‍हाङ ताङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="3">चुदे जे आहिन, दुखरीनोन य्‍हाङ ताङ्‍बा मुला। तिग्‍दा भिसम य्‍हाङसे दुख नाजी भिसम अझन य्‍हाङ विश्‍वासरी पाको म्‍हि दोला।</verse>
				<verse number="4">दुख नाखम्‍बा शक्तिसे य्‍हाङदा पाको म्‍हि स्‍होला। य्‍हाङ पाको म्‍हि तमाहेन्‍से य्‍हाङदा आश खमुला।</verse>
				<verse number="5">य्‍हाङसे लबा चु आशसे य्‍हाङदा दुख ङ्‍हम्‍ना आल। तिग्‍दा भिसम य्‍हाङदा परमेश्‍वरसे ह्राङला आत्‍मा पिन्‍बा मुला, ओच्‍छे थेनोन आत्‍मासे य्‍हाङला सेमरी परमेश्‍वरला माया थान्‍सी पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="6">य्‍हाङसे थार्बा याङ्बाला लागिरी तिगैनोन लबारी आखम्‍बा धुइरी ख्रीष्‍ट य्‍हाङ पापीगदेला लागिरी परमेश्‍वरसे तोगब लबा धुइरी सिजी।</verse>
				<verse number="7">धर्म तेन्‍बा म्‍हिला लागिरी खालै म्‍हि चुह्रङ् लसी आसि। तर ज्‍यबा गे लबा म्‍हिला लागिरी खालै म्‍हिसे सिबारी म्‍हाइला तला।</verse>
				<verse number="8">तर य्‍हाङ पापी तसैनोन ख्रीष्‍ट य्‍हाङला लागिरी सिसी य्‍हाङदा परमेश्‍वरसे ह्राङला माया उन्‍जी।</verse>
				<verse number="9">दाहेन्‍से ख्रीष्‍ट सिसी ह्राङलान काग्‍याम य्‍हाङदा परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोना लजी। चुदे जे आहिन, परमेश्‍वरग्‍याम य्‍हाङसे नातोःबा सजायग्‍यामसेनोन य्‍हाङदा जोगब लला।</verse>
				<verse number="10">य्‍हाङ परमेश्‍वरला शत्रु मुबा धुइरीन थेला झा ख्रीष्‍ट सिसी य्‍हाङदा परमेश्‍वरदेन छ्‌याम ढिक्‍ना लजी। य्‍हाङदा परमेश्‍वरदेन छ्‌याम ढिक्‍ना लबा जे आहिन, तर दाहेन्‍से झन प्रभु येशू ख्रीष्‍टला ल्‍हुइग्‍यामसे य्‍हाङदा थार्नाएनोन लला।</verse>
				<verse number="11">चुदे जे आहिन, तर दाहेन्‍से प्रभु येशू ख्रीष्‍टसे य्‍हाङदा परमेश्‍वरदेन छ्‌याम ढिक्‍ना लसी ह्राङला ह्रो स्‍होबासे लमा य्‍हाङ परमेश्‍वरदेन छ्‌याम गिक तसी ताङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="12">जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा आदम भिबा म्‍हि गिकग्‍याम जम्‍बुलिङरी पाप खजी, ओच्‍छे पापग्‍याम काल खजी। चुह्रङ् लसीन जम्‍मान म्‍हिगदेसे पाप लबासे लमा जम्‍मानथोरी काल खजी।</verse>
				<verse number="13">परमेश्‍वरसे मोशादा ठिम पिन्‍बा भन्‍दा ङाच्‍छाहेन्‍सेन जम्‍बुलिङरी पाप मुबा। तर ठिम आरेबासे लमा पापला हिसाब आरेमुबा।</verse>
				<verse number="14">तसैनोन आदमला धुइहेन्‍से मोशा भिबा म्‍हिला धुइधोनाला जम्‍मान म्‍हिगदेदा कालसे शासन लजी। थे म्‍हिगदेसे लबा पाप आदमसे लबा पाप ह्रङ्‌बा आतसै थेनीगदे सितोःजी। आदमसे लबा गेग्‍याम जम्‍मान म्‍हि सिजी, ओच्‍छे ख्रीष्‍टसे लबा गेग्‍याम चा जम्‍मान म्‍हि सोजी। चुह्रङ् लसी च्‍यामा, आदम लिच्‍छा फेप्‍खबा ख्रीष्‍ट ह्रङ्‌बान मुबा।</verse>
				<verse number="15">तर पापला सय फाबारी परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा पिन्‍बा मोलमदेन आदमसे लबा पाप ल्‍हानान फरक मुला। तिग्‍दा भिसम म्‍हि गिकसे लबा पापग्‍याम ल्‍हानान म्‍हिगदे सिजी। तर लिच्‍छा फेप्‍खबा येशू ख्रीष्‍टसे चा परमेश्‍वरला ल्‍हानान घ्रेन दयामायाग्‍याम म्‍हिसे फातोःबा पापला सय फासी ल्‍हानान म्‍हिगदेदा सोना लजी।</verse>
				<verse number="16">थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरसे ओह्रङ्नोन पिन्‍बा मोलम चा म्‍हि गिकसे लबा पाप भन्‍दा फरक मुला। म्‍हि गिकसे पाप लबासे लमा जम्‍मान म्‍हिगदेदा दोषी भिसी पाङ्जी, ओच्‍छे सजाय नातोःजी। तर ल्‍हानान पाप लमाहेन्‍से लिच्‍छा फेप्‍खबा ओह्रङ्नोन याङ्बा मोलमग्‍याम परमेश्‍वरसे म्‍हिगदेला पापला दोष मेटब लसी ह्राङदा सेम निबा म्‍हि भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="17">म्‍हि गिकसे पाप लबासे लमा जम्‍मान म्‍हिगदेथोरी कालसे शासन लजी। तर परमेश्‍वरसे ल्‍हानान दयामाया लसी म्‍हि गिक येशू ख्रीष्‍टग्‍याम ओह्रङ्नोन पिन्‍बा मोलमग्‍याम य्‍हाङदा परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी सुङ्जी। थे मोलम याङ्बा म्‍हिगदे येशू ख्रीष्‍टग्‍याम सोला ओच्‍छे शासन लला।</verse>
				<verse number="18">थेतबासेलमा म्‍हि गिकसे लबा पापग्‍यामसे जम्‍मान म्‍हिगदेसे सजाय नातोःजी, थेह्रङ् लसीन म्‍हि गिकसे लबा ज्‍यबा गेग्‍यामसेन जम्‍मान म्‍हिगदे परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोसी जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बारी खम्‍ला।</verse>
				<verse number="19">म्‍हि गिकसे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बासे लमा ल्‍हानान म्‍हिगदे पापी दोजी। थेह्रङ् लसीन म्‍हि गिकसे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बासे लमा ल्‍हानान म्‍हि परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोजी।</verse>
				<verse number="20">जम्‍मान म्‍हिगदेसे गाते पाप लबा चीम भिसी था याङ्‌गै भिसी परमेश्‍वरसे ठिम पिन्‍जी। तर जति पाप बढब तबान निजी परमेश्‍वरसे झन ल्‍हानान दयामाया लजी।</verse>
				<verse number="21">थे धुइरी पापसे कालग्‍याम म्‍हिगदेदा शासन लबा ह्रङ् लसी दान्‍दे परमेश्‍वरला दयामायासे शासन लबान मुला। थे दयामायासे य्‍हाङदा परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि स्‍होसी य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍याम जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बान मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">दाहेन्‍से य्‍हाङसे तिग पाङ्से? तिग परमेश्‍वरग्‍याम ल्‍हानान दयामाया याङ्‌गै भिसी अझ य्‍हाङ पापनोन लसी चिसे?</verse>
				<verse number="2">आहिन, खाइमै चुह्रङ् लबारी आत। चुदे य्‍हाङ पापला शक्तिग्‍याम फेसी जिन्‍जी भिसम तिग्‍दा य्‍हाङ दोःसी पापला तहरी चिबा सेम लबा?</verse>
				<verse number="3">य्‍हाङ ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक तबारी बप्‍तिस्‍मा किन्‍जी। य्‍हाङसे किन्‍बा बप्‍तिस्‍मा चा ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तसी सिबाला चिनु हिन्‍ना भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="4">थेतबासेलमा य्‍हाङएनोन ख्रीष्‍टदेन छ्‌यामनोन बप्‍तिस्‍माग्‍याम सिसी ल्‍हुजी। ओच्‍छे य्‍हाङ छार बानीबेहोर थोसी भ्रबाला लागिरी शक्तिशाली परमेश्‍वर आबासे ह्राङला शक्तिग्‍याम येशू ख्रीष्‍टदा सिबाग्‍याम सोना लजी।</verse>
				<verse number="5">चुदे य्‍हाङ ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तसी सिजी भिसम य्‍हाङएनोन थे ह्रङ् लसीन सिबाग्‍याम सोला।</verse>
				<verse number="6">य्‍हाङला पापसे प्‍लिङ्बा ल्‍हुइ नाश तगै भिसी ङाच्‍छाला बानीबेहोरदा ख्रीष्‍टदेन छ्‌यामनोन क्रुसरी साइबा मुला। चुह्रङ् लबा चा दाहेन्‍से य्‍हाङ पापला तहरी चिआतोःगै भिसी हिन्‍ना भिबा ताम य्‍हाङदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="7">तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हि सिबा मुला थे म्‍हि थेला पापला सजायग्‍याम पूरान फेसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="8">ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम सिजी भिसम ख्रीष्‍टदेन छ्‌यामनोन सोला भिसी य्‍हाङसे विश्‍वास लबा मुला।</verse>
				<verse number="9">तिग्‍दा भिसम य्‍हाङदा थानोन मुला, ख्रीष्‍ट सिसीनोन सोसी जिन्‍बा मुला। दाहेन्‍से थे खाइमै आसि, ओच्‍छे थेदा कालला शक्तिसेनोन तिगै लबारी आखम।</verse>
				<verse number="10">पूरान पापला दोष मेटब लबाला लागिरी ख्रीष्‍ट तिरेम सिसी जिन्‍बासे लमा पापला सय फासी जिन्‍जी। ओच्‍छे परमेश्‍वरला लागिरीन थे सदनना लागिरी सोबा मुला।</verse>
				<verse number="11">थेह्रङ् लसीन एनीगदेसेनोन ह्राङ ह्राङला पापला शक्तिला लागिरी सिजी भिसी म्‍हन्‍तोःमुला। तर ख्रीष्‍ट येशूग्‍याम परमेश्‍वरला लागिरी सोबा मुला भिसी म्‍हन्‍तोःमुला।</verse>
				<verse number="12">थेतबासेलमा एनीगदेला पापी सेमसे जुन लइ म्‍हन्‍बा थे अन्‍छार लआतोःगै भिसी एनीगदेसे ह्राङला सिसी निबा ल्‍हुइरी पापदा शासन लबारी थापिन्‍गो।</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे आज्‍यबा गे लबारी ह्राङला या काङ पापदा जिम्‍मा थापिन्‍गो। तर सिबाग्‍याम सोबा म्‍हिगदेसे ह्रङ् लसी ह्राङला पूरान ल्‍हुइ परमेश्‍वरदा पिन्‍गो, ओच्‍छे परमेश्‍वरदा सेम निबा गे लबाला लागिरी ह्राङला या काङ परमेश्‍वरदान जिम्‍मा लसी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="14">तिग्‍दा भिसम पाप एनीगदेथोरी शासन लबा एनीगदेला मालिक आहिन, दाहेन्‍से एनीगदे ठिमला तहरी आरे, तर परमेश्‍वरला दयामायाला तहरी मुला।</verse>
				<verse number="15">य्‍हाङ ठिमला तहरी आरे, तर परमेश्‍वरला दयामायाला तहरी मुला भिदेमा तिग य्‍हाङ पापनोन लसी चिसे? आहिन, चुह्रङ् खाइमै लबारी आत।</verse>
				<verse number="16">जुन्‍ना ताम ङ्‌यान्‍सी गे लबा सेम लला एनीगदे थेलान नोकर दोला। चुदे पापला नोकर दोसी थेसे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रजी भिसम ए सिला, तर परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रजी भिसम ए थेदा सेम निबा म्‍हि दोला।</verse>
				<verse number="17">ङाच्‍छा एनीगदे पापला नोकर दोबा मुबा। तर दान्‍दे एनीगदेसे सेमहेन्‍सेन परमेश्‍वरला बारेरी लोप्‍बा ताम अन्‍छार भ्रबा मुला। चुला लागिरी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद तगै।</verse>
				<verse number="18">एनीगदे पापग्‍याम फेबा मुला, ओच्‍छे परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हि दोबा मुला।</verse>
				<verse number="19">घोबारी आखम्‍बा एनीगदेला बानीबेहोरसे लमा ङाइ एनीगदेसे घोबारी खम्‍बा ग्‍योइरी पाङ्‌बान मुला। तिरेम आज्‍यबा सेम थोसी पापथोरी पाप लबाला लागिरी एनीगदेसे ह्राङला ल्‍हुइ पापदा जिम्‍मा पिन्‍बा मुबा। दाहेन्‍से परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हि दोबारी एनीगदेसे ह्राङला ल्‍हुइ परमेश्‍वरदा जिम्‍मा पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="20">पापला नोकर दोबा धुइरी एनीगदे परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रआतोःमुबा।</verse>
				<verse number="21">थे धुइरी लबा गेगदे ढन्‍सी एनीगदे दान्‍दे पेःमुला, थेह्रङ्बा गेग्‍याम एनीगदेसे तिग याङ्जी? थे जम्‍मान आज्‍यबा गेसे चा म्‍हिदा सिना लमुला।</verse>
				<verse number="22">दाहेन्‍से एनीगदेसे पापग्‍याम थार्बा याङ्बा मुला, ओच्‍छे परमेश्‍वरदा तेन्‍सी तिगै दोष आरेबा म्‍हि दोबा मुला। चुग्‍याम एनीगदेसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला।</verse>
				<verse number="23">तिग्‍दा भिसम पापसे पिन्‍बा ज्‍याला चा काल हिन्‍ना, तर परमेश्‍वरसे ओह्रङ्नोन पिन्‍बा मोलम चा य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍याम याङ्बा जुकजुकधोनाला जुनी हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, चु ताम ङाइ ठिम सेबा घोबा म्‍हिगदेदा पाङ्‌बान मुला। म्‍हि सोतेधोना जे ठिमला तहरी तमुला भिबा ताम एनीगदेदाएनोन थानोन मुला।</verse>
				<verse number="2">सोतेधोना ब्‍याह लबा बारेला ठिमला तहरी चिबा चा, ब्‍याह लबा म्रिङम्‍हेमे ह्राङला ह्रेम्‍बो सोतेधोना ह्रेम्‍बोला तहरी चिबा ह्रङ्‌बा हिन्‍ना। तर चुदे थेला ह्रेम्‍बो सिजी भिसम थे ह्रेम्‍बोला तहरी आचि।</verse>
				<verse number="3">चुदे ह्राङला ह्रेम्‍बो मुना मुनान थेसे स्‍य्‍हान्‍दो ह्रेम्‍फेबेदेन छ्‌याम ब्‍याह लजी भिसम ब्रेल्‍सी भ्रबा हिन्‍ना। तर थेला ह्रेम्‍बो सिजी भिसम थे, थे ठिमग्‍याम फेबा मुला, ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो ह्रेम्‍फेबेदेन छ्‌याम ब्‍याह लसैनोन ब्रेल्‍सी भ्रबा आहिन।</verse>
				<verse number="4">थेह्रङ् लसीन ङाला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेएनोन ख्रीष्‍टला ल्‍हुइग्‍याम ठिमला लागिरी सिसी जिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा परमेश्‍वरला लागिरी ज्‍यबा गे लबारी खम्‍गै भिसी य्‍हाङ सिबाग्‍याम सोबा ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तबा मुला।</verse>
				<verse number="5">य्‍हाङ ङाच्‍छा पापी बानीबेहोर अन्‍छार भ्रमुबा। थे धुइरी ठिमसे य्‍हाङला पापी सेमदा थीसी य्‍हाङदा ल्‍हानान पाप गेगदे लपुङ्जी। थेनोन गेसे य्‍हाङथोरी काल भजी।</verse>
				<verse number="6">थेह्रङ्बा ठिमला लागिरी य्‍हाङ सिसी जिन्‍जी। चु भिबा चा य्‍हाङ थे ठिमग्‍याम फेसी जिन्‍बा मुला भिबा हिन्‍ना। थेतबासेलमा दाहेन्‍से य्‍हाङ ङाच्‍छा भ्रिबा ठिमला तहरी चिसी आहिन, तर परमेश्‍वरला आत्‍मासे पिन्‍बा छार जुनीग्‍याम तेन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="7">थेह्रङ् भिसम तिग य्‍हाङसे ठिमनोन पाप हिन्‍ना भिसी पाङ्‌बारी तला? पक्‍कान आत। तर चुदे ठिम आरेबा हिन्‍सम पाप भिबा ङादा थानोन आतसेला मुबा। तिग्‍दा भिसम “एसे लोभ थालउ” भिसी ठिमसे आपाङ्बा हिन्‍सम लोभ लबा चा पाप हिन्‍ना भिसी ङाइ था आयाङ्सेला मुबा।</verse>
				<verse number="8">तर पापसे ठिमरी कुल्‍बा तामग्‍याम मौका किन्‍सी ङाला सेमरी ल्‍हानान थरीला लोभ खना लजी। तिग्‍दा भिसम ठिम आरेसम पाप खाइमै आरेबा तेबान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">ङाच्‍छा ठिम था आरेबा धुइरी ङा सोबा मुबा। तर ठिम था याङ्माहेन्‍से ङा पापग्‍याम सिबा तेबान तजी ओच्‍छे पाप चा सोजी।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे जुनी पिन्‍ना भिसी कबुल लबा थे ठिमसे मी ङादा सिना लजी।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम पापसे थे ठिमसे कुल्‍बा तामग्‍यामसेन मौका किन्‍सी ङादा छल लसी साइबा ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">तसैनोन ठिमदेन ठिमसे कुल्‍बा ताम चा तिगै दोष आरेबादेन ठीक ओच्‍छे ज्‍यबा मुला।</verse>
				<verse number="13">ज्‍यबा मुला भिबा ठिमसेन ङादा साइबा हिन्‍ना? पक्‍कान आहिन। ठिमरी मुबा ज्‍यबा तामग्‍याम ङादा साइबा पापनोन हिन्‍ना। थेतबासेलमा ठिम अन्‍छार पाप गाते लोङ्‌बा खबा मुला भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला।</verse>
				<verse number="14">ठिम स्‍वर्गग्‍याम खबा ज्‍यबा ताम हिन्‍ना भिबा य्‍हाङदा था मुला। तर ङाएनोन पापला तहरी चिबा जम्‍बुलिङला म्‍हि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">ङाइ तिग लबान मुला थे ङादान था आरे। तिग्‍दा भिसम जुन गे ङाइ लबारी म्‍हाइला थे आलमुला। तर जुन गे ङादा सेम आनिमुला थेनोन गे ङाइ लमुला।</verse>
				<verse number="16">चुह्रङ् लसीन लबारी आम्‍हाइबा गे ङाइ लमुला भिसम ठिम ज्‍यबा मुला भिबा तामरी ङादा विश्‍वास मुला।</verse>
				<verse number="17">थेतबासेलमा ङाइ लबा आज्‍यबा गे ङा ह्राङसेन लबा आहिन। तर ङा न्‍हङरी चिबा पापसे लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">तिग्‍दा भिसम ङा जम्‍बुलिङलान म्‍हि तबासे लमा ङा न्‍हङरी तिगै ज्‍यबा ताम आरे, थेह्रङ् तबा चा ङा न्‍हङरी मुबा जम्‍मान पापी बानीबेहोरसे हिन्‍ना भिसी ङादा था मुला। थेतबासेलमा जुन गे ज्‍यबा मुला, थे गे ङाइ लबारी म्‍हाइसैनोन लबारी आखम्‍मुला।</verse>
				<verse number="19">तिग्‍दा भिसम जुन गे ज्‍यबा भिसी ङाइ लबारी म्‍हाइजी थे लबारी आखम्‍मुला। तर जुन गे आज्‍यबा भिसी ङाइ लबारी आम्‍हाइनी थे गे लमुला।</verse>
				<verse number="20">जुन गे ङादा सेम आनिमुला थेनोन गे ङाइ लमुला भिसम थे गे लबा ङा ह्राङनोन आहिन। तर ङा न्‍हङरी चिबा पाप हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="21">थेतबासेलमा ज्‍यबा गे लबारी म्‍हाइना म्‍हाइनान ङाग्‍याम आज्‍यबा गे जे तमुला। ङाला ल्‍हुइरी गे लबा चा आज्‍यबा गे लबा ठिम हिन्‍ना भिसी ङाइ था याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="22">तिग्‍दा भिसम ङाला सेम चा परमेश्‍वरला ठिमग्‍यामसेन ताङ्मुला।</verse>
				<verse number="23">तर ङादा चा ङा न्‍हङरी मुबा अर्गुन ठिमसे गे लपुङ्मुला भिसी ङाइ म्राङ्बा मुला। चु शक्तिसे चा परमेश्‍वरदा ताङ्ना लबारी म्‍हाइबा ङाला सेमदा बिरोध लमुला। चुसेन ङादा पापला नोकर स्‍होसी ङाथोरी शासन लमुला।</verse>
				<verse number="24">ङा गाते ल्‍हाना दुख याङ्बा म्‍हि, पापदेन कालला शक्तिला तहरी मुबा चु ल्‍हुइग्‍याम ङादा खाल्‍से फेला? थेतबासेलमा ङाइ सेमहेन्‍सेन परमेश्‍वरला ठिमदा तेन्‍बारी म्‍हाइमुला, तर ङाला पापी बानीबेहोरसे चा पापदान तेन्‍पुङ्मुला। ङा खाह्रङ्बा ताङ्‍आखम्‍बा म्‍हि, पापदेन कालला शक्तिला तहरी मुबा चु ल्‍हुइग्‍याम ङादा खाल्‍से फेला? परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद तगै। येशू ख्रीष्‍ट य्‍हाङला प्रभुसेन चुग्‍याम य्‍हाङदा फेला।</verse>
				<verse number="25"></verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">थेतबासेलमा दाहेन्‍से ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक तबा म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसे सजाय आपिन।</verse>
				<verse number="2">तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍ट येशूग्‍याम जुनी पिन्‍बा परमेश्‍वरला आत्‍माला शक्तिसे य्‍हाङदा पापदेन सिबाला शक्तिग्‍याम थार्ना लबा मुला।</verse>
				<verse number="3">म्‍हिला ह्राङलान पापी बानीबेहोरसे ठिमदा कमजोर तना लबासे लमा ठिमसे लबारी आखम्‍बा गे परमेश्‍वरसे लजी। परमेश्‍वरसे ह्राङलान झादा पापी म्‍हिला ह्रङ्‌बान ल्‍हुइरी पुइखसी म्‍हिला पापला लागिरी बलि तपुङ्जी। ओच्‍छे थेलान ल्‍हुइग्‍याम पापला शक्तिदा नाश लजी।</verse>
				<verse number="4">चुह्रङ् लसी पापी बानीबेहोर अन्‍छार भ्रबारी आहिन, तर परमेश्‍वरला आत्‍मासे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हि य्‍हाङग्‍याम परमेश्‍वरसे ठिमसे म्‍हन्‍बा ताम पूरा तबा मुला।</verse>
				<verse number="5">तिग्‍दा भिसम पापी बानीबेहोर अन्‍छार भ्रबा म्‍हिगदेला सेम पापी बानीबेहोरदा सेम निबा तामरी तमुला। तर परमेश्‍वरला आत्‍मासे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हिगदेला सेम परमेश्‍वरला आत्‍मादा सेम निबा तामरी तमुला।</verse>
				<verse number="6">पापी बानीबेहोर अन्‍छार जे भ्रबा सेम लबा म्‍हि चा सिबा म्‍हि ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। तर परमेश्‍वरला आत्‍मासे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा सेम लबा म्‍हिसे चा शान्‍तिदेन जुनी याङ्ला।</verse>
				<verse number="7">पापी सेमला तहरी चिबा म्‍हिगदे परमेश्‍वरला शत्रु हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम थेनीगदे परमेश्‍वरला ठिम अन्‍छार भ्रएनोन आभ्र ओच्‍छे भ्रबारीएनोन आखम।</verse>
				<verse number="8">पापी सेमला तहरी चिबा म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरदा ताङ्ना लबारी आखम।</verse>
				<verse number="9">चुदे एनीगदे न्‍हङरी परमेश्‍वरला आत्‍मा धन्‍छ्‌याजी भिसम एनीगदे पापी बानीबेहोररी आहिन, तर परमेश्‍वरला आत्‍मारी तला। तर खालै म्‍हिदेन छ्‌याम ख्रीष्‍टला आत्‍मा आरेसम थे ख्रीष्‍टला म्‍हि तनोन आखम।</verse>
				<verse number="10">चुदे ख्रीष्‍ट एनीगदे न्‍हङरी धन्‍छ्‌याजी भिसम पापसे लमा एनीगदेला ल्‍हुइ सिसी निसैनोन एनीगदे परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबासे लमा एनीगदेला आत्‍मा चा सोला।</verse>
				<verse number="11">परमेश्‍वरसे ह्राङला आत्‍मासे ख्रीष्‍ट येशूदा सिबाग्‍याम दोःसी ल्‍हुइरीन सोना लजी। थेनोन परमेश्‍वरला आत्‍मा एनीगदे न्‍हङरी धन्‍छ्‌याजी भिसम एनीगदेला सिसी निबा ल्‍हुइदाएनोन थेसे सोना लला।</verse>
				<verse number="12">थेतबासेलमा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, य्‍हाङसे लतोःबा गे मी ल्‍हानान मुला, तर चु गेगदे य्‍हाङला पापी बानीबेहोरला तहरी चिसी लबा आहिन।</verse>
				<verse number="13">तिग्‍दा भिसम एनीगदे ह्राङलान पापी बानीबेहोरला तहरी चिजी भिसम एनीगदे सितोःला। तर चुदे परमेश्‍वरला आत्‍माला शक्तिग्‍याम थे पापी बानीबेहोरदा नाश लजी भिसम एनीगदे सोला।</verse>
				<verse number="14">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला आत्‍मासे उन्‍बा ग्‍यामरी भ्रबा म्‍हिगदे जे परमेश्‍वरला कोलागदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे एनीगदेदा थेला नोकर स्‍होसी लोङ्‌ना लबा आत्‍मा पिन्‍बा आहिन, तर परमेश्‍वरसे एनीगदेदा थेला ह्राङलान कोलागदे दोबा आत्‍मा पिन्‍बा मुला। थे आत्‍माग्‍यामसे य्‍हाङसे थेदा “आबा” भिसी पाङ्‌मुला।</verse>
				<verse number="16">य्‍हाङ परमेश्‍वरला कोलागदे हिन्‍ना भिसी परमेश्‍वरला आत्‍मासे य्‍हाङला आत्‍मादा घोना लबा मुला।</verse>
				<verse number="17">य्‍हाङ परमेश्‍वरला कोलागदे हिन्‍सम य्‍हाङ परमेश्‍वरला हक याङ्बा म्‍हि हिन्‍ना। ओच्‍छे चु हक ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम तसी याङ्ला। तर थेह्रङ् लसीन ख्रीष्‍टसे नाबा दुख य्‍हाङसेनोन नाजी भिसम ख्रीष्‍टसे याङ्बा मान य्‍हाङसेनोन याङ्ला।</verse>
				<verse number="18">तिग्‍दा भिसम य्‍हाङसे लिच्‍छा याङ्बा सुखदेन घ्रेन मान दान्‍दे य्‍हाङसे नाबा दुखदेन छ्‌याम दाँजब लबारी आखम भिबा ताम ङादा था मुला।</verse>
				<verse number="19">पाङ्‌नोन तोःमा, परमेश्‍वरसे ह्राङला कोलागदे उन्‍बा धिन च्‍याबारी परमेश्‍वरसे स्‍होबा जम्‍मान स्‍हेसे सेम लसी थे धिन भ्रान्‍सी चिबा मुला।</verse>
				<verse number="20">तिग्‍दा भिसम जम्‍मान स्‍हे गे आखेल्‍बा तबा मुला, थेनीगदेसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार चुह्रङ् तबा आहिन। तर परमेश्‍वरसेन थेनीगदेदा थार्ना लबा धिनना आश लसी चुह्रङ् लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="21">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे स्‍होबा स्‍हेगदेदाएनोन तिरेकुनु नाश तबाला याग्‍याम फेला, ओच्‍छे थेनीगदेसेनोन परमेश्‍वरला कोलागदेसे याङ्बा ह्रङ्‌बान घ्रेन थार्बा याङ्ला।</verse>
				<verse number="22">थेनीगदे जम्‍मासेन कोला न्‍हबा बेथा याङ्बा म्रिङम्‍हेमेगदेसे दुख नाबा ह्रङ् लसी दान्‍देधोना दुख नासी चिबा मुला भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला।</verse>
				<verse number="23">थेनीगदे जे आहिन, तर परमेश्‍वरला आत्‍मा याङ्बा म्‍हिगदे य्‍हाङएनोन परमेश्‍वरला कोलागदे दोबादेन ल्‍हुइ पूरान पापग्‍याम फेबाला लागिरी सेमरी दुख नासी परमेश्‍वरला ग्‍याम च्‍यासी चिबा मुला।</verse>
				<verse number="24">तिग्‍दा भिसम य्‍हाङ चुनोन आशग्‍याम थार्बा मुला। आश लबा भिबा चा य्‍हाङसे तिगै स्‍हे याङ्बाला लागिरी भ्रान्‍सी चिबा हिन्‍ना। ङाच्‍छा याङ्सी जिन्‍बा स्‍हेला लागिरी खालैसेन आश आल।</verse>
				<verse number="25">तर चुदे य्‍हाङसे आम्राङ्बा स्‍हेला लागिरी आश लबा हिन्‍सम थे आयाङ्‌तेधोना दुख नासी भ्रान्‍सी चितोःला।</verse>
				<verse number="26">य्‍हाङ कमजोर मुला, तर परमेश्‍वरला आत्‍मासेन य्‍हाङदा ह्रो लला। ह्रो लबा भिबा चा खाह्रङ् लसी प्रार्थना लतोःला भिसी आसेबा धुइरी य्‍हाङसे पाङ्‌बारीन आखम्‍बा तामग्‍याम परमेश्‍वरला आत्‍मासे य्‍हाङला साटोरी प्रार्थना लला।</verse>
				<verse number="27">ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍मासे म्‍हन्‍बा ताम जम्‍मालान सेमला ताम था याङ्बा परमेश्‍वरदा था मुला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला आत्‍मासे ह्राङला म्‍हिगदेला साटोरी परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार प्रार्थना लमुला।</verse>
				<verse number="28">परमेश्‍वरसे ह्राङसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार धम्‍बा जम्‍मान म्‍हिगदेदेन थेदा माया लबा म्‍हिगदेला लागिरी जम्‍मान स्‍हेगदेदा ज्‍यबा तना लमुला भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला।</verse>
				<verse number="29">ख्रीष्‍ट जम्‍मान ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेला ज्‍योज्‍यो दोगै भिसी जम्‍बुलिङ स्‍होबा भन्‍दा ङाच्‍छाहेन्‍सेन परमेश्‍वरसे ह्राङसे ङोसेबा म्‍हिगदेदा धम्‍जी। ओच्‍छे थेनीगदेदा ह्राङला झा ह्रङ्‌बान स्‍होबारी पक्‍का लजी।</verse>
				<verse number="30">जुन जुन म्‍हिदा परमेश्‍वरसे ङाच्‍छान धम्‍मुबा, थेनीगदेदा ह्राङलान सन्‍तान दोबारी ङ्‌योइजी। ङ्‍योइमाहेन्‍से थेनीगदेदा परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी सुङ्जी। परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी सुङ्माहेन्‍से परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा ह्राङसे याङ्बा मानदेन य्‍हाल याङ्बा हकएनोन पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="31">थेह्रङ् भिसम चु तामगदेला बारेरी य्‍हाङसे तिग पाङ्तोःबा? चुदे परमेश्‍वरनोन य्‍हाङपट्टि मुला भिसम य्‍हाङदा खाल्‍से ढाखम्‍ला?</verse>
				<verse number="32">परमेश्‍वरसे ह्राङलान झादा मी बाँकी आथान्‍ना य्‍हाङला लागिरी पिन्‍जी भिसम तिग थेसे ह्राङला झादेन छ्‌यामनोन य्‍हाङदा जम्‍मान स्‍हे आपिन?</verse>
				<verse number="33">परमेश्‍वरसे धम्‍बा म्‍हिगदेला बिरोधरी खाल्‍से दोष उन्‍खम्‍ला? परमेश्‍वरसेन थेनीगदेदा ह्राङदा सेम निबा म्‍हि भिसी सुङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="34">थेतबासेलमा य्‍हाङदा सजाय पिन्‍गो भिसी खाल्‍से पाङ्‌खम्‍ला? तिग्‍दा भिसम य्‍हाङसे नातोःबा सजाय ख्रीष्‍ट येशूसेन नासी सिजी। थे सिबाग्‍याम सोसी दान्‍दे स्‍वर्गला मुल ठिरी धन्‍छ्‌याबा मुला। ओच्‍छे य्‍हाङला लागिरी परमेश्‍वरदेन छ्‌याम प्रार्थना लबा मुला।</verse>
				<verse number="35">दाहेन्‍से य्‍हाङदा दुख कष्‍ट, बिरोध, चआम्‍याङ्बा, क्‍वानआम्‍याङ्बा, आपत विपत, साइबारी म्‍हाइबा चु तामसे य्‍हाङदा ख्रीष्‍टला मायाग्‍याम फेबारी खम्‍ला?</verse>
				<verse number="36">परमेश्‍वरला बचनरीनोन चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “ह्राङला लागिरी ङन्‍दा धिन धिननोन साइबा मुला, ओच्‍छे ङन्‍दा साइबारी ठीक लबा ग्‍युदा ह्रङ्नोन लमुला।”</verse>
				<verse number="37">तर चु जम्‍मान ताम तसैनोन य्‍हाङदा माया लबा ख्रीष्‍टग्‍यामसेन य्‍हाङसे चु जम्‍मानथोरी ढाबा मुला।</verse>
				<verse number="38">तिग्‍दा भिसम कालला शक्तिगदे मुसै, सिसै, सोसै, स्‍वर्गदूतगदे मुसै, शासन लबागदे मुसै, दान्‍देला तामगदे मुसै, लिच्‍छा तसेला तामगदे मुसै, नर्गला शक्तिगदे मुसै, मुरी मुबा शक्ति मुसै, जम्‍बुलिङरी मुबा शक्ति मुसै, खजिबै स्‍हेगदे मुसै ख्रीष्‍ट येशूग्‍यामसे य्‍हाङदा परमेश्‍वरसे लबा मायाग्‍याम फेबारी आखम भिबा ताम ङादा था मुला।</verse>
				<verse number="39"></verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">ङा ख्रीष्‍टला म्‍हि तबासे लमा सत्‍य ताम पाङ्‌बान मुला, ङाइ लुसीला ताम पाङ्बा आरे। ङाइ सत्‍य ताम पाङ्‌बान मुला भिबा ताम ङाला सेमदा था मुला, ओच्‍छे ङाइ लुसीला ताम पाङ्बा आरे भिसी परमेश्‍वरला आत्‍मादा था मुला।</verse>
				<verse number="2">ङाला सेमरी ल्‍हानान दुखदेन सुर्दा सदन तबा मुला।</verse>
				<verse number="3">ङा ख्रीष्‍टग्‍याम फेमा ङाला य्‍हुलला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेसे थार्बा याङ्बा हिन्‍सम ङा ह्राङला म्‍हिगदेला लागिरी सजाय नाबारीनोन तयार तसेला मुबा।</verse>
				<verse number="4">थेनीगदे इस्राएलीगदे हिन्‍ना, थेनीगदेदा परमेश्‍वरसे ह्राङलान कोलागदे स्‍होजी, ओच्‍छे थेनीगदेदा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेग्‍याम ह्राङला य्‍हालदेन शक्ति उन्‍जी। थेह्रङ् लसीन थेनीगदेदा मोलम पिन्‍ना भिसी कबुल लजी, ओच्‍छे ठिम पिन्‍जी। थेनीगदेसे परमेश्‍वरदा खाह्रङ् लसी तेन्‍तोःला भिसीएनोन लोप्‍जी, ओच्‍छे परमेश्‍वरसे पिन्‍ना भिसी लबा कबुलगदे थेनीगदेलान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">चुगदे अब्राहाम, इसहाकदेन याकूबला सन्‍तान हिन्‍ना। थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टएनोन चुनोन वंशग्‍याम म्‍हि ल्‍हुइ किन्‍सी न्‍हबा हिन्‍ना। जम्‍मानथोरी शासन लबा परमेश्‍वर थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टनोन हिन्‍ना। थेला सदन जयजयकार तगै। आमेन।</verse>
				<verse number="6">परमेश्‍वरसे इस्राएलीगदेदेन छ्‌याम लबा कबुल पूरा आलबा आहिन, तर थेनीगदे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अन्‍छार आभ्रनी। थेतबासेलमा थेनीगदे जम्‍मान इस्राएलला सन्‍तान तसैनोन परमेश्‍वरला कोलागदे आदोनी।</verse>
				<verse number="7">ओच्‍छे अब्राहामला सन्‍तान तजी भिदेमा जम्‍मान थेला झा झामे आत। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे अब्राहामदा सुङ्बा ताम बचनरी चुह्रङ् लसी भ्रिबा मुला, “इसहाकग्‍याम न्‍हबागदेदा जे एला सन्‍तान भिला।”</verse>
				<verse number="8">चु भिबा चा अब्राहामला जम्‍मान सन्‍तान परमेश्‍वरला कोलागदे आहिन। तर परमेश्‍वरसे लबा कबुलग्‍याम न्‍हबा कोलागदे जे अब्राहामला सन्‍तान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे अब्राहामदेन चुह्रङ् लसी कबुल लबा मुबा, “तोगब लबा धुइरी ङा दोःसी खला, जमा धुइरी एला म्रिङ सारासे झा गिक न्‍हला।”</verse>
				<verse number="10">ओते जे आहिन, य्‍हाङला म्‍हेमे इसहाकग्‍याम रिबेकासे जौल्‍या कोला न्‍हबा मुबा।</verse>
				<verse number="11">परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार थेसे धम्‍बा ताम पूरा लबाला लागिरी थे जौल्‍या कोलागदे न्‍हबा भन्‍दा ङाच्‍छान जजा कोलादा धम्‍जी। थेनीगदेसे ज्‍यबा आज्‍यबा गे लबा भन्‍दा ङाच्‍छान परमेश्‍वरसे थे कोलादा धम्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="12">चु चा म्‍हिगदेसे लबा गे अन्‍छार आहिन, तर य्‍हाङदा ङ्‌योइबा परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे रिबेकादा “थेबा झा चा च्‍याङ्बा झाला नोकर दोला” भिसी सुङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="13">परमेश्‍वरला बचनरीनोन चुह्रङ् लसी, “ङाइ याकूबदा माया लजी, तर एसावदा चा हेला लजी” भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="14">थेह्रङ् भिसम य्‍हाङसे तिग पाङ्तोःबा? तिग परमेश्‍वरसेनोन अन्‍याय लला? पक्‍कान आल!</verse>
				<verse number="15">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे मोशादा, “जुन म्‍हिदा ङाइ दया लबा सेम मुला, ङाइ थेदा दया लला। ओच्‍छे जुन म्‍हिदा ङाइ माया लबा सेम मुला, ङाइ थेदान माया लला” भिसी सुङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा चु दया चा न्‍ह य्‍हाङला सेमसे म्‍हन्‍बासे लमा हिन्‍ना न्‍ह य्‍हाङसे गे लबारी म्‍हाइबासे लमा हिन्‍ना, तर परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">मिश्र य्‍हुल्‍साला ग्‍ले फारोदा परमेश्‍वरसे “एग्‍याम ङाला शक्ति उन्‍बादेन जम्‍बुलिङ नाङनोन ङाला मिन थेःना लगै भिबा सेमसे ङाइ एदा ग्‍ले स्‍होबा हिन्‍ना” भिसी सुङ्बा ताम बचनरी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="18">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे जुन म्‍हिदा दया लबा सेम मुला थेदा दया लला, ओच्‍छे जुन म्‍हिला सेम कोङ्‌ना लबा सेम मुला थेला सेम कोङ्‌ना लला।</verse>
				<verse number="19">एनीगदे न्‍हङला खालैसे ङादा चुह्रङ् भिसी पाङ्ला, “थेह्रङ् भिसम परमेश्‍वरसे तिग्‍दा अझ दोष लबा? तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा तामदा खालैसेन बिरोध लबारी आखम।”</verse>
				<verse number="20">म्‍हि तसीनोन परमेश्‍वरदेन छ्‌याम जोहाब लबा ए खाल हिन्‍ना? तिग साप्राग्‍याम स्‍होबा ताङसे ह्राङदा स्‍होबा म्‍हिदा “तिग्‍दा ङादा चुह्रङ्बा स्‍होबा?” भिसी ङ्‌योइला।</verse>
				<verse number="21">तिग ह्राङसे ज्‍योप्‍बा साप्राग्‍याम कोइ ताङ ज्‍यबा खाल्‍ला, कोइ ताङ आज्‍यबा खाल्‍ला स्‍होबा हक कुमालेदा आरे?</verse>
				<verse number="22">थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरदाएनोन ह्राङला बोमोदेन शक्ति उन्‍बा सेम मुला। तर सजाय पिन्‍तोःबा म्‍हिगदेदाएनोन सजाय आपिन्‍ना अझ नासीन धन्‍छ्‌याबा मुला।</verse>
				<verse number="23">ओच्‍छे ह्राङसे ङाच्‍छान ङ्‌योइबा म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसे ह्राङला घ्रेन य्‍हालदेन शक्ति ओच्‍छे ल्‍हानान दया उन्‍बाला लागिरीन चुह्रङ् लसी नाबा मुबा।</verse>
				<verse number="24">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला म्‍हिगदे य्‍हाङनोन हिन्‍ना। थेसे यहूदीगदे न्‍हङ‍ग्‍याम जे ङ्‌योइबा आहिन, तर अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे न्‍हङग्‍यामएनोन ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="25">परमेश्‍वरसे सुङ्बा ताम होशे भिबा अगमवक्तासे चुह्रङ् लसी भ्रिबा मुला, “जुन म्‍हिगदे ‘ङाला म्‍हि आहिन्‍मुबा,’ थेनीगदेदा ङाइ ‘ङाला म्‍हि स्‍होला।’ ओच्‍छे जुन म्‍हिदा ‘ङाइ माया लबा आरेबा,’ थेनीगदेदा ‘ङाइ माया लला।’”</verse>
				<verse number="26">ओच्‍छे, “जुन ग्‍लारी थेनीगदेदा, ‘एनीगदे ङाला म्‍हि आहिन’ भिसी भिमुबा, थेनोन ग्‍लारी थेनीगदेदा, ‘छोन्‍बो परमेश्‍वरला कोलागदे’ भिसी भिला।”</verse>
				<verse number="27">इस्राएलीगदेला बारेरी यशैया अगमवक्तासेनोन चुह्रङ् भिसी पाङ्बा मुला, “इस्राएलीगदे समुन्‍द्रला बालुवा ते मुसैनोन थेनीगदे न्‍हङला कोइ कोइसे जे थार्बा याङ्ला।</verse>
				<verse number="28">तिग्‍दा भिसम प्रभुसे ह्राङला बचन अन्‍छार योनान जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेदा सजाय पिन्‍सी नाश लला।”</verse>
				<verse number="29">यशैया अगमवक्तासे इस्राएलीगदेला बारेरी चुह्रङ् भिसीनोन पाङ्बा मुला, “चुदे जम्‍मान भन्‍दा शक्तिशाली परमेश्‍वरसे य्‍हाङला लागिरी सन्‍तान गिकनोन आख्‍लाबा हिन्‍सम य्‍हाङएनोन सदोमदेन गमोराला म्‍हिगदे ह्रङ् लसीन नाश तसेला मुबा।”</verse>
				<verse number="30">चु जम्‍मान तामला अर्थ चा तिग हिन्‍ना? चु भिबा चा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी आम्‍हाइसैनोन थेनीगदेदा परमेश्‍वरसे ह्राङदा सेम निबा म्‍हि स्‍होजी। चु जम्‍मान ताम थेनीगदेला विश्‍वासग्‍याम तजी।</verse>
				<verse number="31">तर इस्राएलीगदे चा थे ठिम अन्‍छार भ्रसी परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी ल्‍हानान भङ लजी तसैनोन दोआखम्‍नी।</verse>
				<verse number="32">तिग्‍दा आखम्‍नी? तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे विश्‍वास आलना लबा गेग्‍याम परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी म्‍हाइजी। थेतबासेलमा थेनीगदे युङबारी तोइजी, ओच्‍छे थे युङबासे थेनीगदेदा ह्रिल्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="33">परमेश्‍वरला बचनरीनोन चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “च्‍यागो, ङाइ सियोनरी थेनीगदेदा तोइना लबा युङबा गिक थान्‍ना, थे युङबारी ल्‍हानान म्‍हिगदे तोइला ओच्‍छे थेनीगदेदा ह्रिल्‍ना लला। तर थेदा विश्‍वास लबा खालै म्‍हिगदेदा पेःना आल।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, परमेश्‍वरसे इस्राएलीगदेदा थार्ना लगै भिसी ङाइ सेमहेन्‍सेन म्‍हन्‍बा मुला, ओच्‍छे प्रार्थना लबा मुला।</verse>
				<verse number="2">थेनीगदेसे परमेश्‍वरदा ल्‍हानान तेन्‍बारी म्‍हाइबा मुला भिबा ताम ङाइ पक्‍का लसी पाङ्‌खम्‍ला। तर थेनीगदेसे तेन्‍बा चा ठीक ज्ञान बुद्धिग्‍याम आहिन।</verse>
				<verse number="3">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा ह्राङदा सेम निबा म्‍हि स्‍होला भिबा ताम था आयाङ्ना, थेनीगदे ह्राङलान गेग्‍याम परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी म्‍हाइजी। तर थेनीगदे परमेश्‍वरसे ह्राङदा सेम निबा म्‍हि स्‍होला भिबा तामला तहरी आचिनी।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदे परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोगै भिसी ख्रीष्‍टसेन ठिमला गे पूरा लजी।</verse>
				<verse number="5">“ठिमरी पाङ्बा अन्‍छार परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी म्‍हाइबागदे ठिम अन्‍छारनोन भ्रतोःला” भिसी मोशासे भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="6">तर विश्‍वासग्‍याम परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबा तामसे चुह्रङ् भिसी पाङ्बा मुला, “एनीगदेसे सेम न्‍हङरी ‘खाल स्‍वर्गरी निला?’ भिसी थापाङ्‍गो, चु भिबा चा ख्रीष्‍टदा मार भबारी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">ओच्‍छे ‘ल्‍हानान नुप्‍बा व्‍हाङधोना खाल निला?’ भिसीएनोन एनीगदेसे ह्राङला सेम न्‍हङरी थापाङ्‍गो।” चु भिबा चा ख्रीष्‍टदा सिबाग्‍याम सोना लसी तोर भबारी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">तर चु बचनसे तिग पाङ्बा मुला? “परमेश्‍वरला बचन एनीगदेदेन छ्‌यामनोन मुला। ओच्‍छे एनीगदेला सेमदेन सुङरीन मुला।” ङन्‍से थेःना लबा चुनोन बचनसे म्‍हिगदेदा विश्‍वास लबारी ङ्‌योइबा मुला।</verse>
				<verse number="9">तिग्‍दा भिसम चुदे एसे येशूदान प्रभु हिन्‍ना भिसी पाङ्‌बादेन परमेश्‍वरसेन थेदा सिबाग्‍याम सोना लबा हिन्‍ना भिसी सेमहेन्‍सेन विश्‍वास लजी भिसम ए थार्ला।</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम ह्राङला सेमहेन्‍से विश्‍वास लबा म्‍हिदा परमेश्‍वरसे ह्राङदा सेम निबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी सुङ्ला, ओच्‍छे येशूदा प्रभु हिन्‍ना भिसी पाङ्बासे लमान थेसे थार्बा याङ्ला।</verse>
				<verse number="11">परमेश्‍वरला बचनरीनोन “थेदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदे खालैनोन पेःआतोः” भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="12">तिग्‍दा भिसम यहूदीदेन अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे न्‍हङरी तिगै फरक आरे। प्रभु गिक जे मुला, थेनोन प्रभु जम्‍मालान प्रभु हिन्‍ना। थेदेन छ्‌याम ह्रीबा म्‍हिगदेदा थेसे ल्‍हानान मोलम पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">तिग्‍दा भिसम बचनरी “प्रभुला मिन किन्‍बा म्‍हिगदे जम्‍मासेन थार्बा याङ्ला” भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="14">तर प्रभुदा विश्‍वास लबान आरे भिसम म्‍हिगदेसे खाह्रङ् लसी प्रभुदेन छ्‌याम ह्रीसे? प्रभुला बारेरी थेःबान आरे भिसम थेनीगदेसे खाह्रङ् लसी प्रभुदा विश्‍वास लसे? ओच्‍छे खालै म्‍हिसे थेनीगदेदा प्रभुला बारेरी थेःना लबान आरे भिसम थेनीगदेसे खाह्रङ् लसी था याङ्से?</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे थेःना लबा म्‍हिनोन आपुइना खाह्रङ् लसी थेःबा? परमेश्‍वरला बचनरीनोन “थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा म्‍हिगदे खमा गाते ल्‍हानान ताङ्तोःबा ताम हिन्‍ना” भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="16">तर थेनीगदे न्‍हङला कोइ कोइ म्‍हि थार्बा पिन्‍बा समाचार अन्‍छार आभ्रनी। तिग्‍दा भिसम यशैया अगमवक्तासेन “प्रभु, ङन्‍से थेःना लबा तामदा खाल्‍से विश्‍वास लबा मुला?” भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="17">विश्‍वास चा थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःसी खमुला, ओच्‍छे थे थार्बा पिन्‍बा समाचार चा ख्रीष्‍टला बारेरी पाङ्बा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">थेह्रङ् भिसम ङाइ एनीगदेदा ङ्‌योइला, “तिग थेनीगदेसे थेःबा आरेबा?” आहिन, थेनीगदेसे पक्‍कान थेःबा मुला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला बचनरी “मुदेन स्‍वर्गला काइ जम्‍बुलिङ नाङनोन थेःबा मुला, ओच्‍छे थेनीगदेसे परमेश्‍वरला बारेरी पाङ्बा ताम जम्‍बुलिङला जम्‍मान ग्‍लारी धोबा मुला” भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="19">ङाइ दोःसीनोन ङ्‌योइला, “तिग इस्राएलीगदेसे आघोनी?” परमेश्‍वरसे मोशाग्‍याम ङाच्‍छान थेनीगदेदा “जुन म्‍हि खजिबै य्‍हुलला आहिन मुबा, थेनोन य्‍हुलला म्‍हिदा धम्‍सी ङाइ एनीगदेला सेमरी डाह तना लला। ओच्‍छे आघोबा मूर्ख म्‍हिगदेदा थार्ना लसी ङाइ एनीगदेदा बोमो खना लला” भिसी सुङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="20">परमेश्‍वरसे सुङ्बा ताम अझ आँट लसी यशैया अगमवक्तासे चुह्रङ् लसी भ्रिबा मुला, “ङादा म्‍हाइनोन आम्‍हाइबागदेसे ङादा स्‍याप्‍बा मुला, ओच्‍छे जुन म्‍हिसे ङादा आम्‍हाइनी थेनीगदेला गुङरी ङा ह्राङनोन थोन्‍जी”</verse>
				<verse number="21">इस्राएलीगदेला बारेरी परमेश्‍वरसे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, “ङाला ताम आङ्‌यान्‍बादेन सेम कोङ्बा म्‍हिगदेदा ‘खउ’ भिसी ङाइ धिन गिक या पिन्‍जी।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">थेह्रङ् भिसम ङाइ एनीगदेदा ङ्‌योइला, “तिग परमेश्‍वरसे ह्राङला म्‍हिगदेदा ख्‍लाबा हिन्‍ना?” पक्‍कान आहिन! तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा ङाएनोन अब्राहामला वंशरी न्‍हबा बेन्‍यामीनला सन्‍तान इस्राएली हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">परमेश्‍वरसे ङाच्‍छाहेन्‍सेन ङोसेबा ह्राङला म्‍हिगदेदा ख्‍लाबा आरे। एलिया अगमवक्ताला बारेरी परमेश्‍वरला बचनरी पाङ्बा ताम मी एनीगदेदा थानोन मुला। एलिया अगमवक्तासे इस्राएलीगदेला बिरोधरी परमेश्‍वरदेन छ्‌याम चुह्रङ् लसी बिन्‍ती लबा मुबा,</verse>
				<verse number="3">“प्रभु, थेनीगदेसे ह्राङला अगमवक्तागदेदा साइबा मुला ओच्‍छे ह्राङदा बलि फुल्‍बा ग्‍लागदे फुप्‍सी पिन्‍बा मुला, सोबा चा ङा जे हिन्‍ना, ङादाएनोन साइबारी थेनीगदेसे म्‍हाइबान मुला।”</verse>
				<verse number="4">तर परमेश्‍वरसे थेदा “ङाइ ङाला लागिरी हजार निस म्‍हिगदेदा जोगब लसी थान्‍बा मुला, थेनीगदेसे बाल भिबा लदा फ्‍या लबा आरे” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="5">थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरला दयामायाग्‍याम धम्‍बागदे न्‍हङला कोइ कोइ म्‍हिगदे दान्‍देनोन मुला।</verse>
				<verse number="6">चु चा दयामायाग्‍याम तबा हिन्‍ना, ठिम अन्‍छार लबा गेग्‍याम आहिन। चुदे ठिम अन्‍छार लबा गेग्‍याम तबा हिन्‍सम दयामाया आचिसेला मुबा।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा चुह्रङ् तजी, इस्राएलीगदेसे जुन स्‍हे म्‍हाइमुबा थे स्‍हे थेनीगदेसे आयाङ्नी। तर परमेश्‍वरसे धम्‍बागदेसे जे थे स्‍हे याङ्जी। तर आयाङ्बागदेला चा सेम कोङ्जी।</verse>
				<verse number="8">परमेश्‍वरला बचनरीनोन चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा तिगै ताम घोबारी आखम्‍बा आत्‍मा पिन्‍बा मुला, ओच्‍छे म्राङ्नोन आम्राङ्बा मीदेन थेःनोन आथेःबा नाब्‍यङ पिन्‍बा मुला, दान्‍देधोनाएनोन थेनीगदे थेह्रङ्बान मुला।”</verse>
				<verse number="9">ओच्‍छे दाऊदसेनोन चुह्रङ् भिसी पाङ्बा मुला, “थेनीगदेला भोजएनोन थेनीगदेला लागिरी झूबा वादेन फुप ह्रङ्‌बान तगै। ओच्‍छे थेनीगदेला चबा स्‍हे थान्‍बा टेबुलरी ठोक्‍सी थेनीगदे ह्रिल्‍गै, थेनीगदेसे फातोःबा पापला सय फातोःगै।</verse>
				<verse number="10">थेनीगदेला मी काना तगै, ओच्‍छे थेनीगदेला छिक्‍मा खाइमै सोजो थातगै।”</verse>
				<verse number="11">थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, “तिग नाश तबारीन इस्राएलीगदे ठोक्‍सी ह्रिल्‍बा हिन्‍ना?” आहिन। तर थेनीगदेसे पाप लबासे लमान थेनीगदेसे याङ्तोःबा थार्बा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसे याङ्जी। तिग्‍दा भिसम चु म्राङ्सी इस्राएलीगदेसे थार्बा याङ्बारी सेम लगै भिसीन चुह्रङ् तबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">इस्राएलीगदेसे पाप लबासे लमा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिदेन जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदेसे मोलम याङ्जी। थेनीगदे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रआखम्‍बासे लमा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसे थार्बा याङ्जी भिसम झन इस्राएलीगदेसेनोन परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा हिन्‍सम गाते ल्‍हानान मोलम याङ्सेला मुबा।</verse>
				<verse number="13">दाहेन्‍से ङाइ एनी अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा चु ताम पाङ्ला, ङा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला लागिरी मुल चेला दोबासे लमा ङाइ चु गे लम्‍याङ्‌जी। थेतबासेलमा ङाला सेम ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="14">ङाला ह्राङलान य्‍हुलला म्‍हिगदेसे एनीगदेदा डाह लसी थेनीगदे न्‍हङला कोइ कोइ चा परमेश्‍वरपट्टि दोःसी थार्बा याङ्ला वा भिबा आशसे ङाइ चुह्रङ् लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">तिग्‍दा भिसम थेनीगदेदा परमेश्‍वरसे ख्‍लामा जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदे परमेश्‍वरला म्‍हि दोजी भिसी दोःसी थेनीगदेदा परमेश्‍वरसे ह्राङला म्‍हि स्‍होबा चा जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदे सिबाग्‍याम सोबा तेबान आहिन?</verse>
				<verse number="16">चुदे गेङ ख्राङ्बारी ज्‍योप्‍बा ब्राग्‍याम जजाकी परमेश्‍वरदा फुल्‍जी भिसम थे गेङ ख्राङ्बारी ज्‍योप्‍बा जम्‍मान ब्रा चोखो तला। थेह्रङ् लसीन दोङला टा ज्‍यबा मुसम थे दोङला हाँगाएनोन ज्‍यबा तला।</verse>
				<verse number="17">थेह्रङ् लसीन दोङला हाँगा क्‍युइसी निबा ह्रङ् लसी गाते इस्राएलीगदेसेनोन परमेश्‍वरदा ख्‍लासी निबा मुला। तर एनी अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे चा ह्रिरी खबा जैतूनना हाँगा दिमरी मुबा जैतूनना दोङरी थुइबा ह्रङ् लसी थुइबा मुला। दाहेन्‍से एनीगदे टा गिकग्‍यामसेन शक्ति याङ्सी सोला।</verse>
				<verse number="18">थेतबासेलमा एसे थे क्‍युइसी निबा हाँगा ह्रङ्‌बा इस्राएलीगदेदेन छ्‌याम घमण्‍ड थालउ। चुदे घमण्‍डन लबा हिन्‍सम चु ताम ढन्‍गो, तिग्‍दा भिसम ए चा हाँगा जे हिन्‍ना, एसे टादा ताबा आहिन। तर टासे चा एदा ताबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="19">तर एसे चुह्रङ् भिसी पाङ्ला, “ङादा थुइबाला लागिरीन थे हाँगागदे क्‍युइबा मुबा।”</verse>
				<verse number="20">एसे पाङ्बा तामएनोन ठीकनोन हिन्‍ना, येशूदा विश्‍वास आलबासे लमा थेनीगदे क्‍युइबा हाँगा ह्रङ्‌बान मुबा। तर एनीगदे चा विश्‍वास लबासे लमा सोबा हिन्‍ना। थेतबासेलमा एनीगदेसे घमण्‍ड थालउ, तर परमेश्‍वर म्राङ्सी लोङ्‍गो।</verse>
				<verse number="21">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे ङाच्‍छाहेन्‍सेन मुबा हाँगागदेदा मी भ्‍याङ्‍जी भिसम एनीगदे थुइबा हाँगागदेदाएनोन भ्‍याङ्‍ला।</verse>
				<verse number="22">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे गाते ल्‍हानान दया लमुला भिबादेन गाते खरो व्‍यवहार लमुला भिबा ताम एनीगदेसे था याङ्सी जिन्‍बा मुला। थेदा विश्‍वास आलबागदेदा थेसे खरो व्‍यवहार लजी। तर थेदा विश्‍वास लबा एनीगदेदा परमेश्‍वरसे दया लजी। तर एनीगदेसे थेला दयादा म्‍लेःजी भिसम एनीगदेदाएनोन थासी भ्‍याङ्‍ला।</verse>
				<verse number="23">चुदे थेनीगदेसे ह्राङला सेम दोःसी विश्‍वास लजी भिसम हाँगादा ह्रङ् लसी थुइला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा दोःसी गिक स्‍होबारी खम्‍ला।</verse>
				<verse number="24">अर्गु य्‍हुलला म्‍हि एनीगदे चा ह्रिरी खबा जैतूनना दोङग्‍याम थासी भबा हाँगा ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। ह्रिरी खबा जैतूनदेन दिमरी मुबा जैतून आढिक्‍सैनोन एनीगदेदा दिमरी मुबा जैतून दोङला हाँगारी थुइबा मुला। इस्राएलीगदे चा दिमरी मुबा जैतूनना हाँगा ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। थेतबासेलमा थेनीगदेदा दोःसी भसी थुइबारी परमेश्‍वरदा झन सजिलो तला।</verse>
				<verse number="25">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, परमेश्‍वरला सेमला ताम एनीगदेसेनोन था याङ्‌गै भिबा ङाला सेम मुला। थे ताम था याङ्जी भिसम एनीगदेसे ह्राङसे ह्राङदान घ्रेन म्‍हि आस्‍हो। थे ताम चा चुनोन हिन्‍ना, परमेश्‍वरला लागिरी ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे आछ्‌योतेधोना जे इस्राएलीगदेला सेम कोङ्ला।</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से जम्‍मान इस्राएली य्‍हुलदाएनोन थार्ना लला। परमेश्‍वरला बचनरीनोन चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “थार्बा पिन्‍बा म्‍हि सियोनग्‍याम फेप्‍खला, ओच्‍छे याकूबग्‍याम पाप गेगदे भ्‍याङ्‍ला।”</verse>
				<verse number="27">“ओच्‍छे प्रभुसे ‘थेनीगदेला पापला दोष मेटब लसी ङाइ थेनीगदेदेन छ्‌याम लबा ङाला कबुल पूरा लला’ भिसी सुङ्बा मुला।”</verse>
				<verse number="28">एनी अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला गुङरी थार्बा पिन्‍बा समाचार धोबाला लागिरी इस्राएलीगदे परमेश्‍वरला शत्रु दोबा हिन्‍ना। तर थेनीगदेला आखे म्‍हेमेसे लमा अझ थेनीगदे परमेश्‍वरसे धम्‍बा म्‍हि हिन्‍ना। ओच्‍छे थेनीगदेदा परमेश्‍वरसे माया लमुला।</verse>
				<verse number="29">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे ह्राङसे मोलम दोःसी आकिन, ओच्‍छे ह्राङसे धम्‍बागदेदाएनोन खाइमै आख्‍ला।</verse>
				<verse number="30">ङाच्‍छा एनीगदेसेनोन परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍मुबा। तर इस्राएलीगदेसे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बासे लमा दान्‍दे एनीगदेसे परमेश्‍वरला दया याङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="31">थेह्रङ् लसी दान्‍दे इस्राएलीगदे अटेरी तसी चिबासे लमा परमेश्‍वरसे एनीगदे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा दया लबा हिन्‍ना। एनीगदेदा दया लबा म्राङ्सी तिरेकुनु थेनीगदेसेनोन दया याङ्ला।</verse>
				<verse number="32">जम्‍मान म्‍हि अटेरी तबासे लमा परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा थेनीगदेलान पापरी खीसी थान्‍बा मुला। चुह्रङ् लबा चा तिरेकुनु जम्‍मान म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरला दया याङ्‌गै भिसी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="33">ओहो, परमेश्‍वरला दया गाते ल्‍हाना! थेला ज्ञान बुद्धि गाते घ्रेन! ओच्‍छे थेसे पक्‍का लसी जिन्‍बा ताम खाल्‍से घोखम्‍ला? थेला ग्‍याम खालैसेन म्राङ्बारी आखम!</verse>
				<verse number="34">“तिग्‍दा भिसम प्रभुला सेमला ताम खाल्‍से था याङ्बा मुला? ओच्‍छे थेदा सल्‍लाह पिन्‍बा म्‍हि खाल मुला?”</verse>
				<verse number="35">“परमेश्‍वरसे छे फाबारी खाल्‍से परमेश्‍वरदा छे पिन्‍बा मुला?”</verse>
				<verse number="36">तिग्‍दा भिसम जम्‍मान स्‍हे परमेश्‍वरग्‍याम खबा हिन्‍ना। जम्‍मान स्‍हे थेसेन स्‍होबा हिन्‍ना। ओच्‍छे जम्‍मान स्‍हे थेलान लागिरी स्‍होबा हिन्‍ना। थेतबासेलमा सदन परमेश्‍वरला मानदेन जयजयकार तगै। आमेन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">थेतबासेलमा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेदा परमेश्‍वरसे ल्‍हानान दया लबासे लमा परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रबारी एनीगदेसे ह्राङ ह्राङला ल्‍हुइ परमेश्‍वरदा सेम निबा छोन्‍बोदेन चोखो बलि दोसी परमेश्‍वरदा जिम्‍मा पिन्‍गो भिबा ङाला बिन्‍ती मुला। एनीगदेसे परमेश्‍वरदा सेमहेन्‍सेन तेन्‍बाएनोन चुनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेला ह्रङ्‌बा बानीबेहोर थोसी थाभ्रउ, बरु एनीगदेसे ह्राङला सेम परमेश्‍वरपट्टि दोःसी छार म्‍हि दोगो। थेह्रङ् लजी भिसम जे एनीगदेसे परमेश्‍वरला सेमला ताम घोबारी खम्‍ला। ओच्‍छे खजिबा ताम ज्‍यबादेन परमेश्‍वरदा सेम निबा ओच्‍छे सत्‍य हिन्‍ना भिसी था याङ्‌खम्‍ला।</verse>
				<verse number="3">ङाथोरी परमेश्‍वरला दयामाया मुबासे लमा एनीगदे जम्‍मादान ङाला चु बिन्‍ती मुला, एनीगदेसे ह्राङसे ह्राङदान घ्रेन थाम्‍हन्‍गो। तर परमेश्‍वरसे पिन्‍बा विश्‍वास अन्‍छार ह्राङ खाह्रङ्बा मुला थे भन्‍दा घ्रेन दोबारी थाम्‍हाइगो।</verse>
				<verse number="4">चु चा य्‍हाङला ल्‍हुइ ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम य्‍हाङला ल्‍हुइ गिक मुसैनोन थेरी या, काङ, ना, सुङ ल्‍हानान थरीला स्‍हेगदे मुला। तर चु जम्‍मान स्‍हेगदेसे गे गिकनोन आल।</verse>
				<verse number="5">थेह्रङ् लसीन य्‍हाङ ल्‍हानान मुसैनोन ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तबासे लमा य्‍हाङ ल्‍हुइ गिक ह्रङ्‌बान हिन्‍ना, ओच्‍छे य्‍हाङ जम्‍मान ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी या, काङ, ना, सुङ ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे दयामाया लसी य्‍हाङदा पिन्‍बा थरी थरीला मोलमगदे अन्‍छार य्‍हाङसे गे लइ। अगमवाणी पाङ्बा मोलम याङ्बा म्‍हिसे ह्राङला विश्‍वास अन्‍छार पाङ्‌गै,</verse>
				<verse number="7">स्‍य्‍हान्‍दोदा ह्रो लबा मोलम याङ्बा म्‍हिसे सेमहेन्‍सेन ह्रो लगै, स्‍य्‍हान्‍दोदा लोप्‍बा मोलम याङ्बा म्‍हिसे ज्‍यना लसी लोप्‍गै,</verse>
				<verse number="8">स्‍य्‍हान्‍दोदा आँट पिन्‍बा मोलम याङ्बा म्‍हिसे आँट पिन्‍गै, स्‍य्‍हान्‍दोदा दान पिन्‍बा मोलम याङ्बा म्‍हिसे सेमहेन्‍सेन ताङ्सी पिन्‍गै, शासन लबा मोलम याङ्बा म्‍हिसे ज्‍यना लसी शासन लगै ओच्‍छे दया लबा मोलम याङ्बा म्‍हिसे सेमहेन्‍सेन ताङ्सी दया लगै।</verse>
				<verse number="9">एनीगदेसे सुङसे जे आहिन सेमहेन्‍सेन माया लउ। ओच्‍छे जुन ताम आज्‍यबा मुला थे तामला संगतनोन थालउ। तर जुन ताम ज्‍यबा मुला सदन थे अन्‍छार भ्रउ।</verse>
				<verse number="10">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङा न्‍हङरी माया लबा ह्रङ् लसी जम्‍मादान माया लउ। ओच्‍छे एनीगदेदा लबा मान भन्‍दा स्‍य्‍हान्‍दोदा झन ल्‍हाना मान लउ।</verse>
				<verse number="11">एनीगदे आब्‍लेना सदन झन्‍सी गे लउ, ओच्‍छे सेमहेन्‍सेन परमेश्‍वरदा तेन्‍गो।</verse>
				<verse number="12">एनीगदेसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला भिसी लबा आशरी ताङ्‍गो, ओच्‍छे जस्‍तोन दुख तसैनोन नासी सदन प्रार्थना लसी चिउ।</verse>
				<verse number="13">परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदा खाँचो तबा धुइरी ह्रो लउ, ओच्‍छे ह्राङला दिमरी खबा डोन्‍बोदा ज्‍यना लसी क्‍योङ्‍गो।</verse>
				<verse number="14">एनीगदेदा दुख पिन्‍बा म्‍हिगदेदा मोलम पिन्‍गो। थेनीगदेदा केःबा आहिन, बरु मोलम पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="15">ताङ्‍बा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम एनीगदेएनोन ताङ्‍गो, ओच्‍छे दुख तसी क्राबा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम एनीगदेएनोन क्रागो।</verse>
				<verse number="16">जम्‍मान म्‍हिगदेदेन छ्‌याम ढिक्‍सी चिउ। एनीगदेसे खाइमै घमण्‍ड थालउ, तर सोजो म्‍हिगदेदेन छ्‌याम भ्रउ। ओच्‍छे ह्राङसे ह्राङदान घ्रेन म्‍हि स्‍होसी थाभ्रउ।</verse>
				<verse number="17">खालैसे आज्‍यबा लजी भिदेमा एसे थेदा आज्‍यबा थालउ। बरु जम्‍मान म्‍हिगदेसे ज्‍यबा भिसी म्‍हन्‍बा तामरी जे भ्रउ।</verse>
				<verse number="18">खम्‍तेधोना एनीगदे जम्‍मान म्‍हिगदेदेन छ्‌याम ढिक्‍सी चिउ।</verse>
				<verse number="19">ङाला सेम निबा ह्रोगदे, एनीगदे ह्राङसे खाइमै खालैदेन छ्‍याम बदला थाकिन्‍गो, तर परमेश्‍वरदान जिम्‍मा पिन्‍गो। तिग्‍दा भिसम बचनरीनोन चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “बदला किन्‍बा गे ङाला हिन्‍ना, ङाइनोन थेनीगदेदा बदला किन्‍ना” भिसी परमप्रभुसे सुङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="20">बरु, “एला शत्रु ख्रेन्‍बा फुइबा मुसम थेदा चबा थुङ्बा पिन्‍गो थेह्रङ् लजी भिसम एला शत्रु ह्राङनोन पेःला।”</verse>
				<verse number="21">एनीगदे आज्‍यबा गे लबागदेदेन छ्‌याम थाब्रेगो, बरु ज्‍यबा गे लसी थेनीगदेदा ढागो।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">शासन लबा म्‍हिगदेसे कुल्‍बा ताम जम्‍मासेन ङ्‌यान्‍तोःमुला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे शासन लबा हक आपिन्‍नी भिसम खालैसेन शासन लबारी आखम। शासन लबा जम्‍मान म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसेन धम्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">थेतबासेलमा शासन लबा म्‍हिगदेदा बिरोध लबा म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा तामदा बिरोध लबा हिन्‍ना। जुन जुन म्‍हिसे बिरोध लला, थेसे सजाय याङ्ला।</verse>
				<verse number="3">तिग्‍दा भिसम शासन लबा म्‍हिगदे म्राङ्सी ज्‍यबा गे लबा म्‍हिगदे आहिन, तर आज्‍यबा गे लबा म्‍हिगदे जे लोङ्‌मुला। तिग एनीगदे शासन लबा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम आलोङ्ना चिबा सेम मुला? थेह्रङ् भिसम एनीगदेसे ज्‍यबा गे लउ। जमाहेन्‍से एनीगदेसे थेनीगदेग्‍याम स्‍याबास याङ्ला।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम शासन लबागदे परमेश्‍वरला गे लबा म्‍हिगदे हिन्‍ना। परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ज्‍यबा लबारीन थेनीगदेदा धम्‍बा हिन्‍ना। एसे आज्‍यबा गे लजी भिसम जे थेनीगदेदेन छ्‌याम लोङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेदेन छ्‌याम सजाय पिन्‍बा अधिकार मुला। शासन लबा म्‍हिगदे चा आज्‍यबा गे लबा म्‍हिगदेदा सजाय पिन्‍बा परमेश्‍वरला गे लबा म्‍हिगदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">थेतबासेलमा परमेश्‍वरग्‍याम सजाय आयाङ्बारी जे आहिन, तर एनीगदेला सेमला तामला लागिरी एनीगदे शासन लबागदेला तहरी चितोःला।</verse>
				<verse number="6">थेतबासेलमान एनीगदेसे तिरो फामुला। तिग्‍दा भिसम शासन लबा म्‍हिगदे चा सदन आज्‍यबा गेगदे लआपुङ्बा परमेश्‍वरला गे लबा म्‍हिगदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">एनीगदेसे तिग तिग लदोमुला थे पूरा लउ, तिरो फातोःबा ग्‍लारी तिरो फागो ओच्‍छे मान लतोःबा म्‍हिदा मान लउ।</verse>
				<verse number="8">एनीगदेसे स्‍य्‍हान्‍दोला लागिरी लतोःबा तिगै गे बाँकी थाथान्‍गो, तर गिकसेम गिकदा माया लबारी चा खाइमै थाख्‍लागो। तिग्‍दा भिसम ह्राङला खिम्‍जेमदा माया लबा म्‍हिसे चा ठिमरी मुबा जम्‍मान ताम पूरा लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">“ए स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी थाभ्रउ, एसे म्‍हि थासाइगो, एसे य्‍हो थालउ, एसे लोभ थालउ,” भिसी कुल्‍बा तामगदेदेन अर्गु कुल्‍बा जति तामगदे मुला थे जम्‍मान तामगदे चा “एसे ह्राङला खिम्‍जेमगदेदा ह्राङदा ह्रङ्नोन माया लउ” भिसी कुल्‍बा ताम न्‍हङरी स्‍याप्‍ला।</verse>
				<verse number="10">माया लबा म्‍हिसे ह्राङला खिम्‍जेमदा न्‍होङ्ना आल। थेतबासेलमा माया लबा चा ठिम पूरा लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">चु जे आहिन, चु धुइ चा य्‍हाङ म्‍हेर्बाग्‍याम रेःतोःबा धुइ हिन्‍ना भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला। तिग्‍दा भिसम ङाच्‍छा य्‍हाङसे विश्‍वास लबा धुइरी भन्‍दा झन दान्‍दे थार्बा याङ्बा धुइ तसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="12">म्‍हुन निसी य्‍हाल तबारीन छ्‌याइबा मुला। थेतबासेलमा य्‍हाङसे धोपधोपरी लबा जम्‍मान आज्‍यबा गेगदे ख्‍लागे, ओच्‍छे य्‍हालला सेना दोसी चिइ।</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे य्‍हालरी भ्रबा म्‍हि दोसी सोजो तसी गे लइ। म्‍हुनङ ह्रङ् लसी मोजमजा लबा, ङ्‌य्‍होइसी भ्रबा, ब्रेल्‍सी भ्रबा, छाडा तसी भ्रबा, छेबा बङ्बा लबा, ओच्‍छे डाह लबा गेगदे य्‍हाङसे ख्‍लागे।</verse>
				<verse number="14">तर प्रभु येशू ख्रीष्‍ट ह्रङ्‌बान दोसी भ्रउ, ओच्‍छे पापी बानीबेहोर अन्‍छार ल्‍हुइला लागिरी जे लइ म्‍हन्‍बा थे लसी थाभ्रउ।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="14">
				<verse number="1">विश्‍वासरी कमजोर मुबागदेदा ह्राङलान ज्‍योज्‍यो आले नाना आङा म्‍हन्‍गो। तर थेनीगदेसे म्‍हन्‍बा तामगदेला बिरोध लबाला लागिरी आहिन।</verse>
				<verse number="2">कोइ कोइसे चा जम्‍मान स्‍हे चबारी तमुला भिसी विश्‍वास लमुला, तर विश्‍वासरी कमजोर मुबा म्‍हिगदेसे चा ढापढुप जे चमुला।</verse>
				<verse number="3">एनी जम्‍मान स्‍हे चबागदेसे ढापढुप जे चबागदेदा जजा थाम्‍हन्‍गो। थेह्रङ् लसीन एनी आचबागदेसेनोन चबागदेदा दोष थालउ। तिग्‍दा भिसम चबा म्‍हिगदेदाएनोन परमेश्‍वरसे ह्राङला कोलागदे म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="4">स्‍य्‍हान्‍दोला नोकरदा दोष लबा ए खाल हिन्‍ना? थेला ह्राङलान मालिकसे गा नोकरसे ज्‍यबा गे लबा हिन्‍ना कि आज्‍यबा गे लबा हिन्‍ना भिसी निसाफ लला। प्रभुसेन ह्राङला म्‍हिगदेदा जम्‍मान गेरी ज्‍यबा तना लला। तिग्‍दा भिसम थेदा ह्रो लबा शक्ति प्रभुदेन छ्‌याम मुला।</verse>
				<verse number="5">कोइ कोइ म्‍हिसे अर्गु धिन भन्‍दा चु धिन ज्‍यबादेन मुल हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍मुला। तर कोइ कोइसे चा जम्‍मान धिन ओस्‍पन हिन्‍ना। जम्‍मान म्‍हिगदेसे ह्राङ ह्राङला सेमरी विश्‍वास लबा अन्‍छार ढुक्‍क ततोःला।</verse>
				<verse number="6">खजिबै धिन‍दा ज्‍यबादेन मुल धिन हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍बा म्‍हिसे परमेश्‍वरदा मान लबाला लागिरी म्‍हन्‍बा हिन्‍ना। स्‍या चबा म्‍हिगदेसे चबा धुइरी परमेश्‍वरदा मान लमुला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍मुला। ओच्‍छे स्‍या आचबा म्‍हिगदेसेनोन आचबा धुइरी परमेश्‍वरदा मान लमुला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍मुला।</verse>
				<verse number="7">तिग्‍दा भिसम य्‍हाङ खालैनोन ह्राङलान लागिरी सोएनोन आसो ओच्‍छे सिएनोन आसि।</verse>
				<verse number="8">य्‍हाङ सोसै प्रभुला लागिरीन सोला ओच्‍छे सिसैनोन प्रभुला लागिरीन सिला। थेतबासेलमा य्‍हाङ सिसै सोसै प्रभुलान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">थेतबासेलमा ख्रीष्‍ट सिजी ओच्‍छे सिबाग्‍याम सोसी सिबादेन सोबागदे जम्‍मालान प्रभु दोजी</verse>
				<verse number="10">थेह्रङ् भिसम, तिग्‍दा एनीगदेसे ह्राङला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदा दोष लबा? ओच्‍छे तिग्‍दा थेनीगदेदा जजा म्‍हन्‍बा? तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे निसाफ लबा धुइरी य्‍हाङ जम्‍मान थेला ङाच्‍छापट्टि राप्‍तोःला।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम बचनरीनोन चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “‘च्‍यागो, ङाइ घ्रान फासी पाङ्ला, जम्‍मासेन ङादा फ्‍या लला, ओच्‍छे जम्‍मासेन ङादा परमेश्‍वर भिसी जयजयकार लला’ भिसी प्रभुसे सुङ्बा मुला।”</verse>
				<verse number="12">थेतबासेलमा य्‍हाङ जम्‍मासेन परमेश्‍वरदा ह्राङ ह्राङला हिसाब उन्‍तोःला।</verse>
				<verse number="13">थेतबासेलमा य्‍हाङसे गिकसेम गिकदा दोष आलइ। बरु दाहेन्‍से ह्राङला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदा न्‍होङ्ना लबा गे खाइमै आलबारी पक्‍का लइ।</verse>
				<verse number="14">प्रभु येशूदा विश्‍वास लबासे लमा चु ताम ङादा था मुला, खजिबै चबा स्‍हे ह्राङनोन चीबु आत। तर खालै म्‍हिसे खजिबै चबा स्‍हे चीबु हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍जी भिसम थेला लागिरी थे चबा स्‍हे चीबुन तला।</verse>
				<verse number="15">एसे चबा स्‍हेसे लमा एला आलेला विश्‍वासदा ज्‍यबा आतनी भिसम एसे ह्राङला आलेदा माया लबा आरे। ख्रीष्‍टसे ह्राङला ज्‍याननोन पिन्‍सी सोना लबा एला आले एसे चबा स्‍हेसे लमा नाश थातगै।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा एदा ज्‍यबा छोर्बा तामदा आज्‍यबा भिसी स्‍य्‍हान्‍दोसे बिरोध थालगै।</verse>
				<verse number="17">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा चा चबा थुङ्बा ताम आहिन। तर चु चा परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबाला बारेरी, शान्‍ति पिन्‍बाला बारेरी ओच्‍छे ताङ्‍बा तामला बारेरी हिन्‍ना। चु जम्‍मान परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम खबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">चुह्रङ् लसी ख्रीष्‍टदा तेन्‍बा म्‍हिसे परमेश्‍वरदा ताङ्ना लला, ओच्‍छे म्‍हिगदेसेनोन थेदा ज्‍यबा म्‍हि भिसी पाङ्ला।</verse>
				<verse number="19">थेतबासेलमा य्‍हाङसे सदन ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी शान्‍ति पिन्‍बा तामदेन गिकसेम गिकदा विश्‍वासरी कोङ्‌ना लबा गे जे लइ।</verse>
				<verse number="20">एसे चबा स्‍हेला लागिरीन परमेश्‍वरला गेदा न्‍होङ्ना थालउ। पाङ्‌नोन तोःमा जम्‍मान चबा स्‍हे चोखो मुला, तर ह्राङसे चबा स्‍हेग्‍याम स्‍य्‍हान्‍दोदा न्‍होङ्ना लबा चा ज्‍यबा आहिन।</verse>
				<verse number="21">स्‍या चमा, ङ्‌य्‍होइबा स्‍हे थुङ्मा एला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङाला विश्‍वास न्‍होङ्ला भिसम एसे आचबादेन आथुङ्बान ज्‍यबा तला।</verse>
				<verse number="22">एसे जुन विश्‍वास लबा मुला थे विश्‍वासदा एदेन परमेश्‍वर न्‍हङरी थान्‍गो। जुन म्‍हिसे चु ताम ठीक हिन्‍ना भिसी ह्राङला सेमरी तिगै आज्‍यबा आम्‍हन्‍ना पक्‍का लला थे म्‍हि ताङ्ला।</verse>
				<verse number="23">तर खालै म्‍हिसे तिगै स्‍हे शङ्का लसी चजी भिसम थे म्‍हि परमेश्‍वरला ङाच्‍छा दोषी तला। तिग्‍दा भिसम विश्‍वास अन्‍छार आलबा जुन ताम तसैनोन पाप हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="15">
				<verse number="1">य्‍हाङ विश्‍वासरी कोङ्बा मुबागदेसे विश्‍वासरी कमजोर मुबागदेदा ह्रो लतोःला। ओच्‍छे य्‍हाङसे ह्राङदा ज्‍यबा तबा गे जे आहिन, तर स्‍य्‍हान्‍दोदाएनोन वास्‍ता लतोःला।</verse>
				<verse number="2">य्‍हाङ जम्‍मासेन ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबागदेदा ज्‍यबा तगै, ओच्‍छे थेनीगदे विश्‍वासरी कोङ्बा तगै भिसी य्‍हाङसे थेनीगदेदा वास्‍ता लतोःला।</verse>
				<verse number="3">तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍टसेनोन ह्राङदा ज्‍यबा तबा गे जे आलनी। परमेश्‍वरला बचनरीनोन “ह्राङदा हेला लबागदेसे ङादाएनोन हेला लबा मुला” भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम बचनरी भ्रिबा जम्‍मान तामगदे य्‍हाङदा लोप्‍बाला लागिरी भ्रिबा मुबा, चु बचनग्‍यामसेन य्‍हाङसे लबा आश याङ्बाला लागिरी जस्‍तोन दुख तसैनोन नाबारी आँट याङ्ला।</verse>
				<verse number="5">दुख नाखम्‍बा शक्तिदेन आँट पिन्‍बा परमेश्‍वरसेन एनीगदेदा ख्रीष्‍ट येशू ह्रङ्‌बान दोसी भ्रबारीदेन ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ढिक्‍सी चिखम्‍बा सेम पिन्‍गै।</verse>
				<verse number="6">ओच्‍छे एनीगदे जम्‍मान ढिक्‍सी सुङ गिक तसी य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला आबा परमेश्‍वरला जयजयकार लबारी खम्‍गै।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा ख्रीष्‍टसे एनीगदेदा माया लबा ह्रङ् लसी परमेश्‍वरदा मान लबारी एनीगदेसे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी गिकसेम गिकदा मान लउ।</verse>
				<verse number="8">एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, येशू ख्रीष्‍टसे लबा गेसे परमेश्‍वर विश्‍वास लखम्‍बा परमेश्‍वर हिन्‍ना भिसी यहूदीगदेदा उन्‍बारी हिन्‍ना। ओच्‍छे येशू ख्रीष्‍टसे य्‍हाङला आखे म्‍हेमेदेन छ्‌याम लबा कबुल पूरा लजी।</verse>
				<verse number="9">थेह्रङ् लसीन अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरसे लबा दयाला लागिरी परमेश्‍वरला जयजयकार लगै भिसीएनोन येशू ख्रीष्‍टसे चु गे लबा हिन्‍ना। बचनरीनोन चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुबा, “थेतबासेलमा ङाइ अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला गुङरी ह्राङला जयजयकार लला, ओच्‍छे ह्राङलान जयजयकार तबा व्‍हाइ गोला।”</verse>
				<verse number="10">दोःसी चुह्रङ् भिसीनोन भ्रिबा मुला, “अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे, परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदेन छ्‌याम ताङ्‍गो।”</verse>
				<verse number="11">दोःसीनोन चुह्रङ् भिसीनोन भ्रिबा मुला “अर्गु य्‍हुलला जम्‍मान म्‍हिगदे, प्रभुलान जयजयकार लउ, ओच्‍छे जम्‍मान म्‍हिगदेसे प्रभुला जयजयकार लगै।”</verse>
				<verse number="12">दोःसी यशैया अगमवक्तासेनोन चुह्रङ् भिसी पाङ्बा मुला, “यिशैला वंशग्‍याम म्‍हि गिक फेप्‍खला, थेसे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेथोरी शासन लला, ओच्‍छे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसेनोन थेथोरी आश लला।”</verse>
				<verse number="13">आश तना लबा परमेश्‍वरदा विश्‍वास लबासे लमा थेसेन शान्‍ति पिन्‍सी एनीगदेदा पूरान ताङ्ना लगै। थेह्रङ् लसम एनीगदेसे लबा आश परमेश्‍वरला आत्‍माला शक्तिग्‍याम ल्‍हेबान निला।</verse>
				<verse number="14">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदे ल्‍हानान ज्‍यबा मुला, ओच्‍छे एनीगदेला जम्‍मान ज्ञान बुद्धिसे गिकसेम गिकदा लोप्‍बारी खम्‍मुला भिबा ताम ङादा था मुला।</verse>
				<verse number="15">तसैनोन परमेश्‍वरसे ङादा दयामाया लबासे लमा एनीगदेदा ढन्‍ना लबाला लागिरी ङाइ चु तामगदे भ्रिबारी आँट लबा मुला।</verse>
				<verse number="16">परमेश्‍वरसे दयामाया लसी ङादा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला गुङरी गे लबाला लागिरी ख्रीष्‍ट येशूला मुल चेला स्‍होजी। ओच्‍छे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम चोखो तसी परमेश्‍वरदा सेम निबा भेटी दोगै भिसी ङाइ परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हि ह्रङ्‌बा दोसी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लजी।</verse>
				<verse number="17">थेतबासेलमा ख्रीष्‍ट येशूसे ङाग्‍याम परमेश्‍वरला लागिरी ङाइ लतोःबा गे लम्‍याङ्मा ङा ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="18">ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हि स्‍होबारी ख्रीष्‍टसे ङाग्‍याम लबा तामदेन गेला बारेरी जे ङाइ पाङ्‌बारी भङ लला।</verse>
				<verse number="19">ङाइ परमेश्‍वरला आत्‍माला शक्तिग्‍याम उदेकला चिनुगदेदेन उदेकला गेगदे लजी। थेह्रङ् लसीन ङाइ यरूशलेमहेन्‍से इल्‍लुरिकन भिबा य्‍हुल्‍साधोनान ख्रीष्‍टला थार्बा पिन्‍बा समाचार पूरान थेःना लजी।</verse>
				<verse number="20">स्‍य्‍हान्‍दोसे थान्‍बा जगथोरी दिम स्‍होबा म्‍हिसे ह्रङ् लसी स्‍य्‍हान्‍दोसे थेःना लबा ग्‍लारी थेःना लबा ङाला सेम आरे। थेतबासेलमा ख्रीष्‍टला मिन आथेःबादेन खालैसेन थेःना आलबा ग्‍लारी जे थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा ङादा सेम मुला।</verse>
				<verse number="21">बचनरीनोन चुह्रङ् लसीन भ्रिबा मुला, “थेला बारेरी जुन म्‍हिदा खाइमै पाङ्बा आरे, थेनीगदेसे थेदा म्राङ्ला। ओच्‍छे थेला बारेरी जुन म्‍हिसे खाइमै थेःबा आरे थेनीगदेसे परमेश्‍वरदा ङोसेला”</verse>
				<verse number="22">थेतबासेलमान ङाइ चु ग्‍लागदेरी ख्रीष्‍टला समाचार थेःना लसी भ्रबासे लमा ङा ल्‍हानान रेम एनीगदे मुबा ग्‍लारी खबारी म्‍हाइसैनोन खबारी आखम्‍नी।</verse>
				<verse number="23">तर दाहेन्‍से चु ग्‍लारीक्‍यार ङाइ थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लसी जिन्‍बा मुला। ल्‍हानान दिङहेन्‍से एनीगदेदेन छ्‌याम ह्रुप तबा सेम मुबासे लमा,</verse>
				<verse number="24">ङा स्‍पेन भिबा य्‍हुल्‍सारी निबा धुइरी एनीगदेदेन छ्‌याम चिसी तिगै धिनधोना संगती लबा सेम मुला। ओच्‍छे एनीगदेदेन छ्‌याम तिगै धिनधोना चिमाहेन्‍से ङा थेग्‍याम स्‍पेनरी निबा धुइरी एनीगदेसे ङादा ह्रो लला भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="25">तर दान्‍दे चा ङा परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदा ह्रो लबारी यरूशलेम शहररी निबान मुला।</verse>
				<verse number="26">तिग्‍दा भिसम माकेडोनियादेन अखैया भिबा ग्‍लारी मुबा परमेश्‍वरला म्‍हिगदेसे ताङ्सी यरूशलेम शहररी मुबा परमेश्‍वरला म्‍हिगदे न्‍हङला प्राङबोगदेदा टाङगा पुइखबा मुला।</verse>
				<verse number="27">चु टाङगा पिन्‍बारी थेनीगदेदा ल्‍हानान सेम मुबा। तर थेनीगदेसे यहूदीगदेदा पिन्‍बा टाङगा चा थेनीगदेसे फातोःबा छे ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसे याङ्बा स्‍वर्गला मोलम यहूदीगदेग्‍यामसे याङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="28">थेतबासेलमा चु टाङगा ह्रुप्‍सी थेनीगदेदा भोर्सी पिन्‍माहेन्‍से एनीगदे मुबा ग्‍लारी खसी ङा स्‍पेनरी निला।</verse>
				<verse number="29">ओच्‍छे ङा एनीगदे मुबा ग्‍लारी खमा येशू ख्रीष्‍टसे पिन्‍बा मोलमगदेएनोन भसी खला।</verse>
				<verse number="30">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टदेन परमेश्‍वरला आत्‍मासे पिन्‍बा मायाग्‍याम ङाला लागिरी ङादेन छ्‌यामनोन परमेश्‍वरदेन छ्‌याम प्रार्थना लसी पिन्‍गो भिबा ङाला बिन्‍ती मुला।</verse>
				<verse number="31">ख्रीष्‍टदा विश्‍वास आलबा यहूदिया अञ्‍चलरी मुबा म्‍हिगदेग्‍याम जोगब तबारी खम्‍गै भिसी ङाला लागिरी परमेश्‍वरदेन छ्‌याम प्रार्थना लसी पिन्‍गो। ओच्‍छे यरूशलेमरी मुबा परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदाएनोन ङाइ ह्रुप्‍सी भबा टाङगा सेम निगै भिसीएनोन प्रार्थना लसी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="32">थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरला सेम मुसम ङा एनीगदे मुबा ग्‍लारी ताङ्सी ताङ्सी खला। ओच्‍छे ङा एनीगदेदेन छ्‌यामनोन चिसी ब्‍लप्‍बा न्‍हला।</verse>
				<verse number="33">शान्‍ति पिन्‍बा परमेश्‍वर एनीगदे जम्‍मानदेन छ्‌याम तगै। आमेन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="16">
				<verse number="1">दाहेन्‍से ङाइ मण्‍डलीदा ह्रो लबा य्‍हाङला आङा फिबी गाते ज्‍यबा मुला भिसी एनीगदेदा ङोसेना लला। थे किंक्रिया भिबा ग्‍लाला मण्‍डलीरी ह्रो लबा म्‍हि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">थेसे ल्‍हानान म्‍हिगदेदा ह्रो लबा मुला ओच्‍छे ङादाएनोन ल्‍हानान ह्रो लबा मुला। थेतबासेलमा परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदा मान लबा ह्रङ् लसी थेदाएनोन मान लउ। ओच्‍छे एनीगदेसे थेदा तिग तोःबा थे स्‍हेरी खम्‍तेधोना ह्रो लउ।</verse>
				<verse number="3">ङादेन छ्‌यामनोन ख्रीष्‍ट येशूला गे लबा प्रिस्‍कादेन थेला ह्रेम्‍बो अकिलासदा फ्‍याफुल्‍ला।</verse>
				<verse number="4">थेनीगदेसे ङादा जोगब लबाला लागिरी ह्राङला ज्‍याननोन पिन्‍बारी तयार तजी। ङाइ थेनीगदेदा खाइमै म्‍लेःबारी आखम, ङाइ जे आहिन, अर्गु य्‍हुलला जम्‍मान मण्‍डलीगदेसेएनोन थेनीगदेदा म्‍लेःबारी आखम।</verse>
				<verse number="5">थेनीगदेला दिमरी मुबा मण्‍डलीदाएनोन फ्‍याफुल्‍ला। ओच्‍छे एशिया अञ्‍चलरी जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा ङाला सेम निबा ह्रो इपेनितसदा फ्‍याफुल्‍ला।</verse>
				<verse number="6">एनीगदेला लागिरी ल्‍हानान गे लसी पिन्‍बा मरियमदाएनोन फ्‍याफुल्‍बा मुला भिसी पाङ्सी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="7">ङादेन छ्‌यामनोन झ्‍याल्‍खानरी मुबा ङाला यहूदी ह्रोदेन एन्‍ड्रोनिकस ओच्‍छे युनियस आङादा फ्‍याफुल्‍बा मुला भिसी पाङ्सी पिन्‍गो। चेलागदे न्‍हङरी थेनीगदेएनोन जम्‍मासेन ङोसेबा मुल चेलागदे हिन्‍ना। ङाइ भन्‍दा ङाच्‍छा थेनीगदेसे ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा मुबा।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे प्रभुरी ङाला सेम निबा ह्रो एम्‍प्‍लीआतसदाएनोन ङाइ फ्‍याफुल्‍बा मुला भिसी पाङ्सी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="9">य्‍हाङदेन छ्‌यामनोन ख्रीष्‍टला लागिरी गे लबा उर्बानसदेन ङाला सेम निबा ह्रो स्‍ताखुसदाएनोन फ्‍याफुल्‍बा मुला भिसी पाङ्सी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="10">अपेल्‍लेसदाएनोन फ्‍याफुल्‍ला। थेसे सेमहेन्‍से ख्रीष्‍टदा लबा विश्‍वासला ताम उन्‍बा मुला। थेह्रङ् लसीन अरिस्‍तोबुलसला दिमरी मुबागदे जम्‍मादान फ्‍याफुल्‍ला।</verse>
				<verse number="11">ङाला यहूदी आले हेरोदियनदेन प्रभुदा विश्‍वास लबा नर्किससला दिमरी मुबागदे जम्‍मादान फ्‍याफुल्‍ला।</verse>
				<verse number="12">प्रभुला ल्‍हानान गे लबा त्रुफेना आङादेन त्रुफोसादा ओच्‍छे प्रभुला लागिरी ल्‍हानान गे लबा ङाला सेम निबा आङा परसीसदा फ्‍याफुल्‍ला।</verse>
				<verse number="13">प्रभुसे धम्‍बा रूफसदेन थेला आमादा ङाइ फ्‍याफुल्‍बा मुला भिसी पाङ्सी पिन्‍गो। थेला आमासे ङादाएनोन ह्राङलान झादा ह्रङ् लसी माया लमुला।</verse>
				<verse number="14">ओच्‍छे असिंक्रितस, फ्‍लेगन, हर्मेस, पत्रोबासदेन हर्मास ओच्‍छे थेनीगदेदेन छ्‌याम मुबा जम्‍मान ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदाएनोन फ्‍याफुल्‍ला।</verse>
				<verse number="15">थेह्रङ् लसीन फिलोलोगस, युलिया आङा, नेरियसदेन थेला आङा, ओलिम्‍पास ओच्‍छे थेनीगदेदेन छ्‌याम मुबा परमेश्‍वरला म्‍हिगदे जम्‍मादान फ्‍याफुल्‍ला।</verse>
				<verse number="16">एनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी गिकसेम गिकदा सेमहेन्‍सेन माया लसी फ्‍याफुल्‍गो। ङन्‍से सेमहेन्‍सेन माया लसी फ्‍याफुल्‍बा मुला भिसी जम्‍मान मण्‍डलीगदेसे पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="17">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेदा लोप्‍बा तामदा बिरोध लबादेन ह्राङसे ह्राङदान विश्‍वासी भिसी एनीगदेला विश्‍वासदा न्‍होङ्ना लबारी म्‍हाइबा म्‍हिगदे म्राङ्सी होशियार तसी चिउ। थेह्रङ्बा म्‍हिगदेला संगतनोन थालउ भिबा ङाला बिन्‍ती मुला।</verse>
				<verse number="18">तिग्‍दा भिसम थेह्रङ्बा म्‍हिगदेसे य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला लागिरी आहिन, तर ह्राङला फो न्‍हबाला लागिरी जे गे लमुला। ओच्‍छे ज्‍यबा ज्‍यबा ताम लसी सोजो म्‍हिगदेदा धोका पिन्‍मुला।</verse>
				<verse number="19">एनीगदे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रमुला भिबा ताम जम्‍मादान था मुला। चु म्राङ्सी ङाएनोन ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला। थेह्रङ् लसीन ज्‍यबा ज्‍यबा तामला बारेरी एनीगदेसे बुद्धि याङ्‌गै तर आज्‍यबा तामला बारेरी तिगै था आतगै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="20">शान्‍ति पिन्‍बा परमेश्‍वरसे शैतानदा योनान एनीगदेला काङ धिरी थान्‍ना। य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला दयामाया एनीगदेदेन छ्‌याम तगै।</verse>
				<verse number="21">ङादेन छ्‌याम गे लबा तिमोथीसे एनीगदेदा फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला। थेह्रङ् लसीन ङाला यहूदी आले लुकियस, यासोनदेन सोसिपात्रोससेनोन एनीगदेदा फ्‍याफुल्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="22">पावलला लागिरी चु चिठी भ्रिसी पिन्‍बा प्रभुरी ह्राङनीला आले ङा तर्तियससेनोन जम्‍मादान फ्‍याफुल्‍ला।</verse>
				<verse number="23">ङा चिबा दिमला धनी गायसदेन थेला दिमरी मुबा मण्‍डलीगदेसेनोन फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला। ओच्‍छे चु शहरला कोष अध्‍यक्ष इरास्‍तसदेन आले क्‍वार्टससेनोन एनीगदेदा फ्‍याफुल्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="24">य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला दयामाया एनीगदेदेन छ्‌याम तगै। आमेन।</verse>
				<verse number="25">य्‍हाङ जम्‍मासेन परमेश्‍वरदा मान लइ। थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टला बारेला ताम दङबोहेन्‍सेन छुम्‍सी थान्‍बा मुबा। तर दान्‍दे एनीगदेसे चु ताम था याङ्बा मुला। चु ताम ङाइ थेःना लबा येशू ख्रीष्‍टला बारेरी पाङ्बा तामग्‍यामसे एनीगदेसे था याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="26">थेतबासेलमा दान्‍दे चु जम्‍मान तामगदे अगमवक्तासे भ्रिबा तामगदेग्‍याम था याङ्ना लमुला। ओच्‍छे जम्‍मासेन विश्‍वास लसी परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍गै भिसी खाइमै म्‍हासी आनिबा परमेश्‍वरसे कुल्‍बा तामग्‍याम जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदेसे चु जम्‍मान ताम थेःबा मुला।</verse>
				<verse number="27">ओच्‍छे जम्‍मान ताम था याङ्बा परमेश्‍वर गिक जेला येशू ख्रीष्‍टग्‍याम सदन मानदेन जयजयकार तगै। आमेन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="46">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो, परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार ख्रीष्‍ट येशूला मुल चेला दोबारी धम्‍बा ङा पावलदेन य्‍हाङला आले सोस्‍थेनेसग्‍याम फ्‍याफुल्‍ला!</verse>
				<verse number="2">चु चिठी ङन्‍से कोरिन्‍थ शहररी मुबा परमेश्‍वरला मण्‍डलीला म्‍हिगदेदा भ्रिबान मुला। परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ह्राङलान म्‍हिगदे दोबारी ख्रीष्‍ट येशूग्‍याम चोखो स्‍होबा मुला। थेसे प्रभु येशू ख्रीष्‍टदा तेन्‍बा जम्‍मान ग्‍लारी मुबा म्‍हिगदेदा ह्राङला म्‍हि स्‍होबा ह्रङ् लसीन एनीगदेदाएनोन ह्राङला म्‍हि स्‍होबारी ङ्‌योइबा मुला। थेनीगदेदेन य्‍हाङला प्रभु गिकनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="3">य्‍हाङला परमेश्‍वर आबादेन प्रभु येशू ख्रीष्‍टसे एनीगदेदा दयामायादेन शान्‍ति पिन्‍गै।</verse>
				<verse number="4">एनीगदे ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक तसी परमेश्‍वरसे एनीगदेदा दयामाया लबासे लमा ङाइ एनीगदेला लागिरी सदन ङाला परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="5">एनीगदे ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक तबासे लमा एनीगदेदा परमेश्‍वरला बारेरी ज्‍यना लसी ताम पाङ्‌खम्‍बा शक्तिदेन जम्‍मान ताम घोखम्‍बा ज्ञान बुद्धि पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="6">तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍टला बारेरी ङन्‍से पाङ्‌मा सत्‍य हिन्‍ना भिसी एनीगदेदा पक्‍का मुला।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍ट दोःसी फेप्‍खबा धुइ आततेधोना भ्रान्‍सी चिमा परमेश्‍वरदा तेन्‍बाला लागिरी एनीगदेदा तोःबा जम्‍मान मोलम याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍ट दोःसी फेप्‍खमा एनीगदेदा तिगै दोष आरेबा म्‍हि स्‍होबाला लागिरी परमेश्‍वरसेन लिच्‍छाधोना एनीगदेला विश्‍वास कोङ्‌ना लला।</verse>
				<verse number="9">परमेश्‍वर विश्‍वास लखम्‍बा परमेश्‍वर हिन्‍ना। थेसे ह्राङला झा य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम ढिक्‍सी सेम गिक तबारी एनीगदेदा ङ्‌योइबा मुला।</verse>
				<verse number="10">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, दाहेन्‍से ङाइ एनीगदेदा य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला अधिकारग्‍याम एनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ढिक्‍सी चिउ भिबा ङाला बिन्‍ती मुला। ओच्‍छे मण्‍डली न्‍हङरी तिगै आढिक्‍बा ताम खआपुङ्‌गो। बरु एनीगदेसे लबारी म्‍हाइबा तामगदेरी सेम गिक तसी चिउ।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम ङाला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी कल लमुला भिबा ताम ङादा क्‍लोए भिबा म्‍हिला म्‍हेमेगदे न्‍हङला खालैसे पाङ्जी।</verse>
				<verse number="12">एनीगदेला बारेरी ङाइ थेःबा ताम चा चुनोन हिन्‍ना, एनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी कोइसे “ङा पावलला हिन्‍ना,” कोइसे “ङा अपोल्‍लोसला हिन्‍ना,” कोइसे “ङा पत्रुसला हिन्‍ना” ओच्‍छे कोइसे “ङा ख्रीष्‍टला हिन्‍ना” भिसी पाङ्‌मुला रो।</verse>
				<verse number="13">तिग ख्रीष्‍ट भो लबा मुला? तिग एनीगदेला लागिरी ङा पावल क्रुसरी सिबा हिन्‍ना? ओच्‍छे ङा पावलला मिनरी एनीगदेसे बप्‍तिस्‍मा किन्‍बा हिन्‍ना? आहिन।</verse>
				<verse number="14">ङाइ क्रिस्‍पसदेन गायसदा बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालैदा बप्‍तिस्‍मा आपिन्‍नी, परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद तगै।</verse>
				<verse number="15">थेतबासेलमा ङाला मिनरी बप्‍तिस्‍मा किन्‍जी भिसी एनीगदे खालैसेन पाङ्‌आम्‍याङ्।</verse>
				<verse number="16">हिन्‍बाम, ङाइ स्‍तिफनासला दिमला जम्‍मान म्‍हिगदेदाएनोन बप्‍तिस्‍मा पिन्‍जी। चु बाहेक ङाइ स्‍य्‍हान्‍दो खालैदा बप्‍तिस्‍मा पिन्‍जी कि आपिन्‍नी थे ङाइ ढन्‍बा आरे।</verse>
				<verse number="17">तिग्‍दा भिसम बप्‍तिस्‍मा पिन्‍बारी आहिन, तर थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबाला लागिरी ख्रीष्‍टसे ङादा पुइबा हिन्‍ना। चु तामगदे ङाइ ह्राङलान ज्ञान बुद्धिग्‍याम पाङ्बा आहिन। चुदे ङाइ ह्राङलान ज्ञान बुद्धिग्‍याम पाङ्जी भिसम ख्रीष्‍ट क्रुसरी सिबा खेरो निला।</verse>
				<verse number="18">ख्रीष्‍ट क्रुसरी सिबाला बारेला समाचार नाश तबागदेसे मूर्ख ताम हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍मुला। तर य्‍हाङ थार्बा याङ्‌बागदेला लागिरी चा परमेश्‍वरला शक्ति हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="19">परमेश्‍वरला बचनरीनोन चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “ङाइ बुद्धि मुबागदेला बुद्धि नाश लला ओच्‍छे चलाकगदेला घोखम्‍बा शक्ति म्‍हाना लला।”</verse>
				<verse number="20">खइ, बुद्धि मुबा म्‍हिगदे खानङ मुला? खइ, यहूदी धर्मगुरुगदे खानङ मुला? ओच्‍छे ल्‍हानान ताम पाङ्बा चु धुइला म्‍हिगदे खइ? च्‍यागो, परमेश्‍वरसे जम्‍बुलिङला ज्ञान बुद्धिदा गे आखेल्‍बा स्‍होबा मुला।</verse>
				<verse number="21">जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे ह्राङला ज्ञान बुद्धिग्‍याम परमेश्‍वरदा ङोआसे भिबा ताम परमेश्‍वरसे ह्राङला ज्ञान अन्‍छार म्‍हन्‍जी। बरु जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे गे आखेल्‍बा ताम हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍बा ङन्‍से थेःना लबा थार्बा पिन्‍बा समाचाररी विश्‍वास लबा म्‍हिगदेदा थार्ना लबा परमेश्‍वरदा ज्‍यबा छोर्जी।</verse>
				<verse number="22">च्‍यागो, यहूदीगदेसे चा उदेकला चिनु उन्‍गो भिसी पाङ्‌मुला। ओच्‍छे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसे चा जम्‍बुलिङला ज्ञान बुद्धि म्‍हाइमुला।</verse>
				<verse number="23">तर ङन्‍से क्रुसरी साइबा ख्रीष्‍टला बारेरी पाङ्‌मुला। चु ताम यहूदीगदेला लागिरी चा छेर्ना लबा ताम दोजी, ओच्‍छे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला लागिरी चा गे आखेल्‍बा ताम दोजी।</verse>
				<verse number="24">तर यहूदी हिन्‍सै अर्गु य्‍हुलला म्‍हि हिन्‍सै परमेश्‍वरसे धम्‍बागदेला लागिरी चा ख्रीष्‍टनोन परमेश्‍वरला शक्तिदेन ज्ञान बुद्धि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="25">तिग्‍दा भिसम म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरसे लबा ताम चा मूर्ख ताम हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍सैनोन परमेश्‍वरला ताम म्‍हिला ज्ञान बुद्धि भन्‍दा घ्रेन मुला, ओच्‍छे म्‍हिगदेसे परमेश्‍वर कमजोर मुला भिसी म्‍हन्‍सैनोन परमेश्‍वर म्‍हिला शक्ति भन्‍दा शक्तिशाली मुला।</verse>
				<verse number="26">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, परमेश्‍वरसे धम्‍बा धुइरी एनीगदे खाह्रङ्बा मुबा? थे ताम ढन्‍गो। म्‍हिगदेसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार एनीगदे न्‍हङला ल्‍हाना ह्रङ्‌बा म्‍हि ज्ञान बुद्धि आरेबा मुबा। एनीगदे न्‍हङला ल्‍हानान म्‍हि शक्तिशाली आरेबा मुबा, ओच्‍छे य्‍हुल्‍साला घ्रेन म्‍हिला म्‍हेमेलाएनोन आहिन मुबा।</verse>
				<verse number="27">तर ङा ज्ञान बुद्धि मुबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍बा म्‍हिगदेदा पेःना लबारी परमेश्‍वरसे जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे मूर्ख भिसी म्‍हन्‍बा म्‍हिगदेदा धम्‍जी। ओच्‍छे ङनी शक्ति मुबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍बागदेदा पेःना लबारी कमजोर म्‍हिगदेदा धम्‍जी।</verse>
				<verse number="28">ओच्‍छे चु जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे घ्रेन म्‍हन्‍बा म्‍हिगदेदा गे आखेल्‍बा स्‍होबाला लागिरी परमेश्‍वरसे म्‍हिगदेसेन हेला लसी गे आखेल्‍बा भिसी म्‍हन्‍बा म्‍हिगदेदा धम्‍जी।</verse>
				<verse number="29">खालैसेन ह्राङला ङाच्‍छापट्टि घमण्‍ड थालगै भिसीन परमेश्‍वरसे चुह्रङ् लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="30">बरु परमेश्‍वरसेन एनीगदेदा ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक स्‍होबा मुला। परमेश्‍वरग्‍यामसेन ख्रीष्‍ट य्‍हाङला ज्ञान बुद्धि दोबा मुला। थेह्रङ् लसी ख्रीष्‍टग्‍यामसेन य्‍हाङदा परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि स्‍होजी ओच्‍छे य्‍हाङला पापला सय फासी य्‍हाङदा चोखो स्‍होसी फेबा मुला।</verse>
				<verse number="31">थेतबासेलमा परमेश्‍वरला बचनरीनोन “चुदे खालै म्‍हिसे ङा ज्‍यबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी पाङ्बा सेम मुसम, थेसे प्रभुसे लबा गे गाते ज्‍यबा मुला भिसी पाङ्‌गै” भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">ङाला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, परमेश्‍वरला बारेरी पाङ्‌बारी ङा एनीगदे मुबा ग्‍लारी खमा ङाइ ङाला ज्ञान बुद्धिरी घमण्‍ड लसी एनीगदेदेन छ्‌याम घ्रेन घ्रेन ताम आलनी।</verse>
				<verse number="2">तिग्‍दा भिसम ङा एनीगदेदेन छ्‌याम मुबा धुइरी येशू ख्रीष्‍ट क्रुसरी सिबा ताम बाहेक अर्गु तिगै ताम एनीगदेदा आपाङ्बा पक्‍का लबा मुबा।</verse>
				<verse number="3">एनीगदे मुबा ग्‍लारी खबा धुइरी ङा कमजोर मुबा, ओच्‍छे लोङ्सी ङाला तिङ धर्बा मुबा।</verse>
				<verse number="4">ङाइ एनीगदेदेन छ्‌याम ताम लबान बचनग्‍याम पाङ्‌मा एनीगदेदा व्‍हाम्‍बारी ङाला ज्ञान बुद्धिदेन शक्तिग्‍याम तिगै ताम आपाङ्नी, तर ङाला गेग्‍यामसेन परमेश्‍वरला आत्‍माला शक्ति उन्‍जी।</verse>
				<verse number="5">एनीगदेला विश्‍वास म्‍हिला ज्ञान बुद्धिथोरी आहिन, तर परमेश्‍वरला शक्तिथोरी तगै भिसी ङाइ थेह्रङ् लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">तसैनोन पाको म्‍हिगदेदा ङन्‍से ज्ञान बुद्धिला ताम लोप्‍बा मुला। तर ङन्‍से लोप्‍बा ज्ञान बुद्धिला ताम चु जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेदेन शासन लबागदेला ज्ञान बुद्धिला ताम आहिन। थेह्रङ्बा ज्ञान बुद्धि थोबा म्‍हिगदे चा नाश तसी निला।</verse>
				<verse number="7">तर ङन्‍से चा म्‍हिला ज्ञान बुद्धिग्‍याम घोबारी आखम्‍बा परमेश्‍वरला ज्ञान बुद्धिला बारेरी थेःना लबा मुला। चु ज्ञान बुद्धि चा जम्‍बुलिङ स्‍होबा भन्‍दा ङाच्‍छान य्‍हाङदा य्‍हालदेन शक्ति पिन्‍बाला लागिरी परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार फेसी थान्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="8">चु जम्‍बुलिङरी शासन लबागदे खालैसेन चु ताम आघोनी। चुदे थेनीगदेसे घोबा हिन्‍सम य्‍हालदेन शक्ति मुबा प्रभुदा क्रुसरी टाँगब आलसेला मुबा।</verse>
				<verse number="9">तर बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “खालैसेन खाइमै आम्राङ्बा, खाइमै आथेःबा, खाइमै सेमरी आम्‍हन्‍बा तामगदे परमेश्‍वरसे ह्राङदा माया लबा म्‍हिगदेला लागिरी ठीक लबा मुला।”</verse>
				<verse number="10">परमेश्‍वरसे ह्राङला आत्‍माग्‍यामसेन य्‍हाङदा थे जम्‍मान ताम उन्‍बा मुला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला आत्‍मादा जम्‍मान ताम था मुला। ओच्‍छे म्‍हिसे था आयाङ्‍बा परमेश्‍वरला सेमला तामगदेएनोन परमेश्‍वरला आत्‍मादान था मुला।</verse>
				<verse number="11">म्‍हिला सेमला ताम थे न्‍हङरी मुबा ह्राङलान आत्‍मासे जे घोला, थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरला सेमला ताम परमेश्‍वरला आत्‍मासे जे घोला।</verse>
				<verse number="12">य्‍हाङसे जम्‍बुलिङरी मुबा आत्‍मा याङ्बा आहिन, तर दाहेन्‍से परमेश्‍वरसे पिन्‍बा जम्‍मान मोलमगदे घोबारी खम्‍गै भिसी परमेश्‍वरसेन ह्राङला आत्‍मा य्‍हाङदा पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="13">ङन्‍से थेःना लबा ताम म्‍हिला ज्ञान बुद्धिग्‍याम लोप्‍बा तामगदे आहिन, तर परमेश्‍वरला आत्‍मासे ङन्‍दा लोप्‍बा तामगदे हिन्‍ना। थेनोन तामगदे ङन्‍से परमेश्‍वरला आत्‍मा मुबागदेदा लोप्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="14">तर जुन म्‍हिदेन परमेश्‍वरला आत्‍मा आरे थेसे परमेश्‍वरला आत्‍माला तामगदेरी विश्‍वास आल। तिग्‍दा भिसम थेला लागिरी थे तामगदे चा मूर्ख ताम हिन्‍ना। थे जम्‍मान तामगदे परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍यामसे जे घोबारी खम्‍बा तामगदे तबासे लमा थेसे घोबारी आखम।</verse>
				<verse number="15">परमेश्‍वरला आत्‍मा मुबा म्‍हिसे जम्‍मान स्‍हे ठीक मुला कि आरे भिसी च्‍याबारी खम्‍ला। तर परमेश्‍वरला आत्‍मा आरेबा स्‍य्‍हान्‍दो खालै म्‍हिसे थेदा ठीक मुला कि आरे भिसी च्‍याबारी आखम।</verse>
				<verse number="16">तिग्‍दा भिसम बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “खाल्‍से प्रभुला सेम घोखम्‍ला? ओच्‍छे खाल्‍से प्रभुदा लोप्‍बारी खम्‍ला?” तर य्‍हाङसे मी ख्रीष्‍टला सेम याङ्बा मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">ङाला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, ङा एनीगदेदेन छ्‌याम मुबा धुइरी ङाइ परमेश्‍वरला आत्‍मासे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम ह्रङ् लसी एनीगदेदेन छ्‌याम ताम लबारी आखम्‍नी। तर ङाइ एनीगदेदेन छ्‌याम ह्राङला सेमसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हिदेन छ्‌याम ह्रङ् लसी ताम लजी। ओच्‍छे ङाइ एनीगदेदेन छ्‌याम विश्‍वासरी पाको आरेबा म्‍हिगदेदा ह्रङ् लसी ताम लबा मुला।</verse>
				<verse number="2">थे धुइरी एनीगदेसे कोङ्बा चबा स्‍हे चबारी आखम्‍बासे लमा ङाइ एनीगदेदा ङ्‍हे जे ख्‍वाजी। दान्‍देधोनाएनोन एनीगदेसे चबा स्‍हे चबारी खम्‍बा आरे।</verse>
				<verse number="3">अझ एनीगदे ह्राङला सेमसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हिला ह्रङ्‌बान बानीबेहोर थोसी भ्रबा मुला। ओच्‍छे एनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी गिकसेम गिकदा डाह लबान छेबा बङ्बा लमुला। थेतबासेलमा एनीगदे अझ ह्राङला सेमसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हि ह्रङ्‌बान मुला।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम एनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरीन कोइसे “ङा पावलला हिन्‍ना,” कोइसे “ङा अपोल्‍लोसला हिन्‍ना” भिमाहेन्‍से एनीगदे ह्राङला सेमसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हिगदे ह्रङ्‌बान आतनी? तजी।</verse>
				<verse number="5">अपोल्‍लोसदेन पावल घ्रेन हिन्‍ना? आहिन। ङनी मी प्रभुसे कुल्‍बा अन्‍छार गे लबा म्‍हि जे हिन्‍ना। ङन्‍से परमेश्‍वरथोरी विश्‍वास लबाला लागिरी एनीगदेदा ह्रो लबा जे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">ङाइ चा सूजी, ओच्‍छे अपोल्‍लोससे क्‍युइ युजी। तर थेदा परमेश्‍वरसेन ल्‍हेना लजी।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा सूबादेन क्‍युइ युबा म्‍हि तिगै आहिन, तर ल्‍हेना लबा परमेश्‍वर चा घ्रेन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">सूबादेन क्‍युइ युबा म्‍हि तिगै फरक आरे। थेन्‍नीसेन ह्राङ ह्राङसे लबा गे अन्‍छारला ज्‍याला याङ्ला।</verse>
				<verse number="9">तिग्‍दा भिसम ङनी न्‍ही चा परमेश्‍वरला गे लबा म्‍हि हिन्‍ना, एनीगदे चा परमेश्‍वरला बु ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। ओच्‍छे एनीगदे परमेश्‍वरला दिम ह्रङ्बाएनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">परमेश्‍वरसे ङादा पिन्‍बा दयामायाग्‍याम ङाइ मुल कर्मीसे ह्रङ् लसी जग थान्‍बा मुला। स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे चा थे जगथोरी दिम स्‍होबान मुला, तर थे जगथोरी दिम स्‍होबागदेसे होशियार लसी स्‍होगै।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम थे जग चा येशू ख्रीष्‍टनोन हिन्‍ना। थे जग बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालैसे अर्गु जग थान्‍बारी आखम।</verse>
				<verse number="12">चुदे खालै म्‍हिसे थे जगथोरी म्‍हर, म्‍हुइदेन महँगो खाल्‍ला युङबा, सिङ, सो ओच्‍छे परालसे दिम स्‍होजी भिसम,</verse>
				<verse number="13">थे जम्‍मान म्‍हिगदेसे लबा गे परमेश्‍वरसे निसाफ लबा धिनकुनु था याङ्ला। तिग्‍दा भिसम निसाफ लबा धुइरी परमेश्‍वरसे मेरी युसी थेनीगदेसे लबा गे खाह्रङ्बा चीम भिसी च्‍याला।</verse>
				<verse number="14">चुदे थे जगथोरी दिम स्‍होबा म्‍हिला गे मेरी युमा आक्रोनी भिसम थे म्‍हिसे इनाम याङ्ला।</verse>
				<verse number="15">चुदे खालै म्‍हिला गे क्रोसी नाश तजी भिसम थेसे इनाम आयाङ्। तर थे म्‍हि चा मेग्‍याम स्‍योर्बा ह्रङ् तसी जोगब तला।</verse>
				<verse number="16">एनीगदेन परमेश्‍वरला मन्‍दिर हिन्‍ना, ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍मा एनीगदे न्‍हङरी धन्‍छ्‌यामुला भिबा ताम एनीगदेदा था आरे?</verse>
				<verse number="17">चुदे खालै म्‍हिसे परमेश्‍वरला मन्‍दिरदा नाश लजी भिसम परमेश्‍वरसेन थेदा नाश लला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला मन्‍दिर चोखो मुला, ओच्‍छे थे मन्‍दिर चा एनीगदेन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">खालैसेन ह्राङसे ह्राङदान धोका थापिन्‍गो। एनीगदे न्‍हङरी खालै म्‍हिसे ह्राङसे ह्राङदान ङा चु जम्‍बुलिङला ज्ञान बुद्धि मुबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍जी भिसम थे तिगै था आरेबा मूर्ख म्‍हि ह्रङ्‌बा दोतोःला। जमाहेन्‍से थे ज्ञान बुद्धि मुबा म्‍हि दोला।</verse>
				<verse number="19">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला लागिरी जम्‍बुलिङला ज्ञान बुद्धि चा मूर्ख ताम ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। बचनरीनोन चुह्रङ् लसी भ्रिबा मुला, “ज्ञान बुद्धि मुबा म्‍हिगदेसे लबा चलाक गेग्‍यामसेन परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा चुङ्‌ला।”</verse>
				<verse number="20">दोःसी चुह्रङ् भिसीएनोन भ्रिबा मुला, “ज्ञान बुद्धि मुबा म्‍हिगदेसे म्‍हन्‍बा ताम गे आखेल्‍बा ताम हिन्‍ना भिसी परमप्रभुदा था मुला।”</verse>
				<verse number="21">थेतबासेलमा खालैसेन म्‍हिसे लबा गेरी घमण्‍ड थालगै। तिग्‍दा भिसम जम्‍मान स्‍हे एनीगदेलान हिन्‍ना,</verse>
				<verse number="22">पावलदेन अपोल्‍लोस ओच्‍छे पत्रुस, चु जम्‍बुलिङ, दान्‍देला धुइ, लिच्‍छाला धुइ, सिसै सोसै जम्‍मान एनीगदेलान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="23">ओच्‍छे एनीगदे चा ख्रीष्‍टला हिन्‍ना, ओच्‍छे ख्रीष्‍ट चा परमेश्‍वरला हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">म्‍हिगदेसे ङन्‍दा ख्रीष्‍टला गे लबा म्‍हिदेन म्‍हिसे था आयाङ्‍बा परमेश्‍वरला सेमला ताम घोना लबा जिम्‍मा याङ्बा म्‍हि हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍तोःला।</verse>
				<verse number="2">चुदे जे आहिन, चुह्रङ्बा गे लबा म्‍हि चा मालिकसे विश्‍वास लखम्‍बा म्‍हि ततोःला।</verse>
				<verse number="3">तर एनीगदेदेन म्‍हिगदेला निसाफ लबा अदालतसे ङाला निसाफ लसैनोन थे ताम ङाला लागिरी तिगै आहिन। ओच्‍छे ङाइएनोन ह्राङसे ह्राङदान निसाफ आल।</verse>
				<verse number="4">ङाइ तिगै आज्‍यबा गे लबा मुला भिसी ङादा था आरे, तर चुह्रङ् भिदेमा ङाला तिगै गल्‍ती आरे भिसी पाङ्‌बारी आखम। प्रभुसेन ङाला निसाफ लला।</verse>
				<verse number="5">थेतबासेलमा प्रभुसे तोगब लबा धुइ भन्‍दा ङाच्‍छान एनीगदेसे खालैदान निसाफ थालउ। बरु प्रभु फेप्‍खबा धुइ भ्रान्‍सी चिउ। धोपधोपरी लबा जम्‍मान ताम प्रभुसेन य्‍हालरी भसी म्‍हिला सेमला जम्‍मान ताम उन्‍ना। थे धुइरी चा जम्‍मान म्‍हिसे परमेश्‍वरग्‍याम ह्राङ ह्राङला गे अन्‍छार याङ्तोःबा इनाम याङ्ला।</verse>
				<verse number="6">दाहेन्‍से ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, चु तामग्‍यामसेन एनीगदेसे ज्‍यना लसी घोखम्‍गै भिसी ङाइ ङादेन अपोल्‍लोसला बारेरी पाङ्बा मुला। परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा भन्‍दा तिगै अर्गु ताम थालउ। ओच्‍छे एनीगदेसे कोइदा मान लबा, कोइदा मान आलबा थालउ।</verse>
				<verse number="7">खाल्‍से एनीगदेदा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदे भन्‍दा घ्रेन स्‍होजी? तिग एनीगदेदेन छ्‌याम मुबा जम्‍मान स्‍हे परमेश्‍वरसेन पिन्‍बा आहिन? परमेश्‍वरसे पिन्‍बा स्‍हेगदेन एनीगदेदेन छ्‌याम मुला भिसम दोःसी तिग्‍दा एनीगदे ह्राङसेन स्‍होबा ह्रङ् लसी घमण्‍ड लबा?</verse>
				<verse number="8">ह्राङदा तोःबा जम्‍मान स्‍हे याङ्सी एनीगदे फ्‍युक्‍पो तसी जिन्‍बा मुला भिसी एनीगदेसे म्‍हन्‍बा मुला। ओच्‍छे ङनी आरेसै ग्‍ले दोबारी खम्‍बा मुला भिसी एनीगदेसे म्‍हन्‍बा मुला। एनीगदेसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार एनीगदे ग्‍लेनोन दोबा हिन्‍सम ज्‍यबा तसेला मुबा। तिग्‍दा भिसम ङन्‍सेनोन एनीगदेदेन छ्‌यामनोन शासन लबारी खम्‍सेला मुबा।</verse>
				<verse number="9">तर ङनी मुल चेलागदेदा सिबाला सजाय याङ्बा म्‍हिगदेदा ह्रङ् लसी परमेश्‍वरसेन जम्‍मान भन्‍दा लिच्‍छापट्टि थान्‍बा मुला भिसी म्‍हन्‍बा मुला। थेह्रङ् लसीन ङनी चा जम्‍बुलिङरी स्‍वर्गदूतगदेदेन म्‍हिगदेला ओन्‍छाङरी जम्‍मासेन म्राङ्‍गै भिसी उन्‍बारी थान्‍बा स्‍हे ह्रङ्‌बान म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="10">ङन्‍से ख्रीष्‍टदा तेन्‍बासे लमा ङनी मूर्ख म्‍हि ह्रङ्‌बान हिन्‍ना, तर एनीगदेदा चा ख्रीष्‍टसे बुद्धि मुबा म्‍हि स्‍होबा मुला। ङनी कमजोर म्‍हि हिन्‍ना, एनीगदे चा भङ्‍बा म्‍हि हिन्‍ना। ओच्‍छे ङन्‍दा हेला लमुला, तर एनीगदेदा चा म्‍हिगदेसे मान लमुला।</verse>
				<verse number="11">दान्‍देएनोन ङनी चबा थुङ्बा आयाङ्ना फोइथाननोन भ्रबा मुला, क्‍वान्‍बारी ज्‍यबा क्‍वान आरे। ओच्‍छे ङन्‍दा म्‍हिगदेसे तोबा ग्‍याङ्‍बा लबा मुला, ओच्‍छे ङन्‍ना दिमनामएनोन आरे।</verse>
				<verse number="12">चबा थुङ्बादेन क्‍वान्‍बाला लागिरी ङनी ह्राङसेन दुख लसी गे लमुला। स्‍य्‍हान्‍दोसे बेइज्‍जत लमा ङन्‍से थेन्‍दा मोलम पिन्‍मुला, ओच्‍छे दुख पिन्‍मा ङन्‍से नामुला।</verse>
				<verse number="13">ङन्‍ना बेइज्‍जत लमाएनोन ङन्‍से थेन्‍दा माया लसी ताम पाङ्बा मुला। दान्‍देधोनाएनोन म्‍हिगदेला लागिरी ङनी जम्‍बुलिङरी तिगै गे आखेल्‍ना भ्‍याङ्‌तोःबा स्‍हेदेन फोहोर ह्रङ्‌बान तबा मुला।</verse>
				<verse number="14">चु ताम ङाइ एनीगदेदा पेःना लबाला लागिरी भ्रिबा आहिन, तर एनीगदेदा ङाइ माया लबा ङालान कोलागदेदा ह्रङ् लसी अर्ती पिन्‍बारी भ्रिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">एनीगदेदा ख्रीष्‍टला बारेरी लोप्‍बा म्‍हिगदे झ्‍याबारीन आखम्‍बाधोना मुसैनोन एनीगदेला आबा ल्‍हाना आरे, तर गिक जे मुला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेदा थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लसी ख्रीष्‍ट येशूदा ङोसेना लबासे लमा ङा एनीगदेला आबा ह्रङ्‌बान दोबा मुला।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा एनीगदे ङा ह्रङ्‌बान दोगो भिबा ङाला बिन्‍ती मुला।</verse>
				<verse number="17">थेतबासेलमा ङाइ माया लबा तिमोथीदा एनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइखबान मुला। थे ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तबादेन विश्‍वास लखम्‍बा ङाला झा ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। ङाइ जम्‍मान ग्‍लाला मण्‍डलीगदेरी लोप्‍बा अन्‍छार येशू ख्रीष्‍टरी ङा खाह्रङ् लसी भ्रबा मुला भिबा ताम थेसेन एनीगदेदा ढन्‍ना लला।</verse>
				<verse number="18">एनीगदे न्‍हङरी कोइ कोइ चा ङा एनीगदे मुबा ग्‍लारी आख भिबा म्‍हन्‍सी घमण्‍ड लसी भ्रमुला रो,</verse>
				<verse number="19">तर प्रभुसे सेम लजी भिसम ङा योनान एनीगदे मुबा ग्‍लारी खला। ओच्‍छे थे घमण्‍ड लसी भ्रबा म्‍हिसे पाङ्बासे लमा आहिन, तर थेनीगदेला शक्ति खाह्रङ्बा चीम थे च्‍याला।</verse>
				<verse number="20">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा ज्‍यबा तामग्‍याम जे आहिन, तर शक्तिग्‍याम म्राङ्‌मुला।</verse>
				<verse number="21">ङा थेरी धोखमाहेन्‍से ङाइ एनीगदेदा तिग लगै भिसी म्‍हन्‍बा मुला? एनीगदेदा कडीसे सजाय पिन्‍गो कि सोजो तसी माया लउ?</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">ङाइ एनीगदेला गुङरी स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रमुला रो भिबा ताम थेःबान मुला। ओच्‍छे एनीगदे न्‍हङला गिकसे मी ह्राङलान आमच्‍याङदा म्रिङ स्‍होबा मुला भिबा ताम ङाइ थेःबा मुला। चुह्रङ् लसी मी अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेएनोन ब्रेल्‍सी आभ्रमुला।</verse>
				<verse number="2">तर एनीगदेसे मी घमण्‍ड लबा मुला। बरु एनीगदेसे मी दुख म्‍हन्‍तोःमुबा, ओच्‍छे थेह्रङ्बा गे लबा म्‍हिदा एनीगदेला गुङग्‍याम तेःतोःमुबा।</verse>
				<verse number="3">ङा ल्‍हुइरी एनीगदेदेन छ्‌याम आरेसै ङाला सेम मी एनीगदेदेन छ्‌यामनोन मुला। ओच्‍छे ङा एनीगदेदेन छ्‌याम मुबा ह्रङ् लसीन थेह्रङ्बा गे लबा म्‍हिदा ङाइ निसाफ लसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="4">एनीगदे य्‍हाङला प्रभु येशूला मिनरी ग्‍ला गिकरीन ह्रुप तमा, ङाला सेमएनोन एनीगदेदेन छ्‌यामनोन तला, ओच्‍छे य्‍हाङला प्रभु येशूला शक्तिएनोन थेरीन तला।</verse>
				<verse number="5">थे धुइरी थेला पाप लबा ल्‍हुइ नाश तगै भिसी एनीगदेसे थेदा शैतानना यारी जिम्‍मा लसी पिन्‍गो। ओच्‍छे प्रभु दोःसी फेप्‍खसी निसाफ लबा धुइरी थेला आत्‍मा चा थार्ला।</verse>
				<verse number="6">एनीगदेसे घमण्‍ड लबा ज्‍यबा आहिन। ज्‍योप्‍बा ब्रारी जजाकी खमीर युमाहेन्‍से ज्‍योप्‍बा जम्‍मान ब्रादा भोना लमुला भिबा ताम एनीगदेदा था आरे?</verse>
				<verse number="7">खमीर आयुना ज्‍योप्‍बा छार ब्रा दोबारी एनीगदेसे ङाच्‍छाला थे आज्‍यबा खमीर तेःसी भ्‍याङ्‍गो। जमाहेन्‍से एनीगदे खमीर आयुना ज्‍योप्‍बा छार ब्रा ह्रङ्‌बान दोला, तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍ट चा मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाडरी बलि फुल्‍बा ग्‍यु बोगो ह्रङ्‌बान दोसी य्‍हाङला लागिरी बलि तसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="8">थेतबासेलमा थे खमीर ह्रङ्‌बा आज्‍यबा बानीबेहोर थोसी आहिन, तर सेमरी तिगै आज्‍यबा ताम आथान्‍ना सत्‍य ग्‍यामरी भ्रसी खमीर आयुबा गेङ ह्रङ्‌बान दोसी चाड धङ्‌गे।</verse>
				<verse number="9">ङाइ ङाच्‍छान एनीगदेदा ब्रेल्‍सी भ्रबा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम संगतनोन थालउ भिसी अर्गु चिठीरी भ्रिबा मुबा।</verse>
				<verse number="10">तर चु जम्‍बुलिङरी मुबा ख्रीष्‍टदा विश्‍वास आलना ब्रेल्‍सी भ्रबागदे, लोभ लबागदे, य्‍हो लबागदेदेन मूर्तिदा तेन्‍बा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम संगतनोन थालउ भिबारी म्‍हाइबा आहिन। थेह्रङ् भिसम एनीगदेसे चु जम्‍बुलिङनोन ख्‍लातोःला।</verse>
				<verse number="11">ङाइ भ्रिबा ताम चा चुनोन हिन्‍ना। ङा ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी सुङसे चा पाङ्सी भ्रबा, तर गेसे चा स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबा, लोभ लबा, मूर्तिदा तेन्‍बा, म्‍हिला तामगन लबा, ङ्‌य्‍होइसी भ्रबादेन य्‍हो लबा म्‍हिदेन छ्‌याम चा संगतनोन थालउ भिबा हिन्‍ना। थेह्रङ्बा म्‍हिदेन छ्‌याम मी चबा थुङ्‌बाएनोन थालउ।</verse>
				<verse number="12">ख्रीष्‍टदा विश्‍वास आलबा मण्‍डली न्‍हङरी आरेबा म्‍हिगदेला निसाफ लबा गे ङाला आहिन। तर ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा मण्‍डली न्‍हङला म्‍हिगदेला निसाफ लबा गे एनीगदेला हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">ख्रीष्‍टदा विश्‍वास आलबा मण्‍डली न्‍हङरी आरेबा म्‍हिगदेला निसाफ मी परमेश्‍वरसेन लला। परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “नइबा गे लबा म्‍हिदा एनीगदेला गुङग्‍याम तेःगो।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">एनीगदे न्‍हङरी खालैला स्‍य्‍हान्‍दो विश्‍वासी गिकदेन छ्‌याम छेबा बङ्बा तजी भिसम तिग्‍दा निसाफ लसी पिन्‍गो भिसी परमेश्‍वरला म्‍हि मुबा ग्‍लारी आनिना परमेश्‍वरदान विश्‍वास आलबा म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी निबा?</verse>
				<verse number="2">परमेश्‍वरला म्‍हिगदेसे जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेला निसाफ लला भिबा ताम एनीगदेदा था आरे? चुह्रङ् लसी एनीगदेसेन जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेला मी निसाफ लला भिसम तिग जजाबा ताम चा ढिक्‍ना लबारी आखम?</verse>
				<verse number="3">य्‍हाङसे स्‍वर्गदूतगदेलाएनोन निसाफ लला भिबा ताम एनीगदेदा था आरे? थेह्रङ् भिसम तिग चु धुइला तामगदे निसाफ लबारी गाह्रो मुला?</verse>
				<verse number="4">चुह्रङ् लसी छेबा बङ्बा तमा तिग्‍दा एनीगदे मण्‍डलीसे मान आलबा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदे मुबा ग्‍लारी निसी निसाफ लसी पिन्‍गो भिसी पाङ्बा?</verse>
				<verse number="5">एनीगदेदा मी पेःबा खतोःबा। तिग ह्राङला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङा छेबा बङ्बा लमा निसाफ लखम्‍बा बुद्धि मुबा म्‍हि एनीगदे न्‍हङरी खालै आरे?</verse>
				<verse number="6">तर एनीगदे मी विश्‍वासीगदे न्‍हङरी गिकसेम गिकला बिरोध लसी परमेश्‍वरदा विश्‍वास आलबा म्‍हिगदेला ङाच्‍छा निसाफ लसी पिन्‍गो भिसी अदालतरी निमुला।</verse>
				<verse number="7">एनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी गिकसेम गिकला बिरोध लसी मुद्दा लबासे लमा एनीगदे भ्रेःसी जिन्‍बा मुला। बरु मुद्दा आलना जस्‍तोन तसै एनीगदेसे नासी चितोःमुबा। ओच्‍छे ठगब लसै एनीगदेसे नासी चितोःमुबा।</verse>
				<verse number="8">तर एनीगदेसे मी ह्राङलान विश्‍वासी ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदाएनोन दुख पिन्‍सी ठगब लबा मुला।</verse>
				<verse number="9">आज्‍यबा गे लबा म्‍हिगदे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी निम्‍याङ्‌बा हक आयाङ् भिबा ताम एनीगदेदा था आरे? एनीगदेसे ह्राङसे ह्राङदान धोका थापिन्‍गो। ब्रेल्‍सी भ्रबा म्‍हिगदे, मूर्तिदा तेन्‍बागदे, स्‍य्‍हान्‍दोला म्रिङदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबागदे, बेश्‍या म्रिङम्‍हेमे ह्रङ्‌बा ब्रेल्‍सी भ्रबा ह्रेम्‍कोलागदे ओच्‍छे म्रिङकोला म्रिङकोलादेन छ्‌याम ह्रेम्‍कोला ह्रेम्‍कोलादेन छ्‌यामनोन ब्रेल्‍सी भ्रबागदे,</verse>
				<verse number="10">य्‍हो लबागदे, लोभ लबागदे, ङ्‌य्‍होइसी भ्रबागदे, म्‍हिला तामगन लबागदेदेन स्‍य्‍हान्‍दोला ब्‍यन्‍सी चबागदेसे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी निम्‍याङ्‌बा हक आयाङ्।</verse>
				<verse number="11">एनीगदे न्‍हङरी कोइ कोइ ङाच्‍छा थेह्रङ्बान मुबा। तर दान्‍दे एनीगदेला पाप ख्रुसी परमेश्‍वरसे चोखो म्‍हि स्‍होबा मुला। ओच्‍छे प्रभु येशू ख्रीष्‍टदेन य्‍हाङला परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम एनीगदेदा ह्राङदा सेम निबा म्‍हि स्‍होबा मुला।</verse>
				<verse number="12">एनीगदे न्‍हङरी खालैसे “ङाइ जे लसै ठीक मुला” भिसी पाङ्‌मुला तला, तर जम्‍मान तामग्‍याम एनीगदेदा ज्‍यबा आत। ङाइएनोन पाङ्‌खम्‍सेला मुबा, “ङाइ जे लसै तला,” तर ङा खजिबै तामला नोकर आदो।</verse>
				<verse number="13">एनीगदे न्‍हङरी खालैसे “चबा स्‍हे फोला लागिरी ओच्‍छे फो चबा स्‍हेला लागिरी हिन्‍ना” भिसी पाङ्‌मुला। थे ताम ठीकनोन हिन्‍ना, तर परमेश्‍वरसे थे न्‍हीदान नाश लला। म्‍हिला ल्‍हुइ ब्रेल्‍सी भ्रबाला लागिरी आहिन, तर परमेश्‍वरदा तेन्‍बाला लागिरी हिन्‍ना, ओच्‍छे य्‍हाङला ल्‍हुइ चा प्रभुलान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">ओच्‍छे परमेश्‍वरसे ह्राङलान शक्तिग्‍याम प्रभुदा सोना लजी, य्‍हाङदाएनोन थेलान शक्तिग्‍याम थेसेन सोना लला।</verse>
				<verse number="15">एनीगदेला ल्‍हुइ ख्रीष्‍टला या काङ ह्रङ्‌बान हिन्‍ना भिबा ताम एनीगदेदा था आरे? थेह्रङ् भिसम तिग ङाइ ख्रीष्‍टला छ्‍यादेन स्‍‍य्‍हापदा भोर्सी बेश्‍यादेन छ्‌याम ब्रेल्‍बारी तला? आत, चु तनोन आखम्‍बा ताम हिन्‍ना!</verse>
				<verse number="16">बेश्‍यादेन छ्‌याम ब्रेल्‍बा म्‍हि चा बेश्‍यादेन छ्‌याम ल्‍हुइ गिक ह्रङ्‌बान तला भिबा ताम एनीगदेदा था आरे? तिग्‍दा भिसम बचनरीनोन “थे न्‍ही ल्‍हुइ गिक ह्रङ्‌बान तला” भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="17">तर जुन म्‍हि प्रभुदेन छ्‌याम गिक तला, थे म्‍हि प्रभुदेन छ्‌याम आत्‍मारीनोन गिक तला।</verse>
				<verse number="18">थेतबासेलमा खाइमै ब्रेल्‍सी थाभ्रउ। तिग्‍दा भिसम अर्गु पापसे भन्‍दा ब्रेल्‍सी भ्रबा पापसे चा म्‍हिला ह्राङलान ल्‍हुइदा ल्‍हानान न्‍होङ्ना लमुला।</verse>
				<verse number="19">एनीगदेला ल्‍हुइ परमेश्‍वरला आत्‍माला मन्‍दिर हिन्‍ना। एनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम याङ्बा आत्‍मा एनीगदे न्‍हङरी धन्‍छ्‌यामुला भिबा ताम एनीगदेदा था आरे? थेतबासेलमा एनीगदेला ल्‍हुइ एनीगदेलान आहिन,</verse>
				<verse number="20">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे एनीगदेदा सय फासी ग्‍लुबा हिन्‍ना। थेतबासेलमा एनीगदेसे ह्राङला ल्‍हुइग्‍याम परमेश्‍वरदा मानदेन जयजयकार लउ।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">दाहेन्‍से एनीगदेसे भ्रिबा तामगदेला बारेरी ङाइ पाङ्ला। म्‍हिसे ब्‍याह आलबान ज्‍यबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">तर ल्‍हानान ब्रेल्‍सी भ्रबासे लमा जम्‍मान ह्रेम्‍फेबेला ह्राङ ह्राङलान म्रिङ तगै, ओच्‍छे जम्‍मान म्रिङम्‍हेमेलाएनोन ह्राङ ह्राङलान ह्रेम्‍बो तगै।</verse>
				<verse number="3">ह्रेम्‍बो ह्राङला म्रिङदेन छ्‌याम म्‍हेर्बा ख्‍लाबारी आत। ओच्‍छे म्रिङएनोन ह्राङला ह्रेम्‍बोदेन छ्‌याम म्‍हेर्बा ख्‍लाबारी आत।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे म्रिङसे ह्राङला ल्‍हुइथोरी ह्राङसेन अधिकार लआम्‍याङ्, तर ह्रेम्‍बोला अधिकार तला। थेह्रङ् लसीन ह्रेम्‍बोसेनोन ह्राङला ल्‍हुइथोरी ह्राङसेन अधिकार लआम्‍याङ्, तर म्रिङसे अधिकार लला।</verse>
				<verse number="5">म्रिङ ह्रेम्‍बो खाइमै छ्‌यामनोन म्‍हेर्बा थाख्‍लागो। सल्‍लाह लसी तिगै धिनना लागिरी प्रार्थना लबाला लागिरी छ्‌यामनोन आम्‍हेर्सैनोन प्रार्थना लसी जिन्‍माहेन्‍से चा छ्‌यामनोन म्‍हेर्गो। आहिन्‍सम एनीगदेसे सेम नाबारी आखम्‍बासे लमा शैतानसे एनीगदेदा फसब लला।</verse>
				<verse number="6">चुह्रङ् लसी लनोन तोःला भिसी ङाइ एनीगदेदा कुल्‍बा आहिन। तर एनीगदेसे लबारी तला भिसी जे पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">हिन्‍बाम जम्‍मान म्‍हि ङा ह्रङ् लसी ब्‍याह आलना चिगै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला। तर जम्‍मान म्‍हिसे परमेश्‍वरग्‍याम थरी थरीला मोलम याङ्बा मुला, कोइसे ब्‍याह आलना चिबा मोलम याङ्बा मुला ओच्‍छे कोइसे ब्‍याह लसी चिबा मोलम याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="8">दाहेन्‍से ब्‍याह आलबा म्‍हिगदेदेन ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमेगदेला लागिरी ङाइ चु ताम पाङ्‌बान मुला, थेनीगदे चा ङा ह्रङ् लसीन ब्‍याह आलना चिबान थेनीगदेला लागिरी ज्‍यबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">तर थेनीगदेसे ह्राङसे ह्राङदान तहरी थान्‍बारी आखम्‍नी भिसम ब्‍याह लगै। तिग्‍दा भिसम सेम नाबारी आखम्‍ना चिबा भन्‍दा बरु ब्‍याह लबा चा ज्‍यबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">दाहेन्‍से ङाइ ब्‍याह लबा म्‍हिगदेदा पाङ्ला, म्रिङसे ह्रेम्‍बोदा थाख्‍लागो। चु ङाइ कुल्‍बा ताम आहिन, तर प्रभुसे कुल्‍बा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">तर फेसी चिसैनोन स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्‍याह थालउ। स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्‍याह लबा भन्‍दा मी बरु दोःसी ह्राङला ह्रेम्‍बोदेन छ्‌यामनोन ढिक्‍सी चिउ। ओच्‍छे ह्रेम्‍बोसेनोन ह्राङला म्रिङदा ख्‍लाबारी आत।</verse>
				<verse number="12">तर स्‍य्‍हान्‍दो जम्‍मादान ङाइ चुह्रङ् भिसी पाङ्ला, चु ताम प्रभुसे सुङ्बा ताम आहिन। तर ङाइनोन पाङ्बा हिन्‍ना। चुदे प्रभुदा विश्‍वास लबा खालै ज्‍योज्‍यो आलेला म्रिङसे ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा आरे, तसैनोन थेसे ह्राङला ह्रेम्‍बोदेन छ्‌याम चिबा सेम लजी भिसम थे म्‍हिसे ह्राङला म्रिङदा थाख्‍लागै।</verse>
				<verse number="13">चुह्रङ् लसीन खालै म्रिङम्‍हेमेला ह्रेम्‍बोसे ख्रीष्‍टदा विश्‍वास आलसैनोन थेसे ह्राङला म्रिङदेन छ्‌याम चिबा सेम लजी भिसम थेसे ह्राङला ह्रेम्‍बोदा थाख्‍लागै।</verse>
				<verse number="14">तिग्‍दा भिसम ह्रेम्‍बोसे ख्रीष्‍टदा विश्‍वास आलसैनोन म्रिङसे विश्‍वास लबासे लमा ह्रेम्‍बो परमेश्‍वरला म्‍हि दोखम्‍ला। ओच्‍छे म्रिङसे ख्रीष्‍टदा विश्‍वास आलसैनोन ह्रेम्‍बोसे विश्‍वास लबासे लमा म्रिङ परमेश्‍वरला म्‍हि दोखम्‍ला। थेह्रङ् आतबा हिन्‍सम थेनीगदेला कोलागदे चोखो आतसेला मुबा। तर थेह्रङ् तबासे लमा थेनीगदे मी परमेश्‍वरदा सेम निबा मुला।</verse>
				<verse number="15">तर ख्रीष्‍टदा विश्‍वास आलबा म्‍हिसे चा ख्‍लाबारी म्‍हाइसम ख्‍लापुङ्‌गो। जमाहेन्‍से म्रिङ मुसै ह्रेम्‍बो मुसै थेनी गिकसेम गिकला तहरी चिआतोः। थेतबासेलमा थेन्‍नीदा खालैसेन कर लसी ग्‍ला गिकरी थाथान्‍गो। थेन्‍नी चा फेसी चिबान ठीक मुला, तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा छेबा बङ्बा लसी चिबारी आहिन, तर ढिक्‍सी चिबाला लागिरी धम्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">तिग ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा म्रिङम्‍हेमेसे विश्‍वास आलबा ह्राङला ह्रेम्‍बोदा थार्ना लखम्‍ला भिबा ताम एनीगदेदा था आरे? ओच्‍छे ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा ह्रेम्‍फेबेसे विश्‍वास आलबा ह्राङला म्रिङदा थार्ना लखम्‍ला भिबा ताम एनीगदेदा था आरे?</verse>
				<verse number="17">प्रभुसे एनीगदे जम्‍मादान खाह्रङ् लसी भ्रगै भिसी म्‍हन्‍बा मुला थेनोन अन्‍छार भ्रउ। ओच्‍छे एनीगदेदा ङाच्‍छा परमेश्‍वरसे धम्‍माहेन्‍से खाह्रङ् लसी भ्रमुबा थेह्रङ् लसीन भ्रउ। ङाइ पाङ्बा चु ताम जम्‍मान मण्‍डलीगदेला लागिरी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">परमेश्‍वरसे धम्‍बा भन्‍दा ङाच्‍छान खतना लसी जिन्‍बा मुसम थे म्‍हिसे दोःसी खतना आलबा म्‍हि दोबारी थाम्‍हाइगो। ओच्‍छे खतना आलमान परमेश्‍वरसे थेदा धम्‍जी भिसैनोन थेसे खतना थालउ।</verse>
				<verse number="19">तिग्‍दा भिसम खतना लसै आलसै तिगै आहिन। तर परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा चा घ्रेन ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा धम्‍बा धुइरी थेनीगदे खाह्रङ्बा मुबा थेनोन अन्‍छार लसी चिगै।</verse>
				<verse number="21">परमेश्‍वरसे धम्‍बा धुइरी ए खालैला नोकर मुसैनोन एसे धन्‍दा सुर्दा थालउ। तर ए थेग्‍याम थोन्‍म्‍याङ्‌सम थोन्‍गो।</verse>
				<verse number="22">तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हि प्रभुसे धम्‍बा धुइरी नोकर मुबा थेदा दान्‍दे प्रभुसे थेग्‍याम फेबा मुला। थेह्रङ् लसीन प्रभुसे धम्‍बा धुइरी जुन म्‍हि खालैला नोकर दोबा आरेबा थे दान्‍दे ख्रीष्‍टला नोकर दोबा मुला।</verse>
				<verse number="23">परमेश्‍वरसे एनीगदेदा सय फासी ग्‍लुबा हिन्‍ना। थेतबासेलमा एनीगदे म्‍हिला नोकर थादोगो।</verse>
				<verse number="24">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, परमेश्‍वरसे एनीगदेदा धम्‍बा धुइरी एनीगदे खाह्रङ्बा मुबा थेनोन अन्‍छार सदन परमेश्‍वरदेन छ्‌याम चिउ।</verse>
				<verse number="25">ब्‍याह आतबा म्‍हिगदेदा प्रभुसे कुल्‍बा ताम ङादेन छ्‌याम तिगै आरे। तर प्रभुला दया याङ्सी विश्‍वास लखम्‍बा म्‍हि तबासे लमा ङाइ एनीगदेदा चु सल्‍लाह पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="26">चु धुइला दुखदा म्राङ्‌माम एनीगदे खाह्रङ् लसी चिबा मुला थेह्रङ् लसीन चिबा ज्‍यबा तला भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="27">चुदे एसे ब्‍याह लसी जिन्‍बा मुसम ह्राङला म्रिङदा ख्‍लाबारी थाम्‍हाइगो। ओच्‍छे ब्‍याह लबा आरेसै ब्‍याह लबारी थाम्‍हाइगो।</verse>
				<verse number="28">तर ब्‍याह लजी भिसै पाप आहिन। ब्‍याह आलबा म्रिङकोलासे ब्‍याह लजी भिदेमा थेसे पाप लबा आहिन। तर ब्‍याह लबा म्‍हिगदेसे चु जम्‍बुलिङरी ल्‍हानान दुख नातोःला ङाइ मी एनीगदेदा चु दुखग्‍यामसे जे जोगब लबारी म्‍हाइबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="29">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, ङाइ पाङ्‌बारी म्‍हाइबा ताम चा चुनोन हिन्‍ना। दाहेन्‍से य्‍हाङला प्रभु फेप्‍खबा धुइ ल्‍हाना आरेबासे लमा म्रिङ मुबागदेसे म्रिङ आरेबागदे ह्रङ् लसी चिउ।</verse>
				<verse number="30">क्राबागदे आक्राबा म्‍हिगदे ह्रङ् लसी चिउ ओच्‍छे ताङ्बागदे आताङ्‌बा म्‍हिगदे ह्रङ् लसी चिउ। ओच्‍छे तिगै ग्‍लुसी भबागदेसे ह्राङदेन छ्‌याम तिगै आरेबा ह्रङ् लसी चिउ।</verse>
				<verse number="31">थेह्रङ् लसीन जम्‍बुलिङला स्‍हे चलब लबा म्‍हिगदेसे थे स्‍हेगदेदा वास्‍तान आलबा ह्रङ् लसी चिउ। तिग्‍दा भिसम चु जम्‍बुलिङ म्‍हासी निबान मुला।</verse>
				<verse number="32">एनीगदे जम्‍मान धन्‍दा सुर्दा आलना चिगै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला। ब्‍याह आलबा म्‍हिसे चा खाह्रङ् लसी प्रभुदा ताङ्ना लखम्‍ला भिसी सेमहेन्‍सेन प्रभुला लागिरी गे लमुला।</verse>
				<verse number="33">तर ब्‍याह लबा म्‍हिसे चा खाह्रङ् लसी ह्राङला म्रिङदा ताङ्ना लखम्‍ला भिसी जम्‍बुलिङला तामगदेरी धन्‍दा सुर्दा लमुला।</verse>
				<verse number="34">थेह्रङ्बा म्‍हिला सेम चा पट्टि न्‍ही तला। थेह्रङ् लसीन दोःसी ब्‍याह आलना चिबा म्रिङम्‍हेमेदेन खाइमै ब्‍याह आलबा म्रिङकोलासे चा ह्राङला ल्‍हुइदेन आत्‍मा परमेश्‍वरलान हिन्‍ना भिबा तामरी जे धन्‍दा सुर्दा लमुला। तर ब्‍याह लबा म्रिङम्‍हेमेसे चा खाह्रङ् लसी ह्राङला ह्रेम्‍बोदा ताङ्ना लखम्‍ला भिसी जम्‍बुलिङला तामरी धन्‍दा सुर्दा लमुला।</verse>
				<verse number="35">ङाइ चु ताम एनीगदेला लागिरी ज्‍यबा तगै भिसी पाङ्बा हिन्‍ना। एनीगदेसे चु लबारी तला, चु लबारी आत भिसी ङाइ चु ताम एनीगदेला लागिरी ठिम स्‍होसी पिन्‍बा आहिन। तर एनीगदे प्रभुरी ज्‍यना लसी भ्रबारी खम्‍गै ओच्‍छे जस्‍तोन दुख तसैनोन प्रभुदा तेन्‍बारी खम्‍गै।</verse>
				<verse number="36">चुदे खालै म्‍हिसे ह्राङला सेम तहरी थान्‍बारी आखम्‍ना ह्राङसे ब्‍याह लबारी ह्रीबा म्रिङकोलादेन छ्‌याम ब्रेल्‍बा सेम खजी भिसम थेदा ब्‍याह लपुङ्‌गो। चुह्रङ् लबा पाप आहिन।</verse>
				<verse number="37">थेह्रङ् लसीन जुन म्‍हिसे ब्‍याह लबारी ह्रीसी जिन्‍बा म्रिङकोलादेन छ्‌याम खालैसे कर लसी आहिन, तर ह्राङलान सेमसे ब्‍याह आल भिसी ह्राङसे ह्राङदान तहरी थान्‍मुला भिसम थे म्‍हिसेनोन ज्‍यबान लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="38">थेतबासेलमा जुन म्‍हिसे ब्‍याह लला, थेसे ज्‍यबान लबा हिन्‍ना। तर जुन म्‍हिसे ब्‍याह आल, थेसे झन ज्‍यबा लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="39">ह्रेम्‍बो सोतेधोना म्रिङ ह्रेम्‍बोलान तहरी तला। तर ह्रेम्‍बो सिमाहेन्‍से थेदा ब्‍याह लइ म्‍हन्‍जी भिसम थेसे स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्‍याह लबारी खम्‍ला। थे म्‍हि चा प्रभुदा विश्‍वास लबा म्‍हि ततोःला।</verse>
				<verse number="40">तर थे म्रिङम्‍हेमे ब्‍याह आलना चिजी भिसम थेला लागिरी झन ताङ्तोःबा ताम हिन्‍ना। चु ङाइ म्‍हन्‍बा ताम जे हिन्‍ना, तसैनोन परमेश्‍वरला आत्‍मा ङादेन छ्‌याम मुला भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">दाहेन्‍से मूर्तिगदेदा फुल्‍बा स्‍हेला बारेरी ङाइ पाङ्ला। य्‍हाङ जम्‍मानदेन छ्‌याम ज्ञान बुद्धि मुला भिबा ताम य्‍हाङ जम्‍मादान था मुला। थे ज्ञान बुद्धिसे चा य्‍हाङदा घमण्‍डी स्‍होला। तर मायासे चा मण्‍डलीदा भङ्‍ना लला।</verse>
				<verse number="2">चुदे खालै म्‍हिसे “ङाइ जम्‍मान ताम सेबा मुला” भिसी म्‍हन्‍मुला भिसम थेसे जुन ताम सेतोःमुबा थे ताम चा सेबान आरे।</verse>
				<verse number="3">तर जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरदा माया लला परमेश्‍वरसे थेदा ङोसेला।</verse>
				<verse number="4">थेतबासेलमा मूर्तिगदेदा फुल्‍बा चबा स्‍हेला बारेरी च्‍यागे। जम्‍बुलिङरी मुबा मूर्ति तिगै आहिन। ओच्‍छे परमेश्‍वर बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालै आरे भिबा ताम य्‍हाङदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="5">मुदेन जम्‍बुलिङरी मिन जेला ल लु मुला तला। चुह्रङ् लसी म्‍हिसे ल्‍हानान ल लुदेन प्रभुगदे तेन्‍सैनोन,</verse>
				<verse number="6">य्‍हाङला लागिरी चा परमेश्‍वर आबा गिक जे मुला, जम्‍मान स्‍हे थेसेन स्‍होबा हिन्‍ना। ओच्‍छे य्‍हाङ थेलान लागिरी सोबा हिन्‍ना। य्‍हाङला लागिरी प्रभु गिक जे मुला थे चा येशू ख्रीष्‍ट हिन्‍ना। थेग्‍यामसेन जम्‍मान स्‍हे स्‍होबा हिन्‍ना। ओच्‍छे थेग्‍यामसेन य्‍हाङ सोबा मुला।</verse>
				<verse number="7">तर जम्‍मान म्‍हिदा चु ताम था आरे। ओच्‍छे एनीगदे न्‍हङला कोइ कोइ म्‍हिसे विश्‍वास लबा भन्‍दा ङाच्‍छान मूर्तिदा पूजा लसी खबासे लमा दान्‍देधोनाएनोन थेह्रङ्बा चबा स्‍हे चमा चु चा मूर्तिदा फुल्‍बा स्‍हे हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍मुला। ओच्‍छे ज्‍यबा आज्‍यबा फेबारी खम्‍बा थेनीगदेला ज्ञान कमजोर तबासे लमा थेनीगदेसे “ङाइ पाप लजी” भिसी म्‍हन्‍मुला।</verse>
				<verse number="8">चबा स्‍हेसे य्‍हाङदा परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि आस्‍हो। ओच्‍छे थेह्रङ्बा चबा स्‍हे चसैनोन य्‍हाङदा न्‍होङ्ना आल, आचसैनोन य्‍हाङदा ज्‍यबा तना आल।</verse>
				<verse number="9">तर एनीगदे होशियार तउ, एनीगदेला लागिरी जम्‍मान स्‍हे चबारी तसैनोन विश्‍वासरी कमजोर मुबागदेसे पाप लआम्‍याङ्‍गै।</verse>
				<verse number="10">चुदे कमजोर सेम मुबागदेसे एनीगदे सेबा घोबा म्‍हिगदेदा मूर्तिला मन्‍दिररी चबा थुङ्बा लसी चिबा म्राङ्जी भिसम, तिग थेनीगदेसे मूर्तिदा फुल्‍बा स्‍हेगदे चबा आँट आल?</verse>
				<verse number="11">एला ज्ञान बुद्धि अन्‍छारला गे लबासे लमा थे विश्‍वासरी कमजोर मुबा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे नाश तला। तर ख्रीष्‍ट थेनीगदेला लागिरीनोन सिसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="12">थेह्रङ् लसी एनीगदेसे विश्‍वासरी कमजोर मुबा स्‍य्‍हान्‍दो विश्‍वासीगदेला सेम न्‍होङ्ना लबा चा ख्रीष्‍टला बिरोधरी पाप लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">चुदे ङाइ चबा चबा स्‍हेसे लमा स्‍य्‍हान्‍दो विश्‍वासीगदे पापरी फसब तला भिसम ङाइ खाइमै स्‍या आच। चुह्रङ् लसी स्‍य्‍हान्‍दो विश्‍वासीगदेदा पापरी फसब लबा ङाला सेम आहिन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">ङा खजिबै स्‍हेला तहरी आरे। ङा मुल चेला हिन्‍ना। ङाइ य्‍हाङला प्रभु येशूदा म्राङ्बा मुला। ङाइ य्‍हाङला प्रभुला लागिरी लबा गेग्‍यामसेन एनीगदेसे थेदा विश्‍वास लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे ङादा मुल चेला आहिन भिसैनोन एनीगदेसे मी ङादा मुल चेला हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍मुला। एनीगदेसे प्रभुदा लबा विश्‍वासग्‍यामसेन ङा मुल चेला हिन्‍ना भिसी उन्‍मुला।</verse>
				<verse number="3">ङाला अधिकारला बारेरी बिरोध लसी ताम पाङ्बा म्‍हिगदेदा ङाइ चुनोन ताम पाङ्ला,</verse>
				<verse number="4">तिग एनीगदेग्‍यामसेन चबा थुङ्बा किन्‍बा ङन्‍ना हक आरे?</verse>
				<verse number="5">तिग स्‍य्‍हान्‍दो मुल चेलागदेदेन प्रभुला आलेगदे ओच्‍छे पत्रुससे ह्रङ् लसी ङन्‍सेनोन छ्‌याम छ्‌यामनोन प्रभुदा विश्‍वास लबा म्रिङ थोसी भ्रबा हक आरे?</verse>
				<verse number="6">तिग बारनाबासदेन ङाइ जे सोबाला लागिरी ह्राङसेन गे लतोःबा हिन्‍ना?</verse>
				<verse number="7">तिग सिपाहीसे सरकारग्‍याम चबा थुङ्बा आयाङ्? याङ्ला। तिग अङगुर सूबा म्‍हिसे अङगुर आच? चला। तिग म्‍हे मुइ न्‍हबा म्‍हिसे ङ्‍हे म्‍हुइ आथुङ्? थुङ्ला।</verse>
				<verse number="8">चु ताम ङाइ म्‍हिसे म्‍हन्‍बा ताम अन्‍छार जे पाङ्बा आहिन। तर परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरीनोन चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="9">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी “दाइँ लबा ग्‍लापला सुङरी बोर थाक्‍वान्‍गो” भिसी भ्रिबा मुला। तिग परमेश्‍वरसे म्‍हेगदेला लागिरी वास्‍ता लबा हिन्‍ना?</verse>
				<verse number="10">तिग परमेश्‍वरसे य्‍हाङला लागिरीन चु ताम सुङ्बा आहिन? हिन्‍ना। य्‍हाङला लागिरी चु ताम भ्रिबा हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम मोइबा म्‍हिदेन दाइँ लबा म्‍हिसे ह्राङला भो याङ्ला भिबा आशसेन गे लमुला।</verse>
				<verse number="11">ङन्‍से एनीगदेदा थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा चा ब्‍लु ढ्वबा ह्रङ्‌बान हिन्‍ना भिसम एनीगदेग्‍याम ङन्‍से बाली दुइबा ह्रङ् लसी तिगै स्‍हे किन्‍मा उदेक म्‍हन्‍तोःला?</verse>
				<verse number="12">चुदे स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे एनीगदेग्‍याम तिगै स्‍हे याङ्बा हक मुला भिसम झन ङन्‍ना मी घ्रेन हक मुला। तर ङन्‍से थे हक अन्‍छार आकिन्‍नी। बरु ख्रीष्‍टला थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लमा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिदा विश्‍वास लबारी गाह्रो थातगै भिसी जम्‍मान ताम नासी चिजी।</verse>
				<verse number="13">तिग परमेश्‍वरला मन्‍दिररी गे लबा म्‍हिसे मन्‍दिरग्‍यामसेन चबा स्‍हे चला भिबादेन बलि फुल्‍बा ग्‍लारी गे लबा म्‍हिसे बलि फुल्‍बा स्‍हेग्‍यामसेन भो किन्‍ना भिबा ताम एनीगदेदा था आरे?</verse>
				<verse number="14">चुह्रङ् लसीन थार्बा पिन्‍बा समाचार पाङ्बा म्‍हिगदेसेनोन थे गेग्‍यामसेन चबा थुङ्बा लउ भिसी प्रभुसे कुल्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="15">तर ङाइ याङ्तोःबा हक एनीगदेग्‍याम तिगै म्‍हाइबा आरे। दान्‍देनोन एनीगदेसे थे जम्‍मान ताम ढिक्‍ना लगै भिसीएनोन ङाइ चु ताम भ्रिबा आहिन। चुह्रङ् लसी ङा ताङ्सी ताङ्सी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा ङाला गेदा खालै म्‍हिसे गे आखेल्‍बा स्‍होजी भिसम बरु ङा सिबान ज्‍यबा तला।</verse>
				<verse number="16">ङाइ थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लमा ङाइ घमण्‍ड लतोःबा ताम आरे। तिग्‍दा भिसम चु ङाइ थेःना लतोःबान समाचार हिन्‍ना। चुदे ङाइ थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना आलनी भिसम ङाला लागिरी चु भन्‍दा दुखला ताम अर्गु तिगै आरे।</verse>
				<verse number="17">तिग्‍दा भिसम चु गे ङाइ म्‍हन्‍बा अन्‍छार लजी भिसम ङाइ इनाम याङ्ला। तर चु गे ङाइ म्‍हन्‍बा अन्‍छार आल। परमेश्‍वरसेन ङादा चु गे लउ भिसी जिम्‍मा पिन्‍बासे लमान चु गे लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">थेह्रङ् भिसम ङाइ याङ्बा इनाम चा तिग हिन्‍ना? थे इनाम चा ङाइ याङ्बा हक अन्‍छार तिगै स्‍हे आकिन्‍ना थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा चा ङाइ याङ्बा इनाम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="19">ङा खालै म्‍हिला नोकर आहिन। तसैनोन ल्‍हानान म्‍हिगदेदा ङाइ ख्रीष्‍ट मुबा ग्‍लारी भबारी खम्‍गै भिसी ङा जम्‍मान म्‍हिला नोकर दोजी।</verse>
				<verse number="20">यहूदीगदेसे ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लगै भिसी ङा यहूदीगदे ह्रङ्‌बान दोसी भ्रजी। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमला तहरी भ्रबा म्‍हिगदेसे ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लगै भिसी ङाएनोन थे ठिमला तहरी चिजी।</verse>
				<verse number="21">ओच्‍छे थे ठिम अन्‍छार आभ्रबा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसेनोन ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लगै भिसी ङाएनोन थेनीगदे ह्रङ्‌बान दोसी भ्रजी। चु भिबा चा ङाइ परमेश्‍वरला ठिमदा ख्‍लाजी भिसी पाङ्बा आहिन, तर ङा ख्रीष्‍टला ठिम अन्‍छार भ्रबा मुला।</verse>
				<verse number="22">ओच्‍छे विश्‍वासरी पाको आरेबा म्‍हिगदे विश्‍वासरी पाको तगै भिसी ङाएनोन थेनीगदे ह्रङ्‌बान तसी भ्रजी। चुह्रङ् लसी जम्‍मान म्‍हिसे ख्रीष्‍टग्‍याम थार्बा याङ्‌गै भिसी जम्‍मान म्‍हिगदेला लागिरी ङा जम्‍मान थरीला म्‍हि दोसी भ्रजी।</verse>
				<verse number="23">चु थार्बा पिन्‍बा समाचारग्‍याम मोलम याङ्ला भिबा आश लसीन ङाइ थार्बा पिन्‍बा समाचारला लागिरी चु जम्‍मान गे लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="24">इनाम याङ्ला भिसी छ्‍योङ्‍बा म्‍हिगदे न्‍हङरी गिकसे जे इनाम याङ्ला भिबा ताम एनीगदेदा था आरे? थेतबासेलमा एनीगदेएनोन इनाम याङ्‍बालान लागिरी छ्‌योङ्‍गो।</verse>
				<verse number="25">तिगै खेलरी भो किन्‍बा म्‍हिसे जम्‍मान थरीला तालिम किन्‍तोःला। थेनीगदेसे म्‍हासी निबा इनाम याङ्बाला लागिरी थेह्रङ् लमुला। तर य्‍हाङसे चा खाइमै आम्‍हबा इनाम याङ्बाला लागिरी थेह्रङ् लबा मुला।</verse>
				<verse number="26">थेतबासेलमा ङा ह्राङ धोतोःबा ग्‍लारी आधोतेधोना छ्‌योङ्‌बारी आख्‍ला। थेह्रङ् लसी म्‍हाङदुङरी छेक्‍बा म्‍हिसे ह्रङ् लसी ङाइ आछेक।</verse>
				<verse number="27">तर ङाइ ङाला ल्‍हुइदा दुख पिन्‍सी तहरी थान्‍ना। थेह्रङ् आलनी भिसम स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिदा थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लना लनान ङाइ याङ्तोःबा इनाम आयाङ्।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेसे चु ताम था याङ्‌गै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला। य्‍हाङला आखे म्‍हेमेगदेदा मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम खसुसे ग्‍याम उन्‍सी भोर्जी। ओच्‍छे थेनीगदे जम्‍मान ज्‍यना लसी समुन्‍द्र गुङग्‍याम निखम्‍जी।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे थेनीगदे जम्‍मान मोशाला लिच्‍छा भ्रसी खसुदेन समुन्‍द्ररी बप्‍तिस्‍मा याङ्जी।</verse>
				<verse number="3">थेनीगदे जम्‍मासेन परमेश्‍वरला आत्‍मासे पिन्‍बा चबा स्‍हे चजी।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे थेनीगदेदेन छ्‌याम छ्‌यामनोन मुबा पहराग्‍याम परमेश्‍वरला आत्‍मासे पिन्‍बा क्‍युइ थेनीगदे जम्‍मासेन थुङ्‌जी। थे पहरा ख्रीष्‍टनोन मुबा।</verse>
				<verse number="5">तसैनोन थेनीगदे न्‍हङला ल्‍हानान ह्रङ्‌बा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम परमेश्‍वर आताङ्‌नी। ओच्‍छे थेनीगदे थे तोङतोङबा ग्‍लारीन सिजी।</verse>
				<verse number="6">थेनीगदेसे ह्रङ्नोन य्‍हाङसेनोन आज्‍यबा सेम थाथोगै भिसीन य्‍हाङदा घोना लबाला लागिरी चु ताम तबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">थेनीगदे न्‍हङला कोइ कोइसे मूर्तिदा तेन्‍बा ह्रङ् लसी एनीगदेसे थातेन्‍गो। थेनीगदेला बारेरी बचनरीनोन चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “म्‍हिगदेसे चबा थुङ्बा लबारी चिजी ओच्‍छे रेःसी मोजमजा लजी।”</verse>
				<verse number="8">थेनीगदे न्‍हङला कोइ कोइ म्‍हिगदे ब्रेल्‍सी भ्रबा ह्रङ् लसी य्‍हाङ ब्रेल्‍सी भ्रबारी आत। थेनीगदेसे थेह्रङ्बा आज्‍यबा गे लबासे लमान तिरेरीन बोगल गिकसे हजार सोम म्‍हि सिजी।</verse>
				<verse number="9">थेनीगदे न्‍हङला कोइ कोइ म्‍हिगदेसे प्रभुला सेम च्‍याबा ह्रङ् लसी य्‍हाङसे थेला सेम च्‍याबारी आत। प्रभुला सेम च्‍याबासे लमा थेनीगदे पुख्रीसे जीसी सिजी।</verse>
				<verse number="10">थेनीगदे न्‍हङला कोइ कोइसे गनगन लबा ह्रङ् लसी य्‍हाङसे गनगन लबारी आत। गनगन लबासे लमा थेनीगदेदा नाश लबा दूतसे नाश लजी।</verse>
				<verse number="11">थे तामगदे य्‍हाङदा घोना लबाला लागिरी थेनीगदेदा तबा मुबा। थे तामगदे जिन्‍बारी छ्‌याइबा धुइरी य्‍हाङदा होशियार तना लबाला लागिरी भ्रिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">थेतबासेलमा जुन म्‍हिसे ङा ठीक मुला भिसी म्‍हन्‍ना, थे म्‍हि चा होशियार तसी चिगै। आहिन्‍सम थे म्‍हि ह्रिल्‍ला।</verse>
				<verse number="13">एनीगदेदा लोभ उन्‍सी फसब लमा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेदा लोभरी फसब लबा ह्रङ्‌बान तला। तर परमेश्‍वर विश्‍वास लखम्‍बा परमेश्‍वर हिन्‍ना, तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे एनीगदेला सेमसेन नाआखम्‍बाधोनाला लोभ उन्‍सी फसब लबारी आपिन। एनीगदेदा फसब लबारी लोभ उन्‍मा थेग्‍याम फेबारी परमेश्‍वरसेन एनीगदेदा ग्‍याम उन्‍सी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">थेतबासेलमा ङाला सेम निबा ह्रोगदे, एनीगदेसे मूर्ति थातेन्‍गो।</verse>
				<verse number="15">सेबा घोबा म्‍हि म्‍हन्‍सी ङाइ एनीगदेदा पाङ्‌बान मुला। ङाइ पाङ्बा चु ताम सत्‍य हिन्‍ना कि आहिन, एनीगदेसेन पक्‍का लउ।</verse>
				<verse number="16">प्रभु भोजला खोरे थोसी य्‍हाङसे परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍सी थुङ्मा य्‍हाङ ख्रीष्‍टला कारी गिक तबा हिन्‍ना। ओच्‍छे गेङ क्‍युइसी चमा य्‍हाङ ख्रीष्‍टला ल्‍हुइरी गिक तबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">गेङ गिकनोन हिन्‍ना, थेतबासेलमा य्‍हाङ ल्‍हानान मुसैनोन ल्‍हुइ चा गिकनोन हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम य्‍हाङ जम्‍मासेन गेङ गिकग्‍यामसेन चबा मुला।</verse>
				<verse number="18">इस्राएलीगदेदा च्‍यागो, परमेश्‍वरदा फुल्‍बा स्‍हे चबागदे परमेश्‍वरदा बलि फुल्‍बा ग्‍लादेन छ्‌याम गिक तबा मुला।</verse>
				<verse number="19">ङाइ पाङ्‌बारी म्‍हाइबा तिग हिन्‍ना भिसम, मूर्तिदा फुल्‍बा स्‍हे तिगै आहिन, ओच्‍छे मूर्तिएनोन तिगैनोन आहिन।</verse>
				<verse number="20">तर मूर्तिदा बलि फुल्‍बा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरदा फुल्‍बा आहिन, म्‍हङ म्‍हुङदा हिन्‍ना। थेतबासेलमा एनीगदे म्‍हङ म्‍हुङदेन गिक थातगै भिबा ङाला सेम मुला।</verse>
				<verse number="21">एनीगदेसे प्रभुदेन म्‍हङ म्‍हुङ न्‍हीलान खोरेग्‍याम थुङ्बारी आखम। ओच्‍छे प्रभुदेन म्‍हङ म्‍हुङ न्‍हीलान टेबुलरी चिसीनोन चबारी आखम।</verse>
				<verse number="22">थेह्रङ् लजी भिसम प्रभुदा डाह तला। तिग एनीगदेसे य्‍हाङ प्रभु भन्‍दा भङ्‍बा हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍बा?</verse>
				<verse number="23">जम्‍मान ताम लम्‍याङ्‌मुला, तर जम्‍मान ताम य्‍हाङला लागिरी ज्‍यबा आरे। जम्‍मान ताम लम्‍याङ्‌मुला, तर जम्‍मान तामसे स्‍य्‍हान्‍दोगदेदा ज्‍यबा तना आल।</verse>
				<verse number="24">एनीगदे खालैसेन ह्राङसे ह्राङदा ज्‍यबा लबारी थाम्‍हाइगो। तर ह्राङला खिम्‍जेमदा ज्‍यबा लबारी म्‍हाइगो।</verse>
				<verse number="25">एनीगदेला सेम आन्‍होङ्‌बाला लागिरी स्‍या पसलरी निसी खानङग्‍याम भबा हिन्‍ना भिसी ङ्‌योइबा छार्बा आलना भसी चउ।</verse>
				<verse number="26">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ् लसी भ्रिबा मुला, “जम्‍बुलिङदेन जम्‍बुलिङरी मुबा जम्‍मान स्‍हे प्रभुलान हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="27">ख्रीष्‍टदा विश्‍वास आलबा खालै म्‍हिसे एनीगदेदा चबारी ङ्‌योइमा एनीगदेदा निबा सेम खजी भिसम ह्राङला सेम आन्‍होङ्‌बाला लागिरी एनीगदेसे तिगै ङ्‌योइबा छार्बा आलना थेरी चबारी पिन्‍बा जम्‍मान स्‍हे चउ।</verse>
				<verse number="28">तर खालै म्‍हिसे एदा “चु मी बलि फुल्‍बा स्‍हे हिन्‍ना” भिजी भिसम थेह्रङ् पाङ्बा म्‍हिदेन थेला सेमला लागिरी एसे थे चबा स्‍हे थाचउ।</verse>
				<verse number="29">ङाइ एला लागिरी पाङ्बा आहिन, तर एदा थे ताम था याङ्ना लसी पिन्‍बा म्‍हिला सेमला लागिरी पाङ्बा हिन्‍ना। ङाइ जे लसै तबा तामरी तिग्‍दा स्‍य्‍हान्‍दोला सेमसे निसाफ लपुङ्‌से?</verse>
				<verse number="30">चुदे ङाइ परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍सी चबान मुला भिसम धन्‍यवाद पिन्‍सी चबा स्‍हेला लागिरी स्‍य्‍हान्‍दोसे तिग्‍दा ङादा बिरोध लबा?</verse>
				<verse number="31">थेतबासेलमा एनीगदेसे चसै, थुङ्‌सै, जे लसैनोन परमेश्‍वरदा मानदेन जयजयकार पिन्‍बाला लागिरी एनीगदेसे जम्‍मान गे लउ।</verse>
				<verse number="32">एनीगदेसे यहूदीदा तसै, अर्गु य्‍हुलला म्‍हिदा तसै, परमेश्‍वरला मण्‍डली तसै खालैदान न्‍होङ्ना लबा गे थालउ।</verse>
				<verse number="33">जम्‍मान गेग्‍याम ङाइ जम्‍मान म्‍हिदा ताङ्ना लबारी म्‍हाइबा मुला। ङाइ खाइमै ह्राङदा ज्‍यबा तगै भिसी खजिबै गे लबारी आम्‍हाइनी। तर थेनीगदेसे थार्बा याङ्‌गै भिसी ङाइ ल्‍हानान म्‍हिगदेला लागिरी ज्‍यबा गे लबारी म्‍हाइबा मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">ङाइ ख्रीष्‍टसे लबा ह्रङ्नोन लसी भ्रबा मुला, एनीगदेएनोन ङाइ लबा ह्रङ्नोन लसी भ्रउ।</verse>
				<verse number="2">ङा एनीगदेदेन छ्‌याम ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे ङादा सदन ढन्‍बा मुला, ओच्‍छे ङाइ लोप्‍बा अन्‍छार एनीगदे भ्रबा मुला।</verse>
				<verse number="3">तर एनीगदेसे चु ताम घोतोःला भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला। ख्रीष्‍ट चा जम्‍मान ह्रेम्‍फेबेला थोबो हिन्‍ना ओच्‍छे ह्रेम्‍बो चा म्रिङला थोबो हिन्‍ना। थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वर चा ख्रीष्‍टला थोबो हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="4">थोबो घप्‍सी प्रार्थना लबादेन अगमवाणी पाङ्बा ह्रेम्‍फेबेसे ह्राङलान थोबोला बेइज्‍जत लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">तर थोबो आघप्‍ना प्रार्थना लबादेन अगमवाणी पाङ्बा म्रिङम्‍हेमेसे चा ह्राङला ह्रेम्‍बोला बेइज्‍जत लबा हिन्‍ना। थेह्रङ्बा म्रिङम्‍हेमे चा क्रा भ्रेसी भ्रबा म्रिङम्‍हेमे ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">खालै म्रिङम्‍हेमेसे ह्राङला थोबो आघप्‍नी भिसम थेसे क्रा भ्रेसी भ्रगै। तर क्रा थाबादेन भ्रेबा चा म्रिङम्‍हेमेला लागिरी पेःबा खबा ताम तबासे लमा थेसे थोबो घप्‍तोःला।</verse>
				<verse number="7">परमेश्‍वरसे ह्राङदा उन्‍बाला लागिरी ह्रेम्‍फेबेदा ह्राङ ह्रङ्‌बान स्‍होजी। थेतबासेलमा ह्रेम्‍फेबेसे थोबो घप्‍बारी आत। तिग्‍दा भिसम ह्रेम्‍फेबेला गे चा परमेश्‍वरदा मान लबा हिन्‍ना। तर म्रिङम्‍हेमेला गे चा ह्रेम्‍फेबेदा मान लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">तिग्‍दा भिसम जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा ह्रेम्‍फेबे म्रिङम्‍हेमेग्‍याम स्‍होबा आहिन, तर म्रिङम्‍हेमे चा ह्रेम्‍फेबेग्‍याम स्‍होबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">थेह्रङ् लसीन म्रिङम्‍हेमेला लागिरी ह्रेम्‍फेबे स्‍होबा आहिन, तर ह्रेम्‍फेबेला लागिरी म्रिङम्‍हेमे स्‍होबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे स्‍वर्गदूतगदेसे म्राङ्बासे लमा म्रिङम्‍हेमेसे ह्राङला ह्रेम्‍बोला तहरी चिबा मुला भिबा ताम उन्‍बाला लागिरी थोबो घप्‍तोःला।</verse>
				<verse number="11">तसैनोन प्रभुला म्‍हिगदेला गुङरी म्रिङ ह्रेम्‍बोला तहरी चितोःला ओच्‍छे ह्रेम्‍बोएनोन म्रिङला तहरी चितोःला।</verse>
				<verse number="12">तिग्‍दा भिसम ह्रेम्‍फेबेग्‍याम म्रिङम्‍हेमे स्‍होजी। थेह्रङ् लसीन ह्रेम्‍फेबे म्रिङम्‍हेमेग्‍याम न्‍हला। ओच्‍छे जम्‍मान ताम चा परमेश्‍वरग्‍यामसेन तबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">चु ताम एनीगदेसेन पक्‍का लउ, तिग म्रिङम्‍हेमेसे थोबो आघप्‍ना परमेश्‍वरदेन छ्‌याम प्रार्थना लमा जेला?</verse>
				<verse number="14">थेह्रङ् लसीन ह्रेम्‍फेबेसे क्रा न्‍हजी भिसम थेला लागिरी पेःबा खबा ताम हिन्‍ना भिसी तिग एनीगदेसे ङाच्‍छाहेन्‍सेन तसी खबा तामग्‍याम था याङ्बा आरे?</verse>
				<verse number="15">तर चुदे म्रिङम्‍हेमेला क्रा ह्रेङ्बा मुसम थेला लागिरी ताङ्‍बा ताम हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम थेला थोबो घप्‍बाला लागिरीन थेदा ह्रेङ्बा क्रा पिन्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">तर चु तामदा खालैसे बिरोध लबारी म्‍हाइजी भिसम य्‍हाङदेन परमेश्‍वरला मण्‍डलीदेन छ्‌याम चु बाहेक अर्गु खजिबै ठिम आरे।</verse>
				<verse number="17">दाहेन्‍से ङाइ एनीगदेदा चु तामगदेला बारेरी पाङ्‌मा एनीगदेसे ज्‍यबा लजी भिसी ङाइ पाङ्‌बारी आखम। तिग्‍दा भिसम एनीगदे ह्रुप तबा धुइरी ज्‍यबा ताम भन्‍दा ल्‍हानान आज्‍यबा ताम लबा मुला।</verse>
				<verse number="18">ङाच्‍छा एनीगदे मण्‍डलीरी ह्रुप तबा धुइरी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी आढिक्‍मुला भिबा ताम ङाइ थेःबा मुला। चु ताम हिन्‍ना तला भिसी ङाइ विश्‍वास लबा मुला।</verse>
				<verse number="19">खाल ठीक मुला, खाल ठीक आरे भिसी ङोसेबाला लागिरी एनीगदेला गुङरी आढिक्‍बा तामगदेएनोन खतोःला।</verse>
				<verse number="20">एनीगदे ग्‍ला गिकरी पोप तसी चबा थुङ्बा लबा चा प्रभु भोज आहिन।</verse>
				<verse number="21">तिग्‍दा भिसम चबा थुङ्बा धुइरी जम्‍मासेन खालैसे खालैदा आभ्रान्‍ना ह्राङ ह्राङला भो चला। ओच्‍छे कोइ फोइथान तला, कोइ चा थुङ्सी ङ्‌य्‍होइला।</verse>
				<verse number="22">एनीगदेसे ह्राङ ह्राङलान दिमरी चसै आत? तिग एनीगदेसे परमेश्‍वरला मण्‍डलीदा गे आखेल्‍बा भिसी म्‍हन्‍बा? ओच्‍छे तिगै आरेबा म्‍हिगदेदा पेःना लबारी म्‍हाइबा? दाहेन्‍से ङाइ एनीगदेदा तिग पाङ्से? तिग एनीगदेसे चुह्रङ् लबा ज्‍यबा हिन्‍ना भिसी पाङ्से? अहँ, ङाइ आपाङ्।</verse>
				<verse number="23">तिग्‍दा भिसम ङाइ जुन ताम प्रभुग्‍याम लोप्‍बा मुला थे ताम ङाइ एनीगदेदा पाङ्‌बारी छ्‌याइबा मुला। प्रभु येशूदा चुङ्‌बाकुनु म्‍हुनङ थेसे गेङ थोजी।</verse>
				<verse number="24">ओच्‍छे परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍सी थे गेङ क्‍युइजी। जमाहेन्‍से “चु एनीगदेला लागिरी ङाला ल्‍हुइ हिन्‍ना। ङादा ढन्‍सी चिबाला लागिरी एनीगदेसे चुह्रङ्‌नोन लउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="25">थेह्रङ् लसीन भोज चसी जिन्‍माहेन्‍से प्रभुसे खोरे थोसी, “चु खोरेला निङगु एनीगदेला लागिरी ङाला काग्‍याम स्‍होबा छार कबुल हिन्‍ना। जुन जुन धुइरी एनीगदेसे चु थुङ्ला थे, थे धुइरी ङादा ढन्‍बाला लागिरी सदन चुह्रङ् लउ” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="26">चुह्रङ् लसी गेङ चबादेन अङगुरला निङगु थुङ्बा धुइरी प्रभु आफेप्‍खतेधोना प्रभु य्‍हाङला लागिरी सिजी भिसी एनीगदेसे जम्‍मादान थेःना लमुला।</verse>
				<verse number="27">थेतबासेलमा जुन म्‍हिसे तिगै ताम वास्‍ता आलना प्रभुला गेङ चबादेन प्रभुला खोरेग्‍याम थुङ्ला थेसे प्रभुला ल्‍हुइदेन कादा बेइज्‍जत लबासे लमा पापला दोष तला।</verse>
				<verse number="28">जम्‍मान म्‍हिसे ङाच्‍छा ह्राङसे ह्राङदान ठीक मुला कि आरे भिसी च्‍यासी जे थे गेङ चउ, ओच्‍छे खोरेग्‍याम थुङ्‍गो।</verse>
				<verse number="29">तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिसे प्रभुला ल्‍हुइला बारेरी आघोना चबा थुङ्बा लला, थेसे थेह्रङ् लसी चबा थुङ्बा लबासे लमा सजाय याङ्ला।</verse>
				<verse number="30">थेतबासेलमा एनीगदे न्‍हङरी ल्‍हानान कमजोरदेन आखम्‍बा मुला, ओच्‍छे कोइ कोइ मी सिसी जिन्‍जी।</verse>
				<verse number="31">तर य्‍हाङसे ह्राङसे ह्राङदान ठीक मुला कि आरे भिसी च्‍याजी भिसम य्‍हाङसे सजाय नाआतोः।</verse>
				<verse number="32">तर निसाफ लबा धुइरी जम्‍बुलिङला दोष स्‍याप्‍बा ह्रङ् लसी एनीगदेला दोष थास्‍याप्‍गै भिसी य्‍हाङदा प्रभुसे ह्राङला तहरी थान्‍ना।</verse>
				<verse number="33">थेतबासेलमा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, प्रभु भोज चबारी ग्‍ला गिकरी पोप तबा धुइरी गिकसेम गिकदा भ्रान्‍गो।</verse>
				<verse number="34">खालै फोख्रेन्‍बा मुसम थेसे दिमरीन चगै, ओच्‍छे प्रभु भोज चबा धुइरी एनीगदे खालैसेन परमेश्‍वरग्‍याम सजाय थायाङ्‌गै। अर्गु तामला बारेरी ङा खसीन पाङ्ला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, परमेश्‍वरला आत्‍मासे पिन्‍बा मोलमला बारेरी एनीगदेसे था याङ्‌गै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="2">एनीगदेसे ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा भन्‍दा ङाच्‍छा तिगै स्‍हेसे एनीगदेदा उन्‍बा आज्‍यबा ग्‍यामरी भ्रसी तामनोन पाङ्‌आखम्‍बा मूर्तिगदेदा तेन्‍जी भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="3">परमेश्‍वरला आत्‍मासे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हिगदे खालैसेन “येशू गे आखेल्‍बा हिन्‍ना” भिसी आपाङ्। ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍मासे ह्रो आलतेधोना खालैसेन “येशून प्रभु हिन्‍ना” भिसी पाङ्‌बारी आखम भिबा ताम एनीगदेसे था याङ्‌गै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="4">परमेश्‍वरसे पिन्‍बा मोलम ल्‍हानान थरीला मुला, तर मोलम पिन्‍बा परमेश्‍वरला आत्‍मा चा गिक जे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">तेन्‍बाला लागिरी ल्‍हानान थरीला तामगदे मुला, तर प्रभु चा गिक जे मुला।</verse>
				<verse number="6">ओच्‍छे गेगदे ल्‍हानान थरीला मुला, तर जम्‍मान म्‍हिदा गे लखम्‍बा शक्ति पिन्‍बा चा थेनोन परमेश्‍वर जे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">जम्‍मान विश्‍वासीदा ह्रो लबाला लागिरी परमेश्‍वरला आत्‍मासे य्‍हाङ जम्‍मादान मोलम पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="8">परमेश्‍वरला आत्‍मासेन कोइदा बुद्धिला ताम पाङ्‌बारी, थेनोन परमेश्‍वरला आत्‍मासे कोइदा ज्ञानना ताम पाङ्‌बारी मोलम पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="9">थेनोन परमेश्‍वरला आत्‍मासे कोइदा विश्‍वास लखम्‍बा, कोइदा आखम्‍बा म्‍हिगदेदा खम्‍ना लबा मोलमगदे पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे कोइदा उदेकला गे लखम्‍बा, कोइदा अगमवाणी पाङ्बा, कोइदा ज्‍यबा आज्‍यबा आत्‍मा फेखम्‍बा, कोइदा थरी थरीला ग्‍योइ पाङ्बा, कोइदा चा थेनोन थरी थरीला ग्‍योइ जम्‍मादान घोना लखम्‍बा मोलमगदे पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="11">तर परमेश्‍वरला आत्‍मा गिकनोन हिन्‍ना ओच्‍छे चु जम्‍मान गेगदे थे आत्‍मालान हिन्‍ना। ओच्‍छे चु मोलम परमेश्‍वर ह्राङसेन म्‍हन्‍बा अन्‍छार गिक गिकदा पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">य्‍हाङला ल्‍हुइरी ल्‍हानान स्‍हे मुला। ल्‍हानान स्‍हेगदे मुसैनोन ल्‍हुइ चा गिक जे हिन्‍ना, ख्रीष्‍टला ल्‍हुइएनोन थेह्रङ्बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">य्‍हाङ यहूदी हिन्‍सै, अर्गु य्‍हुलला म्‍हि हिन्‍सै, नोकर हिन्‍सै आहिन्‍सै य्‍हाङसे गिकनोन परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम ल्‍हुइ गिकरीन बप्‍तिस्‍मा किन्‍बा मुला। ओच्‍छे य्‍हाङ जम्‍मासेन परमेश्‍वरला आत्‍मा गिकनोन याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="14">तिग्‍दा भिसम ल्‍हुइला स्‍हे गिकग्‍यामसे जे म्‍हिला ल्‍हुइ स्‍होबा आहिन, तर ल्‍हुइला ल्‍हानान स्‍हेगदे ढिक्‍सी म्‍हिला ल्‍हुइ स्‍होबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">चुदे काङसे “ङा या आहिन, थेतबासेलमा ङा ल्‍हुइरी मुबा स्‍हे आहिन” भिजी भिदेमा थे ल्‍हुइला स्‍हे आहिन? हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे नाब्‍यङसे “ङा मी आहिन, थेतबासेलमा ङा ल्‍हुइला स्‍हे आहिन” भिजी भिदेमा थे ल्‍हुइला स्‍हे आहिन? हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">चुदे ल्‍हुइरी जम्‍मान मीनोन मी जे मुबा हिन्‍सम तिग्‍से थेःबा? ओच्‍छे ल्‍हुइरी जम्‍मान नाब्‍यङ जे मुबा हिन्‍सम तिग्‍से थाङ नाबा?</verse>
				<verse number="18">तर परमेश्‍वरसे ह्राङसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार य्‍हाङला ल्‍हुइरी जम्‍मान स्‍हे ढिक्‍ना लसी थान्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="19">चुदे थे जम्‍मान स्‍हे गिक जे मुबा हिन्‍सम ल्‍हुइनोन आदोसेला मुबा।</verse>
				<verse number="20">तर ल्‍हुइरी ल्‍हानान स्‍हेगदे मुसैनोन ल्‍हुइ चा गिक जे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="21">मीसे यादा “ए ङादा आतोः” भिसी पाङ्‌आखम, ओच्‍छे थोबोसेनोन काङदा “एनीगदे ङादा आतोः” भिसी पाङ्‌आखम।</verse>
				<verse number="22">बरु ल्‍हुइरी मुबा कमजोर स्‍हेगदे झन आरेना आतमुला।</verse>
				<verse number="23">य्‍हाङसे जजा म्‍हन्‍बा ल्‍हुइला थे स्‍हेगदेदा झन ज्‍यना लसी थान्‍मुला। ओच्‍छे उन्‍बारी आखम्‍बा स्‍हेगदेदा झन जोगब लसी थान्‍मुला।</verse>
				<verse number="24">तर य्‍हाङसे उन्‍बारी खम्‍बा स्‍हेगदेदा चा थेह्रङ् लसी जोगब लसी थान्‍आतोः। बरु ल्‍हुइला कमजोर स्‍हेगदेदा चा मान लगै भिसी परमेश्‍वरसे ढिक्‍ना लसी थान्‍जी।</verse>
				<verse number="25">ल्‍हुइरी मुबा जम्‍मान स्‍हेगदे ढिक्‍सी गिकसेम गिकला वास्‍ता लगै भिसीन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="26">चुदे ल्‍हुइला स्‍हे गिकदा दुख तजी भिसम ल्‍हुइला जम्‍मान स्‍हेदा दुख तला। ओच्‍छे ल्‍हुइला स्‍हे गिकसे मान याङ्जी भिसम ल्‍हुइला जम्‍मान स्‍हेगदे ताङ्ला।</verse>
				<verse number="27">एनीगदे जम्‍मान ख्रीष्‍टला ल्‍हुइ हिन्‍ना, ओच्‍छे एनीगदे गिक गिक ख्रीष्‍टला ल्‍हुइला स्‍हेगदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="28">परमेश्‍वरसेन मण्‍डलीरी जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा मुल चेलागदे, जमाहेन्‍से अगमवक्तागदे, जमाहेन्‍से स्‍य्‍हान्‍दोदा लोप्‍बा म्‍हिगदे, ओच्‍छे उदेकला गे लबा म्‍हिगदे, आखम्‍बा म्‍हिदा खम्‍ना लबा मोलम याङ्बा म्‍हिगदे, स्‍य्‍हान्‍दोदा ह्रो लबा म्‍हिगदे, जम्‍मान ताम ढिक्‍ना लबा म्‍हिगदे, ओच्‍छे थरी थरीला ग्‍योइ पाङ्बा म्‍हिगदेदा धम्‍सी थान्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="29">तिग जम्‍मान म्‍हिगदे मुल चेला हिन्‍ना? आहिन। तिग जम्‍मान म्‍हिगदे अगमवक्ता हिन्‍ना? आहिन। तिग जम्‍मान म्‍हिगदे स्‍य्‍हान्‍दोदा लोप्‍बा म्‍हि हिन्‍ना? आहिन। तिग जम्‍मान म्‍हिगदेसे उदेकला गे लला? आल।</verse>
				<verse number="30">तिग जम्‍मान म्‍हिगदेसे आखम्‍बा म्‍हिदा खम्‍ना लबा मोलम याङ्ला? आयाङ्। तिग जम्‍मान म्‍हिगदेसे थरी थरीला ग्‍योइ पाङ्ला? आपाङ्। तिग जम्‍मान म्‍हिगदेसे थे थरी थरीला ग्‍योइ जम्‍मादान घोना लबारी खम्‍ला? आखम।</verse>
				<verse number="31">तर एनीगदेसे अझ घ्रेन घ्रेन मोलम याङ्बा सेम लउ। ओच्‍छे एनीगदेदा ङाइ झन जम्‍मान भन्‍दा ज्‍यबा ग्‍याम उन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">ङाइ म्‍हिगदेदेन स्‍वर्गदूतगदेला ग्‍योइरी ताम पाङ्सैनोन स्‍य्‍हान्‍दोदा माया आलनी भिसम ङा चा स्‍याङदेन बुप्‍जेल ह्रङ्‌बा जे तला।</verse>
				<verse number="2">ङाइ अगमवाणी पाङ्‌खम्‍सैनोन म्‍हिला ज्ञान बुद्धिसे घोआखम्‍बा ताम घोसैनोन, जम्‍मान ज्ञान बुद्धि याङ्‌सैनोन, ओच्‍छे ङादेन छ्‌याम गङगदे लेःखम्‍बा विश्‍वास मुसैनोन ङाइ स्‍य्‍हान्‍दोदा माया लआखम्‍नी भिसम ङा तिगैनोन आहिन।</verse>
				<verse number="3">चुदे ङाइ ङाला जम्‍मान धन सम्‍पत्ति स्‍य्‍हान्‍दोदा भो लसी पिन्‍जी, ओच्‍छे ङाइ ङाला ल्‍हुइनोन मेरी ख्राङ्‌पुङ्‌सैनोन ङाइ स्‍य्‍हान्‍दोदा माया आलनी भिसम ङादा तिगै ज्‍यबा आत।</verse>
				<verse number="4">स्‍य्‍हान्‍दोदा माया लबा म्‍हिसे जम्‍मान ताम भ्रान्‍बारी खम्‍ला ओच्‍छे दया लला। स्‍य्‍हान्‍दोदा डाह आल, ङा जे ज्‍यबा भिसी आपाङ् ओच्‍छे घ्रेन दोसीनोन आभ्र।</verse>
				<verse number="5">स्‍य्‍हान्‍दोदा माया लबा म्‍हि चा ह्रिक्‍बा आरेबा म्‍हि ह्रङ्‌बा आत मुला, ह्राङदा जे ज्‍यबा तगै भिसीएनोन आम्‍हन, स्‍य्‍हान्‍दोदेन आछेर, ओच्‍छे ह्राङदा बिरोध लबा तामलाएनोन वास्‍ता आल।</verse>
				<verse number="6">स्‍य्‍हान्‍दोदा माया लबा म्‍हि आज्‍यबा तामरी आताङ्, थे सत्‍य तामरी जे ताङ्ला।</verse>
				<verse number="7">स्‍य्‍हान्‍दोदा माया लबा म्‍हिसे जम्‍मान ताम जोगब लला, जम्‍मान तामएनोन विश्‍वास लला, ओच्‍छे जम्‍मान ताम तला भिसी आश लला, जम्‍मान तामरी कोङ्‌सी चिला।</verse>
				<verse number="8">माया खाइमै म्‍हासी आनि। तर अगमवाणी पाङ्बा ख्‍लाला, थरी थरीला ग्‍योइ पाङ्बा ख्‍लाला, ओच्‍छे ज्ञान बुद्धिला तामगदे गे आखेल्‍बा तला।</verse>
				<verse number="9">य्‍हाङसे पाङ्बा अगमवाणीदेन य्‍हाङला ज्ञान बुद्धि पूरा आरे।</verse>
				<verse number="10">तर जम्‍मान ताम पूरा तमाहेन्‍से चा पूरा आतबा जम्‍मान तामगदे म्‍हासी निला।</verse>
				<verse number="11">ङा जजा मुबा धुइरी ङाइ जत्‍धुगुलान ताम पाङ्मुबा, ओच्‍छे जत्‍धुगुसे म्‍हन्‍बा तामनोन म्‍हन्‍मुबा, जत्‍धुगुसे घोबा ह्रङ् लसीन घोमुबा। तर भ्‍योन तमाहेन्‍से ङाइ जत्‍धुगुला जम्‍मान बानीबेहोरगदे ख्‍लाजी।</verse>
				<verse number="12">दान्‍दे चा य्‍हाङसे ज्‍यना लसी आम्राङ्बा ऐनारी म्राङ्बा ह्रङ् जे म्राङ्‌मुला, तर लिच्‍छा चा ज्‍यना लसी म्राङ्ला। दान्‍दे ङाइ पूरान ताम आघोसैनोन थे धुइरी चा परमेश्‍वरसे ङाला बारेरी जम्‍मान ताम था याङ्बा ह्रङ् ङाइएनोन जम्‍मान ताम घोला।</verse>
				<verse number="13">विश्‍वास, आशदेन माया चा खाइमै आम्‍हा। तर चु सोम न्‍हङरी घ्रेन चा माया हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="14">
				<verse number="1">थेतबासेलमा एनीगदेसे ल्‍हानान म्‍हाइदोबा चा माया हिन्‍ना। ओते जे आहिन, परमेश्‍वरला आत्‍मासे पिन्‍बा मोलमगदे याङ्‌बारीनोन ल्‍हानान सेम लउ। ओच्‍छे अगमवाणी पाङ्‌बारी चा झन ल्‍हानान सेम लउ।</verse>
				<verse number="2">तिग्‍दा भिसम अर्गु ग्‍योइ पाङ्बा म्‍हिसे म्‍हिगदेदेन छ्‌याम आहिन, परमेश्‍वरदेन छ्‌याम ताम पाङ्‌मुला। थेसे परमेश्‍वरला आत्‍माला शक्तिग्‍याम म्‍हिसे था आयाङ्‍बा ताम पाङ्बासे लमा स्‍य्‍हान्‍दो खालै म्‍हिसे आघोमुला।</verse>
				<verse number="3">तर अगमवाणी पाङ्बा म्‍हिसे स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे घोखम्‍बा ताम पाङ्‌मुला। थेसे पाङ्बा तामग्‍याम म्‍हिगदेसे विश्‍वासरी कोङ्बा आँटदेन शान्‍ति याङ्ला।</verse>
				<verse number="4">अर्गु ग्‍योइ पाङ्बा म्‍हिसे ह्राङलान विश्‍वास कोङ्‌ना लला। तर अगमवाणी पाङ्बा म्‍हिसे चा मण्‍डलीलान विश्‍वास कोङ्‌ना लला।</verse>
				<verse number="5">एनीगदे जम्‍मासेन अर्गु ग्‍योइ पाङ्‌गै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला। तर थे भन्‍दा झन ल्‍हाना चा एनीगदेसे अगमवाणी पाङ्‌गै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला। मण्‍डलीला विश्‍वास कोङ्‌ना लबाला लागिरी अर्गु ग्‍योइ म्‍हिगदेदा घोना लसी पिन्‍बा म्‍हि खालै आरेसम अर्गु ग्‍योइ पाङ्बा म्‍हि भन्‍दा अगमवाणी पाङ्बा म्‍हि चा घ्रेन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, चुदे ङा एनीगदे मुबा ग्‍लारी खसी अर्गु ग्‍योइ जे पाङ्जी भिसम तिग एनीगदेदा ज्‍यबा तला? आत। तर चुदे ङा एनीगदे मुबा ग्‍लारी खसी परमेश्‍वरसे उन्‍बा ताम, ज्ञान बुद्धिला ताम, अगमवाणीदेन तिगै लोप्‍तोःबा ताम लोप्‍जी भिसम एनीगदेदा ज्‍यबा तला।</verse>
				<verse number="7">बाँसुरीदेन वीणा ह्राप्‍मा थेला काइ ज्‍यना लसी आथोन्‍नी भिसम तिग ह्राप्‍जी भिसी खाह्रङ् लसी था याङ्बा?</verse>
				<verse number="8">चुदे बिगुल ह्राप्‍मा ज्‍यना लसी आथेःनी भिसम लडाइ लबाला लागिरी खाह्रङ् लसी तयार तला?</verse>
				<verse number="9">थेह्रङ् लसीन एनीगदेसेनोन अर्गु ग्‍योइरी आघोबा ताम पाङ्जी भिसम एनीगदेसे तिग पाङ्जी भिसी खाल्‍से था याङ्से? एनीगदेसे पाङ्बा चा तिगै गे आखेल्‍बा तला।</verse>
				<verse number="10">जम्‍बुलिङरी ल्‍हानान थरीला ग्‍योइगदे मुला। थे ग्‍योइगदे न्‍हङरी खालै म्‍हिसे आघोबा ग्‍योइ चा गिकनोन आरे।</verse>
				<verse number="11">चुदे खालै म्‍हिसे पाङ्‌मा ङाइ आघोनी भिसम थे ङाला लागिरी विदेशी तला, ओच्‍छे थेला लागिरी ङा विदेशी तला।</verse>
				<verse number="12">थेह्रङ् लसीन एनीगदेसेनोन परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम याङ्बा मोलमगदे याङ्बारी ल्‍हानान सेम लबासे लमा मण्‍डलीदा ल्‍हेना लबाला लागिरी जुन मोलमसे आँट याङ्सी भङ्‍ना लला थे मोलम म्‍हाइगो।</verse>
				<verse number="13">थेतबासेलमा अर्गु ग्‍योइ पाङ्बा म्‍हिसे थे ताम घोना लखम्‍बा शक्ति याङ्बाला लागिरी प्रार्थना लतोःला।</verse>
				<verse number="14">तिग्‍दा भिसम ङाइ अर्गु ग्‍योइरी प्रार्थना लमा ङाला आत्‍माग्‍याम प्रार्थना लला। तर थे ताम ङाइएनोन आघो।</verse>
				<verse number="15">थेह्रङ् भिसम ङाइ तिग लसे? ङाइ आत्‍माग्‍याम प्रार्थना लला, तर ङाइ घोबाला लागिरी सेमसेनोन प्रार्थना लला। ओच्‍छे आत्‍मासे परमेश्‍वरला जयजयकार लसी व्‍हाइ गोला, तर ङाइ घोबाला लागिरी सेमसेनोन व्‍हाइ गोला।</verse>
				<verse number="16">चुदे एसे आत्‍माग्‍याम परमेश्‍वरला जयजयकार लसी धन्‍यवाद पिन्‍सी प्रार्थना लमा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे आघोनी भिसम खाह्रङ् लसी, “आमेन” भिखम्‍ला?</verse>
				<verse number="17">एसे ज्‍यना लसी धन्‍यवाद पिन्‍ना तला, तर स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिसे आघोनी भिसम थेला विश्‍वास कोङ्बा आत।</verse>
				<verse number="18">ङाइ परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍ना, तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे भन्‍दा झन ङाइ ल्‍हानान रेम अर्गु ग्‍योइ पाङ्‌मुला।</verse>
				<verse number="19">तर मण्‍डलीरी आघोबा ग्‍योइग्‍याम हजार च्‍युइ ताम पाङ्बा भन्‍दा मी बरु ङाइ ह्राङलान सेमग्‍याम गोर ङा ताम जे पाङ्सी स्‍य्‍हान्‍दोदा लोप्‍बा चा ज्‍यबा तला भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="20">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेसे कोलागदेसे म्‍हन्‍बा ह्रङ् लसी थाम्‍हन्‍गो। आज्‍यबा तामगदेला लागिरी एनीगदे तिगै आसेबा कोलागदे ह्रङ्‌बान दोगो। तर म्‍हन्‍बा धुइरी चा पाको म्‍हिसे म्‍हन्‍बा ह्रङ्‌बान म्‍हन्‍गो।</verse>
				<verse number="21">बचनरीनोन परमप्रभुसे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, “अर्गु ग्‍योइ पाङ्बा म्‍हिगदेदेन विदेशीग्‍याम ङाइ चु म्‍हिगदेदेन छ्‌याम ताम पाङ्ला। तसैनोन थेनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍बा सेम आल।”</verse>
				<verse number="22">थेतबासेलमा अर्गु ग्‍योइगदे पाङ्बा चा विश्‍वास लबा म्‍हिगदेला लागिरी आहिन, विश्‍वास आलबा म्‍हिगदेला लागिरी चिनु हिन्‍ना। तर अगमवाणी पाङ्बा चा विश्‍वास आलबा म्‍हिगदेला लागिरी आहिन, विश्‍वास लबा म्‍हिगदेला लागिरी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="23">थेतबासेलमा एनीगदे मण्‍डलीरी ह्रुप तबा धुइरी अर्गु ग्‍योइ पाङ्बा धुइरी विश्‍वास आलबा म्‍हिगदेदेन थे ताम आघोबा म्‍हिगदे थेरी खजी भिसम थेनीगदेसे एनीगदेदा म्‍योजीम भिसी भिला।</verse>
				<verse number="24">तर जम्‍मासेन अगमवाणी पाङ्‌बान लबा धुइरी विश्‍वास आलबा खालै म्‍हिदेन घोबा सेम थोसी खबा म्‍हि थेरी खजी भिसम जम्‍मासेन पाङ्बा तामग्‍याम थेसे ह्राङसे लबा पाप था याङ्ला ओच्‍छे थेसे ह्राङ ठीक मुला कि आरे भिसी च्‍याला।</verse>
				<verse number="25">खालैदा था आरेबा थेला सेमला तामगदेएनोन था याङ्ला। जमाहेन्‍से ख्‍लुप तसी थेसे परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍ना, ओच्‍छे “पक्‍कान, एनीगदेला गुङरी परमेश्‍वर मुला” भिसी थेसे पाङ्ला।</verse>
				<verse number="26">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, ङाइ एनीगदेदा पाङ्‌बारी म्‍हाइबा ताम चा चुनोन हिन्‍ना, एनीगदे ह्रुप तसी संगती लबा धुइरी कोइसे व्‍हाइ गोला, कोइसे बचनग्‍याम लोप्‍ला, कोइसे परमेश्‍वरसे उन्‍बा ताम घोना लला, कोइसे अर्गु ग्‍योइ पाङ्ला, कोइसे थे ग्‍योइग्‍याम पाङ्बा ताम जम्‍मादान घोना लला। चु जम्‍मान तामगदे चा मण्‍डलीदा भङ्‍ना लबारी लतोःला।</verse>
				<verse number="27">एनीगदे न्‍हङरी खालैसे अर्गु ग्‍योइ पाङ्‌मुला भिसम, पालो पालो लसी न्‍ही सोमसे जे पाङ्‍गो, स्‍य्‍हान्‍दो गिकसे चा थे अर्गु ग्‍योइ जम्‍मादान घोना लतोःला।</verse>
				<verse number="28">तर थे ताम घोना लबारी थेरी खालै म्‍हि आतनी भिसम थे ताम पाङ्बा म्‍हि चा मण्‍डलीरी कुटिसी चिगै। ओच्‍छे थे ह्राङनोन परमेश्‍वरदेन छ्‌याम जे ताम लगै।</verse>
				<verse number="29">अगमवाणी पाङ्बा म्‍हि चा न्‍ही सोमधोना तगै, ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे चा थेनीगदेसे पाङ्‌मा परमेश्‍वरग्‍याम खबा हिन्‍ना कि आहिन भिसी च्‍यागै।</verse>
				<verse number="30">तर थेरी मुबा म्‍हिगदे न्‍हङरी गिकदा परमेश्‍वरसे तिगै ताम उन्‍सी पाङ्‌पुङ्‌जी भिसम ङाच्‍छा पाङ्‌बान लबा म्‍हि चा तिगै आपाङ्ना कुटिसी चिगै।</verse>
				<verse number="31">अगमवाणी पाङ्बा एनीगदे जम्‍मासेन पालो पालो लसी अगमवाणी पाङ्‌खम्‍ला, ओच्‍छे ङ्‌यान्‍बा म्‍हिगदेसे लोप्‍खम्‍ला ओच्‍छे जम्‍मासेन आँट याङ्ला।</verse>
				<verse number="32">अगमवक्तागदेसे ह्राङला सेमदा ह्राङसेन तहरी थान्‍तोःला।</verse>
				<verse number="33">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वर अलमल तना लबा परमेश्‍वर आहिन, तर शान्‍ति पिन्‍बा परमेश्‍वर हिन्‍ना। थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरला म्‍हिगदेसे जम्‍मान मण्‍डलीला ठिम अन्‍छार,</verse>
				<verse number="34">मण्‍डलीरी संगती लबान लबा धुइरी म्रिङम्‍हेमेगदे कुटिसी चितोःला। थे धुइरी थेनीगदेसे ताम पाङ्‌आम्‍याङ्। तर ह्राङला ठिमसे पाङ्बा अन्‍छार थेनीगदे तहरी चितोःला।</verse>
				<verse number="35">तिगै तामला बारेरी ङ्‌योइबा सेम मुसम थेनीगदेसे दिमरी ह्राङ ह्राङला ह्रेम्‍बोदेन छ्‌याम ङ्‌योइगै। तिग्‍दा भिसम मण्‍डलीरी ताम पाङ्बा चा म्रिङम्‍हेमेगदेला लागिरी पेःबा खबा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="36">तिग परमेश्‍वरला बचन एनी कोरिन्‍थला म्‍हिगदेसे थेःना लबारी शुरु लबा हिन्‍ना? आहिन। तिग परमेश्‍वरला बचन एनीगदेसे जे थेःबा हिन्‍ना? आहिन।</verse>
				<verse number="37">खालै म्‍हिसे ह्राङसे ह्राङदान अगमवक्ता अथवा परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम मोलम याङ्बा म्‍हि हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍मुला भिसम, थेसे ङाइ भ्रिबा चु ताम प्रभुसे कुल्‍बा ताम हिन्‍ना भिसी था याङ्‌तोःला।</verse>
				<verse number="38">तर खालै म्‍हिसे चु तामगदेदा वास्‍ता आलनी भिसम थेला तामदाएनोन खालैसेन वास्‍ता आल।</verse>
				<verse number="39">थेतबासेलमा ङाला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, अगमवाणी पाङ्‌बारी ल्‍हानान सेम लउ, ओच्‍छे अर्गु ग्‍योइ पाङ्बा म्‍हिगदेदाएनोन थाकागो।</verse>
				<verse number="40">तर जम्‍मान गे ज्‍यना लसी ढिक्‍ना लसी लतोःला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="15">
				<verse number="1">दाहेन्‍से ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, ङाइ एनीगदेदा थेःना लबा थार्बा पिन्‍बा समाचारला बारेरी ङाइ एनीगदेदा दोःसी पाङ्ला। थे समाचाररी विश्‍वास लसी एनीगदे थेनोन अन्‍छार भ्रबान मुला।</verse>
				<verse number="2">चुदे ङाइ थेःना लबा थार्बा पिन्‍बा समाचाररी विश्‍वास लबा आख्‍लानी भिसम जे एनीगदेसे थार्बा याङ्ला, आहिन्‍सम एनीगदेसे लबा विश्‍वास गे आखेल्‍बा तला।</verse>
				<verse number="3">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला बचन अन्‍छार ख्रीष्‍ट य्‍हाङला पापला लागिरी सिजी भिसी ङाइ था याङ्बा मुल तामनोन ङाइ एनीगदेदा थेःना लबा मुला।</verse>
				<verse number="4">थेदा ल्‍हुजी ओच्‍छे परमेश्‍वरला बचन अन्‍छार थे सोमरेमाकुनु सिबाग्‍याम दोःसी सोजी।</verse>
				<verse number="5">ओच्‍छे थेदा पत्रुससे म्राङ्जी, जमाहेन्‍से थेदा च्‍युक न्‍ही मुल चेलासे म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से थेदा ह्राङदा विश्‍वास लबा ग्‍यार्जा ङा भन्‍दा ल्‍हाना ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेसे तिक्‍खुरीन म्राङ्जी। थेनीगदे न्‍हङला ल्‍हाना ह्रङ्‌बा म्‍हिगदे दान्‍देधोनाएनोन मुला, तर कोइ कोइ चा सिसी जिन्‍जी।</verse>
				<verse number="7">जमाहेन्‍से थेदा याकूबसे म्राङ्जी, ओच्‍छे लिच्‍छा जम्‍मान मुल चेलागदेसे म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="8">थेदा जम्‍मान भन्‍दा लिच्‍छा चा ङाइ म्राङ्जी। थे धुइरी चा ङा ला आछ्‌योना न्‍हबा कोला ह्रङ्‌बान मुबा।</verse>
				<verse number="9">तिग्‍दा भिसम जम्‍मान मुल चेलागदे ङा भन्‍दा घ्रेन हिन्‍ना, थेनीगदे न्‍हङरी ङा चा तिगैनोन आहिन। तिग्‍दा भिसम ङाइ परमेश्‍वरला मण्‍डलीदा ल्‍हानान दुख पिन्‍बासे लमा ङा मुल चेला भिबाधोनाला आरे।</verse>
				<verse number="10">तर दान्‍दे ङा परमेश्‍वरला दयामायासे लमान मुल चेला दोबा मुला। ओच्‍छे थेसे ङादा लबा दयामाया खेरोरी आनिनी। बरु ङाइ स्‍य्‍हान्‍दो मुल चेलागदेसे भन्‍दा ल्‍हानान गे लजी। तर चु जम्‍मान गे ङाइ लबा आहिन, ङादेन छ्‌याम मुबा परमेश्‍वरला दयामायासेन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">थेतबासेलमा ङाइ थेःना लसै, थेनीगदेसे थेःना लसै, ङन्‍से थेःना लबा ताम चा गिकनोन हिन्‍ना। ओच्‍छे थेनोन तामरी एनीगदेसे विश्‍वास लबा मुला।</verse>
				<verse number="12">ङन्‍से चा ख्रीष्‍ट सिबाग्‍याम सोजी भिसी थेःना लसी भ्रमुला भिसम एनीगदे न्‍हङला कोइ कोइसे चा तिग्‍दा सिबागदे दोःसी आसो भिसी पाङ्बा?</verse>
				<verse number="13">तर चुदे सिबागदे दोःसी आसो भिसम ख्रीष्‍टएनोन सिबाग्‍याम सोबा आहिन।</verse>
				<verse number="14">चुदे ख्रीष्‍ट सिबाग्‍याम आसोबा हिन्‍सम ङन्‍से थेःना लबा ताम गे आखेल्‍बा तला, ओच्‍छे एनीगदेसे लबा विश्‍वासएनोन गे आखेल्‍बा तला।</verse>
				<verse number="15">थे भन्‍दाएनोन ङनी परमेश्‍वरला बारेरी लुसीला ताम पाङ्बा म्‍हि दोला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे ख्रीष्‍टदा सिबाग्‍याम सोना लजी भिसी ङन्‍से परमेश्‍वरला बारेरी थेःना लबा मुला। तर च्‍यागो, सिबागदे दोःसी आसोबा हिन्‍सम परमेश्‍वरसे ख्रीष्‍टदाएनोन सोना आलसेला मुबा।</verse>
				<verse number="16">सिबागदे आसोमुला भिसम परमेश्‍वरसेनोन ख्रीष्‍टदा सोना लबा आहिन।</verse>
				<verse number="17">ख्रीष्‍ट सिबाग्‍याम आसोबा हिन्‍सम एनीगदेसे लबा विश्‍वास गे आखेल्‍बा तला, ओच्‍छे एनीगदे अझ पापरीन तला।</verse>
				<verse number="18">थेह्रङ् भिसम ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लसी सिबा म्‍हिगदेएनोन जम्‍मान सिबाला सिबान तजी।</verse>
				<verse number="19">चुदे चु जुनी मुदेधोनाला लागिरी जे य्‍हाङदा ख्रीष्‍टग्‍याम ज्‍यबा तला भिसी आश लबा हिन्‍सम स्‍य्‍हान्‍दो जम्‍मान म्‍हिगदे भन्‍दा य्‍हाङ चा ल्‍हाना दया याङ्तोःबा म्‍हि दोला।</verse>
				<verse number="20">तर ख्रीष्‍ट मी सिबाग्‍याम सोबा हिन्‍ना। सिबागदे न्‍हङ‍ग्‍याम ख्रीष्‍ट जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा सोसी स्‍य्‍हान्‍दो सिबागदेएनोन सोला भिसी उन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="21">तिग्‍दा भिसम म्‍हि गिकसे लमान जम्‍मान म्‍हि सिबा मुला। थेह्रङ् लसीन गिकसे लमान सिबागदेएनोन दोःसी सोला।</verse>
				<verse number="22">आदमग्‍याम जम्‍मान म्‍हि सिबा मुला। थेह्रङ् लसीन ख्रीष्‍टग्‍याम चा जम्‍मान म्‍हि सोला।</verse>
				<verse number="23">तर जम्‍मान म्‍हि ह्राङ ह्राङला पालो अन्‍छार सिबाग्‍याम सोला। ख्रीष्‍ट चा सिबाग्‍याम जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा सोजी। ओच्‍छे ख्रीष्‍ट दोःसी फेप्‍खबा धुइरी चा थेदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदेएनोन सिबाग्‍याम सोला।</verse>
				<verse number="24">जमाहेन्‍से चु जम्‍बुलिङ नाश तला। थे धुइरी ख्रीष्‍टसे जम्‍मान अधिकारगदे, शक्तिगदेदेन शासन लबागदेदा नाश लसी परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सा परमेश्‍वर आबादान जिम्‍मा पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="25">तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍टसे जम्‍मान शत्रुगदेदा भ्रेना लसी ह्राङला काङ धिरी आथान्‍तेधोना थेसे शासन लतोःला।</verse>
				<verse number="26">जम्‍मान भन्‍दा लिच्‍छा चा शत्रु कालदा नाश लबान मुला।</verse>
				<verse number="27">तिग्‍दा भिसम बचनरी “परमेश्‍वरसे जम्‍मान स्‍हेगदे ख्रीष्‍टला स्‍य्‍हाप धिरी थान्‍ना” भिसी भ्रिबा मुला। चु भिबा चा परमेश्‍वरएनोन ख्रीष्‍टला तहरी तला भिसी पाङ्बा आहिन। तर परमेश्‍वरसे जम्‍मान स्‍हेगदेथोरी ख्रीष्‍टदा शासन लपुङ्ला भिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="28">जम्‍मान स्‍हे ख्रीष्‍टला शासनरी भमाहेन्‍से ख्रीष्‍टएनोन परमेश्‍वरला तहरी धन्‍छ्‌याला। ओच्‍छे जम्‍मान स्‍हेथोरी परमेश्‍वरसेन शासन लला।</verse>
				<verse number="29">सिबाग्‍याम दोःसी आसोबा हिन्‍सम सिबागदेला लागिरी बप्‍तिस्‍मा किन्‍बा म्‍हिगदेदा तिग फाइदा तला? चुदे सिबाग्‍याम आसो भिसम थेनीगदेसे थेला लागिरी तिग्‍दा बप्‍तिस्‍मा किन्‍बा?</verse>
				<verse number="30">ओच्‍छे ङनीएनोन तिग्‍दा सदन ह्राङला ज्‍यान गोजाला धाररी थान्‍सी भ्रसे?</verse>
				<verse number="31">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदे य्‍हाङला प्रभु ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक तबासे लमा ङा ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला। थेतबासेलमा ङाइ सेमहेन्‍सेन चु ताम पाङ्ला, “ङा धिन धिननोन सिबारी तयार मुला।”</verse>
				<verse number="32">म्‍हिसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार जे एफिसस शहररी ङा ह्रि जन्‍तुदेन छ्‌याम छेबा तामसे ङादा तिग फाइदा तला? चुदे सिबागदे दोःसी आसो भिसम म्‍हिगदेसे पाङ्बा ह्रङ्नोन “य्‍हाङएनोन चबा थुङ्बा लइ, तिग्‍दा भिसम न्‍हङगर मी य्‍हाङ सिनोन सिला!”</verse>
				<verse number="33">चु तामरी एनीगदे झ्‍युक्‍याब थातउ। आज्‍यबा म्‍हिला संगत लजी भिसम ज्‍यबा बानीबेहोरएनोन न्‍होङ्ला।</verse>
				<verse number="34">दाहेन्‍से एनीगदेसे ठीक ताम म्‍हन्‍गो, ओच्‍छे पाप थालउ। तिग्‍दा भिसम एनीगदे न्‍हङला गाते म्‍हिसे मी परमेश्‍वरदा ङोसेबान आरे। ङाइ चु ताम पाङ्‌मा एनीगदेदा पेःबा खतोःबा।</verse>
				<verse number="35">तर खालै म्‍हिसे “सिबागदे दोःसी खाह्रङ् लसी सोला? ओच्‍छे सोमाहेन्‍से थेनीगदेला ल्‍हुइ खाह्रङ्बा तला?” भिसी ङ्‌योइला।</verse>
				<verse number="36">मूर्ख म्‍हि! एसे जुन स्‍हेला ब्‍लु ढ्वला थे ब्‍लु आनइतेधोना आफुइ।</verse>
				<verse number="37">एनीगदेसे ग्‍वा तसै, अर्गु तिगैला ब्‍लु मुसै, थेला गेडा ढ्वबा हिन्‍ना, तर दोङनोन ढ्वबा आहिन।</verse>
				<verse number="38">तर परमेश्‍वरसे ह्राङसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार थे ब्‍लुगदेदेन अर्गु ब्‍लुगदेदा जेबा ल्‍हुइ पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="39">जम्‍मान ल्‍हुइ खाल गिकलान आत। म्‍हिला ल्‍हुइ अर्गु खाल्‍ला, जन्‍तुगदेला ल्‍हुइ अर्गु खाल्‍ला, चरागदेला ल्‍हुइ अर्गु खाल्‍ला ओच्‍छे तार्ङागदेला ल्‍हुइ अर्गु खाल्‍ला तला।</verse>
				<verse number="40">मुरी मुबा स्‍हेगदेला ह्राङ ह्राङलान रुपदेन य्‍हाल तला ओच्‍छे जम्‍बुलिङरी मुबा स्‍हेगदेलाएनोन ह्राङ ह्राङलान रुप तला।</verse>
				<verse number="41">धिनीला य्‍हाल अर्गुन खाल्‍ला तला, लनीला य्‍हाल अर्गु खाल्‍ला तला ओच्‍छे सारगदेला य्‍हाल अर्गुन खाल्‍ला तला। तिग्‍दा भिसम जम्‍मान सारगदेला य्‍हाल गिकनोन आत।</verse>
				<verse number="42">सिबागदेएनोन थेह्रङ् लसीन सोला। सिमाहेन्‍से ल्‍हुबा ल्‍हुइ चा नइसी निला, तर सिबाग्‍याम दोःसी सोमाहेन्‍से चा खाइमै आसि।</verse>
				<verse number="43">सिमाहेन्‍से ल्‍हुबा य्‍हाङला ल्‍हुइ आज्‍यबादेन कमजोर तला। ओच्‍छे सिबाग्‍याम सोमाहेन्‍सेला ल्‍हुइ जेबादेन शक्तिशाली तला।</verse>
				<verse number="44">ल्‍हुबा धुइरी स्‍या काला ल्‍हुइरी ल्‍हुला, तर सोबा धुइरी थे आत्‍माला ल्‍हुइरी सोला। स्‍यादेन काला ल्‍हुइ तला भिसम आत्‍माला ल्‍हुइएनोन तनोन तला।</verse>
				<verse number="45">थेतबासेलमा बचनरीनोन, “जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छाला म्‍हि आदम चा सोबा म्‍हि दोजी” भिसी भ्रिबा मुला। तर लिच्‍छाला आदम चा स्‍य्‍हान्‍दोदा जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बा आत्‍मा तजी।</verse>
				<verse number="46">आत्‍माला ल्‍हुइ ङाच्‍छा खबा आहिन, तर स्‍या काला ल्‍हुइ चा ङाच्‍छा खबा हिन्‍ना। जमाहेन्‍से जे आत्‍माला ल्‍हुइ खबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="47">ङाच्‍छाला म्‍हि आदम चा जम्‍बुलिङला साप्राग्‍याम स्‍होबा म्‍हि मुबा। तर थे भन्‍दा लिच्‍छाला म्‍हि ख्रीष्‍ट चा स्‍वर्गग्‍याम फेप्‍खबा मुबा।</verse>
				<verse number="48">जम्‍बुलिङरी मुबा म्‍हिगदे चा थे साप्रासे स्‍होबा म्‍हि ह्रङ्‌बान मुला, ओच्‍छे स्‍वर्गरी मुबा म्‍हिगदे चा स्‍वर्गग्‍याम फेप्‍खबा म्‍हि ह्रङ्‌बान मुला।</verse>
				<verse number="49">दान्‍दे य्‍हाङसे साप्रासे स्‍होबा म्‍हिला रुप किन्‍बा ह्रङ् लसी लिच्‍छा चा य्‍हाङसे स्‍वर्गग्‍याम फेप्‍खबा म्‍हिला रुप किन्‍म्‍याङ्‌ला।</verse>
				<verse number="50">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, ङाइ पाङ्‌बारी म्‍हाइबा ताम चा चुनोन हिन्‍ना, चु स्‍या काला ल्‍हुइदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी वाङ्बा हक आरे। ओच्‍छे नाश तसी निबा ल्‍हुइसे खाइमै आसिबा जुनी आयाङ्।</verse>
				<verse number="51">च्‍यागो, ङाइ एनीगदेदा म्‍हिसे था आयाङ्‍बा ताम गिक पाङ्ला। य्‍हाङ जम्‍मान मी आसि, तर य्‍हाङ जम्‍मालान ल्‍हुइ पोला।</verse>
				<verse number="52">य्‍हाङला मी चीम जे तमा छिन्‍नङरीन जम्‍मान भन्‍दा लिच्‍छारेम बिगुलला काइ थेःला। जमाहेन्‍से तुरुन्‍तन सिबागदे दोःसी खाइमै नाश आतबा जुनी किन्‍सी सोला, ओच्‍छे य्‍हाङला ल्‍हुइ पोला।</verse>
				<verse number="53">तिग्‍दा भिसम सिबा ल्‍हुइ खाइमै आसिबा ततोःला, ओच्‍छे चु नइसी निबा ल्‍हुइ दोःसी खाइमै आनइबा ततोःला।</verse>
				<verse number="54">सिबा ल्‍हुइ खाइमै आसिबादेन नइसी निबा ल्‍हुइ खाइमै आनइबा दोमाहेन्‍से बचनरी “कालदाएनोन ढाजी” भिसी भ्रिबा ताम पूरा तला।</verse>
				<verse number="55">“काल एसे खानङ ढाबा मुला? काल खाइ एला शक्ति?”</verse>
				<verse number="56">पापग्‍याम कालसे दुख पिन्‍बा शक्ति याङ्ला ओच्‍छे ठिमग्‍याम पापसे शक्ति याङ्ला।</verse>
				<verse number="57">तर परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद तगै, थेसे य्‍हाङदा य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍याम ढाना लबान मुला।</verse>
				<verse number="58">थेतबासेलमा ङाला सेम निबा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदे विश्‍वासरी कोङ्‌सी याङयोङ आतना चिउ। ओच्‍छे झन्‍सी प्रभुला गे लउ। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे दुख लसी लबा प्रभुला गे खाइमै खेरोरी आनि भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="16">
				<verse number="1">दाहेन्‍से ङाइ परमेश्‍वरला म्‍हिगदेला लागिरी भेटी ह्रुप्‍बाला बारेरी भिबान मुला, ङाइ गलातियाला मण्‍डलीदा पाङ्बा ह्रङ् लसीन एनीगदेसे ह्रुप्‍गो।</verse>
				<verse number="2">एनीगदेसे ह्राङसे गे लसी स्‍होबा टाङगाग्‍याम साताला शुरुला धिनकुनु सा‍तैदङसेन जजाकर भेटी ह्रुप्‍सी थान्‍गो। थेह्रङ् लजी भिसम ङा खबा धुइरी एनीगदेसे भेटी ह्रुप आतोः।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे ङा खमाहेन्‍से एनीगदेसे धम्‍बा म्‍हिगदेदा ङोसेना लबा चिठी पिन्‍ना। जमाहेन्‍से थेनीगदेसेन थे भेटी यरूशलेमरी भोर्सी निला।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे ङाएनोन निमा ज्‍यबा तला भिसम थेनीगदे ङादेन छ्‌यामनोन निला।</verse>
				<verse number="5">ङा माकेडोनिया तसी खबा धुइरी एनीगदेदेन छ्‌याम ह्रुप तबारी खला। तिग्‍दा भिसम दान्‍दे चा ङा माकेडोनिया तसी निबारी छ्‌याइबा मुला।</verse>
				<verse number="6">एनीगदेदेन छ्‌याम ङा तिगै धिनधोना चिखम्‍ला तला, तजी भिसम सेर्ख भरनोन एनीगदेदेन छ्‌याम चिखम्‍ला। जमाहेन्‍से ङा जुन ग्‍लारी निसैनोन एनीगदेसे ङादा ग्‍यामरी तोःबा जम्‍मान स्‍हे ढिक्‍ना लखम्‍ला।</verse>
				<verse number="7">चु पाल्‍से चा एनीगदेदेन छिन्‍नङ जे ह्रुप तबारी खबा आहिन, प्रभुला सेम तजी भिसम तिगै धिनधोना एनीगदेदेन छ्‌यामनोन चिम्‍याङ्ला भिसी ङाइ आश लबा मुला।</verse>
				<verse number="8">तर पेन्‍तिकोस भिबा चाडधोना ङा एफिसस शहररीन चिला।</verse>
				<verse number="9">ङादा बिरोध लबा म्‍हिगदे ल्‍हानान मुसैनोन थेरी प्रभुला घ्रेन गे लबारी ङाइ ज्‍यबा मौका याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="10">चुदे तिमोथी एनीगदे मुबा ग्‍लारी खजी भिसम थेदा एनीगदेदेन छ्‌याम ज्‍यना लसी चिपुङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम थेसेनोन ङाइ ह्रङ् लसीन प्रभुला गे लबान मुला।</verse>
				<verse number="11">थेतबासेलमा थेदा खालैसेन हेला थालउ। तर थे ङा मुबा ग्‍लारी खमा एनीगदेसे थेदा ज्‍यना लसी पुइखउ। तिग्‍दा भिसम चुरी मुबा विश्‍वासीगदेदेन ङाइ थेदा भ्रान्‍सी चिबा मुला।</verse>
				<verse number="12">आले अपोल्‍लोसदा ङाइ स्‍य्‍हान्‍दो ज्‍योज्‍यो आलेगदेदेन छ्‌याम एनीगदे मुबा ग्‍लारी निउ भिसी ल्‍हानान पाङ्बा मुला। तर थेसे दान्‍दे एनीगदे मुबा ग्‍लारी खबा सेम आलनी, तजी भिसम थे लिच्‍छा एनीगदे मुबा ग्‍लारी खला।</verse>
				<verse number="13">एनीगदे होशियार तसी चिउ। ओच्‍छे विश्‍वासरी कोङ्‌सी चिउ। थेह्रङ् लसी आलोङ्ना आँट थोसी भ्रउ।</verse>
				<verse number="14">एनीगदेसे जुन जुन गे लला थे जम्‍मान गे मायाग्‍याम लउ।</verse>
				<verse number="15">अखैया भिबा अञ्‍चलला जम्‍मान म्‍हिगदे न्‍हङरी जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा स्‍तिफनासदेन थेला म्‍हेमेगदेसे विश्‍वास लबा हिन्‍ना भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला। थेनीगदेसे परमेश्‍वरला म्‍हिगदेसे लबा गेरी सेमहेन्‍सेन ह्रो लबा मुला। ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, ङाला चु बिन्‍ती मुला,</verse>
				<verse number="16">थेह्रङ्बा म्‍हिगदेदेन थेह्रङ्बा गे लबा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे पाङ्‌मा ङ्‌यान्‍गो।</verse>
				<verse number="17">स्‍तिफनास, फोर्टुनाटसदेन अखाइकस खमा ङा ल्‍हानान ताङ्जी। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे एनीगदे आरेबासे लमा ङादा तोःबा जम्‍मान स्‍हेगदे पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="18">थेनीगदेसे एनीगदेदा ह्रङ्नोन ङादाएनोन आँट पिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा एनीगदेसे थेह्रङ्बा म्‍हिगदेदा मान लउ।</verse>
				<verse number="19">एशियारी मुबा मण्‍डलीगदेसे एनीगदेदा फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला। अकिलासदेन प्रिस्‍का ओच्‍छे थेनीगदेला दिमरी मुबा मण्‍डलीसेनोन एनीगदेदा फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="20">चुरी मुबा जम्‍मान ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेसे एनीगदेदा फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला। एनीगदेसेनोन ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी गिकसेम गिकदा सेमहेन्‍सेन माया लसी फ्‍याफुल्‍गो।</verse>
				<verse number="21">ङा पावल ह्राङलान यासे फ्‍याफुल्‍ला भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="22">जुन म्‍हिसे प्रभुदा माया आल थेसे परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्‌गै। प्रभु, ह्राङ फेप्‍खउ!</verse>
				<verse number="23">प्रभु येशूला दयामाया एनीगदेदेन छ्‌याम तगै।</verse>
				<verse number="24">ओच्‍छे ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक तबा एनीगदे जम्‍मादान ङाइ माया लला, आमेन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="47">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो, कोरिन्‍थ शहररी मुबा परमेश्‍वरला मण्‍डलीदेन अखैया अञ्‍चलरी मुबा जम्‍मान परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसे ख्रीष्‍ट येशूला मुल चेला दोबारी धम्‍बा ङा पावलदेन य्‍हाङला आले तिमोथीग्‍याम फ्‍याफुल्‍ला।</verse>
				<verse number="2">य्‍हाङला परमेश्‍वर आबादेन प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍याम एनीगदेसे दयामायादेन शान्‍ति याङ्‌गै।</verse>
				<verse number="3">य्‍हाङदा ल्‍हानान दया लबादेन दुखरी ह्रो लबा य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला आबा परमेश्‍वरला जयजयकार तगै।</verse>
				<verse number="4">परमेश्‍वरसेन य्‍हाङदा जम्‍मान दुखरी ह्रो लबा मुला। तिग्‍दा भिसम दुखरी परब तबा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेदा ह्रो लखम्‍गै भिसीन थेसे य्‍हाङदा दुखरी ह्रो लबा मुला।</verse>
				<verse number="5">ख्रीष्‍टसे नाबा ह्रङ्‌बान दुख य्‍हाङसेनोन ल्‍हानान नाबासे लमा परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा ख्रीष्‍टग्‍यामसेन ल्‍हानान ह्रो लबा मुला।</verse>
				<verse number="6">ङन्‍से दुख नाजी भिसम थे एनीगदेला लागिरी ह्रोदेन थार्बा याङ्बाला लागिरी हिन्‍ना। ङन्‍से दुखरी ह्रो याङ्जी भिसम एनीगदेसेनोन दुखरी ह्रो याङ्ला। ओच्‍छे ङन्‍से दुख नाखम्‍बा शक्ति याङ्बा ह्रङ् लसी एनीगदेसेनोन दुख नाखम्‍बा शक्ति याङ्ला।</verse>
				<verse number="7">एनीगदेथोरी ङन्‍दा पूरान विश्‍वास मुला। तिग्‍दा भिसम ङन्‍से नाबा ह्रङ्‌बा दुख एनीगदेसेनोन नाबा मुला, ओच्‍छे दुखरी ङन्‍से याङ्बा ह्रङ्‌बान ह्रो एनीगदेसेनोन याङ्बा मुला भिसी ङन्‍दा था मुला।</verse>
				<verse number="8">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, ङन्‍से एशिया अञ्‍चलरी नाबा दुखला बारेरी एनीगदेसेनोन था याङ्‌गै भिसी ङन्‍से म्‍हन्‍बा मुला। थेरी ङन्‍दा नाबारीन आखम्‍बा दुख तजी, थे दुखसे लमा सोला भिबा ङन्‍दा आशनोन आरेबा।</verse>
				<verse number="9">ङन्‍से मी सिबान तजी भिसी म्‍हन्‍बा मुबा। चु तबा चा ह्राङसे ह्राङदान भर लगै भिसी आहिन, तर सिबागदेदा सोना लबा परमेश्‍वरथोरी भर लगै भिसी चुह्रङ् तजीम।</verse>
				<verse number="10">थेह्रङ्बा लोङ्‌बा खबा दुखग्‍याम ङन्‍दा परमेश्‍वरसेन फेजी, थेसे य्‍हाङदा फेनोन फेला। ओच्‍छे थेसे य्‍हाङदा सदन फेला भिसी ङन्‍से पूरा विश्‍वास लबा मुला।</verse>
				<verse number="11">चुला लागिरी एनीगदेसे ङन्‍दा ल्‍हानान प्रार्थना लसी पिन्‍गो। एनीगदेसे ङन्‍ना लागिरी प्रार्थना लबासे लमा परमेश्‍वरसे ङन्‍दा मोलम पिन्‍ना, ओच्‍छे ल्‍हानान म्‍हिगदेसे ङन्‍ना लागिरी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">चु तामला लागिरी ङनी ताङ्‍बा मुला, जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेला ङाच्‍छा जे आहिन, तर एनीगदेला ङाच्‍छाएनोन ङनी परमेश्‍वरसे उन्‍बा सत्‍य ग्‍यामरी सेमहेन्‍सेन भ्रबा मुला भिबा ताम ङन्‍से सेमहेन्‍सेन पाङ्‌खम्‍ला। चुह्रङ्बा बानीबेहोर चा ङन्‍से म्‍हिला ज्ञान बुद्धिग्‍याम याङ्बा आहिन, परमेश्‍वरला दयामायाग्‍याम याङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">एनीगदेसे पढब लखम्‍बादेन घोबारी खम्‍बा तामगदे जे ङन्‍से एनीगदेदा भ्रिबा मुला। थेतबासेलमा एनीगदेसे पूरान ताम घोखम्‍ला भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="14">तसैनोन दान्‍दे एनीगदेदा ङन्‍ना बारेरी जजाकर जे था मुला, लिच्‍छा एनीगदेसे ङन्‍ना बारेरी जम्‍मान ताम था याङ्ला। ओच्‍छे य्‍हाङला प्रभु येशू फेप्‍खबा धुइरी एनीगदे ङन्‍ना लागिरी ताङ्म्‍याङ्बा ह्रङ् लसी ङनीएनोन एनीगदेला लागिरी ताङ्म्‍याङ्ला।</verse>
				<verse number="15">य्‍हाङ जम्‍मान ताङ्म्‍याङ्ला भिबा तामरी ङा ढुक्‍क तबा मुला। ङा माकेडोनियारी निबा धुइरी एनीगदेदेन छ्‌याम ह्रुप तबा सेम मुबा, थेह्रङ् लसीन थेग्‍याम दोःसी खमाएनोन एनीगदेदेन छ्‌याम ह्रुप तबा सेम मुबा। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे दोब्‍बर मोलम याङ्‌गै भिबा ङाला सेम मुबा। ओच्‍छे एनीगदेग्‍याम फेसी ङा यहूदिया अञ्‍चलरी निमा एनीगदेसे ङादा ह्रो लला भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="16"></verse>
				<verse number="17">तर ङा एनीगदे मुबा ग्‍लारी खबारी आखम्‍नी। तिग ङाइ तिगै ताम आम्‍हन्‍ना ङा एनीगदे मुबा ग्‍लारी खबारी छ्‌याइबा भिसी म्‍हन्‍बा? तिग ङा एनीगदे मुबा ग्‍लारी खबारी छ्‌याइमा ख्रीष्‍टदा ङोआसेबा म्‍हिगदेसे ह्रङ् खाइमाम “तला” खाइमाम “आत” भिसी ङाइ पाङ्बा हिन्‍ना? आहिन।</verse>
				<verse number="18">तर परमेश्‍वर विश्‍वास लखम्‍बा परमेश्‍वर हिन्‍ना। थेतबासेलमा ङाइएनोन ताम गिकदान खाइमाम “तला” खाइमाम “आत” भिसी खाइमै आपाङ्।</verse>
				<verse number="19">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला झा येशू ख्रीष्‍टला बारेरी सिलास, तिमोथीदेन ङाइ एनीगदेदा थेःना लबा ताम चा खाइमाम “हिन्‍ना” खाइमाम “आहिन” भिबा ताम आहिन्‍मुबा। तर परमेश्‍वरला झा येशू ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम चा सदन “हिन्‍ना” भिबा ताम जे मुला।</verse>
				<verse number="20">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे लबा जम्‍मान हिन्‍ना भिबा कबुलगदे येशू ख्रीष्‍टग्‍यामसेन पूरा तबा मुला। थेतबासेलमा येशू ख्रीष्‍टग्‍यामसेन परमेश्‍वरला मानदेन जयजयकार तगै भिसी य्‍हाङसे थेला मिन किन्‍सी, “आमेन” भिमुला।</verse>
				<verse number="21">ङन्‍देन एनीगदेदा ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक स्‍होसी भङ्‍बा स्‍होबादेन य्‍हाङदा धम्‍बा चा परमेश्‍वरसेन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="22">थेह्रङ् लसी ङालान हिन्‍ना भिसी परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा छापएनोन लबा मुला। ओच्‍छे थेसे य्‍हाङदा जम्‍मान स्‍हे पिन्‍ना। तर य्‍हाङसे जम्‍मान स्‍हे आयाङ्देधोनाला लागिरी थेसे ह्राङला आत्‍मा बैनाला रूपरी य्‍हाङला सेमरी थान्‍सी पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="23">ङा कोरिन्‍थ शहररी आखबा चा ङाइ एनीगदेदा बङ्‌सी एनीगदेला सेम स्‍हु थाखगै भिसी हिन्‍ना। चु ताम परमेश्‍वरदान था मुला।</verse>
				<verse number="24">एनीगदेसे विश्‍वास लबा तामथोरी ङन्‍से खाइमै अधिकार आल। तर एनीगदे ताङ्‌गै भिसी एनीगदेदेन छ्‌याम ढिक्‍सी गे लला। तिग्‍दा भिसम एनीगदे विश्‍वासरी कोङ्बा मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">थेतबासेलमा एनीगदेदा सुर्दा थातगै भिसी ङा एनीगदे मुबा ग्‍लारी आखबा पक्‍का लजी।</verse>
				<verse number="2">ङादा ताङ्ना लबा चा एनीगदेन हिन्‍ना। थेतबासेलमा ङाइ एनीगदेला सेम स्‍हु खना लजी भिसम ङादा खाल्‍से ताङ्ना लबा?</verse>
				<verse number="3">थेतबासेलमा ङा खमा ताङ्ना लबा म्‍हिगदेग्‍याम ङादा सुर्दा थातगै भिसीन ङाइ थे चिठी भ्रिबा हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम ङा ताङ्‍बा धुइरी एनीगदेएनोन ताङ्ला भिबा ङादा पक्‍का विश्‍वास मुला।</verse>
				<verse number="4">ङादा सेमरी सुर्दा तबा मुबा ओच्‍छे सेम ल्‍हानान स्‍हु खसी क्राबान थे चिठी भ्रिबा मुबा। ङाइ थे चिठी एनीगदेदा दुख तना लबारी भ्रिबा आहिन, तर ङाइ एनीगदेदा गाते माया लबा मुला भिबा ताम एनीगदेसे था याङ्‌गै भिसी भ्रिबा मुबा।</verse>
				<verse number="5">खालै म्‍हिसे दुख पिन्‍बा मुसम थेसे एनीगदे जम्‍मादान भन्‍दा ङादा ल्‍हाना दुख पिन्‍बा हिन्‍ना। पाङ्‌नोन तोःमा थे ताम जस्‍तोन मुसैनोन दाहेन्‍से ङादा थे भन्‍दा ल्‍हाना पाङ्बा सेम आरे।</verse>
				<verse number="6">थेह्रङ्बा म्‍हिदा एनीगदे न्‍हङला ल्‍हानान म्‍हिगदे ढिक्‍सी पिन्‍बा सजायसे छ्‌योबा मुला।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा दाहेन्‍से एनीगदेसे थेदा माफ लतोःला, ओच्‍छे थेदा ह्रो लतोःला। आहिन्‍सम सेमरी ल्‍हानान दुख तसी थेदा झन सुर्दा तला।</verse>
				<verse number="8">थेतबासेलमा एनीगदेसे थे म्‍हिदा अझ सेमहेन्‍सेन माया लउ भिबा ङाला बिन्‍ती मुला।</verse>
				<verse number="9">एनीगदेसे ङाइ कुल्‍बा जम्‍मान ताम ङ्‌यान्‍बा चीम कि आङ्‌यान्‍बा चीम भिसी च्‍याबाला लागिरीन ङाइ एनीगदेदा थे चिठी भ्रिबा मुबा।</verse>
				<verse number="10">एनीगदेसे जुन म्‍हिदा माफ लबा मुला ङाइएनोन थेदा माफ लला। चुदे ङाइ तिगै तामरी खालैदा माफ लबा मुसम एनीगदेलान लागिरी ङाइ ख्रीष्‍टला ङाच्‍छापट्टि थेदा माफ लबा मुला।</verse>
				<verse number="11">शैतानसे य्‍हाङदा फसब लआम्‍याङ्‍गै भिसीन ङाइ थेह्रङ् लबा हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम शैतानना जम्‍मान जुक्तिगदे य्‍हाङदा था मुला।</verse>
				<verse number="12">ङा त्रोआस भिबा शहररी ख्रीष्‍टला थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबारी खमा प्रभुसे ङादा थेला गे लबा मौका पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="13">तर ङाइ थेरी य्‍हाङला आले तीतसदा आस्‍याप्‍मा ङाला सेमरी शान्‍ति आरेबा। थेतबासेलमा ङा थेनीगदेग्‍याम फेसी माकेडोनिया भिबा अञ्‍चलरीक्‍यार निजी।</verse>
				<verse number="14">तर परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद तगै, तिग्‍दा भिसम थेसे य्‍हाङदा सदन ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम ढाबा ग्‍यामरी थोला। ओच्‍छे ङनीग्‍यामसेन थेसे ज्‍यबा बास्‍ना खबा ह्रङ्‌बा ख्रीष्‍टला ज्ञान बुद्धिला तामगदे जम्‍मान ग्‍लारी धोना लला।</verse>
				<verse number="15">तिग्‍दा भिसम थार्बा याङ्बा म्‍हिगदेदेन नाश तसी निबा म्‍हिगदेला गुङरीनोन ङनी परमेश्‍वरला लागिरी ख्रीष्‍टग्‍याम ज्‍यबा बास्‍ना खबा धूप हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">नाश तसी निबा म्‍हिगदेला लागिरी चा य्‍हाङ कालला थाङ हिन्‍ना, ओच्‍छे थार्बा याङ्बा म्‍हिगदेला लागिरी चा सोना लबा बास्‍ना हिन्‍ना। चुह्रङ्बा गे लखम्‍बा म्‍हि खाल मुला?</verse>
				<verse number="17">तिग्‍दा भिसम ङन्‍से स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे ह्रङ् लसी परमेश्‍वरला बचन व्‍यापार लबा आरे। तर ङन्‍दा परमेश्‍वरसेन पुइखबा हिन्‍ना। थेतबासेलमा परमेश्‍वरला ओन्‍छाङरी ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तसी ङन्‍से ज्‍यबा सेमसे पाङ्ला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">तिग दोःसी ङन्‍से ह्राङसे ह्राङदान घ्रेन स्‍होबारी म्‍हाइबा हिन्‍ना? आहिन। तिग स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे ह्रङ् लसी ङादा मान लउ भिसी एनीगदेदा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिसे चिठी भ्रितोःला? भ्रिआतोः। थेह्रङ् लसीन एनीगदेसेनोन ङादा मान लउ भिसी स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिदा चिठी भ्रिआतोः।</verse>
				<verse number="2">जम्‍मान म्‍हिगदेसे घोबादेन पढब लखम्‍बा ङन्‍ना सेमरी भ्रिबा चिठी एनीगदेन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="3">एनीगदे ख्रीष्‍टसे भ्रिबा चिठी हिन्‍ना, ओच्‍छे चिठी सबा चा ङनी हिन्‍ना। चु चिठी मसीसे भ्रिबा आहिन, तर छोन्‍बो परमेश्‍वरला आत्‍मासे भ्रिबा हिन्‍ना। ओच्‍छे चु युङबाला पाटीरी भ्रिबा चिठी आहिन, तर य्‍हाङला सेमला पाटीरी भ्रिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="4">परमेश्‍वरला ओन्‍छाङरी ङनी ख्रीष्‍टग्‍याम ढुक्‍क तबा मुला।</verse>
				<verse number="5">खजिबै ताम ङनी ह्राङसेन लबारी खम्‍ला भिसी आपाङ्, तर जम्‍मान ताम परमेश्‍वरग्‍याम लबारी खम्‍ला।</verse>
				<verse number="6">परमेश्‍वरसे छार कबुल लबा मुला ओच्‍छे ङन्‍दा थे कबुल अन्‍छार गे लखम्‍बा म्‍हि स्‍होबा मुला। चु कबुल परमेश्‍वरला आत्‍मासे लबा कबुल हिन्‍ना, भ्रिबा ठिमसे लबा कबुल आहिन। भ्रिबा ठिमसे सिना लमुला, तर परमेश्‍वरला आत्‍मासे सोना लमुला।</verse>
				<verse number="7">ठिम युङबाला पाटीरी ठ्वाइसी भ्रिसी पिन्‍बा धुइरी परमेश्‍वरला य्‍हालदेन शक्ति खजी। थे य्‍हाल मोशाला लीरी परब तजी, लिच्‍छा थे य्‍हाल म्‍हाबान निजी। तसैनोन थे य्‍हालसे लमा इस्राएलीगदेसे मोशाला लीरी च्‍याबारी आखम्‍नी। सिना लबा ठिम याङ्बा धुइरी मी थेह्रङ्बा य्‍हाल तजी भिसम</verse>
				<verse number="8">परमेश्‍वरला आत्‍मासे लबा गेग्‍याम झन गाते य्‍हाल य्‍हाल तला।</verse>
				<verse number="9">तिग्‍दा भिसम म्‍हिला दोष उन्‍बा गे मी थेह्रङ्बा य्‍हाल तजी भिसम परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि स्‍होबा गे झन ल्‍हानान य्‍हाल तला।</verse>
				<verse number="10">पाङ्‌नोन तोःमा छार ग्‍यामला य्‍हाल चा थे ङाच्‍छाला य्‍हाल भन्‍दा झन उदेकला य्‍हाल मुबासे लमा थे ङाच्‍छाला य्‍हाल म्‍हासी निजी।</verse>
				<verse number="11">छिन्‍नङला लागिरी खबा स्‍हे मी य्‍हालरी खजी भिसम सदनना लागिरी खबा स्‍हे मी झन ल्‍हानान य्‍हाल य्‍हाल तला।</verse>
				<verse number="12">ङन्‍से थेह्रङ्बा आश लबासे लमान ङन्‍से ल्‍हानान आँट याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="13">य्‍हाङ मी मोशा ह्रङ्‌बा आहिन, थेसे थे म्‍हासी निबा य्‍हाल इस्राएलीगदेसे थाम्राङ्‍गै भिसी ह्राङला ली घप्‍मुबा।</verse>
				<verse number="14">तर थेनीगदेला सेम कोङ्बा मुबा, तिग्‍दा भिसम दान्‍देधोनाएनोन थेनीगदेसे थे ङाच्‍छाला कबुल पढब लबा धुइरी ह्राङला सेम घप्‍मुला। थेतबासेलमा थेनीगदेसे सत्‍य ताम घोबारी आखम। थे घप्‍बा स्‍हे चा ख्रीष्‍टसे जे तेःखम्‍ला।</verse>
				<verse number="15">दान्‍देधोनाएनोन मोशाला ठिम पढब लबा धुइरी थे घप्‍बा स्‍हेसे ह्राङला सेम घप्‍बासे लमा थेनीगदेसे आघोमुला।</verse>
				<verse number="16">तर म्‍हि प्रभुपट्टि दोःमैछ्‌याम थे घप्‍बा स्‍हे थेग्‍याम तेःला।</verse>
				<verse number="17">तिग्‍दा भिसम प्रभु आत्‍मा हिन्‍ना। थेतबासेलमा जुन म्‍हिदेन छ्‌याम प्रभुला आत्‍मा मुला थे म्‍हि खालैला तहरी आत।</verse>
				<verse number="18">य्‍हाङ जम्‍मासेन ली आघप्‍ना प्रभुला य्‍हालदेन शक्ति उन्‍बा मुला। प्रभु आत्‍मा हिन्‍ना, ओच्‍छे थेग्‍याम खबा थेनोन य्‍हालसे य्‍हाङदा थे ह्रङ्‌बान स्‍होबान झन ल्‍हानान य्‍हालरी भोर्बान मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">परमेश्‍वरसे ह्राङसेन दया लसी ङन्‍दा चु गे पिन्‍बासे लमा ङन्‍से सुर्दा लआतोः।</verse>
				<verse number="2">ङन्‍से लतोःबा जम्‍मान पेःबा खबा गेगदे ख्‍लासी जिन्‍बा मुला। ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोदा जाल लसी फसब लबा ताम लबा आरे। थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरला बचन लोप्‍बा धुइरी बचनरी मुबा तिगै ताम पोबा आरे। बरु ङन्‍से परमेश्‍वरला सत्‍य बचन म्‍हिगदेदा घोना लबान ङनी खाल हिन्‍ना भिसी म्‍हिगदेदा उन्‍बा मुला। ओच्‍छे थेनीगदेसे परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ङनी खाह्रङ्बा म्‍हि हिन्‍ना भिसी था याङ्ला।</verse>
				<verse number="3">चुदे ङन्‍से थेःना लबा थार्बा पिन्‍बा समाचार घप्‍बा मुसम थे नाश तसी निबा म्‍हिगदेला लागिरी जे घप्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="4">चु जम्‍बुलिङरी शासन लबा ल लुसे विश्‍वास आलबा म्‍हिगदेला सेम घप्‍सी पिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा ख्रीष्‍टला घ्रेन मानना बारेरी उन्‍बा थार्बा पिन्‍बा समाचारला य्‍हालदेन शक्ति थेनीगदेसे म्राङ्बा आरे। ख्रीष्‍टनोन परमेश्‍वरला रुप हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">ङन्‍से ह्राङलान बारेरी थेःना लबा आहिन, तर येशू ख्रीष्‍टनोन प्रभु हिन्‍ना भिसी थेःना लबा मुला। ओच्‍छे येशूला लागिरी ङनी एनीगदेला नोकर हिन्‍ना भिसी थेःना लबा मुला।</verse>
				<verse number="6">“धोपधोपरी य्‍हाल तउ” भिसी सुङ्बा परमेश्‍वरसे येशू ख्रीष्‍टला स्‍य्‍हालग्‍याम तबा य्‍हाल परमेश्‍वरला घ्रेन मानना ज्ञान बुद्धिदा घोबारी खम्‍गै भिसी ङन्‍ना सेमरी थेसे य्‍हाल तना लजी।</verse>
				<verse number="7">दाहेन्‍से ङन्‍ना सेमरी चु य्‍हाल मुला, तर ङनी ह्राङनोन चा साप्राला ताङ ह्रङ्‌बा हिन्‍ना। थेतबासेलमा ङन्‍देन छ्‌याम मुबा चु शक्ति ङनी ह्राङलान आहिन, तर परमेश्‍वरग्‍यामनोन खबा हिन्‍ना भिबा ताम प्रस्‍टन था तला।</verse>
				<verse number="8">ङन्‍से सदन ह्रङ्‌बा दुख याङ्बा मुला, तसैनोन ङन्‍ना सेम सिबा आरे। ओच्‍छे ङनी तिग लबा भिसी अलमल तबा मुला, तसैनोन ङन्‍ना सोबा आश म्‍हाबा आरे।</verse>
				<verse number="9">ङन्‍से ल्‍हानान दुख याङ्बा मुला, तसैनोन परमेश्‍वरसे ङन्‍दा ख्‍लाबा आरे। ङन्‍दा म्‍हिगदेसे ल्‍हानान तोबा मुला, तसैनोन ङनी नाश तसी निबा आरे।</verse>
				<verse number="10">ङन्‍ना चु ल्‍हुइग्‍याम येशूला ह्रङ्‌बा जुनी म्राङ्‌खम्‍गै भिसी थेसे सिबा धुइरी नाबा ह्रङ्‌बान दुख ङन्‍सेनोन सदन नाबा मुला।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम दान्‍दे ङनी सोतेधोना ङन्‍ना ल्‍हुइग्‍याम येशूला जुनी म्राङ्‍गै भिसी ङनी सदन येशूला लागिरी सिबारीनोन तयार मुला।</verse>
				<verse number="12">थेह्रङ् लसीन ङनी सितोःसैनोन ङन्‍से एनीगदेला गुङरी ख्रीष्‍टला गे लबान मुला, तर चुग्‍याम एनीगदे सोबा मुला।</verse>
				<verse number="13">“ङाइ विश्‍वास लबासे लमा ङाइ पाङ्बा मुला” भिसी बचनरी भ्रिबा म्‍हिदेन छ्‌याम विश्‍वास लबा आत्‍मा मुबा ह्रङ्नोन ङन्‍देन छ्‌यामएनोन विश्‍वास लबा आत्‍मा मुला। थेतबासेलमा ङन्‍से विश्‍वास लला ओच्‍छे पाङ्ला।</verse>
				<verse number="14">ङन्‍दा था मुला, प्रभु येशूदा सिबाग्‍याम सोना लबा परमेश्‍वरसे ङन्‍दाएनोन येशूदेन छ्‌यामनोन सोना लला, ओच्‍छे परमेश्‍वरसेन ङन्‍दा एनीगदेदेन छ्‌याम ह्राङ मुबा ग्‍लारी भोर्ला।</verse>
				<verse number="15">चु जम्‍मान ताम एनीगदेला लागिरीन तबा हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम जति ल्‍हानान म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरला दयामाया याङ्ला ओतेन म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरला मानदेन जयजयकार लबाला लागिरी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍बा गे बढब तबान निखम्‍गै।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा ङन्‍दा तिगै सुर्दा आरे। ङन्‍ना चु ल्‍हुइ कमजोर तसी निसैनोन ङन्‍ना आत्‍मा चा धिन धिननोन छार दोबान निला।</verse>
				<verse number="17">ङन्‍से दान्‍दे तिगै धिनना लागिरी नाबा जजाबा दुखग्‍यामसेन ङन्‍ना लागिरी जुकजुकधोना चिबा य्‍हालदेन शक्ति याङ्ला। चु दुखगदे भन्‍दा चु य्‍हालदेन शक्ति चा ल्‍हानान घ्रेन मुला।</verse>
				<verse number="18">ङन्‍से म्राङ्बा स्‍हेगदेदा आहिन, तर आम्राङ्बा स्‍हेगदेदा च्‍याबा मुला। तिग्‍दा भिसम म्राङ्बा स्‍हेगदे मी छिन्‍नङला लागिरी जे तला, तर आम्राङ्बा स्‍हेगदे मी जुकजुकधोनान चिला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">तिग्‍दा भिसम य्‍हाङला चु स्‍या काला ल्‍हुइ फुप्‍सी निबा दिम ह्रङ्‌बान मुला। तसैनोन परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा स्‍वर्गरी जुकजुकधोना चिबा ल्‍हुइ पिन्‍ना। चु ल्‍हुइ चा म्‍हिला यासे स्‍होबा फुप्‍सी निबा दिम ह्रङ्‌बा आहिन, तर परमेश्‍वरसे स्‍होबा हिन्‍ना भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला।</verse>
				<verse number="2">भिनोन तोःमा चुरी य्‍हाङ ल्‍हुइरी ल्‍हानान ब्‍लप्‍सी चिबा मुला। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे पिन्‍बा ल्‍हुइ किन्‍बारी य्‍हाङसे ल्‍हानान सेम लबा मुला।</verse>
				<verse number="3">तिग्‍दा भिसम थे ल्‍हुइ किन्‍माहेन्‍से स्‍वर्गरी य्‍हाङला आत्‍मा थे ल्‍हुइदेन छ्‌यामनोन तला।</verse>
				<verse number="4">य्‍हाङदा चु जम्‍बुलिङरी सोतेधोना दुख मी तनोन तला। चु भिबा चा य्‍हाङ सिबारीदेन य्‍हाङदेन छ्‌याम मुबा चु ल्‍हुइ ख्‍लाबारी म्‍हाइबा चा आहिन। बरु य्‍हाङला चु सिबा ल्‍हुइ पोबाला लागिरी य्‍हाङसे सदन सोबा छार ल्‍हुइ किन्‍बारी म्‍हाइबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">दाहेन्‍से चुनोन छार ल्‍हुइला लागिरी य्‍हाङदा परमेश्‍वरसे स्‍होबा हिन्‍ना। ओच्‍छे य्‍हाङदा थेसे ह्राङला आत्‍मा बैना पिन्‍सी पक्‍का लबा मुला।</verse>
				<verse number="6">ङनी चु सिसी निबा ल्‍हुइरी मुतेधोना प्रभुग्‍याम थारेङ मुसैनोन छार ल्‍हुइ याङ्ला भिबा तामरी सदन ढुक्‍क मुला।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा ङनी विश्‍वासग्‍याम भ्रबा मुला, ङन्‍ना मीसे म्राङ्बा ताम अन्‍छार आहिन।</verse>
				<verse number="8">चु सिसी निबा ल्‍हुइरी चिबा भन्‍दा मी परमेश्‍वरला दिमरी प्रभुदेन छ्‌यामनोन चिला भिबा तामरी ङनी पूरान ढुक्‍क मुला।</verse>
				<verse number="9">थेतबासेलमा ङनी चुरी मुसैनोन, प्रभुदेन छ्‌याम मुसैनोन ङन्‍ना सेम चा प्रभुदा ताङ्ना लबा जे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम निसाफ लबा धुइरी य्‍हाङ जम्‍मान ख्रीष्‍टला ङाच्‍छा राप्‍तोःला। थे धुइरी य्‍हाङसे ल्‍हुइरी मुबा धुइरी ज्‍यबा आज्‍यबा खाह्रङ्बा गे लबा मुला, थे अन्‍छार य्‍हाङदा ख्रीष्‍टसे निसाफ लला।</verse>
				<verse number="11">परमेश्‍वरदेन छ्‌याम लोङ्‌बा भिबा तिग हिन्‍ना, थे ताम था याङ्सी ङन्‍से स्‍य्‍हान्‍दोगदेदाएनोन थे अन्‍छार भ्रपुङ्मुला। परमेश्‍वरसे ङन्‍दा ज्‍यना लसी ङोसेबा मुला। ओच्‍छे ङनी खाह्रङ्बा मुला भिबा ताम एनीगदेसेनोन था याङ्सी जिन्‍बा मुला भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="12">एनीगदेसे ङन्‍दा मान लगै भिसी ङन्‍से दोःसी चु ताम पाङ्बा आहिन। तर सेमला तामदा वास्‍ता आलना मीसे म्राङ्बा तामरी घमण्‍ड लबा म्‍हिगदेदा एनीगदेसे ज्‍यना लसी जोहाब पिन्‍खम्‍गै, ओच्‍छे ङन्‍ना बारेरी था याङ्सी एनीगदे ताङ्‍खम्‍गै भिसी पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">चुदे ङन्‍ना सेम ग्‍लारी आरे भिसम थे परमेश्‍वरला लागिरी हिन्‍ना, ओच्‍छे चुदे ङन्‍ना सेम ग्‍लारी मुला भिसम थे एनीगदेला लागिरी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">ङनी ख्रीष्‍टला मायाला तहरी मुला, तिग्‍दा भिसम य्‍हाङ जम्‍मालान लागिरी ख्रीष्‍ट सिबा मुला। थेतबासेलमा जम्‍मान म्‍हि सिबा मुला भिबा ताम ङन्‍दा पक्‍का विश्‍वास मुला।</verse>
				<verse number="15">ख्रीष्‍ट जम्‍मान म्‍हिला लागिरी सिजी। थेतबासेलमा दाहेन्‍से सोबागदे ह्राङला लागिरी आहिन, तर थेनीगदेला लागिरी सिबाग्‍याम सोबा ख्रीष्‍टला लागिरी सोतोःला।</verse>
				<verse number="16">दाहेन्‍से ङन्‍से खालैदान जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे म्‍हन्‍बा ह्रङ् लसी म्‍हन्‍बारी आत। ङाच्‍छा मी ङन्‍सेनोन ख्रीष्‍टदा थे म्‍हिगदेसे म्‍हन्‍बा ह्रङ् लसीन म्‍हन्‍बा मुबा। तर दाहेन्‍से ङन्‍से ख्रीष्‍टदा थेह्रङ् लसी आम्‍हन।</verse>
				<verse number="17">थेतबासेलमा चुदे खालै म्‍हि ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तसी जिन्‍बा मुला भिसम थे छार दोसी जिन्‍बा मुला, पुरानो तामगदे जम्‍मान म्‍हासी जिन्‍बा मुला। च्‍यागो, थे जम्‍मान ताम छार दोसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="18">चु जम्‍मान ताम चा य्‍हाङदा ख्रीष्‍टग्‍याम ह्राङदेन छ्‌याम ढिक्‍ना लबा परमेश्‍वरग्‍याम तबा हिन्‍ना। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे ह्राङदेन छ्‌याम स्‍य्‍हान्‍दोदा ढिक्‍ना लबा गे ङन्‍दा पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="19">थेनोन परमेश्‍वर ह्राङनोन ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम तसी जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदेदा ह्राङदेन छ्‌याम ढिक्‍ना लबान मुबा। थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे थेनीगदेसे लबा पापला तिगै सय आकिन्‍नी। ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरदेन छ्‌याम ढिक्‍ना लबा गे ङन्‍दा जिम्‍मा पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="20">थेतबासेलमा ङनी ख्रीष्‍टला समाचार भोर्बा म्‍हि हिन्‍ना। परमेश्‍वर ह्राङनोन ङन्‍देन छ्‌याम तसी एनीगदेदा ङ्‍योइबान मुला। ङनीएनोन ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम तसी एनीगदे परमेश्‍वरदेन छ्‌याम ढिक्‍गो भिसी बिन्‍ती लला।</verse>
				<verse number="21">य्‍हाङ ख्रीष्‍टग्‍याम परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोगै भिसी पापनोन आलबा ख्रीष्‍टदा परमेश्‍वरसे य्‍हाङला जम्‍मान पाप काप्‍सी पिन्‍जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">ङनी परमेश्‍वरदेन छ्‌यामनोन गे लबा म्‍हि तबासे लमा एनीगदेदा परमेश्‍वरसे पिन्‍बा दयामाया खेरो निना थालउ भिबा ङन्‍ना बिन्‍ती मुला।</verse>
				<verse number="2">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, “ठीक धुइरी ङाइ एसे लबा बिन्‍ती थेःबा मुला, ओच्‍छे थार्ना लतोःबा धिनरी ङाइ सदन ह्रो लजी।” च्‍यागो, ठीक धुइदेन थार्ना लबा धिन चा दान्‍देन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="3">ङन्‍से लबा गेदा खालैसेन बिरोध थालगै भिसी ङन्‍से खालैदान दुख पिन्‍बा गे आल।</verse>
				<verse number="4">तर ङन्‍से जम्‍मान तामग्‍याम ङनी परमेश्‍वरला गे लबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी उन्‍ना। ङन्‍से जम्‍मान दुख, गाह्रो तबा ताम, आपत विपतला ताम सोजो तसी नाबा मुला।</verse>
				<verse number="5">ङन्‍दा तोबा ग्‍याङ्‍बा लजी, झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌जी, बिरोध लसी म्‍हिगदेसे हुल दङगा लजी, दुख लसी गे लजी, म्‍हेर्बारी आम्‍याङ्नी ओच्‍छे चआम्‍याङ्‌नी।</verse>
				<verse number="6">ङन्‍से ज्‍यबा बानीबेहोर, ज्ञान बुद्धि, दुख नाखम्‍बा शक्ति, दया, परमेश्‍वरला आत्‍मादेन सत्‍य माया थोसी भ्रबा मुला।</verse>
				<verse number="7">ङन्‍से सत्‍य बचनग्‍याम ओच्‍छे परमेश्‍वरलान शक्तिग्‍याम थेला गे लबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी उन्‍बा मुला। नइबा तामगदेथोरी ढाबारीदेन जम्‍मान तामग्‍याम जोगब तबाला लागिरी थोबा हतियारगदे चा परमेश्‍वरदा सेम निबा बानीबेहोर हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">खालैसे ङन्‍दा मान लजी, खालैसे ङन्‍दा बेइज्‍जत लजी। खालैसे ङन्‍दा ज्‍यबा म्‍हि भिसी पाङ्जी, खालैसे ङन्‍दा बिरोध लजी। ओच्‍छे खालैसे ङन्‍दा लुसीला ताम पाङ्बा म्‍हि हिन्‍ना भिसी पाङ्जी। तर ङन्‍से सत्‍य ताम पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="9">ङन्‍दा ङोआसेबा म्‍हिदा ह्रङ् लसैनोन ङन्‍दा जम्‍मासेन ङोसेबा मुला। सिबा ह्रङ्‌बान तसैनोन ङनी सोबान मुला, ओच्‍छे तोबा ग्‍याङ्‍बा लजी तर ङन्‍दा साइबा आरे।</verse>
				<verse number="10">ङन्‍ना सेमरी ल्‍हानान दुख मुला, तसैनोन ङनी सदन ताङ्‍बा मुला। ङनी प्राङबो मुसैनोन ङन्‍से ल्‍हानान म्‍हिगदेदा विश्‍वासरी फ्‍युक्‍पो स्‍होला। ओच्‍छे तिगै आरेसैनोन ङन्‍देन छ्‌याम जम्‍मान स्‍हे मुला।</verse>
				<verse number="11">कोरिन्‍थला ङाला ह्रोगदे, ङन्‍से एनीगदेदा जम्‍मान ताम घोना लसी पाङ्बा मुला, एनीगदेदा ङन्‍ना सेमहेन्‍सेन ल्‍हानान माया लबा मुला।</verse>
				<verse number="12">ङन्‍से एनीगदेदा माया लबा ख्‍लाबा आरे, बरु एनीगदेसे चा ङन्‍दा ल्‍हाना माया आलमुला।</verse>
				<verse number="13">थेतबासेलमा ङाइ एनीगदेदा ङालान कोलागदेदा ह्रङ् लसी पाङ्ला, एनीगदेसेनोन ङन्‍दा सेमहेन्‍सेन ल्‍हानान माया लउ।</verse>
				<verse number="14">म्‍हे मोइबा धुइरी जुवा गिकरीन म्‍हेदेन ता नारब आलबा ह्रङ् लसी एनीगदेएनोन ख्रीष्‍टदा विश्‍वास आलबा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम गिक तसी थाभ्रउ। तिग्‍दा भिसम ज्‍यबादेन पाप खाइमै ढिक्‍बारी आखम ओच्‍छे धोपदेन य्‍हाल खाइमै ग्‍ला गिकरी आत।</verse>
				<verse number="15">ख्रीष्‍टदेन शैतान खाइमै गिक आत ओच्‍छे ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबागदेदेन विश्‍वास आलबागदेएनोन खाइमै गिक आत।</verse>
				<verse number="16">मूर्तिगदेदेन परमेश्‍वरला मन्‍दिर खाइमै गिक आत। तिग्‍दा भिसम य्‍हाङ चा छोन्‍बो परमेश्‍वरला मन्‍दिर हिन्‍ना। परमेश्‍वरसेनोन चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, “‘ङादा तेन्‍बा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम चिला, ओच्‍छे थेनीगदेदेन छ्‌यामनोन भ्रला। ङा थेनीगदेलान परमेश्‍वर दोला, ओच्‍छे थेनीगदे चा ङाला म्‍हि दोला।</verse>
				<verse number="17">थेतबासेलमा एनीगदे थेनीगदेग्‍याम फेसी खउ, ओच्‍छे फेसी चिउ। नइबा स्‍हेगदे तिगैनोन थाथुर्गो, ङाइ एनीगदेदा ङालान म्‍हि स्‍होला’ भिसी परमप्रभुसे सुङ्बा मुला।”</verse>
				<verse number="18">“‘ङा एनीगदेला आबा दोला, ओच्‍छे एनीगदे चा ङाला झा झामे दोला’ भिसी जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमप्रभुसे सुङ्बा मुला।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">थेतबासेलमा ङाला सेम निबा ह्रोगदे, परमेश्‍वरसे य्‍हाङदेन छ्‌याम थे कबुलगदे लबासे लमा य्‍हाङसे य्‍हाङला ल्‍हुइदेन आत्‍मादा आज्‍यबा तना लबा जम्‍मान नइबा स्‍हेगदेदा भ्‍याङ्‍सी चोखो म्‍हि दोगे। ओच्‍छे परमेश्‍वरदा मान लसी तिगै दोष आरेबा म्‍हि दोसी भ्रइ।</verse>
				<verse number="2">एनीगदेसे ङन्‍दा सेमहेन्‍सेन ल्‍हानान माया लउ। ङन्‍से खालैदान आज्‍यबा व्‍यवहार लबा आरे। ओच्‍छे ङन्‍से खालैला विश्‍वास न्‍होङ्ना लबादेन खालै म्‍हिग्‍याम फाइदा किन्‍बाएनोन आरे।</verse>
				<verse number="3">चु ताम ङाइ एनीगदेदा दोष लबारी पाङ्बा आहिन। तिग्‍दा भिसम एनीगदे ङन्‍ना सेमरी मुला भिबा ताम ङाइ एनीगदेदा ङाच्‍छान पाङ्सी जिन्‍बा मुला। ङनी एनीगदेदेन छ्‌यामनोन सितोःसै सोतोःसै तयार मुला।</verse>
				<verse number="4">ङा एनीगदेदेन छ्‌याम ढुक्‍क मुला। एनीगदेदा ङोसेबासे लमा ङा ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला, एनीगदेसे ङादा ल्‍हानान तामरी आँट पिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा ङन्‍से नातोःबा जम्‍मान दुखरीनोन ङा ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="5">तिग्‍दा भिसम माकेडोनियारी खसीनोन ङन्‍से ब्‍लप्‍बा न्‍हआम्‍याङ्‌नी। ङन्‍दा झन जम्‍मानग्‍याम आपत विपत तजी। ङन्‍दा ल्‍हानान म्‍हिसे बिरोध लसी बङ्जी ओच्‍छे सेमरी ल्‍हानान लोङ्‌बा खजी।</verse>
				<verse number="6">तर तीतस ङनी मुबा ग्‍लारी खबा तामग्‍याम दुख तबागदे जम्‍मादान आँट पिन्‍बा परमेश्‍वरसे ङन्‍दा आँट पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="7">थे खबासे लमा जे आहिन, तर एनीगदेसे थेदा पिन्‍बा आँटग्‍याम ङन्‍से आँट याङ्बा मुला। एनीगदेसे ङादेन छ्‌याम ह्रुप तबारी ल्‍हानान सेम लबा मुला भिसी थेसे ङन्‍दा पाङ्जी। ओच्‍छे ङाच्‍छा ङाला सेम स्‍हु खना लबा ताम ढन्‍सी एनीगदेसे ल्‍हानान दुख ङ्‍हम्‍बा मुला भिबादेन ङादा ल्‍हानान वास्‍ता लबा मुला भिबा तामएनोन थेसे ङन्‍दा पाङ्जी। चु ताम थेःसी ङा झन ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="8">ङाइ भ्रिबा चिठीग्‍याम एनीगदेदा सुर्दा तजी भिसी ङाइ दुख म्‍हन्‍बा आरे, हिन्‍बाम ङाच्‍छा ङादाएनोन सुर्दा तबा मुबा। थे चिठीसे एनीगदेदा छिन्‍नङला लागिरी जे तसैनोन सुर्दा तना लजी भिबा ताम ङाइ था याङ्जी।</verse>
				<verse number="9">एनीगदेदा सुर्दा तजी भिसी ङा ताङ्‍बा आहिन, तर थे सुर्दाग्‍याम एनीगदेसे ह्राङसे लबा आज्‍यबा गेगदे ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःजी भिसी ताङ्‍बा हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम ङनीग्‍याम एनीगदेदा तिगै सुर्दा थातगै भिसी एनीगदेसे परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारला दुख नाजी।</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरदा ढन्‍सी लबा सुर्दा चा परमेश्‍वरदा सेम निबा सुर्दा हिन्‍ना। चुनोन सुर्दासे थार्बा याङ्बाला लागिरी म्‍हिदा ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःपुङ्ला। ओच्‍छे थे तामसे सेमरी तिगै दुख आत। तर जम्‍बुलिङला सुर्दासे चा म्‍हिदा सिना लला।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम च्‍यागो, परमेश्‍वरग्‍याम खबा सुर्दासे एनीगदेदा गाते आँट पिन्‍बा मुला। थे सुर्दासे एनीगदेदा ह्राङ तिगै दोष आरेबादेन ज्‍यबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी उन्‍बारी आँट पिन्‍बा मुला। थे सुर्दासे एनीगदेला गुङरी पाप लबा म्‍हिगदे म्राङ्सी बोमो खना लबा मुला। ओच्‍छे एनीगदेदा ङादेन छ्‌याम ह्रुप तबा सेम पिन्‍ना। थेह्रङ् लसीन पापग्‍याम याङ्बा सजाय म्राङ्सी लोङ्बादेन पाप गे लबा म्‍हिदा सजाय पिन्‍बा सेम खना लला। चु तामग्‍यामसेन एनीगदे तिगै दोष आरेबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी था याङ्ला।</verse>
				<verse number="12">ङाइ थे चिठी दुख पिन्‍बा अथवा दुख याङ्बा म्‍हिला लागिरी भ्रिबा आहिन। तर परमेश्‍वरला ङाच्‍छा एनीगदेसे ङन्‍दा गाते ढन्‍बा मुला भिबा ताम था याङ्बाला लागिरीन ङाइ भ्रिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">थेतबासेलमा ङन्‍से आँट याङ्बा मुला। ङन्‍से आँट जे आहिन, एनीगदेसे तीतसदा ताङ्ना लबासे लमा ङनीएनोन ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="14">तिग्‍दा भिसम ङाइ एनीगदेला बारेरी तीतसदेन छ्‌याम घमण्‍ड लसी ताम लमुबा, तसैनोन ङा पेःआतोःनी। ङन्‍से एनीगदेदा सत्‍य ताम पाङ्बा ह्रङ् लसीन तीतसदेन छ्‌याम घमण्‍ड लसी पाङ्‌माएनोन सत्‍य दोजी।</verse>
				<verse number="15">एनीगदे लोङ्सी तीतससे पाङ्बा जम्‍मान ताम ङ्‌यान्‍सी थेदा मान लजी। थे ताम ढन्‍सी थेसे एनीगदेदा झन ल्‍हानान माया लबा मुला।</verse>
				<verse number="16">एनीगदेथोरी पूरान भर लखम्‍बासे लमा ङा एनीगदेदेन छ्‌याम ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, माकेडोनिया अञ्‍चलरी मुबा मण्‍डलीगदेदा परमेश्‍वरसे लबा दयामायाला बारेरी ङन्‍से एनीगदेदा पाङ्बा सेम मुला।</verse>
				<verse number="2">स्‍य्‍हान्‍दोसे ल्‍हानान दुख पिन्‍बा धुइरीनोन थेनीगदे ल्‍हानान ताङ्‍बा मुबा। ओच्‍छे ल्‍हानान प्राङबो तसैनोन थेनीगदेसे स्‍य्‍हान्‍दोदा ज्‍यबा सेमसे दान पिन्‍मुबा।</verse>
				<verse number="3">थेनीगदेसे पिन्‍खम्‍बा भन्‍दा ल्‍हानान ह्राङला सेमहेन्‍से ताङ्सी ताङ्सी पिन्‍बा मुबा भिबा ताम ङाइ एनीगदेदा पाङ्ला।</verse>
				<verse number="4">थेनीगदेसे यरूशलेमरी मुबा परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदा ह्रो लबा मौका पिन्‍गो भिसी ङन्‍देन छ्‌याम घरिघरि बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="5">थेनीगदेसे ङन्‍से म्‍हन्‍नोन आम्‍हन्‍बा ताम लजी। जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा थेनीगदेसे ह्राङ ह्राङदा प्रभुला छ्‌यारी जिम्‍मा पिन्‍जी, ओच्‍छे परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारला गे लबाला लागिरी एनीगदेसे ह्राङसे ह्राङदान ङन्‍ना यारी जिम्‍मा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="6">थे भेटी ह्रुप्‍बा ज्‍यबा गे ङाच्‍छा तीतससेन शुरु लजी। थेतबासेलमा एनीगदेला गुङरीनोन थे गे पूरा लबाला लागिरी एनीगदेदा ह्रो लउ भिसी ङन्‍से थेदान बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="7">तर एनीगदे विश्‍वास लबारी, पाङ्‌बारी, ज्ञान बुद्धिरी, जम्‍मान तामरी आँट पिन्‍बारीदेन ङन्‍दा माया लबा चु जम्‍मान ताम एनीगदेसे ज्‍यना लसी लबान मुला। थेह्रङ् लसीन पिन्‍बा गेएनोन एनीगदेसे ल्‍हानान लबान निउ।</verse>
				<verse number="8">चु चा ङाइ एनीगदेदा लनोन तोःला भिसी कुल्‍बा आहिन। तर स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे सेमहेन्‍सेन ह्रो लबा तामग्‍याम एनीगदेसे स्‍य्‍हान्‍दोगदेदा लबा माया सत्‍य हिन्‍ना कि आहिन भिसी था याङ्बाला लागिरी ङाइ चु ताम पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टसे लबा दयामाया एनीगदेदा थानोन मुला। थे ल्‍हानान फ्‍युक्‍पो मुबा। तसैनोन थे एनीगदेला लागिरी प्राङबो दोजी। तिग्‍दा भिसम ह्राङ प्राङबो दोसी एनीगदे फ्‍युक्‍पो दोखम्‍गै भिसीन थेसे चुह्रङ् लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">एनीगदेला लागिरी ज्‍यबा तगै भिबा ङाला चु सल्‍लाह मुला। तिग्‍युङमा एनीगदेसे पिन्‍बा गे शुरु लबा जे आहिन, तर थे गे लबारीनोन ल्‍हानान सेम लबा मुबा।</verse>
				<verse number="11">दाहेन्‍से एनीगदेसे थे गे पूरा लउ। शुरु लबा धुइरी एनीगदेसे ल्‍हानान पिन्‍बा सेम लबा अन्‍छार खम्‍तेधोना पिन्‍सी पूरा लउ।</verse>
				<verse number="12">पिन्‍बा सेम मुसम म्‍हिसे ह्राङदेन छ्‌याम आरेबा स्‍हे आहिन, तर जुन स्‍हे ह्राङदेन छ्‌याम मुला थे अन्‍छार पिन्‍मा परमेश्‍वर ताङ्ला।</verse>
				<verse number="13">एनीगदेदा चा गाह्रो तगै, ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोगदेदा चा सजिलो तगै भिसी ङाइ चु ताम पाङ्बा आहिन। तर जम्‍मान च्‍योच्‍यो ततोःला भिसी ङाइ चु ताम पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">दान्‍दे एनीगदेदेन छ्‌याम ल्‍हानान मुबा स्‍हेग्‍याम आरेबागदेदा पिन्‍गो। ओच्‍छे लिच्‍छा थेनीगदेदेन छ्‌याम ल्‍हानान तबा धुइरी एनीगदेदा खाँचो तमा थेनीगदेसेनोन एनीगदेदा पिन्‍ना। थेह्रङ् लजी भिसम जम्‍मान च्‍योच्‍यो तला।</verse>
				<verse number="15">बचनरीनोन चुह्रङ् लसी भ्रिबा मुला, “ल्‍हानान दुइबा म्‍हिदाएनोन ल्‍हाना आतनी, ओच्‍छे च्‍याङ्ना दुइबा म्‍हिदाएनोन आछ्‌योबा आतनी।”</verse>
				<verse number="16">तर परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद तगै। तिग्‍दा भिसम थेसे एनीगदेला लागिरी तीतसदाएनोन ङाला ह्रङ्‌बान सेम पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="17">तिग्‍दा भिसम थे ङन्‍से पाङ्बासे लमा जे एनीगदेदेन छ्‌याम ह्रुप तबारी खबा आहिन, तर थे सेमहेन्‍सेन ताङ्सी ताङ्सी ह्राङनोन एनीगदे मुबा ग्‍लारी खबान मुला।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लसी भ्रमा जम्‍मान मण्‍डलीसे मान लबा आलेदाएनोन ङन्‍से थेदेन छ्‌याम पुइखबान मुला।</verse>
				<verse number="19">चुदे जे आहिन, मण्‍डलीसे ह्रुप लबा भेटी यरूशलेमरी भोर्बा धुइरी चु आलेदा ङन्‍देन छ्‌यामनोन निगै भिसी धम्‍बा मुला। चु ज्‍यबा गे ङन्‍से प्रभुला मानदेन जयजयकार लबाला लागिरी ओच्‍छे आरेबागदेदा ह्रो लबा सेम ङन्‍दा मुला भिसी उन्‍बाला लागिरी लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">ज्‍यबा सेमसे पिन्‍बा चु भेटी यरूशलेमरी भोर्सी थेला विश्‍वासीगदेदा भो लसी पिन्‍बा धुइरी ङन्‍दा चु भेटीला बारेरी खालैसेन दोष थालगै भिसी ङनी होशियार तसी गे लमुला।</verse>
				<verse number="21">तिग्‍दा भिसम ङन्‍दा प्रभुला ङाच्‍छापट्टि जे आहिन, तर म्‍हिगदेला ङाच्‍छापट्टिएनोन जुन ताम ज्‍यबा मुला थेनोन ताम लबा सेम मुला।</verse>
				<verse number="22">थेनीगदेदेन छ्‌यामनोन ङन्‍से स्‍य्‍हान्‍दो आले गिकदाएनोन एनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइखबान मुला। ङन्‍से ल्‍हानान रेम च्‍यामा थे प्रभुला गे लबारी ल्‍हानान झन्‍बा म्राङ्जी। ओच्‍छे थेसे एनीगदेथोरी भर लबासे लमा थेसे झन ल्‍हानान गे लबारी आँट याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="23">तीतस चा ङादेन छ्‌यामनोन ढिक्‍सी गे लबा ङाला ह्रो हिन्‍ना। थेसे एनीगदेसे ह्रो लबा गेरी ङादा ह्रो लमुला। ओच्‍छे थेदेन छ्‌याम खबा स्‍य्‍हान्‍दो आलेगदे चा मण्‍डलीगदेसे पुइखबा आलेगदे हिन्‍ना। थेनीगदेएनोन ख्रीष्‍टला मानदेन जयजयकार लबागदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="24">थेतबासेलमा चु म्‍हिगदेदा एनीगदेसे ह्राङला माया उन्‍गो। ओच्‍छे ङनी एनीगदे म्राङ्सी तिग्‍दा ताङ्‍बा मुला थे ताम थेनीगदेदा उन्‍गो। तिग्‍दा भिसम चु ताम जम्‍मान ग्‍लाला मण्‍डलीगदेसे था याङ्‌गै।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">यरूशलेमरी मुबा परमेश्‍वरला म्‍हिगदेला लागिरी पिन्‍बारी छ्‌याइबा भेटीला बारेरी ङाइ एनीगदेदा भ्रितोःबा ताम तिगै आरे।</verse>
				<verse number="2">तिग्‍दा भिसम एनीगदे सदन स्‍य्‍हान्‍दोदा ह्रो लबारी तयार मुला भिबा ताम ङादा था मुला। एनीगदे अखैया अञ्‍चलरी मुबागदे तिग्‍युङमाहेन्‍सेन स्‍य्‍हान्‍दोदा ह्रो लबारी तयार तबासे लमा ङा ताङ्‍बा ताम माकेडोनिया अञ्‍चलला म्‍हिगदेदा पाङ्बा मुबा। चु ताम थेःसी माकेडोनियाला ल्‍हानान म्‍हिसे स्‍य्‍हान्‍दोदा ह्रो लबा आँट याङ्जी।</verse>
				<verse number="3">तर ङनी एनीगदेला जुन गेला बारेरी थेःसी ताङ्‍बा मुला। थे ताङ्‍बा ताम खेरोरी थानिगै भिसी ङाइ आलेगदेदा पाङ्बा अन्‍छार एनीगदे भेटी पिन्‍बारी तयार तसी चिउ। ङाइ आलेगदेदा एनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइखबान मुला।</verse>
				<verse number="4">चुदे माकेडोनिया अञ्‍चलला खालै म्‍हि ङादेन छ्‌याम खबा धुइरी एनीगदे तयार आरेबा स्‍याप्‍जी भिसम ङनी पेःतोःला। ओच्‍छे एनीगदेएनोन ल्‍हानान पेःतोःला। तिग्‍दा भिसम ङन्‍से एनीगदेथोरी ल्‍हानान भर लबा मुला।</verse>
				<verse number="5">थेतबासेलमा एनीगदेसे पिन्‍ना भिसी कबुल लबा भेटी ङा खबा भन्‍दा ङाच्‍छान ढिक्‍ना लबाला लागिरी ङाइ आलेगदेदा एनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइखबान ज्‍यबा तला भिसी म्‍हन्‍जी। ओच्‍छे चु भेटी खालैला करकापसे आहिन, तर ह्राङलान सेमग्‍याम पिन्‍बा भेटी तगै।</verse>
				<verse number="6">तर च्‍याङ्ना ढ्वबा म्‍हिसे च्‍याङ्नान बाली दुइला, ओच्‍छे ल्‍हाना ढ्वबा म्‍हिसे ल्‍हानान बाली दुइला भिबा ताम एनीगदेसे थाम्‍लेःगो।</verse>
				<verse number="7">ओच्‍छे जम्‍मान म्‍हिसे ह्राङला सेमसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार पिन्‍गो। पिन्‍गे आम्‍हन्‍सम खालैला करकापरी तसी थापिन्‍गो। तिग्‍दा भिसम सेमहेन्‍सेन ताङ्सी पिन्‍बा म्‍हिदा परमेश्‍वरसे माया लमुला।</verse>
				<verse number="8">परमेश्‍वरसे एनीगदेदा जम्‍मान स्‍हे तोःबा भन्‍दा ल्‍हानान पिन्‍ना। जमाहेन्‍से एनीगदेदेन छ्‌याम सदन ल्‍हानान स्‍हेगदे तला, ओच्‍छे एनीगदेसे ज्‍यबा गेला लागिरी स्‍य्‍हान्‍दोगदेदा पिन्‍बारी खम्‍ला।</verse>
				<verse number="9">बचनरीनोन चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “थेसे सेमहेन्‍सेन ताङ्सी प्राङबोगदेदा पिन्‍ना। ओच्‍छे थेसे लबा ज्‍यबा गे जुकजुकधोनान चिला।”</verse>
				<verse number="10">खेती लबा म्‍हिदा परमेश्‍वरसेन ढ्वबारी ब्‍लुदेन चबारी चबा स्‍हे पिन्‍ना, थेसेन एनीगदेदा ब्‍लु पिन्‍ना ओच्‍छे फुइना लसी ल्‍हेना लला। एनीगदेसे लबा थे ज्‍यबा गेरी परमेश्‍वरसे मोलम पिन्‍बासे लमा स्‍य्‍हान्‍दोगदेदा ह्रो लबारी खम्‍ला।</verse>
				<verse number="11">एनीगदेसे ज्‍यबा सेमसे पिन्‍खम्‍गै भिसी परमेश्‍वरसे एनीगदेदा जम्‍मान स्‍हेरी मोलम पिन्‍ना। ओच्‍छे एनीगदेसे पिन्‍बा भेटी ङन्‍से अर्गु मण्‍डलीगदेदा पिन्‍मा थेनीगदेसे परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">एनीगदेसे पिन्‍बा भेटीग्‍याम परमेश्‍वरला म्‍हिगदेला खाँचो जे टारेब तबा आहिन। तर एनीगदेसे पिन्‍बा भेटीसे लमा थेनीगदेसे परमेश्‍वरदा ल्‍हानान धन्‍यवाद पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">एनीगदेसे लबा थे ज्‍यबा गेग्‍याम एनीगदेसे ह्राङ खाह्रङ्बा म्‍हि हिन्‍ना भिसी उन्‍बा मुला। एनीगदेसे ख्रीष्‍टला थार्बा पिन्‍बा समाचारदा विश्‍वास लसी कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बासे लमा, एनीगदेसे ह्राङदेन छ्‌याम मुबा स्‍हेगदे सेमहेन्‍सेन ताङ्सी थेनीगदेदेन स्‍य्‍हान्‍दोदा पिन्‍बा ताम म्राङ्बासे लमा म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरला मानदेन जयजयकार लला।</verse>
				<verse number="14">परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ल्‍हानान दयामाया लबासे लमा थेनीगदेसे एनीगदेदा ल्‍हानान माया लसी एनीगदेला लागिरी प्रार्थना लला।</verse>
				<verse number="15">पाङ्सी पाङ्‌बारी आखम्‍बा मोलम पिन्‍बाला लागिरी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद तगै।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">एनीगदे न्‍हङला कोइ कोइसे ङा एनीगदेदेन छ्‌याम चिमा चा सोजो तसी ताम लमुला, ओच्‍छे एनीगदेग्‍याम फेसी निमाहेन्‍से चा बङ्मुला भिसी पाङ्‌मुला। दाहेन्‍से ख्रीष्‍टसे पिन्‍बा सेमदेन दयाग्‍याम एनीगदेदा ङा पावलला बिन्‍ती मुला।</verse>
				<verse number="2">जुन म्‍हिगदेसे ङन्‍दा जम्‍बुलिङला आज्‍यबा बानीबेहोर थोबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍बा मुला, थे म्‍हिगदेदा ङा एनीगदे मुबा ग्‍लारी खबा धुइरी ङाइ बङ्‍‌आतोःगै।</verse>
				<verse number="3">हिन्‍ना, दान्‍दे य्‍हाङ जम्‍बुलिङरी मुला, तसैनोन ख्रीष्‍टदा ङोआसेबा म्‍हिगदेसे ह्रङ् लसी य्‍हाङसे लडाइ आल।</verse>
				<verse number="4">ङन्‍से लडाइरी थोबा हतियारगदे चा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे थोबा हतियार ह्रङ्‌बा आहिन। तर ङन्‍से थोबा हतियार चा शैतानना शक्तिदेन ङन्‍ना गुङरी मुबा लुसीला तामगदेदा नाश लखम्‍बा परमेश्‍वरला शक्ति हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">घमण्‍ड लसी परमेश्‍वरला ज्ञान बुद्धिला बिरोध लबा जम्‍मान तामगदेदा ङन्‍से नाश लबा मुला। ओच्‍छे जम्‍मान म्‍हन्‍बा तामगदेदा ख्रीष्‍टसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍गै भिसी ङन्‍से तहरी थान्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="6">एनीगदे पूरान कुल्‍बा ताम अन्‍छार भ्रमाहेन्‍से कुल्‍बा ताम अन्‍छार आभ्रबागदे जम्‍मादान सजाय पिन्‍बारी ङनी तयार मुला।</verse>
				<verse number="7">एनीगदेसे ह्राङसे म्राङ्बा स्‍हेगदेदा जे च्‍यामुला। एनीगदे न्‍हङला खालैसे ङा ख्रीष्‍टला म्‍हि हिन्‍ना भिसी पूरान विश्‍वास लबा मुला भिसम थेसे ङनीएनोन ख्रीष्‍टला म्‍हि हिन्‍ना भिसी घोतोःला।</verse>
				<verse number="8">ङन्‍से याङ्बा अधिकारला बारेरी ङाइ ल्‍हानान घमण्‍ड लसी पाङ्बा मुसैनोन ङा पेःआतोः। तिग्‍दा भिसम चु अधिकार एनीगदेदा न्‍होङ्ना लबाला लागिरी आहिन, तर एनीगदेदा विश्‍वासरी कोङ्बा स्‍होबाला लागिरीन प्रभुसे पिन्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">ङाइ एनीगदेदा भ्रिबा चिठीगदे एनीगदेदा लोङ्‌ना लबाला लागिरी भ्रिबा हिन्‍ना भिसी थाम्‍हन्‍गो।</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम कोइ कोइसे “पावलसे चिठीगदे भ्रिबा धुइरी चा ङन्‍दा बङ्‌सी भ्रिमुला। तर य्‍हाङदेन छ्‌याम ह्रुप तबा धुइरी चा कमजोर तमुला, ओच्‍छे थेसे पाङ्‌मा तिगै गे आखेल्‍बा तमुला” भिसी पाङ्‌मुला।</verse>
				<verse number="11">थेह्रङ्बा म्‍हिगदेसे ङन्‍से चिठीरी जुन ताम भ्रिबा मुला, थेनोन अन्‍छार एनीगदेदेन छ्‌याम ह्रुप तमाएनोन लला भिबा ताम घोतोःला।</verse>
				<verse number="12">कोइ कोइ म्‍हिसे ह्राङसे ह्राङदान घ्रेन म्‍हि भिसी म्‍हन्‍मुला, थेह्रङ्बा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम ङनी ह्राङसे ह्राङदान दाँजब लसी च्‍याबा सेम आरे। तर थेनीगदेसे ह्राङसे ह्राङदान घ्रेन स्‍होसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी दाँजब लसी च्‍याजी भिसम थेनीगदे तिगै आघोबा मूर्ख म्‍हि दोला।</verse>
				<verse number="13">तर परमेश्‍वरसे पिन्‍बा अधिकारला बारेरी जे ङन्‍से घ्रेन दोसी ताम पाङ्ला। परमेश्‍वरसे पिन्‍बा गेला बारेरी भन्‍दा अर्गु खजिबै तामला बारेरी ङन्‍से घ्रेन दोसी ताम आल। थेह्रङ् लसी घ्रेन दोसी लबा गे एनीगदे मुबा ग्‍लारीनोन धोखबा मुला।</verse>
				<verse number="14">एनीगदे मुबा ग्‍लारी खनोन आखबा म्‍हिसे ह्रङ् लसी ङन्‍से मुबा आरेबा तामगदेरी ताङ्सी भ्रबा आरे। तिग्‍दा भिसम जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा ख्रीष्‍टला थार्बा पिन्‍बा समाचार भसी एनीगदे मुबा ग्‍लारी खबा म्‍हि ङनीन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे लबा गेदा ङन्‍से लबा हिन्‍ना भिसी ताङ्सी आभ्र, तर ङनी ह्राङसेन लबा गेरी जे ताङ्ला। एनीगदेला विश्‍वास ल्‍हेबान निमा एनीगदेला गुङरी ङन्‍से लबा गे झन बढब तबान निला भिबा ङन्‍दा आश मुला।</verse>
				<verse number="16">चुह्रङ् लसी ङन्‍से लबा गे एनीगदेला गुङरी बढब तबान निजी भिसम ङन्‍से एनीगदेग्‍याम अर्गु य्‍हुल्‍सारीनोन थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबारी खम्‍ला। थेह्रङ् तजी भिसम ङन्‍से स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे ङाच्‍छान गे लबा ग्‍लारी निबा सेम आल। तिग्‍दा भिसम स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे लबा गेदा ङन्‍से लबा हिन्‍ना भिसी ताङ्सी भ्रबा सेम आरे।</verse>
				<verse number="17">तर बचनरीनोन चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “जुन म्‍हिदा ताङ्‍बा सेम मुला थे म्‍हि प्रभुला बारेरी ताङ्‌गै।”</verse>
				<verse number="18">तिग्‍दा भिसम खालैसे ङा ज्‍यबा म्‍हि हिन्‍ना भिदेमा थे ज्‍यबा म्‍हि आत। तर जुन म्‍हिदा प्रभुसे ज्‍यबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी सुङ्ला, थेनोन ज्‍यबा म्‍हि तला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">ङाइ मूर्ख ताम लसैनोन एनीगदेसे नाला भिबा ङाइ आश लबा मुला। एनीगदेसे ङादा नासी पिन्‍गो या।</verse>
				<verse number="2">परमेश्‍वरसे एनीगदेदा लबा ह्रङ्‌बान वास्‍ता ङाइएनोन लबा मुला। तिग्‍दा भिसम आबासे झामेदा म्‍हाछारला यारी जिम्‍मा पिन्‍बारी कबुल लबा ह्रङ् लसी ङाइ एनीगदेदाएनोन चोखो म्रिङकोलादा ह्रङ् लसी ख्रीष्‍टला छ्‌यारी जिम्‍मा पिन्‍बा सेम लसी कबुल लबा मुला।</verse>
				<verse number="3">तर शैतानसे पुख्रीला रुप किन्‍सी हव्वादा फसब लबा ह्रङ् लसी खालैसे एनीगदेला ख्रीष्‍टदा तेन्‍बा चोखो सेम न्‍होङ्ना लला वा भिसी ङा लोङ्‌बा मुला।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम चुदे खालै म्‍हि खसी एनीगदेदा ङन्‍से पाङ्बा येशूला बारेरी भन्‍दा स्‍य्‍हान्‍दो येशूला बारेरी पाङ्जी भिसम एनीगदेसे सेम लसी ङ्‌यान्‍बा चीम। ओच्‍छे एनीगदेदा ङाच्‍छा पाङ्बा परमेश्‍वरला आत्‍मादेन थार्बा पिन्‍बा समाचारला बारेरी भन्‍दा स्‍य्‍हान्‍दो आत्‍मादेन समाचारला बारेरी पाङ्जी भिसम थे ताम एनीगदेसे तुरुन्‍तन विश्‍वास लबा चीम।</verse>
				<verse number="5">थे जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन मुल चेला दोबा स्‍होबा म्‍हिगदे भन्‍दा ङा तिगै तामरी जजा मुला भिसी म्‍हन्‍बा आरे।</verse>
				<verse number="6">ङा ज्‍यना लसी ताम पाङ्‌बारी आसेबा म्‍हि तसैनोन ङादेन छ्‌याम ज्ञान बुद्धि चा मुला। चु जम्‍मान ताम ङन्‍से ङाच्‍छान एनीगदेदा ज्‍यना लसी घोना लसी उन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="7">एनीगदेदा घ्रेन स्‍होबाला लागिरी ङा जजा दोसी एनीगदेग्‍याम तिगै आकिन्‍ना परमेश्‍वरला समाचार थेःना लमा तिग ङाइ पाप लबा हिन्‍ना?</verse>
				<verse number="8">ङाइ एनीगदेदा ह्रो लबाला लागिरी अर्गु मण्‍डलीगदेग्‍याम टाङगा किन्‍मा अर्गु मण्‍डलीगदेदा ङाइ ठगब लबा ह्रङ्‌बान तजी।</verse>
				<verse number="9">एनीगदेदेन छ्‌याम चिमा ङादा खाँचो तबा धुइरी ङाइ एनीगदेदा दुख आपिन्‍नी। ङादा खाँचो तबा धुइरी जम्‍मान स्‍हेगदे माकेडोनियाग्‍यामसेन आलेगदेसे भसी पिन्‍मुबा। दान्‍देनोन एनीगदेदा दुख पिन्‍बा सेम आरे। चु तामला लागिरी ङाइ एनीगदेदा ङाच्‍छाएनोन दुख आपिन्‍नी, दाहेन्‍सेनोन ङाइ एनीगदेदा दुख आपिन।</verse>
				<verse number="10">अखैया अञ्‍चलरी ङाइ ताङ्सी पाङ्बा चु तामदा थापाङ्‍गो भिसी खालैसेन पाङ्‌बारी आखम। तिग्‍दा भिसम ङाला सेमरी ख्रीष्‍टला सत्‍य बचन मुला।</verse>
				<verse number="11">ङाइ तिग्‍दा चुह्रङ् लबा हिन्‍ना? तिग ङाइ एनीगदेदा माया आलबासे लमा हिन्‍ना? ङाइ एनीगदेदा माया लमुला भिबा ताम परमेश्‍वरदान था मुला।</verse>
				<verse number="12">तर ङन्‍से लबा ह्रङ्‌बान गे लबा मुला भिसी ताङ्बारी म्‍हाइबा थे जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन मुल चेला दोबा स्‍होबा म्‍हिगदेदा ताङ्सी भ्रबा मौका आपिन्‍बाला लागिरी ङाइ दान्‍दे जुन गे लबान मुला थे गे सदन लला।</verse>
				<verse number="13">तिग्‍दा भिसम थेह्रङ्बा म्‍हिगदे ख्रीष्‍टला मुल चेला दोबा स्‍होसी स्‍य्‍हान्‍दोदा छल लसी भ्रबा फट्टा चेलागदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">चु तिगै उदेक म्‍हन्‍तोःबा ताम आहिन। तिग्‍दा भिसम शैतानसेनोन म्‍हिदा फसब लबाला लागिरी य्‍हाल य्‍हाल्‍बा स्‍वर्गदूत ह्रङ्‌बान दोसी खमुला।</verse>
				<verse number="15">थेतबासेलमा शैतानना नोकरगदेएनोन परमेश्‍वरदा सेम निबागदे ह्रङ्‌बान दोसी भ्रजी भिदेमा तिगै उदेक म्‍हन्‍तोःबा ताम आरे। परमेश्‍वरसे निसाफ लबा धुइरी थेनीगदेसे ह्राङसे लबा आज्‍यबा गेला सजाय नातोःला।</verse>
				<verse number="16">ङाइ दोःसीनोन पाङ्ला, ङादा खालैसेन मूर्ख थाम्‍हन्‍गो। चुदे एनीगदेसे ङादा मूर्ख म्‍हन्‍बा मुसम मूर्खन म्‍हन्‍सी ङाइ पाङ्‌मा विश्‍वास लउ। जमाहेन्‍से ङाइएनोन तिगै तामरी जजाकर भिसै ताङ्म्‍याङ्ला।</verse>
				<verse number="17">हिन्‍ना, ताङ्‍बा तामला बारेरी ङाइ मूर्खसे ह्रङ् लसीन ताम लबान मुला। चु ताम चा ङादा प्रभुसे कुल्‍बासे लमा पाङ्बा आहिन।</verse>
				<verse number="18">ल्‍हानान म्‍हिगदे जम्‍बुलिङला तामगदेथोरी ताङ्बासे लमा ङाइएनोन ताङ्ला।</verse>
				<verse number="19">एनीगदे मी ल्‍हानान ज्ञान बुद्धि मुबा म्‍हि दोजीम। ओच्‍छे मूर्ख म्‍हिगदेसे पाङ्‌माएनोन ताङ्सी ताङ्सी नाबा चीम।</verse>
				<verse number="20">चुदे खालै म्‍हिसे एनीगदेदा नोकर स्‍होसैनोन, ठगब लसैनोन, ब्‍यन्‍सैनोन, एनीगदेदा धाक उन्‍सैनोन ओच्‍छे ग्रम्‍बारीन तोसैनोन एनीगदेसे थे जम्‍मान नाबा चीम।</verse>
				<verse number="21">एनीगदेदा स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे लबा ह्रङ्‌बान ङन्‍से लआखम्‍नी भिसी ङा पेःतोःबा हिन्‍ना? आहिन। तर खालै म्‍हि तिगै तामरी ताङ्‍बा मुसम ङाइएनोन थे तामरी ताङ्ला। हिन्‍ना, ङाइ मूर्ख म्‍हिसे ह्रङ् लसीन ताम लबान मुला।</verse>
				<verse number="22">तिग थेनीगदे हिब्रू हिन्‍ना? ङाएनोन हिब्रू हिन्‍ना। तिग थेनीगदे इस्राएली हिन्‍ना? ङाएनोन इस्राएली हिन्‍ना। तिग थेनीगदे अब्राहामला सन्‍तान हिन्‍ना? ङाएनोन अब्राहामला सन्‍तान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="23">तिग थेनीगदे ख्रीष्‍टला गे लबा म्‍हिगदे हिन्‍ना? म्‍योबा म्‍हिसे ह्रङ् लसीन ङाइ चु तामगदे पाङ्‌बान मुला। थेनीगदे भन्‍दा मी ङा झन ज्‍यना लसी ख्रीष्‍टला गे लबा म्‍हि हिन्‍ना। थेनीगदेसे भन्‍दा ङाइ ल्‍हानान दुख लसी गे लजी। ओच्‍छे थेनीगदे भन्‍दा ङा ल्‍हानान रेम झ्‍याल्‍खानरी परब तजी। थेनीगदेदा भन्‍दा ङादा कोर्रासेनोन ल्‍हानान तोजी। ओच्‍छे गाते रेम मी ङा सिला ह्रङ्नोन तजी।</verse>
				<verse number="24">ङादा यहूदीगदेसे ङारेमधोना चुङ्सी तोजी। थेनीगदेसे ङादा ङारेम ङारेमधोनान बोगल गिकसे च्‍युक कुरेमधोना कोर्रासे तोजी।</verse>
				<verse number="25">सोमरेमधोना ङादा कडीसे तोजी। तिरेम युङबासेनोन तोजी। सोमरेमधोना ङा क्रेःबा पानी जहाजएनोन न्‍होङ्जी। ओच्‍छे धिन गिक म्‍हुन गिक ङा समुन्‍द्ररीन चिजी।</verse>
				<verse number="26">ख्रीष्‍टला समाचार थेःना लसी भ्रमा ङा स्‍योङरी परब तसी, ओच्‍छे य्‍होगदेग्‍याम, ह्राङलान म्‍हि यहूदीगदेग्‍याम, अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेग्‍याम, शहररीनोन, तोङतोङबा ग्‍लारीक्‍यार निमाएनोन, समुन्‍द्रग्‍याम भ्रमाएनोन, लुसीला ताम पाङ्सी भ्रबा आलेगदेग्‍याम दुख नातोःजी।</verse>
				<verse number="27">ङा गाते रेम मी म्‍हेर्बारी आम्‍याङ्नी तसैनोन आब्‍लेना दुख लसी गे लजी, गाते रेम चबा थुङ्बा आयाङ्ना फोइथाननोन चितोःजी ओच्‍छे क्‍वान आरेबासे लमा खङ्‍बा नासीनोन चितोःजी।</verse>
				<verse number="28">ओते जे आहिन, मण्‍डलीगदेला बारेरीनोन ङादा धिन धिननोन सुर्दा तमुबा।</verse>
				<verse number="29">खालै म्‍हि विश्‍वासरी कमजोर तबा म्राङ्जी भिसम ङाएनोन कमजोर तबा ह्रङ्नोन छोर्मुला, ओच्‍छे खालै म्‍हि पापरी फसब तबा म्राङ्जी भिसम ङादा सेमरी ल्‍हानान दुख तमुला।</verse>
				<verse number="30">चुदे ङा ताङ्‌नोन तोःजी भिसम ङाला कमजोर तामगदे उन्‍मा ताङ्ला।</verse>
				<verse number="31">ङाइ पाङ्बा तामगदे लुसीला ताम आहिन भिबा प्रभु येशूला आबा य्‍हाङला परमेश्‍वरदान था मुला। थेदा य्‍हाङसे सदन जयजयकार लतोःला।</verse>
				<verse number="32">दमस्‍कस भिबा शहररी मुबा धुइरी अरितस भिबा ग्‍लेला हाकिमसे ङादा चुङ्बाला लागिरी ग्‍ला ग्‍लारी सिपाहीगदे थान्‍मुबा।</verse>
				<verse number="33">तर ङादा सदुनरी झाङ्‌सी पर्खालला झ्‍यालग्‍याम मार पुइबासे लमा ङा थे ग्‍लेला यारी परब आतनी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">तिगै फाइदा आरेसैनोन ङा ताङ्ला। ओच्‍छे ङादा प्रभुसे उन्‍बा तामदेन ङाइ म्राङ्बा म्‍हाङला बारेरी एनीगदेदा पाङ्ला।</verse>
				<verse number="2">च्‍युक ब्‍लि दिङ ङाच्‍छाला ताम हिन्‍ना, ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा म्‍हि गिकदा स्‍वर्गला जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन ग्‍लाधोनान भोर्जी। थे म्‍हिदा ङाइ ङोसेबा मुला, तर थेदा ल्‍हुइरी साँच्‍चिन भोर्बा हिन्‍ना कि आहिन थे ताम ङादा था आरे, परमेश्‍वरदान था मुला।</verse>
				<verse number="3">ङाइ दोःसी पाङ्ला, स्‍वर्गधोनान भोर्बा थे म्‍हिदा ङाइ ङोसेबा मुला। तर ल्‍हुइरीन भोर्बा हिन्‍ना कि आहिन, थे ताम ङादा था आरे, परमेश्‍वरदान था मुला।</verse>
				<verse number="4">थेदा स्‍वर्गरी थीसी भोर्जी, थेरी थेसे म्‍हिसे पाङ्‌आखम्‍बा घ्रेन घ्रेन ताम थेःजी, थेह्रङ्बा ताम म्‍हिदा पाङ्‌आपुङ्‌मुला।</verse>
				<verse number="5">थेह्रङ्बा म्‍हिला बारेरी ङा ताङ्ला, ङा ह्राङलान बारेरी चा आताङ्। तर ङा चा ङाला कमजोर ताम उन्‍बा धुइरी जे ताङ्ला।</verse>
				<verse number="6">ङाइ ताङ्‌सीन भ्रबा सेम लसैनोन ङा मूर्ख म्‍हि चा आदो। तिग्‍दा भिसम ङाइ सत्‍य ताम पाङ्बा मुला। ङाइ लबा गे म्राङ्बादेन ङाला बारेरी थेःबा भन्‍दा ल्‍हाना घ्रेन म्‍हि भिसी खालैसेन थाम्‍हन्‍गै भिबा ङाला सेम मुला।</verse>
				<verse number="7">ङाइ प्रभुसे उन्‍बा म्‍हाङ म्राङ्जी भिसी घ्रेन दोसी थाभ्रगै भिसी ङाला ल्‍हुइरी पुजुसे भ्‍लोबा ह्रङ्‌बान स्‍हेर पिन्‍जी। थेसे शैतानना दूतसे ह्रङ् लसी ङादा धुइ धुइरी ताङ्सी थाभ्रगै भिसी दुख पिन्‍मुला।</verse>
				<verse number="8">“ङादा चु दुखग्‍याम फेसी पिन्‍गो” भिसी ङाइ प्रभुदा सोमरेमधोना बिन्‍ती लजी।</verse>
				<verse number="9">तर प्रभुसे ङादा “ङाइ एदा ल्‍हानान दयामाया लबा मुला, ए कमजोर मुबा धुइरी ङाला शक्ति एग्‍याम उन्‍बा मुला” भिसी सुङ्जी। थेतबासेलमा ङा कमजोर मुबा धुइरी ङा झन ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला। तिग्‍दा भिसम थे धुइरी परमेश्‍वरसे ख्रीष्‍टला शक्ति ङाग्‍याम उन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="10">थेतबासेलमा ख्रीष्‍टला लागिरी कमजोर तसैनोन, ङादा बेइज्‍जत लसैनोन, बिरोध लसैनोन, स्‍य्‍हान्‍दोसे दुख पिन्‍सैनोन, ओच्‍छे आपत विपत तसैनोन ङा ताङ्ला। तिग्‍दा भिसम कमजोर तबा धुइरी ङा झन भङ्‍बा तला।</verse>
				<verse number="11">ङा मूर्ख ह्रङ्‌बा दोबा मुला, ङादा मूर्ख ह्रङ्‌बान स्‍होबा चा एनीगदेन हिन्‍ना। एनीगदेसे ङाला बारेरी ज्‍यबा ताम लतोःमुबा। पाङ्‌नोन तोःमा ङा तिगैनोन आहिन, तर थे जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन मुल चेला दोबा स्‍होबा म्‍हिगदे भन्‍दा ङा जजा आहिन।</verse>
				<verse number="12">ङाइ एनीगदेला गुङरी जम्‍मान दुख नाबान शक्तिशाली चिनुगदेदेन उदेकला गेगदे लसी ङा पक्‍कान मुल चेला हिन्‍ना भिसी एनीगदेदा उन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="13">खजिबा तामला बारेरी एनीगदे अर्गु मण्‍डलीगदे भन्‍दा जजा तजी? चु ताम जे हिन्‍ना, ङाइ अर्गु मण्‍डलीगदेरी लबा गे गिक चा एनीगदेला लागिरी आलनी। थे गे चा तिग हिन्‍ना भिसम ङाइ एनीगदेग्‍याम टाङगा आकिन्‍नी। चु ङाला गल्‍ती हिन्‍ना, चुला लागिरी ङादा माफ लउ।</verse>
				<verse number="14">ङा दोःसीनोन एनीगदे मुबा ग्‍लारी खबारी छ्‌याइबा मुला। दान्‍दे खमा ङा एनीगदे मुबा ग्‍लारी खबा सोमरेम तला। तर एनीगदेसे ङाला लागिरी तिगै खर्च लआतोः। ङाइ एनीगदेला सम्‍पत्ति म्‍हाइबा आहिन, ङाइ मी एनीगदेदा चा म्‍हाइबा हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम आबा आमासे कोलागदेग्‍याम आकिन, तर आबा आमासे चा कोलागदेला लागिरी सोसी थान्‍ना।</verse>
				<verse number="15">ङादेन छ्‌याम मुबा जम्‍मान स्‍हेगदे ङाइ एनीगदेदा ताङ्सी ताङ्सी पिन्‍ना। ओच्‍छे एनीगदेला लागिरी ङा सिबारीनोन तयार मुला। ङाइ एनीगदेदा सेमहेन्‍सेन ल्‍हानान माया लबा मुला भिसम तिग्‍दा एनीगदेसे चा ङादा जजाकर जे माया लबा?</verse>
				<verse number="16">एनीगदेसे ङाला लागिरी तिगै खर्च लआतोःनी, चु ताम एनीगदेदान था मुला। तर ङा बाठो तसी ङाइ एनीगदेदा फसब लजी भिसी खालैसे पाङ्‌मुला।</verse>
				<verse number="17">तिग ङाइ पुइखबा म्‍हिगदेग्‍याम एनीगदेदा फसब लसी ङाइ तिगै स्‍हे किन्‍बा मुला?</verse>
				<verse number="18">ङाइ तीतसदा एनीगदे मुबा ग्‍लारी निउ भिसी पुइखजी, ओच्‍छे थेदेन छ्‌याम ङाइ स्‍य्‍हान्‍दो आलेदाएनोन पुइखबा मुबा। तीतससेनोन एनीगदेग्‍याम तिगै स्‍हे आकिन्‍नी। थेदेन ङा सेम गिक तसी गे गिकनोन लबा मुला।</verse>
				<verse number="19">चु जम्‍मान ताम ङन्‍से ह्राङदान जोगब लबाला लागिरी पाङ्बा हिन्‍ना भिसी एनीगदेसे म्‍हन्‍मुला तला। चु जम्‍मान ताम परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तसी ङन्‍से पाङ्‌बान मुला। ङन्‍ना सेम निबा ह्रोगदे, ङन्‍से चु जम्‍मान गे लबा चा एनीगदेदा विश्‍वासरी कोङ्बा स्‍होबाला लागिरीन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">तिग्‍दा भिसम ङा थेरी खबा धुइरी ङाइ म्‍हन्‍बा अन्‍छार एनीगदेदा आस्‍याप, ओच्‍छे एनीगदेसेनोन ह्राङसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार ङादा आस्‍याप वा भिसी ङा लोङ्‌बा मुला। एनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी छेबा बङ्बा लबा, डाह लबा, बोमो लबा, ह्राङला जे फाइदा च्‍याबा, स्‍य्‍हान्‍दोदा बङ्बा, म्‍हिला तामगन लबा, ह्राङसे ह्राङदान ङा ह्रङ्‌बा खालै आरे भिसी म्‍हन्‍बागदे ओच्‍छे अलमल तना लबा म्‍हिगदे स्‍याप्‍ला वा भिसी ङा लोङ्‌बा मुला।</verse>
				<verse number="21">ङा एनीगदे मुबा ग्‍लारी दोःसी खमा ङादा ङाला परमेश्‍वरसे एनीगदेला ङाच्‍छा जजा स्‍होला भिसी ङा लोङ्‌बा मुला। ओच्‍छे ङाइ ल्‍हानान म्‍हिगदेला लागिरी सुर्दा लतोःला। तिग्‍दा भिसम ङाच्‍छा नइबा गे लबादेन स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबा ओच्‍छे सेमरी जे लइ म्‍हन्‍बा थेनोन लसी पाप लबा म्‍हिगदेसे ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःबा आरे तला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">ङा दोःसीनोन एनीगदे मुबा ग्‍लारी खला, दान्‍दे खमा सोमरेम तला। बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा ताम ढन्‍गो, “खालै म्‍हिदा सजाय पिन्‍बाला लागिरी थेसे लबा गे म्राङ्बा म्‍हि न्‍ही सोमसे पाङ्बाग्‍यामसेन सजाय पिन्‍तोःबा कि पिन्‍आतोःबा भिसी था याङ्ला।”</verse>
				<verse number="2">न्‍हीरेमला पालरी ङा एनीगदेदेन छ्‌याम मुबा धुइरी ङाइ एनीगदेदा होशियार तना लबा मुबा। दान्‍दे ङा एनीगदेदेन छ्‌याम आरेबा धुइरीनोन ङाइ एनीगदेदा होशियार तना लबान मुला। ङा दोःसी एनीगदे मुबा ग्‍लारी खमा ङाच्‍छा ङाच्‍छा पाप लबागदेदेन स्‍य्‍हान्‍दोगदे खालैदान ङाइ आख्‍ला।</verse>
				<verse number="3">थे धुइरी ख्रीष्‍ट ङादेन छ्‌याम गिक तसी ङाग्‍याम ताम पाङ्बा चीम कि आपाङ्बा चीम भिसी एनीगदेसे च्‍याबारी म्‍हाइबा ताम था याङ्ला। एनीगदेला गुङरी गे लमा ख्रीष्‍ट खाइमै कमजोर आत, तर शक्तिशाली तला।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍ट कमजोर तसी क्रुसरी सिजी। तर परमेश्‍वरला शक्तिसे थेदा सोना लजी। थेह्रङ् लसीन ङनीएनोन ख्रीष्‍ट ह्रङ्नोन कमजोर तबा मुला। तर एनीगदेला गुङरी गे लबाला लागिरी परमेश्‍वरसेन ह्राङला शक्तिग्‍याम ङन्‍दा ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम सोना लला।</verse>
				<verse number="5">एनीगदेसे पक्‍का विश्‍वास लबा मुला कि आरे भिसी ह्राङसे ह्राङदान च्‍यागो। चुह्रङ् लसी च्‍यामा येशू ख्रीष्‍ट एनीगदेदेन छ्‌याम आस्‍याप्‍नी भिसम एनीगदेसे पक्‍का विश्‍वास लबा आरेबा चीम भिसी था याङ्ला।</verse>
				<verse number="6">ओच्‍छे ङन्‍से पक्‍का विश्‍वास लबा मुला भिबा तामएनोन एनीगदेसे था याङ्ला भिसी ङाइ आश लबा मुला।</verse>
				<verse number="7">एनीगदेसे आज्‍यबा गे थालगै भिसी ङन्‍से परमेश्‍वरदेन छ्‌याम प्रार्थना लबान मुला। ङनी चा ज्‍यबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी उन्‍बाला लागिरी ङन्‍से चुह्रङ् लसी प्रार्थना लबा आहिन। तर एनीगदेसे ङनी पक्‍का मुल चेला आहिन भिसी म्‍हन्‍सैनोन एनीगदेसे चा ठीक ठीक गे जे लखम्‍गै भिसी ङन्‍से प्रार्थना लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">तिग्‍दा भिसम ङनी सत्‍य तामला बिरोध लसी गे आल, तर सत्‍य तामला लागिरी जे गे लला।</verse>
				<verse number="9">ङनी कमजोर तसैनोन एनीगदे चा भङ्‍बा तजी भिसम ङनी ताङ्ला। ओच्‍छे एनीगदे झन विश्‍वासरी पूरान पाको म्‍हि दोगै भिसी ङन्‍से प्रार्थना लबा मुला।</verse>
				<verse number="10">ङा एनीगदे मुबा ग्‍लारी खमा प्रभुसे ङादा पिन्‍बा अधिकारग्‍याम ङाइ एनीगदेदा बङ्‍‌आतोःगै भिसीन ङा एनीगदेदेन छ्‌याम आरेबा धुइरी चु चिठी भ्रिबान मुला। एनीगदेदा न्‍होङ्ना लबाला लागिरी आहिन, तर एनीगदेदा विश्‍वासरी कोङ्बा स्‍होबाला लागिरीन थे अधिकार प्रभुसे ङादा पिन्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, दाहेन्‍से ङादा विदा पिन्‍गो। एनीगदे सेमहेन्‍सेन ज्‍यबा म्‍हि दोबारी म्‍हाइगो, ओच्‍छे गिकसेम गिकदा आँट पिन्‍सी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ढिक्‍सी चिउ भिबा ङाला बिन्‍ती मुला। जमाहेन्‍से शान्‍तिदेन माया पिन्‍बा परमेश्‍वर एनीगदेदेन छ्‌याम धन्‍छ्‌याला।</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे गिकसेम गिकदा सेमहेन्‍सेन माया लसी फ्‍याफुल्‍गो।</verse>
				<verse number="13">परमेश्‍वरला चुरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदेसे एनीगदेदा फ्‍याफुल्‍बा मुला। प्रभु येशू ख्रीष्‍टला दयामायादेन परमेश्‍वरला माया ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍माला संगती एनीगदे जम्‍मानदेन छ्‌याम तगै।</verse>
				<verse number="14"></verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="48">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो ङा पावल खालै म्‍हिगदेसे धम्‍सी ओच्‍छे खालैसे स्‍होसी मुल चेला दोबा आहिन। तर येशू ख्रीष्‍टदा सिबाग्‍याम सोना लबा परमेश्‍वर आबादेन येशू ख्रीष्‍टसे ङादा मुल चेला स्‍होबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">चुरी ङादेन छ्‌याम मुबा जम्‍मान ज्‍योज्‍यो आलेगदेदेन ङाग्‍याम गलातिया अञ्‍चलरी मुबा मण्‍डलीगदेदा फ्‍याफुल्‍ला!</verse>
				<verse number="3">एनीगदेदा परमेश्‍वर आबादेन य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍याम दयामायादेन शान्‍ति तगै।</verse>
				<verse number="4">य्‍हाङदा चु जम्‍बुलिङला आज्‍यबा बानीबेहोरग्‍याम फेबारी परमेश्‍वर आबासे म्‍हन्‍बा अन्‍छार प्रभु येशू ख्रीष्‍ट य्‍हाङला पापला लागिरी सिजी।</verse>
				<verse number="5">थेतबासेलमा परमेश्‍वरदा सदन मानदेन जयजयकार तगै। आमेन।</verse>
				<verse number="6">एनीगदे म्राङ्सी ङा उदेक तबा मुला, तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍टला दयामायाग्‍याम एनीगदेदा ङ्‌योइबा परमेश्‍वरदा एनीगदेसे चुदे योनान म्‍लेःसी अर्गु समाचार ङ्‌यान्‍सी भ्रमुला।</verse>
				<verse number="7">च्‍यागो, थार्बा पिन्‍बा समाचार चा चु भन्‍दा अर्गु आरे। तर कोइ कोइ म्‍हिसे चा एनीगदेदा अलमल तना लसी ख्रीष्‍टला समाचारदा न्‍होङ्ना लबारी म्‍हाइबा मुला।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे ङन्‍से एनीगदेदा थेःना लबा थार्बा पिन्‍बा समाचारदा उल्‍टो स्‍होसी लोप्‍बागदे चा, ङनी तसै स्‍वर्गदूतनोन तसै थे नाश तगै।</verse>
				<verse number="9">एनीगदेसे विश्‍वास लबा थार्बा पिन्‍बा समाचारदा उल्‍टो स्‍होसी पाङ्बा म्‍हि चा नाशनोन तला। दान्‍दे ङाइ पाङ्बा चु ताम एनीगदेदा ङाइ ङाच्‍छाएनोन पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="10">तिग चुह्रङ् लसी ङाइ म्‍हिदा ताङ्ना लबारी म्‍हाइबा हिन्‍ना? ङाइ मी परमेश्‍वरदा ताङ्ना लबारी म्‍हाइबा हिन्‍ना। तिग ङादा म्‍हिगदेसे मान लगै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा हिन्‍ना? चुदे ङाइ चुह्रङ् म्‍हन्‍बा हिन्‍सम, ङा ख्रीष्‍टला गे लबा म्‍हिनोन आहिन।</verse>
				<verse number="11">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, ङाइ एनीगदेदा थेःना लबा थार्बा पिन्‍बा समाचार म्‍हिगदेसे स्‍होसी पाङ्बा ताम आहिन भिबा एनीगदेसे था याङ्‌गै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="12">तिग्‍दा भिसम ङादा चु खालै म्‍हिसे उन्‍बाएनोन आहिन, खालै म्‍हिसे पिन्‍बाएनोन आहिन। तर येशू ख्रीष्‍ट ह्राङसेन ङादा चु उन्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">ङाच्‍छा यहूदी धर्म तेन्‍बा धुइरी ङाला बानीबेहोर खाह्रङ्बा मुबा भिसी एनीगदेदा थानोन मुला। थे धुइरी ङाइ परमेश्‍वरला मण्‍डलीदा ल्‍हानान दुख पिन्‍सी थेदा नाश लबारी म्‍हाइजी।</verse>
				<verse number="14">थे धुइरी यहूदी धर्म तेन्‍बा ङा च्‍योच्‍योला म्‍हिगदे न्‍हङरी जम्‍मान भन्‍दा सेबा घोबा ङानोन मुबा। ङाइ आखे म्‍हेमेला रिमठिम ल्‍हानान तेन्‍मुबा।</verse>
				<verse number="15">तर ङा न्‍हबा भन्‍दा ङाच्‍छान ङादा दयामाया लसी धम्‍बा परमेश्‍वरसेन,</verse>
				<verse number="16">ङाइ अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबारी खम्‍गै भिसी थेदा ह्राङलान झा ङादा ङोसेना लबा ज्‍यबा छोर्जी। थे धुइरी ङाइ खालै म्‍हिदेन छ्‌याम ङ्‌योइबा छार्बा लसी आभ्रनी।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे ङा यरूशलेम शहररी ङा भन्‍दा ङाच्‍छाला मुल चेलागदेदा ह्रुप तबारीनोन आनिनी, बरु तुरुन्‍तन अरब य्‍हुल्‍सारी निजी। जमाहेन्‍से दमस्‍कस भिबा ग्‍लारीन दोःसी खजी।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे ङा सोम दिङ लिच्‍छा जे यरूशलेमरी पत्रुसदा ह्रुप तबारी निजी। थेरी ङा थेदेन छ्‌याम साता न्‍हीधोना चिजी।</verse>
				<verse number="19">ङाइ थेरी प्रभुला आले याकूबदा बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालै मुल चेलागदेदा आस्‍याप्‍नी।</verse>
				<verse number="20">ङाइ एनीगदेदा भ्रिबा चु ताम सत्‍य हिन्‍ना, ङाइ लुसीला ताम पाङ्बा आरे भिबा परमेश्‍वरदान था मुला।</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से ङा सिरियादेन किलिकिया भिबा ग्‍लारी निजी।</verse>
				<verse number="22">थे धुइधोना ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा यहूदिया अञ्‍चलरी मुबा म्‍हिगदेसे ङादा ङोआसेबा,</verse>
				<verse number="23">“ङाच्‍छा य्‍हाङदा ल्‍हानान दुख पिन्‍सी य्‍हाङसे लबा विश्‍वासदा नाश लबारी म्‍हाइबा म्‍हि ह्राङसेन दान्‍दे थेनोन विश्‍वासला बारेरी पाङ्सी भ्रमुला” भिबा ताम जे थेनीगदेसे थेःबा मुबा।</verse>
				<verse number="24">ङाइ थेह्रङ्बा गे ख्‍लासी परमेश्‍वरदा विश्‍वास लबासे लमा थेनीगदेसे परमेश्‍वरला जयजयकार लजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">च्‍युक ब्‍लि दिङ लिच्‍छा दोःसी ङा बारनाबासदेन छ्‌याम तीतसदा भोर्सी यरूशलेम शहररी निजी।</verse>
				<verse number="2">ङादा परमेश्‍वरसे उन्‍बा अन्‍छार ङा थेरी निजी। ओच्‍छे ङाइ लबा गे खेरो थानिगै भिसी ङाइ अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा थेःना लबा थार्बा पिन्‍बा समाचारनोन थेला सेबा घोबा मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदेदा कुनी गिकरी भोर्सी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="3">तर ङादेन छ्‌याम निबा तीतसदा ग्रीक य्‍हुलला म्‍हि तसैनोन खतना लतोःला भिसी खालैसेन आपाङ्नी।</verse>
				<verse number="4">तसैनोन लुसीला ताम लोप्‍बा गाते ज्‍योज्‍यो आलेगदे मण्‍डलीरी खसी खतना लतोःला भिसी ङनी ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक तबासे लमा ठिमला तहग्‍याम फेबा तामला चिवा लजी। ओच्‍छे ङाच्‍छाला ठिमला तहरी थान्‍बारी म्‍हाइजी।</verse>
				<verse number="5">तर थार्बा पिन्‍बा समाचारला सत्‍य ताम एनीगदेसे थाम्‍लेःगै भिसी ङन्‍से थेनीगदेला तामदा वास्‍तान आलनी।</verse>
				<verse number="6">थेनीगदे सेबा घोबा मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदे तसैनोन ङाइ पाङ्बा तामदा आहिन भिसी आपाङ्नी। ओच्‍छे थेनीगदे सेबा घोबान मुसैनोन ङादेन थेनीगदे न्‍हङरी तिगै फरक आरे। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे खालैला ली च्‍यासी गे आलमुला।</verse>
				<verse number="7">तर परमेश्‍वरसे यहूदीगदेला गुङरी पत्रुसदा थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा गे जिम्‍मा पिन्‍बा ह्रङ् लसी ङादाएनोन परमेश्‍वरसे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला गुङरी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा गे जिम्‍मा पिन्‍जी भिबा ताम थेनीगदेसे था याङ्जी।</verse>
				<verse number="8">खाह्रङ् लसी परमेश्‍वरसे मुल चेला पत्रुसग्‍याम यहूदीगदेला गुङरी गे लजी थेह्रङ् लसीन ङाग्‍यामसेनोन परमेश्‍वरसे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला गुङरी गे लजी।</verse>
				<verse number="9">मण्‍डलीला मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदे याकूब, पत्रुसदेन यूहन्‍नासे ङाथोरी परमेश्‍वरला दयामाया मुला भिसी था याङ्जी। थेतबासेलमा थेनीगदेसे बारनाबासदेन ङादा मान लसी संगती लबारी जिम्‍मा पिन्‍जी। जमाहेन्‍से ङनी चा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला गुङरी गे लबा थेनीगदे चा यहूदीगदेला गुङरी गे लबा तामरी पक्‍का लजी।</verse>
				<verse number="10">खाँचोरी परब तबा प्राङबोगदेदा ह्रो लतोःला भिबा ताम चा थेनीगदेसेनोन लजी। चु गे चा ङादाएनोन लबा सेम मुबा।</verse>
				<verse number="11">तर पत्रुस एन्‍टिओखिया भिबा ग्‍लारी धोखमाहेन्‍से ङाइ थेदा जम्‍मालान ङाच्‍छा बिरोध लजी। तिग्‍दा भिसम थेसे लबा गे गल्‍ती मुबा।</verse>
				<verse number="12">थे याकूबसे पुइखबा म्‍हिगदे धोखबा भन्‍दा ङाच्‍छा चा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदेन छ्‌यामनोन चिसी चबा थुङ्बा लमुबा। तर याकूबसे पुइखबा म्‍हिगदे धोखमाहेन्‍से अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदेन छ्‌याम आचिनी। तिग्‍दा भिसम खतना लबा म्‍हिगदे म्राङ्सी थे लोङ्मुबा।</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से अर्गु यहूदीगदेसेनोन थेसे ह्रङ्नोन लजी। थेनीगदेला चुह्रङ्बा बानीबेहोर म्राङ्सी बारनाबासएनोन थेनीगदे ह्रङ्‌बान दोबारी म्‍हाइजी।</verse>
				<verse number="14">तर ङाइ थेनीगदेदा थार्बा पिन्‍बा समाचार अन्‍छार सत्‍यरी भ्रबा आम्राङ्‌नी। थेतबासेलमा थेनीगदे जम्‍मालान ङाच्‍छा ङाइ पत्रुसदा “ह्राङ यहूदी तसीनोन अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे ह्रङ् लसी भ्रमुला भिसम खाह्रङ् लसी अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा चा यहूदी ह्रङ् लसी भ्रउ भिसी पाङ्‌खम्‍ला” भिसी पाङ्जी।</verse>
				<verse number="15">हिन्‍बाम य्‍हाङ अर्गु य्‍हुलला पापी म्‍हिगदे ह्रङ्‌बा आतना न्‍हमान यहूदी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">य्‍हाङ यहूदीगदेएनोन परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबा य्‍हाङला ठिम अन्‍छार गे लसी आहिन। तर येशू ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबासे लमान परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबा हिन्‍ना भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला। य्‍हाङसेनोन परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबाला लागिरी येशू ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लजी। तिग्‍दा भिसम ठिम अन्‍छार गे लबासे लमा आहिन, तर ख्रीष्‍टदा लबा विश्‍वासग्‍याम परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोखम्‍गै भिसी हिन्‍ना। थेतबासेलमा ठिम अन्‍छार गे लसी खालैनोन परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी आखम।</verse>
				<verse number="17">चुदे य्‍हाङ ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तसी परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी म्‍हाइमा खालैसे य्‍हाङदाएनोन पापीन पाङ्जी भिसम तिग ख्रीष्‍टसे य्‍हाङदा पाप लपुङ्बा हिन्‍ना? पक्‍कान आहिन।</verse>
				<verse number="18">तिग्‍दा भिसम ह्राङसेन फुप्‍बा स्‍हे दोःसी ह्राङसेन स्‍होजी भिसम ह्राङसे ह्राङदान अपराधी स्‍होबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="19">थेतबासेलमा परमेश्‍वरला लागिरी सोखम्‍गै भिसी परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमग्‍याम ठिमला लागिरी ङा सिबा मुला।</verse>
				<verse number="20">ङादा ख्रीष्‍टदेन छ्‌यामनोन क्रुसरी साइबा मुला। थेतबासेलमा दाहेन्‍से सोबा ङा आहिन, ख्रीष्‍ट ङादेन छ्‌याम तसी सोबा मुला। दान्‍दे सोबा चु ल्‍हुइ चा परमेश्‍वरला झादा विश्‍वास लसी सोबा हिन्‍ना। थेसे ङादा माया लसी ह्राङला ज्‍याननोन ङाला लागिरी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="21">ङाइ परमेश्‍वरला दयामायादा हेला लबारी आखम। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमग्‍याम म्‍हि परमेश्‍वरदा सेम निबा दोबारी खम्‍बा हिन्‍सम ख्रीष्‍ट सिबा चा तिगै गे आतनी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">गलातियारी मुबा मूर्ख म्‍हिगदे, एनीगदेदा खाल्‍से मोहनी लजी? येशू ख्रीष्‍ट क्रुसरी सिजी भिबा ताम एनीगदेलान ओन्‍छाङरी घोना लसी पाङ्ना पाङ्नान खाह्रङ्बा आघोबा?</verse>
				<verse number="2">थेह्रङ् लसी एनीगदेसे याङ्बा परमेश्‍वरला आत्‍मा परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम अन्‍छार गे लसी याङ्बा कि थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःसी विश्‍वास लबासे लमा याङ्बा हिन्‍ना? ङादा पाङ्‍गो।</verse>
				<verse number="3">एनीगदे खाह्रङ्बा मूर्ख, परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम शुरु तसी दान्‍दे गेग्‍याम पूरा तबारी म्‍हाइबा?</verse>
				<verse number="4">तिग एनीगदेसे नाबा दुख खेरो निबा हिन्‍ना? पक्‍कान आहिन।</verse>
				<verse number="5">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ह्राङला आत्‍मा पिन्‍बा मुला, ओच्‍छे एनीगदेला गुङरी उदेकला गेगदे लबा मुला। तिग चु जम्‍मान परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम अन्‍छार एनीगदेसे गे लबासे लमा तबा हिन्‍ना, कि थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःसी विश्‍वास लबासे लमा तबा हिन्‍ना?</verse>
				<verse number="6">अब्राहामला विश्‍वासदा च्‍यागो, “थेसे परमेश्‍वरदा विश्‍वास लबा मुबा। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे थेदा सेम निबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी सुङ्जी।”</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा जुन जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरदा विश्‍वास लला, थेनीगदेन अब्राहामला सन्‍तान हिन्‍ना भिसी एनीगदेसे घोउ।</verse>
				<verse number="8">ङाच्‍छान परमेश्‍वरला बचनरी अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेएनोन विश्‍वासग्‍यामसेन परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोला भिसी भ्रिबा मुबा। थेतबासेलमा दङबोरीन परमेश्‍वरसे अब्राहामदा “एग्‍यामसे जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदेसे मोलम याङ्ला” भिसी ज्‍यबा समाचार थेःना लबा मुबा।</verse>
				<verse number="9">थेतबासेलमा ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबागदेसे विश्‍वास लबा अब्राहामसे ह्रङ् लसीन मोलम याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="10">तर परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमथोरी जे भर लसी चिबागदेसे सजाय याङ्ला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला बचनरी “परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमरी मुबा जम्‍मान ताम आङ्‌यान्‍बा म्‍हिगदेसे सजाय याङ्ला” भिसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="11">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमथोरी जे भर लबा म्‍हि चा खालैनोन परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी आखम भिबा ताम प्रस्‍टन मुला। तिग्‍दा भिसम “विश्‍वासग्‍यामसे जे परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोसी सोखम्‍ला” भिसी बचनरी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="12">तर विश्‍वासग्‍याम लबा गे परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमसे लबारी आखम। बरु परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “जुन म्‍हिसे थे ठिम अन्‍छार गे लला, थे, थे ठिम अन्‍छारनोन भ्रला।”</verse>
				<verse number="13">परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम अन्‍छार य्‍हाङसे याङ्तोःबा सजाय ख्रीष्‍टसेन नाजी, ओच्‍छे सय फासी य्‍हाङदा थे सजायग्‍याम फेजी। तिग्‍दा भिसम “परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्बादा जे क्रुसरी च्‍योसी साइला” भिसी परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="14">थेतबासेलमा अब्राहामसे याङ्बा परमेश्‍वरला मोलम अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसेनोन याङ्‌गै भिसी ख्रीष्‍ट येशूसे पापला सय फासी य्‍हाङदा पापग्‍याम फेजी। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे ह्राङला आत्‍मा पिन्‍ना भिसी लबा कबुल य्‍हाङसे विश्‍वासग्‍याम याङ्ला।</verse>
				<verse number="15">च्‍यागो ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, ङाइ एनीगदेदा म्‍हि न्‍हीला गुङरी लबा कबुलला बारेरी पाङ्ला, थेन्‍नीसे कबुल लसी कागजरी सही छाप लमाहेन्‍से थेरी भ्रिबा ताम लिच्‍छा घटबट लबारी आखम, आहिन भिबारी आखम।</verse>
				<verse number="16">परमेश्‍वरसे अब्राहामदा सन्‍तान पिन्‍ना भिसी कबुल लबा मुबा। थेदा ल्‍हानान सन्‍तान पिन्‍ना भिसी आहिन, तर गिक जे पिन्‍ना भिसी कबुल लबा मुबा। थे सन्‍तान गिक भिबा चा ख्रीष्‍टनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">ङाइ पाङ्बा ताम चा चुनोन हिन्‍ना, परमेश्‍वरसे ङाच्‍छान लबा कबुलदा ग्‍यार्जा ब्‍लिसे बोगल गिकसे च्‍युइ दिङ लिच्‍छा मोशादा पिन्‍बा ठिमसे थाबारी आखम, थेह्रङ् लसी थाबारी खम्‍बा हिन्‍सम परमेश्‍वरसे लबा कबुल भ्‍याङ्सेला मुबा।</verse>
				<verse number="18">चुदे मोशादा पिन्‍बा ठिम तेन्‍सी य्‍हाङसे परमेश्‍वरला सन्‍तान दोबा हक याङ्बा हिन्‍सम, थे हक परमेश्‍वरसे लबा कबुलग्‍याम याङ्बा आतसेला मुबा। तर परमेश्‍वरसे लबा कबुल अन्‍छार थे हक अब्राहामदा पिन्‍सी जिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="19">थेह्रङ् भिसम दाहेन्‍से परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम तिग्‍दा तोःजी? तिग्‍दा भिसम म्‍हिगदेसे लबा पाप गेगदे उन्‍बाला लागिरी ओच्‍छे परमेश्‍वरसे अब्राहामदा सन्‍तान पिन्‍ना भिसी लबा कबुल पूरा आततेधोनाला लागिरी जे हिन्‍ना। चु ठिम म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरदेन छ्‌याम ढिक्‍ना लबाला लागिरी स्‍वर्गदूतगदेग्‍याम म्‍हि गिकसे स्‍होबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">परमेश्‍वर गिक जे मुबासे लमा गिकला लागिरी अर्गु ढिक्‍ना लबा म्‍हि खालै आतोः।</verse>
				<verse number="21">थेह्रङ् भिसम परमेश्‍वरला ठिम तिग परमेश्‍वरसे लबा कबुलला बिरोधरी मुला? आरे। चुदे म्‍हिगदेसे थार्बा याङ्‌गै भिसी थे ठिम पिन्‍बा हिन्‍सम ठिमग्‍यामसेन म्‍हिगदे परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोसेला मुबा।</verse>
				<verse number="22">तर परमेश्‍वरला बचनसे चुह्रङ् भिसी पाङ्बा मुला, जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हि पापला तहरी मुला। थेतबासेलमा जुन म्‍हिसे येशू ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लला, थेसे परमेश्‍वरसे पिन्‍ना भिसी लबा कबुल विश्‍वासग्‍यामसेन याङ्ला।</verse>
				<verse number="23">तर ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा धुइ खबा भन्‍दा ङाच्‍छा य्‍हाङ मोशादा पिन्‍बा ठिमला तहरी मुबा, ओच्‍छे विश्‍वास आलतेधोना य्‍हाङदा थे ठिमसेन खीसी थान्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="24">विश्‍वासग्‍यामसेन परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोगै भिसी मोशादा पिन्‍बा ठिमसे य्‍हाङदा लोप्‍बान ख्रीष्‍ट मुबा ग्‍लाधोना निबा ग्‍याम उन्‍बा जिम्‍मा पिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="25">तर विश्‍वास खसी जिन्‍बासे लमा दाहेन्‍से य्‍हाङ मोशादा पिन्‍बा ठिमला तहरी चिआतोः।</verse>
				<verse number="26">तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍ट येशूदा लबा विश्‍वासग्‍यामसेन एनीगदे जम्‍मान परमेश्‍वरला सन्‍तान दोबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="27">थेह्रङ् लसीन एनीगदे न्‍हङला जुन म्‍हि ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तसी बप्‍तिस्‍मा किन्‍बा मुला, थेनीगदे जम्‍मान ख्रीष्‍ट ह्रङ्‌बान दोबा मुला।</verse>
				<verse number="28">थेतबासेलमा यहूदी तसै, ग्रीक तसै, नोकर तसै, नोकर आहिन्‍सै, ह्रेम्‍फेबे तसै, म्रिङम्‍हेमे तसै ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम एनीगदे जम्‍मान गिकनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="29">एनीगदे ख्रीष्‍टला हिन्‍सम अब्राहामला सन्‍तान हिन्‍ना, ओच्‍छे परमेश्‍वरसे पिन्‍ना भिसी कबुल लबा सम्‍पत्तिला हकएनोन याङ्बा मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">ङाइ पाङ्बा चा चुनोन हिन्‍ना, खालै म्‍हिसे ह्राङला आबा आमाला जम्‍मान धन सम्‍पत्ति याङ्बा हक मुसैनोन जजा मुतेधोना थे नोकर ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे थे घ्रेन आततेधोना आबासे च्‍याबारी जिम्‍मा पिन्‍बा म्‍हिला तहरी चिसी पाङ्बा ताम ङ्‌यान्‍तोःमुला।</verse>
				<verse number="3">ख्रीष्‍ट फेप्‍खबा भन्‍दा ङाच्‍छा य्‍हाङ जम्‍मान थेह्रङ्बान मुबा। ओच्‍छे जम्‍मान म्‍हिगदे कोलागदे ह्रङ्‌बान मुबा। थे धुइरी जम्‍मान म्‍हिगदे जम्‍बुलिङरी मुबा आत्‍माला शक्तिगदेला तहरी मुबा।</verse>
				<verse number="4">तर धुइ ठीक तमाहेन्‍से परमेश्‍वरसे ह्राङलान झादा पुइखजी। थे म्रिङम्‍हेमेला कोखग्‍याम न्‍हसी यहूदी ठिमला तहरी धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="5">य्‍हाङदा ठिमला तहग्‍याम सय फासी फेबाला लागिरी ओच्‍छे ह्राङलान कोलागदे स्‍होबाला लागिरी परमेश्‍वरसे थेदा पुइखबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">दाहेन्‍से य्‍हाङ परमेश्‍वरला सन्‍तान दोबा मुला। थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे ह्राङलान झाला आत्‍मा य्‍हाङला सेमरी पुइखबा मुला। थेनोन आत्‍मासे य्‍हाङदा सेमहेन्‍सेन “परमेश्‍वर आबा” भिसी पाङ्पुङ्मुला।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे एनीगदेदा नोकर आहिन, तर ह्राङलान कोलागदे स्‍होबा मुला। ओच्‍छे एनीगदेसे याङ्तोःबा हकएनोन याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="8">परमेश्‍वरदा ङोसेबा भन्‍दा ङाच्‍छा एनीगदेसे मुनोन आरेबा ल लुदा तेन्‍मुबा। ओच्‍छे थेलान तहरी चिमुबा।</verse>
				<verse number="9">तर एनीगदेसे परमेश्‍वरदा ङोसेबा भन्‍दाएनोन परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ङोसेबा मुला। थेह्रङ् भिसम दोःसी एनीगदे तिग्‍दा जम्‍बुलिङरी मुबा थेह्रङ्बा गे आखेल्‍बा कम‍जोर आत्‍माला नोकर दोसी भ्रबा?</verse>
				<verse number="10">एनीगदेसे चा यहूदीगदेसे धङ्बा धिन, ला, धुइदेन दिङदा तेन्‍सी परमेश्‍वरदा ताङ्ना लबारी म्‍हाइबा मुला।</verse>
				<verse number="11">थेतबासेलमा ङाइ एनीगदेला लागिरी लबा गे खेरोरीन निजीम भिसी ङादा सुर्दा तबा मुला।</verse>
				<verse number="12">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेएनोन ङा ह्रङ्‌बान दोगो भिबा ङाला बिन्‍ती मुला। तिग्‍दा भिसम ङाएनोन एनीगदे ह्रङ्‌बान मुबा। एनीगदेसे ङादा तिगै आज्‍यबा लबा आरे।</verse>
				<verse number="13">जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा ङाइ एनीगदेदा थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा धुइरी ङा आखम्‍बा मुबा भिबा एनीगदेदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="14">थे धुइरी ङा आखम्‍बासे लमा एनीगदेदा ल्‍हानान गाह्रो तबा मुबा। तसैनोन एनीगदेसे ङादा हेला आलनी। बरु परमेश्‍वरला दूतदेन ख्रीष्‍ट येशूदा ह्रङ् लसी एनीगदेसे ङादा मान लजी।</verse>
				<verse number="15">थे धुइरी एनीगदे गाते ताङ्‍बा मुबा, तबा हिन्‍सम एनीगदेसे ह्राङला मीनोन तेःसी पिन्‍तोःसै ङादा पिन्‍बारी तयार मुबा भिबा ताम ङादा था मुला। तर दान्‍दे चा एनीगदेदा तिग तजी?</verse>
				<verse number="16">तिग दान्‍दे ङाइ सत्‍य ताम पाङ्‌मा चा ङा एनीगदेला शत्रु दोबा हिन्‍ना?</verse>
				<verse number="17">स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसेनोन एनीगदेदा वास्‍ता लमुला। तर ज्‍यबा सेमसे वास्‍ता लबा आहिन। थेनीगदेसे एनीगदेदा ङाइ लोप्‍बा ताम ख्‍लासी ह्राङला लिच्‍छा भ्रबा म्‍हि स्‍होबारी म्‍हाइबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">ङा एनीगदेदेन छ्‌याम मुबा धुइरी जे झन्‍सी गे लबा आहिन, तर ङा आरेसै सदन गे लसी चिबा चा ज्‍यबा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="19">ङाला कोलागदे, एनीगदे ख्रीष्‍ट ह्रङ्‌बान आदोतेधोना ङादा कोला न्‍हबारी छ्‌याइबा म्रिङम्‍हेमेदा तबा ह्रङ्‌बान दुख तबा मुला।</verse>
				<verse number="20">दान्‍दे ङा एनीगदेदेन छ्‌यामनोन चिसी चु भन्‍दा अर्गुन ताम लम्‍याङ्बा हिन्‍सम गाते ज्‍यबा तसेला मुबा। तर पाङ्‌नोन तोःमा ङाइ एनीगदेला लागिरी तिग लतोःबा थे ङादा था आरे।</verse>
				<verse number="21">परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमला तहरी चिबारी म्‍हाइबागदेसे ङादा पाङ्‍गो, ठिमसे तिग भिमुला थे ताम एनीगदेदा था आरे?</verse>
				<verse number="22">तिग्‍दा भिसम चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, अब्राहामला झा न्‍ही मुबा, गिक चा नोकरस्‍याग्‍याम न्‍हबा ओच्‍छे गिक चा ह्राङलान म्रिङग्‍याम न्‍हबा मुबा। थेला ह्राङलान म्रिङ चा नोकर आहिन्‍मुबा।</verse>
				<verse number="23">नोकरस्‍याग्‍याम न्‍हबा झा चा सेमसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार न्‍हबा मुबा। तर नोकर आहिन्‍बा ह्राङलान म्रिङग्‍याम न्‍हबा झा चा परमेश्‍वरसे पिन्‍ना भिसी लबा कबुल अन्‍छार न्‍हबा मुबा।</verse>
				<verse number="24">चु म्रिङम्‍हेमे न्‍हीनोन परमेश्‍वरसे लबा कबुलगदे ह्रङ्‌बा हिन्‍ना। चु कबुलगदे तिग हिन्‍ना भिबा ताम चु म्रिङम्‍हेमे न्‍हीग्‍यामसेन म्राङ्बा मुला। म्रिङम्‍हेमे गिक चा हागार हिन्‍ना। थे चा परमेश्‍वरसे सीनै भिबा गङरी मोशादा पिन्‍बा ठिम ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। थे ठिमला नोकरगदे चा थेलान कोलागदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="25">अरब य्‍हुल्‍साला सीनै भिबा गङ चा हागार भिबा नोकरस्‍या ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमदा तेन्‍बा दान्‍देला यरूशलेमदेन ठिमला लिच्‍छा भ्रबा जम्‍मान म्‍हिगदे थे नोकरस्‍याला सन्‍तान ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="26">तर स्‍य्‍हान्‍दो म्रिङम्‍हेमे सारा चा स्‍वर्गला यरूशलेम ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। थे खालैला नोकर आहिन, थे चा य्‍हाङला आमा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="27">तिग्‍दा भिसम बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “कोलागदे आतबा म्रिङम्‍हेमे, ए ताङ्‍गो। ओच्‍छे कोला न्‍हबा बेथानोन था आयाङ्बा म्रिङम्‍हेमे, ए सेमहेन्‍सेन ताङ्सी क्रिङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम कोला तबा म्रिङम्‍हेमेला भन्‍दा कोला आतबा म्रिङम्‍हेमेला कोलागदे ल्‍हानान तला।”</verse>
				<verse number="28">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, य्‍हाङएनोन अब्राहामदेन साराला झा इसहाक ह्रङ्‌बान परमेश्‍वरसे लबा कबुल अन्‍छार न्‍हबा सन्‍तान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="29">तर थे धुइरी सेमसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार न्‍हबा झासे परमेश्‍वरला आत्‍मासे म्‍हन्‍बा अन्‍छार न्‍हबा झादा दुख पिन्‍मुबा, दान्‍देनोन थेह्रङ्बान मुला।</verse>
				<verse number="30">तर बचनरी तिग भिसी भ्रिबा मुला? “थे नोकरस्‍यादेन थेला झादा दिमग्‍याम तेः‍गो। तिग्‍दा भिसम नोकर आहिन्‍बा ह्राङलान म्रिङग्‍याम न्‍हबा झासे याङ्बा हक नोकरस्‍याला झासे आयाङ्” भिसी भ्रिबा आरे?</verse>
				<verse number="31">थेतबासेलमा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, य्‍हाङ नोकरस्‍याला सन्‍तान आहिन, तर नोकर आहिन्‍बा म्रिङम्‍हेमेला सन्‍तान हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">य्‍हाङदा ठिमला तहग्‍याम ख्रीष्‍टसे फेबा हिन्‍ना। थेतबासेलमा भङ्‍बा तसी चिउ, ओच्‍छे दोःसी थे ठिमला नोकर दोबारी थाम्‍हाइगो।</verse>
				<verse number="2">च्‍यागो, ङा पावलसेन एनीगदेदा चु ताम पाङ्बा मुला, एनीगदे खतना लबा ठिम तेन्‍बा हिन्‍सम एनीगदेला लागिरी ख्रीष्‍टला तिगै गे आरे।</verse>
				<verse number="3">ङाइ दोःसी एनीगदेदा पाङ्ला, खतना लतोःला भिसी पाङ्बा म्‍हिगदे जम्‍मासेन परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम पूरान तेन्‍तोःला।</verse>
				<verse number="4">मोशादा पिन्‍बा ठिम तेन्‍सी परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी म्‍हाइबा एनीगदे ख्रीष्‍टग्‍याम थारेङ तबा मुला। ओच्‍छे परमेश्‍वरला दयामायाग्‍यामएनोन थारेङ तबा मुला।</verse>
				<verse number="5">तर ङन्‍से लबा आश चा विश्‍वासग्‍याम सदन परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबा हिन्‍ना। थे आश चा परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍यामसेन याङ्ला भिसी य्‍हाङसे भ्रान्‍सी चिबा मुला।</verse>
				<verse number="6">तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍ट येशूदा विश्‍वास लमाहेन्‍से खतना लसै आलसै तिगै आहिन। तर गिकसेम गिकदा माया लसी विश्‍वासला गे लबा चा मुल ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">हिन्‍बाम एनीगदे ज्‍यबा ग्‍यामरी भ्रबान मुबा। तर दान्‍दे चा खाल्‍से एनीगदेदा सत्‍य ग्‍याम ख्‍लासी भ्रबारी कर लजी।</verse>
				<verse number="8">चुह्रङ् लपुङ्बा चा एनीगदेदा ङ्‌योइबा परमेश्‍वरसे आहिन।</verse>
				<verse number="9">चु लुसीला ताम चा जजाकी खमीर ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। जजाकी खमीर युसै ज्‍योप्‍बा जम्‍मान ब्रादा भोना लला।</verse>
				<verse number="10">एनीगदेसे ङाला ताम बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिला ताम आङ्‌यान भिसी ङाइ प्रभुरी विश्‍वास लबा मुला। एनीगदेदा अलमल लसी आतोःबा ग्‍यामरी भ्रपुङ्बा जुन म्‍हि मुसै थेसे परमेश्‍वरग्‍याम खबा सजाय नातोःला।</verse>
				<verse number="11">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, ङाइ अझ खतना लनोन तोःला भिसी पाङ्सी भ्रसम तिग्‍दा चुह्रङ् लसी दुख नातोःसेला। खतना लबा ताम सत्‍य हिन्‍सम ख्रीष्‍ट येशू क्रुसरी सिबा ताम पाङ्‌मा खालैसेन बिरोध आलसे मुबा।</verse>
				<verse number="12">एनीगदेदा सत्‍य ग्‍याम ख्‍लापुङ्बागदेसे मी तिग्‍दा खतना जे लसे, बरु थेनीगदेसे मी ल्‍हुइला स्‍हेनोन थासै तसेला।</verse>
				<verse number="13">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, ठिमला तहग्‍याम थार्बाला लागिरीन एनीगदेदा ङ्‌योइबा हिन्‍ना। थेतबासेलमा थार्बा याङ्सीनोन पापी बानीबेहोर अन्‍छार गे थालउ। तर माया लसी गिकसेम गिकदा ह्रो लउ।</verse>
				<verse number="14">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा जम्‍मान ठिम “एसे ह्राङला खिम्‍जेमदा ह्राङदा ह्रङ्नोन माया लउ” भिसी सुङ्बा बचन गिकरीन पूरा तबा मुला।</verse>
				<verse number="15">तर एनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी जन्‍तुगदे ह्रङ् लसी छेबा बङ्बादेन ख्राप्‍बा लबा मुला भिसम होशियार तसी चिउ। आहिन्‍सम एनीगदे ह्राङ ह्राङग्‍यामनोन नाश तसी निला।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदे परमेश्‍वरला आत्‍मासे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रउ। तर पापी बानीबेहोरग्‍याम जे लइ म्‍हन्‍बा थेनोन लसी थाभ्रउ।</verse>
				<verse number="17">तिग्‍दा भिसम पापी बानीबेहोरदा परमेश्‍वरला आत्‍मासे ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍मादा पापी बानीबेहोरसे बिरोध लला। एनीगदेसे जुन गे लबारी म्‍हाइला थे गे लआपुङ्बाला लागिरी थेन्‍नी न्‍हङरी गिकसेम गिकला बिरोध लला।</verse>
				<verse number="18">तर चुदे एनीगदे परमेश्‍वरला आत्‍मासे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रजी भिसम दाहेन्‍से एनीगदे ठिमला तहरी आरे।</verse>
				<verse number="19">पापी बानीबेहोरग्‍याम लबा गेगदे चुनोन हिन्‍ना: ब्रेल्‍सी भ्रबा, नइबा ताम म्‍हन्‍बा, सेमरी जे लइ म्‍हन्‍बा थेनोन लबा,</verse>
				<verse number="20">मूर्तिगदेदा पूजा लबा, तन्‍त्रमन्‍त्र लबा, शत्रु स्‍होबा, छेबा बङ्बा लबा, डाह लबा, बोमो लबा, ह्राङला जे ग्‍याम च्‍याबा, फेना लबा, ह्राङ ह्राङला समूह स्‍होसी भ्रबा,</verse>
				<verse number="21">डाह लबा, ङ्‌य्‍होइसी भ्रबा, मोजमजा लबादेन चुह्रङ्बान अर्गु पाप गेगदे लबा। ङाइ चुह्रङ्बा गे लबा म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सारी वाङ्‌आम्‍याङ् भिसी ङाच्‍छाएनोन पाङ्बा मुबा, दान्‍देनोन पाङ्‌बान मुला।</verse>
				<verse number="22">तर परमेश्‍वरला आत्‍मासे य्‍हाङदा माया लबारी, ताङ्ना लबारी, ढिक्‍सी चिबारी, नाबारी, दया लबारी, स्‍य्‍हान्‍दोदा ज्‍यबा लबारी, विश्‍वासला गे लबारी,</verse>
				<verse number="23">सोजो दोबारी, ह्राङसे ह्राङदान तहरी थान्‍बारी ह्रो लला। चु तामगदेदा बिरोध लबा खजिबै ठिम आरे।</verse>
				<verse number="24">तर जुन म्‍हिगदे ख्रीष्‍ट येशूला हिन्‍ना, थेनीगदेसे चा पापी बानीबेहोरग्‍याम थोन्‍बा जम्‍मान पापी सेमगदे क्रुसरी टाँगब लसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="25">य्‍हाङ परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम सोबासे लमा परमेश्‍वरला आत्‍मासे कुल्‍बा अन्‍छारनोन भ्रइ।</verse>
				<verse number="26">य्‍हाङ घमण्‍ड लसी गिकसे गिकदा बोमो खना लबादेन ईख थान्‍बा म्‍हि दोबारी आत।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, चुदे खालै म्‍हिसे आज्‍यबा गे लबा स्‍याप्‍जी भिसम एनीगदे परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम पाको दोबागदेसे थेदा ज्‍यना लसी घोना लउ। तर एनीगदे ह्राङएनोन फसब आतबारी होशियार तसी चिउ।</verse>
				<verse number="2">दुखरी गिकसेम गिकदा ह्रो लउ। चुह्रङ् लसी एनीगदेसे ख्रीष्‍टसे लोप्‍बा ठिम पूरा लला।</verse>
				<verse number="3">तिग्‍दा भिसम तिगै गे आखेल्‍बा म्‍हिसे ङा ह्रङ्‌बा खालै आरे भिसी म्‍हन्‍जी भिसम थेसे ह्राङसे ह्राङदान धोका पिन्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="4">जम्‍मासेन ह्राङ ह्राङसे लबा गे ठीक मुला कि आरे थे ह्राङ ह्राङसेन च्‍यागो। ह्राङसे लबा गे ठीक मुसम ताङ्‍गो। तर स्‍य्‍हान्‍दोसे भन्‍दा ङाइ ज्‍यबा गे लजी भिसी घमण्‍ड थालउ।</verse>
				<verse number="5">तिग्‍दा भिसम जम्‍मासेन ह्राङला गे ह्राङ ह्राङसेन लतोःला।</verse>
				<verse number="6">ह्राङदा परमेश्‍वरला बचन लोप्‍सी पिन्‍बा म्‍हिगदेदा ह्राङदेन छ्‌याम मुबा ज्‍यबा स्‍हेगदे पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा खालैसे ह्राङसे ह्राङदान धोका थापिन्‍गो। परमेश्‍वरदा खालैसेन ठट्टा लबारी आत। तिग्‍दा भिसम म्‍हिसे जे सूला थेनोन रोला।</verse>
				<verse number="8">जुन म्‍हि ह्राङला पापी बानीबेहोर अन्‍छार भ्रला, थे थेनोन पापी बानीबेहोरसे लमा नाश तला। तर जुन म्‍हि परमेश्‍वरला आत्‍मासे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रला, थेसे परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍यामसेन जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला।</verse>
				<verse number="9">दाहेन्‍से य्‍हाङ ज्‍यबा गे लबारी भ्‍लप्‍बारी आत। तिग्‍दा भिसम आभ्‍लप्‍ना ज्‍यबा गे लजी भिसम य्‍हाङसे ठीक धुइरी बाली दुइम्‍याङ्ला।</verse>
				<verse number="10">थेतबासेलमा मौका याङ्बा धुइरी चा य्‍हाङसे जम्‍मान म्‍हिदा ज्‍यबा लतोःला। अझ ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबागदेला म्‍हेमेदा चा य्‍हाङसे ज्‍यबा लनोन तोःला।</verse>
				<verse number="11">च्‍यागो, चु ताम एनीगदेसे था याङ्‌गै भिसी ङाइ ह्राङलान यासे घ्रेन घ्रेन हिगीरी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="12">च्‍यागो, ङा चा ज्‍यबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी म्‍हिगदेदा उन्‍बारी म्‍हाइबागदेसे जे एनीगदेदा खतना लनोन तोःला भिसी कर लमुला। ख्रीष्‍टला क्रुससे जे थार्ना लला भिबा तामरी विश्‍वास लबासे लमा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेग्‍याम दुख नाआतोःगै भिसी थेनीगदे जोगब तबाला लागिरी जे चु ताम पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">जुन म्‍हिगदेसे एनीगदेदा खतना लतोःला भिसी पाङ्‌मुला थेनीगदे ह्राङसेनोन ठिमरी पाङ्बा अन्‍छार गे आलमुला। तर घमण्‍ड लबारी जे एनीगदेसे खतना लगै भिसी थेनीगदेसे म्‍हन्‍मुला।</verse>
				<verse number="14">तर ङा चा अर्गु तामरी घमण्‍ड आल, प्रभु येशू ख्रीष्‍ट क्रुसरी सिबा तामरी जे घमण्‍ड लला। तिग्‍दा भिसम प्रभु येशू ख्रीष्‍ट क्रुसरी सिबासे लमा ङाला लागिरी जम्‍बुलिङग्‍याम खबा जम्‍मान तामगदे सिसी जिन्‍बा मुला, ओच्‍छे ङाएनोन जम्‍बुलिङला लागिरी सिसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="15">खतना लसै आलसै तिगै आहिन, तर परमेश्‍वरसे छार म्‍हि स्‍होबा चा मुल ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">चु ठिम अन्‍छार भ्रबागदे जम्‍मान परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदा दयादेन शान्‍ति तला। दाहेन्‍से थेनीगदे जम्‍मान परमेश्‍वरला म्‍हिगदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">दाहेन्‍से चु तामला लागिरी ङाइ खालैग्‍यामसेन दुख नाआतोःगै। तिग्‍दा भिसम ङा येशूला गे लबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी उन्‍बाला लागिरी ङाला ल्‍हुइ नाङ डामनोन डाम मुला।</verse>
				<verse number="18">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेला आत्‍मादेन छ्‌याम य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला दयामाया तगै। आमेन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="49">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो, एफिससरी मुबा जम्‍मान परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदा ङा पावलग्‍याम फ्‍याफुल्‍ला! ङा परमेश्‍वरसे ख्रीष्‍ट येशूला गे लबाला लागिरी धम्‍बा मुल चेला हिन्‍ना। एनीगदे, ख्रीष्‍ट येशूदा सदन विश्‍वास लसी चिबागदेदा,</verse>
				<verse number="2">य्‍हाङला परमेश्‍वर आबादेन प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍याम दयामायादेन शान्‍ति तगै।</verse>
				<verse number="3">य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला आबा परमेश्‍वरला जयजयकार तगै। तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तबासे लमा परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा स्‍वर्गला जम्‍मान मोलम पिन्‍बा मुला। थे मोलमगदे चा चुनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="4">चोखोदेन तिगै दोष आरेबा म्‍हि स्‍होबाला लागिरी परमेश्‍वरसे ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक स्‍होसी चु जम्‍बुलिङ स्‍होबा भन्‍दा ङाच्‍छान धम्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा माया लसी येशू ख्रीष्‍टग्‍याम थेसे ह्राङला सेमसे म्‍हन्‍बा ह्रङ्‌बान कोलागदे स्‍होबारी य्‍हाङदा ङाच्‍छाहेन्‍सेन धम्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="6">परमेश्‍वरसे ह्राङला सेमहेन्‍से माया लबा झाग्‍याम य्‍हाङदा ल्‍हानान दया लसी मोलम पिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा य्‍हाङसे परमेश्‍वरला जयजयकार लतोःला।</verse>
				<verse number="7">परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा ल्‍हानान दयामाया लबासे लमा य्‍हाङसे ख्रीष्‍टग्‍याम थार्बा याङ्बा मुला। थेनोन ख्रीष्‍टला कासे य्‍हाङला पापला सय फासी य्‍हाङदा पापग्‍याम फेबा मुला।</verse>
				<verse number="8"></verse>
				<verse number="9">चुह्रङ् लसीन परमेश्‍वरसे ह्राङला पूरा ज्ञान बुद्धिग्‍याम थेला सेमला ताम य्‍हाङदा घोना लबा मुला। थेला सेमला ताम चा धुइ तमाहेन्‍से ह्राङसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारला स्‍वर्गदेन जम्‍बुलिङरी मुबा जम्‍मान स्‍हेगदे ख्रीष्‍टसे ग्‍ला गिकरी पोप लसी शासन लबा हिन्‍ना। चु चा थेसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार ङाच्‍छाहेन्‍से ख्रीष्‍ट येशूग्‍याम स्‍होसी थान्‍बा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10"></verse>
				<verse number="11">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे ह्राङसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार जम्‍मान ताम पूरा लबा मुला। थेह्रङ् लसीन य्‍हाङदाएनोन ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक स्‍होसी थेला म्‍हि स्‍होबा मुला।</verse>
				<verse number="12">ख्रीष्‍ट येशूथोरी ङाच्‍छाहेन्‍सेन आश लबा ङनी यहूदीगदेदा परमेश्‍वरसे थेला य्‍हालदेन शक्तिला जयजयकार लगै भिसी धम्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="13">थेह्रङ् लसीन एनीगदेसेनोन थार्बा पिन्‍बा समाचार सत्‍य बचन थेःसी ख्रीष्‍ट येशूदा विश्‍वास लजी। थेतबासेलमा एनीगदेदा ङालान हिन्‍ना भिसी परमेश्‍वरसे ह्राङला आत्‍मासे छाप लबा मुला। चुनोन आत्‍मा परमेश्‍वरसे ह्राङला म्‍हिदा पिन्‍ना भिसी लबा कबुल हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">य्‍हाङ परमेश्‍वरला म्‍हिसे याङ्तोःबा हकदेन पापग्‍याम पूरान फेला भिबा ताम उन्‍बाला लागिरी परमेश्‍वरसे थेला आत्‍मा बैना पिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा य्‍हाङसे परमेश्‍वरला य्‍हालदेन शक्तिला जयजयकार लतोःला।</verse>
				<verse number="15">थेतबासेलमा एनीगदेसे प्रभु येशूदा विश्‍वास लबा मुला भिबादेन परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदा माया लबा मुला भिबा ताम थेःसी ङाइ एनीगदेला लागिरी सदन परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍बान चुह्रङ् लसी प्रार्थना लबा मुला।</verse>
				<verse number="16"></verse>
				<verse number="17">प्रभु येशू ख्रीष्‍टला परमेश्‍वर य्‍हाङसे मान लतोःबा परमेश्‍वर आबासे एनीगदेदा ह्राङला आत्‍मा पिन्‍गै। थेनोन आत्‍माग्‍याम परमेश्‍वरदा ङोसेबा ज्ञान याङ्सी थेला बारेरी अझ घोखम्‍गै।</verse>
				<verse number="18">थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरला य्‍हाल याङ्बाला लागिरी एनीगदेला सेम छोर्सी एनीगदेदा तिग आश उन्‍सी ङ्‌योइबा मुबा थे घोखम्‍गै। ओच्‍छे थेसे ह्राङला म्‍हिगदेदेन कबुल लमा पिन्‍ना भिबा मोलम गाते घ्रेन गाते ल्‍हाना मुला थे था याङ्‌गै।</verse>
				<verse number="19">ओच्‍छे य्‍हाङ विश्‍वास लबागदेला लागिरी गे लबा परमेश्‍वरला शक्ति गाते घ्रेन मुला थे एनीगदेसे घोखम्‍गै भिसीएनोन ङाइ प्रार्थना लबा मुला।</verse>
				<verse number="20">थेनोन शक्तिग्‍याम परमेश्‍वरसे ख्रीष्‍ट येशूदा सिबाग्‍याम सोना लसी स्‍वर्गरी ह्राङला दाहिने छ्‌यापट्टि मुल ठिरी चिपुङ्जी।</verse>
				<verse number="21">ओच्‍छे परमेश्‍वरसे ख्रीष्‍ट येशूदा जम्‍बुलिङदेन मुरी मुबा जम्‍मान शासन लबागदे, अधिकार मुबागदे, शक्ति मुबागदे, ग्‍लेगदेदेन जम्‍मान मिनथोरी शासन लबा अधिकार पिन्‍जी। दान्‍देला धुइरी जे आहिन, तर लिच्‍छा खबा धुइरीनोन चु जम्‍मानथोरी थेदा शासन लबा अधिकार पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="22">थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरसे जम्‍मान स्‍हेगदे ख्रीष्‍टला स्‍य्‍हाप धिरी थान्‍सी मण्‍डलीला लागिरी ख्रीष्‍ट येशूदा जम्‍मान स्‍हेला थोबो स्‍होजी।</verse>
				<verse number="23">मण्‍डली चा ख्रीष्‍टला ल्‍हुइ हिन्‍ना। थेग्‍यामसे मण्‍डली पूरा तमुला। ओच्‍छे जम्‍मान स्‍हेगदे पूरा तना लबाएनोन थेनोन हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">एनीगदे ह्राङलान पापग्‍याम सिबा धुइरी परमेश्‍वरसे एनीगदेदा सोना लजी।</verse>
				<verse number="2">थे धुइरी एनीगदे जम्‍बुलिङला आज्‍यबा ठिमला लिच्‍छा भ्रमुबा ओच्‍छे म्‍हङगदेला य्‍हुल्‍सारी शासन लबा शैतानसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍सी भ्रमुबा। दान्‍देनोन परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बागदेदा थेसे ह्राङला तहरी थान्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="3">ङाच्‍छा मी य्‍हाङ जम्‍मान थेनीगदे ह्रङ्‌बान सेमरी ल्‍हुइला लागिरी जे लइ म्‍हन्‍बा थेनोन लसी भ्रबा म्‍हि हिन्‍ना। य्‍हाङला थेह्रङ्बा बानीबेहोर अन्‍छार मी स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे ह्रङ्नोन य्‍हाङसेनोन परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्तोःबा मुबा।</verse>
				<verse number="4">तर य्‍हाङला परमेश्‍वर ल्‍हानान दया लबा परमेश्‍वर हिन्‍ना। ओच्‍छे य्‍हाङदा ल्‍हानान माया लबा मुला।</verse>
				<verse number="5">थेतबासेलमान य्‍हाङ पापरी सिसैनोन परमेश्‍वरसे ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌यामनोन सोना लजी। एनीगदेसे याङ्बा थार्बाएनोन थेनोन परमेश्‍वरला दयामायासे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक स्‍होबासे लमा परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा येशू ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम सोना लसी स्‍वर्गरी थेदेन छ्‌यामनोन चिपुङ्जी।</verse>
				<verse number="7">परमेश्‍वरसे चुह्रङ्बा गे लसी लिच्‍छाला धुइला लागिरी थेला घ्रेन दयामाया उन्‍बा मुला। येशू ख्रीष्‍टसे य्‍हाङला लागिरी जम्‍मान गे लबासे लमा य्‍हाङसे चु दयामाया याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="8">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला दयामायाग्‍याम य्‍हाङला विश्‍वाससे लमान य्‍हाङसे थार्बा याङ्बा हिन्‍ना। चु चा एनीगदेसे लबा गेग्‍याम आहिन, तर परमेश्‍वरसे पिन्‍बा मोलमग्‍याम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">म्‍हिसे लबा गेग्‍याम थार्बा याङ्बा हिन्‍सम म्‍हि घमण्‍डी दोसेला मुबा।</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम य्‍हाङसे ज्‍यबा गे लगै भिसी परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा येशू ख्रीष्‍टग्‍याम छार म्‍हि स्‍होबा हिन्‍ना। थेसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रगै भिसीन परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा ङाच्‍छाहेन्‍सेन स्‍होबा मुबा।</verse>
				<verse number="11">थेतबासेलमा एनीगदेसे चु ताम थाम्‍लेःगो, ङाच्‍छा ल्‍हुइरी खतना लबा यहूदीगदेसे घमण्‍ड लसी एनीगदेदा खतना आलबा अर्गु य्‍हुलला म्‍हि भिसी भिबा मुबा।</verse>
				<verse number="12">थे धुइरी एनीगदे ख्रीष्‍टग्‍याम थारेङ मुबा। ओच्‍छे इस्राएलीगदेसे याङ्बा हकग्‍यामएनोन थारेङ मुबा। थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरसे ह्राङला म्‍हिगदेदा पिन्‍ना भिसी लबा कबुलगदेरीनोन एनीगदेला तिगै हक आरेबा मुबा। थेतबासेलमा एनीगदे जम्‍बुलिङरी आश आरेबादेन परमेश्‍वरदा ङोआसेबा म्‍हि मुबा।</verse>
				<verse number="13">तर दान्‍दे एनीगदे ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक तबा मुला। ङाच्‍छा एनीगदे परमेश्‍वरग्‍याम थारेङ मुबा दान्‍दे ख्रीष्‍ट येशूसे बगब लबा काग्‍याम एनीगदेदा परमेश्‍वरला ङामरी भबा मुला।</verse>
				<verse number="14">य्‍हाङदा शान्‍ति पिन्‍बा येशू ख्रीष्‍टनोन हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम ङाच्‍छा य्‍हाङला गुङरी यहूदीदेन अर्गु य्‍हुलला म्‍हि भिसी फेबारी पर्खाल ह्रङ्‌बा शत्रु मुबा। थेसे थे पर्खाल ह्रङ्‌बा शत्रुदा नाश लसी य्‍हाङदा गिकनोन स्‍होजी।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे येशू ख्रीष्‍टसे यहूदीगदेदेन अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा ढिक्‍ना लबादेन ह्राङग्‍याम छार म्‍हि स्‍होबारी ह्राङलान ल्‍हुइ पिन्‍सी यहूदीगदेला ठिमदेन ठिमसे कुल्‍बा तामगदे नाश लजी।</verse>
				<verse number="16">थेह्रङ् लसीन येशू ख्रीष्‍ट ह्राङनोन क्रुसरी सिसी य्‍हाङ न्‍हङरी गिकसे स्‍य्‍हान्‍दोदा शत्रु भिसी म्‍हन्‍बा तामदा नाश लजी। ओच्‍छे य्‍हाङदा गिकनोन स्‍होसी परमेश्‍वरदेन छ्‌याम ढिक्‍ना लजी।</verse>
				<verse number="17">येशू ख्रीष्‍ट ह्राङनोन फेप्‍खसी परमेश्‍वरग्‍याम थारेङ मुबा एनीगदे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदेन परमेश्‍वरला ङामरी मुबा ङनी यहूदीगदे जम्‍मादान शान्‍ति पिन्‍बा ज्‍यबा समाचार थेःना लजी।</verse>
				<verse number="18">दान्‍दे ङनी यहूदीदेन एनी अर्गु य्‍हुलला म्‍हि, य्‍हाङ न्‍हीसेन ख्रीष्‍ट येशूग्‍याम परमेश्‍वरला आत्‍मा गिकनोन याङ्सी परमेश्‍वर आबा मुबा ग्‍लारी निम्‍याङ्‌बा मुला।</verse>
				<verse number="19">दाहेन्‍से एनीगदे विदेशी परदेसी आहिन। तर परमेश्‍वरला सन्‍तान हिन्‍ना। थेतबासेलमा परमेश्‍वरला म्‍हिगदेसे याङ्बा हक एनीगदेसेनोन याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="20">एनीगदे चा मुल चेलादेन अगमवक्तागदेला जगथोरी स्‍होबा दिम हिन्‍ना। थे दिमला सुर युङबा चा ख्रीष्‍ट येशून हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="21">थेतबासेलमा थे दिम पूरा प्रभुग्‍यामसेन जोडब तसी भङ्‍बान परमेश्‍वरला लागिरी फेसी थान्‍बा चोखो मन्‍दिर दोबान निला।</verse>
				<verse number="22">थेह्रङ् लसीन ख्रीष्‍टदेन गिक तसी एनीगदेएनोन ङनी यहूदीगदेदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला मन्‍दिर दोबान निबा मुला। थे मन्‍दिररी परमेश्‍वर ह्राङला आत्‍माग्‍याम धन्‍छ्‌याला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">थेतबासेलमा ङा पावल एनीगदे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिदा ख्रीष्‍ट येशूला समाचार थेःना लमा झ्‍याल्‍खानरी परब तबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">एनीगदे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला लागिरी परमेश्‍वरसे थेला दयामायाग्‍याम चु गे ङादा जिम्‍मा पिन्‍बा मुला भिबा ताम एनीगदेसेनोन था याङ्सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="3">परमेश्‍वरसे ङादा थेला सेमला ताम घोना लबा मुला। चु तामला बारेरी एनीगदेला लागिरी ङाइ ङाच्‍छान जजाकी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="4">चु ताम पढब लमाहेन्‍से ख्रीष्‍टला बारेरी परमेश्‍वरला सेमरी मुबा ताम ङाइ गाते घोजीम भिसी एनीगदेसे घोखम्‍ला।</verse>
				<verse number="5">ङाच्‍छा मी परमेश्‍वरसे ह्राङला सेमला ताम म्‍हिगदेदा घोना लबा आरेमुबा। तर दान्‍दे परमेश्‍वरसे ह्राङला आत्‍माग्‍याम धम्‍बा ह्राङला मुल चेलादेन अगमवक्तागदेदा घोना लबा मुला।</verse>
				<verse number="6">चु ताम चा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरला थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःसी विश्‍वास लमाहेन्‍से यहूदीगदेसे ह्रङ्नोन परमेश्‍वरला मोलम याङ्बा हिन्‍ना। थेतबासेलमा दाहेन्‍से थेन्‍नी गिकनोन तबा मुला। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे येशू ख्रीष्‍टग्‍याम ह्राङला म्‍हिगदेदा पिन्‍ना भिसी लबा कबुल एनीगदे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिसेनोन याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="7">ओच्‍छे परमेश्‍वरसेन दयामायादेन शक्तिग्‍याम थेला मोलम अन्‍छार ङादा चु थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा म्‍हि स्‍होजी।</verse>
				<verse number="8">परमेश्‍वरला म्‍हिगदे न्‍हङरी ङा जम्‍मान भन्‍दा गे आखेल्‍बा म्‍हि तसैनोन परमेश्‍वरसे ङादा दयामाया लसी ख्रीष्‍टग्‍याम य्‍हाङसे याङ्बा म्‍हन्‍बारीन आखम्‍बा मोलमला समाचार अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा थेःना लबारी ङादा धम्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="9">जम्‍मान स्‍हे स्‍होबा परमेश्‍वरसे ह्राङला सेमला ताम दङबोहेन्‍सेन खालैदा उन्‍बा आरेबा। तर दान्‍दे परमेश्‍वरसे थे ताम खाह्रङ् लसी उन्‍सी पूरा लजी भिसी जम्‍मान म्‍हिदा घोना लबा गेएनोन ङादा पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="10">परमेश्‍वरला सेमला ताम चा मण्‍डलीग्‍याम ह्राङला ज्ञान बुद्धि मुरी मुबा शक्तिदेन शासन लबागदेदा उन्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">चु चा जुकजुकहेन्‍सेन परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍याम पूरा लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे य्‍हाङसे येशू ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लसी थेदेन छ्‌याम गिक तबासे लमा परमेश्‍वर मुबा ग्‍लारी निबा भङ याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="13">थेतबासेलमा एनीगदेला लागिरी ङाइ नाबा दुख म्राङ्सी एनीगदे आत्तेब थातउ। तिग्‍दा भिसम चु मी एनीगदेला लागिरी मान याङ्बादेन ताङ्तोःबा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">थेतबासेलमान स्‍वर्गदेन जम्‍बुलिङरी मुबा जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हि स्‍होबा परमेश्‍वर आबादा ङाइ पुइ जूसी प्रार्थना लबा मुला।</verse>
				<verse number="15"></verse>
				<verse number="16">परमेश्‍वरसे ह्राङला आत्‍माला शक्तिग्‍याम ल्‍हानान मोलम पिन्‍सी एनीगदेला सेम खाइमै याङयोङ आतबा भङ याङ्‌गै।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे एनीगदेसे ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबासे लमा ख्रीष्‍ट सदन एनीगदेला सेमरी धन्‍छ्‌यागै। ओच्‍छे एनीगदे परमेश्‍वरला मायारी खाइमै याङयोङ आतना भङ्‍बा तसी चिखम्‍गै।</verse>
				<verse number="18">थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरला म्‍हिगदे जम्‍मानदेन छ्‌याम ख्रीष्‍टला माया गाते ल्‍हानान मुला भिसी एनीगदेसे घोखम्‍गै।</verse>
				<verse number="19">ओच्‍छे म्‍हिला ज्ञान बुद्धिसे घोबारी म्‍हाइसै घोआखम्‍बा ख्रीष्‍टला माया घोखम्‍गै। थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वर खाह्रङ्बा मुला, एनीगदेएनोन थेह्रङ्बान दोखम्‍गै। चुह्रङ् लसी ङाइ एनीगदेला लागिरी प्रार्थना लबा मुला।</verse>
				<verse number="20">परमेश्‍वरसे य्‍हाङला गुङरी ह्राङला शक्तिग्‍याम गे लमुला। ओच्‍छे य्‍हाङसे ह्रीबादेन म्‍हन्‍बा भन्‍दा ल्‍हानान पिन्‍मुला।</verse>
				<verse number="21">य्‍हाङ ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक तबा म्‍हिगदेदेन मण्‍डलीसे ह्राङ जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमेश्‍वर हिन्‍ना भिसी सदन मानदेन जयजयकार लतोःला। आमेन।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">थेतबासेलमा प्रभुला गे लमा झ्‍याल्‍खानरी परब तबा म्‍हि, ङाइ एनीगदेदा परमेश्‍वरसे धम्‍बासे लमा थेसे कुल्‍बा अन्‍छार गे लउ भिसी बिन्‍ती लबा मुला।</verse>
				<verse number="2">एनीगदे खाइमै घ्रेन आदोना सोजो म्‍हि दोसी भ्रउ। ओच्‍छे गिकसे गिकला ताम नासी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी माया लसी ढिक्‍सी चिउ।</verse>
				<verse number="3">एनीगदेदा परमेश्‍वरला आत्‍मासे गिक स्‍होजी भिबा ताम अन्‍छार भ्रबारी सदन भङ लउ।</verse>
				<verse number="4">परमेश्‍वरसे ङ्‌योइबा धुइरी य्‍हाङसे तिग याङ्ला भिसी आश लमुबा, थे आश गिकनोन हिन्‍ना। थेह्रङ् लसीन दाहेन्‍से य्‍हाङ ल्‍हुइ गिकलान हिन्‍ना। ओच्‍छे य्‍हाङसे याङ्बा परमेश्‍वरला आत्‍माएनोन गिकनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">ओच्‍छे य्‍हाङला प्रभुएनोन गिकनोन, य्‍हाङला विश्‍वासएनोन गिकनोन ओच्‍छे य्‍हाङसे किन्‍बा बप्‍तिस्‍माएनोन गिकनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">थेतबासेलमा दाहेन्‍से य्‍हाङ जम्‍मालान परमेश्‍वर आबा गिकनोन हिन्‍ना। थेनोन जम्‍मानदेन छ्‌याम तसी य्‍हाङ जम्‍मानग्‍याम गे लबा मुला। ओच्‍छे थेसेन जम्‍मानथोरी शासन लबा मुला।</verse>
				<verse number="7">तर ख्रीष्‍टसे ह्राङला सेमसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार य्‍हाङ जम्‍मादान थरी थरीला गे लबा मोलम पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="8">थेतबासेलमा परमेश्‍वरला बचनरी ख्रीष्‍टला बारेरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “थे तोर फेप्‍बा धुइरी थेसे ह्राङला शत्रुदाएनोन खीसी भोर्जी। ओच्‍छे म्‍हिगदेदा मोलम पिन्‍जी।”</verse>
				<verse number="9">थेह्रङ् लसीन बचनरी तोर फेप्‍जी भिसी भ्रिबाला अर्थ तिग? चु भिबा चा ख्रीष्‍ट चु जम्‍बुलिङला धिधोना फेप्‍जी भिबा आहिन? हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">थेनोन जम्‍बुलिङला धिधोना फेप्‍सी जम्‍मानथोरी शासन लबारी स्‍वर्गरी जम्‍मान भन्‍दा तोर फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="11">ओच्‍छे ख्रीष्‍टसे ह्राङला गे लगै भिसी कोइ म्‍हिदा ख्रीष्‍टला मुल चेला दोबारी, कोइ म्‍हिदा अगमवक्ता दोबारी, कोइ म्‍हिदा थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबारी, कोइ म्‍हिदा मण्‍डलीला पास्‍टरदेन म्‍हिगदेदा लोप्‍बा म्‍हि स्‍होबारी धम्‍जी।</verse>
				<verse number="12">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला जम्‍मान म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरला गे ज्‍यना लसी ख्रीष्‍टला ल्‍हुइ मण्‍डलीदा भङ्‍ना लखम्‍गै भिसी थेसेन चुह्रङ् लसी धम्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">थेतबासेलमा य्‍हाङसे परमेश्‍वरदा लबा विश्‍वासरी गिक आतनी भिसम ओच्‍छे थेला झा ख्रीष्‍टदा ज्‍यना लसी ङोआसेनी भिसम य्‍हाङ खाइमै पाको म्‍हि दोबारी आखम। ओच्‍छे ख्रीष्‍ट खाह्रङ्बा मुला थेह्रङ्बाएनोन दोबारी आखम।</verse>
				<verse number="14">दाहेन्‍से य्‍हाङ जुन ताम थेःजी थेनोन तामरी विश्‍वास लबा कोलागदे ह्रङ् लसी आभ्र। तिग्‍दा भिसम कोइ कोइ म्‍हिगदेसे य्‍हाङदा फसब लबारी ल्‍हानान थरीला लुसीला तामदाएनोन सत्‍य ताम ह्रङ् लसी पाङ्सी भ्रमुला।</verse>
				<verse number="15">बरु य्‍हाङ माया लसी सत्‍य ताम पाङ्सी ख्रीष्‍ट ह्रङ्‌बान दोगे। तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍ट चा य्‍हाङला थोबो हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">य्‍हाङला ल्‍हुइरी या काङ जोडब लसी ल्‍हुइ गिकनोन तबा ह्रङ् ख्रीष्‍टसेनोन जम्‍मादान गिकनोन स्‍होबा मुला। थेतबासेलमा या काङ ढिक्‍सी ह्राङ ह्राङला गे लबा ह्रङ् लसी य्‍हाङएनोन ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ढिक्‍सी गे लजी भिसम अझ य्‍हाङ न्‍हङरी माया ल्‍हेबान निला।</verse>
				<verse number="17">ख्रीष्‍ट येशूला अधिकारग्‍याम ङाइ पाङ्बा चु ताम ज्‍यना लसी ङ्‌यान्‍गो। दाहेन्‍से एनीगदे परमेश्‍वरदा ङोआसेबा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदे ह्रङ् तसी थाभ्रउ। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे लबा गेदेन म्‍हन्‍बा ताम गे आखेल्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="18">थेनीगदेसे सत्‍य ताम आघोमुला ओच्‍छे थेनीगदेला सेम कोङ्बासे लमा थेनीगदेदेन परमेश्‍वरला बारेरी घोबा ज्ञाननोन आरे। थेतबासेलमा परमेश्‍वरग्‍याम याङ्तोःबा जुनी थेनीगदेसे याङ्बा आरे।</verse>
				<verse number="19">थेनीगदेदा ज्‍यबा तामदेन आज्‍यबा ताम तिगै था आरे। थेतबासेलमा थेनीगदेसे सेमरी तिग लइ म्‍हन्‍बा थेनोन लसी पेःबा खबा गे जे लसी भ्रमुला।</verse>
				<verse number="20">तर एनीगदेसे मी ख्रीष्‍टला बारेरी लोप्‍बा धुइरी थेह्रङ्बा ताम लोप्‍बा आरेबा।</verse>
				<verse number="21">एनीगदेसे ख्रीष्‍ट येशूला सत्‍य ताम थेःसी घोबा मुला भिसी ङादा था मुला।</verse>
				<verse number="22">थेतबासेलमा एनीगदेदा न्‍होङ्ना लबा पापी सेमदेन ङाच्‍छाला आज्‍यबा बानीबेहोर ख्‍लागो।</verse>
				<verse number="23">ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍मासे एनीगदेला सेम छार स्‍होगै।</verse>
				<verse number="24">परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ह्राङ ह्रङ्‌बान म्‍हि स्‍होसी छार बानीबेहोर पिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा दाहेन्‍से एनीगदेसे थे पक्‍का छार बानीबेहोर अन्‍छार परमेश्‍वरदा सेम निबादेन तिगै दोष आरेबा म्‍हि दोगो।</verse>
				<verse number="25">थेतबासेलमा जम्‍मासेन लुसीला ताम पाङ्बा ख्‍लासी विश्‍वासीगदे न्‍हङरी सत्‍य ताम जे पाङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम य्‍हाङ ल्‍हुइ गिकलान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="26">ओच्‍छे बोमो खसैनोन पाप थालउ। तिग्‍दा भिसम शैतानसे एनीगदेदा पाप लपुङ्ला। थेतबासेलमा धिनी घल्‍बा भन्‍दा ङाच्‍छान एनीगदेला बोमो म्‍हागै।</verse>
				<verse number="27"></verse>
				<verse number="28">खालैसे य्‍हो लबा मुसम दाहेन्‍से ख्‍लासी ह्राङसेन दुख लसी गे लगै, ओच्‍छे आरेबागदेदा पिन्‍खम्‍बा म्‍हि दोगै।</verse>
				<verse number="29">एनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी आज्‍यबा ताम थालउ। बरु ज्‍यबा तामदेन स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिला विश्‍वास बढब तबान निबा खाल्‍ला ताम जे लउ। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे लबा तामग्‍याम म्‍हिगदेदा ज्‍यबा तगै।</verse>
				<verse number="30">ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍मादा दुख थापिन्‍गो। तिग्‍दा भिसम एनीगदे पापग्‍याम फेबा धिन आखतेधोना एनीगदे परमेश्‍वरलान हिन्‍ना भिसी परमेश्‍वरला आत्‍मासेन छाप लबा मुला।</verse>
				<verse number="31">थेतबासेलमा दाहेन्‍से ईख थान्‍बा, बोमो लबा, म्‍हिदा बङ्बा ह्रङ्‌बा जम्‍मान आज्‍यबा ताम एनीगदेसे ख्‍लागो।</verse>
				<verse number="32">बरु गिकसेम गिकदा सेमहेन्‍सेन दया लउ। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ख्रीष्‍ट येशूग्‍याम माफ लबा ह्रङ् लसी एनीगदेसेनोन गिकसेम गिकदा माफ लउ।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">एनीगदे परमेश्‍वरसे माया लबा कोलागदे तबासे लमा परमेश्‍वर ह्रङ्‌बान दोबारी म्‍हाइगो।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे ख्रीष्‍टसे य्‍हाङदा माया लबा ह्रङ् लसी य्‍हाङएनोन ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी माया लसी ढिक्‍सी चितोःला। तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍टसे य्‍हाङदा माया लसी ह्राङला ल्‍हुइनोन पिन्‍जी। ओच्‍छे थेला ल्‍हुइ बलिदान पिन्‍सी परमेश्‍वरला लागिरी ज्‍यबादेन बास्‍ना खबा धूप दोजी।</verse>
				<verse number="3">एनीगदे परमेश्‍वरला म्‍हिगदे तबासे लमा स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबा, नइबा खबा ताम ओच्‍छे लोभ लबा, चु जम्‍मान ताम म्‍हन्‍बारीनोन आत।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे पेःबा खबा ताम, मूर्ख तामदेन म्‍हिदा सेम आनिबा ताम थालउ। चुह्रङ्बा ताम लबा चा ज्‍यबा आहिन। बरु परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="5">च्‍यागो, चु ताम चा एनीगदेदा था तनोन तोःबा ताम हिन्‍ना। स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबा, नइबा खबा ताम लबा, लोभ लबा म्‍हिसे परमेश्‍वरदेन ख्रीष्‍टला य्‍हुल्‍सारी तिगै हक आयाङ्। लोभ लबा म्‍हि चा मूर्तिदा परमेश्‍वर भिसी पूजा लबा म्‍हि ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">एनीगदेदा खालैसेन लुसीला ताम लोप्‍सी फसब थालगै। थेह्रङ्बा गे लसी परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बा म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसे सजाय पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा एनीगदे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बा थेह्रङ्बा म्‍हिदेन छ्‌याम थाभ्रउ।</verse>
				<verse number="8">एनीगदे ङाच्‍छा धोपधोपरी मुबा। तर दान्‍दे प्रभुदा ङोसेबासे लमा य्‍हाल य्‍हालरी मुला। थेतबासेलमा दाहेन्‍से एनीगदे धोपधोपरी भ्रबा म्‍हिगदे ह्रङ् लसी आहिन तर य्‍हाल य्‍हालरी भ्रबा म्‍हिगदे ह्रङ् लसी भ्रउ।</verse>
				<verse number="9">तिग्‍दा भिसम य्‍हालरी भ्रबा म्‍हिगदेसे लबा गे चा ज्‍यबादेन परमेश्‍वरदा सेम निबा ओच्‍छे सत्‍य तमुला।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे प्रभुदा सेम निबा गे तिग हिन्‍ना? थे गे जे लबारी म्‍हाइगो।</verse>
				<verse number="11">थेतबासेलमा धोपधोपरी भ्रबा म्‍हिगदेसे लबा ह्रङ्‌बा गे आखेल्‍बा गे एनीगदेसे थालउ। बरु खालै म्‍हिसे थेह्रङ्बा गे लजी भिसम थे म्‍हिदा चु लबारी आतबा गे हिन्‍ना भिसी पाङ्‍गो।</verse>
				<verse number="12">हिन्‍बाम, थे म्‍हिगदेसे लासी लबा नइबा गेला बारेरी पाङ्‌बारीनोन पेःबा खबा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">तर तिगै स्‍हे य्‍हालरी भजी भिसम थे स्‍हे खाह्रङ्बा चीम भिसी जम्‍मासेन था याङ्ला। तिग्‍दा भिसम जम्‍मान स्‍हेदा म्राङ्ना लबान य्‍हाल हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">थेतबासेलमा चुह्रङ् भिसी पाङ्बा मुला, “म्‍हेर्बागदे छोर्गो, ओच्‍छे सिबाग्‍याम रेःगो! ख्रीष्‍टसे एनीगदेदा य्‍हाल तना लला।”</verse>
				<verse number="15">थेतबासेलमा एनीगदेला बानीबेहोर खाह्रङ्बा मुला होस लसी भ्रउ। ओच्‍छे बुद्धि आरेबा म्‍हिगदे ह्रङ् लसी आहिन तर बुद्धि मुबा म्‍हि ह्रङ् तसी भ्रउ।</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे एनीगदेसे याङ्बा मौका स्‍योर्ना थालउ। तिग्‍दा भिसम दान्‍देला धुइ ठीक आरे।</verse>
				<verse number="17">थेतबासेलमा मूर्ख म्‍हि ह्रङ् तसी थाभ्रउ। तर एनीगदेसे तिग लगै भिसी प्रभुसे म्‍हन्‍बा मुला थे ताम घोउ।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे ङ्‌य्‍होइबा स्‍हे थुङ्सी ङ्‌य्‍होइसी थाभ्रउ। तिग्‍दा भिसम ङ्‌य्‍होइबा स्‍हेसे म्‍हिदा न्‍होङ्ना लमुला। बरु एनीगदेला सेम सदन परमेश्‍वरला आत्‍मासे प्‍लिङ्‍गो।</verse>
				<verse number="19">थेह्रङ् लसीन एनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी परमेश्‍वरला आत्‍मासे पिन्‍बा व्‍हाइ गोसी गिकसेम गिकदा विश्‍वासरी कोङ्बा तना लउ। चुह्रङ् लसी सेमहेन्‍सेन व्‍हाइ गोबान प्रभुदा जयजयकार लउ।</verse>
				<verse number="20">य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला मिनरी जम्‍मान स्‍हेला लागिरी सदन परमेश्‍वर आबादा धन्‍यवाद पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="21">एनीगदेसे ख्रीष्‍टदा मान लबासे लमा ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी गिकसेम गिकला तहरी चिउ।</verse>
				<verse number="22">प्रभुला तहरी चिबा ह्रङ् लसी म्रिङम्‍हेमेगदेएनोन ह्राङ ह्राङला ह्रेम्‍बोला तहरी चिउ।</verse>
				<verse number="23">तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍ट मण्‍डलीला थोबो हिन्‍ना। थेह्रङ् लसीन म्रिङम्‍हेमेगदेला लागिरीनोन ह्राङ ह्राङला ह्रेम्‍बो थोबो ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। ओच्‍छे ह्राङला ल्‍हुइ मण्‍डलीदा थार्ना लबाएनोन ख्रीष्‍टनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="24">थेतबासेलमा मण्‍डली ख्रीष्‍टला तहरी चिबा ह्रङ् लसी म्रिङम्‍हेमेगदेएनोन ह्राङ ह्राङला ह्रेम्‍बोला तहरी चिउ।</verse>
				<verse number="25">ओच्‍छे ख्रीष्‍टसे मण्‍डलीदा माया लसी ह्राङला ज्‍याननोन पिन्‍बा ह्रङ् लसी ह्रेम्‍फेबेगदेसेनोन ह्राङ ह्राङला म्रिङदा माया लउ।</verse>
				<verse number="26">ओच्‍छे ख्रीष्‍टसे मण्‍डलीदा चोखो स्‍होबारी बप्‍तिस्‍माला क्‍युइदेन ह्राङला बचनग्‍याम ख्रुसी धाना लबा मुला।</verse>
				<verse number="27">ख्रीष्‍टसे मण्‍डलीदा य्‍हालदेन जेबा, दाग आरेबा, आज्‍योम्‍बा, तिगै चोट आरेबा, चोखोदेन तिगै दोष आरेबा मण्‍डली स्‍होसी ह्राङदेन छ्‌याम भबाला लागिरीन ख्रीष्‍टसे थेह्रङ् लसी ह्राङला ज्‍याननोन पिन्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="28">थेह्रङ् लसीन ह्रेम्‍फेबेगदेसेनोन ह्राङ ह्राङला म्रिङदा ह्राङला ल्‍हुइदा ह्रङ्नोन माया लदोमुला। ह्राङला म्रिङदा माया लबागदेसे जे ह्राङला ल्‍हुइदाएनोन माया लमुला।</verse>
				<verse number="29">तिग्‍दा भिसम खालै म्‍हिसेन ह्राङला ल्‍हुइदा आज्‍यना आलमुला। बरु ज्‍यबा तबारी ज्‍यना लसी चबा क्‍वान्‍बा लमुला। थेह्रङ् लसीन ख्रीष्‍टसेनोन ह्राङला ल्‍हुइ मण्‍डलीदा ज्‍यना लमुला।</verse>
				<verse number="30">तिग्‍दा भिसम य्‍हाङ ख्रीष्‍टला ल्‍हुइ तबासे लमा य्‍हाङ गिकनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="31">“थेतबासेलमा म्‍हिसे ह्राङला आबा आमादा ख्‍लासी ह्राङला म्रिङदेन छ्‌याम ढिक्‍सी चिमुला। ओच्‍छे थेन्‍नी ल्‍हुइ गिक ह्रङ्‌बान तसी चिमुला।”</verse>
				<verse number="32">चु य्‍हाङ म्‍हिला ज्ञानसे घोखम्‍बा ताम आहिन। चु ताम ङाइ ख्रीष्‍टदेन मण्‍डलीला बारेरी पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="33">तर चु ताम एनीगदेसेनोन लतोःबा ताम हिन्‍ना। थेतबासेलमा एनीगदे जम्‍मासेन ह्राङ ह्राङला म्रिङदा ह्राङदा ह्रङ्नोन माया लउ, ओच्‍छे म्रिङम्‍हेमेसेनोन ह्राङ ह्राङला ह्रेम्‍बोदा मान लउ।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">कोलागदे, एनीगदे प्रभुला म्‍हि तबासे लमा, ह्राङला आबा आमासे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍गो। तिग्‍दा भिसम आबा आमासे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बान ज्‍यबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">“ह्राङला आबा आमादा मान लउ” चु चा परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम न्‍हङरी परमेश्‍वरसे कबुल लसी जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा कुल्‍बा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="3">थे कबुल चा एनीगदेसे आबा आमादा मान लजी भिसम जम्‍बुलिङरी एनीगदेदा ज्‍यबा तसी छेह्रेङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="4">आबा आमागदे, एनीगदेसेनोन ह्राङला कोलागदेदा बोमो खना थालउ। तर थेनीगदेदा तहरी थान्‍सी प्रभुला बचन लोप्‍बान छर्ना लउ।</verse>
				<verse number="5">नोकरगदे, एनीगदेसे ख्रीष्‍टदा सेमहेन्‍सेन मान लबा ह्रङ् लसी जम्‍बुलिङरी मुबा ह्राङला मालिकदाएनोन मान लउ। ओच्‍छे थेनीगदेसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍गो।</verse>
				<verse number="6">एनीगदेसे मालिकगदेला ङाच्‍छा थेनीगदेदा ताङ्ना लबारी जे गे लबा आहिन, तर ख्रीष्‍टला गे लबागदेसे ह्रङ् लसी एनीगदेसे सेमहेन्‍सेन परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार गे लउ।</verse>
				<verse number="7">ओच्‍छे म्‍हिगदेदा उन्‍बाला लागिरी आहिन, तर प्रभुला लागिरी ह्रङ् लसी सेमहेन्‍सेन ज्‍यना लसी गे लउ।</verse>
				<verse number="8">थेतबासेलमा एनीगदे नोकर हिन्‍सै आहिन्‍सै ज्‍यबा गे लबा म्‍हिसे प्रभुग्‍याम थे अन्‍छारलान इनाम याङ्ला भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="9">थेह्रङ् लसीन मालिकगदेसेनोन ह्राङला नोकरगदेदा आज्‍यबा व्‍यवहार थालउ। तिग्‍दा भिसम एनीगदे न्‍हीलान मालिक स्‍वर्गरी मुला। थेसे निसाफ लबा धुइरी खालैला ली च्‍यासी आल।</verse>
				<verse number="10">दाहेन्‍से एनीगदे प्रभुदेन गिक तसी थेला घ्रेन शक्तिग्‍याम भङ्‍सी चिउ।</verse>
				<verse number="11">ओच्‍छे शैतानसे एनीगदेदा फसब लबारी म्‍हाइबा जुक्तिगदेदा ढाबारी सेनासे ह्रङ् लसी परमेश्‍वरसे पिन्‍बा जम्‍मान हतियारगदे थोगो।</verse>
				<verse number="12">तिग्‍दा भिसम य्‍हाङ म्‍हिदेन लडाइ लबारी आहिन, तर जम्‍मान शासन लबा शक्तिगदेदेन लडाइ लबारी हिन्‍ना। थेह्रङ् लसीन चु धोपधोप्‍बा जम्‍बुलिङरी शासन लबा शक्तिगदेदेन मुरी मुबा जम्‍मान म्‍हङला आत्‍मागदेला शक्तिदेन लडाइ लबारी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे पिन्‍बा जम्‍मान हतियारगदे एनीगदेसे सदन थोजी भिसम शैतानना सेना छेबारी खबा धिनरीनोन एनीगदे थेदेन छ्‌याम छेबारी खम्‍ला। ओच्‍छे लडाइ ढासीनोन एनीगदे भङ्‍बा तसी चिखम्‍ला।</verse>
				<verse number="14">थेतबासेलमा सेनागदेसे क्रेप्‍सरी पेटी खीबा ह्रङ् लसी एनीगदेसे ह्राङदा सत्‍यसे खीगो। ओच्‍छे थेनीगदेसे कुरी पाता थान्‍बा ह्रङ् लसी एनीगदेसेनोन परमेश्‍वरदा सेम निबा बानीबेहोर थोसी तयार तसी चिउ।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे लखम क्‍वान्‍बा ह्रङ् लसी शान्‍ति पिन्‍बा थार्बा पिन्‍बा समाचार थोसी तयार तउ।</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे अर्गु ताम चा एनीगदे सदन विश्‍वासला ढाल थोसी चिउ। थेह्रङ् लसी चिजी भिसम शैतानसे पुइखबा मेला बान एनीगदेसे साइखम्‍ला।</verse>
				<verse number="17">थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरसे एनीगदेदा पिन्‍बा थार्बादा सेनागदेसे टोप कूबा ह्रङ् लसी सदन कूसी चिउ। ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍माला तरवार थोगो। थे तरवार चा परमेश्‍वरला बचन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">थेतबासेलमा परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम एनीगदेसे सदन जम्‍मान स्‍हेला लागिरी प्रार्थना लउ। चुह्रङ् लसीन जम्‍मान परमेश्‍वरला म्‍हिगदेला लागिरीनोन सदन झन्‍सी प्रार्थना लउ।</verse>
				<verse number="19">ओच्‍छे ङाइ ताम पाङ्‌बारी छ्‌याइमा तिग ताम पाङ्तोःबा थे ताम परमेश्‍वरसेन लोप्‍गै। ओच्‍छे म्‍हिसे था आयाङ्‍बा थार्बा पिन्‍बा समाचार आलोङ्नान स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेदा घोना लबारी खम्‍गै भिसी ङाला लागिरी प्रार्थना लसी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="20">चुनोन थार्बा पिन्‍बा समाचारला लागिरी झ्‍याल्‍खानरी परब तबा ङा ख्रीष्‍टला दूत हिन्‍ना। ओच्‍छे ङाइ आलोङ्नान चुला बारेरी पाङ्‌बारी खम्‍गै भिसी प्रार्थना लसी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="21">प्रभुला गेरी विश्‍वास लखम्‍बा ङन्‍से माया लबा आले तुखिकसदा ङाइ एनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइखबा मुला। ओच्‍छे ङादा खाह्रङ्बा मुला भिबादेन ङाइ तिग लबान मुला भिबा जम्‍मान ताम थेसेन एनीगदेदा पाङ्ला।</verse>
				<verse number="22">ओच्‍छे चुरी ङन्‍दा खाह्रङ्बा मुला भिबा ताम था याङ्सी एनीगदेसे आँट याङ्‌गै भिसी ङाइ एनीगदे मुबा ग्‍लारी थेदा पुइखबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="23">ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङा जम्‍मादान य्‍हाङला परमेश्‍वर आबादेन प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍याम विश्‍वासरी कोङ्‌सी मायादेन शान्‍ति याङ्‌गै।</verse>
				<verse number="24">थेह्रङ् लसीन य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टदा जुकजुकधोना माया लबागदेदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला दयामाया तगै।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="50">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो, ख्रीष्‍ट येशूदा तेन्‍बा ङा पावलदेन तिमोथीग्‍याम फिलिप्‍पीरी मुबा ख्रीष्‍ट येशूदा विश्‍वास लबा परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदेन मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हि ओच्‍छे मण्‍डलीरी ह्रो लबागदेदा फ्‍याफुल्‍ला!</verse>
				<verse number="2">य्‍हाङला परमेश्‍वर आबादेन प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍याम एनीगदेदा दयामायादेन शान्‍ति तगै।</verse>
				<verse number="3">एनीगदेदा ढन्‍मा ङाइ ङाला परमेश्‍वरदा सदन धन्‍यवाद पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="4">ङाइ प्रार्थना लबा धुइरी सदन एनीगदेला लागिरी ताङ्सी ताङ्सी प्रार्थना लमुला।</verse>
				<verse number="5">तिग्‍दा भिसम थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबाला लागिरी ङाच्‍छाहेन्‍से दान्‍देधोना एनीगदेसे सेम गिक लसी ङादा ह्रो लबा मुला।</verse>
				<verse number="6">परमेश्‍वरसे एनीगदेला गुङरी शुरु लबा ज्‍यबा गे येशू ख्रीष्‍ट फेप्‍खबा धुइधोनारी थेसेन पूरा लला भिबा ताम ङादा पूरा विश्‍वास मुला।</verse>
				<verse number="7">ङाइ एनीगदेला बारेरी चुह्रङ्बा ताम म्‍हन्‍बाएनोन ठीक हिन्‍ना। एनीगदे सदन ङाला सेमरी मुला। तिग्‍दा भिसम ङा झ्‍याल्‍खानरी मुबा धुइरीनोन ओच्‍छे थार्बा पिन्‍बा समाचार जोगब लबारीदेन स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेदा थेःना लबा चु गे न्‍हीरीन परमेश्‍वरला दयामायारी एनीगदेसे सेम गिक लसी ङादा ह्रो लबा मुला।</verse>
				<verse number="8">ङाइ ख्रीष्‍ट येशूला मायाग्‍यामसे एनीगदे जम्‍मादान गाते ढन्‍बा मुला भिबा ताम परमेश्‍वरदान था मुला।</verse>
				<verse number="9">परमेश्‍वरग्‍याम ज्ञान बुद्धि याङ्सी एनीगदेला माया झन झन ल्‍हेबान निगै भिसी ङाइ प्रार्थना लबा मुला।</verse>
				<verse number="10">चुह्रङ् लजी भिसम एनीगदेसे जम्‍मान भन्‍दा ज्‍यबा ताम तिग हिन्‍ना, थे फेबारी खम्‍ला। ओच्‍छे ख्रीष्‍ट फेप्‍खबा धुइला लागिरी एनीगदे तिगै दोष आरेबा चोखो म्‍हि दोला।</verse>
				<verse number="11">परमेश्‍वरदा मानदेन जयजयकार लबाला लागिरी येशू ख्रीष्‍टसे पिन्‍बा परमेश्‍वरदा सेम निबा बानीबेहोरसे एनीगदेला सेम प्‍लिङ्‌गै।</verse>
				<verse number="12">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, ङाइ नाबा चु दुखग्‍याम थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा गे झन ल्‍हानान तबा मुला भिबा ताम एनीगदेसे था याङ्‌गै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="13">ख्रीष्‍टला बारेरी थेःना लबासे लमान ङा झ्‍याल्‍खानरी परब तबा हिन्‍ना भिसी ग्‍लेखाङला जम्‍मान सिपाहीगदेदेन अर्गु जम्‍मान म्‍हिगदेसे था याङ्सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="14">ङा झ्‍याल्‍खानरी परब तबासे लमा ल्‍हानान विश्‍वासीगदे प्रभुरी कोङ्बा मुला। ओच्‍छे थेनीगदेसे आलोङ्नान परमेश्‍वरला बचन थेःना लबारी आँट याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="15">हिन्‍बाम कोइ कोइसे चा डाह लसी स्‍य्‍हान्‍दोसे भन्‍दा ङाइ ज्‍यबा गे लबा मुला भिसी उन्‍बारी म्‍हाइमुला, तर स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे चा ज्‍यबा सेमसे ख्रीष्‍टला बारेरी थेःना लबा मुला।</verse>
				<verse number="16">थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबाला लागिरीन परमेश्‍वरसे ङादा धम्‍बा हिन्‍ना भिसी था याङ्बागदेसे चा माया लसी सेमहेन्‍सेन चु गे लबा मुला।</verse>
				<verse number="17">डाह लबागदेसे चा ज्‍यबा सेमसे आहिन। तर झ्‍याल्‍खानरी ङाइ अझ ल्‍हानान दुख याङ्‌गै भिसी ह्राङसे ह्राङदान घ्रेन स्‍होबा सेमसे ख्रीष्‍टला बारेरी पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">ज्‍यबा सेमसे लसै आज्‍यबा सेमसे लसै ठीकनोन मुला, जस्‍तो लसीन ख्रीष्‍टला बारेरी पाङ्सी भ्रतोःबा हिन्‍ना। चु तामरी ङा ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="19">हिन्‍ना ङा ताङ्ला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे लबा प्रार्थनादेन येशू ख्रीष्‍टला आत्‍मासेन ह्रो लसी चु दुखग्‍याम फेला भिबा ताम ङादा था मुला।</verse>
				<verse number="20">ङाइ सेमहेन्‍सेन घ्रेन आश लसी चिबा मुला, ङाइ लतोःबा जम्‍मान गेरी ङा खाइमै पेःआतोः। तर ङादेन छ्‌याम ल्‍हानान आँट मुला। ओच्‍छे ङा सिसै सोसै सदाला ह्रङ् लसीन ङाला चु ज्‍यानसे ख्रीष्‍टलान मान लला।</verse>
				<verse number="21">तिग्‍दा भिसम ङा सोबा चा ख्रीष्‍टदा तेन्‍बाला लागिरी हिन्‍ना। ओच्‍छे सिबा चा ङाला लागिरी झन ज्‍यबा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="22">ङाला चु ल्‍हुइ सोतेधोना ङाइ अझ ज्‍यबा गे लला। तर ङा सिबा कि सोबा चु न्‍ही न्‍हङरी खजिबा चा धम्‍तोःबा थे ताम ङादा था आरे।</verse>
				<verse number="23">ङादा दोधार तबा मुला। चु जम्‍बुलिङ ख्‍लासी ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम चिबा सेमएनोन ल्‍हानान मुला। तिग्‍दा भिसम ङाला लागिरी चु ल्‍हानान ज्‍यबा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="24">तर एनीगदेला लागिरी चा ङा सोसीन चितोःबा मुला।</verse>
				<verse number="25">थेतबासेलमा एनीगदेदा विश्‍वासरी ल्‍हेना लबारीदेन ताङ्ना लबारी ङा अझ सोसी एनीगदे जम्‍मानदेन छ्‌याम चिला भिबा ङादा पक्‍का था मुला।</verse>
				<verse number="26">दाहेन्‍से ङा दोःसी एनीगदेदेन छ्‌याम ह्रुप तमा ङाग्‍याम ख्रीष्‍टसे लबा गे म्राङ्सी एनीगदे अझ ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक तसी ल्‍हानान ताङ्म्‍याङ्ला।</verse>
				<verse number="27">मुल ताम चा चुनोन हिन्‍ना, जे तसैनोन एनीगदेला बानीबेहोर ख्रीष्‍टला थार्बा पिन्‍बा समाचार अन्‍छार ततोःला। थेतबासेलमा ङा एनीगदेदेन छ्‌याम ह्रुप तसै आतसै थार्बा पिन्‍बा समाचाररी स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे विश्‍वास लगै भिसी एनीगदे सेम गिक तसी ढिक्‍सी दुख लबान गे लबा मुला भिबा ताम ङाइ थेःम्‍याङ्‍गै।</verse>
				<verse number="28">ओच्‍छे बिरोध लबा म्‍हिगदे म्राङ्सी एनीगदे थालोङ्‍गो। चु थेनीगदेला लागिरी चा नाश तबाला चिनु हिन्‍ना। तर एनीगदेला लागिरी चा थार्बा याङ्ला भिसी म्राङ्बा चिनु हिन्‍ना। थार्बा याङ्बा चा परमेश्‍वरग्‍यामनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="29">एनीगदेदा पिन्‍बा मौका ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा जे आहिन, तर ख्रीष्‍टला लागिरी दुख नाबारीनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="30">ङाइ ङाच्‍छा नाबा दुख एनीगदेसे म्राङ्बा मुबा, थे दुख ङाइ दान्‍देनोन नाबान मुला भिसी एनीगदेसे थेःबा मुला। चुनोन दुख एनीगदेसेनोन नाबान मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">तिग ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तबासे लमा एनीगदेसे आँट याङ्बा मुला? ओच्‍छे तिग थेला मायासे एनीगदेसे ह्रो याङ्बा मुला? तिग परमेश्‍वरला आत्‍मादेन छ्‌याम संगती लबा मुला? तिग एनीगदेसे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी सेमहेन्‍सेन दया लबा मुला?</verse>
				<verse number="2">थेह्रङ् भिसम एनीगदे जम्‍मान सेम गिक तसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी माया लउ, ओच्‍छे ढिक्‍सी छ्‌याम छ्‌यामनोन गे लसी ङादा ताङ्ना लउ।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे ह्राङला जे ग्‍याम च्‍यासी गे लबादेन ह्राङ जे घ्रेन भिसी थाम्‍हन्‍गो। तर ह्राङ भन्‍दा स्‍य्‍हान्‍दोदा घ्रेन म्‍हन्‍सी सोजो तसी चिउ।</verse>
				<verse number="4">एनीगदे जम्‍मासेन ह्राङदा जे ज्‍यबा तगै भिसी थाम्‍हन्‍गो। तर स्‍य्‍हान्‍दोदाएनोन ज्‍यबा तगै भिसी म्‍हन्‍गो।</verse>
				<verse number="5">एनीगदेसे ख्रीष्‍ट येशूला ह्रङ्‌बान सेम थोगो।</verse>
				<verse number="6">येशू ख्रीष्‍ट ङाच्‍छाहेन्‍सेन परमेश्‍वर मुबा। तसैनोन थे परमेश्‍वर दोबारी आम्‍हाइनी।</verse>
				<verse number="7">बरु स्‍वर्गरी मुबा ह्राङला जम्‍मान स्‍हे ख्‍लासी म्‍हि दोसी जम्‍बुलिङरी केजी। ओच्‍छे नोकर ह्रङ्‌बान दोजी।</verse>
				<verse number="8">थे ह्राङनोन म्‍हि दोसी फेप्‍खसैनोन सोजो तसी परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍सी क्रुसरी सिबारीनोन तयार तजी।</verse>
				<verse number="9">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे थेदा जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन स्‍होसी जम्‍मान स्‍हेगदेला भन्‍दा घ्रेन मिन थान्‍जी।</verse>
				<verse number="10">थेतबासेलमा स्‍वर्गदेन जम्‍बुलिङ ओच्‍छे जम्‍बुलिङ धिरी मुबा जम्‍मासेन येशूदा मान लबारी पुइ जूतोःला।</verse>
				<verse number="11">थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वर आबाला मानदेन जयजयकार लबाला लागिरी जम्‍मासेन येशू ख्रीष्‍टनोन प्रभु हिन्‍ना भिसी पाङ्तोःला।</verse>
				<verse number="12">ङाला सेम निबा ह्रोगदे, ङा एनीगदेदेन छ्‌याम मुबा धुइरी एनीगदेसे ङाइ पाङ्बा ताम ङ्‌यान्‍मुबा। दान्‍दे ङा एनीगदेदेन छ्‌याम आरेमा झन ङाइ पाङ्बा ताम ङ्‌यान्‍बा चा घ्रेन ताम हिन्‍ना। परमेश्‍वर म्राङ्सी लोङ्‍गो ओच्‍छे थेदा मान लसी एनीगदेसे याङ्बा थार्बा अन्‍छारला गे लउ।</verse>
				<verse number="13">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे एनीगदेदा थेसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा सेमदेन थेदा ताङ्ना लबा शक्ति पिन्‍सी एनीगदेला गुङरी गे लबान मुला।</verse>
				<verse number="14">थेतबासेलमा गनगनदेन कल आलना जम्‍मान गे ढिक्‍सी लउ।</verse>
				<verse number="15">थेह्रङ् लजी भिसम एनीगदे पापीदेन न्‍होङ्बा म्‍हिगदेला गुङरी चोखोदेन तिगै दोष आरेबा म्‍हि तसी परमेश्‍वरला सन्‍तान दोला। ओच्‍छे सारसे मुरी य्‍हाल तना लबा ह्रङ् लसी एनीगदेसे जम्‍बुलिङरी य्‍हाल य्‍हाल तना लला।</verse>
				<verse number="16">एनीगदेसे थेनीगदेदा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टला समाचार थेःना लजी भिसम ख्रीष्‍ट फेप्‍खबा धुइरी ङाइ दुख लसी लबा गे खेरोरी आनिनी भिसी ङा ल्‍हानान ताङ्म्‍याङ्ला।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे एनीगदेला विश्‍वासग्‍याम एनीगदेला ल्‍हुइ परमेश्‍वरदा फुल्‍बा बलि ह्रङ्‌बान दोबा मुला। ङाला ल्‍हुइएनोन एनीगदेला ल्‍हुइदेन छ्‌याम बलि ह्रङ् लसी फुल्‍तोःसैनोन ङा ताङ्ला। ओच्‍छे एनीगदे जम्‍मानदेन छ्‌याम ङा सेमहेन्‍सेन ताङ्ला।</verse>
				<verse number="18">थेह्रङ् लसीन एनीगदे ताङ्‍गो, ओच्‍छे ङादाएनोन ताङ्ना लउ।</verse>
				<verse number="19">ङाइ तिमोथीदा एनीगदे मुबा ग्‍लारी योनान पुइखला भिसी प्रभु येशूथोरी आश लबा मुला। चुह्रङ् लसी थेग्‍याम एनीगदेला बारेरी था याङ्सी ङा ताङ्म्‍याङ्ला।</verse>
				<verse number="20">तिमोथीसे ह्रङ् लसी एनीगदेदा सेमहेन्‍सेन वास्‍ता लबा म्‍हि ङादेन छ्‌याम स्‍य्‍हान्‍दो खालै आरे।</verse>
				<verse number="21">तिग्‍दा भिसम स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे चा येशू ख्रीष्‍टला तामदा तिगै वास्‍ता आलना ह्राङला जे ग्‍याम च्‍यासी भ्रमुला।</verse>
				<verse number="22">तर तिमोथी खाह्रङ्बा म्‍हि हिन्‍ना भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला। तिग्‍दा भिसम झासे आबादा खाह्रङ् लसी ह्रो लमुला थेह्रङ् लसीन थेसे ङादा थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबारी ह्रो लबा मुला।</verse>
				<verse number="23">थेतबासेलमा ङादा तिग तबा चीम, थे ताम था याङ्मैछ्‌याम ङाइ थेदा एनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइखबा सेम मुला।</verse>
				<verse number="24">ओच्‍छे ङाएनोन योनान खम्‍याङ्ला भिसी प्रभुथोरीन भर लबा मुला।</verse>
				<verse number="25">एनीगदेसे ङादा ह्रो लबाला लागिरी पुइखबा प्रभुरी ङाला आले, ङादेन छ्‌याम ढिक्‍सी प्रभुला गे लबा ओच्‍छे ङादा ह्रो लबा ख्रीष्‍टला सिपाही इपाफ्रोडिटसदा एनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइखनोन तोःला भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="26">तिग्‍दा भिसम थेसेनोन एनीगदे जम्‍मानदेन छ्‌याम ह्रुप तबारी ल्‍हानान सेम लबा मुला। थे आखम्‍बा मुला भिबा ताम एनीगदेसे थेःबासे लमा थेदा ल्‍हानान सुर्दा तबा मुला।</verse>
				<verse number="27">हिन्‍ना, थे ल्‍हानान आखम्‍ना सिबारीन छ्‌याइमुबा तर परमेश्‍वरसे थेदा दया लजी। थेदा जे आहिन, ङादाएनोन दुखथोरी झन दुख थातगै भिसी परमेश्‍वरसे दया लजी।</verse>
				<verse number="28">थेतबासेलमा थेदा एनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइखबारी ङाइ ल्‍हानान सेम लबा मुला। तिग्‍दा भिसम थेदा दोःसी म्राङ्माहेन्‍से एनीगदे ताङ्ला ओच्‍छे ङाला सुर्दाएनोन म्‍हाला।</verse>
				<verse number="29">एनीगदेसे थेदा प्रभुरी आले ह्रङ्‌बान म्‍हन्‍सी सेमहेन्‍सेन ताङ्सी माया लउ। चुह्रङ्बा म्‍हिगदेदा चा मान लनोन तोःला।</verse>
				<verse number="30">तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे ङादा लतोःबा ह्रो लबाला लागिरी ह्राङला ज्‍यान्‍ना तिगै वास्‍ता आलना ख्रीष्‍टला गे लबाला लागिरी थे सिबारीन तयार तजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">दाहेन्‍से ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, प्रभुदेन गिक तबासे लमा एनीगदे ताङ्‍गो। एनीगदेला लागिरी ताम गिकनोन घरिघरि भ्रितोःसै ङा छेर्बा आरे। तिग्‍दा भिसम चु एनीगदेलान विश्‍वास जोगब लबाला लागिरी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">नइबा गे लबा नगी ह्रङ्‌बा म्‍हिगदे म्राङ्सी होशियार तसी चिउ। थेनीगदेसे खतना लतोःला भिसी पाङ्सी भ्रमुला।</verse>
				<verse number="3">य्‍हाङसे मी परमेश्‍वरदा आत्‍माग्‍याम तेन्‍बा मुला। ओच्‍छे ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक तसी ताङ्‍बा मुला। य्‍हाङसे लबा पक्‍का खतना चा चुनोन हिन्‍ना। थेतबासेलमा य्‍हाङ म्‍हिगदेला गेथोरी भर लबा म्‍हि आहिन।</verse>
				<verse number="4">थेह्रङ्बा म्‍हिगदेला गेथोरी भर लबा म्‍हि हिन्‍सम स्‍य्‍हान्‍दोसे भन्‍दा ङाइ ल्‍हानान भर लखम्‍सेला मुबा।</verse>
				<verse number="5">तिग्‍दा भिसम ङा इस्राएल य्‍हुलला बेन्‍यामीन वंशरी न्‍हबा म्‍हि हिन्‍ना। न्‍हसी भ्रेःरे तमाकुनु ङाला खतना तबा हिन्‍ना। ङा हिब्रूगदेलाएनोन हिब्रू हिन्‍ना, ओच्‍छे परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम ङ्‌यान्‍बा फरिसीएनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">यहूदी धर्मलान ताम लबा हिन्‍सम ङाइ ह्राङला धर्मदा जोगब लबारी मण्‍डलीदा गाते ल्‍हानान दुख पिन्‍जी। ओच्‍छे ठिम अन्‍छार भ्रसी परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबा हिन्‍सम ङा तिगै दोष आरेबा म्‍हि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">तर थे धुइरी ङाइ लबा जम्‍मान गेगदेदेन म्‍हन्‍बा तामगदे ङाला लागिरी ज्‍यबान हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍बा मुबा। दान्‍दे थे जम्‍मान गेदेन म्‍हन्‍बा तामगदे ख्रीष्‍टला लागिरी तिगै गे आखेल्‍बा चीम भिसी ङाइ था याङ्जी।</verse>
				<verse number="8">चुदे जे आहिन, ङाइ ख्रीष्‍ट येशूदा ङाला प्रभु भिसी ङोसेबा ज्ञान बुद्धिला ङाच्‍छा मी थे जम्‍मान स्‍हे तिगै गे आखेल्‍बा चीम भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला। ख्रीष्‍ट येशूदा अझ ज्‍यना लसी ङोसेखम्‍गै भिसी ङाइ थे जम्‍मान स्‍हेदा नइबा गे आखेल्‍बा स्‍हे म्‍हन्‍सी ख्रीष्‍टला लागिरी ख्‍लासी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="9">ङा ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तगै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला। ओच्‍छे ङा परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबा चा ङाइ ठिम ङ्‌यान्‍सी ङा ह्राङनोन परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबा आहिन। तर ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबासे लमा परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबा हिन्‍ना। ङाला विश्‍वासदा च्‍यासी परमेश्‍वरसे ङादा ह्राङदा सेम निबा म्‍हि स्‍होबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">ङाइ ख्रीष्‍टदा पूरान ङोसेसी थेदा सिबाग्‍याम सोना लबा शक्तिदा था याङ्‌खम्‍गै, ओच्‍छे थे सिबा धुइरी थेसे नाबा ह्रङ्‌बान दुख ङाइ नाबारी खम्‍गै।</verse>
				<verse number="11">थेह्रङ् लसीन तजी भिसम सिबाग्‍याम दोःसी सोखम्‍गै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="12">ङाइ जम्‍मान ताम याङ्सी पूरान पाको म्‍हि दोबा मुला भिसी पाङ्‌बारी छ्‌याइबा आहिन। तर चु जम्‍मान ताम याङ्बाला लागिरी ङाइ अझ भङ लबान मुला। तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍ट येशूसे चुलान लागिरी ङादा ङाच्‍छान धम्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="13">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, चु जम्‍मान तामगदे याङ्सी जिन्‍जी भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा आरे। तर गे गिक चा ङाइ लबा मुला। थे गे चा तिग हिन्‍ना भिसम ङाच्‍छाला तामगदेदा म्‍लेःसी लिच्‍छाला तामगदेदा जे च्‍यासी ङा भ्रबान मुला।</verse>
				<verse number="14">परमेश्‍वरसे ख्रीष्‍ट येशूग्‍याम जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बारी ङादा ङ्‌योइबा हिन्‍ना। स्‍वर्गला चु इनाम याङ्बाला लागिरी ङाइ भङ लबान मुला।</verse>
				<verse number="15">य्‍हाङ आत्‍मारी पाको तबागदे जम्‍मासेन चुह्रङ्बान सेम थोतोःला। एनीगदेसे कोइ कोइ तामला बारेरी चा अर्गु सेम थोबा मुसम परमेश्‍वरसे एनीगदेदा घोना लला।</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे य्‍हाङसे जुन ताम याङ्बा मुला, थे तामरीन भ्रइ।</verse>
				<verse number="17">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेसेनोन ङाइ लबा ह्रङ्नोन लउ। ओच्‍छे ङन्‍से लबा ह्रङ्‌बान गे लसी भ्रबा म्‍हिगदेदा च्‍यासी थेनीगदेसे लबा ह्रङ्‌बान गे लउ।</verse>
				<verse number="18">ख्रीष्‍टसे क्रुसरी सिसी तिग लजी भिसी भ्रबा म्‍हिगदेला बारेरी ङाइ एनीगदेदा ल्‍हानान रेम पाङ्सी जिन्‍बा मुला। दान्‍देनोन ङाइ ङाला मी नाङ मीख्‍ली थोसी एनीगदेदा पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="19">थेनीगदे नाश तसी म्‍हासी निला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेला ल्‍हुइसे तिग म्‍हाइबा थेदान ल भिसी तेन्‍मुला। ओच्‍छे पेःबा खबा तामरीनोन थेनीगदे ताङ्‍बा चीम। थेनीगदेला सेमएनोन चुनोन जम्‍बुलिङला तामगदेरी जे मुला।</verse>
				<verse number="20">तर य्‍हाङ मी स्‍वर्गला म्‍हि हिन्‍ना। थार्बा पिन्‍बा य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍ट स्‍वर्गग्‍याम फेप्‍खला भिसी य्‍हाङसे ग्‍याम च्‍यासी चिबा मुला।</verse>
				<verse number="21">ख्रीष्‍ट येशूसे जम्‍मान स्‍हेदा ह्राङला तहरी भबा शक्तिग्‍याम य्‍हाङला कमजोर ल्‍हुइदा थेला ह्रङ्‌बान य्‍हाल य्‍हाल्‍बादेन शक्तिशाली ल्‍हुइ स्‍होला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">थेतबासेलमा ङाला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेदा ङाइ माया लसी ल्‍हानान ढन्‍बा मुला। एनीगदेसे लमान ङा ल्‍हानान ताङ्म्‍याङ्बा मुला, ओच्‍छे ङाइ याङ्बा इनाम भिबान एनीगदे हिन्‍ना। थेतबासेलमा ङाला ह्रोगदे, एनीगदे सदन चुह्रङ् लसीन प्रभुदेन छ्‌याम गिक तसी चिउ।</verse>
				<verse number="2">इयोदियादेन सुन्‍तुखे, एनीगदे प्रभुदेन गिक तबासे लमा ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ढिक्‍सी चिउ भिबा ङाला बिन्‍ती मुला।</verse>
				<verse number="3">ङाला विश्‍वास लखम्‍बा ह्रो, एदा ङाइ चु ताम पाङ्ला, चु म्रिङम्‍हेमेगदेदा एसे ह्रो लसी पिन्‍गो। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे ङादेन छ्‌याम थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा गे लबा मुला। ङादेन छ्‌याम जे आहिन, क्‍लेमेस भिबा म्‍हिदेन ङाला अर्गु ह्रोगदेदेन छ्‌यामएनोन थेनीगदेसे ढिक्‍सी गे लबा मुला। परमेश्‍वरसे थेनीगदे जम्‍मालान मिन जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बारी ह्राङला किताबरी भ्रिसी थान्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे प्रभुदेन गिक तबासे लमा एनीगदे ताङ्‍गो, ङाइ दोःसीनोन पाङ्ला एनीगदे सदन ताङ्‍गो।</verse>
				<verse number="5">एनीगदेला सोजो बानीबेहोर जम्‍मान म्‍हिगदेसे था याङ्‌गै। तिग्‍दा भिसम प्रभु फेप्‍खसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="6">एनीगदेसे तिगै तामरी सुर्दा थालउ। तर जम्‍मान तामला लागिरी प्रार्थना लबान धन्‍यवाद पिन्‍सी परमेश्‍वरदेन छ्‌याम बिन्‍ती लउ।</verse>
				<verse number="7">म्‍हिसे था आयाङ्‍बा परमेश्‍वरसे पिन्‍बा शान्‍तिसे एनीगदे जम्‍मालान म्‍हन्‍बा तामदेन सेमदा ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक स्‍होसी जोगब लसी थान्‍ना।</verse>
				<verse number="8">दाहेन्‍से ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेसे जुन ताम सत्‍य मुला, जुन ताम मान याङ्बा खाल्‍ला मुला, जुन ताम ठीक मुला, जुन ताम चोखो मुला, जुन ताम ताङ्‍बा खाल्‍ला मुला, जुन ताम ढिक्‍बा मुला ओच्‍छे जुन ताम जम्‍मादान सेम निबा खाल्‍ला मुला थेनोन तामरी सेम लउ।</verse>
				<verse number="9">एनीगदेसे जुन ताम ङाग्‍याम लोप्‍जी, जुन ताम ङाग्‍याम याङ्जी, जुन ताम थेःजी ओच्‍छे जुन ताम म्राङ्जी, थेनोन ताम अन्‍छार भ्रउ। चुह्रङ् लजी भिसम शान्‍ति पिन्‍बा परमेश्‍वर एनीगदेदेन छ्‌याम तला।</verse>
				<verse number="10">एनीगदेसे ल्‍हानान धिन लिच्‍छा ङादा दोःसी ढन्‍बासे लमा ङा प्रभुदेन छ्‌याम ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला। ङाला लागिरी एनीगदेसे ल्‍हानान सुर्दा लबा मुबा। तर एनीगदेसे ङादा पिन्‍बारी मौका आयाङ्नी।</verse>
				<verse number="11">ङादा खाँचो तजी भिसी पाङ्बा आहिन। तिग्‍दा भिसम जस्‍तोन धुइरी सन्‍तोक लसी चितोःमुला भिसी ङादा था मुला।</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे खाँचो तसै आतसै खाह्रङ् लसी भ्रतोःला भिसी ङादा था मुला। थेह्रङ् लसीन चम्‍याङ्सै चआम्‍याङ्सै, ल्‍हाना मुसै च्‍याङ्ना मुसै जस्‍तोन धुइरी सन्‍तोक लसी चितोःमुला भिसी ङादा था मुला।</verse>
				<verse number="13">ख्रीष्‍टसे पिन्‍बा शक्तिग्‍यामनोन ङाइ चु जम्‍मान ताम लबारी खम्‍ला।</verse>
				<verse number="14">तसैनोन एनीगदेसे ङादा दुखरी ह्रो लसी ज्‍यबा लजी।</verse>
				<verse number="15">ङाच्‍छा ङाइ एनीगदेदा थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लसी माकेडोनिया भिबा ग्‍लाग्‍याम निबारी छ्‌याइमाएनोन चुह्रङ् लसी किन्‍बा पिन्‍बा गे लबा चा एनीगदे फिलिप्‍पीला म्‍हिगदे बाहेक अर्गु खजिबै मण्‍डली आरेमुबा। थे ताम एनीगदेदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="16">थेह्रङ् लसीन ङा थेसलोनिके भिबा ग्‍लारी मुबा धुइरीनोन एनीगदेसे ल्‍हानान रेम चुह्रङ् लसीन ङादा ह्रो लमुबा।</verse>
				<verse number="17">ङाइ चु ताम पाङ्सी एनीगदेग्‍याम भेटी किन्‍बारी म्‍हाइबा आहिन। तर एनीगदेसे ङादा लबा ह्रोग्‍याम परमेश्‍वरसे मोलम पिन्‍गै भिबा ङाला आश मुला।</verse>
				<verse number="18">एनीगदेसे इपाफ्रोडिटसदा पुइखबा भेटीग्‍याम ङादा तोःतेधोना छ्‌योबा मुला। थे भेटी चा परमेश्‍वरदा सेम निबा बास्‍ना खबा बलि दोबा मुला। थे म्राङ्सी परमेश्‍वर ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="19">ख्रीष्‍ट येशूग्‍याम ङाला परमेश्‍वरसे ह्राङला शक्तिग्‍याम ताङ्सी ताङ्सी एनीगदेदा तोःबा जम्‍मान स्‍हेगदे थेला सम्‍पत्तिग्‍याम पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">य्‍हाङला परमेश्‍वर आबाला सदन मानदेन जयजयकार तगै। आमेन।</verse>
				<verse number="21">ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक तसी चिबा परमेश्‍वरला जम्‍मान म्‍हिगदेदा फ्‍याफुल्‍ला। चुरी ङादेन छ्‌याम मुबा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेसेनोन एनीगदेदा फ्‍याफुल्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="22">परमेश्‍वरला म्‍हिगदेसे ओच्‍छे खास लसी रोमी ग्‍याल्‍बो कैसरला गे लबा म्‍हिगदेसेनोन एनीगदेदा फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="23">प्रभु येशू ख्रीष्‍टला दयामाया एनीगदेदेन छ्‌याम तगै।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="51">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो, कलस्‍सेरी मुबा परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसे ह्राङला समाचार थेःना लबारी धम्‍बा ङा ख्रीष्‍ट येशूला मुल चेला पावलदेन य्‍हाङला आले तिमोथीग्‍याम फ्‍याफुल्‍ला! थेरी मुबा परमेश्‍वरला म्‍हिगदे ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तबा विश्‍वासी ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदा य्‍हाङला परमेश्‍वर आबादेन ख्रीष्‍ट प्रभुग्‍याम दयामायादेन शान्‍ति तगै।</verse>
				<verse number="2"></verse>
				<verse number="3">ङन्‍से एनीगदेला लागिरी प्रार्थना लबा धुइरी य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला आबा परमेश्‍वरदा सदन धन्‍यवाद पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे ख्रीष्‍ट येशूदा विश्‍वास लबा तामदेन परमेश्‍वरला जम्‍मान म्‍हिगदे न्‍हङरी माया लसी ढिक्‍सी चिबा मुला भिबा ताम ङन्‍से थेःबा मुला।</verse>
				<verse number="5">परमेश्‍वरसे स्‍वर्गरी एनीगदेला लागिरी जुकजुकधोनाला जुनी थान्‍बा मुला भिसी एनीगदेसे आश लबा मुला। थेतबासेलमा एनीगदे चुह्रङ् लसी विश्‍वास लसी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी माया लसी ढिक्‍सी चिबा हिन्‍ना। एनीगदेसे लबा आशला तामला बारेरी एनीगदेसे ङाच्‍छान थार्बा पिन्‍बा समाचार सत्‍य बचनग्‍याम थेःबा मुला।</verse>
				<verse number="6">चुनोन थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःसी, परमेश्‍वरला दयामायाला बारेरी सत्‍य ताम ज्‍यना लसी घोमाकुनुहेन्‍से एनीगदे न्‍हङरी ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदे बढब तबा मुला। थेह्रङ् लसीन जम्‍बुलिङला जम्‍मान ग्‍लारी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःसी ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा म्‍हिगदे बढब तबान मुला।</verse>
				<verse number="7">चु थार्बा पिन्‍बा समाचार एनीगदेसे ङन्‍से माया लबा ह्रो इपाफ्रासग्‍यामसेन था याङ्सी जिन्‍बा मुला। थे ङन्‍देन छ्‌यामनोन ढिक्‍सी गे लमुला। थेतबासेलमा ङन्‍ना साटोरी थेसे एनीगदेला गुङरीनोन सेमहेन्‍सेन ख्रीष्‍टला गे लबा विश्‍वास लखम्‍बा म्‍हि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम एनीगदेसे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी लबा मायाला बारेरी थेसे ङन्‍दा पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="9">थेतबासेलमा चु ताम थेःमाकुनुहेन्‍से ङन्‍से एनीगदेला लागिरी प्रार्थना लबारी ख्‍लाबा आरे। परमेश्‍वरला आत्‍मासे पिन्‍बा ज्ञान बुद्धिग्‍याम एनीगदेसे तिग लगै भिसी परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा मुला, थे जम्‍मान ताम ज्‍यना लसी घोबारी खम्‍गै भिसी बिन्‍ती लबा मुला।</verse>
				<verse number="10">थेह्रङ् लसीन एनीगदेसे प्रभुदा सेम निबा बानीबेहोर थोसी सदन ज्‍यबा गे लखम्‍गै। एनीगदेला थेह्रङ्बा गेग्‍याम प्रभु ताङ्‌गै। ओच्‍छे परमेश्‍वरला बारेरी झन ज्‍यना लसी घोखम्‍गै।</verse>
				<verse number="11">एनीगदेदा जस्‍तोन दुख तसैनोन ताङ्सी ताङ्सी नाबाला लागिरी परमेश्‍वरला घ्रेन शक्ति याङ्सी भङ्‍सी चिउ।</verse>
				<verse number="12">परमेश्‍वरसे य्‍हाल य्‍हाल्‍बा य्‍हुल्‍सारी चिबा ह्राङला म्‍हिगदेदा पिन्‍बा हक एनीगदेदाएनोन पिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा थेह्रङ्बा हक पिन्‍बा परमेश्‍वर आबादा सदन धन्‍यवाद पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="13">थेनोन परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा शैतानना धोपधोप्‍बा य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी ह्राङसेन माया लबा झा ख्रीष्‍टला य्‍हुल्‍सारी भसी थान्‍जी।</verse>
				<verse number="14">ख्रीष्‍टसेन य्‍हाङला पापला दोष मेटब लसी य्‍हाङदा पापग्‍याम फेबा मुला।</verse>
				<verse number="15">खालैसेन म्राङ्आखम्‍बा परमेश्‍वरला रुप ख्रीष्‍टनोन हिन्‍ना। थे परमेश्‍वरसे स्‍होबा जम्‍मान स्‍हे भन्‍दा ङाच्‍छाहेन्‍सेन मुबा। थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे स्‍होबा जम्‍मान स्‍हे भन्‍दा घ्रेन ख्रीष्‍टनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">तिग्‍दा भिसम स्‍वर्गदेन जम्‍बुलिङरी मुबा म्राङ्‌खम्‍बा म्राङ्आखम्‍बा जम्‍मान स्‍हेगदे, ग्‍लेगदे मुसै, य्‍हुल्‍सागदे मुसै, शासन लबागदे मुसै, अधिकार याङ्बागदे मुसै परमेश्‍वरसे ख्रीष्‍टग्‍याम स्‍होबा हिन्‍ना। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे चु जम्‍मान ख्रीष्‍टलान लागिरी स्‍होबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">जम्‍मान स्‍हे स्‍होबा भन्‍दा ङाच्‍छाहेन्‍सेन ख्रीष्‍ट मुबा। थेतबासेलमा जम्‍मान स्‍हेगदे ख्रीष्‍ट येशूरीन छ्‌याबा मुला।</verse>
				<verse number="18">ख्रीष्‍ट ह्राङला ल्‍हुइ मण्‍डलीला थोबो हिन्‍ना। ओच्‍छे ल्‍हुइला मुल ह्रङ्‌बा जम्‍मान स्‍हेला मुल थेनोन हिन्‍ना। थेह्रङ् लसीन सिबागदे न्‍हङ‍ग्‍याम जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा सोबाएनोन ख्रीष्‍टनोन हिन्‍ना। थेतबासेलमा जम्‍मान स्‍हेगदे भन्‍दा घ्रेन ख्रीष्‍टनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="19">परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार परमेश्‍वर ह्राङनोन थेला झा ख्रीष्‍ट न्‍हङरी तसी धन्‍छ्‌याबा मुला।</verse>
				<verse number="20">ह्राङला झा ख्रीष्‍ट क्रुसरी सिसी बगब लबा काग्‍यामसेन परमेश्‍वरसे स्‍वर्गदेन जम्‍बुलिङरी मुबा जम्‍मान स्‍हेदा शान्‍ति पिन्‍जी। ओच्‍छे ख्रीष्‍टग्‍यामसे जम्‍मान स्‍हेदा ह्राङलान स्‍होजी।</verse>
				<verse number="21">ङाच्‍छा एनीगदेला पापी सेमदेन पाप गेसे लमा एनीगदे परमेश्‍वरला शत्रु मुबा। थेतबासेलमान थे धुइरी एनीगदे परमेश्‍वरग्‍याम थारेङ मुबा।</verse>
				<verse number="22">तर दान्‍दे परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार परमेश्‍वरला झा म्‍हि दोसी सिजी। चुग्‍यामसेन परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ह्राङला ह्रोदेन तिगै दोष आरेबा चोखो म्‍हि स्‍होसी ह्राङला ङामरी भबारी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="23">थेतबासेलमा एनीगदेसे लबा विश्‍वास आख्‍लाना विश्‍वासरी कोङ्‌सी चिउ। ओच्‍छे एनीगदेसे थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःबा धुइरी याङ्बा आशदा थाम्‍लेःगो। तिग्‍दा भिसम चु समाचार जम्‍बुलिङला जम्‍मासेन थेःसी जिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा ङा पावलएनोन चुनोन समाचार थेःना लबा म्‍हि दोबा मुला।</verse>
				<verse number="24">दान्‍दे एनीगदेला लागिरी दुख नातोःसै ङा ताङ्‍बा मुला। तिग्‍दा भिसम ङाइ ख्रीष्‍टसे नाबा ह्रङ्‌बा दुख अझ नातोःसेला मुला। थेतबासेलमा थेला ल्‍हुइ मण्‍डलीला लागिरी ङाइ नातोःबा जम्‍मान दुख नाला।</verse>
				<verse number="25">परमेश्‍वरसे थेला मण्‍डलीरी गे लबा जिम्‍मा ङादा पिन्‍बा मुला। ङादा पिन्‍बा जिम्‍मा चा एनीगदेला लागिरी परमेश्‍वरला समाचार पूरान थेःना लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="26">चु दङबोहेन्‍सेन खालैसे घोबारी आखम्‍बा परमेश्‍वरला सेमला ताम हिन्‍ना। तर दान्‍दे चु परमेश्‍वरसेन ह्राङला म्‍हिगदेदा घोना लबा मुला।</verse>
				<verse number="27">म्‍हिसे था आयाङ्‍बा परमेश्‍वरला सेमला ताम अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेला लागिरी गाते उदेकला मुबा भिबा ताम घोना लबारी थेनीगदेदा धम्‍बा हिन्‍ना। थे परमेश्‍वरला सेमला ताम चा एनीगदेला सेमरी मुबा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना। ओच्‍छे एनीगदेसे परमेश्‍वरदेन छ्‌यामनोन चिम्‍याङ्ला भिसी लबा आश हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="28">थेतबासेलमा ङन्‍से जम्‍मान म्‍हिगदेदा ख्रीष्‍टला बारेरी पाङ्बा मुला। ओच्‍छे ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तबागदेदा पाको म्‍हि स्‍होसी परमेश्‍वरला ङामरी भोर्बाला लागिरी थेनीगदेदा ङन्‍ना ज्ञान बुद्धिसे खम्‍तेधोना लोप्‍सी होशियार तना लबा मुला।</verse>
				<verse number="29">चुला लागिरी ङा न्‍हङरी मुबा ख्रीष्‍टला घ्रेन शक्तिग्‍याम ङाइ दुख लसी चु गे लबा हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">एनीगदेदेन लाउडिकिया भिबा शहररी मुबा विश्‍वासीगदेला लागिरी ओच्‍छे ङादेन छ्‌याम ह्रुप आतबा म्‍हिगदेला लागिरी ङाइ गाते दुख लसी गे लबा मुला भिबा ताम एनीगदेसे था याङ्‌गै।</verse>
				<verse number="2">ङाइ चुह्रङ् लसी गे लबा चा एनीगदेसे आँट याङ्सी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी माया लसी ढिक्‍सी चिखम्‍गै भिसी हिन्‍ना। ओच्‍छे एनीगदेसे परमेश्‍वरला बचन पूरान घोसी परमेश्‍वरला सेमला ताम ख्रीष्‍टदा ज्‍यना लसी ङोसेगै, घोगै भिसीएनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="3">य्‍हाङदा आरेनान आतबा परमेश्‍वरला ज्ञान बुद्धि ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम जे मुला।</verse>
				<verse number="4">थेतबासेलमा खालैसेन एनीगदेदा लुसीला ताम लोप्‍सी झुक्‍याब लबारी थाखम्‍गै भिसी चु ताम ङाइ एनीगदेदा पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">ङा ल्‍हुइरी एनीगदेदेन छ्‌याम आरेसै ङाला सेम मी सदन एनीगदेदेन छ्‌यामनोन मुला। ओच्‍छे एनीगदेला बानीबेहोरदेन ख्रीष्‍टदा लबा विश्‍वासरी एनीगदे कोङ्‌सी चिबा म्राङ्सी ङा ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="6">थेतबासेलमा एनीगदेसे ख्रीष्‍ट येशूदा प्रभु भिसी विश्‍वास लबासे लमा सदन ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तसी भ्रउ।</verse>
				<verse number="7">ङाच्‍छा एनीगदेदा लोप्‍बा अन्‍छार विश्‍वासरी अझ कोङ्बान निउ। थेह्रङ् लसीन ख्रीष्‍टदा लबा विश्‍वासरी याङयोङ आतना ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तसी विश्‍वासरी बढब तबान निउ। ओच्‍छे परमेश्‍वरदा सदन धन्‍यवाद पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="8">च्‍यागो, एनीगदेदा खालै म्‍हिसे थेनीगदे ह्राङ ह्राङसे म्‍हन्‍सी लोप्‍बा गे आखेल्‍बा लुसीला ताम लोप्‍सी फसब थालगै। तिग्‍दा भिसम चु जम्‍मान ताम जम्‍बुलिङदेन मुरी मुबा म्‍हङ म्‍हुङ, ल लुग्‍याम खबा ताम हिन्‍ना। तर ख्रीष्‍टग्‍याम खबा आहिन।</verse>
				<verse number="9">ख्रीष्‍ट म्‍हि दोसी फेप्‍खसै थेनोन परमेश्‍वर हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">एनीगदे ख्रीष्‍टरी गिक तबासे लमा एनीगदेसे पूरा थार्बा याङ्बा मुला। ओच्‍छे जम्‍मान शक्तिगदेदेन अधिकार याङ्बागदेथोरी शासन लबाएनोन ख्रीष्‍टनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक तबासे लमा एनीगदे खतना लबा म्‍हि ह्रङ्‌बान दोबा मुला। तर यहूदीगदेला ठिम अन्‍छार एनीगदेला ल्‍हुइला तिगै स्‍हे थासी आहिन। तर ख्रीष्‍ट येशूसे एनीगदेला पापी बानीबेहोर भ्‍याङ्‍सी खतना लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">तिग्‍दा भिसम बप्‍तिस्‍मा किन्‍मा एनीगदे ख्रीष्‍टदेन छ्‌यामनोन ल्‍हुबा मुबा। ओच्‍छे परमेश्‍वरला शक्तिसे ख्रीष्‍टदा सिबाग्‍याम सोना लबा हिन्‍ना, थेनोन शक्तिथोरी विश्‍वास लबासे लमा एनीगदेदाएनोन ख्रीष्‍टदेन छ्‌यामनोन सोना लबा मुला।</verse>
				<verse number="13">ङाच्‍छा एनीगदे ह्राङला पापदेन पापी बानीबेहोर आख्‍लाबासे लमा एनीगदे सिबा तेबान मुबा। तर दान्‍दे परमेश्‍वरसे य्‍हाङ जम्‍मालान पाप माफ लसी ख्रीष्‍टदेन छ्‌यामनोन सोना लबा मुला।</verse>
				<verse number="14">य्‍हाङला आज्‍यबा गेसे लमा परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम अन्‍छार याङ्तोःबा सजायदा परमेश्‍वरसे क्रुसरी खिल ठोक्‍सी नाश लजी।</verse>
				<verse number="15">चुह्रङ् लसी ख्रीष्‍ट क्रुसरी सिसी जम्‍मान शक्तिगदेदेन अधिकार याङ्बागदेदा भ्रेना लजी। ओच्‍छे थेनीगदेदा जम्‍मालान ओन्‍छाङरी पेःना लजी।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा एनीगदेदा खालै म्‍हिसे तिग चबा थुङ्बा लबा चीम, खाह्रङ्बा खाह्रङ्बा चाड धङ्बा चीम, औंसी धङ्बा चीम कि धङ्बा चीम ओच्‍छे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा धिन धङ्बा चीम कि धङ्बा चीम भिसी दोष थालगै।</verse>
				<verse number="17">चु जम्‍मान ठिमगदे चा सत्‍य तामला चिनु जे हिन्‍ना। थे सत्‍य ताम भिबा चा ख्रीष्‍टनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">एनीगदेदा खालैसे लुसीला ताम लोप्‍सी फसब थालगै। तिग्‍दा भिसम थेह्रङ्बा म्‍हिगदेसे एनीगदेदा फसब लबारी य्‍हाङ तिगै आहिन, य्‍हाङसे स्‍वर्गदूतगदेदा तेन्‍तोःला भिसी लोप्‍मुला। चु जम्‍मान ताम ङन्‍दा परमेश्‍वरसे उन्‍बा हिन्‍ना भिसी थेनीगदेसे पाङ्सैनोन थेन्‍ना सेमरी म्‍हन्‍सी लोप्‍बा ताम जे हिन्‍ना। थेतबासेलमा एनीगदेसे थेनीगदेला ताम ङ्‌यान्‍जी भिसम एनीगदेसे याङ्तोःबा इनाम आयाङ्। थेनीगदेसे ह्राङला सेमरी म्‍हन्‍सी लोप्‍बा तामरी घमण्‍ड लसी भ्रमुला। तर थेनीगदेसे घमण्‍ड लतोःबा ताम तिगै आरे।</verse>
				<verse number="19">थेह्रङ्बा म्‍हिगदे चा ह्राङला ल्‍हुइला थोबो ह्रङ्‌बा ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम आचिना, फेसी चिमुला। ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तसी चिजी भिसम जे य्‍हाङला ल्‍हुइला जोर्नी जोर्नीरी भङ वाङ्सी परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार य्‍हाङ ल्‍हेबान निला।</verse>
				<verse number="20">एनीगदे ख्रीष्‍टदेन छ्‌यामनोन सिसी जम्‍बुलिङदेन मुरी शासन लबा म्‍हङ म्‍हुङदेन ल लुग्‍याम फेसी जिन्‍बा मुला। चुदे एनीगदे फेसी जिन्‍बा हिन्‍सम जम्‍बुलिङरी चिबा ह्रङ् लसी थेह्रङ्बा ठिमदा तिग्‍दा ख्‍लाबारी आखम्‍बा? ओच्‍छे अझ तिग्‍दा थेह्रङ्बा ठिमला लिच्‍छा भ्रबा?</verse>
				<verse number="21">ओच्‍छे अझ तिग्‍दा चु लबारी आत, चु चबारी आत, चु थुर्बारी आत भिसी पाङ्सी भ्रबा?</verse>
				<verse number="22">चु जम्‍मान तामगदे चा य्‍हाङसे लना लनान म्‍हासी निबा ताम हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम चु तामगदे चा म्‍हिगदेसे स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिदा कुल्‍बारीदेन लोप्‍बारी स्‍होबा ठिम जे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="23">थेह्रङ्बा रिमठिम तेन्‍बा म्‍हिगदेसे चा “ङनी धर्म कर्म लबा सोजो म्‍हि हिन्‍ना” भिसी ल्‍हानान सेबा दोसी ह्राङला ल्‍हुइदा दुख पिन्‍मुला। तर थेनीगदेसे ह्राङला पापी सेमदा चा तहरी थान्‍बारी आखम्‍मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">एनीगदे ख्रीष्‍टदेन छ्‌यामनोन सिबाग्‍याम सोबा मुला। थेतबासेलमा स्‍वर्गरी मुबा स्‍हेगदे म्‍हाइगो। थेनोन स्‍वर्गरी परमेश्‍वरला दाहिने छ्‌यापट्टि मुल ठिरी ख्रीष्‍ट धन्‍छ्‌यामुला।</verse>
				<verse number="2">एनीगदेसे जम्‍बुलिङरी मुबा तामगदेला बारेरी आहिन तर स्‍वर्गरी मुबा तामगदेला बारेरी म्‍हन्‍गो।</verse>
				<verse number="3">तिग्‍दा भिसम एनीगदे ख्रीष्‍टदेन छ्‌यामनोन सिबा मुला। ओच्‍छे एनीगदेला जुनी ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम परमेश्‍वर मुबा ग्‍लारी थान्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे एनीगदेला जुनी ख्रीष्‍टनोन हिन्‍ना। थेतबासेलमा ख्रीष्‍ट दोःसी फेप्‍खबा धुइरी थेला घ्रेन य्‍हालदेन शक्तिरी एनीगदेएनोन थेदेन छ्‌यामनोन तला।</verse>
				<verse number="5">थेतबासेलमा एनीगदेसे जम्‍बुलिङरी लबा आज्‍यबा बानीबेहोर ख्‍लागो। थेह्रङ्बा आज्‍यबा बानीबेहोर भिबा चा स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबा, स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍बा सेम लबा, पापी सेम थोबा, आज्‍यबा ताम म्‍हन्‍बादेन लोभ लबा हिन्‍ना। लोभ लबा चा मूर्तिदा परमेश्‍वर भिसी तेन्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">थेह्रङ्बा गेगदेसे लमान परमेश्‍वर थेनीगदे म्राङ्सी बोमो खबा मुला ओच्‍छे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बा थेह्रङ्बा म्‍हिगदेदा थेसे सजाय पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">ङाच्‍छा मी एनीगदेएनोन थेह्रङ्बा तामला लिच्‍छा भ्रमुबा।</verse>
				<verse number="8">तर दाहेन्‍से एनीगदेसे म्‍हिदा बोमो लबा, म्‍हिदा बिरोध लबा, स्‍य्‍हान्‍दोला बेइज्‍जत लबा, नइबा ताम लबा चु जम्‍मान आज्‍यबा ताम ख्‍लागो।</verse>
				<verse number="9">ओच्‍छे खालैदेन एनीगदेसे लुसीला ताम थालउ। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे ङाच्‍छाला जम्‍मान आज्‍यबा बानीबेहोर ख्‍लासी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="10">दाहेन्‍से परमेश्‍वरसे एनीगदेदा छार जुनी पिन्‍बासे लमा एनीगदेसे परमेश्‍वरदा ज्‍यना लसी ङोसेगै भिसी अझन परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ह्राङ ह्रङ्‌बान स्‍होबान मुला।</verse>
				<verse number="11">छार म्‍हि दोमाहेन्‍से अर्गु य्‍हुलला म्‍हि मुसै, यहूदी मुसै, खतना लसै आलसै, पढब लबारी आसेसै, बानीबेहोर आरेसै नोकर मुसै मालिक मुसै तिगै घ्रेन ताम आहिन। तर ख्रीष्‍टसे जम्‍मानथोरी शासन लबादेन ख्रीष्‍ट य्‍हाङ जम्‍मानदेन छ्‌याम तबा चा घ्रेन ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">ह्राङलान म्‍हिगदे स्‍होबारी परमेश्‍वरसे माया लसी एनीगदेदा धम्‍बा हिन्‍ना। थेतबासेलमा एनीगदे सेमहेन्‍सेन दया लबा, दुख नाखम्‍बादेन घ्रेन म्‍हि आदोना सोजो म्‍हि दोसी भ्रउ।</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे एनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी सेम नासी चिउ। खालैसे एनीगदेदा बिरोध लसम प्रभुसे एनीगदेदा माफ लबा ह्रङ् लसी थेनीगदेदाएनोन माफ लउ।</verse>
				<verse number="14">चु जम्‍मान तामगदे भन्‍दा घ्रेन चा एनीगदे न्‍हङरी लबा माया हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम जम्‍मान स्‍हेदा गिक स्‍होबा चा माया हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे ख्रीष्‍टसे पिन्‍बा शान्‍तिसे एनीगदेला सेम न्‍हङरी सदन गे लगै। चुनोन शान्‍तिला लागिरी परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ख्रीष्‍टग्‍याम ल्‍हुइ गिक ह्रङ्‌बान स्‍होसी ङ्‌योइबा हिन्‍ना। ओच्‍छे सदन परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="16">एनीगदेला सेम सदन ख्रीष्‍टला बचनसे प्‍लिङ्‌सी गिकसेम गिकदा ह्राङला जम्‍मान ज्ञान बुद्धिसे लोप्‍गो। ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍मासे पिन्‍बा व्‍हाइ सेमहेन्‍से गोसी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="17">एनीगदेसे खजिबै गेदेन ताम लसै प्रभु येशूला मिनग्‍यामसेन लउ। ओच्‍छे प्रभु येशूग्‍यामसेन परमेश्‍वर आबादा धन्‍यवाद पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="18">जम्‍मान म्रिङम्‍हेमेगदे ह्राङ ह्राङला ह्रेम्‍बोला तहरी चिउ। तिग्‍दा भिसम चु प्रभुदा सेम निबा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="19">ओच्‍छे जम्‍मान ह्रेम्‍फेबेगदेसेनोन ह्राङ ह्राङला म्रिङदा आज्‍यबा व्‍यवहार आलना माया लउ।</verse>
				<verse number="20">कोलागदे, एनीगदेसे ह्राङला आबा आमासे कुल्‍बा जम्‍मान ताम ङ्‌यान्‍गो। चुह्रङ् लसम परमेश्‍वर ताङ्ला।</verse>
				<verse number="21">थेह्रङ् लसीन आबागदेसेनोन ह्राङ ह्राङला कोलागदेदा बोमो खना थालउ। बोमो खना लजी भिसम थेनीगदेला सेम स्‍हु खला।</verse>
				<verse number="22">नोकरगदे, एनीगदेसे जम्‍बुलिङरी मुबा ह्राङ ह्राङला मालिकगदेदा ताङ्ना लबारी थेनीगदेला ङाच्‍छा जे गे लबा आहिन। तर प्रभुदा मान लबा ह्रङ् लसी एनीगदेला मालिकदाएनोन मान लउ। ओच्‍छे एनीगदेसे सदन थेनीगदेसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍गो। ओच्‍छे ह्राङला सेमहेन्‍से गे लउ।</verse>
				<verse number="23">ओच्‍छे एनीगदेसे जुन गे लसै म्‍हिला लागिरी गे लबा ह्रङ् लसी आहिन, तर प्रभुला लागिरी गे लबा ह्रङ् लसी सेमहेन्‍सेन झन्‍सी गे लउ।</verse>
				<verse number="24">तिग्‍दा भिसम प्रभुसे ह्राङला म्‍हिगदेदा इनाम पिन्‍ना भिसी लबा कबुल एनीगदेदा थानोन मुला। ओच्‍छे एनीगदेसे तेन्‍बा प्रभु चा ख्रीष्‍ट जे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="25">जुन म्‍हिसे आज्‍यबा गे लला थेसे लबा आज्‍यबा गेला सजाय याङ्नोन याङ्ला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे खालैला ली आच्‍याना निसाफ लला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">मालिकगदे, एनीगदेसेनोन ह्राङला नोकरगदे न्‍हङरी खालैला ली आच्‍याना ज्‍यना लउ। ओच्‍छे एनीगदेसेनोन ह्राङला मालिक स्‍वर्गरी मुला भिबा ताम थाम्‍लेःगो।</verse>
				<verse number="2">एनीगदे सदन परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍बान झन्‍सी प्रार्थना लसी चिउ।</verse>
				<verse number="3">एनीगदेसे प्रार्थना लबा धुइरी अझ ख्रीष्‍टला बारेरी परमेश्‍वरला सेमरी मुबा ताम म्‍हिगदेदा थेःना लबारी परमेश्‍वरसेन ग्‍याम स्‍होसी पिन्‍गै भिसी ङन्‍ना लागिरी प्रार्थना लसी पिन्‍गो। ख्रीष्‍टला समाचार थेःना लबासे लमान दान्‍दे ङा झ्‍याल्‍खानरी परब तबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे ङाइ घोना लतोःबा चु ताम ज्‍यना लसी घोना लबारी खम्‍गै।</verse>
				<verse number="5">ख्रीष्‍टदा विश्‍वास आलबा म्‍हिदेन होस लसी ज्‍यबा व्‍यवहार लउ। ओच्‍छे एनीगदेसे याङ्बा खजिबै मौका स्‍योर्ना थालउ।</verse>
				<verse number="6">थेतबासेलमा एनीगदेसे पाङ्बा ताम म्‍हिगदेदा ङ्‌यान्‍गे म्‍हन्‍बा खाल्‍ला तगै। ओच्‍छे म्‍हिगदेदेन छ्‌याम ताम लमा खाह्रङ् लसी जोहाब पिन्‍तोःला भिसी घोउ।</verse>
				<verse number="7">ङन्‍से माया लबा आले तुखिकससेन एनीगदेदा ङाला बारेरी जम्‍मान ताम पाङ्ला। थेएनोन ङन्‍देन छ्‌यामनोन प्रभुला गे लबा विश्‍वास लखम्‍बा म्‍हि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">ङाइ थेदा एनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइखबा चा थेसे ङन्‍ना बारेरी पाङ्सी एनीगदेसे आँट याङ्‌गै भिसी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">थेदेन छ्‌याम ओनेसिमसएनोन खबान मुला। ङन्‍से विश्‍वास लखम्‍बा सेम निबा आले ओनेसिमस चा एनीगदेलान म्‍हि हिन्‍ना। एनीगदेदा ङन्‍ना बारेरी थेन्‍से जम्‍मान ताम पाङ्ला।</verse>
				<verse number="10">ङादेन छ्‌यामनोन झ्‍याल्‍खानरी मुबा ह्रो आरिस्‍तार्खससे एनीगदेदा फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला। ओच्‍छे बारनाबासला कोन मर्कूससेनोन एनीगदेदा फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला। मर्कूस एनीगदे मुबा ग्‍लारी खजी भिसम एनीगदेसे थेदा मान लतोःला भिबा ताम था याङ्सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="11">युस्‍तस भिबा येशूसेनोन एनीगदेदा फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला। यहूदी विश्‍वासीगदे न्‍हङला चु सोमसे जे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लबारी ङादेन छ्‌याम गे लबा मुला। चु सोमसे लमान ङाइ ल्‍हानान भङ याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="12">थेह्रङ् लसीन प्रभु ख्रीष्‍ट येशूला गे लबा एनीगदेलान आले इपाफ्राससेनोन एनीगदेदा फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला। एनीगदेसे परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा जम्‍मान ताम घोसी विश्‍वासरी पाकोदेन ढुक्‍क तसी चिबारी खम्‍गै भिसी थेसे सदन एनीगदेला लागिरी प्रार्थना लबा मुला।</verse>
				<verse number="13">थेसे लाउडिकिया भिबा शहरदेन हिरापोलिस भिबा शहररी मुबागदेला लागिरी ओच्‍छे एनीगदेला लागिरी ल्‍हानान दुख लसी गे लबा मुला भिबा ताम ङाइ म्राङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="14">थेह्रङ् लसी ङन्‍ना सेम निबा आले डाक्‍टर लूकादेन डेमाससेनोन एनीगदेदा फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="15">लाउडिकिया भिबा शहरला विश्‍वासी ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदेन नुम्‍फास भिबा म्रिङम्‍हेमेदा ओच्‍छे थेला दिमरी मुबा मण्‍डलीदाएनोन ङाइ फ्‍याफुल्‍बा मुला भिसी पाङ्सी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="16">चु चिठी एनीगदेसे पढब लसी जिन्‍माहेन्‍से लाउडिकिया भिबा शहररी मुबा मण्‍डलीदाएनोन पढब लपुङ्‍गो। ओच्‍छे लाउडिकियारी ङाइ पुइबा चिठीएनोन एनीगदेसे पढब लउ।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे “प्रभुसे एदा पिन्‍बा गे पूरा लनोन तोःला” भिसी अर्खिप्‍पसदा पाङ्‍गो।</verse>
				<verse number="18">एनीगदे जम्‍मादान फ्‍याफुल्‍ला भिसी ङा पावलसेन भ्रिबा हिन्‍ना। ओच्‍छे ङा झ्‍याल्‍खानरी मुला भिबा ताम एनीगदेसे थाम्‍लेःगो। एनीगदेदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला दयामाया सदन तगै।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="52">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो थेसलोनिकेरी मुबा जम्‍मान विश्‍वासीगदेदा ङा पावलदेन सिलास ओच्‍छे तिमोथीग्‍याम फ्‍याफुल्‍ला! एनीगदे जम्‍मासेन परमेश्‍वर आबादेन प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍याम दयामायादेन शान्‍ति याङ्‌गै।</verse>
				<verse number="2">ङन्‍से प्रार्थना लबा धुइरी सदन एनीगदेदा ढन्‍सी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="3">एनीगदेसे विश्‍वास लमाहेन्‍से गाते ज्‍यबा गे लबा मुला। ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी गिकसेम गिकदा माया लसी गाते दुख लसी गे लबा मुला। ओच्‍छे य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍ट फेप्‍खला भिसी एनीगदेसे लबा आश खाह्रङ्बा कोङ्बा मुला। चु जम्‍मान ताम ङन्‍से य्‍हाङला परमेश्‍वर आबाला ङाच्‍छा ढन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="4">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङा, परमेश्‍वरसे माया लसी एनीगदेदा धम्‍बा मुबा भिसी ङन्‍दा था मुला।</verse>
				<verse number="5">ओच्‍छे ङन्‍से एनीगदेदा थेःना लबा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार ताम जे आहिन। तर परमेश्‍वरला आत्‍मादेन शक्तिग्‍याम ङन्‍सेनोन सेमहेन्‍से घोसी विश्‍वास लबा सत्‍य ताम मुबा। ओच्‍छे ङनी एनीगदेदेन छ्‌याम चिबा धुइरी एनीगदेला लागिरी ङनी खाह्रङ्बा मुबा भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="6">एनीगदे प्रभु येशूदेन ङनी ह्रङ्‌बान दोबा मुला। तिग्‍दा भिसम म्‍हिगदेसे जस्‍तोन दुख पिन्‍सैनोन एनीगदे परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम ताङ्सी ताङ्सी परमेश्‍वरला बचनरी विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा एनीगदे माकेडोनियादेन अखैया भिबा अञ्‍चलरी मुबा जम्‍मान विश्‍वासीगदेला गुङरी ज्‍यबा म्‍हि दोबा मुला।</verse>
				<verse number="8">तिग्‍दा भिसम एनीगदेग्‍याम परमेश्‍वरला बचन माकेडोनियादेन अखैया भिबा अञ्‍चलरी जे थेःना लबा आहिन। तर एनीगदेसे परमेश्‍वरदा विश्‍वास लबा ताम जम्‍मान ग्‍लारी थेःबा मुला। थेतबासेलमा दाहेन्‍से ङन्‍से पाङ्तोःबा अर्गु ताम तिगै आरे।</verse>
				<verse number="9">तिग्‍दा भिसम ङनी एनीगदे मुबा ग्‍लारी खमा एनीगदेसे ङन्‍दा खाह्रङ् लसी मान लबा मुला। ओच्‍छे छोन्‍बोदेन सत्‍य परमेश्‍वरला गे लबारी मूर्तिगदेदा तेन्‍बा ख्‍लासी एनीगदे परमेश्‍वरपट्टि दोःजी भिबा ताम म्‍हिगदेसेन पाङ्ला।</verse>
				<verse number="10">थेह्रङ् लसीन एनीगदेसे परमेश्‍वरला झा येशू स्‍वर्गग्‍याम फेप्‍खला भिसी भ्रान्‍सी चिबा मुला। थेदा परमेश्‍वरसेन सिबाग्‍याम सोना लबा मुबा। ओच्‍छे थेसेन य्‍हाङदा पापला सजायग्‍याम थार्ना लला भिबा तामएनोन थेनीगदेसेन पाङ्ला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">च्‍यागो आलेगदे, ङनी एनीगदे मुबा ग्‍लारी खबा ल्‍हानान ज्‍यबा तजी भिबा एनीगदेदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="2">थेह्रङ् लसीन ङाच्‍छा ङन्‍से फिलिप्‍पी भिबा शहररी दुखदेन म्‍हिला हेला नाजी भिबा तामएनोन एनीगदेदा था मुला। तर ङन्‍दा बिरोध लबागदे ल्‍हानान मुसैनोन परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लबारी परमेश्‍वरसे ङन्‍दा आँट पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="3">तिग्‍दा भिसम ङन्‍से लोप्‍बा तामगदे लुसीला तामएनोन आहिन्‍बा मुबा। ओच्‍छे नइबा तामदेन एनीगदेदा जाल लसी लोप्‍बा तामएनोन आहिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="4">तर परमेश्‍वरसे ङन्‍दा च्‍यासीन थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा जिम्‍मा ङन्‍दा पिन्‍बा हिन्‍ना। थेतबासेलमा म्‍हिदा ताङ्ना लबारी आहिन तर य्‍हाङला सेमला ताम था याङ्बा परमेश्‍वरदा ताङ्ना लबारी म्‍हिगदेदा थेःना लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">एनीगदेदाएनोन चु ताम थानोन मुला ङन्‍से एनीगदेदेन छ्‌याम तिगै चिप्‍ले तामएनोन आलनी ओच्‍छे तिगै याङ्ला भिसी लोभएनोन आलनी। चु ताम परमेश्‍वरदान था मुला।</verse>
				<verse number="6">ङनी ख्रीष्‍टला मुल चेला तबासे लमा एनीगदेथोरी अधिकार लखम्‍सेला मुबा। तसैनोन ङन्‍से एनीगदेदेन स्‍य्‍हान्‍दो खालै म्‍हिगदेसे ङन्‍दा ज्‍यबा म्‍हि भिगै भिसी आम्‍हाइनी। तर ह्राङला कोलागदेदा सयार लबा आमासे ह्रङ् लसी ङन्‍से एनीगदेदा माया लजी।</verse>
				<verse number="7"></verse>
				<verse number="8">च्‍यागो आलेगदे, एनीगदेला मायासे लमा ङन्‍से एनीगदेदा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार जे आहिन, तर ङन्‍ना ज्‍यानएनोन एनीगदेला लागिरी पिन्‍बारी ङनी तयार मुबा। तिग्‍दा भिसम ङन्‍से एनीगदेदा ल्‍हानान माया लमुबा।</verse>
				<verse number="9">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदा थानोन मुला। ङन्‍से परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला समाचार थेःना लबा धुइरी खालैदा दुख आपिन्‍गे भिसी धिन म्‍हुननोन दुख लसी गे लबा मुबा।</verse>
				<verse number="10">विश्‍वासीगदेला गुङरी ङन्‍से लबा गे परमेश्‍वरदा सेम निबादेन चोखो ओच्‍छे तिगै दोष आरेबा मुबा। चु ताम एनीगदेदेन परमेश्‍वरदान था मुला।</verse>
				<verse number="11">ओच्‍छे आबासे ह्राङला झा झामेदेन छ्‌याम लबा ह्रङ्‌बान व्‍यवहार लसी ङन्‍से एनीगदेदा परमेश्‍वरदा सेम निबा ग्‍यामरी भ्रबाला लागिरी आँट पिन्‍जी भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="12">थेतबासेलमा एनीगदेला चालचलन परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार तगै। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे एनीगदेदा थेला य्‍हुल्‍सा, शक्तिदेन य्‍हालरी ङ्‌योइबा मुला।</verse>
				<verse number="13">ङन्‍से एनीगदेदा थेःना लबा बचनदा म्‍हिगदेला बचन आहिन तर परमेश्‍वरलान बचन हिन्‍ना भिसी विश्‍वास लजी। थेनोन परमेश्‍वरला बचनसे एनीगदे न्‍हङरी गे लबान मुला। थेतबासेलमा चुलान लागिरी ङन्‍से सदन परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="14">तिग्‍दा भिसम एनीगदेएनोन ख्रीष्‍ट येशूदा विश्‍वास लबा यहूदिया अञ्‍चलरी मुबा परमेश्‍वरला मण्‍डलीगदे ह्रङ्‌बान दोबा मुला। ओच्‍छे यहूदिया अञ्‍चलरी मुबा म्‍हिगदेसे ह्राङलान म्‍हि यहूदीगदेग्‍याम दुख नाबा ह्रङ् लसी एनीगदेसेनोन ह्राङलान म्‍हिगदेग्‍याम दुख नाबा मुला।</verse>
				<verse number="15">चुनोन यहूदीगदेसे प्रभु येशू ख्रीष्‍टदेन अगमवक्तागदेदा साइजी, ओच्‍छे ङन्‍दाएनोन दुख पिन्‍जी, ओच्‍छे परमेश्‍वरदा बोमो खना लबादेन जम्‍मान म्‍हिगदेदा बिरोध लबा मुला।</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेसे थार्बा याङ्‌गै भिसी थेःना लबा ताम यहूदीगदेसे ङन्‍दा थेःना लआपुङ्नी। थेह्रङ् लसी यहूदीगदेसे पापथोरी झन पाप लजी। थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे यहूदीगदेदा सजाय पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="17">य्‍हाङ ज्‍योज्‍यो आले नाना आङा न्‍हङरी तिगै धिनना लागिरी फेसै य्‍हाङला सेम फेबा आरे। थेतबासेलमा दोःसी एनीगदेदेन छ्‌याम ह्रुप तबा सेम ङन्‍दा ल्‍हानान मुला।</verse>
				<verse number="18">एनीगदे मुबा ग्‍लारी ङनी खबारी म्‍हाइमुबा। ओच्‍छे ङा पावल एनीगदे मुबा ग्‍लारी ल्‍हानान रेम खबारी म्‍हाइमुबा। तर ङनी खबारी म्‍हाइमा सदन शैतानसे ग्‍याम काजी।</verse>
				<verse number="19">य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍ट फेप्‍खबा धुइरी थेला ङाच्‍छा ङन्‍से लबा आशदेन ताङ्तोःबा ताम एनीगदेन आहिन? हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">ङन्‍से याङ्तोःबा मानदेन ङनी ताङ्तोःबा ताम भिबान एनीगदे हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">थेतबासेलमा एनीगदेग्‍याम फेसी चिबारी ङन्‍ना सेमसे आङ्‌यान्‍नी। ओच्‍छे ङनी चा एथेन्‍स भिबा ग्‍लारीन चिबारी ज्‍यबा छोर्सी थेरीन चिजी।</verse>
				<verse number="2">तर तिमोथीदा चा एनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइखबा मुला। तिग्‍दा भिसम थेसेन एनीगदेदा विश्‍वासरी कोङ्‌ना लबारी आँट पिन्‍ना। य्‍हाङला आले तिमोथी चा ख्रीष्‍टला समाचार थेःना लबा ङन्‍देन छ्‌यामनोन परमेश्‍वरला गे लबा म्‍हि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="3">थे धुइला दुखसे लमा एनीगदे खालैनोन याङयोङ थातगै भिसी ङन्‍से म्‍हन्‍बा मुबा। य्‍हाङ सोतेधोना दुख मी खनोन खला भिबा ताम एनीगदेसेनोन घोसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम ङनी एनीगदेदेन छ्‌याम मुबा धुइरीन य्‍हाङसे दुख नातोःला भिसी ङन्‍से ङाच्‍छान पाङ्बा मुबा। ङन्‍से पाङ्बा ह्रङ् तनोन तजी, थे एनीगदेदाएनोन थानोन मुला।</verse>
				<verse number="5">थेतबासेलमा ङाइ नाआखम्‍ना एनीगदेला विश्‍वास खाह्रङ्बा चीम भिसी घोबाला लागिरी ङाइ एनीगदे मुबा ग्‍लारी तिमोथीदा पुइखबा मुला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेदा खालै म्‍हिसे लोभ उन्‍सी फसब लसी ङन्‍से लबा गेगदे गे आखेल्‍बा तना लजी वा भिसी ङा लोङ्‌बा मुबा।</verse>
				<verse number="6">तर दान्‍दे तिमोथी एनीगदे मुबाग्‍याम ङनी मुबा ग्‍लारी खसी एनीगदेसे परमेश्‍वरदा लबा विश्‍वासदेन ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी माया लसी ढिक्‍सी चिमुला भिबा ज्‍यबा समाचार ङन्‍दा पाङ्जी। ओच्‍छे ङन्‍से एनीगदेदेन छ्‌याम ह्रुप तबारी म्‍हाइबा ह्रङ् एनीगदेसेएनोन ङन्‍दा ल्‍हानान ढन्‍सी सदन ह्रुप तबारी म्‍हाइबा मुला भिबा तामएनोन पाङ्जी।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङा, ङन्‍दा दुख तसी सुर्दा तबा धुइरीनोन एनीगदेसे लबा विश्‍वासला बारेरी थेःसी ङनी ताङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="8">तिग्‍दा भिसम एनीगदे प्रभुरी कोङ्‌सी चिबा मुला भिबा थेःसी ङनी ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला</verse>
				<verse number="9">एनीगदेसे लमा ङनी परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ल्‍हानान ताङ्म्‍याङ्बा मुला। चुला लागिरी ङन्‍से परमेश्‍वरदा जतिन धन्‍यवाद पिन्‍सै आछ्‌यो।</verse>
				<verse number="10">एनीगदेला विश्‍वास अझ कोङ्‌ना लबा सेम लसी दोःसी एनीगदेदेन छ्‍याम ह्रुप तम्‍याङ्‌गै भिसी ङन्‍से धिन म्‍हुननोन झन्‍सी प्रार्थना लबा मुला।</verse>
				<verse number="11">दाहेन्‍से य्‍हाङला परमेश्‍वर आबादेन प्रभु येशूसेन ङनी एनीगदे मुबा ग्‍लारी खबाला लागिरी ग्‍याम स्‍होसी पिन्‍गै।</verse>
				<verse number="12">ङन्‍से एनीगदेदा माया लबा ह्रङ् लसी एनीगदेसे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी लबा मायादेन जम्‍मान म्‍हिगदेदा लबा मायादा प्रभुसेन ल्‍हानान ल्‍हेना लगै।</verse>
				<verse number="13">य्‍हाङला प्रभु येशू ह्राङला म्‍हिगदेदेन छ्‌याम दोःसी फेप्‍खबा धुइरी परमेश्‍वरसेन एनीगदेला सेमरी भङ पिन्‍सी थेला ङाच्‍छापट्टि तिगै दोष आरेबादेन चोखो म्‍हि स्‍होगै।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">दाहेन्‍से एनीगदे प्रभु येशूला म्‍हि तबासे लमा परमेश्‍वरदा ताङ्ना लबारी खाह्रङ् लसी भ्रतोःला भिबा ताम ङन्‍से लोप्‍सी जिन्‍बा मुला। ओच्‍छे एनीगदेसे ङन्‍से लोप्‍बा ह्रङ्नोन लबान मुला। थेतबासेलमा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, अझ एनीगदेसे थेह्रङ्बा ज्‍यबा गे लबान निउ भिबा ङन्‍ना बिन्‍ती मुला।</verse>
				<verse number="2">तिग्‍दा भिसम ङन्‍से प्रभु येशूग्‍याम एनीगदेदा तिग तिग ताम कुल्‍बा मुबा थे ताम एनीगदेदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="3">एनीगदे चोखो म्‍हि दोगै भिसी परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा मुला। थेतबासेलमा एनीगदेसे स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबा तामरी संगतनोन थालउ।</verse>
				<verse number="4">एनीगदेसे ह्राङसे ह्राङलान ल्‍हुइदा तहरी थान्‍बारी लोप्‍गै भिसी परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा मुला। ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेग्‍याम मान लबाला लागिरी एनीगदेसे ह्राङला ल्‍हुइदा चोखो थान्‍गो।</verse>
				<verse number="5">ओच्‍छे एनीगदेसे परमेश्‍वरदा ङोआसेबा म्‍हिगदेसे ह्रङ् लसी खाल्दमनदेन छ्‌याम ब्रेल्‍बा सेम थालउ।</verse>
				<verse number="6">चु तामरी आज्‍यबा गे लसी विश्‍वासी ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे न्‍हङरी खालैसे खालैदान न्‍होङ्ना थालगै। च्‍यागो, चुह्रङ्बा गे लजी भिसम प्रभुसेन सजाय पिन्‍ना भिसी ङन्‍से एनीगदेदा ङाच्‍छान घोना लसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="7">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा चुह्रङ्बा नइबा गे लबारी आहिन, तर तिगै दोष आरेबा चोखो म्‍हि दोसी भ्रबाला लागिरी ङ्‌योइबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">थेतबासेलमा जुन म्‍हिसे चु तामदा वास्‍ता आल थेसे म्‍हिदा आहिन, तर एनीगदेदा ह्राङलान आत्‍मा पिन्‍बा परमेश्‍वरदा वास्‍ता आलबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">विश्‍वास लबा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङादा खाह्रङ् लसी माया लतोःला भिबा ताम ङन्‍से एनीगदेदा पाङ्आतोः। तिग्‍दा भिसम चु ताम एनीगदेदा परमेश्‍वरसेन लोप्‍सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे थेनोन अन्‍छार एनीगदेसे माकेडोनिया भिबा अञ्‍चलरी मुबा जम्‍मान विश्‍वासीगदेदा ल्‍हानान माया लबा मुला। थेतबासेलमा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, थेह्रङ् लसीन एनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी अझ माया लसी चिउ भिबा ङन्‍ना अर्ती मुला।</verse>
				<verse number="11">ङाच्‍छा ङन्‍से एनीगदेदा लोप्‍बा तामरी ढुक्‍क तसी ह्राङ ह्राङला गे सेम लसी लबान ढिक्‍सी चिउ।</verse>
				<verse number="12">चुह्रङ् लसम एनीगदेदा म्‍हिगदेसेनोन मान लला। ओच्‍छे एनीगदेदा खाँचो तबा धुइरी स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिला भर लआतोः।</verse>
				<verse number="13">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेसे सिबा विश्‍वासीगदेला बारेरी था याङ्‌गै भिबा ङन्‍से म्‍हन्‍बा मुला। थेतबासेलमा आशनोन आरेबा म्‍हिगदे ह्रङ् लसी एनीगदे सुर्दा थालउ।</verse>
				<verse number="14">तिग्‍दा भिसम येशू सिबाग्‍याम दोःसी सोजी भिसी य्‍हाङसे विश्‍वास लबा मुला। थेह्रङ् लसीन सिबा विश्‍वासीगदेदा परमेश्‍वरसेन येशूग्‍याम दोःसी सोना लसी थेदेन छ्‌यामनोन भला भिसीएनोन य्‍हाङसे विश्‍वास लबा मुला।</verse>
				<verse number="15">प्रभुसे सुङ्बा ह्रङ् ङन्‍से पाङ्बा ताम ङ्‌यान्‍गो, प्रभु दोःसी फेप्‍खबा धुइरी य्‍हाङ सोबागदे तिगै लसीन सिबा विश्‍वासीगदे भन्‍दा ङाच्‍छा तआखम।</verse>
				<verse number="16">तिग्‍दा भिसम प्रभु ह्राङनोन घ्रेन काइरी कुल्‍बान मुल स्‍वर्गदूतला काइदेन परमेश्‍वरला बिगुलला काइरी स्‍वर्गग्‍याम फेप्‍खला। थेनोन धुइरी ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लसी सिबागदे चा ङाच्‍छान सोला।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से य्‍हाङ सोबागदे मुरी ह्रुप तबारी थेनीगदेदेन छ्‌यामनोन खसुरी थीसी भोर्ला। ओच्‍छे य्‍हाङ सदनना लागिरी प्रभुदेन छ्‌यामनोन चिला।</verse>
				<verse number="18">थेतबासेलमा चु तामग्‍याम गिकसे स्‍य्‍हान्‍दोदा आँट पिन्‍गो।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">तर ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, चु ताम खाइमा तला भिसी एनीगदेला लागिरी तिगै भ्रितोःबा आरे।</verse>
				<verse number="2">तिग्‍दा भिसम प्रभु फेप्‍खबा धुइरी म्‍हुनङ य्‍हो खबा ह्रङ् लसी फेप्‍खला भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="3">थे धुइरी म्‍हिगदेसे “य्‍हाङदा शान्‍ति मुला तिगै लोङ्‌बा डोबा आरे भिसी भिला।” थेनोन धुइरी म्रिङम्‍हेमेदा कोला न्‍हबा धुइरी बेथा याङ्बा ह्रङ् थेनीगदे तिक्‍खुरीन नाश तला। जमाहेन्‍से थेनीगदे थेह्रङ्बा आपत विपतग्‍याम तिगै लसीन स्‍योर आम्‍याङ्।</verse>
				<verse number="4">तर ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदे धोपधोपरी आरे। थेतबासेलमा एनीगदेला लागिरी प्रभु फेप्‍खबा धुइरी य्‍हो खबा ह्रङ्‌बा आत।</verse>
				<verse number="5">तिग्‍दा भिसम एनीगदे जम्‍मान धोपधोपदेन म्‍हुनङ भ्रबा म्‍हिला सन्‍तान आहिन, तर य्‍हालदेन धिनीरी भ्रबा म्‍हिला सन्‍तान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">थेतबासेलमा य्‍हाङ स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदे ह्रङ् लसी म्‍हेर्बारी आत। तर होशियार तसी छोर्सी चितोःला।</verse>
				<verse number="7">तिग्‍दा भिसम म्‍हेर्बागदे म्‍हुनङनोन म्‍हेर्ला ओच्‍छे थुङ्बागदेएनोन म्‍हुनङनोन ङ्‌य्‍होइसी भ्रमुला।</verse>
				<verse number="8">तर य्‍हाङ चा धिनीरी भ्रबा म्‍हिला सन्‍तान तबासे लमा होशियार तसी भ्रतोःला। ओच्‍छे सेनासे ह्राङदा जोगब लबारी कुरी पाता थान्‍बा ह्रङ् लसी य्‍हाङसेनोन ह्राङदा जोगब लबाला लागिरी य्‍हाङला विश्‍वासदेन मायादा थोसी भ्रतोःला। थेह्रङ् लसीन य्‍हाङसे पूरा थार्बा याङ्ला भिसी लबा आशदा सेनागदेसे सदन टोप कूबा ह्रङ् लसी सदन कूतोःला।</verse>
				<verse number="9">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा सजाय पिन्‍बारी आहिन। तर प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍याम थार्बा पिन्‍बारी ङाच्‍छान धम्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">प्रभु फेप्‍खबा धुइरी य्‍हाङ सिसै सोसै प्रभुदेन छ्‌यामनोन सोगै भिसी प्रभु येशू य्‍हाङला लागिरी सिजी।</verse>
				<verse number="11">थेतबासेलमा एनीगदेसे दान्‍दे लबा ह्रङ्नोन गिकसे गिकदा आँट पिन्‍सी भङ्‍ना लबा गे लउ।</verse>
				<verse number="12">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेला गुङरी दुख लसी गे लबागदेदा मान लउ भिबा ङन्‍ना बिन्‍ती मुला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे प्रभुला लागिरी खाह्रङ् लसी भ्रतोःला भिबा ताम एनीगदेदा लोप्‍ला।</verse>
				<verse number="13">थेनीगदेसे ज्‍यबा गे लबासे लमा थेनीगदेदा मायादेन मान लउ। ओच्‍छे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी ढिक्‍सी चिउ।</verse>
				<verse number="14">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, ब्‍लेगुगदेदा अर्ती पिन्‍बादेन हरेस चबागदेदा आँट पिन्‍गो। ओच्‍छे आखम्‍बागदेदा ह्रो लबादेन जम्‍मालान ओन्‍छाङरी ज्‍यबा गे लसी उन्‍गो भिबा ङन्‍ना बिन्‍ती मुला।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे खालैसे एनीगदेदा आज्‍यबा लजी भिदेमा एनीगदेसे थेदा आज्‍यबा थालउ। बरु गिकसे गिकदा ओच्‍छे जम्‍मान म्‍हिगदेदा सदन ज्‍यबा व्‍यवहार लबारी म्‍हाइगो।</verse>
				<verse number="16">सदन ताङ्सी चिउ।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे सदन प्रार्थना लउ।</verse>
				<verse number="18">दुख सुख जस्‍तोन तसै धन्‍यवाद पिन्‍गो। तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक तबा एनीगदेसे चुह्रङ्बा लगै भिसी परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="19">ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍मासे लबा गेदा रोकब थालउ।</verse>
				<verse number="20">खालैसे परमेश्‍वरग्‍याम पाङ्बा तामदा हेला थालउ।</verse>
				<verse number="21">ओच्‍छे जम्‍मान ताम सेसी घोसी जुन ताम ज्‍यबा मुला थेनोन तामरी भङ्‍बा तसी चिउ।</verse>
				<verse number="22">ओच्‍छे जम्‍मान आज्‍यबा तामगदेग्‍याम थारेङ तसी चिउ।</verse>
				<verse number="23">शान्‍ति पिन्‍बा परमेश्‍वरसेन एनीगदेदा पूरा चोखो तना लगै, ओच्‍छे य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍ट दोःसी फेप्‍खबा धुइरी एनीगदेला आत्‍मादेन सेम ओच्‍छे ल्‍हुइरी तिगै दोष आरेबा तगै।</verse>
				<verse number="24">एनीगदेदा ङ्‌योइबा परमेश्‍वर विश्‍वास लखम्‍बा परमेश्‍वर हिन्‍ना। थेसेन एनीगदेदा चु जम्‍मान ताम पूरा लसी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="25">थेतबासेलमा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेसे ङन्‍ना लागिरीनोन प्रार्थना लसी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="26">जम्‍मान ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी गिकसेम गिकदा सेमहेन्‍सेन माया लसी फ्‍याफुल्‍गो।</verse>
				<verse number="27">प्रभुला अधिकारग्‍याम ङाइ पाङ्बा ताम ङ्‌यान्‍गो। एनीगदेसे चु चिठी जम्‍मान ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदा पढब लसी थेःना लउ।</verse>
				<verse number="28">य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला दयामाया एनीगदेथोरी तगै।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="53">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो य्‍हाङला परमेश्‍वर आबादेन प्रभु येशू ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा थेसलोनिकेरी मुबा जम्‍मान विश्‍वासीगदेदा ङा पावलदेन सिलास ओच्‍छे तिमोथीला फ्‍याफुल्‍ला!</verse>
				<verse number="2">परमेश्‍वर आबादेन प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍याम एनीगदेदा दयामायादेन शान्‍ति तगै।</verse>
				<verse number="3">आलेगदे, एनीगदेला लागिरी परमेश्‍वरदा ङन्‍से सदन धन्‍यवाद पिन्‍तोःबा मुला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेला विश्‍वास ल्‍हानान बढब तबा मुला, ओच्‍छे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी एनीगदेला माया बढब तबा मुला।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे एनीगदे जम्‍मान दुख कष्‍ट नासी विश्‍वासरी याङयोङ आतना चिबा मुला। थेतबासेलमा एनीगदेला चुह्रङ्बा विश्‍वासला बारेरी ङन्‍से परमेश्‍वरला अर्गु मण्‍डलीगदेला गुङरीनोन ताङ्सी ताङ्सी पाङ्म्‍याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="5">एनीगदेसे दुख नाबासे लमा एनीगदे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला म्‍हि दोबा मुला। चु जम्‍मान तामग्‍याम परमेश्‍वरसे खालैला ली आच्‍याना ठीक निसाफ लबा मुला भिबा ताम था याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="6">एनीगदेदा दुख पिन्‍बादा परमेश्‍वरसेन दुख पिन्‍ना, तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वर खालैला ली आच्‍याना ठीक निसाफ लबा परमेश्‍वर हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">प्रभु येशू ख्रीष्‍ट शक्तिशाली स्‍वर्गदूतगदेदेन मेला ल्‍हामरी स्‍वर्गग्‍याम फेप्‍खला। ओच्‍छे दुख नाबा ङन्‍देन एनीगदेदा थे धुइरीन परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा चु दुखग्‍याम फेला।</verse>
				<verse number="8">तर परमेश्‍वरदा ङोआसेबागदेदेन य्‍हाङला प्रभु येशूला थार्बा पिन्‍बा समाचार आङ्‌यान्‍बागदेदा परमेश्‍वरसे सजाय पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">थेनीगदे प्रभुदेन प्रभुला घ्रेन य्‍हालदेन शक्तिग्‍याम फेसी चितोःला। ओच्‍छे थेनीगदेसे सदनना लागिरी नाश तबा सजाय याङ्ला।</verse>
				<verse number="10">चु ताम चा प्रभु येशू फेप्‍खबा धुइरी तला। थे धुइरी परमेश्‍वरला जम्‍मान विश्‍वास लबा म्‍हिगदेसे प्रभु येशूदा ल्‍हानान जयजयकार लला। जमा धुइरी एनीगदेएनोन थेनीगदेदेन छ्‌यामनोन तला, तिग्‍दा भिसम ङन्‍से पाङ्बा तामरी एनीगदेसे विश्‍वास लजी।</verse>
				<verse number="11">थेतबासेलमा य्‍हाङला परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ङ्‌योइबा अन्‍छार ज्‍यना लसी भ्रखम्‍गै, ओच्‍छे एनीगदेसे लबारी म्‍हाइबा ज्‍यबा गेदेन एनीगदेला विश्‍वासग्‍याम लबा गे थेला शक्तिग्‍याम पूरा लगै भिसी ङन्‍से प्रार्थना लबा मुला।</verse>
				<verse number="12">थेह्रङ् लजी भिसम एनीगदेग्‍याम प्रभु येशूला मान तला ओच्‍छे प्रभु येशूएनोन एनीगदे म्राङ्सी ताङ्ला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे य्‍हाङला परमेश्‍वर आबादेन प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍याम दयामाया याङ्बा मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍ट दोःसी फेप्‍खबा धुइरी य्‍हाङ थेदेन छ्‌यामनोन ह्रुप तला भिबा तामला बारेरी ङन्‍से एनीगदेदा पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="2">खालैसे एनीगदेदा प्रभु फेप्‍खबा धुइ तसी जिन्‍बा मुला भिसी पाङ्जी भिसम थेह्रङ्बा ताम ङनीग्‍याम खबा ताम हिन्‍ना भिसी एनीगदे थालोङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम थेह्रङ्बा म्‍हिगदेसे ङन्‍ना मिन किन्‍सी तामग्‍याम, चिठीग्‍याम ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम पाङ्बा हिन्‍ना भिसी एनीगदेदा फसब लबारी म्‍हाइमुला। तर एनीगदेसे थेनीगदेला ताम विश्‍वास थालउ भिबा ङन्‍ना बिन्‍ती मुला।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे एनीगदेदा खालैसेन तिगै ताम लसी फसब थालगै। तिग्‍दा भिसम पाप गे लबादेन नाश ततोःबा म्‍हि खसी परमेश्‍वरदा ल्‍हानान बिरोध आलतेधोना प्रभु फेप्‍खबा धुइ आख।</verse>
				<verse number="4">थे म्‍हिसे ह्राङसे ह्राङदान घ्रेन स्‍होसी म्‍हिगदेसे परमेश्‍वर भिसी तेन्‍बा जम्‍मान स्‍हेला बिरोध लला। ओच्‍छे ङानोन परमेश्‍वर हिन्‍ना भिसी थे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी चिला।</verse>
				<verse number="5">ङा एनीगदेदेन छ्‌याम मुबा धुइरी ङाइ पाङ्बा ताम एनीगदेसे ढन्‍बा आरे?</verse>
				<verse number="6">थे म्‍हि थेला धुइ आतमान थोन्‍ना भिसी परमेश्‍वरसे दान्‍देधोना थेदा रोकब लसी थान्‍बा मुला भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="7">तिग्‍दा भिसम थे परमेश्‍वरला बचन आङ्‌यान्‍बा म्‍हिसे न्‍हङ न्‍हङ‌नोन गे लसी जिन्‍बा मुला। तर थेदा रोकब लसी थान्‍बा शक्तिसे थेदा आख्‍लातेधोना थेसे लबा नइबा गेगदे म्राङ्आखम।</verse>
				<verse number="8">थे परमेश्‍वरला बचन आङ्‌यान्‍बा म्‍हि थोन्‍ना। जमाहेन्‍से प्रभु येशू घ्रेन शक्तिरी फेप्‍खसी थेदा फू लसीन नाश लला।</verse>
				<verse number="9">परमेश्‍वरला बचन आङ्‌यान्‍बा थे म्‍हि शैतानना शक्ति थोसी खला। ओच्‍छे थेसे ल्‍हानान थरीला फट्टा चिनुगदेदेन उदेकला गेगदे लला।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे नाश तबागदेदा थेसे नइबा गे लसी फसब लला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेदा थार्बा पिन्‍बा सत्‍य ताम सेम आनिनी।</verse>
				<verse number="11">थेतबासेलमा थेनीगदेसे लुसीला तामरीन विश्‍वास लगै भिसी परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा अलमल तबा शक्ति गिक थेनीगदे मुबा ग्‍लारी पुइखला।</verse>
				<verse number="12">तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे सत्‍य तामरी विश्‍वास आलना नइबा तामनोन ज्‍यबा भिसी म्‍हन्‍बासे लमा परमेश्‍वरसे थेनीगदेथोरी निसाफ लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">प्रभुसे माया लबा आलेगदे, एनीगदेला लागिरी ङन्‍से सदन परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍नोन तोःबा मुला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेदा तिगै दोष आरेबा म्‍हि स्‍होबारी परमेश्‍वरला आत्‍मादेन एनीगदेसे विश्‍वास लबा सत्‍य तामग्‍याम थार्बा याङ्‌गै भिसी परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ङाच्‍छाहेन्‍सेन धम्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">ङन्‍से एनीगदेदा थेःना लबा थार्बा पिन्‍बा समाचारग्‍याम य्‍हालदेन शक्ति पिन्‍बारी य्‍हाङला परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ङ्‌योइबा हिन्‍ना। थेतबासेलमा परमेश्‍वर प्रभु येशू ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम ताङ्‍बा ह्रङ् एनीगदेदेन छ्‌यामएनोन ताङ्ला।</verse>
				<verse number="15">थेतबासेलमा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, ङन्‍से ङाच्‍छा लोप्‍बा तामग्‍याम तसै ङन्‍से भ्रिबा चिठीग्‍याम तसै एनीगदेसे ङन्‍से लोप्‍बा ताम ङ्‌यान्‍सी कोङ्‌सी चिउ।</verse>
				<verse number="16">य्‍हाङदा माया लबा प्रभु येशू ख्रीष्‍टदेन परमेश्‍वर आबासे थेला दयामायाग्‍याम य्‍हाङदा जुकजुकधोनाला आँटदेन ज्‍यबा आश पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="17">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसेन अझ सेमरी आँट पिन्‍सी एनीगदेदा जम्‍मान ज्‍यबा गेदेन ज्‍यबा ताम लबारी सदन भङ पिन्‍गै।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, ङन्‍ना लागिरी प्रार्थना लसी पिन्‍गो, तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे थेःबा ह्रङ् प्रभुला बचन अर्गु जम्‍मान ग्‍लाला म्‍हिगदेसे योनान थेःगै। ओच्‍छे थेनीगदेसेनोन एनीगदेसे ह्रङ्नोन प्रभुला बचनदा मान लगै।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे परमेश्‍वरसे ङन्‍दा आज्‍यबा म्‍हिदेन पापी म्‍हिगदेग्‍यामसेनोन जोगब लसी पिन्‍गै भिसी प्रार्थना लसी पिन्‍गो। तिग्‍दा भिसम जम्‍मान म्‍हिगदेसे मी विश्‍वास आल।</verse>
				<verse number="3">तर प्रभु मी विश्‍वास लखम्‍बा प्रभु हिन्‍ना। थेसे एनीगदेदा विश्‍वासरी कोङ्‌ना लला ओच्‍छे शैतानग्‍याम जोगब लसी थान्‍ना।</verse>
				<verse number="4">ङन्‍से कुल्‍बा ताम अन्‍छारनोन एनीगदेसे गे लबान मुला। ओच्‍छे थेह्रङ् लसीन सदन गे लला भिबा ताम ङन्‍से प्रभुग्‍यामनोन था याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="5">परमेश्‍वरसे एनीगदेदा लबा मायादेन ख्रीष्‍टसे नाबा दुख एनीगदेसेनोन लबारीदेन नाबारी खम्‍गै भिसी प्रभुसेन उन्‍गै।</verse>
				<verse number="6">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला अधिकारग्‍याम ङन्‍से एनीगदेदा चु ताम कुल्‍ला। ङन्‍से लोप्‍बा ताम अन्‍छार आभ्रबादेन ब्‍लेगु विश्‍वासीगदेग्‍याम थारेङ तसी चिउ।</verse>
				<verse number="7">तिग्‍दा भिसम ङन्‍से लबा ह्रङ्नोन लतोःला भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला। एनीगदेदेन छ्‌याम मुबा धुइरी ङनी खाइमै ब्‍लेगु दोसी आचिनी।</verse>
				<verse number="8">ङन्‍से टाङगा आफाना खालैला तिगै आचनी, बरु एनीगदेदा दुख थातगै भिसी ङन्‍से धिन म्‍हुननोन दुख लसी गे लजी।</verse>
				<verse number="9">एनीगदेग्‍याम ङन्‍से टाङगा किन्‍बा अधिकार आरे भिसी आहिन, तर एनीगदेसेनोन ङन्‍से ह्रङ्नोन लगै भिसी ङन्‍से चुह्रङ् लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">एनीगदेदेन छ्‌याम मुबा धुइरी ङन्‍से एनीगदेदा “खालैसे गे आलनी भिसम थेसे चबा थुङ्बा थालगै” भिसी पाङ्मुबा।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम एनीगदे न्‍हङरी कोइ कोइ म्‍हिसे ब्‍लेगु दोसी तिगै गे आलना म्‍हिसे लबा गेरी ओह्रङ्नोन या झाङ्मुला भिबा ताम ङन्‍से थेःमुला।</verse>
				<verse number="12">थेतबासेलमा थेह्रङ्बा म्‍हिगदेदा प्रभु येशू ख्रीष्‍टला अधिकारग्‍याम ङाइ चुह्रङ् लसी कुल्‍ला। थेनीगदे कुटिसी ह्राङ ह्राङला गे लगै ओच्‍छे ह्राङ ह्राङलान यासे स्‍होसी चउ।</verse>
				<verse number="13">तर ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदे चा ज्‍यबा लबारी खाइमै दुख थाम्‍हन्‍गो।</verse>
				<verse number="14">ङन्‍से भ्रिबा चु चिठीला ताम चुदे खालैसे आङ्‌यान्‍नी भिसम थे म्‍हिदा ङोसेसी थान्‍गो, ओच्‍छे थेह्रङ्बा म्‍हिला संगतनोन थालउ। थेह्रङ् लसम थे ह्राङनोन पेःला।</verse>
				<verse number="15">तसैनोन थेदा शत्रु ह्रङ्‌बा थाम्‍हन्‍गो, तर ज्‍योज्‍यो आलेदा ह्रङ् लसी थेदा अर्ती पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="16">य्‍हाङदा शान्‍ति पिन्‍बा प्रभुसे एनीगदेदा जस्‍तोन तसै सदन शान्‍ति पिन्‍गै। ओच्‍छे प्रभु सदन एनीगदेदेन छ्‌याम तगै।</verse>
				<verse number="17">ङा पावल ह्राङलान यासे फ्‍याफुल्‍ला भिसी भ्रिबा मुला। ओच्‍छे ङाला जम्‍मान चिठी ङोसेबाला लागिरी सदन ङाइ चुह्रङ् लसी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="18">य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला दयामाया एनीगदे जम्‍मानदेन छ्‌याम तगै।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="54">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो, विश्‍वासरी ङाला झा तिमोथी, ङा पावलग्‍याम फ्‍याफुल्‍ला। ङा य्‍हाङदा थार्बा पिन्‍बा परमेश्‍वरदेन आश पिन्‍बा ख्रीष्‍ट येशूसे कुल्‍बा अन्‍छार ख्रीष्‍ट येशूला मुल चेला हिन्‍ना। एसे य्‍हाङला परमेश्‍वर आबादेन प्रभु ख्रीष्‍ट येशूग्‍याम मोलमदेन दया ओच्‍छे शान्‍ति याङ्‌गै।</verse>
				<verse number="2"></verse>
				<verse number="3">ङा माकेडोनिया भिबा ग्‍लारी निबा धुइरी एदा पाङ्बा अन्‍छार लुसीला ताम लोप्‍बागदेदा थेह्रङ् थालउ भिसी कुल्‍बाला लागिरी ए एफिससरीन चिउ।</verse>
				<verse number="4">थेनीगदेदा अनुमान लसी सेमरी म्‍हन्‍सी पाङ्बा कथा ओच्‍छे आखे म्‍हेमेला बारेरी खाइमै आजिन्‍बा तामला लिच्‍छा थाभ्रउ भिसी पाङ्‍गो। थेह्रङ्बा तामसे चा य्‍हाङ न्‍हङरी छेबा बङ्बा तना लमुला, ओच्‍छे विश्‍वासग्‍याम घोखम्‍बा परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा तामदा जे न्‍होङ्ना लमुला।</verse>
				<verse number="5">चु कुल्‍बा ताम चा ज्‍यबा सेमदेन सेमसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार ठीक गे लबारी ओच्‍छे ज्‍यबा विश्‍वासग्‍याम खबा माया ल्‍हेना लबाला लागिरी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">कोइ कोइ म्‍हिगदे चा चु जम्‍मान तामगदेदा वास्‍ता आलना गे आखेल्‍बा तामगदेरी कोल्‍सी चिमुला।</verse>
				<verse number="7">थेनीगदे परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम लोप्‍बा म्‍हि दोबारीम म्‍हाइमुला, तर ह्राङसेन पक्‍का लसी पाङ्बा ताम ह्राङसेन आघोमुला।</verse>
				<verse number="8">चुदे खालैसे परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम ठीक लसी तेन्‍जी भिसम थे ठिम ल्‍हानान ज्‍यबा मुला भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला।</verse>
				<verse number="9">ओच्‍छे य्‍हाङदा चु तामएनोन था मुला, थे ठिम ज्‍यबा म्‍हिला लागिरी आहिन। तर थे ठिम अन्‍छार आभ्रबागदेदेन कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बागदे ओच्‍छे परमेश्‍वरदा आतेन्‍बागदे, पापीगदे, नइबा सेम मुबागदे, परमेश्‍वरदा बिरोध लबागदे, आबा आमादा साइबागदेदेन म्‍हि साइबागदे,</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे खाल्‍दमानदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबागदे, ह्राङ ह्राङ न्‍हङरीन ब्रेल्‍सी ह्रेम्‍फेबेगदेदेन छ्‌याम भ्रबागदे, नोकर चूङ्‍बा ग्‍लुबा लसी भ्रबागदे, लुसीला ताम पाङ्बागदेदेन लुसीला तामरी साक्षी दोसी भ्रबागदे ओच्‍छे सत्‍य तामदा आहिन भिसी बिरोध लसी भ्रबागदेला लागिरी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">थे सत्‍य ताम ङादा जिम्‍मा पिन्‍बा ल्‍हानान ज्‍यबा परमेश्‍वरला ल्‍हानान घ्रेन थार्बा पिन्‍बा समाचार अन्‍छार मुला।</verse>
				<verse number="12">ङादा भङ पिन्‍बा य्‍हाङला प्रभु ख्रीष्‍ट येशूदा धन्‍यवाद मुला, तिग्‍दा भिसम थेसे ङादा विश्‍वासला म्‍हि म्‍हन्‍सी थेला गे लबारी ङादा धम्‍जी।</verse>
				<verse number="13">ङाइ ङाच्‍छा प्रभुदा बिरोध लसी बेइज्‍जत लजी। थे धुइरी ङाइ ख्रीष्‍टदा विश्‍वास आलबासे लमा चु जम्‍मान गे आसेना आघोना लजी। थेतबासेलमा ङाइ प्रभुग्‍याम दया याङ्जी।</verse>
				<verse number="14">य्‍हाङला प्रभुसे ङादा ल्‍हानान दयामाया लजी। ओच्‍छे विश्‍वासदेन माया पिन्‍जी। तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम य्‍हाङदा गिक स्‍होबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">जस्‍तो लसीन चु जम्‍मासेन ङ्‌यान्‍तोःबादेन विश्‍वास लतोःबा ताम हिन्‍ना। पापीगदेदा थार्बा पिन्‍बारी ख्रीष्‍ट येशू जम्‍बुलिङरी फेप्‍खबा हिन्‍ना। ओच्‍छे पापीगदे न्‍हङरी जम्‍मान भन्‍दा पापी चा ङानोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">ङा पापीगदे न्‍हङरी जम्‍मान भन्‍दा पापी तसैनोन ङाला लागिरी ख्रीष्‍ट येशूसे गाते दुख नाजी भिबा ताम उन्‍बाला लागिरी परमेश्‍वरसे ङादा दया लजी। चुह्रङ् लबा चा थेदा विश्‍वास लसी जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बागदेदा उन्‍बाला लागिरी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">खालैसे म्राङ्‍आखम्‍बादेन खाइमै आजिन्‍बा ओच्‍छे जुकजुकधोना चिबा ग्‍ले परमेश्‍वर गिकदा जे सदन मानदेन जयजयकार तगै। आमेन।</verse>
				<verse number="18">ङाला झा तिमोथी, ङाइ एदा चु ताम कुल्‍बा मुला, एला बारेरी परमेश्‍वरसे ङाच्‍छान पाङ्बा अन्‍छार एसे आँट याङ्सी विश्‍वासला लागिरी ज्‍यबा लडाइ लउ।</verse>
				<verse number="19">थे धुइरी एसे ह्राङला विश्‍वासदेन सेमसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार ठीक गे लबारी थाख्‍लागो। तिग्‍दा भिसम कोइ कोइ म्‍हिसे सेमसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार ठीक गे लबारी ख्‍लाबासे लमा थेनीगदेसे ह्राङला विश्‍वासदा नाश लबा मुला।</verse>
				<verse number="20">थेह्रङ् लसी नाश लबागदे न्‍हङरी हुमेनियसदेन अलेक्‍जेन्‍डर हिन्‍ना। थेनीगदेसे परमेश्‍वरदा बिरोध लबा ख्‍लागै भिसी ङाइ थेनीगदेदा शैतानना यारी जिम्‍मा पिन्‍बा मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">जम्‍मान भन्‍दा मुल ताम चा एसे जम्‍मालान लागिरी प्रार्थना लउ, एसे थेनीगदे जम्‍मालान लागिरी परमेश्‍वरग्‍याम मोलम ह्रीसी पिन्‍गो, ओच्‍छे परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="2">ग्‍लेगदेदेन घ्रेन घ्रेन पदरी मुबागदे जम्‍मालान लागिरीनोन प्रार्थना लउ। थेह्रङ् लजी भिसम य्‍हाङ सदन सुख शान्‍तिरी ढुक्‍क तसी परमेश्‍वरदा तेन्‍सी थेदा मान लसी चिम्‍याङ्ला।</verse>
				<verse number="3">चुह्रङ् लबा ल्‍हानान ज्‍यबा हिन्‍ना, य्‍हाङदा थार्बा पिन्‍बा परमेश्‍वरदाएनोन चुह्रङ्बान सेम निमुला।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम जम्‍मान म्‍हिसे सत्‍यदा ङोसेसी थार्बा याङ्‌गै भिबा परमेश्‍वरला सेम मुला।</verse>
				<verse number="5">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वर गिक जे मुला ओच्‍छे म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरला ङाच्‍छापट्टि भबा म्‍हिएनोन गिक जे मुला। थे म्‍हि चा ख्रीष्‍ट येशू हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">येशू ख्रीष्‍टसे जम्‍मान म्‍हिगदेला पापला सय फाबारी ह्राङलान ल्‍हुइ बलिदान पिन्‍जी, चु ताम चा परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा धुइरीन उन्‍जी।</verse>
				<verse number="7">चुलान लागिरी ङादा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा विश्‍वासदेन सत्‍यला बारेरी लोप्‍बाला लागिरी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा म्‍हिदेन मुल चेला स्‍होजी। ङाइ पाङ्बा चु ताम पूरान सत्‍य हिन्‍ना, लुसीला ताम आहिन।</verse>
				<verse number="8">थेतबासेलमा संगती लबा जम्‍मान ग्‍लारी ह्रेम्‍फेबेगदेसे तिगै बोमोदेन कल आलना ह्राङ ह्राङला तिगै दोष आरेबा या थीसी प्रार्थना लगै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="9">थेह्रङ् लसीन म्‍ह्रिङम्‍हेमेगदेएनोन ल्‍हाना क्रा स्‍होसी ज्‍योबादेन म्‍हर, मोती ओच्‍छे ल्‍हानान सयला क्‍वान क्‍वान्‍सी आहिन, तर सोजो तसी स्‍वाहब तबा क्‍वान क्‍वान्‍सी भ्रगै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="10">तर जुन म्रिङम्‍हेमेगदेसे ङा परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हि हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍मुला थेनीगदे चा ज्‍यबा गेग्‍याम ज्‍योसी भ्रगै।</verse>
				<verse number="11">ओच्‍छे म्रिङम्‍हेमेगदे कुटिसी तहरी चिसी लोप्‍गै।</verse>
				<verse number="12">म्रिङम्‍हेमेगदेसे ह्रेम्‍फेबेगदेदा तहरी थान्‍बादेन परमेश्‍वरला बचन लोप्‍बा अधिकार चा ङाइ आपिन, तर थेनीगदे कुटीसीन चितोःला।</verse>
				<verse number="13">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे ङाच्‍छा आदमदा स्‍होसी जे हव्वादा स्‍होबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">ओच्‍छे ङाच्‍छा आदमदा आहिन, तर म्रिङम्‍हेमेदा चा शैतानसे पापरी फसब लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">तसैनोन थेसे ज्‍यना लसी विश्‍वास लसी परमेश्‍वरला मायादेन तिगै दोष आरेबा म्‍हि दोसी परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा तसी चिजी भिसम थेदा कोला न्‍हबा धुइरी जोगब लला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">चु सत्‍य ताम हिन्‍ना। खालै म्‍हिसे मण्‍डलीदा च्‍याबा गे लबारी म्‍हाइबा चा ज्‍यबा ताम हिन्‍ना। चु चा थेला सेमसे लबारी म्‍हाइबा ज्‍यबा गे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">थेतबासेलमा मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हि चा खालैसे दोष उन्‍बारी आखम्‍बा, म्रिङ गिक जे मुबा, ह्राङसे ह्राङदान तहरी थान्‍बा, जम्‍मासेन मान लबा, डोन्‍बोदा मान लबादेन ज्‍यना लसी लोप्‍बारी खम्‍बा ततोःमुला।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे झि आइरक थुङ्सी ङ्‌य्‍होइसी भ्रबादेन छेबा बङ्बा लबा आहिन, तर जम्‍मानदेन छ्‌याम ढिक्‍बा, सोजो, टाङगाला लिच्‍छा आभ्रबादेन,</verse>
				<verse number="4">थेसे ह्राङला दिम परिवारदा ज्‍यना लसी च्‍यातोःला। ओच्‍छे थेला कोलागदेसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍सी थेदा मान लतोःला।</verse>
				<verse number="5">चुदे खालै म्‍हिसे ह्राङला दिमला म्‍हिगदेदा तहरी थान्‍बारी आखम्‍नी भिसम थेसे खाह्रङ् लसी परमेश्‍वरला मण्‍डलीदा च्‍याबारी खम्‍ला?</verse>
				<verse number="6">मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हि चा भर्खर प्रभुदा विश्‍वास लबा छार म्‍हि तबारी आत। आहिन्‍सम थेसे ह्राङसे ह्राङदान घ्रेन स्‍होसी घमण्‍ड लसी भ्रला। ओच्‍छे शैतानसे याङ्बा सजायरी थेएनोन परब तला।</verse>
				<verse number="7">थे ख्रीष्‍टदा विश्‍वास आलबा म्‍हिगदेला ओन्‍छाङरीनोन ज्‍यबा म्‍हि ततोःला, आहिन भिसम जम्‍मासेन थेला तामगन लसी भ्रला ओच्‍छे शैतानना यारी परब तला।</verse>
				<verse number="8">थेह्रङ् लसीन मण्‍डलीरी ह्रो लबा म्‍हिगदेएनोन जम्‍मासेन मान लबा म्‍हि ततोःला, ओच्‍छे ले न्‍ही मुबा ह्रङ् लसी ताम पाङ्‌बारी आत, झि आइरक थुङ्सी ङ्‌य्‍होइबादेन टाङगाला लोभ लबारी आत,</verse>
				<verse number="9">बरु थेनीगदेसे ह्राङला सेमसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार ठीक गे लसी सत्‍य विश्‍वासदा जोगब लसी थान्‍तोःला।</verse>
				<verse number="10">ङाच्‍छा थेनीगदे ठीक मुला कि आरे भिसी मण्‍डलीसे च्‍यागै। ओच्‍छे तिगै दोष आरेसम थेनीगदेसे मण्‍डलीरी ह्रो लगै।</verse>
				<verse number="11">थेह्रङ् लसीन मण्‍डलीरी ह्रो लबा म्‍हिला म्रिङम्‍हेमेगदेएनोन स्‍य्‍हान्‍दोग्‍याम मान याङ्बादेन खालैला तामगन आलबा ततोःला। ओच्‍छे ह्राङसे ह्राङदान तहरी थान्‍खम्‍बादेन जम्‍मान तामरी म्‍हिगदेसे विश्‍वास लखम्‍बा ततोःला।</verse>
				<verse number="12">मण्‍डलीरी ह्रो लबा म्‍हिलाएनोन म्रिङ गिक जे ततोःला ओच्‍छे थेसेनोन ह्राङला कोलागदेदेन दिम परिवारदा ज्‍यना लसी च्‍याखम्‍तोःला।</verse>
				<verse number="13">तिग्‍दा भिसम मण्‍डलीरी ह्रो लबागदेसे ज्‍यना लसी गे लजी भिसम थेनीगदेसे मान याङ्ला। ओच्‍छे थेनीगदेसे ख्रीष्‍ट येशूदा लबा विश्‍वासला बारेरीनोन स्‍य्‍हान्‍दोगदेदा पाङ्‌बारी आँट याङ्ला।</verse>
				<verse number="14">ए मुबा ग्‍लारी योनान खबा सेम मुला, तसैनोन ङाइ एदा चु चिठी भ्रिबान मुला।</verse>
				<verse number="15">तिग्‍दा भिसम तिगै लसी ङा खबारी घइजी भिसम चु चिठीग्‍यामसेन परमेश्‍वरला दिम य्‍हाङला छोन्‍बो परमेश्‍वरला मण्‍डलीरी खाह्रङ् लसी गे लतोःला भिबा ताम एसे था याङ्ला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला मण्‍डली चा सत्‍य तामला भर ताबा थामदेन जग हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">य्‍हाङदा था मुला कि य्‍हाङसे लबा विश्‍वास म्‍हिसे था आयाङ्‍बा घ्रेन मुला, “य्‍हाङसे येशूदा म्‍हि ल्‍हुइरी म्राङ्जी, थे परमेश्‍वरदा सेम निबा मुला भिसी परमेश्‍वरला आत्‍मासे उन्‍जी। ओच्‍छे थेदा स्‍वर्गदूतगदेसेनोन म्राङ्जी। थेला बारेरी य्‍हुल्‍सा य्‍हुल्‍सारी थेःजी, थेदा जम्‍बुलिङरी विश्‍वास लजी, ओच्‍छे थे घ्रेन य्‍हालदेन शक्तिरी तोर फेप्‍जी।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">लिच्‍छा खबा धुइरी फट्टा आत्‍मादेन म्‍हङ म्‍हुङला ताम ङ्‌यान्‍सी कोइ कोइ म्‍हिसे विश्‍वास लबा ख्‍लाला भिसी परमेश्‍वरला आत्‍मासे प्रस्‍टन सुङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="2">चुह्रङ्बा लुसीला ताम पाङ्बा म्‍हिगदेला जालसे लमान चुह्रङ् तला, थेह्रङ्बागदेला ज्ञान बुद्धि चा लेप्‍बा फाइसे ख्राङ्‌सी सिबा ह्रङ्‌बान तला। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे ज्‍यबा नइबा तिग हिन्‍ना थे फेबारी आखम।</verse>
				<verse number="3">चुह्रङ्बा म्‍हिगदेसे ब्‍याह लबारी आत भिमुला, ओच्‍छे गाते चबा स्‍हेगदे चा चबारी आत भिसी लोप्‍मुला। तर ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लसी सत्‍य ताम घोबागदेसे परमेश्‍वरसे स्‍होबा चबा स्‍हेगदे धन्‍यवाद पिन्‍सी चबारी तला।</verse>
				<verse number="4">परमेश्‍वरसे स्‍होबा जम्‍मान स्‍हे ज्‍यबा मुबा। थेतबासेलमा जम्‍मान स्‍हे चबारी तला। तर परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍सी जे चतोःला।</verse>
				<verse number="5">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला बचनदेन प्रार्थनाग्‍याम थे चबारी तबा चोखो स्‍होला।</verse>
				<verse number="6">चुदे एसे चु जम्‍मान तामला बारेरी ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदा लोप्‍जी भिसम, ए भ्रबा ज्‍यबा तामदेन विश्‍वासला बचनरी पाको म्‍हि दोला, ओच्‍छे ए ख्रीष्‍ट येशूला गे लबा ज्‍यबा म्‍हि दोला।</verse>
				<verse number="7">परमेश्‍वरदा आतेन्‍बादेन टाना गा जोला ताम पाङ्बागदेग्‍याम होशियार तसी थारेङ चिउ, ओच्‍छे परमेश्‍वरला बचन अन्‍छार भ्रबारी भङ लसी गे लउ।</verse>
				<verse number="8">तिग्‍दा भिसम ल्‍हुइला लागिरी लबा गे तिगै धिनना लागिरी जे फाइदा तला। तर आत्‍माला लागिरी लबा गे चा जुन लसै फाइदा तला। तिग्‍दा भिसम चु गेग्‍याम दान्‍देला जुनीदेन लिच्‍छाला जुनीला लागिरी कबुल लबा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">चु चा सेमहेन्‍सेन ङ्‌यान्‍सी विश्‍वास लतोःबा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">चुलान लागिरी य्‍हाङसे दुख लसी गे लबा हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम य्‍हाङसे छोन्‍बो परमेश्‍वरथोरी आश लबा मुला। परमेश्‍वर चा जम्‍मान म्‍हिगदेदा थार्बा पिन्‍बा ग्‍ले हिन्‍ना। अझ पाङ्‌नोन तोःमा विश्‍वास लबा म्‍हिगदेदा थार्बा पिन्‍बा ग्‍ले हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">चुनोन ताम लोप्‍सी कुल्‍गो।</verse>
				<verse number="12">ए भ्‍योन तसैनोन एदा खालैसेन हेला थालगै। तर विश्‍वासीगदेला ओन्‍छाङरी एला बोली बचनदेन बानीबेहोर ओच्‍छे एसे चोखो सेम थोसी स्‍य्‍हान्‍दोदा लबा मायादेन परमेश्‍वरदा लबा विश्‍वास उन्‍गो।</verse>
				<verse number="13">ङा थेरी आखतेधोना एसे सेम लसी परमेश्‍वरला बचन पढब लसी थेःना लउ, ओच्‍छे बचनग्‍याम लोप्‍सी आँट पिन्‍बादेन अर्ती पिन्‍बा गे लउ।</verse>
				<verse number="14">एदा परमेश्‍वरसे पिन्‍बा मोलमदेन शक्तिदा ज्‍यना लसी चलब लउ। एसे थे मोलम मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदेसे एदा मोलम पिन्‍बारी या थान्‍सी प्रार्थना लबादेन अगमवक्तागदेसे एला बारेरी पाङ्बा धुइरी याङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="15">एसे लबा ज्‍यबा गे जम्‍मासेन म्राङ्बाला लागिरी एदा जिम्‍मा पिन्‍बा थे गेगदे सेमहेन्‍सेन लसी चिउ।</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे ह्राङला बारेरीदेन ह्राङसे लोप्‍बा तामला बारेरी होशियार तसी चिउ। ओच्‍छे चु गे लसीन चिउ। थेह्रङ् लजी भिसम एसे लोप्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बागदेदेन ए ह्राङएनोन थार्ला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">एसे खेप्‍बा दोबा म्‍हिदा थाबङ्‌गो, तर थेदा आबादा ह्रङ् लसी सम्‍झब लउ। ओच्‍छे ह्राङ भन्‍दा जजागदेदा आलेदा ह्रङ् लसी व्‍यवहार लउ।</verse>
				<verse number="2">थेह्रङ् लसी खुइ दोबा म्रिङम्‍हेमेगदेदा आमादा ह्रङ् लसी ओच्‍छे ह्राङ भन्‍दा जजा म्रिङम्‍हेमेगदेदा ह्राङला आङादा ह्रङ् लसी ज्‍यबा व्‍यवहार लउ।</verse>
				<verse number="3">साँच्‍चिलान, खालै आरेबा ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमेदा वास्‍ता लउ।</verse>
				<verse number="4">तर चुदे खालै ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमेला कोलागदेदेन छाया छुया मुसम थेनीगदेसे सयार लसी ह्राङला आबा आमाला गुण फागै। ओच्‍छे थेनीगदेसे ङाच्‍छा ह्राङलान दिमरी परमेश्‍वरला बचन अन्‍छार गे लगै। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरदा चुनोन ताम सेम निमुला।</verse>
				<verse number="5">तर साँच्‍चिलान, खालै आरेबा ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमेसे चा परमेश्‍वरथोरी आश लसी धिन म्‍हुननोन प्रार्थना लसी चिमुला।</verse>
				<verse number="6">तर चुह्रङ् आलना थेसे मोजमजा लसी भ्रजी भिसम थे सिबा तेबान तला।</verse>
				<verse number="7">विश्‍वासीगदेदा तिगै दोष आतबाला लागिरी चु ताम थेनीगदेदा लोप्‍गो।</verse>
				<verse number="8">तर चुदे खालैसे ह्राङला म्‍हिगदेदेन ह्राङला दिमला म्‍हेमेगदेदा चबा क्‍वान्‍बा आपिन्‍नी भिसम थेसे विश्‍वास लबा ख्‍लाला। ओच्‍छे थे विश्‍वास आलबा म्‍हिगदे भन्‍दाएनोन गे आखेल्‍बा तला।</verse>
				<verse number="9">ह्रेम्‍बो सिसैनोन ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमेगदेला मिन भ्रिबा खातारी मिन भ्रिसी थान्‍बाला लागिरी बोगल सोम दिङ छ्‌योबा ततोःला, ह्राङला ह्रेम्‍बोला सतरी चिबा ततोःला,</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे थेसे ज्‍यबा गे लसी मान याङ्बा, कोलागदे ज्‍यना लसी च्‍याबा, डोन्‍बोगदेदेन परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदा ज्‍यना लसी क्‍योङ्बा, दुख याङ्बागदेदा ह्रो लबा ह्रङ्‌बा ज्‍यबा गेरी सेम लबा म्‍हि ततोःला।</verse>
				<verse number="11">तर छामे म्रिङम्‍हेमेला ह्रेम्‍बो सिसैनोन थेला मिन ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमेगदेला मिन भ्रिबा खातारी थाभ्रिउ। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेला सेमसे आङ्‌यान्‍नी भिसम थेनीगदेसे ख्रीष्‍टदा ख्‍लासी दोःसी ब्‍याह लला।</verse>
				<verse number="12">चुह्रङ् लसी थेनीगदेसे ङाच्‍छा लबा कबुल अन्‍छार आभ्रबासे लमा थेनीगदेसे सजाय याङ्ला।</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे थेनीगदे म्‍हिला दिम दिमरी कोर्सी भ्रबादेन ब्‍लेगु दोसी भ्रबा जे आहिन, तर म्‍हिला तामगन लसी भ्रबा ओच्‍छे म्‍हिसे लबा गेरी या झाङ्‌बादेन पाङ्‌बारीन आतबा ताम पाङ्सी भ्रबा तला।</verse>
				<verse number="14">थेतबासेलमा ह्रेम्‍बो सिबा छामे म्रिङम्‍हेमेसे दोःसी ब्‍याह लसी कोलागदे तगै ओच्‍छे थेसे ह्राङला दिमनाम स्‍होगै। तिग्‍दा भिसम य्‍हाङला शत्रुगदेसे य्‍हाङदा दोष लआम्‍याङ्‍गै भिबा ङाला सेम मुला।</verse>
				<verse number="15">तिग्‍दा भिसम कोइ कोइ ह्रेम्‍बो सिबा छामे म्रिङम्‍हेमेगदे मी ङाच्‍छान शैतानपट्टि निसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="16">चुदे खालै विश्‍वासी म्रिङम्‍हेमेला ह्राङला म्‍हि न्‍हङरी ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमे मुसम थेसे ह्रो लगै, ओच्‍छे मण्‍डलीदा तिगै दुख थातगै। थेतबासेलमा मण्‍डलीसे चा साँच्‍चिन खालै आरेबा ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमेगदेदा ह्रो लबारी खम्‍गै।</verse>
				<verse number="17">ल्‍हानान दुख लसी मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदेदा मान लसी थेनीगदेदा गेला ज्‍यालाएनोन याङ्तोःबा भन्‍दा ल्‍हानान पिन्‍गो, ओच्‍छे दुख लसी परमेश्‍वरला बचन थेःना लबादेन लोप्‍बा म्‍हिसे मी झन चु याङ्नोन तोःला।</verse>
				<verse number="18">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला बचनरी “दाइँ लबा ग्‍लापला सुङरी भोर थाक्‍वान्‍गो” भिसी भ्रिबा मुला। ओच्‍छे “गे लमाहेन्‍से ज्‍याला याङ्नोन तोःला” भिसी सुङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="19">म्‍हि न्‍ही सोम साक्षी आरेतेधोना मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिदा लबा दोष थाङ्‌यान्‍गो।</verse>
				<verse number="20">स्‍य्‍हान्‍दोगदेसेनोन पाप गे थालगै भिसी सदन पाप गे लसी भ्रबा म्‍हिगदेदा जम्‍मालान ओन्‍छाङरी बङ्‍‌गो।</verse>
				<verse number="21">परमेश्‍वरदेन ख्रीष्‍ट येशूला ङाच्‍छापट्टि ओच्‍छे परमेश्‍वरसे धम्‍बा स्‍वर्गदूतगदेला ङाच्‍छापट्टि एसे खालैला ली च्‍यासी गे आलना जम्‍मादान च्‍योच्‍यो लसी चु ठिमगदे ङ्‌यान्‍गो भिसी ङाइ एदा कुल्‍ला।</verse>
				<verse number="22">खालै म्‍हिथोरी हतार लसी या थान्‍सी प्रार्थना लसी मण्‍डलीला गे जिम्‍मा थापिन्‍गो। ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेला पापरी थाभ्रउ। ओच्‍छे सदन पापग्‍याम जोगब तसी चिउ।</verse>
				<verse number="23">ङाच्‍छा ह्रङ् क्‍युइ जे आहिन, तर एला फो धुइ धुइरी आखम्‍बासे लमा एसे जजाकर अङगुरला निङगु थुङ्‍गो।</verse>
				<verse number="24">कोइ कोइ म्‍हिला पाप चा प्रस्‍टन म्राङ्‌मुला ओच्‍छे थेनीगदे निसाफरी परब तमुला। तर स्‍य्‍हान्‍दो गाते म्‍हिला पाप चा लिच्‍छा जे म्राङ्‌मुला।</verse>
				<verse number="25">थेह्रङ् लसी गाते ज्‍यबा गेगदे ङाच्‍छान प्रस्‍टन म्राङ्‌मुला ओच्‍छे प्रस्‍टन आम्राङ्बा गेगदे मुसैनोन जम्‍मासेन था याङ्ला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">परमेश्‍वरला मिनदेन य्‍हाङसे लोप्‍बा तामदा खालैसे दोष आलबाला लागिरी जम्‍मान नोकरगदेसे ह्राङ ह्राङला मालिकला तहरी चिसी मालिकसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍तोःला भिसी म्‍हन्‍गो।</verse>
				<verse number="2">विश्‍वासरी ज्‍योज्‍यो आले नाना आङा तजी भिदेमा विश्‍वास लबा मालिकदा विश्‍वास लबा नोकरगदेसे मान आलबा आहिन। बरु थेनीगदेसे ह्राङला मालिकदा अझ ज्‍यना लसी मान लगै। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे लबा गेग्‍याम ह्राङलान सेम निबा विश्‍वासीगदेदान फाइदा तबा हिन्‍ना। चु अन्‍छार गे लउ भिसी थेनीगदेदा लोप्‍सी आँट पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="3">चुदे खालै म्‍हिसे लोप्‍बा ताम य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला सत्‍य बचनदेन परमेश्‍वरदा तेन्‍बारी लोप्‍बा तामदेन आढिक्‍नी भिसम</verse>
				<verse number="4">थे म्‍हिसे ङा ह्रङ्‌बा खालै आरे भिसी भ्रमुला, तर थेसे तिगै आघोमुला। थे भिथाला ताम लबादेन ताम गिक गिकरी कल लबा रोगसे स्‍याप्‍बा म्‍हि हिन्‍ना। चुह्रङ्बा तामगदेसे डाह लबा, कल लबा बिरोध लबादेन नइबा म्‍हन्‍बा ताम खना लमुला।</verse>
				<verse number="5">ओच्‍छे बुद्धि न्‍होङ्‍बादेन सत्‍य ताम आङ्‌यान्‍बा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम कल लमुला, ओच्‍छे परमेश्‍वरदा तेन्‍बा भिबा चा धन सम्‍पत्ति स्‍होबारी हिन्‍ना भिसी थेनीगदेसे म्‍हन्‍मुला।</verse>
				<verse number="6">ह्राङदेन छ्‌याम जुन स्‍हे मुला थेरीन सन्‍तोक लसी परमेश्‍वरदा तेन्‍जी भिसम थेनोन जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन सम्‍पत्ति हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">तिग्‍दा भिसम य्‍हाङसे चु जम्‍बुलिङरी न्‍ह तिगै भसी खजी न्‍ह तिगै भोर्सी निला।</verse>
				<verse number="8">तर चबादेन क्‍वान्‍बारी जे छ्‌योजी भिसम य्‍हाङ ओतेरीन सन्‍तोक तला।</verse>
				<verse number="9">तर फ्‍युक्‍पो दोबारी म्‍हाइबा म्‍हिगदे चा थेनीगदेला सेमरी खबा आज्‍यबा तामदेन न्‍होङ्बा सेमसे लमा थेनीगदे फसब तला। चु जम्‍मान नइबा म्‍हन्‍बा तामगदेसे थेनीगदेदा नर्गरी धोना लला।</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम जम्‍मान न्‍होङ्ना लबा तामगदे खबान टाङगाला लिच्‍छा भ्रबासे लमा हिन्‍ना। टाङगाला लिच्‍छा भ्रबासे लमा कोइ कोइ म्‍हिसे मी विश्‍वास लबान ख्‍लासी आज्‍यबा ग्‍यामपट्टि भ्रबा मुला, ओच्‍छे थेनीगदेला सेम ल्‍हानान दुखसे क्रोबा मुला।</verse>
				<verse number="11">तर परमेश्‍वरला म्‍हि एसे चु जम्‍मान आज्‍यबा तामगदे ख्‍लागो। ओच्‍छे जुन ताम सत्‍यदेन ज्‍यबा मुला थे तामला लिच्‍छा भ्रउ। थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी, परमेश्‍वरदा तेन्‍बारी, विश्‍वासरी भ्रबारी, माया लबारी, सेम नाबारीदेन सोजो तसी भ्रबारी भङ लउ।</verse>
				<verse number="12">थेतबासेलमा ए जुकजुकधोनाला जुनीला लागिरी विश्‍वासरी सदन ङाच्‍छा बढब तउ। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे एदा चुलान लागिरी ङ्‌योइबा मुबा। एसे थे जुकजुकधोनाला जुनीला बारेरी ल्‍हानान म्‍हिला ओन्‍छाङरी ज्‍यना लसी उन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="13">जम्‍मादान जुनी पिन्‍बा परमेश्‍वर ओच्‍छे पन्‍तियस पिलातसला ङाच्‍छा सत्‍य ताम सुङ्बा ख्रीष्‍ट येशूला ङाच्‍छा ङाइ एदा कुल्‍ला।</verse>
				<verse number="14">एदा खालैसे दोष आलबाला लागिरी ङाइ एदा कुल्‍बा चु ताम य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍ट दोःसी आफेप्‍खतेधोना ढुक्‍क तसी पूरान ङ्‌यान्‍गो।</verse>
				<verse number="15">परमेश्‍वर जम्‍मादान मोलम पिन्‍बादेन जम्‍मानथोरी शासन लबा, ओच्‍छे ग्‍लेगदेलाएनोन ग्‍ले, प्रभुगदेलाएनोन प्रभु परमेश्‍वर हिन्‍ना। धुइ पूरा तमाहेन्‍से थेसेन ख्रीष्‍ट फेप्‍खबा धुइ उन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">खाइमै आसिबा चा थे जे हिन्‍ना, ओच्‍छे थे खालै निआखम्‍बा य्‍हालरी धन्‍छ्‌यामुला। थेदा खालै म्‍हिसे खाइमै म्राङ्बा आरे ओच्‍छे म्राङ्बारीएनोन आखम। ओच्‍छे थेनोन परमेश्‍वरदा सदन मानदेन शक्ति तगै। आमेन।</verse>
				<verse number="17">चु जम्‍बुलिङला फ्‍युक्‍पोगदेदा ङा ह्रङ्‌बा खालै आरे भिसी भ्रबारी आत भिसी कुल्‍गो। ओच्‍छे नाश तसी निबा सम्‍पत्तिरी आहिन, तर य्‍हाङदा ताङ्ना लबारी जम्‍मान स्‍हे ल्‍हानान पिन्‍बा परमेश्‍वरथोरी आश लउ भिसी पाङ्‍गो।</verse>
				<verse number="18">थेनीगदेला टाङगा ज्‍यबा गेरी चलब लउ भिसी पाङ्‍गो, ओच्‍छे थेनीगदेदा स्‍य्‍हान्‍दोदा ज्‍यबा सेमसे भो लसी पिन्‍बा ज्‍यबा गेरी फ्‍युक्‍पो दोगो भिसी कुल्‍गो।</verse>
				<verse number="19">चुह्रङ् लसी धन सम्‍पत्ति सोजी भिसम थेनीगदेदा खबा धिनगदेरी ज्‍यबा तला। चु थेनीगदेसे याङ्बा पक्‍का जुनी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">तिमोथी, एदा जुन गे जिम्‍मा पिन्‍बा मुला, थे जोगब लसी थान्‍गो। ओच्‍छे परमेश्‍वरदा आतेन्‍बा तामदेन आतोःबा तामगदे चा भिथाला ज्ञान जे हिन्‍ना। थेतबासेलमा थेह्रङ्बा तामगदे ख्‍लागो।</verse>
				<verse number="21">चु तामगदे ङ्‌यान्‍सी भ्रबा गाते म्‍हिगदेसे विश्‍वास लबान ख्‍लाबा मुला। एदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला दयामाया तगै।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="55">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो, प्रभुरी सेम निबा ङाला झा तिमोथीदा ङा पावलग्‍याम फ्‍याफुल्‍ला। ङादा ख्रीष्‍ट येशूसे जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍ना भिसी लबा कबुल अन्‍छार परमेश्‍वरसे ख्रीष्‍ट येशूला मुल चेला दोबारी धम्‍बा हिन्‍ना। एदा परमेश्‍वर आबादेन य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍याम मोलमदेन दया ओच्‍छे शान्‍ति तगै।</verse>
				<verse number="2"></verse>
				<verse number="3">ङाला झा, ङाइ सदन धिन म्‍हुन प्रार्थना लबा धुइरी एदा ढन्‍सी परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍बा मुला। ङाला आखे म्‍हेमेगदेसे तेन्‍बा ह्रङ् लसी ङाइ सेमहेन्‍सेन परमेश्‍वरदा तेन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="4">एला मीख्‍लीला धारा ढन्‍माम, ङादा सदन एदेन छ्‌याम ह्रुप तबा सेम खमुला, ओच्‍छे एदेन छ्‌याम ह्रुप तम्‍याङ्‌सम ङा ल्‍हानान ताङ्सेला मुबा।</verse>
				<verse number="5">एसे सेमहेन्‍सेन लबा एला ज्‍यबा विश्‍वास ङाइ ढन्‍बा मुला। थे विश्‍वास चा ङाच्‍छा एला मम लोइसदेन आमा युनिससेनोन लमुबा। एला ममदेन आमासे लबा ह्रङ्‌बान विश्‍वास एसेनोन लबा मुला भिबा तामरी ङा ढुक्‍क मुला।</verse>
				<verse number="6">थेतबासेलमा ङाइ एथोरी या थान्‍सी प्रार्थना लमा एसे परमेश्‍वरग्‍याम याङ्बा मोलमदा सदन सोना लसी थान्‍गो भिसी ङाइ एदा ढन्‍ना लला।</verse>
				<verse number="7">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला आत्‍मासे य्‍हाङदा लोङ्‌बा खबा आत्‍मा पिन्‍बा आरे, तर भङ, मायादेन ह्राङसे ह्राङदान तहरी थान्‍खम्‍बा आत्‍मा पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="8">थेतबासेलमा य्‍हाङला प्रभुला बारेरी पाङ्‌बारी थापेःगो, ओच्‍छे ङा झ्‍याल्‍खानरी मुला भिसीएनोन थापेःगो। तर परमेश्‍वरग्‍याम शक्ति याङ्सी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लसी ङादेन छ्‌यामनोन दुख नाबारी तयार तउ।</verse>
				<verse number="9">परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा थार्ना लबा मुला। थेसे य्‍हाङला गे म्राङ्सी आहिन, तर थेसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार ह्राङलान दयामायाग्‍याम य्‍हाङदा ह्राङला म्‍हि स्‍होबारी ङ्‌योइबा हिन्‍ना। चु ताम थेसे दङबोरीन ख्रीष्‍ट येशूग्‍याम य्‍हाङदा पिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="10">दान्‍दे थे दयामाया य्‍हाङला थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट येशू फेप्‍खसी य्‍हाङदा उन्‍बा मुला। थेसे कालदा नाश लसी य्‍हाङदा थार्बा पिन्‍बा समाचारग्‍याम जुकजुकधोनाला जुनी उन्‍जी।</verse>
				<verse number="11">चुनोन थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबारीदेन लोप्‍बारी ङादा मुल चेला स्‍होसी धम्‍जी।</verse>
				<verse number="12">थेतबासेलमा ङाइ चु दुखएनोन नाबान मुला। तसैनोन ङा खाइमै आपेःनी। तिग्‍दा भिसम ङाइ खाल्‍दा विश्‍वास लबा मुला थे ताम ङादा था मुला। ओच्‍छे जुन गे थेसे ङादा जिम्‍मा पिन्‍बा मुला थे जम्‍मान गे थेसे पूरा लखम्‍ला। निसाफ लबा धिन आततेधोना थे गे पूरा लबारी ङादा भङ पिन्‍ना भिबा तामरी ङा ढुक्‍क मुला।</verse>
				<verse number="13">ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक तबा विश्‍वासदेन मायारी ङाग्‍याम लोप्‍बा सत्‍य तामगदे अन्‍छार एसे गे लउ।</verse>
				<verse number="14">एदा जिम्‍मा पिन्‍बा सत्‍य तामदा य्‍हाङ न्‍हङरी धन्‍छ्‌याबा परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम जोगब लसी थान्‍गो।</verse>
				<verse number="15">एशिया अञ्‍चलरी मुबागदे जम्‍मान ङाग्‍याम फेसी निजी भिबा एदा थानोन मुला। फेसी निबागदे न्‍हङला फुगेलसदेन हर्मोगेनसएनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">प्रभुसे ओनेसिफरसला म्‍हेमेदा दया लगै, तिग्‍दा भिसम थेसे ङाला दुखरी ल्‍हानान रेम आँट पिन्‍मुबा, ओच्‍छे ङा झ्‍याल्‍खानरी मुसैनोन ङा म्राङ्सी थे आपेःमुबा।</verse>
				<verse number="17">तर थे रोमरी धोखमैछ्‌याम ङादा आस्‍याप्‍तेधोना थेसे म्‍हाइबाला म्‍हाइबान लजी।</verse>
				<verse number="18">निसाफ लबा धुइरी थेदा प्रभुसे दया लगै। थेसे एफिसस शहररी ङादा गाते ह्रो लजी भिबा ताम एदा थानोन मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">थेतबासेलमा ङाला कोला, ए ख्रीष्‍ट येशूसे पिन्‍बा दयामायारी कोङ्‍गो।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे ल्‍हानान म्‍हिगदेला गुङरी एसे ङाग्‍याम थेःबा ताम विश्‍वास लखम्‍बादेन लोप्‍बारी खम्‍बा म्‍हिदा जिम्‍मा पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="3">ख्रीष्‍ट येशूला ज्‍यबा सिपाही दोसी ङन्‍देन छ्‌याम दुख नाबारी तयार तउ।</verse>
				<verse number="4">सिपाहीरी भर्ना तबा म्‍हि खाइमै अर्गु गेरी आकोल्‍मुला। तिग्‍दा भिसम थेला सेमरी ह्राङ भन्‍दा थोला म्‍हिदा ताङ्ना लतोःला भिबा जे तमुला।</verse>
				<verse number="5">ओच्‍छे खेलरी भो किन्‍सी खेलला ठिम अन्‍छार आक्‍लङ्‌बा खजिबै म्‍हिसे इनाम आयाङ्।</verse>
				<verse number="6">जुन म्‍हिसे दुख लसी खेती लला थेसेन ङाच्‍छा रोबा बाली याङ्‌तोःला।</verse>
				<verse number="7">ङाइ तिग पाङ्बा मुला, थे ताम म्‍हन्‍गो, तिग्‍दा भिसम जम्‍मान ताम एदा प्रभुसे घोना लला।</verse>
				<verse number="8">दाऊद वंशग्‍याम फेप्‍खबा येशू ख्रीष्‍टदा ढन्‍गो। थे सिबागदे न्‍हङ‍ग्‍याम सोबा मुला। ङाइ थेःना लबा थार्बा पिन्‍बा समाचार चा चुनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">थार्बा पिन्‍बा चुनोन समाचार थेःना लबासे लमा ङाइ दुख नाबान मुला, ओच्‍छे अझ अपराधीदा ह्रङ् लसी ङादा च्‍याल्‍दासे खीबा मुला। तर परमेश्‍वरला थार्बा पिन्‍बा समाचारदा खाइमै च्‍याल्‍दासे खीबारी आखम।</verse>
				<verse number="10">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे धम्‍बागदेला लागिरी ङाइ जम्‍मान दुख नाला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसेनोन जुकजुकधोनाला य्‍हालदेन शक्ति ओच्‍छे ख्रीष्‍ट येशूग्‍याम थार्बा याङ्‌गै भिसी ङाइ चु दुख नाबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">चुह्रङ् भिसी पाङ्बा चा सत्‍य हिन्‍ना, चुदे य्‍हाङ थेदेन छ्‌यामनोन सिबा मुला भिसम थेदेन छ्‌यामनोन सोला।</verse>
				<verse number="12">य्‍हाङसे दुख नाबारी खम्‍जी भिसम य्‍हाङसेनोन थेदेन छ्‌यामनोन शासन लम्‍याङ्ला, तर य्‍हाङसे थेदा विश्‍वास लबा ख्‍लाजी भिसम थेसेनोन य्‍हाङदा ख्‍लाला।</verse>
				<verse number="13">य्‍हाङसे विश्‍वास लबा ख्‍लासैनोन, ख्रीष्‍ट सदन विश्‍वास लखम्‍बा तला, तिग्‍दा भिसम थेसे खाइमै ह्राङला बचन आपो।</verse>
				<verse number="14">चु ताम थेनीगदेदा घोना लउ ओच्‍छे आतोःबा तामरी कल थालउ भिसी प्रभुला ङाच्‍छा कुल्‍गो। चुह्रङ्बा तामसे खालैदा ज्‍यबा आत, तर ङ्‌यान्‍बागदेदा न्‍होङ्ना जे लला।</verse>
				<verse number="15">आपेःना परमेश्‍वरला सत्‍य बचन अन्‍छार ज्‍यना लसी गे लबा म्‍हिसे ह्रङ् एसेनोन ह्राङसे ह्राङदान परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी भङ लउ।</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे परमेश्‍वरदा मान आतबादेन मूर्ख तामगदे ख्‍लागो। तिग्‍दा भिसम चुह्रङ्बा तामसे म्‍हिगदेदा झन परमेश्‍वरग्‍याम थारेङ तना लमुला।</verse>
				<verse number="17">थेनीगदेला ताम सइन तबा पोर ह्रङ् तसी निमुला। थेह्रङ्बा ताम लबा म्‍हिगदे न्‍हङला हुमेनियसदेन फिलेतसएनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">सत्‍य ताम ख्‍लाबा चुनोन म्‍हिगदेसे थेनीगदे ङाच्‍छान सिबाग्‍याम सोसी जिन्‍बा मुला भिसी पाङ्‌मुला। ओच्‍छे थेनीगदेसे विश्‍वास लबा कोइ कोइ म्‍हिगदेदा मी न्‍होङ्ना लबा मुला।</verse>
				<verse number="19">तर परमेश्‍वरसे थान्‍बा सत्‍यला जग सदन कोङ्‌सी चिला। ओच्‍छे थेथोरी चुह्रङ्बा छाप लबा मुला, “प्रभुसे ह्राङला म्‍हिगदेदा ङोसेमुला,” ओच्‍छे “प्रभुला मिन किन्‍बागदे पापग्‍याम थारेङ चिगै।”</verse>
				<verse number="20">फ्‍युक्‍पोला दिमरी म्‍हरदेन म्‍हुइला ताङ जे आहिन, तर सिङदेन साप्राला ताङएनोन तमुला। चु ताङगदे कोइ म्‍हिगदेदा क्‍योङ्बाला लागिरी तला भिसम कोइ ह्राङलान लागिरी चलब लबाला लागिरी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="21">खालै म्‍हिसे ह्राङदा पाप गेग्‍याम चोखो थान्‍जी भिसम थे म्‍हि चा डोन्‍बोदा क्‍योङ्बारी चलब लबा चोखो ताङ ह्रङ्‌बान तला। तिग्‍दा भिसम थेसे ह्राङदान चोखो थान्‍बासे लमा जम्‍मान ज्‍यबा गेरी चलब लबाला लागिरी मालिकदा थे सेम निबा तला।</verse>
				<verse number="22">थेह्रङ् लसीन भ्‍योन मुबा धुइरी सेमरी खबा नइबा तामगदे ख्‍लागो, ओच्‍छे परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोसी विश्‍वास, मायादेन शान्‍तिरी ज्‍यबा सेमसे प्रभुला मिन किन्‍बागदेदेन छ्‌याम भ्रउ।</verse>
				<verse number="23">तर एसे मूर्ख तामदेन गे आखेल्‍बा ताम ख्‍लागो, तिग्‍दा भिसम चुह्रङ्बा तामसे कल जे तमुला भिबा एदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="24">प्रभुला गे लबा म्‍हिसे चा कल लबारी आत, थे जम्‍मानदेन छ्‌याम ढिक्‍बा, लोप्‍बारी खम्‍बा, जस्‍तोन दुख तसै नाबारी खम्‍बादेन</verse>
				<verse number="25">जम्‍मान गेरी सोजो तसी ह्राङदा बिरोध लबागदेदा घोना लसी ज्‍यबा ग्‍याम उन्‍बारी खम्‍बा म्‍हि ततोःला। थेह्रङ् लजी भिसम परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा थेन्‍से लबा पाप ख्‍लासी सत्‍य ताम घोसी परमेश्‍वरपट्टि दोःबा सेम पिन्‍ना तला,</verse>
				<verse number="26">जमाहेन्‍से होसरी खसी थेनीगदे शैतानना याग्‍याम स्‍योर्ला। तिग्‍दा भिसम शैतानसे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रगै भिसी थेसे थेनीगदेदा खीसी थान्‍मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">लिच्‍छाला धुइ चा ल्‍हानान दुखला धुइ तला भिबा ताम एसे था याङ्‍गो।</verse>
				<verse number="2">तिग्‍दा भिसम जमा धुइरी म्‍हिगदे ह्राङदा जे माया लबा, ओच्‍छे टाङगाला लिच्‍छा जे भ्रबा, ङा ह्रङ्‌बा खालै आरे भिसी भ्रबा, ङा जे चसे ङा जे भ्रसे भिसी भ्रबा म्‍हि, स्‍य्‍हान्‍दोदा बिरोध लबा, आबा आमासे पाङ्बा ताम आङ्‌यान्‍बा, गुण आम्राङ्बादेन परमेश्‍वरदा आतेन्‍बा,</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे दया आरेबा, ढिक्‍ना लबारी आखम्‍बा, तामगन लसी भ्रबा, ह्राङसे ह्राङदान तहरी आथान्‍बा, च्‍यामान लोङ्‌बा खबा, ज्‍यबा ताम सेम आनिबा,</verse>
				<verse number="4">धोका पिन्‍बा, तिगै वास्‍ता आलना मूर्ख गे लसी भ्रबा, ङा ह्रङ्‌बा खालै आरे भिसी भ्रबा, परमेश्‍वरदा ताङ्ना आलना मोजमजा लसी भ्रबा सेम लबा,</verse>
				<verse number="5">परमेश्‍वरदा तेन्‍बा स्‍होबा, तर परमेश्‍वरला शक्तिग्‍याम लबा गे चा आहिन भिबा चुह्रङ्बा म्‍हिगदेग्‍याम थारेङ तसी चिउ।</verse>
				<verse number="6">तिग्‍दा भिसम थेह्रङ्बा म्‍हिगदे न्‍हङला कोइ कोइ चा दिम दिमरी निसी पापी सेम थोबादेन पापसे नाङ्‌बा कमजोर म्रिङम्‍हेमेगदेदा ह्राङला तहरी थान्‍मुला।</verse>
				<verse number="7">थे म्रिङम्‍हेमेगदेसे सदन लोप्‍बारी मी म्‍हाइमुला, तर सत्‍य ताम तिग हिन्‍ना भिसी खाइमै आसेमुला।</verse>
				<verse number="8">यान्‍नेसदेन याम्‍ब्रेससे मोशादा बिरोध लबा ह्रङ्नोन चु म्‍हिगदेसे सत्‍य तामला बिरोध लमुला। चुह्रङ्बा म्‍हिगदेला बुद्धि न्‍होङ्बा मुला, ओच्‍छे विश्‍वास लबा स्‍होसी भ्रमुला।</verse>
				<verse number="9">तर दाहेन्‍से थेनीगदे ल्‍हानान आटु, तिग्‍दा भिसम थेनीगदे गाते मूर्ख चीम भिबा ताम जम्‍मासेन म्राङ्ला। ओच्‍छे यान्‍नेसदेन याम्‍ब्रेसदा खाह्रङ् तमुबा थेनीगदेदाएनोन थेह्रङ्नोन तला।</verse>
				<verse number="10">तर ङाइ लोप्‍बा ताम, ङाला बानीबेहोर, ङाइ लबारी छ्‌याइबा गे, ङाला विश्‍वास, ङाइ दुख नाखम्‍बा, ङाला मायादेन ङा विश्‍वासरी गाते कोङ्‌सी चिबा मुला भिबा ताम एसेन म्राङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="11">ओच्‍छे ङादा म्‍हिगदेसे पिन्‍बा दुखदेन ङाइ नाबा दुख एसे म्राङ्बा मुला। एन्‍टिओखिया, आइकोनियनदेन लुस्‍त्रा भिबा ग्‍लारी ङाइ गाते ल्‍हाना दुख नाजी। तसैनोन थे जम्‍मान दुखग्‍याम प्रभुसे ङादा जोगब लजी।</verse>
				<verse number="12">पाङ्‌नोन तोःमा ख्रीष्‍ट येशूदा सेमहेन्‍सेन तेन्‍सी थेदेन छ्‌याम भ्रबागदे जम्‍मादान म्‍हिगदेसे दुख मी पिन्‍नोन पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">तर पापी सेम थोबा म्‍हिगदे स्‍य्‍हान्‍दोदा ठगब लबारी म्‍हाइमा थेनीगदे ह्राङनोन झन झन न्‍होङ्‌सी निला। ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोदा धोका पिन्‍बागदे ह्राङसेन धोका याङ्ला।</verse>
				<verse number="14">तसैनोन ए चा ह्राङसे लोप्‍बा चु तामरी विश्‍वास लसी कोङ्‌सी चिउ। तिग्‍दा भिसम चु ताम खाल खालग्‍याम लोप्‍जी भिबा एदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="15">एदा जजाहेन्‍सेन परमेश्‍वरला बचन था मुला। थे बचनसे ख्रीष्‍ट येशूदा लबा विश्‍वासग्‍याम थार्बा याङ्बाला लागिरी एदा ज्ञान बुद्धि पिन्‍खम्‍ला।</verse>
				<verse number="16">चु बचनरी भ्रिबा जम्‍मान ताम चा परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍यामनोन खबा हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम सत्‍य ताम लोप्‍बारी, आतोःबा तामला दोष उन्‍बारी, गल्‍ती तामगदेदा सोज्‍यब लबारी ओच्‍छे परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा लोप्‍बारी खम्‍गै भिसी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरला म्‍हिगदेसे जम्‍मान ज्‍यबा गेगदे लबारी खम्‍गै भिसीन परमेश्‍वरला बचन पिन्‍बा हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">ख्रीष्‍ट येशू ग्‍ले दोसी फेप्‍खमा सिबादेन सोबा जम्‍मालान निसाफ लला। थेतबासेलमा परमेश्‍वरदेन येशू ख्रीष्‍टला ङाच्‍छापट्टि ङाइ एदा चु ताम कुल्‍ला।</verse>
				<verse number="2">धुइ मुसै आरेसै ए खाइमादमान बचन थेःना लबारी तयार तउ, म्‍हिगदेदा अर्ती पिन्‍गो, बङ्‍‌गो, आँट पिन्‍गो, ओच्‍छे दुख तसै सेम नाबारीदेन लोप्‍बारी थाख्‍लागो।</verse>
				<verse number="3">तिग्‍दा भिसम चुह्रङ्बा धुइएनोन खबान मुला, जमा धुइरी म्‍हिगदेसे सत्‍य ताम ङ्‌यान्‍बा ख्‍लाला, थेनीगदे ह्राङला सेमसे तिग म्‍हन्‍बा थेनोन अन्‍छार जे भ्रला। थेह्रङ् लसीन थेनीगदेसे ह्राङदा सेम निबा ताम लोप्‍बा म्‍हिगदेदा जे ङ्‌योइला।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे थेनीगदेसे सत्‍य ताम ङ्‌यान्‍बारी ख्‍लासी म्‍हिसे म्‍हन्‍सी पाङ्बा कथागदे चा ङ्‌यान्‍सी भ्रला।</verse>
				<verse number="5">तर एसे ह्राङसे ह्राङदान जम्‍मान तामरी तहरी थान्‍गो, ओच्‍छे जस्‍तोन दुख तसै नासी थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा गे लउ। थेह्रङ् लसीन एसे परमेश्‍वरदा तेन्‍बा गे पूरा लउ।</verse>
				<verse number="6">ङाइ चा ङाला ल्‍हुइ परमेश्‍वरला ङाच्‍छा बलि फुल्‍सी एनीगदेग्‍याम फेबारी छ्‌याइबा मुला।</verse>
				<verse number="7">ङाइ दुख नासी लतोःबा जम्‍मान गे लसी जिन्‍बा मुला। ओच्‍छे ङाइ विश्‍वासदा जोगब लसी थान्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="8">परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी उन्‍बा मुकुट याङ्बारी जे बाँकी मुला। थे मुकुट ठीक निसाफ लबा प्रभुसेन थे धिनकुनु ङादा कूसी पिन्‍ना। चु मुकुट ङादा जे आहिन, तर थे दोःसी फेप्‍खला भिसी थेदा माया लसी थेला ग्‍याम च्‍यासी चिबागदे जम्‍मादान पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">ए खम्‍तेधोना ङादा ह्रुप तबारी योनान खउ।</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम डेमाससे जम्‍बुलिङरी मुबा स्‍हेगदेदा माया लसी ङादा ख्‍लासी थेसलोनिकेरी निजी। ओच्‍छे क्रेसेन्‍स चा गलातियारी, तीतस चा दलमातियारी निजी।</verse>
				<verse number="11">लूका जे ङादेन छ्‌याम मुला। ओच्‍छे मर्कूसदा म्‍हाइसी एदेन छ्‌यामनोन भसी खउ। तिग्‍दा भिसम थेसे ङादा ज्‍यना लसी ह्रो लमुला।</verse>
				<verse number="12">ङाइ तुखिकसदा चा एफिससरी पुइबा मुला।</verse>
				<verse number="13">ए खबा धुइरी त्रोआसरी ङाइ कार्पस मुबा ग्‍लारी ख्‍लासी थान्‍बा घदेन किताबगदे, ओच्‍छे ढिरी भ्रिबा परमेश्‍वरला बचन आम्‍लेःना भसी खउ।</verse>
				<verse number="14">स्‍हाङ्‌बोला ताङ स्‍होबा अलेक्‍जेन्‍डरसे ङादा ल्‍हानान दुख पिन्‍जी। थेसे लबा गे अन्‍छार प्रभुसेन थेदा खी किन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">थे म्‍हि म्राङ्सी एएनोन होशियार तसी चिउ। तिग्‍दा भिसम य्‍हाङसे थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लमा थेसे ङन्‍दा ल्‍हानान बिरोध लजी।</verse>
				<verse number="16">ङाच्‍छा ङादा मुद्दा तमा ङाला लागिरी खालैसेन तिगै ताम पाङ्सी आपिन्‍नी, तर जम्‍मासेन ङादा ख्‍लासी निजी। चु तामला दोष थेनीगदेदा थातगै।</verse>
				<verse number="17">तर प्रभु ङादेन छ्‌याम तसी ङादा भङ पिन्‍जी। थेतबासेलमा ङाइ अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा थार्बा पिन्‍बा समाचार ज्‍यना लसी थेःना लखम्‍जी। चुह्रङ् लसी परमेश्‍वरसे ङादा सिबाग्‍याम जोगब लजी।</verse>
				<verse number="18">हिन्‍ना, अझ प्रभुसेन ङादा जम्‍मान आज्‍यबा तामग्‍याम जोगब लला, ओच्‍छे प्रभुसेन ङादा जोगब लसी थेला य्‍हुल्‍सारी भोर्ला। थेला सदन मानदेन जयजयकार तगै। आमेन।</verse>
				<verse number="19">प्रिस्‍किलादेन थेला ह्रेम्‍बो अकिलासदा ओच्‍छे ओनेसिफरसला म्‍हेमेदा फ्‍याफुल्‍बा मुला भिसी पाङ्सी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="20">इरास्‍तस कोरिन्‍थरीन चिबा मुला, तर त्रोफिमस चा आखम्‍बासे लमा ङाइ थेदा मिलेटसरीन ख्‍लाजी।</verse>
				<verse number="21">ए खम्‍तेधोना सेर्ख खबा भन्‍दा ङाच्‍छान खबारी भङ लउ, एदा युबुलससे फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला, ओच्‍छे पुडेस, लिनस, क्‍लौडियादेन जम्‍मान आलेगदेसेनोन फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="22">प्रभु एला आत्‍मादेन छ्‌याम तगै। ओच्‍छे एदेन छ्‌याम प्रभुला दयामाया तगै।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="56">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो ङा परमेश्‍वरला गे लबादेन येशू ख्रीष्‍टला मुल चेला पावलग्‍याम फ्‍याफुल्‍ला! ङादा परमेश्‍वरसे धम्‍बागदेला विश्‍वास ल्‍हेना लबादेन परमेश्‍वरदा खाह्रङ् लसी तेन्‍बा भिबा सत्‍य ताम लोप्‍बारी धम्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">चु सत्‍य तामग्‍याम चा य्‍हाङदा जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला भिबा आश खमुला। ओच्‍छे खाइमै लुसीला ताम आपाङ्बा परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा चु जुनी पिन्‍ना भिसी जम्‍बुलिङ स्‍होबा भन्‍दा ङाच्‍छान कबुल लसी जिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे प्रभु येशूसे ठीक धुइरी ङादा चु ज्‍यबा समाचार उन्‍जी। चुनोन ज्‍यबा समाचार थेःना लबारी य्‍हाङदा थार्बा पिन्‍बा परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अन्‍छार ङादा जिम्‍मा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="4">विश्‍वास गिकनोन तबासे लमा ङाला ह्राङलान झा दोबा तीतसदा परमेश्‍वर आबादेन य्‍हाङदा थार्बा पिन्‍बा येशू ख्रीष्‍टग्‍याम दयामायादेन शान्‍ति तगै।</verse>
				<verse number="5">ङाइ कुल्‍बा अन्‍छार थेरी बाँकी मुबा गेगदे जिन्‍ना लबारीदेन जम्‍मान ग्‍लारी मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदे धम्‍बाला लागिरी ङाइ एदा क्रेट भिबा ग्‍लारी थान्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदे तिगै दोष आरेबादेन म्रिङ गिक जे मुबा ततोःला। ओच्‍छे थेला कोलागदेएनोन विश्‍वास लबा ततोःला। आज्‍यबा बानीबेहोर थोबादेन कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बा तबारी आत।</verse>
				<verse number="7">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला गे लबारी जिम्‍मा पिन्‍बा म्‍हि तबासे लमा मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हि चा तिगै दोष आरेबा ततोःला। थे ह्राङला सुरसे भ्रबा, योनान बोमो खबा, झि आइरक थुङ्सी ङ्‌य्‍होइसी भ्रबा, छेबा बङ्बा लबा, धन सम्‍पत्तिरी लोभ लबा म्‍हि आहिन,</verse>
				<verse number="8">तर डोन्‍बोगदेदा मान लबा, ज्‍यबा तामरी जे सेम लबा, ह्राङसे ह्राङदान तहरी थान्‍बा ततोःला। ओच्‍छे परमेश्‍वरदा सेम निबा बानीबेहोर थोबादेन चोखो ओच्‍छे जस्‍तोन दुख तसैनोन नाखम्‍बा म्‍हि ततोःला।</verse>
				<verse number="9">थेदा लोप्‍बा विश्‍वास लखम्‍बा बचनरी थे कोङ्‌सी चितोःला। तिग्‍दा भिसम थेसे घोबा सत्‍य ताम अन्‍छार थेसे स्‍य्‍हान्‍दोदा लोप्‍बारी खम्‍गै। थेसे लोप्‍बा तामगदेदा बिरोध लबा म्‍हिगदेला गल्‍ती उन्‍खम्‍तोःला।</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम ल्‍हानान म्‍हिगदे स्‍य्‍हान्‍दोला ताम आङ्‌यान्‍बादेन आतोःबा ताम पाङ्बा ओच्‍छे लुसीला ताम पाङ्बा तमुला, झन खतना लबागदे थेह्रङ्बा तमुला।</verse>
				<verse number="11">थेतबासेलमा थेनीगदेला सुङ बन्‍द तना लतोःला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे ह्राङला फाइदाला लागिरी आतोःबा ताम लोप्‍सी जम्‍मान म्‍हेमेगदेला विश्‍वास न्‍होङ्ना लबा मुला। चुह्रङ्बा ताम चा थेनीगदेसे लोप्‍बारी आतमुबा।</verse>
				<verse number="12">थेनीगदे न्‍हङला अगमवक्ता गिकसे “क्रेटला म्‍हिगदे सदन लुसीला ताम पाङ्बादेन पशुला ह्रङ्‌बा बानीबेहोर लबा ओच्‍छे ल्‍हाना चबा ब्‍लेगुगदे तला” भिसी पाङ्मुबा।</verse>
				<verse number="13">चु ताम सत्‍य हिन्‍ना। थेतबासेलमा थेनीगदे विश्‍वासरी पाको म्‍हि दोगै भिसी थेनीगदेदा ल्‍हानान बङ्‍‌गो।</verse>
				<verse number="14">ओच्‍छे थेनीगदेसे सत्‍य तामदा ख्‍लाबा म्‍हिगदेसे कुल्‍बा तामदेन सेमरी म्‍हन्‍सी पाङ्बा यहूदीगदेसे स्‍होसी पाङ्बा कथारी सेम थालगै।</verse>
				<verse number="15">चोखो सेम मुबा म्‍हिगदेला लागिरी जम्‍मान स्‍हे चोखो तला। तर चोखो सेम आरेबादेन ख्रीष्‍टदा विश्‍वास आलबा म्‍हिगदेला लागिरी चा तिगै स्‍हेनोन चोखो आत। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेला सेमदेन थेनीगदेसे म्‍हन्‍बा तामनोन चोखो आरे।</verse>
				<verse number="16">थेनीगदेसे परमेश्‍वरदा ङोसेबा मुला भिसी मी पाङ्‌मुला, तर थेनीगदेला गेग्‍याम चा आउन्‍मुला। ओच्‍छे थेनीगदे परमेश्‍वरला ङाच्‍छा नइबादेन कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बा म्‍हिगदे तमुला। थेतबासेलमा थेनीगदे खजिबै ज्‍यबा गे लबाधोनाला आरे।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">तीतस, एसे चा म्‍हिगदेदा सत्‍य ताम अन्‍छार खाह्रङ् लसी भ्रतोःला थे ताम जे लोप्‍गो।</verse>
				<verse number="2">खेप्‍बा म्‍हिगदेदा सेम नाबारी, जम्‍मानदेन छ्‌याम ढिक्‍बारी, ज्ञान बुद्धि थोसी चिबारी, ओच्‍छे विश्‍वासरी पाको दोबारी, माया लबारीदेन दुख तबा धुइरी नासी चिखम्‍तोःला भिसी लोप्‍गो।</verse>
				<verse number="3">चुह्रङ् लसीन खुइ दोबा म्रिङम्‍हेमेगदेसे परमेश्‍वरदा तेन्‍बा बानीबेहोर थोतोःला, स्‍य्‍हान्‍दोदा आतोःबा तामरी दोष थालउ, ओच्‍छे झि आइरक थुङ्सी ङ्‌य्‍होइबारी आत भिसी लोप्‍गो। थेनीगदेसे जुन ताम ज्‍यबा मुला थे ताम लोप्‍तोःला।</verse>
				<verse number="4">खुइ दोबा म्रिङम्‍हेमेगदेसे छामे म्रिङम्‍हेमेगदेदा ह्राङ ह्राङला ह्रेम्‍बोदेन कोलागदेदा माया लबारी,</verse>
				<verse number="5">जम्‍मानदेन छ्‌याम ढिक्‍सी ह्रेम्‍बोसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा, दिमनाम लखम्‍बादेन दया लबारी ओच्‍छे ह्राङ ह्राङला ह्रेम्‍बोला तहरी चिबारी थेनीगदेदा लोप्‍तोःला। चुह्रङ् लजी भिसम परमेश्‍वरला बचनना हेला आत।</verse>
				<verse number="6">थेह्रङ् लसीन भ्‍योन म्‍हिगदेदाएनोन ह्राङसे ह्राङदान तहरी थान्‍सी भ्रउ भिसी पाङ्‍गो।</verse>
				<verse number="7">एसे लबा जम्‍मान गेग्‍यामसेन एला ज्‍यबा बानीबेहोर उन्‍गो, ओच्‍छे ए होशियार तसी सत्‍य ताम लोप्‍गो।</verse>
				<verse number="8">लोप्‍बा धुइरी खालैसे थाबारी आखम्‍बा सत्‍यदेन ठीक ताम लोप्‍गो। थेह्रङ् लजी भिसम य्‍हाङदा बिरोध लबागदेसे तिगै पाङ्आखम्‍ना थेनीगदे ह्राङनोन पेःला।</verse>
				<verse number="9">नोकरगदेदाएनोन ह्राङ ह्राङला मालिकला तहरी चिसी जम्‍मान तामग्‍याम ह्राङला मालिकदा ताङ्ना लउ। ओच्‍छे ह्राङला मालिकदा सुङ थादोःगो भिसी लोप्‍गो।</verse>
				<verse number="10">थेनीगदेसे तिगै य्‍हो थालगै। तर थेनीगदेसे लबा जम्‍मान गे ज्‍यबादेन पूरा विश्‍वासला तगै। थेह्रङ् लसीन जम्‍मान तामरी थेनीगदेसे य्‍हाङदा थार्बा पिन्‍बा परमेश्‍वरला बारेरी लोप्‍बा तामदा अझ जेना लगै।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे जम्‍मान म्‍हिदा थार्ना लबारी ह्राङला दयामाया उन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="12">थे दयामायासे य्‍हाङदा परमेश्‍वरदा तेन्‍आपुङ्बादेन जम्‍बुलिङला स्‍हेगदेथोरी लोभ लबा सेम ख्‍लापुङ्ला। ओच्‍छे चु जम्‍बुलिङरी ह्राङसे ह्राङदान तहरी थान्‍सी परमेश्‍वरदा सेम निबा बानीबेहोर थोबादेन परमेश्‍वरदा तेन्‍सी भ्रबारी लोप्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे य्‍हाङदा थार्बा पिन्‍बा जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमेश्‍वर येशू ख्रीष्‍ट घ्रेन य्‍हालदेन शक्तिरी दोःसी फेप्‍खबा धिनना य्‍हाङसे आश लसी चिबा मुला।</verse>
				<verse number="14">ख्रीष्‍टसे य्‍हाङला जम्‍मान पापला छे फासी थार्ना लबा मुला। ओच्‍छे ह्राङलान लागिरी ज्‍यबा गे लबारी झन्‍बा य्‍हुल गिकदा चोखो तना लबारी ह्राङलान ज्‍यान पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="15">एसे चु तामगदे पूरा अधिकार लसी लोप्‍गो, ओच्‍छे पाङ्बा ताम आङ्‌यान्‍नी भिसम थेनीगदेदा बङ्‍‌गो। एदा खालैसेन हेला थालगै।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">शासन लबा म्‍हिगदेदेन सरकारी गे लबा म्‍हिगदेसे पाङ्बा ताम ङ्‌यान्‍गो ओच्‍छे थेनीगदेसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बारीदेन ज्‍यना लसी गे लबारी विश्‍वासीगदेदा ढन्‍ना लसी पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे थेनीगदेसे खालैला बिरोध लबादेन छेबा बङ्बा लसी थाभ्रगै। ओच्‍छे सोजो तसी जम्‍मान म्‍हिदेन छ्‌याम ज्‍यबा बानीबेहोर उन्‍गै।</verse>
				<verse number="3">तिग्‍दा भिसम ङाच्‍छा य्‍हाङएनोन मूर्ख, पाङ्बा ताम आङ्‌यान्‍बा, तिगै आघोबादेन आज्‍यबा म्‍हन्‍बा, मोजमजा लबा ओच्‍छे डाह लबा, पापी सेम थोबा, स्‍य्‍हान्‍दोसे हेला लबादेन गिकसे गिकदा हेला लबा मुबा।</verse>
				<verse number="4">तर य्‍हाङदा थार्बा पिन्‍बा परमेश्‍वरसे ह्राङला दयामाया उन्‍मा,</verse>
				<verse number="5">थेसे य्‍हाङदा थार्ना लबा य्‍हाङसे ज्‍यबा गे लसी आहिन, तर थेला दयासे हिन्‍ना। थेसे य्‍हाङदा परमेश्‍वरला आत्‍मासे ख्रुसी दोःसी न्‍हना लसी छार जुनी पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="6">थार्बा पिन्‍बा येशू ख्रीष्‍टग्‍याम परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा ताङ्सी ताङ्सी थेनोन आत्‍मासे प्‍लिङ्ना लजी।</verse>
				<verse number="7">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला दयासे लमा य्‍हाङ परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोजी। ओच्‍छे य्‍हाङसे आश लबा अन्‍छार जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बा हक याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="8">चु ताम सत्‍य हिन्‍ना। थेतबासेलमा परमेश्‍वरदा विश्‍वास लबागदेसे ज्‍यबा गे लउ भिसी एसे थेनीगदेदा भङ पिन्‍गो भिबा ङाला सेम मुला। तिग्‍दा भिसम म्‍हिगदेला लागिरी चु ताम ज्‍यबादेन गे खेल्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="9">तर मूर्ख तामदेन ओन्‍माला ताम ओच्‍छे परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिमला बारेरी कल लबागदेदेन छेबा बङ्बा लबागदेग्‍याम थारेङ चिउ। तिग्‍दा भिसम थे य्‍हाङदा आतोःबादेन गे आखेल्‍बा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे छेबा बङ्बा लसी फेबा म्‍हिदा तिरेम न्‍हीरेम सम्‍झब लउ, सम्‍झब लसै आङ्‌यान्‍नी भिसम थेदेन छ्‌याम संगतनोन थालउ।</verse>
				<verse number="11">एदा चु ताम थानोन मुला, चुह्रङ्बा म्‍हिला इज्‍जत आरे। ओच्‍छे थेसे लबा पापग्‍यामसेन थेसे ह्राङला दोष ह्राङसेन उन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">ङाइ अर्तिमासदा तसै तुखिकसदा तसै ए मुबा ग्‍लारी पुइखला। थे खमैछ्‌याम ए खम्‍तेधोना ङादा ह्रुप तबारी निकोपोलिस भिबा ग्‍लारी खउ। तिग्‍दा भिसम ङाइ सेर्ख भर थेरीन चिबा सेम लबा मुला।</verse>
				<verse number="13">जेनास भिबा वकीलदेन अपोल्‍लोसदा ग्‍यामरी ह्रो लसी पिन्‍गो। तिग्‍दा भिसम खम्‍तेधोना थेनीगदेदा तोःबा स्‍हे याङ्‌गै।</verse>
				<verse number="14">य्‍हाङला म्‍हिगदेसे आरेनान आतबा स्‍हेगदे स्‍य्‍हान्‍दोदा पिन्‍बाला लागिरी सदन ज्‍यबा गे लबारी लोप्‍तोःला। थेह्रङ् लजी भिसम थेनीगदेला जुनी खेरोरी आनि।</verse>
				<verse number="15">चुरी ङादेन छ्‌याम मुबागदे जम्‍मासेन एदा फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला। ङन्‍दा माया लबा थेरी मुबा जम्‍मान विश्‍वासीगदेदा ङन्‍सेनोन फ्‍याफुल्‍बा मुला भिसी पाङ्‍गो। एनीगदे जम्‍मानदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला दयामाया तगै।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="57">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो, ङा ख्रीष्‍ट येशूला लागिरी झ्‍याल्‍खानरी मुबा पावलदेन य्‍हाङला आले तिमोथीग्‍याम, ङन्‍ना सेम निबा ह्रो ङन्‍दा ह्रो लबा फिलेमोनदेन</verse>
				<verse number="2">य्‍हाङला आङा अप्‍फिया ओच्‍छे ङन्‍देन छ्‌याम ढिक्‍सी गे लबा अर्खिप्‍पसदेन एला दिमला मण्‍डलीदा फ्‍याफुल्‍ला।</verse>
				<verse number="3">य्‍हाङला परमेश्‍वर आबादेन प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍याम दयामायादेन शान्‍ति याङ्‌गै।</verse>
				<verse number="4">फिलेमोन आले, ङाइ प्रार्थना लबा धुइरी एदा ढन्‍मा ङाइ सदन ङाला परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍मुला।</verse>
				<verse number="5">तिग्‍दा भिसम प्रभु येशूदा एसे लबा विश्‍वासदेन परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदा एसे माया लबा मुला भिबा ताम थेःमुला।</verse>
				<verse number="6">एला विश्‍वाससे ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तबा य्‍हाङला जम्‍मान ज्‍यबा तामगदे अझ घोबारी ज्ञान बुद्धि पिन्‍गै भिसी ङाइ परमेश्‍वरदेन छ्‌याम प्रार्थना लमुला।</verse>
				<verse number="7">ङाला आले, एला मायासे ङा ल्‍हानान ताङ्सी आँट याङ्बा मुला। तिग्‍दा भिसम एसे लमा परमेश्‍वरला म्‍हिगदेला सेम दोःसी ताङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="8">थेतबासेलमा एसे तिग लतोःला भिसी ख्रीष्‍टसे पिन्‍बा अधिकारग्‍याम एदा कुल्‍खम्‍बा आँट मुला,</verse>
				<verse number="9">तर एला माया मुबासे लमा ङाइ एदा चु बिन्‍ती लबा मुला, दान्‍दे ङा खेप्‍बा दोसी जिन्‍बा पावल ख्रीष्‍ट येशूला लागिरी झ्‍याल्‍खानरी मुला।</verse>
				<verse number="10">थेतबासेलमा प्रभुरी ङाला झा ओनेसिमसला लागिरी ङाइ एदा चु बिन्‍ती लबा मुला। झ्‍याल्‍खानरी मुबा धुइरीन ङा थेला आबा दोबा मुला।</verse>
				<verse number="11">ङाच्‍छा ओनेसिमस एला लागिरी गे आखेल्‍बा म्‍हि मुबा। तर दान्‍दे एदेन ङाला लागिरी थे गे खेल्‍बा म्‍हि तबा मुला।</verse>
				<verse number="12">थे ङाला तिङला डोरा हिन्‍ना। तसैनोन ङाइ थेदा ए मुबा ग्‍लारी दोःसी पुइखबा मुला।</verse>
				<verse number="13">थार्बा पिन्‍बा समाचारला लागिरी ङा झ्‍याल्‍खानरी मुबा धुइरी एला साटोरी थेसे ङादा ह्रो लबाला लागिरी थे चुरीन मुगै भिबा ङाला सेम मुबा।</verse>
				<verse number="14">तर एदा आङ्‌योइना ङादा तिगै लइ आम्‍हन्‍नी। तिग्‍दा भिसम ङादा ह्रो लबा करसे आहिन, तर एलान सुरसे लगै भिबा ङाला सेम मुला।</verse>
				<verse number="15">ओनेसिमस तिगै धिनना लागिरी एग्‍याम फेसी चिमुबा। थेह्रङ् तबा चा थे सदन एदेन छ्‌यामनोन चिगै भिसीनोन मुला तला।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा दाहेन्‍से थे नोकर ह्रङ्‌बा आहिन, तर नोकर भन्‍दा घ्रेन हिन्‍ना। ओच्‍छे प्रभुरी सेम निबा ङाला ह्राङलान आले हिन्‍ना, दान्‍दे मी झन एला लागिरी थे ह्राङलान आले हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">थेतबासेलमा चुदे एसे ङादा ह्राङलान ढिक्‍बा ह्रो म्‍हन्‍मुला भिसम थेदाएनोन ङादा ह्रङ्नोन मान लउ।</verse>
				<verse number="18">चुदे थेसे एदा तिगै आज्‍यबा लसैनोन, अथवा थेसे तिगै फातोःबा मुसै थे ङाला मिनरी थान्‍गो।</verse>
				<verse number="19">थे छे ङाइनोन फासी पिन्‍ना भिबा ताम चा ङा पावलसेन भ्रिबा हिन्‍ना। ओच्‍छे एसेनोन प्रभुदा ङोसेबा ङाग्‍यामसेन हिन्‍ना भिबा ताम ङाइ एदा पाङ्आतोः तला।</verse>
				<verse number="20">थेतबासेलमा ङाला आले, ङादा प्रभुला लागिरी चु गे लसी पिन्‍गो। ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तबासे लमा एसे ङाला सेम दोःसी ताङ्ना लउ।</verse>
				<verse number="21">ङाइ पाङ्बा भन्‍दा अझ एसे ङाला लागिरी ल्‍हानान लला भिबा ताम ङादा पूरा था तसी ङाइ एदा चु भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="22">ओच्‍छे अर्गु ताम चा ङाला लागिरीनोन कोठा गिक ठीक लसी थान्‍गो। तिग्‍दा भिसम एला प्रार्थनासे लमा ङाएनोन ए मुबा ग्‍लारी खम्‍याङ्ला वा भिसी आश लबा मुला।</verse>
				<verse number="23">ख्रीष्‍ट येशूला लागिरी ङादेन छ्‌यामनोन झ्‍याल्‍खानरी चिबा इपाफ्राससे एदा फ्‍याफुल्‍ला भिसी भिबा मुला।</verse>
				<verse number="24">थेह्रङ् लसीन ङादेन छ्‌याम ढिक्‍सी गे लबा ङाला ह्रोगदे मर्कूस, अरिस्‍तार्खसदेन डेमास ओच्‍छे लूकासेनोन फ्‍याफुल्‍ला भिबा मुला।</verse>
				<verse number="25">प्रभु येशू ख्रीष्‍टला दयामाया एनीगदेदेन छ्‌याम तगै।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="58">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">ओन्‍मा परमेश्‍वर अगमवक्तागदेग्‍याम य्‍हाङला आखे म्‍हेमेगदेदेन छ्‌याम ल्‍हानान थरीसे ल्‍हानान रेमधोना ताम लमुबा।</verse>
				<verse number="2">तर चु लिच्‍छाला धिनगदेरी परमेश्‍वर ह्राङला झाग्‍याम य्‍हाङदेन छ्‌याम ताम लमुला। परमेश्‍वरसे ह्राङला झा ख्रीष्‍टग्‍यामसेन जम्‍बुलिङ स्‍होजी। ओच्‍छे जम्‍मान स्‍हेगदे ह्राङलान स्‍होबारी थेदान धम्‍जी।</verse>
				<verse number="3">परमेश्‍वरला घ्रेन य्‍हालदेन शक्ति ख्रीष्‍टग्‍याम म्राङ्बा मुला। परमेश्‍वरला रुप थेनोन हिन्‍ना। थेला शक्तिशाली बचनग्‍यामसेन मुदेन जम्‍बुलिङला जम्‍मान स्‍हेगदे छ्‌याबा मुला। ओच्‍छे म्‍हिदा पापग्‍याम थार्ना लबा गे लसी जिन्‍माहेन्‍से थे स्‍वर्गरी शक्तिशाली परमेश्‍वरला दाहिने छ्‌यापट्टि मुल ठिरी धन्‍छ्‌याबा मुला।</verse>
				<verse number="4">ख्रीष्‍ट स्‍वर्गदूतगदे भन्‍दा ल्‍हानान घ्रेन हिन्‍ना, थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरसे स्‍वर्गदूतगदेला भन्‍दा थेला मिन ज्‍यबा थान्‍जी।</verse>
				<verse number="5">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे येशूदा बाहेक खाइमै खजिबै स्‍वर्गदूतगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्बा आरे, “ए ङाला झा हिन्‍ना, तिनी ङा एला आबा दोबा मुला” ओच्‍छे “ङा थेला आबा दोला, थे ङाला झा दोला।”</verse>
				<verse number="6">परमेश्‍वरसे ह्राङला झादा जम्‍बुलिङरी पुइखबा धुइरी “जम्‍मान स्‍वर्गदूतगदेसे थेदा तेन्‍गै” भिसी दोःसीनोन सुङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="7">परमेश्‍वरसे स्‍वर्गदूतगदेला बारेरी चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, “परमेश्‍वरसे ह्राङला स्‍वर्गदूतगदेदा लाबा स्‍होजी, ओच्‍छे ह्राङला गे लबा म्‍हिगदेदा चा मेला ल्‍हाम स्‍होजी।”</verse>
				<verse number="8">तर परमेश्‍वरसे ह्राङला झाला बारेरी चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, “परमेश्‍वर ह्राङला य्‍हुल्‍सा सदन चिला। ओच्‍छे ह्राङसे ठीक लसी शासन लला।</verse>
				<verse number="9">ह्राङदा ठीक ताम सेम निमुला, ओच्‍छे आज्‍यबा ताम चा च्‍यागेन आम्‍हन्‍मुला। थेतबासेलमा परमेश्‍वर, ह्राङला परमेश्‍वरसे ह्राङदा धम्‍बा मुला। ओच्‍छे ह्राङला ह्रोगदेदा भन्‍दा ल्‍हाना मान लसी ताङ्ना लबा मुला।”</verse>
				<verse number="10">परमेश्‍वरसे ह्राङला झादा दोःसी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “प्रभु, ह्राङसेन शुरुरी जम्‍बुलिङला जग थान्‍जी। ओच्‍छे ह्राङसे ह्राङलान छ्‌यासे मुदेन मुरी मुबा जम्‍मान स्‍हेगदे स्‍होजी।</verse>
				<verse number="11">थे जम्‍मान स्‍हेगदे नाश तला, तर ह्राङ चा सदन चिला। थे स्‍हेगदे क्‍वान ह्रङ् भोक्‍टो तसी निला।</verse>
				<verse number="12">थे स्‍हेगदेदा ह्राङसे क्‍वान ह्रङ् लसी रिल्‍ला, ओच्‍छे थे स्‍हेगदे क्‍वान ह्रङ्‌बा भोक्‍टो तसी निला ओच्‍छे पोला, तर ह्राङ चा खाइमै आपो। ओच्‍छे ह्राङ खाइमै म्‍हासी आनि।”</verse>
				<verse number="13">तर परमेश्‍वरसे येशूदा बाहेक खाइमै खजिबै स्‍वर्गदूतगदेदा चुह्रङ् भिसी सुङ्बा आरे, “ङाइ एला शत्रुगदेदा एला काङ धिरी आथान्‍तेधोना ए ङाला दाहिने यापट्टि मुल ठिरी चिउ।”</verse>
				<verse number="14">थेतबासेलमा स्‍वर्गदूतगदे चा परमेश्‍वरदा तेन्‍बा आत्‍मा जे हिन्‍ना। ओच्‍छे थार्बा याङ्बा म्‍हिगदेदा ह्रो लबाला लागिरी परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा पुइखबा हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">थेतबासेलमा य्‍हाङसे जुन ताम थेःबा मुला थे तामरी झन ल्‍हाना सेम लसी ङ्‌यान्‍तोःला, आहिन्‍सम य्‍हाङ थे तामग्‍याम थारेङ तला।</verse>
				<verse number="2">स्‍वर्गदूतगदेसे य्‍हाङला आखे म्‍हेमेदा थेःना लबा परमेश्‍वरला बचनरी पक्‍का अधिकार मुबा। थे ताम अन्‍छार आभ्रबा पाप लबा म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसे ठीक सजाय पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="3">थेतबासेलमा येशू ख्रीष्‍टसे पिन्‍बा चु घ्रेन थार्बादा य्‍हाङसे वास्‍ता आलनी भिसम झन य्‍हाङ चा खाह्रङ् लसी सजायग्‍याम स्‍योर्म्‍याङ्‌ला? चु थार्बाला बारेरी ङाच्‍छा प्रभुसेन थेःना लजी। ओच्‍छे प्रभुसे थेःना लबा ताम थेःबा म्‍हिगदेसे चु ताम सत्‍य हिन्‍ना भिसी य्‍हाङदा घोना लजी।</verse>
				<verse number="4">परमेश्‍वरसेनोन चिनुगदे उन्‍सी, ल्‍हानान थरीला उदेकला गेदेन शक्तिशाली गेगदे लसी, ओच्‍छे ह्राङसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार ह्राङला आत्‍माला मोलमगदे भो लसी पिन्‍सी चु थार्बा चा सत्‍य हिन्‍ना भिसी पक्‍का लजी।</verse>
				<verse number="5">परमेश्‍वरसे स्‍वर्गदूतगदेदा य्‍हाङसे ताम लबा लिच्‍छाला धुइरी शासन लबा अधिकार पिन्‍बा आरे।</verse>
				<verse number="6">परमेश्‍वरला बचनरी ग्‍ला गिकरी चुह्रङ् भिसी म्‍हि गिकसे भ्रिबा मुला, “म्‍हि जजा हिन्‍ना, तसैनोन ह्राङसे तिग्‍दा थेदा वास्‍ता लमुला? ओच्‍छे म्‍हिला झा खाल हिन्‍ना, ह्राङसे तिग्‍दा थेला सुर्दा लमुला?</verse>
				<verse number="7">ह्राङसे थेदा तिगै धिनना लागिरी स्‍वर्गदूतगदे भन्‍दा जजा स्‍होजी। तसैनोन ह्राङसे थेदा स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे ल्‍हानान मानदेन जयजयकार लबा मुकुट कूसी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे ह्राङसे जम्‍मान स्‍हेगदेथोरी शासन लबा अधिकार थेदा पिन्‍बा मुला।” परमेश्‍वरसे जम्‍मान स्‍हे म्‍हिगदेला तहरी थान्‍मा थेला अधिकाररी आरेबा स्‍हेगदे तिगैनोन आरेबा। तर दान्‍देला चु धुइरी य्‍हाङ जम्‍मान स्‍हेगदे म्‍हिला तहरी मुबा आम्राङ्‌मुला।</verse>
				<verse number="9">तर तिगै धिनना लागिरी स्‍वर्गदूतगदे भन्‍दा जजा तबा येशूदा य्‍हाङसे म्राङ्बा मुला। परमेश्‍वरला दयामायासे लमा थे जम्‍मालान लागिरी सिजी। थेह्रङ् लसी सिबासे लमा थेदा ल्‍हानान मानदेन जयजयकार लबा मुकुट कूसी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="10">परमेश्‍वरसे ह्राङला लागिरी जम्‍मान स्‍हे ह्राङसेन स्‍होबा मुबा। ओच्‍छे ह्राङला कोलागदेदा ह्राङसे याङ्बा य्‍हालदेन शक्ति पिन्‍बाला लागिरी थार्बा पिन्‍बा येशूदा दुख नापुङ्‌सी पाको स्‍होबा चा परमेश्‍वरदा ज्‍यबा छोर्जी,</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम येशूसे पापग्‍याम फेसी चोखो तना लबा जम्‍मान म्‍हिगदेदेन येशू परमेश्‍वरलान सन्‍तान हिन्‍ना। थेतबासेलमा थेनीगदेदा आले आङा भिसी पाङ्‌बारी येशू आपेःमुला।</verse>
				<verse number="12">येशूसे परमेश्‍वरदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङाइ ङाला आले आङागदेला गुङरी ह्राङसे लबा गेला बारेरी पाङ्ला, ओच्‍छे मण्‍डलीला गुङरी ङाइ ह्राङला जयजयकार लला।”</verse>
				<verse number="13">दोःसी येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “ङाइ परमेश्‍वरथोरीन भर लला।” थेह्रङ् लसी दोःसीनोन “च्‍यागो, दान्‍दे ङा परमेश्‍वरसे ङादा पिन्‍बा चु कोलागदेदेन छ्‌यामनोन मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="14">थे कोलागदेला ल्‍हुइ स्‍यादेन काला तबासे लमा येशूला ल्‍हुइएनोन थेनीगदेला ह्रङ्‌बान स्‍यादेन काला दोजी। ओच्‍छे म्‍हिदा नाश लबा शक्ति थोबा शैतानदा नाश लबारी येशू ह्राङनोन सिजी।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे सिला वा भिसी सदन लोङ्सी चिबा म्‍हिगदेदा येशूसे लोङ्बाग्‍याम फेजी।</verse>
				<verse number="16">चुह्रङ् लसी येशूसे स्‍वर्गदूतगदेला लागिरी थेह्रङ् लबा आहिन, तर अब्राहामला सन्‍तानना लागिरी थेह्रङ् लबा हिन्‍ना भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला।</verse>
				<verse number="17">थेतबासेलमा म्‍हिगदेला पाप माफ लबाला लागिरी परमेश्‍वरसे पिन्‍बा गेरी भर तबादेन दया मुबा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि दोतोःला। थेह्रङ्बा म्‍हि दोबाला लागिरी जम्‍मान तामरी येशू ह्राङलान आले आङागदे ह्रङ्‌बान दोतोःबा मुबा।</verse>
				<verse number="18">शैतानसे फसब लबारी म्‍हाइमा येशू ह्राङसेन ल्‍हानान दुख नाजी। थेतबासेलमा शैतानसे फसब लबारी म्‍हाइबागदे जम्‍मादान थेसे जोगब लखम्‍ला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे ह्राङलान म्‍हिगदे स्‍होबाला लागिरी धम्‍बा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, य्‍हाङसे परमेश्‍वरसे पुइखबा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि येशूदा च्‍यागे।</verse>
				<verse number="2">मोशा परमेश्‍वरला म्‍हिगदेला गुङरी गे लबाला लागिरी भर तबा म्‍हि मुबा ह्रङ्नोन येशूएनोन ह्राङदा गे लपुङ्बा परमेश्‍वरला लागिरी भर तबा मुबा।</verse>
				<verse number="3">दिमसे भन्‍दा दिम स्‍होबा म्‍हिसे मान याङ्बा ह्रङ् लसी मोशासे भन्‍दा येशूसे झन ल्‍हाना मान याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="4">खजिबै दिम खजिबै म्‍हिसे स्‍होबा तमुला। तर जम्‍मान स्‍हे स्‍होबा चा परमेश्‍वरनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">मोशा चा परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदा च्‍याबा जम्‍मान तामरी भर तबा नोकर मुबा। थेसे परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदा लिच्‍छा तिग तला भिबा ताम पाङ्मुबा।</verse>
				<verse number="6">तर ख्रीष्‍ट चा दिमला भर तबा झा गिक ह्रङ्‌बान परमेश्‍वरला दिमरी अधिकार याङ्बा मुल झा हिन्‍ना। चुदे य्‍हाङसे लबा आशथोरी पूरान भर लसी लिच्‍छाधोनान विश्‍वासरी कोङ्‌सी चिजी भिसम य्‍हाङएनोन परमेश्‍वरला दिमला कोलागदे दोला।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा परमेश्‍वरला आत्‍मासे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, “तिनी एनीगदेसे परमेश्‍वरला काइ थेःजी भिसम,</verse>
				<verse number="8">एनीगदेला आखे म्‍हेमेसे परमेश्‍वरला बिरोध लबा ह्रङ् लसी एनीगदेसे ह्राङला सेम कोङ्‌ना थालउ। थेनीगदेसे तोङतोङबा ग्‍लारी परमेश्‍वरला सेम च्‍यासी परमेश्‍वरला बिरोध लबा मुबा।</verse>
				<verse number="9">थेरी एनीगदेला आखे म्‍हेमेगदेसे बोगल न्‍ही दिङधोना ङाइ लबा गे म्राङ्सीनोन ङाला सेम च्‍यासी ङादा विश्‍वास आलनी।</verse>
				<verse number="10">थेतबासेलमा थेनीगदेदा म्राङ्सी ङादा बोमो रेःजी। ओच्‍छे ‘चु म्‍हिगदेसे ङादा विश्‍वास लबा ख्‍लाजी, ङाइ पाङ्बा थेनीगदेसे आङ्‌यान्‍नी’ भिसी ङाइ भिजी।</verse>
				<verse number="11">ङाइ बोमोला झोकरी थेनीगदेदा ‘ङाइ स्‍होबा ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍लारी थेनीगदे खाइमै वाङ्‌आम्‍याङ्’ भिसी घ्रान फाजी।”</verse>
				<verse number="12">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, होशियार तसी चिउ। एनीगदे न्‍हङरी खालैनोन विश्‍वास आलबा पापी सेम थोसी छोन्‍बो परमेश्‍वरदा थाख्‍लागो।</verse>
				<verse number="13">तर परमेश्‍वरला बचनरी “तिनी” भिबा धुइ मुतेधोना जम्‍मासेन गिकसेम गिकदा सदन आँट पिन्‍सीन चिउ। आहिन्‍सम पापसे फसब लसी एनीगदे न्‍हङरी खालैला सेम कोङ्‌ना लला।</verse>
				<verse number="14">य्‍हाङसे शुरुरी लबा विश्‍वासरी य्‍हाङ सोतेधोना कोङ्‌सी चिजी भिसम य्‍हाङसे ख्रीष्‍टग्‍याम याङ्बा हक याङ्ला।</verse>
				<verse number="15">बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “तिनी एनीगदेसे परमेश्‍वरला काइ थेःजी भिसम बिरोध लबा धिनरी ह्रङ् लसी एनीगदेसे ह्राङला सेम कोङ्‌ना थालउ।”</verse>
				<verse number="16">परमेश्‍वरला काइ थेःसीनोन थेदा बिरोध लबा म्‍हिगदे खाल मुबा? तिग मोशासे मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी भबा म्‍हिगदेन आहिन? हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">खाल म्राङ्सी परमेश्‍वर बोगल न्‍ही दिङधोना बोमो खजी? तोङतोङबा ग्‍लारी सिबा थे पाप लबा ओन्‍माला म्‍हिगदेदा म्राङ्सी आहिन? हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">परमेश्‍वरसे ङाइ स्‍होबा ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍लारी वाङ्‌आम्‍याङ् भिसी खाल्‍दा सुङ्मुबा? परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बा थेनोन म्‍हिगदेदा सुङ्बा आहिन? हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="19">थेतबासेलमा थेनीगदेसे विश्‍वास आलबासे लमा थेनीगदे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍लारी वाङ्‌आम्‍याङ्‌नी भिबा ताम य्‍हाङसे था याङ्बा मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">य्‍हाङदा ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍लारी वाङ्‌पुङ्‌ला भिसी परमेश्‍वरसे कबुल लबा मुला। थेतबासेलमा य्‍हाङ होशियार तसी चिइ, आहिन्‍सम एनीगदे न्‍हङला खालै थे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍लारी वाङ्‌आम्‍याङ्।</verse>
				<verse number="2">तिग्‍दा भिसम ओन्‍माला म्‍हिगदेदा ह्रङ्नोन य्‍हाङदाएनोन थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा मुला। तर थेनीगदेला लागिरी थे समाचार गे आखेल्‍बा तजी। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे थे समाचार सेमरी थान्‍सी विश्‍वास आलनी।</verse>
				<verse number="3">दाहेन्‍से य्‍हाङ विश्‍वास लबागदे चा थे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍लारी वाङ्म्‍याङ्ला। परमेश्‍वरसे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, “ङाइ बोमोला झोकरी ‘थेनीगदेदा ङाइ स्‍होबा ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍लारी थेनीगदे खाइमै वाङ्‌आम्‍याङ्’ भिसी घ्रान फाजी।” तसैनोन जम्‍बुलिङ स्‍होमाहेन्‍सेन परमेश्‍वरसे लबा जम्‍मान गे पूरा तबान मुला।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम थेसे अर्गु ग्‍लारीनोन निसरेला बारेरी चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, “परमेश्‍वरसे जम्‍मान गे लसी जिन्‍माहेन्‍से निसरेमाकुनु ब्‍लप्‍बा न्‍हजी।”</verse>
				<verse number="5">दोःसी थेसे चु तामला बारेरी चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, “ङाइ ब्‍लप्‍बा न्‍हबाला लागिरी स्‍होबा ग्‍लारी थेनीगदे खाइमै वाङ्‌आम्‍याङ्।”</verse>
				<verse number="6">तसैनोन परमेश्‍वरसे स्‍होबा थे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍लारी अझन कोइ कोइ म्‍हि वाङ्‍म्‍याङ्‍‍ला। ओच्‍छे ङाच्‍छान थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःसीनोन कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बा म्‍हिगदे चा थे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍लारी वाङ्‍आम्‍याङ्‍नी।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍लारी वाङ्‌म्‍याङ्बाला लागिरी अर्गु धिन स्‍होजी। थे धिन चा “तिनीला धिन” भिसी तोगब लजी। परमेश्‍वरसे ल्‍हानान दिङ लिच्‍छा दाऊद ग्‍लेग्‍याम चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “तिनी एनीगदेसे परमेश्‍वरला काइ थेःजी भिसम ह्राङला सेम कोङ्‌ना थालउ।” चु ताम ङाइ ङाच्‍छाएनोन पाङ्सी जिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="8">चुदे यहोशूसे थेनीगदेदा ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍लारी धोना लबा हिन्‍सम परमेश्‍वरसे थे अर्गु धिनना तामनोन आतेःसेला मुबा।</verse>
				<verse number="9">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे निसरेकुनु ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ह्रङ् लसी परमेश्‍वरला म्‍हिगदेला लागिरीनोन ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍ला स्‍होबा मुला।</verse>
				<verse number="10">परमेश्‍वरसे गे लसी जिन्‍माहेन्‍से ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ह्रङ् लसी ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍लारी वाङ्बा म्‍हिगदेसेनोन गे लसी जिन्‍माहेन्‍से ब्‍लप्‍बा न्‍हला।</verse>
				<verse number="11">परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बासे लमा ओन्‍माला म्‍हिगदे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍लारी वाङ्‌आम्‍याङ्‌नी। तर य्‍हाङ न्‍हङरी खालैनोन थेह्रङ् आतबाला लागिरी य्‍हाङ जम्‍मासेन थे ब्‍लप्‍बा न्‍हबा ग्‍लारी वाङ्बारी खम्‍तेधोना भङ लइ।</verse>
				<verse number="12">परमेश्‍वरला छोन्‍बो बचन मी गे लसी चिबा शक्ति हिन्‍ना। चु न्‍हीलोनपट्टि धार मुबा तरवार भन्‍दा छ्‌यार्बा मुला। चुसे म्‍हिला आत्‍मा, ल्‍हुइ, थेला जी जीदेन नख्रुला टाङगदेन फेला ओच्‍छे म्‍हिला सेमला तामदेन लबारी म्‍हाइबा गे ठीक मुला कि आरे भिसी च्‍याला।</verse>
				<verse number="13">परमेश्‍वरसे म्राङ्आखम्‍बा ताम तिगैनोन आरे। थेला ङाच्‍छा जम्‍मान ताम प्रस्‍टन मुला। य्‍हाङसे लबा जम्‍मान गेला हिसाब थेदान उन्‍तोःला।</verse>
				<verse number="14">थेतबासेलमा य्‍हाङसे लबा विश्‍वासरी अझ य्‍हाङ कोङ्‌सी चिइ। तिग्‍दा भिसम स्‍वर्गरी फेप्‍बा परमेश्‍वरला झा येशून परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा य्‍हाङला मुल म्‍हि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिगदे न्‍हङला घ्रेन म्‍हि य्‍हाङला येशूदा य्‍हाङला जम्‍मान कमजोरीगदे था मुला। तिग्‍दा भिसम थेदाएनोन य्‍हाङदा ह्रङ्नोन जम्‍मान तामरी फसब लबारी म्‍हाइजी। तर थेसे पाप चा आलनी।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा य्‍हाङ आलोङ्ना दया लबा परमेश्‍वरला ठिला ङाच्‍छापट्टि निइ। दुख तबा धुइरी य्‍हाङसे थेरी थेला दयामायाग्‍याम ह्रो याङ्ला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा खजिबै मुल म्‍हि धम्‍मा म्‍हिगदे न्‍हङ‌ग्‍यामनोन धम्‍मुला। म्‍हिगदेला साटोरी परमेश्‍वरदा फुल्‍तोःबा पापला बलिदेन भेटी फुल्‍बाला लागिरी थेदा धम्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">थे मुल म्‍हिसे आसेबा आघोबादेन ग्‍याम थोर्सी भ्रबागदेदा आछेर्ना ज्‍यना लसी घोना लखम्‍मुला। तिग्‍दा भिसम थे ह्राङएनोन कमजोर म्‍हि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="3">थेतबासेलमा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेला पापला लागिरी जे आहिन, तर थेसे ह्राङला पापला लागिरीनोन बलि फुल्‍तोःमुला।</verse>
				<verse number="4">खालै म्‍हिसे ह्राङला सेमसे म्‍हाइजी भिदेमा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिसे याङ्बा मान आयाङ्। तर परमेश्‍वरसेन थे मान याङ्बा म्‍हि स्‍होबारी धम्‍ला। थेह्रङ् लसीन हारूनदाएनोन थेनोन परमेश्‍वरसे धम्‍जी।</verse>
				<verse number="5">चुह्रङ् लसी ख्रीष्‍टसेनोन ह्राङनोन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि दोबारी मान आम्‍हाइनी। तर थेदा “ए ङाला झा हिन्‍ना, ङा तिनी एला आबा दोबा मुला” भिसी सुङ्बा परमेश्‍वरसेन धम्‍जी।</verse>
				<verse number="6">ओच्‍छे परमेश्‍वरसे अर्गु ग्‍लारीनोन चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, “ए मल्‍कीसेदेक ह्रङ्नोन सदनना लागिरी परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हि हिन्‍ना”</verse>
				<verse number="7">येशू जम्‍बुलिङरी म्‍हि दोसी धन्‍छ्‌यामा ल्‍हानान क्रासी ह्राङदा सिबाग्‍याम सोना लखम्‍बा परमेश्‍वरदेन छ्‌याम प्रार्थना लजी। ओच्‍छे सोजो तसी कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बासे लमा परमेश्‍वरसे थेला प्रार्थना सान्‍जी।</verse>
				<verse number="8">येशू परमेश्‍वरला झा तसीनोन ह्राङसे नाबा दुखग्‍याम परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बारी लोप्‍जी।</verse>
				<verse number="9">येशू जम्‍मान तामरी पाको तमाहेन्‍से थे ह्राङसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा जम्‍मान म्‍हिगदेला लागिरी जुकजुकधोना थार्बा पिन्‍बा मुहान दोजी।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे परमेश्‍वरसेन थेदा मल्‍कीसेदेकदा ह्रङ्नोन परमेश्‍वरदा तेन्‍बा मुल म्‍हि दोबारी धम्‍जी।</verse>
				<verse number="11">चु तामला बारेरी एनीगदेदा ङन्‍से पाङ्तोःबा ताम ल्‍हानान मुला। तर एनीगदेदा घोना लबारी गाह्रो तबा मुला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे योना आघोमुला।</verse>
				<verse number="12">तिनीधोना मी एनीगदे स्‍य्‍हान्‍दोदा लोप्‍खम्‍बा म्‍हि ततोःमुबा। तर एनीगदेदा मी अझ परमेश्‍वरला बारेरी जजाबा तामगदेएनोन स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिसे लोप्‍तोःबा मुला। थेतबासेलमा एनीगदे चबा स्‍हेला साटोरी अझ ङ्‍हे थुङ्बा कोलागदे ह्रङ्‌बान मुला।</verse>
				<verse number="13">एनीगदे ङ्‍हेला भररी जे सोबा कोलागदे ह्रङ्‌बा म्‍हिसे चा ज्‍यबादेन नइबा तिग हिन्‍ना थे ताम था आत।</verse>
				<verse number="14">तर चबा स्‍हे चबा घ्रेन म्‍हिसे चा धिन धिननोन ह्राङसे लबा गेग्‍याम ज्‍यबादेन नइबा तिग हिन्‍ना थे ताम था याङ्ला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">थेह्रङ् भिसम य्‍हाङ ख्रीष्‍टला बारेरी ङाच्‍छा लोप्‍बा तामगदे जे आतना अझ घ्रेन घ्रेन तामगदे लोप्‍बान पाको म्‍हि दोगे। अथवा नाश तना लबा गेगदे ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःबा तामदेन परमेश्‍वरदा विश्‍वास लबा ताम य्‍हाङदा घरिघरि लोप्‍आतोः।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे बप्‍तिस्‍माला बारेरी लोप्‍बा तामगदे, स्‍य्‍हान्‍दोथोरी या थान्‍सी प्रार्थना लबा तामगदे, सिबागदे दोःसी सोला भिबा तामगदेदेन जुकजुकधोनाला सजाय याङ्ला भिबा तामगदेला बारेरीनोन एनीगदेदा दाहेन्‍से लोप्‍आतोः।</verse>
				<verse number="3">चुदे परमेश्‍वरसे सेम लजी भिसम य्‍हाङसे घ्रेन घ्रेन तामएनोन लला।</verse>
				<verse number="4">तिग विश्‍वास ख्‍लासी निबागदेदा दोःसी भसी परमेश्‍वरपट्टि दोःपुङ्‌बारी खम्‍ला? आखम। तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिसे ङाच्‍छा तिरेम परमेश्‍वरला य्‍हाल याङ्सी स्‍वर्गला मोलमदेन परमेश्‍वरला आत्‍माएनोन याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="5">थेनीगदेसे परमेश्‍वरला बचनएनोन था याङ्बा मुला ओच्‍छे खबा धुइला बारेरी परमेश्‍वरसे लबा शक्तिशाली गेगदेएनोन म्राङ्सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="6">थे जम्‍मान ताम था तसीनोन विश्‍वास लबा ख्‍लासी न्‍होङ्‌सी निबा म्‍हिगदेदा दोःसी ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःपुङ्‌बारी खम्‍नोन आखम। तिग्‍दा भिसम थेह्रङ्बा म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरला झादा दोःसीनोन क्रुसरी टाँगब लसी जम्‍मान म्‍हिला ओन्‍छाङरी येशूला बेइज्‍जत लला।</verse>
				<verse number="7">ल्‍हानान ह्रङ् नाम ताइमाहेन्‍से बु भम्‍सी खेती लबागदेसे ढ्वबा अन्‍न ल्‍हानान रोला। थेह्रङ्बा बु वारीसे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्ला।</verse>
				<verse number="8">तर थे बुरी पुजु दोङगदे जे फुइजी भिसम थे गे आखेल्‍बा तला। थेह्रङ्बा बुदा परमेश्‍वरसे केःबारी छ्‌याइला। लिच्‍छा थे पुजु दोङगदे मेरी ख्राङ्ला।</verse>
				<verse number="9">ङाला सेम निबा ह्रोगदे, ङन्‍से चुह्रङ्बा ताम लसैनोन एनीगदेला बारेरी चा ज्‍यबा ताम तला भिसी म्‍हन्‍बा मुला। ओच्‍छे थार्बा याङ्सी एनीगदेसे ल्‍हानान ज्‍यबा स्‍हेगदे याङ्ला।</verse>
				<verse number="10">परमेश्‍वरसे सदन ठीक निसाफ लमुला, ओच्‍छे एनीगदेसे परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदा ह्रो लसी परमेश्‍वरदा माया उन्‍बा मुला। अझ एनीगदेसे थेह्रङ्बा गे लबान मुला, चु ताम परमेश्‍वरसे खाइमै आम्‍लेः।</verse>
				<verse number="11">एनीगदे जम्‍मासेन ह्राङ ह्राङसे लबा आश पूरान याङ्बाला लागिरी ढुक्‍क तसी सोतेधोना भङ लसी गे लला भिसी ङन्‍से म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="12">परमेश्‍वरसे पिन्‍ना भिसी कबुल लबा स्‍हेगदे याङ्बाला लागिरी एनीगदे ब्‍लेगु थादोगै। ओच्‍छे विश्‍वास लसी जस्‍तोन दुख तसै नाबा म्‍हिगदे ह्रङ् तसी भ्रगै भिबा ङन्‍ना सेम मुला।</verse>
				<verse number="13">परमेश्‍वरसे य्‍हाङला म्‍हेमे अब्राहामदा मोलम पिन्‍ना भिसी कबुल लमा ह्राङ भन्‍दा घ्रेन स्‍य्‍हान्‍दो खालै आरेबासे लमा परमेश्‍वरसे ह्राङलान मिनरी घ्रान फासी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी,</verse>
				<verse number="14">“ङाइ एदा मोलम पिन्‍नोन पिन्‍ना, ओच्‍छे एला सन्‍तान ल्‍हानान तला।”</verse>
				<verse number="15">परमेश्‍वरसे पिन्‍ना भिसी कबुल लबा मोलम आयाङ्‌तेधोना अब्राहामसे भ्रान्‍सी चिबासे लमा थे मोलम याङ्जी।</verse>
				<verse number="16">खालै म्‍हिसे तिगै ताम पक्‍का लतोःजी भिसम थेसे ह्राङ भन्‍दा घ्रेन्‍ना मिनरी घ्रान फामुला, ओच्‍छे आढिक्‍बा तामगदे घ्रान फासी ढिक्‍ना लमुला।</verse>
				<verse number="17">परमेश्‍वरसे पिन्‍ना भिसी कबुल लबा मोलम याङ्बा म्‍हिगदेदा ह्राङसे लबा कबुल खाइमै आपोमुला भिबा ताम उन्‍बा सेम लजी। थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे घ्रान फासी थे कबुल पक्‍का लजी।</verse>
				<verse number="18">परमेश्‍वरसे य्‍हाङदेन छ्‌याम कबुलएनोन लबा मुला, घ्रानएनोन फाबा मुला। चु ताम न्‍ही चा खाइमै आपोमुला। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे खाइमै लुसीला ताम आलमुला। थेतबासेलमा जोगब तबाला लागिरी परमेश्‍वरला ङाच्‍छा निबा य्‍हाङसे घ्रेन आँट याङ्ला। ओच्‍छे य्‍हाङसे य्‍हाङला ङाच्‍छापट्टि थान्‍सी पिन्‍बा आशएनोन याङ्ला।</verse>
				<verse number="19">चु आश चा य्‍हाङला आत्‍मादा जोगब लबा पक्‍का सत्‍य ताम हिन्‍ना। चुनोन आशग्‍याम य्‍हाङ परमेश्‍वर धन्‍छ्‌याबा ग्‍लाधोना धोला।</verse>
				<verse number="20">य्‍हाङला लागिरी येशू य्‍हाङ भन्‍दा ङाच्‍छान थे ग्‍लारी फेप्‍सी धन्‍छ्‌यासी जिन्‍बा मुला। ओच्‍छे येशू सदनना लागिरी परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हि मल्‍कीसेदेक ह्रङ्‌बान मुल म्‍हि दोबा मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">चु मल्‍कीसेदेक शालेम भिबा य्‍हुल्‍साला ग्‍लेदेन जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हि मुबा। अब्राहाम गोर ब्‍लि ग्‍लेदेन लडाइ लसी ढासी दोःसी खबा धुइरी मल्‍कीसेदेकसे स्‍याप्‍सी मोलम पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="2">अब्राहामसे ग्‍लेगदेदा ढासी भबा जम्‍मान स्‍हेगदेग्‍याम भो च्‍युइला भो गिक फेसी मल्‍कीसेदेकदा पिन्‍जी। मल्‍कीसेदेक भिबाला अर्थ गिक चा ठीक निसाफ लबा ग्‍ले हिन्‍ना। ओच्‍छे थे शालेम य्‍हुल्‍साला ग्‍ले तबासे लमा मल्‍कीसेदेक भिबाला अर्गु अर्थ चा शान्‍तिला ग्‍ले हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="3">मल्‍कीसेदेकला आबा आमादेन आखे म्‍हेमे खाल हिन्‍ना भिसी तिगै भ्रिसी थान्‍बा आरे। ओच्‍छे थे न्‍हबादेन सिबा तामला बारेरीनोन तिगै भ्रिसी थान्‍बा आरे। परमेश्‍वरला झा ह्रङ्नोन थेएनोन सदनना लागिरी परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हि दोजी।</verse>
				<verse number="4">मल्‍कीसेदेक गाते घ्रेन म्‍हि मुबा भिबा ताम एनीगदेदा था तला। य्‍हाङला म्‍हेमे अब्राहामसेनोन लडाइरी ढासी भबा जम्‍मान स्‍हेग्‍याम भो च्‍युइला भो गिक थेदा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="5">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा लेवी वंशला म्‍हिगदेएनोन अब्राहामलान सन्‍तान तसैनोन परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम अन्‍छार ह्राङलान म्‍हिगदेग्‍याम भो च्‍युइला भो गिक किन्‍मुबा।</verse>
				<verse number="6">परमेश्‍वरदा तेन्‍बा मल्‍कीसेदेक लेवी वंशला आहिन। तसैनोन थेसे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हिगदेला म्‍हेमे अब्राहामग्‍याम भो च्‍युइला भो गिक किन्‍जी। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे लबा कबुलगदे याङ्तोःबा अब्राहामदा थेसे मोलम पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="7">घ्रेन म्‍हिसे जजा म्‍हिदा मोलम पिन्‍ना भिबा ताम जम्‍मादान था मुला।</verse>
				<verse number="8">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा सिसी निबा म्‍हिगदेसे भो च्‍युइला भो गिक किन्‍जी। तर परमेश्‍वरदा तेन्‍बा खाइमैनोन आसिबा मल्‍कीसेदेकसेनोन भो च्‍युइला भो गिक किन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="9">लेवीगदेसे म्‍हिगदेग्‍याम भो च्‍युइला भो गिक किन्‍मुबा। तर चुह्रङ्‌एनोन पाङ्‌खम्‍ला, लेवीगदेला म्‍हेमे अब्राहामसे मल्‍कीसेदेकदा भो च्‍युइला भो गिक पिन्‍माहेन्‍से लेवीगदेसेनोन पिन्‍बा तला।</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम मल्‍कीसेदेकसे अब्राहामदा स्‍याप्‍मा लेवी ह्राङला म्‍हेमे अब्राहामला ल्‍हुइरीन मुबा।</verse>
				<verse number="11">लेवी वंशला म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा गे याङ्बा मुबा। थेतबासेलमा इस्राएलीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम ठिम याङ्जी। तर परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा लेवीला गे लबा ठिम अन्‍छार खालै म्‍हिदा तिगै दोष आरेबा म्‍हि स्‍होबारी खम्‍बा हिन्‍सम हारूनना सन्‍तानना साटोरी मल्‍कीसेदेक ह्रङ्‌बा परमेश्‍वरदा तेन्‍बा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हि तिग्‍दा खतोःजी?</verse>
				<verse number="12">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि स्‍य्‍हान्‍दोन खाल्‍ला पोमाहेन्‍से ठिमएनोन पोतोःला।</verse>
				<verse number="13">य्‍हाङला प्रभुला बारेरी चु तामगदे पाङ्बा मुला, थे अर्गु वंशला हिन्‍ना। थेला वंशला खालैसेन परमेश्‍वरदा भेटी फुल्‍बा ग्‍लारी गे लबा आरे।</verse>
				<verse number="14">य्‍हाङला प्रभु मी यहूदाला वंशरी न्‍हबा हिन्‍ना। यहूदाला वंशग्‍याम परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हि स्‍होबा तामला बारेरी मोशासे तिगैनोन पाङ्बा आरे भिबा ताम जम्‍मादान था मुला।</verse>
				<verse number="15">मल्‍कीसेदेक ह्रङ्‌बान परमेश्‍वरदा तेन्‍बा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हि खसी जिन्‍बासे लमा दाहेन्‍से चु जम्‍मान ताम झन ज्‍यना लसी घोला।</verse>
				<verse number="16">थे य्‍हाङला आखे म्‍हेमेला ठिम अन्‍छार स्‍होबा परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हि आहिन। तर खाइमै नाश आतबा जुनीला शक्तिग्‍याम स्‍होबा परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">तिग्‍दा भिसम थेला बारेरी बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “मल्‍कीसेदेक ह्रङ्नोन ए सदनना लागिरी परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हि हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="18">तिग्‍दा भिसम थे ङाच्‍छाला ठिम चा तिगै लआखम्‍बादेन गे आखेल्‍बा तबासे लमा भ्‍याङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="19">तिग्‍दा भिसम थे ठिमसे खजिबै स्‍हेदा तिगै दोष आरेबा स्‍होआखम्‍नी। तर दाहेन्‍से झन य्‍हाङदा ज्‍यबा आश पिन्‍बा मुला। थे आशग्‍याम य्‍हाङ परमेश्‍वरला ङामरी धोखम्‍ला।</verse>
				<verse number="20">परमेश्‍वरसे ह्राङला ताम पक्‍का लबाला लागिरी घ्रान फासी चु छार ठिम शुरु लबा हिन्‍ना। चुह्रङ्बा घ्रान चसी परमेश्‍वरसे पूजा लबा स्‍य्‍हान्‍दो खजिबै म्‍हिगदेदा धम्‍बा आरे,</verse>
				<verse number="21">तर येशू चा परमेश्‍वरसे घ्रान फासी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हि स्‍होबा हिन्‍ना। थेला बारेरी बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “परमप्रभुसे घ्रान फासी जिन्‍बा मुला, थेसे ह्राङला सेम खाइमै आपो। ‘ए सदनना लागिरी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हि हिन्‍ना।’”</verse>
				<verse number="22">परमेश्‍वरसे लबा ज्‍यबा कबुलला जिम्‍मा येशूसे किन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="23">ओच्‍छे अर्गु ताम चा ङाच्‍छा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हिगदे ल्‍हानान मुबा। तिग्‍दा भिसम थेनीगदे सिसी निबासे लमा सदन ह्राङला गे लबारी आखम्‍मुबा।</verse>
				<verse number="24">तर येशू चा जुकजुकधोनान सोसी चिबासे लमा थे सदनना लागिरी परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हि दोबा मुला।</verse>
				<verse number="25">थेतबासेलमा येशूदा विश्‍वास लसी परमेश्‍वर मुबा ग्‍लारी खबा म्‍हिगदेदा थेसे सदनना लागिरी थार्ना लबारी खम्‍ला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेला लागिरी परमेश्‍वरदेन छ्‌याम प्रार्थना लसी पिन्‍बारी येशू सदन सोसी चिला।</verse>
				<verse number="26">य्‍हाङदा तोःबा परमेश्‍वरदा तेन्‍बा मुल म्‍हि चुनोन येशू हिन्‍ना। थे पापनोन आलबादेन चोखो ओच्‍छे तिगै दोष आरेबा मुला। थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे थेदा पापी म्‍हिगदेग्‍याम फेसी स्‍वर्गला जम्‍मान भन्‍दा मुल ठिरी धन्‍छ्‌यापुङ्‌बा मुला।</verse>
				<verse number="27">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा अर्गु मुल म्‍हिगदेसे म्‍हिगदेला पाप माफ लबारी धिन धिननोन बलि फुल्‍तोःमुबा। तर येशूसे चा थेह्रङ् लसी बलि फुल्‍आतोःनी। तिग्‍दा भिसम थे ह्राङनोन तिरेमरीन सदनना लागिरी बलि तसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="28">तिग्‍दा भिसम मोशादा पिन्‍बा ठिम अन्‍छार कमजोर म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि स्‍होबारी धम्‍जी। तर परमेश्‍वरला झा येशूदा थे ठिम भन्‍दा लिच्‍छा परमेश्‍वरसे ह्राङसे घ्रान फाबा अन्‍छार धम्‍बा मुला। ओच्‍छे सदनना लागिरी तिगै दोष आरेबा स्‍होबा मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">ङन्‍से पाङ्बा मुल तामएनोन चुनोन हिन्‍ना, य्‍हाङला जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमेश्‍वरदा तेन्‍बा मुल म्‍हि स्‍वर्गरी परमेश्‍वरला दाहिनेपट्टि ठिरी धन्‍छ्‌याबा मुला।</verse>
				<verse number="2">येशू परमेश्‍वरदा तेन्‍बा मुल म्‍हि दोसी स्‍वर्गला जम्‍मान भन्‍दा चोखो ग्‍लारी गे लमुला। चु चोखो ग्‍ला म्‍हिसे स्‍होबा आहिन, तर परमेश्‍वरसे स्‍होबा सत्‍य पाल हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="3">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा जम्‍मान मुल म्‍हिगदे परमेश्‍वरदा भेटीदेन बलि फुल्‍बाला लागिरी धम्‍बा हिन्‍ना। थेतबासेलमा परमेश्‍वरदा तेन्‍बा य्‍हाङला मुल येशूसेनोन परमेश्‍वरदा तिगै स्‍हे फुल्‍नोन तोःला।</verse>
				<verse number="4">येशू चु जम्‍बुलिङरी मुबा हिन्‍सम खाइमै परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हि आदोसेला मुबा। तिग्‍दा भिसम मोशादा पिन्‍बा ठिम अन्‍छार भेटी फुल्‍बा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा लेवी वंशला म्‍हिगदे मी चुरी ङाच्‍छाहेन्‍सेन मुबा।</verse>
				<verse number="5">थेनीगदेसे परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा गे चा स्‍वर्गरी मुबा सत्‍य ताम ह्रङ्‌बा जे हिन्‍ना, तर स्‍वर्गरी मुबा सत्‍य तामनोन चा आहिन। मोशादाएनोन परमेश्‍वरसे थेह्रङ्बान लउ भिसी कुल्‍बा मुबा। मोशासे परमेश्‍वरदा तेन्‍बारी पाल स्‍होबारी छ्‌याइमा, “च्‍यागो, जम्‍मान ताम ङाइ एदा गङरी उन्‍बा ह्रङ्‌बान स्‍होउ” भिसी कुल्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="6">तर येशूसे परमेश्‍वरदा तेन्‍बा गे चा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा स्‍य्‍हान्‍दो मुल म्‍हिगदेला गे भन्‍दा झन घ्रेन मुला। थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरदेन परमेश्‍वरला म्‍हिगदेला गुङरी येशूसे लबा छार कबुल थे पुरानो कबुल भन्‍दा ज्‍यबा मुला। तिग्‍दा भिसम छार कबुलरी ल्‍हानान ज्‍यबा तामगदे मुला।</verse>
				<verse number="7">पुरानो कबुलरी तिगै दोष आरेबा हिन्‍सम थेला ग्‍लारी दोःसी अर्गु कबुल लनोन आतोःसेला मुबा।</verse>
				<verse number="8">तर परमेश्‍वरसे ह्राङला म्‍हिगदेसे लबा गल्‍ती था याङ्सी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “परमप्रभुसे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, ङाइ इस्राएलला सन्‍तानदेन यहूदाला सन्‍तानदेन छ्‌याम छार कबुल लबा धिन खबान मुला।</verse>
				<verse number="9">थे छार कबुल ङाइ थेनीगदेला आखे म्‍हेमेगदेदेन छ्‌याम लबा कबुल ह्रङ्‌बा आत। थे धुइरी ङाइ थेनीगदेदा यारी चुङ्सी मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी भबा मुबा। परमप्रभुसे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, थेनीगदे ङाइ लबा कबुल अन्‍छार आभ्रनी। थेतबासेलमा ङाइ थेनीगदेला वास्‍ता आलनी।</verse>
				<verse number="10">थे धिन खमाहेन्‍से ङाइ इस्राएलला सन्‍तानगदेदेन छ्‌याम छार कबुल लला, ङाइ थे ठिम थेनीगदेला सेमरी भ्रिसी थान्‍ना। ङा थेनीगदेला परमेश्‍वर दोला ओच्‍छे थेनीगदे ङाला म्‍हि दोला।</verse>
				<verse number="11">‘परमप्रभुदा ङोसेगो’ भिसी दाहेन्‍से खालैसेन ह्राङला खिम्‍जेमदा, ह्राङला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङादा लोप्‍आतोः। तिग्‍दा भिसम जजाहेन्‍से घ्रेनधोनाला जम्‍मासेन ङादा ङोसेला।</verse>
				<verse number="12">ङाइ थेनीगदेसे लबा नइबा गेला दोष मेटब लला, ओच्‍छे थेनीगदेसे लबा पाप ङाइ दोःसी खाइमै आढन।”</verse>
				<verse number="13">चु कबुलदा “छार” भिसी सुङ्बासे लमान परमेश्‍वरसे ङाच्‍छाला कबुलदा भोक्‍टो स्‍होजी। थे ङाच्‍छाला कबुल चा भोक्‍टो तबासे लमा म्‍हासी निला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">पुरानो कबुलरी परमेश्‍वरदा तेन्‍बा ठिम मुबा। ओच्‍छे थे ठिमरी परमेश्‍वरदा तेन्‍बा चोखो ग्‍लाला बारेरीनोन भ्रिबा मुबा।</verse>
				<verse number="2">थे पाल न्‍हङरी कोठा न्‍ही मुबा। ङाच्‍छापट्टिला कोठादा चोखो ग्‍ला भिसी भिमुबा। थे कोठारी चा नाङसल थान्‍बा ग्‍लादेन टेबुल मुबा। थे टेबुलथोरी चा परमेश्‍वरदा फुल्‍बा गेङगदे मुबा।</verse>
				<verse number="3">थे कोठा भन्‍दा न्‍हङरी अर्गु पर्दा गिक मुबा। थे पर्दा न्‍हङला कोठादा चा जम्‍मान भन्‍दा चोखो ग्‍ला भिसी भिमुबा।</verse>
				<verse number="4">थे कोठा न्‍हङरी म्‍हरला धूप म्राबा ग्‍लादेन ङाच्‍छाला कबुल थान्‍बा म्‍हरसे मोरब लबा चोखो सन्‍दोस मुबा। थे सन्‍दोस न्‍हङरी म्‍हरला ताङरी मन्‍नदेन म्‍हेन्‍दो सार्बा हारूनना कडी ओच्‍छे परमेश्‍वरसे ह्राङला म्‍हिगदेदेन छ्‌याम लबा कबुल भ्रिसी थान्‍बा युङबाला पाटीगदे मुबा।</verse>
				<verse number="5">परमेश्‍वरला य्‍हालदेन शक्ति थेरी मुला भिसी उन्‍बाला लागिरी थे सन्‍दोसथोरी पाप माफ लबा ग्‍लारी भ्‍याप मुबा करूब भिबा स्‍वर्गदूत न्‍ही मुबा। थे ग्‍लादा थेन्‍नीला भ्‍याप्‍से घप्‍सी थान्‍बा मुबा। तर दान्‍देन ङन्‍से चु ताम मेलोसेन पाङ्‌बारी आखम।</verse>
				<verse number="6">चु जम्‍मान स्‍हेगदे ठीक लसी जिन्‍माहेन्‍से परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हिगदे ह्राङसे लतोःबा गेगदे लबारी धिन धिननोन ङाच्‍छापट्टिला चोखो ग्‍लारी निमुबा।</verse>
				<verse number="7">तर जम्‍मान भन्‍दा चोखो ग्‍लारी चा तिदिङरी तिरेम परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि गिक बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालै आनिमुबा। थेएनोन थेरी जन्‍तुला का आभोर्दे निआखम्‍मुबा। थे का थेसे ह्राङला पापदेन स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेला पापला लागिरी फुल्‍मुबा।</verse>
				<verse number="8">चु जम्‍मान तामगदेग्‍याम ङाच्‍छापट्टिला चोखो ग्‍ला मुतेधोना मन्‍दिर न्‍हङ‌पट्टिला जम्‍मान भन्‍दा चोखो ग्‍लारी वाङ्बा म्राप आठोङ् भिबा ताम परमेश्‍वरला आत्‍मासे उन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="9">चु ताम चा दान्‍देला धुइ गाते घ्रेन मुला भिसी उन्‍बा चिनु जे हिन्‍ना। चु तामग्‍याम परमेश्‍वरदा फुल्‍बा भेटीदेन बलिसे म्‍हिला सेम चोखो स्‍होबारी आखम भिसी उन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="10">थे स्‍हेगदे चा चबा थुङ्बादेन म्‍हिदा चोख्‍याब लबा ल्‍हानान थरीला ठिम जे हिन्‍ना। थे ठिम चा परमेश्‍वरग्‍याम छार ठिम आखतेधोनाला लागिरी ल्‍हुइ चोखो तना लबा ठिम जे हिन्‍ना, सेम चोखो तना लबा ठिम आहिन।</verse>
				<verse number="11">तर ख्रीष्‍ट चा परमेश्‍वरदा तेन्‍बा मुल म्‍हि दोसी दान्‍दे चुरी मुबा जम्‍मान ज्‍यबा स्‍हेगदे पिन्‍बाला लागिरी फेप्‍खबा मुला। थे जम्‍मान भन्‍दा घ्रेनदेन चोखो ग्‍लारी फेप्‍जी। चु ग्‍ला चा जम्‍बुलिङला स्‍हेगदेग्‍याम म्‍हिसे स्‍होबा ग्‍ला आहिन।</verse>
				<verse number="12">ख्रीष्‍टसे बोगोदेन बहरला का भोर्सी आहिन, तर ह्राङलान का भोर्सी तिरेमरीन य्‍हाङदा जुकजुकधोनान पापग्‍याम फेबाला लागिरी थे जम्‍मान भन्‍दा चोखो ग्‍लारी फेप्‍जी।</verse>
				<verse number="13">ङाच्‍छाला ठिम अन्‍छार रा बोगोदेन बहरला का ओच्‍छे म्‍हे योमो ख्राङ्बा मेफ्रा अशुद्ध तबा म्‍हिगदेदा स्‍वामा थेनीगदेला ल्‍हुइ चोखो तमुबा।</verse>
				<verse number="14">झन ख्रीष्‍टला काग्‍याम य्‍हाङ सोसी छोन्‍बो परमेश्‍वरदा तेन्‍गै भिसी य्‍हाङदा सिना लबा गे लपुङ्बा नइबा सेमदा चोखो स्‍होबा मुला। तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍ट खाइमै नाश आतबा आत्‍माग्‍याम तिगै दोष आरेबा बलि दोसी ह्राङसे ह्राङदान परमेश्‍वरदा फुल्‍जी।</verse>
				<verse number="15">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे जुकजुकधोना चिबा मोलमगदे पिन्‍ना भिसी लबा कबुल ह्राङसे धम्‍बा म्‍हिगदेसे याङ्‌गै भिसी छार कबुल ढिक्‍ना लबा चा ख्रीष्‍टनोन हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम ङाच्‍छा लबा पुरानो कबुलला धुइरी म्‍हिगदेसे लबा पापगदेग्‍याम फेबाला लागिरीन ख्रीष्‍ट सिबा मुला।</verse>
				<verse number="16">अर्गु ताम चा खालै म्‍हिसे ह्राङला सम्‍पत्ति बकसपत्र भ्रिसी पिन्‍बा ह्रङ्‌बा हिन्‍ना, तिग्‍दा भिसम बकसपत्र लसी पिन्‍बा म्‍हि आसितेधोना थे बकसपत्रसे तिगै गे आल।</verse>
				<verse number="17">तिग्‍दा भिसम बकसपत्र भ्रिसी पिन्‍बा म्‍हि सोतेधोना बकसपत्र याङ्बा म्‍हिला तिगै अधिकार आत। थे बकसपत्र भ्रिसी पिन्‍बा म्‍हि सिमाहेन्‍से जे बकसपत्र याङ्बा म्‍हिला अधिकार तला।</verse>
				<verse number="18">थेतबासेलमा ङाच्‍छा लबा पुरानो कबुलसेनोन का आरेतेधोना तिगै गे आलमुबा।</verse>
				<verse number="19">मोशासे परमेश्‍वरसे पिन्‍बा जम्‍मान ठिमगदे म्‍हिगदेदा पाङ्सी जिन्‍माहेन्‍से क्‍युइरी बोगोदेन बहरला का दोङ्‌सी हिसपला स्‍याउलादेन वाला ऊनसे म्‍हिगदेदेन परमेश्‍वरसे पिन्‍बा ठिमला किताबरी स्‍वामुबा।</verse>
				<verse number="20">ओच्‍छे थेसे चुह्रङ् भिसी भिजी, “एनीगदेसे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍गै भिसी थेसे एनीगदेदेन छ्‌याम लबा कबुलदा पक्‍का लबा चा चुनोन का हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="21">थेह्रङ् लसीन मोशासे परमेश्‍वरला मन्‍दिरला चोखो ग्‍लादेन पूजा लबारी चलब लबा जम्‍मान स्‍हेगदेरी थे का स्‍वाजी।</verse>
				<verse number="22">पाङ्‌नोन तोःमा परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम अन्‍छार जम्‍मान ह्रङ्‌बा स्‍हेदा कासे चोखो तना लला, का बगब आततेधोना पापला दोष मेटब आत।</verse>
				<verse number="23">थे ङाच्‍छाला ठिमला तामगदे स्‍वर्गरी मुबा स्‍हेगदे ह्रङ्‌बा जे हिन्‍ना। थेह्रङ्बा स्‍हेगदेदा मी चोखो स्‍होबारी ठिम तोःजी भिसम स्‍वर्गरी मुबा स्‍हेगदेदा चोखो स्‍होबारी झन ज्‍यबा बलि लतोःला।</verse>
				<verse number="24">थेतबासेलमा ख्रीष्‍ट म्‍हिसे स्‍होबा चोखो ग्‍लारी आफेप्‍नी। तिग्‍दा भिसम थे स्‍वर्गरी मुबा चोखो सत्‍य ग्‍ला ह्रङ्‌बा जे हिन्‍ना। तर दान्‍दे थे परमेश्‍वरला ङाच्‍छा य्‍हाङला लागिरी ताम थान्‍बारी स्‍वर्गरी फेप्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="25">ङाच्‍छाला ठिम अन्‍छार परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हि जन्‍तुला का भोर्सी दिङएदङसेन चोखो ग्‍लारी नितोःबा मुबा। तर ख्रीष्‍ट चा ह्राङनोन बलि दोसी घरिघरि स्‍वर्गरी आफेप्‍नी।</verse>
				<verse number="26">चुदे सदन फेप्‍तोःबा हिन्‍सम जम्‍बुलिङ छ्‌यामाहेन्‍सेन ख्रीष्‍टसे घरिघरि दुख नातोःसेला मुबा। तर जम्‍बुलिङ नाश तबा धुइधोनाला लागिरी ख्रीष्‍ट तिरेम फेप्‍खसी सदनना लागिरी पापला दोष मेटब लबारी ह्राङनोन बलि तजी।</verse>
				<verse number="27">म्‍हि तिरेम सिनोन तोःला, ओच्‍छे सिमाहेन्‍से परमेश्‍वरसे थेला निसाफ लला।</verse>
				<verse number="28">थेह्रङ् लसीन ल्‍हानान म्‍हिला पापला दोष मेटब लबाला लागिरी ख्रीष्‍टएनोन तिरेम जे बलि दोजी। ख्रीष्‍ट दोःसीनोन फेप्‍खला, ओच्‍छे थे धुइरी चा म्‍हिगदेला पापला दोष मेटब लबाला लागिरी आहिन, तर ताङ्सी ताङ्सी थेला ग्‍याम च्‍यासी चिबागदेदा थार्ना लबारी फेप्‍खला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम चा लिच्‍छा खबा ज्‍यबा तामला चिनु जे हिन्‍ना। तर ख्रीष्‍टसे लबा ज्‍यबा तामनोन चा आहिन। तिग्‍दा भिसम ङाच्‍छाला ठिम अन्‍छार दिङएदङसेन खाल गिकलान बलि फुल्‍मुबा। तर थे बलिसे चा परमेश्‍वर मुबा ग्‍लारी खबा म्‍हिगदेदा चोखो स्‍होबारी आखम।</verse>
				<verse number="2">बलि फुल्‍सी म्‍हिगदे चोखो तबा हिन्‍सम बलि फुल्‍बान आख्‍लासेला मुबा। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हिगदे सदनना लागिरी चोखो तसेला मुबा। ओच्‍छे थेनीगदेसे पापी भिसी म्‍हन्‍आतोःसेला मुबा।</verse>
				<verse number="3">बरु थे दिङएदङसेन लबा बलिसे म्‍हिगदेदा ह्राङला पाप सदन ढन्‍ना जे लला।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम बहरदेन रा बोगोगदेला कासे खाइमै पापला दोष मेटब लबारी आखम।</verse>
				<verse number="5">थेतबासेलमा जम्‍बुलिङरी फेप्‍खबा धुइरी ख्रीष्‍टसे परमेश्‍वरदा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “‘ह्राङसे भेटीदेन बलिदान आम्‍हाइनी, तर ङाला लागिरी ह्राङसे ल्‍हुइ गिक स्‍होजी।</verse>
				<verse number="6">ह्राङ मेरी ख्राङ्‌सी फुल्‍बा बलिदेन पापला दोष मेटब तबाला लागिरी फुल्‍बा बलिगदेरीनोन आताङ्‌नी।’</verse>
				<verse number="7">जमाहेन्‍से ङाइ चुह्रङ् भिसी भिजी, ‘स्‍हीगो परमेश्‍वर, ङाला बारेरी बचनरी भ्रिबा ह्रङ्नोन ह्राङसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार पूरा लबारी ङा खबा मुला।’”</verse>
				<verse number="8">ख्रीष्‍टसे ङाच्‍छा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “जन्‍तुगदेला बलिदेन अन्‍न बलिगदे ओच्‍छे बलि फुल्‍बा ग्‍लारी ख्राङ्‌सी पिन्‍बा जन्‍तुला बलिदेन पाप मेटब तबाला लागिरी फुल्‍बा बलि किन्‍बारी ह्राङ आताङ्‌नी।” चु जम्‍मान बलिगदे चा मोशादा पिन्‍बा ठिम अन्‍छार मुसैनोन चुह्रङ् भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="9">ओच्‍छे दोःसी ख्रीष्‍टसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “स्‍हीगो, ह्राङसे म्‍हन्‍बा ताम पूरा लबाला लागिरी ङा खबा मुला।” लिच्‍छाला ठिमदा सदनना लागिरी थान्‍बारी ख्रीष्‍टसे ङाच्‍छाला ठिमदा भ्‍याङ्‍जी।</verse>
				<verse number="10">परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा ताम पूरा लबारी येशू ख्रीष्‍टसे ह्राङलान ल्‍हुइ बलि फुल्‍जी। चुनोन बलिग्‍याम य्‍हाङदा सदनना लागिरी चोखो स्‍होबा मुला।</verse>
				<verse number="11">परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा जम्‍मान म्‍हिगदेसे ङाच्‍छाला ठिम अन्‍छार सदन परमेश्‍वरला ङाच्‍छा निसी घरिघरि खाल गिकलान बलि फुल्‍बा गे लमुला। तर थेह्रङ्बा बलिसे खाइमै पापला दोष मेटब आतमुला।</verse>
				<verse number="12">तर ख्रीष्‍टसे मी पापगदेला दोष सदनना लागिरी मेटब लबारी ह्राङलान ल्‍हुइदा बलि गिक स्‍होसी फुल्‍जी। ओच्‍छे थे परमेश्‍वरला दाहिने छ्‌यापट्टि मुल ठिरी धन्‍छ्‌याजी।</verse>
				<verse number="13">परमेश्‍वरसे थेला शत्रुगदेदा थेला काङ धिरी आथान्‍तेधोना थे थेरीन भ्रान्‍सी धन्‍छ्‌याला।</verse>
				<verse number="14">तिग्‍दा भिसम बलि गिकग्‍यामसेन थेसे चोखो स्‍होबा म्‍हिगदेदा सदनना लागिरी थेसे तिगै दोष आरेबा स्‍होबा मुला।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍मासेनोन चुला बारेरी य्‍हाङदा चुह्रङ् लसी उन्‍बा मुला,</verse>
				<verse number="16">“परमप्रभुसे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, लिच्‍छाला धिनरी थेनीगदेदेन छ्‌याम लबा छार कबुल चुनोन हिन्‍ना। ङाइ थेनीगदेला सेमरी ङाला ठिम भ्रिसी थान्‍ना।”</verse>
				<verse number="17">दोःसी परमप्रभुसे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, “दाहेन्‍से ङाइ थेनीगदेसे लबा पापदेन आज्‍यबा गेगदे खाइमै आढन।”</verse>
				<verse number="18">दाहेन्‍से थेनीगदेला जम्‍मान पाप माफ तबासे लमा दोःसी थेनीगदेला पापला लागिरी तिगै बलि फुल्‍आतोः।</verse>
				<verse number="19">थेतबासेलमा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, येशूला कासे लमा य्‍हाङसे जम्‍मान भन्‍दा चोखो ग्‍लारी निबा आँट याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="20">येशूसे ह्राङला ल्‍हुइ य्‍हाङला लागिरी बलि पिन्‍जी। ओच्‍छे पर्दाग्‍याम जम्‍मान भन्‍दा चोखो ग्‍लारी निबारी जुकजुकधोना सोबा छार ग्‍याम ठोङ्सी पिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="21">परमेश्‍वरला दिमरी जम्‍मान अधिकार याङ्बा परमेश्‍वरदा तेन्‍बा य्‍हाङला मुल म्‍हि गिक मुला।</verse>
				<verse number="22">दाहेन्‍से य्‍हाङ आज्‍यबा म्‍हन्‍बा तामग्‍याम चोखो तबादेन चोखो क्‍युइसे ख्रुसी धा‍बा ल्‍हुइ थोसी ज्‍यबा सेमदेन पूरा विश्‍वास लसी परमेश्‍वरला ङामरी निइ।</verse>
				<verse number="23">य्‍हाङसे लबा आशरी य्‍हाङ याङयोङ आतना कोङ्‌सी चिइ। तिग्‍दा भिसम ह्राङसे पिन्‍ना भिसी कबुल लबा परमेश्‍वर चा विश्‍वास लखम्‍बा परमेश्‍वर हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="24">य्‍हाङसे गिकसेम गिकदा माया लबादेन ज्‍यबा गे लबाला लागिरी आँट खबा खाल्‍ला ताम जे लइ।</verse>
				<verse number="25">कोइ कोइ म्‍हिला संगतीरी आनिबा बानी मुला। तर य्‍हाङ चा संगतीरी निबा आख्‍लागे। बरु प्रभु दोःसी फेप्‍खबा धिन खबारी छ्‌याइबा मुला भिबा ताम घोसी गिकसेम गिकदा झन आँट पिन्‍गे।</verse>
				<verse number="26">तिग्‍दा भिसम सत्‍य ताम था याङ्सीनोन चुदे दोःसी पाप लबाला लबान लजी भिसम य्‍हाङसे लबा पापला दोष मेटब लबारी अर्गु खजिबै बलिदान आरे।</verse>
				<verse number="27">तर थेह्रङ्बा पाप लबागदे चा परमेश्‍वरला शत्रुगदेदा नाश लबा ल्‍हानान घ्रेन मेदेन परमेश्‍वरसे पिन्‍बा लोङ्‌बा खबा सजाय भ्रान्‍सी चितोःबा जे मुला।</verse>
				<verse number="28">चुदे खालै म्‍हिसे परमेश्‍वरसे मोशादा पिन्‍बा ठिम आङ्‌यान्‍ना भ्रबा ताम म्‍हि न्‍ही सोमसे म्राङ्सी पाङ्जी भिसम थे ठिम आङ्‌यान्‍बा म्‍हिदा तिगै दया आउन्‍ना साइतोःबा मुबा।</verse>
				<verse number="29">थेह्रङ् भिसम परमेश्‍वरला झादा बिरोध लबा म्‍हिसे झन गाते ल्‍हाना सजाय याङ्ला। तिग्‍दा भिसम थेसे ह्राङदा पापग्‍याम फेसी चोखो तना लबादेन परमेश्‍वरसे लबा कबुलदा पूरा लबा ख्रीष्‍टला कादा गे आखेल्‍बा स्‍हे स्‍होबा मुला, ओच्‍छे दयामाया पिन्‍बा परमेश्‍वरला आत्‍मादा बिरोध लबा मुला।</verse>
				<verse number="30">तर चुह्रङ् भिसी सुङ्बा परमेश्‍वरदा य्‍हाङसे ङोसेबा मुला, “बदला किन्‍बा गे ङाला हिन्‍ना, ङाइ थेनीगदेसे लबा गे अन्‍छारला सजाय पिन्‍ना”। ओच्‍छे दोःसी, “परमप्रभुसे ह्राङला म्‍हिगदेला ठीक निसाफ लला” भिसीएनोन सुङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="31">पाप गे लबागदे छोन्‍बो परमेश्‍वरला छ्‌यारी परब तबा चा लोङ्‌बा खबा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="32">एनीगदेसे येशू ख्रीष्‍टला बारेरी लोप्‍बा ङाच्‍छाला धिनगदेदा थाम्‍लेःगो। जमा धुइरी एनीगदेसे ल्‍हानान दुख नातोःसै विश्‍वासरी कोङ्‌सी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="33">खाइमाम एनीगदेसे जम्‍मान म्‍हिला ओन्‍छाङरी दुखदेन हेला नाजी। ओच्‍छे खाइमाम एनीगदेसे दुखरी परब तबागदेदा ह्रो लजी।</verse>
				<verse number="34">एनीगदेसे झ्‍याल्‍खानरी परब तबागदेदा ह्रो लजी। ओच्‍छे ह्राङदेन छ्‌याम मुबा जम्‍मान धन सम्‍पत्ति ब्‍यन्‍माएनोन एनीगदेसे ताङ्सी ताङ्सी नाजी। तिग्‍दा भिसम जुकजुकधोना चिबा अझ घ्रेन सम्‍पत्ति ह्राङदेन छ्‌याम मुला भिबा ताम एनीगदेदा था मुबा।</verse>
				<verse number="35">थेतबासेलमा एनीगदेसे विश्‍वासग्‍याम जुन आँट याङ्बा मुला थे थाख्‍लागो। चुग्‍यामसेन एनीगदेसे घ्रेन इनाम याङ्ला।</verse>
				<verse number="36">परमेश्‍वरदा सेम निबा गे लबारीदेन परमेश्‍वरसे पिन्‍ना भिसी कबुल लबा तामगदे याङ्बाला लागिरी भ्रान्‍सी चितोःबा मुला।</verse>
				<verse number="37">तिग्‍दा भिसम बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “दाहेन्‍से फेप्‍खबा चा फेप्‍खनोन खला, थेसे घइना आल।</verse>
				<verse number="38">तर ङाइ म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा ङाला म्‍हिगदे चा विश्‍वासग्‍याम सोला, ओच्‍छे चुदे थेनीगदे न्‍हङला खालैसे विश्‍वास लबा ख्‍लाजी भिसम थे म्राङ्सी ङा आताङ्।”</verse>
				<verse number="39">य्‍हाङ चा विश्‍वास लबा ख्‍लासी नाश तबा म्‍हिगदे न्‍हङला आहिन, तर विश्‍वास लसी थार्बा याङ्बा म्‍हिगदे न्‍हङला हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">विश्‍वास लबा चा आश लबा ताम याङ्ला भिसी ढुक्‍क तबादेन आम्राङ्बा तामरी पूरान भर लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे विश्‍वास लबासे लमान ओन्‍माला म्‍हिगदेदा परमेश्‍वरसे ह्राङला म्‍हि स्‍होजी।</verse>
				<verse number="3">परमेश्‍वरसे ह्राङला बचनग्‍यामसे चु जम्‍बुलिङ स्‍होजी भिबा ताम विश्‍वासग्‍याम य्‍हाङसे था याङ्बा मुला। थेह्रङ् लसी य्‍हाङला मीसे आम्राङ्बा स्‍हेगदेग्‍यामसेन म्राङ्बा स्‍हेगदे स्‍होजी।</verse>
				<verse number="4">विश्‍वासग्‍यामसेन हाबिलसे परमेश्‍वरदा कयिनसे भन्‍दा ज्‍यबा बलि फुल्‍जी। विश्‍वासग्‍यामसेन हाबिलदा परमेश्‍वरसे ह्राङदा सेम निबा म्‍हि स्‍होजी। ओच्‍छे थेसे फुल्‍बा बलि परमेश्‍वरदा सेम निजी। थे सिसी निसैनोन थेला विश्‍वासग्‍याम थेसे अझ य्‍हाङदा ल्‍हानान ताम लोप्‍बान मुला।</verse>
				<verse number="5">विश्‍वास लबासे लमान हनोक आसिनी। तर थेदा छोन्‍बोन स्‍वर्गरी भोर्जी। ओच्‍छे थेदा खालैसेन आस्‍याप्‍नी। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे थेदा थीसी भोर्बा मुबा। थेदा परमेश्‍वरसे थीसी भोर्बा भन्‍दा ङाच्‍छा थेसे परमेश्‍वरदा ताङ्ना लबा ताम चुग्‍यामसेन था याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="6">विश्‍वास आलना खालैसेन परमेश्‍वरदा ताङ्ना लबारी आखम। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वर मुबा ग्‍लारी खबा म्‍हिसे परमेश्‍वर मुला भिबा तामदेन थेदा म्‍हाइबा म्‍हिदा इनाम पिन्‍ना भिसी विश्‍वास लतोःला।</verse>
				<verse number="7">विश्‍वासग्‍यामसेन नोआसे थानोन आरेबा लिच्‍छा तसेला आम्राङ्बा तामला बारेरी परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अन्‍छार थेसे घ्रेन पानी जहाज गिक स्‍होजी। ओच्‍छे थे पानी जहाज न्‍हङरी थेसे ह्राङला म्‍हेमेगदेदा थान्‍सी जोगब लजी। चुह्रङ् लसी थेसे विश्‍वासग्‍यामसेन जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेला दोष उन्‍जी। ओच्‍छे थे ह्राङला विश्‍वासग्‍याम परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोजी।</verse>
				<verse number="8">विश्‍वास लबासे लमा अब्राहामसे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍जी। ओच्‍छे थेदा पिन्‍ना भिसी कबुल लबा य्‍हुल्‍सारी परमेश्‍वरसे थेदा निउ भिसी कुल्‍जी। तर ह्राङ खानङपट्टि निबान मुला भिबा था आरेसै थे ह्राङला य्‍हुल्‍सा ख्‍लासी निजी।</verse>
				<verse number="9">विश्‍वास लबासे लमा अब्राहाम परमेश्‍वरसे पिन्‍ना भिसी कबुल लबा य्‍हुल्‍सारी निसी विदेशी ह्रङ् लसी पाल फ्रेङ्‌सी चिजी। थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरसे इसहाकदेन याकूबदाएनोन थे य्‍हुल्‍सा पिन्‍ना भिसी कबुल लजी। ओच्‍छे थेनीगदेएनोन अब्राहाम ह्रङ् लसीन चिजी।</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम अब्राहामसे परमेश्‍वर ह्राङसेन म्‍हन्‍सी जुकजुकधोना चिबा जगथोरी स्‍होबा शहरदा भ्रान्‍सी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="11">विश्‍वासग्‍यामसेन दिङ निसी जिन्‍सैनोन अब्राहाम आबा दोजी। साराएनोन कोला आत‍बाधोनान खुइ दोसी जिन्‍बा मुबा। तसैनोन परमेश्‍वरसे पिन्‍ना भिसी लबा कबुलथोरी अब्राहामसे पूरान विश्‍वास लसी चिजी।</verse>
				<verse number="12">अब्राहाम ल्‍हानान खेप्‍बा दोबासे लमा थेग्‍याम तिगै आशनोन आरेमुबा। तसैनोन थे म्‍हि गिकग्‍यामसेन मुला सारदेन समुन्‍द्रला बालुवा तेनोन झ्‍यानोन आखम्‍बा सन्‍तान तजी।</verse>
				<verse number="13">परमेश्‍वरसे पिन्‍ना भिसी कबुल लबा स्‍हेगदे आयाङ्‌सैनोन चु जम्‍मान म्‍हिगदेसे सिबा धुइधोनाएनोन विश्‍वास लबा आख्‍लानी। तसैनोन थेनीगदेसे थे स्‍हेगदेदा थारेङग्‍यामसेन म्राङ्सी सेमरी किन्‍जी। ओच्‍छे थेनीगदेसे ह्राङ चा चु जम्‍बुलिङरी विदेशीदेन परदेशी हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍जी।</verse>
				<verse number="14">चुह्रङ्बा ताम लबा म्‍हिगदेसे ह्राङलान य्‍हुल्‍सा म्‍हाइबान मुला भिबा ताम प्रस्‍टन घोना लमुला।</verse>
				<verse number="15">थेनीगदेसे ङाच्‍छा ह्राङसे ख्‍लासी खबा य्‍हुल्‍सादा ढन्‍सी आचिनी। चुदे थे य्‍हुल्‍सादा ढन्‍बा हिन्‍सम थेनीगदे दोःसी थे य्‍हुल्‍सारी निम्‍याङ्सेला मुबा।</verse>
				<verse number="16">तर थेनीगदेसे चा चु भन्‍दान ज्‍यबा स्‍वर्गला य्‍हुल्‍सा म्‍हाइबा मुबा। थेतबासेलमा थेनीगदेला परमेश्‍वर हिन्‍ना भिसी सुङ्बारी परमेश्‍वर आपेःनी। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा पिन्‍बाला लागिरी शहर गिक स्‍होसी जिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="17">परमेश्‍वरसे अब्राहामला सेम च्‍याबा धुइरी विश्‍वाससे लमान अब्राहामसे ह्राङला झा इसहाकदा बलि फुल्‍बारी तयार तजी। परमेश्‍वरसे अब्राहामदा “इसहाकग्‍यामसेन एला वंश बढब तला” भिसी कबुल लबा मुबा। तसैनोन अब्राहामसे विश्‍वासग्‍यामसेन ह्राङला गिक जेन झादाएनोन बलि फुल्‍बारी तयार तजी।</verse>
				<verse number="18"></verse>
				<verse number="19">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे सिबाग्‍यामएनोन सोना लखम्‍ला भिबा अब्राहामदा विश्‍वास मुबा। ओच्‍छे अब्राहामसे विश्‍वास लबा अन्‍छारनोन ह्राङला झा इसहाकदा सिबाग्‍याम सोबा ह्रङ्‌बान दोःसी याङ्जी।</verse>
				<verse number="20">विश्‍वाससे लमान इसहाकसे याकूबदेन एसावदा लिच्‍छा तसेला तामला बारेरी मोलम पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="21">विश्‍वाससे लमान याकूबसे सिबारी छ्‌याइबा धुइरी योसेफला झागदेदा मोलम पिन्‍जी। ओच्‍छे कडीला भररी राप्‍सी याकूबसे परमेश्‍वरला जयजयकार लजी।</verse>
				<verse number="22">विश्‍वाससे लमान योसेफसे सिबा धुइरी इस्राएलीगदेसे मिश्र य्‍हुल्‍सा ख्‍लाबा तामला बारेरी पाङ्बा मुबा। थेसे थेनीगदेदा लिच्‍छा मिश्र य्‍हुल्‍सा ख्‍लाबा धुइरी ह्राङला नख्रुगदे तिग लतोःला भिबा तामएनोन कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="23">विश्‍वाससे लमान मोशाला आबा आमासे थे न्‍हमाहेन्‍से ला सोमधोना छुम्‍सी थान्‍जी। थेनीगदेसे ह्राङला झा ल्‍हानान जेबा म्राङ्जी, ओच्‍छे ग्‍लेसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बारीनोन आलोङ्नी।</verse>
				<verse number="24">विश्‍वाससे लमान मोशासे ह्राङ घ्रेन तमाहेन्‍से फारो ग्‍लेला झामेला झा दोबारी आङ्‌यान्‍नी।</verse>
				<verse number="25">पाप लसी छिन्‍नङ ताङ्सी चिबा भन्‍दा मी बरु थेसे परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदेन छ्‌यामनोन दुख नाबा सेम लजी।</verse>
				<verse number="26">मिश्र य्‍हुल्‍साला जम्‍मान धन सम्‍पत्ति भन्‍दा बरु थेसे थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टला लागिरी दुख नाबा चा घ्रेन सम्‍पत्ति म्‍हन्‍जी। तिग्‍दा भिसम थेसे परमेश्‍वरसे पिन्‍बा इनामदा च्‍यासी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="27">विश्‍वाससे लमान ग्‍लेला बोमो म्राङ्सी आलोङ्नान थेसे मिश्र य्‍हुल्‍सा ख्‍लाजी। ओच्‍छे म्राङ्आखम्‍बा परमेश्‍वरदाएनोन म्राङ्बा ह्रङ् लसीन थे भङ्‍सी चिजी।</verse>
				<verse number="28">विश्‍वाससे लमान मोशासे नाश लबा स्‍वर्गदूतसे इस्राएलीगदेला थेबा झागदेदा थासाइगै भिसी बलिला का इस्राएलीगदे जम्‍मालान म्रापरी फोर्पुङ्‌जी। ओच्‍छे मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेसी खबा धिन‍दा ढन्‍सी धङ्बा चाड धङ्‍पुङ्‌जी।</verse>
				<verse number="29">विश्‍वाससे लमान इस्राएलीगदेसे सरी भ्रबा ह्रङ् लसी वाला समुन्‍द्ररी भ्रसी क्‍याम्‍सङपट्टि निजी। मिश्र य्‍हुल्‍साला म्‍हिगदेएनोन थेनीगदे ह्रङ् लसीन निबारी छ्‌याइमा डुबब तसी सिजी।</verse>
				<verse number="30">विश्‍वाससे लमान इस्राएलीगदेसे निसरेधोना यरीहो शहरला पर्खाल क्‍युर्मा फुप्‍जी।</verse>
				<verse number="31">विश्‍वाससे लमान राहाब भिबा बेश्‍या म्रिङम्‍हेमे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बा म्‍हिगदेदा साइबा धुइरी सोजी। तिग्‍दा भिसम थेसे थेरी चिवा लबारी निबा इस्राएलीगदेदा मान लबा मुबा।</verse>
				<verse number="32">चु भन्‍दा ल्‍हाना ङाइ तिग पाङ्से? तिग्‍दा भिसम गिदोन, बाराक, शिमशोन, यिप्‍ता, दाऊददेन शमूएल ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो अगमवक्तागदेला बारेरी पाङ्‌बाला लागिरी ङादा धुइ आरे।</verse>
				<verse number="33">विश्‍वाससे लमान थेनीगदेसे जम्‍मान य्‍हुल्‍सागदेदा ढासी शासन लजी। थेनीगदेसे ठीक निसाफ लसी परमेश्‍वरसे पिन्‍ना भिसी कबुल लबा तामगदेएनोन याङ्जी। विश्‍वाससे लमान थेनीगदेसे च्‍यानगदेला सुङ म्रुसी पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="34">थेह्रङ् लसीन थेनीगदेसे मेला ल्‍हामदा साइजी, तरवारग्‍यामएनोन जोगब तजी। ओच्‍छे थेनीगदे कमजोर मुबा, तर भङ्‍बा तजी। थेनीगदे लडाइ लमा आलोङ्नी ओच्‍छे अर्गु य्‍हुल्‍साला जम्‍मान शत्रुगदेदा भ्रेना लजी।</verse>
				<verse number="35">विश्‍वाससे लमान म्रिङम्‍हेमेगदेसे ह्राङला म्‍हिगदेदा सिबाग्‍याम दोःसी सोबा स्‍याप्‍जी। स्‍य्‍हान्‍दोगदेसे चा सिमाहेन्‍से अझ ज्‍यबा जुनी याङ्बाला लागिरी मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम फेबा सेम आलना ल्‍हानान दुख नाजी।</verse>
				<verse number="36">कोइ कोइदा बेइज्‍जत लसी कोर्रासे तोजी, स्‍य्‍हान्‍दोगदेदा चा च्‍याल्‍दासे खीसी झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌जी।</verse>
				<verse number="37">म्‍हिगदेसे थेनीगदेदा युङबासे तोजी, आरासे क्‍लेजी, तरवारसे ताम्‍जी। ओच्‍छे थेनीगदेसे रादेन ग्‍युला ढि क्‍वान्‍जी। थेनीगदे प्राङबो, स्‍य्‍हान्‍दोला हेला नाबान दुख नासी क्‍यारमार कोर्सी भ्रतोःजी।</verse>
				<verse number="38">चु आज्‍यबा जम्‍बुलिङ थेनीगदेला लागिरी गे खेल्‍बाधोनाला आरेबा। थेनीगदे तोङतोङबा ग्‍लादेन गङगदे ओच्‍छे ऊगदेरी क्‍यारमार कोर्सी भ्रतोःजी।</verse>
				<verse number="39">थेनीगदे जम्‍मासेन ह्राङसे लबा विश्‍वासला लागिरी ल्‍हानान मान याङ्जी। तर परमेश्‍वरसे पिन्‍ना भिसी कबुल लबा स्‍हेगदे चा आयाङ्नी।</verse>
				<verse number="40">तिग्‍दा भिसम य्‍हाङदेन छ्‌याम जे थेनीगदे तिगै दोष आरेबा म्‍हि दोगै भिसीन परमेश्‍वरसे य्‍हाङला लागिरी ङाच्‍छान ज्‍यबा स्‍हे स्‍होसी थान्‍बा मुबा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">य्‍हाङला क्‍युर्सीन चुदे ल्‍हाना विश्‍वास लबा म्‍हिगदे मुबासे लमा य्‍हाङदा ग्‍यामरी कोल्‍ना लबा ल्‍हानान स्‍हेगदेदेन य्‍हाङदा सजिलोसे कोल्‍ना लबा पापगदेदा य्‍हाङसे भ्‍याङ्‌गे। ओच्‍छे य्‍हाङ धोतोःबा ग्‍लाधोना आधोतेधोना ढुक्‍क तसी भ्रइ।</verse>
				<verse number="2">य्‍हाङला विश्‍वास शुरु लबादेन पूरा लबा येशूदा च्‍यासी भ्रइ। लिच्‍छा याङ्बा ताङ्‍बा तामला लागिरी थेसे बेइज्‍जत तसै तिगै वास्‍ता आलना क्रुसरी दुख नाजी। दान्‍दे थे परमेश्‍वरला दाहिने छ्‌यापट्टिला मुल ठिरी धन्‍छ्‌याबा मुला।</verse>
				<verse number="3">एनीगदेदा सुर्दा आतबादेन सदन विश्‍वासरी चिबाला लागिरी पापीगदेसे बेइज्‍जत लमा नाबा येशूदा च्‍यागो।</verse>
				<verse number="4">एनीगदे पापला शक्तिगदेदेन छ्‌याम छेमा सिबाधोना मी तबा आरे।</verse>
				<verse number="5">परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ह्राङला झागदेदा ह्रङ् लसी बचनरी चुह्रङ् लसी अर्ती पिन्‍बा ताम म्‍लेःजी? “ङाला झा, परमप्रभुसे लबा तहरी भ्रउ। ओच्‍छे थेसे बङ्‌मा दुख थाम्‍हन्‍गो।</verse>
				<verse number="6">तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिदा परमप्रभुसे माया लला थेदा ह्राङला तहरी थान्‍मुला। ओच्‍छे ह्राङलान कोलागदे भिसी म्‍हन्‍बा जम्‍मादान थेसे सजाय पिन्‍मुला।”</verse>
				<verse number="7">एनीगदेसे नाबा सजाय चा आबाला तहरी चिबा हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍गो। एनीगदेसे नाबा सजायग्‍यामसे परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ह्राङलान कोलागदेदा ह्रङ् लसी व्‍यवहार लबा मुला भिबा ताम उन्‍बा मुला। ह्राङला आबाग्‍याम तोबा ग्‍याङ्‍बा आनाबा कोलागदे खालै मुला? आरे।</verse>
				<verse number="8">चुदे जम्‍मान कोलागदेसे नाबा सजाय एनीगदेसे चा आनानी भिसम एनीगदे ह्राङलान आबाला कोलागदे आहिन, तर स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी न्‍हबा कोलागदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">चु जे आहिन, य्‍हाङ म्‍हिला मी आबासे ह्राङला कोलागदेदा तहरी थान्‍मुला, ओच्‍छे कोलागदेसे आबादा मान लमुबा। थेतबासेलमा झन य्‍हाङसे य्‍हाङला आत्‍माला आबा परमेश्‍वरला तहरी चितोःला। थेह्रङ् लजी भिसम य्‍हाङसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला।</verse>
				<verse number="10">य्‍हाङ म्‍हिला आबासे चा य्‍हाङदा तिगै धिनना लागिरी थेन्‍से ठीक भिसी म्‍हन्‍बा अन्‍छार तहरी थान्‍मुला। तर परमेश्‍वर आबासे सदनना लागिरी य्‍हाङदा ज्‍यबा तगै ओच्‍छे ह्राङ ह्रङ्‌बान तिगै दोष आरेबा दोबाला लागिरी तहरी थान्‍मुला।</verse>
				<verse number="11">सजाय याङ्बा धुइरी य्‍हाङदा सुख आहिन, तर ल्‍हाना दुख तमुला। तर य्‍हाङ तहरी चिसी पाको दोबागदे परमेश्‍वरदा सेम निबादेन ज्‍यबा बानीबेहोर मुबा म्‍हि दोला।</verse>
				<verse number="12">थेतबासेलमा एनीगदेला घेबा यागदे थीगो। ओच्‍छे कमजोर काङगदे भङ्‍बा तना लउ।</verse>
				<verse number="13">एनीगदे सोजो ग्‍यामरी भ्रउ। जमाहेन्‍से कमजोर म्‍हिगदे आह्रिल, तर थेनीगदे ज्‍यना लसी भ्रखम्‍ला।</verse>
				<verse number="14">जम्‍मान म्‍हिगदेदेन छ्‌याम ढिक्‍सी चिबारीदेन परमेश्‍वरला ङाच्‍छा तिगै दोष आरेबा म्‍हि दोबारी भङ लउ। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला ङाच्‍छा तिगै दोष मुसम खालैसेन परमप्रभुदा म्राङ्बारी आखम।</verse>
				<verse number="15">च्‍यागो, खालैनोन परमेश्‍वरला दयामाया आयाङ्‍बा म्‍हि थादोगै। आज्‍यबा सेमग्‍याम खालैदान छेबा बङ्बा तना थालगै, ओच्‍छे ल्‍हानान म्‍हिदा न्‍होङ्ना थालगै।</verse>
				<verse number="16">खालैसेन आज्‍यबा बानीबेहोर थाथोगै। ओच्‍छे एसाव ह्रङ्‌बान परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बा म्‍हि थादोगो। थेसे छाक गिक चबाला लागिरी थेबा झासे याङ्तोःबा अधिकारदान चूङ्‌जी।</verse>
				<verse number="17">एनीगदेदा थानोन मुला, लिच्‍छा थेसे ह्राङला आबाग्‍याम मोलम किन्‍बारी म्‍हाइजी। ओच्‍छे क्रासी क्रासी ह्राङसे ङाच्‍छा चूङ्बा अधिकार दोःसी किन्‍बारी म्‍हाइजी। तर थेसे आयाङ्नी। तिग्‍दा भिसम थेसे ह्राङसे लबा आज्‍यबा गे ख्‍लाबा मौकान आयाङ्नी।</verse>
				<verse number="18">एनीगदे इस्राएलीगदे ह्रङ् लसी थुर्बारी खम्‍बा सीनै भिबा गङरी खबा आरे। थेरी मेला ल्‍हाम थोन्‍बा मुबा, म्‍लाङ म्‍लाङबा खसुसे घप्‍बा मुबा, ओच्‍छे लाबालुङसर खबा मुबा।</verse>
				<verse number="19">इस्राएलीगदेसे बिगुलला घ्रेन काइदेन परमेश्‍वरसे सुङ्बा बचनएनोन थेःबा मुबा। चुह्रङ्बा काइ थेःमाहेन्‍से थेनीगदेसे दाहेन्‍से दोःसी खाइमै थेःआतोःगै भिसी बिन्‍ती लबा मुबा।</verse>
				<verse number="20">तिग्‍दा भिसम थेनीगदेदा “चुदे खजिबै जन्‍तुसे चु गङ थुर्जी भिसैनोन थेदा युङबासे तोसी साइगो” भिसी कुल्‍बा ताम थेनीगदेसे नाबारी आखम्‍नी।</verse>
				<verse number="21">मोशाएनोन थे ताम म्राङ्सी ल्‍हानान लोङ्‌बा मुबा। थेतबासेलमा, “ङा लोङ्सी फितफित धर्बा मुला” भिसी मोशासेनोन पाङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="22">तर एनीगदे मी सियोन गङरी खबा मुला। ओच्‍छे झ्‍यासीन झ्‍याबारी आखम्‍बाधोनाला स्‍वर्गदूतगदे ताङ्सी पोप तसी छोन्‍बो परमेश्‍वरला स्‍वर्गला यरूशलेम शहररी खबा मुला।</verse>
				<verse number="23">एनीगदे स्‍वर्गरी मिन भ्रिसी जिन्‍बा ङाच्‍छा न्‍हबा परमेश्‍वरला कोलागदेला सभारी खबा मुला। ओच्‍छे एनीगदे जम्‍मान म्‍हिला निसाफ लबा परमेश्‍वर मुबा ग्‍लारीदेन परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा म्‍हिगदेला आत्‍मा मुबा ग्‍लारीनोन खबा मुला।</verse>
				<verse number="24">एनीगदे येशू मुबा ग्‍लारी खबा मुला। येशूसे चा एनीगदेदा परमेश्‍वरदेन छ्‌याम ढिक्‍ना लबाला लागिरी छार कबुल स्‍होबा मुला। ओच्‍छे एनीगदे हाबिलला कासे भन्‍दा अझ ज्‍यबा ताम लोप्‍बा का स्‍वाबा ग्‍लारी खबा मुला।</verse>
				<verse number="25">होशियार तसी चिउ, एनीगदेसे ह्राङदेन छ्‌याम ताम पाङ्बा परमेश्‍वरला ताम ङ्‌यान्‍बारी थाख्‍लागो। तिग्‍दा भिसम चु जम्‍बुलिङला म्‍हि मोशासे कुल्‍बा ताम इस्राएलीगदेसे आङ्‌यान्‍मा सजायग्‍याम स्‍योरआम्‍याङ्‌नी। झन य्‍हाङसे स्‍वर्गग्‍याम कुल्‍बा परमेश्‍वरला ताम आङ्‌यान्‍नी भिसम य्‍हाङ खाह्रङ् लसी स्‍योर्खम्‍ला?</verse>
				<verse number="26">परमेश्‍वरसे सीनै गङरी ताम लमा जम्‍बुलिङनोन य्‍होङ्जी। तर दान्‍दे परमेश्‍वरसे चुह्रङ् भिसी कबुल लबा मुला, “दाहेन्‍से अझ तिरेम जम्‍बुलिङ जे आहिन, तर ङाइ स्‍वर्गन य्‍होङ्ना लला।”</verse>
				<verse number="27">चु “अझ तिरेम” भिबा तामग्‍याम जम्‍बुलिङरी मुबा जम्‍मान स्‍हेगदे नाश तला भिबा हिन्‍ना। चु भिबा चा आय्‍होङ्बा स्‍हेगदे चा नाश आत।</verse>
				<verse number="28">थेतबासेलमा आय्‍होङ्बा य्‍हुल्‍सा य्‍हाङसे याङ्बासे लमा परमेश्‍वरदा धन्‍यवाद पिन्‍गे। थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरदा सेम निबा गे लसी थेदा सदन मान लबान जयजयकार लइ।</verse>
				<verse number="29">तिग्‍दा भिसम य्‍हाङला परमेश्‍वर नाश लबा मे ह्रङ्‌बान मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">गिकसेम गिकदा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङादा ह्रङ्नोन सदन माया लउ।</verse>
				<verse number="2">ङोआसेबा डोन्‍बोगदेदा मान लबारी थाख्‍लागो। चुह्रङ् लसी डोन्‍बोदा मान लमा कोइ कोइसे था आयाङ्ना स्‍वर्गदूतदाएनोन मान लबा मुबा।</verse>
				<verse number="3">ह्राङएनोन झ्‍याल्‍खानरी मुबा ह्रङ्‌बान म्‍हन्‍सी झ्‍याल्‍खानरी मुबागदेदा वास्‍ता लउ। ओच्‍छे ह्राङलान ल्‍हुइरी दुख याङ्बा ह्रङ्‌बान म्‍हन्‍सी दुख याङ्बागदेदाएनोन वास्‍ता लउ।</verse>
				<verse number="4">ब्‍याह चा जम्‍मान म्‍हिला ओन्‍छाङरी ज्‍यबा ततोःला। ओच्‍छे म्रिङ ह्रेम्‍बो न्‍हङरी खाइमै आज्‍यबा तबारी आत। तिग्‍दा भिसम आज्‍यबा बानीबेहोर थोसी स्‍य्‍हान्‍दोला म्रिङ ह्रेम्‍बोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबागदेदा परमेश्‍वरसे सजाय पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">एनीगदे धन सम्‍पत्तिला लिच्‍छा थाभ्रउ, ह्राङदेन छ्‍याम जुन स्‍हे मुला थेरीन ताङ्सी चिउ। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, “ङाइ एदा तिगै लसीन आख्‍ला, ङाइ एदा खाइमै थारेङ आथान।”</verse>
				<verse number="6">थेतबासेलमा य्‍हाङ ढुक्‍क तसी पाङ्‌गे, “प्रभुसेन ङादा ह्रो लबा मुला, थेतबासेलमा ङा खाइमै आलोङ्। तिग ङादा म्‍हिसे तिगै लबारी खम्‍ला? आखम।”</verse>
				<verse number="7">एनीगदेदा परमेश्‍वरला बचनग्‍याम लोप्‍बा मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदेदा ढन्‍गो। थेनीगदेला गाते ज्‍यबा बानीबेहोर मुबा थे घोउ। ओच्‍छे एनीगदेसेनोन थेनीगदेसे लबा ह्रङ्‌बान विश्‍वास लउ।</verse>
				<verse number="8">येशू ख्रीष्‍ट मी तिल्‍मा, तिनी ओच्‍छे सदन गिकनोन मुला।</verse>
				<verse number="9">एनीगदेदा था आरेबा खजिबै छार तामगदेसे एनीगदेदा सत्‍य तामग्‍याम थाफेगै। चबा थुङ्‌बाला ठिमसे आहिन, तर परमेश्‍वरला दयामायासे सेमदा भङ्‍ना लबा चा ज्‍यबा हिन्‍ना। चबा थुङ्‌बाला ठिम अन्‍छार भ्रसी आत्‍माला लागिरी तिगै फाइदा आरे।</verse>
				<verse number="10">यहूदीगदेला चोखो ग्‍लारी पूजा लबा म्‍हिगदेदा य्‍हाङला बलि फुल्‍बा ग्‍लारी तिगै चबा अधिकार आरे।</verse>
				<verse number="11">ङाच्‍छाला ठिम अन्‍छार परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा मुल म्‍हिसे पापला लागिरी बलि फुल्‍बा जन्‍तुला का पाल न्‍हङला जम्‍मान भन्‍दा चोखो ग्‍लारी भोर्सी निमुबा। तर थे जन्‍तु चा शहरग्‍याम मङग्‍यार भोर्सी ख्राङ्मुला।</verse>
				<verse number="12">थेतबासेलमा येशूसेनोन ह्राङलान काग्‍याम म्‍हिगदेदा पापग्‍याम फेसी चोखो स्‍होबाला लागिरी शहरला मङग्‍यार निसी सिजी।</verse>
				<verse number="13">थेतबासेलमा य्‍हाङएनोन शहरला मङग्‍यार येशू मुबा ग्‍लारी निसी थेसे नाबा ह्रङ्‌बान बेइज्‍जत नागे।</verse>
				<verse number="14">तिग्‍दा भिसम चु जम्‍बुलिङरी सदन चिबाला लागिरी य्‍हाङला शहर आरे। तर य्‍हाङसे मी लिच्‍छा खबा शहरला ग्‍याम च्‍यासी चिबा मुला।</verse>
				<verse number="15">थेतबासेलमा य्‍हाङसे येशूग्‍याम परमेश्‍वरदा सदन जयजयकारला बलि फुल्‍गे। चु थेला मिन किन्‍बागदेला सुङग्‍याम फुल्‍बा बलि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">गिकसेम गिकदा ज्‍यबा लबारीदेन ह्रो लबारी थाख्‍लागो। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरदा सेम निबा बलि चुनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">एनीगदेसे ह्राङला मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदेसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍सी थेनीगदेला तहरी चिउ। थेनीगदेला गे चा एनीगदेला आत्‍मादा वास्‍ता लबा हिन्‍ना। ओच्‍छे थेनीगदेसे एनीगदेला लागिरी लबा गेला हिसाब परमेश्‍वरदा उन्‍तोःला। एनीगदेसे थेनीगदेला ताम ङ्‌यान्‍जी भिसी थेनीगदेसे ताङ्सी ताङ्सी ह्राङला गे लला। तर थेह्रङ् आलसम थेनीगदेसे दुख ङ्‍हम्‍ला, ओच्‍छे एनीगदेला लागिरी तिगै ज्‍यबा आत।</verse>
				<verse number="18">ङन्‍ना लागिरी सदन प्रार्थना लउ। ङन्‍से म्‍हन्‍बा अन्‍छार ङन्‍से तिगै गल्‍ती लबा आरे भिबा ताम ङन्‍दा पक्‍का मुला। तिग्‍दा भिसम सदन ज्‍यबा गे लबा ङन्‍ना सेम मुला।</verse>
				<verse number="19">ङा दोःसी एनीगदे मुबा ग्‍लारी योनान खखम्‍गै भिसी एनीगदेसे ङाला लागिरी प्रार्थना लसी पिन्‍गो भिबा ङाला बिन्‍ती मुला।</verse>
				<verse number="20">शान्‍तिला परमेश्‍वरसे जम्‍मान ग्‍युगदेला मुल गोठालो य्‍हाङला प्रभु येशूदा सिबाग्‍याम सोना लजी। ओच्‍छे थेला काग्‍याम जुकजुकधोना चिबा कबुल पूरा लजी।</verse>
				<verse number="21">एनीगदेसे परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा गे लबाला लागिरी प्रभु येशूग्‍याम एनीगदेदा जम्‍मान ज्‍यबा तामगदेसे प्‍लिङ्ना लगै। ओच्‍छे परमेश्‍वरदा सेम निबा गेगदे लबारी खम्‍गै भिसी येशू ख्रीष्‍टग्‍याम एनीगदेला सेमरी गे लगै। येशू ख्रीष्‍टला सदन मानदेन जयजयकार तगै। आमेन।</verse>
				<verse number="22">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेदा ङाला चु बिन्‍ती मुला, एनीगदेदा आँट पिन्‍बा चु ताम आछेर्ना ङ्‌यान्‍गो। ङाइ एनीगदेदा ल्‍हाना ताम भ्रिबा आरे।</verse>
				<verse number="23">य्‍हाङला आले तिमोथीएनोन झ्‍याल्‍खानग्‍याम थोन्‍सी जिन्‍बा मुला भिबा ताम ङाइ एनीगदेदा पाङ्ला। थे योनान खजी भिसम ङा थेदेन छ्‌यामनोन एनीगदे मुबा ग्‍लारी खला।</verse>
				<verse number="24">एनीगदेला जम्‍मान मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदेदेन परमेश्‍वरला जम्‍मान म्‍हिगदेदा फ्‍याफुल्‍ला। इटालिया य्‍हुल्‍साला विश्‍वासीगदेसेनोन एनीगदेदा फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="25">एनीगदे जम्‍मानदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला दयामाया तगै। आमेन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="59">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो, परमेश्‍वरदेन प्रभु येशू ख्रीष्‍टला गे लबा ङा याकूबग्‍याम जम्‍बुलिङला ग्‍ला ग्‍लारी ससा बङबङ तसी चिबा ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा च्‍युक न्‍ही वंशला म्‍हिगदेदा फ्‍याफुल्‍ला।</verse>
				<verse number="2">ङाला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेथोरी थरी थरीला आपत विपत खमा चु ताङ्तोःबा ताम हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍गो।</verse>
				<verse number="3">तिग्‍दा भिसम चुह्रङ्बा दुख नामाहेन्‍से एनीगदेला विश्‍वासग्‍याम अझ एनीगदेसे घ्रेन घ्रेन दुख नाखम्‍ला भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="4">थेतबासेलमा एनीगदेथोरी खबा जम्‍मान दुख पूरान नागो। चुह्रङ् लजी भिसम एनीगदे जस्‍तोन दुख तसैनोन नाखम्‍बा पाको म्‍हि दोला।</verse>
				<verse number="5">तर चुदे एनीगदे न्‍हङरी खालैदा ज्ञान बुद्धि आरेसम थेसे आछेर्ना पिन्‍बा परमेश्‍वरदेन छ्‌याम ह्री‍गो। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे थेदा पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">तर थे म्‍हिसे तिगै शङ्का आलना परमेश्‍वरग्‍याम याङ्ला भिबा विश्‍वास लसी ह्रीगै। शङ्का लबा म्‍हि चा लाबासे रेःना लबा समुन्‍द्रला छाल ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">थेह्रङ्बा शङ्का लबा म्‍हिसे चा परमप्रभुग्‍याम तिगै स्‍हे याङ्ला भिसी थाम्‍हन्‍गो।</verse>
				<verse number="8">तिग्‍दा भिसम थेह्रङ्बा सेम क्‍लाङ्बा म्‍हिसे चा लबारी म्‍हाइबा खजिबै गे पूरा लबारी आखम।</verse>
				<verse number="9">प्राङबो ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदे ताङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे एनीगदेदा घ्रेन म्‍हि स्‍होबा मुला।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे फ्‍युक्‍पो ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेएनोन ताङ्‍गो, तिग्‍दा भिसम एनीगदेला धन सम्‍पत्ति परमेश्‍वरला ङाच्‍छा तिगै आहिन। तिग्‍दा भिसम फ्‍युक्‍पो म्‍हि चा ह्रिला म्‍हेन्‍दो ह्रङ्नोन सम्‍सी निला।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम खरेडी तमा धिनीसे क्रोसी म्‍हेन्‍दोला दोङ स्‍याङ्सी निला। ओच्‍छे ओते जेबा म्‍हेन्‍दो ताइसी नाश तला। थेह्रङ् लसीन फ्‍युक्‍पो म्‍हिएनोन ह्राङला गेरी कोल्‍ना कोल्‍नान नाश तला।</verse>
				<verse number="12">जस्‍तोन दुख तसैनोन नासी चिखम्‍बा म्‍हि चा परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्बा म्‍हि हिन्‍ना। थेह्रङ्बा दुख नासी जिन्‍माहेन्‍से थेसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बा इनाम याङ्ला। थे इनाम चा परमेश्‍वरसे ह्राङदा माया लबा म्‍हिगदेदा पिन्‍ना भिसी कबुल लबा मुला।</verse>
				<verse number="13">परमेश्‍वरसे खालै म्‍हिला सेम च्‍यामा, थे म्‍हि फसब तजी भिसम थेसे ङादा परमेश्‍वरसे फसब लजी भिसी थापाङ्‍गै। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वर ह्राङएनोन आज्‍यबा तामरी फसब आत। ओच्‍छे म्‍हिदाएनोन आज्‍यबा तामरी फसब आल।</verse>
				<verse number="14">तर जम्‍मान म्‍हि ह्राङलान आज्‍यबा सेमसे लोभ उन्‍सी फसब तमुला।</verse>
				<verse number="15">ह्राङलान आज्‍यबा सेमसे लमा पाप थोन्‍ना। ओच्‍छे थे पाप पूरान बढब तमाहेन्‍से नाश लला।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा ङाला सेम निबा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेसे ह्राङसे ह्राङदान धोका थापिन्‍गो।</verse>
				<verse number="17">य्‍हाङसे याङ्बा जम्‍मान ज्‍यबादेन चोखो मोलमगदे चा मुला लनी धिनी स्‍होबा य्‍हाङला परमेश्‍वर आबाग्‍यामसेन खमुला। ओच्‍छे घरिघरि पोसी चिबा क्रिप ह्रङ् लसी परमेश्‍वर खाइमै आपो।</verse>
				<verse number="18">परमेश्‍वरसे ह्राङलान सेमसे सत्‍य बचनग्‍याम य्‍हाङदा ह्राङला म्‍हि स्‍होजी। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे स्‍होबा जम्‍मान स्‍हेगदे न्‍हङरी य्‍हाङदा चा थेसे ह्राङलान लागिरी धम्‍जी।</verse>
				<verse number="19">थेतबासेलमा सेम निबा ङाला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेसे ह्राङला ताम पाङ्बा भन्‍दा ङाच्‍छा ज्‍यना लसी ङ्‌यान्‍गो। ओच्‍छे योना बोमो थाखउ भिबा ताम एनीगदे जम्‍मासेन घोउ।</verse>
				<verse number="20">तिग्‍दा भिसम म्‍हिला बोमोसे परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारला गे खाइमै लबारी आखम।</verse>
				<verse number="21">थेतबासेलमा थेह्रङ्बा जम्‍मान आज्‍यबा बानीबेहोरदेन नइबा ताम ख्‍लागो। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे एनीगदेला सेमरी थान्‍बा बचनदा सोजो तसी सदन थोसी भ्रउ। चुनोन बचनरी एनीगदेदा थार्ना लबा शक्ति मुला।</verse>
				<verse number="22">एनीगदेसे चु बचन ङ्‌यान्‍बा जे आहिन, बचन अन्‍छार गेएनोन लउ। तर बचन ङ्‌यान्‍सी जे ह्राङसे ह्राङदान धोका थापिन्‍गो।</verse>
				<verse number="23">खालै म्‍हिसे बचन चा ङ्‌यान्‍सी बचन अन्‍छार गे आलनी भिसम थे म्‍हि चा ऐनारी ली च्‍याबा म्‍हि ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="24">थेसे ऐना च्‍यातेधोना जे ह्राङला ली चुह्रङ्बा मुला भिसी था याङ्मुला। तर ऐना च्‍यासी निमाहेन्‍से थेसे ह्राङ खाह्रङ्बा मुला भिबा ताम तुरुन्‍तन म्‍लेःला।</verse>
				<verse number="25">तर जुन म्‍हिसे थार्ना लबा परमेश्‍वरला ठिम अन्‍छार सेम लसी ङ्‌यान्‍सी भ्रला, थेसे परमेश्‍वरला बचन आम्‍लेःना गेएनोन लला। थेह्रङ्बा म्‍हिदा चा ह्राङसे लबा जम्‍मान गेरी परमेश्‍वरसे मोलम पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="26">चुदे खालैसे ह्राङसे ह्राङदान ङा परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हि हिन्‍ना भिसी भिला, तर ह्राङला सुङ चा तहरी आथान्‍नी भिसम थेसे ह्राङसे ह्राङदान धोका पिन्‍बा हिन्‍ना। थेतबासेलमा थेसे परमेश्‍वरदा तेन्‍बा ताम तिगै गे आखेल्‍बा तला।</verse>
				<verse number="27">परमेश्‍वर आबादा सेम निबा चोखोदेन सत्‍य तेन्‍बा ताम चा दुखरी परब तबा ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमेगदेदा ह्रो लबादेन टुहुरा कोलागदेदा सयार लबा ओच्‍छे जम्‍बुलिङला जम्‍मान आज्‍यबा तामगदे ख्‍लाबा हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">ङाला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेसे य्‍हाङला जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन य्‍हालदेन शक्ति मुबा प्रभु येशू ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबासे लमा एनीगदेसे खालैला ली च्‍यासी गे थालउ।</verse>
				<verse number="2">चुदे एनीगदे ह्रुप तसी प्रार्थना लबा ग्‍लारी ज्‍यबा ज्‍यबा क्‍वानदेन म्‍हरला च्‍याप क्‍वान्‍बा फ्‍युक्‍पो म्‍हिदेन भाक्‍टा भोक्‍टो क्‍वान क्‍वान्‍बा प्राङबो म्‍हि खबा धुइरी</verse>
				<verse number="3">एनीगदेसे ज्‍यबा ज्‍यबा क्‍वान क्‍वान्‍बा फ्‍युक्‍पो म्‍हिदा चा मान लसी, “तोर ठिरीन धन्‍छ्‌यागो” भिबा, तर प्राङबो म्‍हिदा चा “थेरीन राप्‍सी चिसै चिउ, सरीन चिसै चिउ” भिसी पाङ्जी भिसम,</verse>
				<verse number="4">एनीगदेसे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरीन ली च्‍यासी गे लबा आहिन? एनीगदेसे चुह्रङ्बा गे लमाहेन्‍से तिग एनीगदे पापी सेम थोसी निसाफ लबा म्‍हि आदोनी?</verse>
				<verse number="5">ङाला सेम निबा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे ङ्‌यान्‍गो, तिग परमेश्‍वरसे जम्‍बुलिङला प्राङबोगदेदा विश्‍वासरी फ्‍युक्‍पो दोना लसी ह्राङला य्‍हुल्‍सारी वाङ्म्‍याङ्बा हक पिन्‍बारी धम्‍बा आहिन? चुनोन य्‍हुल्‍सा परमेश्‍वरसे ह्राङदा माया लबागदेदा पिन्‍ना भिसी कबुल लबा आहिन?</verse>
				<verse number="6">तर एनीगदेसे प्राङबोगदेदा हेला लमुला। तिग फ्‍युक्‍पोगदेसे एनीगदेदाएनोन दुख आपिन्‍मुला? थेनोन फ्‍युक्‍पोगदेसे एनीगदेदा अदालतरी आभोर्मुला?</verse>
				<verse number="7">तिग येशू ख्रीष्‍टला मिन लसी एनीगदेदा थान्‍बा मिनना बेइज्‍जत लबा थेनोन फ्‍युक्‍पोगदे आहिन?</verse>
				<verse number="8">चुदे एनीगदेसे “ह्राङला खिम्‍जेमगदेदा ह्राङदा ह्रङ्नोन माया लउ” भिसी बचनरी भ्रिबा परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍साला मुल ठिम अन्‍छार पक्‍कान भ्रजी भिसम एनीगदेसे ज्‍यबा गे लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">तर एनीगदेसे प्राङबोदेन फ्‍युक्‍पोला ली च्‍यासी गे लजी भिसम एनीगदेसे पाप लबा हिन्‍ना। ओच्‍छे परमेश्‍वरला ठिमसेनोन एनीगदेला दोष उन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम खालै म्‍हिसे परमेश्‍वरला ठिम न्‍हङरी मुबा ताम गिक जे आङ्‌यान्‍सैनोन ठिमरी मुबा जम्‍मान तामला दोष थेथोरी खला।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम “स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी थाभ्रउ” भिसी सुङ्बा परमेश्‍वरसेन “म्‍हिएनोन थासाइगो” भिसी सुङ्बा हिन्‍ना। थेतबासेलमा स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी आभ्रसैनोन म्‍हि चा साइजी भिसम एनीगदे परमेश्‍वरला जम्‍मान ठिम आङ्‌यान्‍बा म्‍हि दोला।</verse>
				<verse number="12">थेतबासेलमा एनीगदेसे चु ताम ढन्‍गो, एनीगदेसे पाङ्बा तामदेन एनीगदेसे लबा गेग्‍याम फेबा ठिमसेन एनीगदेला निसाफ लला।</verse>
				<verse number="13">तिग्‍दा भिसम स्‍य्‍हान्‍दोदा दया आलबा म्‍हिदा परमेश्‍वरसेनोन निसाफ लबा धुइरी थेदा दया आल। तर स्‍य्‍हान्‍दोदा दया लबा म्‍हिदा परमेश्‍वरसेनोन दया लला ओच्‍छे परमेश्‍वरसे निसाफ लबा धुइरी थे लोङ्आतोः।</verse>
				<verse number="14">च्‍यागो, ङाला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, खालै म्‍हिसे “ङाइ विश्‍वास लबा मुला” भिसी पाङ्ला, तर गे चा आलसम थेसे लबा विश्‍वासला तिग गे? तिग थेह्रङ्बा विश्‍वाससे थेदा थार्ना लला?</verse>
				<verse number="15">चुदे खालै ज्‍योज्‍यो आले नाना आङादा चबादेन क्‍वान्‍बा तिगै आरे।</verse>
				<verse number="16">तर एनीगदे न्‍हङला खालैसे थेदा “ढुक्‍क तसी निउ ओच्‍छे ज्‍यबा चबा क्‍वान्‍बा लउ” भिसी थेला ल्‍हुइदा तोःबा स्‍हे चा आपिन्‍नी भिसम एनीगदेसे पाङ्बा तामला तिग गे?</verse>
				<verse number="17">थेतबासेलमा विश्‍वास जे लसी आत। तर विश्‍वास अन्‍छारला गेएनोन लतोःला। चुदे विश्‍वास अन्‍छार गे आलनी भिसम थेह्रङ्बा विश्‍वास सिबा ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">तर खालै म्‍हिसे “एसे विश्‍वास लमुला, ङाइ गे लमुला” भिजी भिसम थेदा ङाइ पाङ्ला, “लु, दाहेन्‍से एसे गे आलना एला विश्‍वास उन्‍गो। ङाइ गे लसी ङाला विश्‍वास एदा उन्‍ना।”</verse>
				<verse number="19">एनीगदेसे परमेश्‍वर गिक जेन मुला भिसी विश्‍वास लमुला। थे ज्‍यबान ताम हिन्‍ना। थेह्रङ्बा ताम मी म्‍हङ म्‍हुङसेनोन विश्‍वास लमुला। तर परमेश्‍वर म्राङ्माहेन्‍से थेनीगदे यार्मुला।</verse>
				<verse number="20">मूर्खगदे, विश्‍वास अन्‍छारला गे आलनी भिसम थेह्रङ्बा विश्‍वास तिगै गे आखेल्‍बा तमुला भिसी एनीगदेदा उन्‍तोःला?</verse>
				<verse number="21">य्‍हाङला म्‍हेमे अब्राहामएनोन विश्‍वास अन्‍छारला गेग्‍यामसेन परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबा मुबा भिबा ताम एनीगदेदा था आरे? परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अन्‍छारला थेसे ह्राङलान झा इसहाकदा बलि फुल्‍बारी बलि फुल्‍बा ग्‍लाथोरी थान्‍जी।</verse>
				<verse number="22">अब्राहामसे विश्‍वासदेन छ्‌याम छ्‌यामनोन गेएनोन लजी। ओच्‍छे गेग्‍यामसेन थेला विश्‍वास पूरा तबा ताम एनीगदेसे म्राङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="23">“अब्राहामसे परमेश्‍वरदा विश्‍वास लबासे लमा परमेश्‍वरसे थेदा ह्राङदा सेम निबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी सुङ्जी” भिसी परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा ताम पूरा तबा मुबा। ओच्‍छे अब्राहाम परमेश्‍वरला ह्रोएनोन दोजी।</verse>
				<verse number="24">थेतबासेलमा च्‍यागो, परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोबारी य्‍हाङसे विश्‍वास जे आहिन, तर विश्‍वासदेन छ्‌याम छ्‌याम गेएनोन लदोमुला।</verse>
				<verse number="25">थेह्रङ् लसीन राहाब भिबा बेश्‍याएनोन थेला गेग्‍यामसेन परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोजी भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला। तिग्‍दा भिसम थेसे थेरी चिवा लबारी खबा यहूदीगदेदा क्‍योङ्‌जी। ओच्‍छे थे ग्‍लाला म्‍हिगदेग्‍याम जोगब लसी अर्गु ग्‍यामसे पुइजी।</verse>
				<verse number="26">आत्‍मा आरेमाहेन्‍से म्‍हि सिबा हिन्‍ना, थेह्रङ् लसीन विश्‍वास अन्‍छारला गे आलनी भिसम थेला विश्‍वासएनोन सिबा हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">ङाला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदे न्‍हङरी ल्‍हानान स्‍य्‍हान्‍दोदा लोप्‍बा म्‍हि थादोगो। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे य्‍हाङ स्‍य्‍हान्‍दोदा लोप्‍बा म्‍हिला निसाफ लबा धुइरी य्‍हाङला ल्‍हानान ताम म्‍हाइला भिबा ताम य्‍हाङदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="2">य्‍हाङ जम्‍मासेन ल्‍हानान गल्‍ती लमुला। तर जुन म्‍हिसे होशियार लसी ताम पाङ्ला थे चा पाको म्‍हि दोला। ओच्‍छे ह्राङसे ह्राङदान तहरी थान्‍बारी खम्‍ला।</verse>
				<verse number="3">चुदे तागदेदा तहरी थान्‍बाला लागिरी थेनीगदेला सुङरी लगाम क्‍वान्‍जी भिसम थे घ्रेन मुसैनोन य्‍हाङसे थेदा भोर्गे म्‍हन्‍बा ग्‍लारी भोर्बारी खम्‍ला।</verse>
				<verse number="4">च्‍यागो, पानी जहाजगदेएनोन गाते घ्रेन मुला, ओच्‍छे थे लाबाला तोडसे भ्रमुला। तसैनोन थे चलब लबा म्‍हिसे सिङला जजाबा क्‍याबाला भररी ह्राङदा भोर्गे म्‍हन्‍बा ग्‍लारी भोर्खम्‍मुला।</verse>
				<verse number="5">थेह्रङ् लसीन य्‍हाङला लेएनोन ल्‍हुइला जजाबा स्‍हे हिन्‍ना, तसैनोन थेसे घ्रेन घ्रेन ताम लमुला। च्‍यागो, मेला जजाबा फिलिङ‍गो गिकसेन घ्रेन घ्रेन ह्रि क्रोसी नाश लमुला।</verse>
				<verse number="6">थेतबासेलमा य्‍हाङला लेएनोन मे ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम चु य्‍हाङला ल्‍हुइला जम्‍मान भन्‍दा नइबा गे लपुङ्बा स्‍हे हिन्‍ना। चुसे य्‍हाङला पूरान जुनी न्‍होङ्ना लसी नर्गला मेरी झाङ्मुला। ओच्‍छे थे ह्राङएनोन नर्गला मेसे क्रोसी नाश तमुला।</verse>
				<verse number="7">म्‍हिसे जम्‍मान खाल्‍ला जन्‍तुगदे, जम्‍मान खाल्‍ला चराचुरुङ्‍गीदेन सरी भ्रबा जन्‍तुगदे ओच्‍छे समुन्‍द्रला जन्‍तुगदेदा तहरी थान्‍खम्‍मुला ओच्‍छे तहरी थान्‍बाएनोन मुला।</verse>
				<verse number="8">तर लेदा चा खालैसेन तहरी थान्‍बारी आखम। तिग्‍दा भिसम ले पापदेन लोङ्‌बा खबा बिखसे प्‍लिङ्बा कुटिसी आचिबा स्‍हे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">चुनोन लेसे य्‍हाङसे प्रभु परमेश्‍वर आबाला जयजयकार लमुला भिसम चुनोन लेसे परमेश्‍वरसे ह्राङलान रुपरी स्‍होबा म्‍हिदाएनोन केःमुला।</verse>
				<verse number="10">चु सुङग्‍यामसेन मोलमएनोन पिन्‍मुला, म्‍हिदाएनोन केःमुला। तर ङाला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, चु चा य्‍हाङसे लबारी आतबा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">तिग मुहान गिकग्‍यामसेन कम्‍बादेन ङम्‍बा क्‍युइ प्‍योला?</verse>
				<verse number="12">ङाला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, तिग अञ्‍जीरला दोङरी जैतून रोला? ओच्‍छे अङगुरला दोङरी अञ्‍जीर रोला? थेतबासेलमा कम्‍बा क्‍युइ प्‍योबा मुहानग्‍यामसेन खाइमै ङम्‍बा क्‍युइ आप्‍यो।</verse>
				<verse number="13">एनीगदे न्‍हङरी ज्ञान बुद्धि मुबादेन ताम घोबा म्‍हि खाल मुला? थेसे ह्राङला ज्‍यबा बानीबेहोरग्‍याम बुद्धि मुबा सोजो म्‍हि तसी ज्‍यबा गे लसी उन्‍गै।</verse>
				<verse number="14">तर चुदे एनीगदेला सेमरी डाहदेन ईख थान्‍सी ह्राङला जे ग्‍याम च्‍याजी भिसम एनीगदेसे बुद्धि मुला भिसी घमण्‍ड थालउ। चुह्रङ् लसी ह्राङसे ह्राङदान बुद्धि मुला भिसी भ्रबा चा सत्‍य तामदा बिरोध लसी ह्राङसे ह्राङदान फट्टा स्‍होबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">चुह्रङ्बा ज्ञान बुद्धि चा परमेश्‍वरग्‍याम खबा ज्ञान बुद्धि आहिन। तर जम्‍बुलिङला आज्‍यबा तामदेन म्‍हिला सेमग्‍याम ओच्‍छे शैतानग्‍याम खबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">तिग्‍दा भिसम जुन ग्‍लारी डाहदेन ईख थान्‍सी ह्राङला जे ग्‍याम च्‍याला, थेरी खाइमै ढिक्‍सी चिआखम। थेरी जम्‍मान पाप गे जे तला।</verse>
				<verse number="17">तर परमेश्‍वरग्‍याम खबा ज्ञान बुद्धिला मुल ताम चा चोखो हिन्‍ना। ओच्‍छे शान्‍ति भबा, जम्‍मानदेन छ्‌याम ढिक्‍सी चिखम्‍बा, सोजो, दयासे प्‍लिङ्बा, जम्‍मान गे ज्‍यबा लबा, खालैला ली च्‍यासी गे आलबादेन खालैदा चिप्‍ले ताम आलबा तमुला।</verse>
				<verse number="18">शान्‍ति भबागदेसे शान्‍तिरीन चिसी म्‍हिगदेला ओन्‍छाङरी परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारला गे लबान निला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">एनीगदे न्‍हङरी छेबा बङ्बा तिग तामसे तना लबा हिन्‍ना? एनीगदेसे ह्राङ ह्राङ जे मोजमजा लइ भिसी म्‍हन्‍बा लोभ सेमसे लमान आहिन?</verse>
				<verse number="2">एनीगदेसे जुन स्‍हे म्‍हाइमुला थे आयाङ्मुला। थेतबासेलमा एनीगदेसे म्‍हि साइमुला। एनीगदेसे ल्‍हानान लोभ लमुला, तर आयाङ्मुला। थेतबासेलमा एनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरीन छेबा बङ्बा लमुला। एनीगदेसे जुन स्‍हे म्‍हाइमुला थे स्‍हे एनीगदेदेन छ्‌याम आरे। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे परमेश्‍वरदेन छ्‌याम आह्रीमुला।</verse>
				<verse number="3">ह्रीसैनोन एनीगदेसे आयाङ्मुला। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे मोजमजा लबाला लागिरी आज्‍यबा सेम थोसी ह्रीमुला।</verse>
				<verse number="4">विश्‍वास आरेबा म्‍हिगदे, जम्‍बुलिङला जम्‍मान स्‍हेदा माया लबा चा परमेश्‍वरदेन शत्रु स्‍होबा भिबा ताम एनीगदेदा था आरे? च्‍यागो, जुन म्‍हिसे जम्‍बुलिङला जम्‍मान स्‍हेदा माया लला थेसे ह्राङसे ह्राङदान परमेश्‍वरला शत्रु स्‍होला।</verse>
				<verse number="5">तिग बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा ताम एनीगदेसे गे आखेल्‍बा ताम भिसी म्‍हन्‍बा? “परमेश्‍वरसे य्‍हाङ न्‍हङरी थान्‍बा आत्‍मा चा ल्‍हानान डाहसे प्‍लिङ्बा मुला।”</verse>
				<verse number="6">तर परमेश्‍वरसे थेह्रङ्बा डाह लबा आत्‍माग्‍याम फेबारी झन ल्‍हाना दयामाया लमुला। थेतबासेलमा परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “परमेश्‍वरसे घमण्‍डीगदेदा बिरोध लला, तर सोजो म्‍हिगदेदा चा दयामाया लला।”</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा एनीगदे सदन परमेश्‍वरला तहरी चिउ, ओच्‍छे शैतानदा बिरोध लउ। जमाहेन्‍से थे एनीगदे मुबा ग्‍लाग्‍याम यार्ला।</verse>
				<verse number="8">एनीगदे परमेश्‍वरला ङामरी खउ, ओच्‍छे परमेश्‍वरएनोन एनीगदेला ङामरी फेप्‍खला। थेतबासेलमा पापीगदे, आज्‍यबा गे लबा या चोखो स्‍होउ। ओच्‍छे सेम न्‍ही मुबा म्‍हिगदे, एनीगदेला सेम चोखो स्‍होउ।</verse>
				<verse number="9">एनीगदे दुख ङ्‍हम्‍सी क्राबा क्रिङ्बा लउ। एनीगदे ताङ्सी ङ्‍येःबा भन्‍दा क्राबा क्रिङ्बा लसी चिउ।</verse>
				<verse number="10">एनीगदे प्रभुला ङाच्‍छा सोजो म्‍हि दोगो, ओच्‍छे थेसेन एनीगदेदा घ्रेन म्‍हि स्‍होला।</verse>
				<verse number="11">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेसे गिकसेम गिकदा बिरोध लसी आज्‍यबा ताम थापाङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिसे ह्राङला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङादा बिरोध लसी दोष लला थेसे परमेश्‍वरला ठिमदा बिरोध लसी दोष लबा हिन्‍ना। चुदे एसे परमेश्‍वरला ठिमला दोष उन्‍जी भिसम ए ठिम अन्‍छार भ्रबा म्‍हि आहिन। तर ठिमला निसाफ लबा म्‍हि हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">च्‍यागो, ठिम स्‍होबादेन निसाफ लबा मी परमेश्‍वर जे हिन्‍ना। थेदेन छ्‌याम जे नाश लबादेन थार्ना लबा शक्ति मुला। तर ह्राङला खिम्‍जेमगदेदा दोष लबा एनीगदे चा खाल हिन्‍ना?</verse>
				<verse number="13">“तिनी न्‍हङगरनोन य्‍हाङ शहर गिकरी निसी थेरीन तिदिङ चिसी व्‍यापार लला। ओच्‍छे धन सम्‍पत्ति स्‍होला” भिसी पाङ्बा म्‍हिगदे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो।</verse>
				<verse number="14">न्‍हङगर तिग तला भिबा ताम एनीगदेदा तिगैनोन था आरे। एनीगदेला जुनी तिग हिन्‍ना भिबा तामएनोन था आरे। च्‍यागो, एनीगदेला जुनी मी लङबु ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। थे छिन्‍नङरीन थोन्‍मुला छिन्‍नङरीन म्‍हामुला।</verse>
				<verse number="15">चुह्रङ् भिबा भन्‍दा मी एनीगदेसे “चुदे परमेश्‍वरला सेम मुसम य्‍हाङ सोसी चुह्रङ् लला थेह्रङ् लला” भिसी पाङ्तोःमुबा।</verse>
				<verse number="16">तर दान्‍दे एनीगदे ल्‍हानान घमण्‍ड लसी धाक उन्‍मुला। चुह्रङ् लसी धाक उन्‍बा चा पाप हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">खालैसे ज्‍यबा लतोःला भिसी था याङ्सीनोन ज्‍यबा आलनी भिसम थेसे पाप लबा हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">फ्‍युक्‍पो म्‍हिगदे, एनीगदेसे ङाला ताम ङ्‌यान्‍गो, एनीगदेथोरी खबारी छ्‌याइबा दुखला लागिरी क्राबा क्रिङ्बा लसी चिउ।</verse>
				<verse number="2">एनीगदेला धन सम्‍पत्ति नइबा मुला ओच्‍छे क्‍वानगदे बुलुङसे चसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे एनीगदेला म्‍हर म्‍हुइरी खिया खबा मुला। थेनोन खियासे एनीगदेला दोष उन्‍ना। ओच्‍छे थेनोन खियासे एनीगदेला ल्‍हुइ मेसे ह्रङ् लसी क्रोसी नाश लला। तसैनोन परमेश्‍वरसे निसाफ लबा चु धिनरी एनीगदेसे ल्‍हानान धन सम्‍पत्ति सोसी थान्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="4">एनीगदेसे ह्राङला बुरी गे लबा म्‍हिगदेदा पिन्‍तोःबा ज्‍यालाएनोन पिन्‍बा आरे। च्‍यागो, थेनीगदेदा पिन्‍तोःबा ज्‍यालासेन क्रिङ्सी एनीगदेदा बिरोध लला। जम्‍मान भन्‍दा शक्तिशाली परमेश्‍वरसे बुरी गे लबागदे क्राबा क्रिङ्बा लबा थेःसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="5">एनीगदेसे जम्‍बुलिङरी ल्‍हानान मोजमजा लसी चिबा मुबा, एनीगदेसे ह्राङसे ह्राङदान साइबाला लागिरी थान्‍बा जन्‍तु ह्रङ् लसी छोना लसी थान्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="6">एनीगदेदा बिरोध आलबादेन तिगै दोष आरेबा म्‍हिगदेदा एनीगदेसे दोष उन्‍सी साइजी।</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, प्रभु फेप्‍खबा धुइ आततेधोना भ्रान्‍सी चिउ। च्‍यागो, खेती लबा म्‍हिसे ज्‍यबा बाली याङ्ला भिबा आश लसी सेर्खदेन बर्खला नाम आखतेधोना भ्रान्‍सी चिमुला।</verse>
				<verse number="8">एनीगदेएनोन थेह्रङ् लसीन भ्रान्‍सी विश्‍वासरी कोङ्‌सी चिउ। तिग्‍दा भिसम प्रभु फेप्‍खबा धुइ खसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="9">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदे ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी दोष थालउ। परमेश्‍वरसेनोन एनीगदेला दोष उन्‍सी निसाफ आल। तर च्‍यागो, निसाफ लबा चा म्रापरीन मुला।</verse>
				<verse number="10">ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेथोरी खबा दुख नासी चिबारी प्रभुला मिनग्‍याम ताम पाङ्बा अगमवक्तागदेसे नाबा दुखदा ढन्‍गो।</verse>
				<verse number="11">थेनीगदेसे जम्‍मान दुख नाखम्‍बासे लमा य्‍हाङसे थेनीगदेदा मान लमुला। ओच्‍छे अय्‍यूबसेनोन जम्‍मान दुख नाखम्‍जी भिबा तामला बारेरी एनीगदेसे थेःबा मुला। थेह्रङ् लसीन प्रभुसे लिच्‍छा अय्‍यूबदा दोःसी जम्‍मान स्‍हे पिन्‍जी भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला। प्रभुसे ल्‍हानान माया उन्‍सी दया लमुला।</verse>
				<verse number="12">ङाला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन ताम चा एनीगदेसे स्‍वर्ग, जम्‍बुलिङदेन अर्गु तिगै स्‍हेला मिन किन्‍सी खाइमै घ्रान थाफागो। बरु “हिन्‍ना” भिसम “हिन्‍ना” भिउ “आहिन” भिसम “आहिन” भिउ। थेह्रङ् लजी भिसम परमेश्‍वरला ङाच्‍छा एनीगदेला तिगै दोष आत।</verse>
				<verse number="13">एनीगदे न्‍हङरी खालैदा दुख तबा मुसम थेसे प्रार्थना लउ। ओच्‍छे खालै ताङ्‍बा मुसम थेसे परमेश्‍वरदा जयजयकार तबा व्‍हाइ गोउ।</verse>
				<verse number="14">थेह्रङ् लसीन एनीगदे न्‍हङरी खालै आखम्‍बा मुसम थेसे मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदेदा ङ्‌योइगो। ओच्‍छे मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदेसे थे म्‍हिदा प्रभुला मिनरी छ्‌युगु फोर्सी प्रार्थना लगै।</verse>
				<verse number="15">विश्‍वास लसी लबा प्रार्थनासे आखम्‍बा म्‍हिदा खम्‍ना लला। ओच्‍छे प्रभुसे थेदा पूरान खम्‍ना लला। चुदे थेसे पापनोन लबा मुसै माफ याङ्ला।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा एनीगदे ह्राङ ह्राङसे लबा पापगदे गिकसेम गिकदा पाङ्‍गो। ओच्‍छे एनीगदे खम्‍बाला लागिरी गिकसेम गिकदा प्रार्थना लउ। च्‍यागो, परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हिसे लबा प्रार्थना शक्तिशाली तमुला, ओच्‍छे थेग्‍याम उदेकला गे तमुला।</verse>
				<verse number="17">एलियाएनोन य्‍हाङ ह्रङ्‌बान म्‍हि मुबा। थेसे नाम थाखगै भिसी सेमहेन्‍सेन प्रार्थना लमा सोम दिङसे ला ढुधोना जम्‍बुलिङरी नाम आखनी।</verse>
				<verse number="18">दोःसी थेसे नाम खगै भिसी प्रार्थना लजी। जमाहेन्‍से नाम खसी बाली नाली ज्‍यबा तजी।</verse>
				<verse number="19">ङाला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदे न्‍हङरी खालै म्‍हिसे सत्‍य ग्‍याम ख्‍लासी निमा खालैसे थेदा दोःसी भजी भिसम,</verse>
				<verse number="20">थेसे चु ताम थाम्‍लेःगै, जुन म्‍हिसे आज्‍यबा ग्‍यामरी भ्रबा पापी म्‍हिदा दोःसी भला थेसे थेदा सिबाग्‍याम जोगब लला, ओच्‍छे ल्‍हानान पापगदेला पापला दोष मेटब तला।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="60">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो, पोन्‍टस, गलातियादेन कापाडोकिया ओच्‍छे एशियादेन बिथिनिया भिबा ग्‍लारी क्‍यार यार्सी ससा बङबङ तसी परदेशी दोसी चिबा परमेश्‍वरसे धम्‍बा म्‍हिगदेदा ङा येशू ख्रीष्‍टला मुल चेला पत्रुसग्‍याम फ्‍याफुल्‍ला।</verse>
				<verse number="2">परमेश्‍वर आबासे ङाच्‍छाहेन्‍सेन म्‍हन्‍बा अन्‍छार थेला आत्‍मासे एनीगदेदा ह्राङलान म्‍हि स्‍होबारी धम्‍बा मुला। थेतबासेलमा एनीगदेसे येशू ख्रीष्‍टसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍गै भिसी एनीगदेदा थेला काग्‍याम तिगै दोष आरेबा म्‍हि स्‍होबा मुला। एनीगदेदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला दयामायादेन शान्‍ति ल्‍हानान तगै।</verse>
				<verse number="3">य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला आबा परमेश्‍वरला जयजयकार तगै। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे येशू ख्रीष्‍टदा सिबाग्‍याम सोना लसी य्‍हाङदा ल्‍हानान दया लबासे लमा य्‍हाङसे छार जुनी याङ्बा मुला। दान्‍दे य्‍हाङदेन छ्‍याम खाइमै आसिबा आश मुला।</verse>
				<verse number="4">थेह्रङ् लसीन एनीगदेला लागिरी परमेश्‍वर आबासे खाइमै नाश आतबा, म्‍हासी आनिबा, न्‍होङ्‌सी आनिबा मोलमगदे स्‍वर्गरी ठीक लसी थान्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="5">ओच्‍छे एनीगदेसे लबा विश्‍वासग्‍याम परमेश्‍वरला शक्तिसे एनीगदेदा थार्ना लबाला लागिरी जोगब लसी थान्‍ना। चु ताम चा एनीगदेसे परमेश्‍वरसे निसाफ लबा धुइरी म्राङ्ला।</verse>
				<verse number="6">दान्‍दे एनीगदेसे तिगै धिनना लागिरी ल्‍हानान थरीला दुख नातोःसै जमा धुइरी एनीगदे ताङ्ला।</verse>
				<verse number="7">एनीगदेसे चुह्रङ् लसी दुख नाबा चा एनीगदेसे लबा विश्‍वास सत्‍य हिन्‍ना भिसी उन्‍बाला लागिरी हिन्‍ना। नाश तसी निबा म्‍हरदा मी म्‍हर हिन्‍ना कि आहिन भिसी था याङ्बाला लागिरी मेरी ख्राङ्मुला भिसम एनीगदेला विश्‍वास मी थे म्‍हर भन्‍दा घ्रेन हिन्‍ना। थेह्रङ्बा विश्‍वाससे लमा येशू ख्रीष्‍ट दोःसी फेप्‍खमा एनीगदे उदेक तला। जमा धुइरी एनीगदेसे थेदेन छ्‌यामनोन मानदेन इज्‍जत याङ्ला, ओच्‍छे एनीगदेदा ज्‍यबा म्‍हि भिसी पाङ्ला।</verse>
				<verse number="8">एनीगदेसे येशू ख्रीष्‍टदा आम्राङ्सैनोन माया लबा मुला। दान्‍दे एनीगदेसे थेदा आम्राङ्सैनोन विश्‍वास लबा मुला। ओच्‍छे एनीगदे गाते ताङ्ला भिबा तामदेन एनीगदेसे परमेश्‍वरदा गाते मानदेन जयजयकार लला भिबा ताम खालैसेन पाङ्‌बारी आखम।</verse>
				<verse number="9">एनीगदेसे लबा विश्‍वासग्‍याम याङ्बा इनाम चा एनीगदे थार्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">परमेश्‍वरसे एनीगदेदा लबा दयामायाला बारेरी अगमवक्तागदेसे ङाच्‍छान पाङ्सी जिन्‍बा मुबा। ओच्‍छे एनीगदेसे याङ्बा चु थार्बाला बारेरी थेनीगदेसे ल्‍हानान ङ्‌योइबा छार्बा लमुबा।</verse>
				<verse number="11">थे अगमवक्तागदेसे चु खाह्रङ् लसी तला, खाइमा तला भिसी ङ्‌योइबा छार्बा लमुबा। थेतबासेलमा थेनीगदेदा ख्रीष्‍टला आत्‍मासे ङाच्‍छा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टसे दुख नातोःला, ओच्‍छे थेसे दोःसी ल्‍हानान मान याङ्ला भिबा ताम ङाच्‍छान पाङ्सी जिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="12">अगमवक्तागदेसे थे धुइरी पाङ्बा ताम ह्राङला लागिरी आहिन, तर एनीगदेलान लागिरी पाङ्बा हिन्‍ना भिसी परमेश्‍वरसे थेनीगदेदा घोना लमुबा। चु ताम स्‍वर्गग्‍याम पुइखबा परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍याम पाङ्बागदेसे दान्‍दे एनीगदेदा थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा मुला। चु ताम स्‍वर्गदूतगदेसेनोन च्‍याबारी ल्‍हानान सेम लमुला।</verse>
				<verse number="13">थेतबासेलमा एनीगदेसे ह्राङला सेमदा तहरी थान्‍सी तयार तउ। ओच्‍छे सोजो तसी येशू ख्रीष्‍ट दोःसी फेप्‍खबा धुइरी एनीगदेदा गाते दयामाया लला भिबा तामरी पूरान आश लसी चिउ।</verse>
				<verse number="14">एनीगदे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा कोलागदे तबासे लमा एनीगदेसे ङाच्‍छा आसेना आघोना ह्राङला सेमसे म्‍हाइबा जम्‍मान आज्‍यबा तामगदे ख्‍लागो।</verse>
				<verse number="15">एनीगदेदा धम्‍बा परमेश्‍वर तिगै दोष आरेबा परमेश्‍वर हिन्‍ना। थेतबासेलमा एनीगदेला जम्‍मान तामगदेएनोन परमेश्‍वरला ङाच्‍छा तिगै दोष आरेबा ततोःला।</verse>
				<verse number="16">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “एनीगदे तिगै दोष आरेबा म्‍हि दोगो, तिग्‍दा भिसम ङा तिगै दोष आरेबा परमेश्‍वर हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="17">खालैलान ली च्‍यासी आहिन, तर म्‍हिसे लबा गे अन्‍छार निसाफ लबा परमेश्‍वरदा एनीगदेसे आबा भिसी प्रार्थना लबासे लमा जम्‍बुलिङरी परदेशी दोसी चितेधोना एनीगदे परमेश्‍वर म्राङ्सी लोङ्‍गो।</verse>
				<verse number="18">तिग्‍दा भिसम आखे म्‍हेमेहेन्‍से तेन्‍सी खबा गे आखेल्‍बा रिमठिमग्‍याम एनीगदेदा फेबाला लागिरी परमेश्‍वरसे गाते ल्‍हानान पापला सय फाजी भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला। थे सय चा नाश तसी निबा म्‍हर म्‍हुइग्‍याम फाबा सय ह्रङ्‌बा आहिन।</verse>
				<verse number="19">तर ग्‍लुसीन ग्‍लुबारी आखम्‍बा ख्रीष्‍टला काग्‍याम एनीगदेला पापला सय फासी एनीगदेदा थार्ना लबा हिन्‍ना। ख्रीष्‍ट बलि पिन्‍बा तिगै दोषदेन दाग आरेबा ग्‍यु बोगो ह्रङ्‌बान दोजी।</verse>
				<verse number="20">चुला लागिरी परमेश्‍वरसे ख्रीष्‍टदा जम्‍बुलिङ स्‍होबा भन्‍दा ङाच्‍छान धम्‍बा मुबा। तर चु लिच्‍छाला धुइरी एनीगदेलान लागिरी ख्रीष्‍ट फेप्‍खजी।</verse>
				<verse number="21">ख्रीष्‍ट येशूग्‍यामसेन एनीगदेसे परमेश्‍वरदा विश्‍वास लबा हिन्‍ना। थेनोन परमेश्‍वरसे ख्रीष्‍ट येशूदा सिबाग्‍याम सोना लसी जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन मान पिन्‍जी। थेतबासेलमान एनीगदेसे परमेश्‍वरथोरी विश्‍वासदेन आश लमुला।</verse>
				<verse number="22">दाहेन्‍से एनीगदेसे सत्‍य ताम ङ्‌यान्‍सी ह्राङला सेम चोखो स्‍होबा मुला। थेतबासेलमा एनीगदेसे ह्राङला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङादा चोखो माया लमुला। ओच्‍छे गिकसेम गिकदाएनोन सेमहेन्‍सेन चोखो माया लउ।</verse>
				<verse number="23">तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे खाइमै नाश आतबादेन छोन्‍बो परमेश्‍वरला बचनग्‍याम नाश तसी निबा आहिन, तर नाश आतबा छार जुनी याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="24">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “जम्‍मान म्‍हिगदे छे ह्रङ्‌बान हिन्‍ना, ओच्‍छे थेनीगदेला मानदेन जेबा ह्रिरी खबा छेला म्‍हेन्‍दो ह्रङ्‌बा हिन्‍ना। छे ह्रेला ओच्‍छे म्‍हेन्‍दो ताइला।</verse>
				<verse number="25">तर प्रभुला बचन जुकजुकधोनान चिला।” दान्‍दे एनीगदेदा थेःना लबा थार्बा पिन्‍बा समाचार चु बचननोन हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">थेतबासेलमा एनीगदेसे जम्‍मान आज्‍यबा ताम, छल लबा, सेमरी पाप ताम थान्‍बा, डाह लबादेन स्‍य्‍हान्‍दोला तामगन लबा चु जम्‍मान ताम ख्‍लागो।</verse>
				<verse number="2">लैनु कोलासे ङ्‍हे थुङ्बारी म्‍हाइबा ह्रङ् लसी एनीगदेसे चा परमेश्‍वरला सत्‍य बचनदा म्‍हाइगो। तिग्‍दा भिसम चु बचनग्‍यामसेन एनीगदे ह्राङसे याङ्बा थार्बारी ल्‍हेबान निला।</verse>
				<verse number="3">प्रभुसे गाते ल्‍हाना दया लबा मुला भिबा ताम एनीगदेसे था याङ्सी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="4">एनीगदे येशू मुबा ग्‍लारी खबान मुला, थे चा छोन्‍बो युङबा हिन्‍ना। थेदा म्‍हिगदेसे गे आखेल्‍बा युङबा भ्‍याङ्‍बा ह्रङ् लसी भ्‍याङ्मुबा। तर परमेश्‍वरसे थेदा धम्‍सी ग्‍लुसीन ग्‍लुबारी आखम्‍बा युङबा स्‍होजी।</verse>
				<verse number="5">एनीगदेएनोन छोन्‍बो युङबा ह्रङ्‌बान हिन्‍ना, परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ह्राङला मन्‍दिर स्‍होबा मुला। परमेश्‍वरला लागिरी फेसी थान्‍बा पूजा लबा म्‍हिगदे दोःसी येशू ख्रीष्‍टग्‍याम एनीगदे परमेश्‍वरदा सेम निबा आत्‍माला बलि फुल्‍बा म्‍हि दोबा मुला।</verse>
				<verse number="6">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “च्‍यागो, ङाइ ग्‍लुसीन ग्‍लुबारी आखम्‍बा सुर युङबा धम्‍सी सियोन भिबा ग्‍लारी थान्‍बा मुला। जुन म्‍हिसे थेदा विश्‍वास लला थे म्‍हि खाइमै पेःआतोः।”</verse>
				<verse number="7">थेतबासेलमा विश्‍वास लबागदेला लागिरी येशू ख्रीष्‍ट ग्‍लुसीन ग्‍लुबारी आखम्‍बा युङबा दोजी। तर विश्‍वास आलबागदेला लागिरी चा बचनरी भ्रिबा चु ताम ढिक्‍मुला, “जुन युङबा दिम स्‍होबा म्‍हिगदेसे गे आखेल्‍बा युङबा भिसी भ्‍याङ्‍जी, थेनोन युङबा चा दिमला सुर युङबा दोजी।”</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे “म्‍हिगदेदा तोइबा युङबा चुनोन हिन्‍ना। ल्‍हानान म्‍हिगदे तोइसी पाप्‍ला।” परमेश्‍वरसे कुल्‍बा तामरी विश्‍वास आलबासे लमान थेनीगदे पाप्‍ला। थेनीगदे चुह्रङ् तबा चा परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">तर एनीगदेदा धोपधोपग्‍याम ह्राङला उदेकला य्‍हालरी भबा परमेश्‍वरसे थेला उदेकला गे स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेदा पाङ्‌बाला लागिरी एनीगदेदा थेसे धम्‍बा म्‍हि, जम्‍मानथोरी शासन लबा परमेश्‍वरला मन्‍दिररी पूजा लबा म्‍हि, ओच्‍छे परमेश्‍वरला लागिरी जे फेसी थान्‍बा य्‍हुलदेन ह्राङलान सन्‍तान स्‍होजी।</verse>
				<verse number="10">ङाच्‍छा एनीगदे परमेश्‍वरला सन्‍तान आहिन्‍मुबा। तर दान्‍दे एनीगदे परमेश्‍वरला सन्‍तान दोबा मुला। ङाच्‍छा एनीगदेसे दया आयाङ्‌मुबा। तर दान्‍दे एनीगदेसे दया याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="11">ङाला सेम निबा ह्रोगदे, एनीगदे चु जम्‍बुलिङला लागिरी विदेशीदेन परदेशी हिन्‍ना। थेतबासेलमा एनीगदेदा न्‍होङ्ना लबारी, सेमसे लबारी म्‍हाइबा आज्‍यबा गेगदे थालउ भिबा ङाला बिन्‍ती मुला।</verse>
				<verse number="12">ओच्‍छे ख्रीष्‍टदा विश्‍वास आलबा म्‍हिगदेला गुङरी एनीगदेला बानीबेहोर ज्‍यबा तगै। तिग्‍दा भिसम खालैसे एनीगदेदा बिरोध लसी आज्‍यबा ताम पाङ्सैनोन एनीगदेसे लबा ज्‍यबा गेगदे थेनीगदेसे म्राङ्ला। चुह्रङ् लजी भिसम ख्रीष्‍ट निसाफ लबारी फेप्‍खबा धुइरी थेनीगदेसे एनीगदेला ज्‍यबा बानीबेहोर म्राङ्सी परमेश्‍वरला मानदेन जयजयकार लला।</verse>
				<verse number="13">म्‍हिगदेसे य्‍हुल्‍सा चलब लबारी स्‍होबा रिमठिम मुसैनोन जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन ग्‍ले मुसैनोन प्रभुला लागिरी एनीगदे थेनीगदेला तहरी चिउ।</verse>
				<verse number="14">थेह्रङ् लसीन य्‍हुल्‍सा चलब लबा म्‍हिगदेला तहरीनोन चिउ। तिग्‍दा भिसम आज्‍यबा गे लबागदेदा सजाय पिन्‍बारीदेन ज्‍यबा गे लबागदेदा मान पिन्‍बारी परमेश्‍वरसेन थेनीगदेदा धम्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे लबा ज्‍यबा गे म्राङ्सी मूर्ख म्‍हिगदेसे आघोना पाङ्बा आतोःबा तामगदे ख्‍लागै भिसी परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा एनीगदे खालैला नोकर तबा ह्रङ् लसी थाभ्रउ, तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे एनीगदेदा थार्ना लबा मुला। तर परमेश्‍वरसे थार्ना लजी भिदेमा आज्‍यबा गे चा थालउ। बरु परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हिगदे ह्रङ् तसी भ्रउ।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे जम्‍मान म्‍हिगदेदा मान लउ। थेह्रङ् लसीन येशू ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदा माया लउ। ओच्‍छे परमेश्‍वर म्राङ्सी लोङ्‍गो। ग्‍लेदाएनोन मान लउ।</verse>
				<verse number="18">नोकरगदे, एनीगदेसे ह्राङ ह्राङला मालिकगदेदा मान लसी थेनीगदेला तहरी चिउ। एनीगदेदा दया लबा मालिकगदेदा जे आहिन, तर दया आरेबा मालिकगदेदाएनोन मान लउ।</verse>
				<verse number="19">खालै म्‍हिसे ह्राङसे नाआतोःबा दुख परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा ताम ढन्‍सी नाजी भिसम थे म्राङ्सी परमेश्‍वर ताङ्ला।</verse>
				<verse number="20">तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे आज्‍यबा गेरी दुख नासी तिग याङ्ला? तर एनीगदेसे ज्‍यबा गे लसीनोन दुख नाजी भिसम एनीगदे परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा म्‍हि दोला।</verse>
				<verse number="21">चुलान लागिरी परमेश्‍वरसे एनीगदेदा धम्‍बा हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍टसेनोन एनीगदेला लागिरी दुख नासी उन्‍जी। थेतबासेलमा एनीगदेएनोन ख्रीष्‍टसे उन्‍बा ग्‍यामरी भ्रबारी तयार ततोःला।</verse>
				<verse number="22">“थेसे तिगै पाप आलनी, ओच्‍छे थेसे खालैदा छलएनोन आलनी।”</verse>
				<verse number="23">म्‍हिगदेसे जस्‍तोन हेला लसैनोन ख्रीष्‍टसे थेनीगदेदा हेला आलनी। ओच्‍छे जस्‍तोन दुख पिन्‍सैनोन थेसे खालैदा तिगै आलनी। तर थेसे खालैला ली आच्‍याना ठीक निसाफ लबा परमेश्‍वरथोरी भर लजी।</verse>
				<verse number="24">य्‍हाङसे पाप लबा ख्‍लासी परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोगै भिसी ख्रीष्‍टसे य्‍हाङला जम्‍मान पाप ह्राङलान ल्‍हुइरी पुइसी क्रुसरी टाँगब लजी। थेनोन ख्रीष्‍टला घाउगदेग्‍याम एनीगदे खम्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="25">ङाच्‍छा एनीगदे गोठालो आरेबा ग्‍युगदे ह्रङ्नोन ससा बङबङ तबा मुबा। तर दान्‍दे एनीगदे ह्राङला आत्‍मादा वास्‍ता लबा गोठालो मुबा ग्‍लारी दोःसी खबा मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">थेह्रङ् लसीन म्रिङम्‍हेमेगदे, एनीगदे ह्राङ ह्राङला ह्रेम्‍बोला तहरी चिउ। चुह्रङ् लजी भिसम एनीगदेसे प्रभुला बारेरी तिगै ताम आपाङ्सैनोन एनीगदेला ज्‍यबा बानीबेहोरसे लमा परमेश्‍वरला बचन आङ्‌यान्‍बा ह्राङ ह्राङला ह्रेम्‍बोला सेम ढाला।</verse>
				<verse number="2">तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे लबा मानदेन एनीगदेला चोखो बानीबेहोर थेनीगदेसे म्राङ्ला।</verse>
				<verse number="3">एनीगदे म्‍हिदा उन्‍बाला लागिरी म्‍हर म्‍हुइदेन ज्‍यबा ज्‍यबा क्‍वान क्‍वान्‍सी क्रा स्‍होसी ज्‍योसी थाभ्रउ।</verse>
				<verse number="4">बरु एनीगदेला सेमरी चा खाइमै नाश आतबा ज्‍यबा शीलस्‍वभाव थोबादेन सोजो तसी चिउ। चु चा परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ल्‍हानान ज्‍यबा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरथोरी आश थान्‍सी परमेश्‍वरदा तेन्‍बा ङाच्‍छा ङाच्‍छाला म्रिङम्‍हेमेगदेएनोन ह्राङ ह्राङला ह्रेम्‍बोला तहरी चिसी चुह्रङ् लसीन ज्‍योमुबा।</verse>
				<verse number="6">सारासे खाह्रङ् लसी ह्राङला ह्रेम्‍बो अब्राहामदा मालिक भिसी थेसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍मुबा। थेह्रङ् लसीन एनीगदेसे ह्राङला ह्रेम्‍बो म्राङ्सी आलोङ्ना ज्‍यबा लजी भिसम एनीगदे सारालान झामेगदे दोला।</verse>
				<verse number="7">थेह्रङ् लसीन ह्रेम्‍बोसेनोन जम्‍मान म्‍हि साप्राला ताङ ह्रङ्‌बान कमजोर मुला भिबा ताम घोउ। थेतबासेलमा ह्राङला म्रिङदा ह्राङ भन्‍दा कमजोर म्‍हन्‍सी मान लउ। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला दयामायाग्‍याम याङ्बा जुनीरी थेनी गिकनोन हिन्‍ना। थेतबासेलमा प्रार्थना लमा तिगै तामसे रोकब थालगै भिसी गिकसेम गिकदा ज्‍यबा व्‍यवहार लउ।</verse>
				<verse number="8">दाहेन्‍से एनीगदे जम्‍मान सेम गिक तसी चिउ। ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दोदा तबा दुख ह्राङदान तबा ह्रङ्‌बान म्‍हन्‍गो, ह्राङला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङादा ह्रङ् लसी माया लउ ओच्‍छे सोजो तसी चिबादेन ज्‍यबा बानीबेहोर थोगो।</verse>
				<verse number="9">खालैसे आज्‍यबा लसैनोन एनीगदेसे थेनीगदेदा आज्‍यबा थालउ। ओच्‍छे केःबागदेदा एनीगदेसे थाकेःगो। बरु थेनीगदेदा मोलम पिन्‍गो। तिग्‍दा भिसम एनीगदेसे मोलम याङ्‌गै भिसी परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ङ्‌योइबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “जुन म्‍हिसे ह्राङला ल्‍हुइदा माया लबादेन सुखला धिन च्‍याबा सेम लला थेसे पाप तामदेन लुसीला ताम पाङ्बा ख्‍लातोःला।</verse>
				<verse number="11">थेसे आज्‍यबा गे लबा ख्‍लासी ज्‍यबा गे लगै, ओच्‍छे शान्‍ति म्‍हाइसी शान्‍तिलान लागिरी गे लगै।</verse>
				<verse number="12">तिग्‍दा भिसम प्रभुसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारला गे लबा म्‍हिदा वास्‍ता लसी थेनीगदेला प्रार्थना सान्‍‍मुला। तर आज्‍यबा गे लबागदेदा परमप्रभुसे बिरोध लमुला।”</verse>
				<verse number="13">चुदे एनीगदेसे ज्‍यबा गे लबा सेम मुजी भिसम एनीगदेदा खाल्‍से न्‍होङ्ना लला?</verse>
				<verse number="14">तर ज्‍यबा गे लमाएनोन दुख नातोःजी भिसम परमेश्‍वरग्‍याम एनीगदेसे मोलम याङ्ला। थेतबासेलमा एनीगदे खालै म्राङ्सी लोङ्आतोः, ओच्‍छे सुर्दाएनोन लआतोः।</verse>
				<verse number="15">बरु ख्रीष्‍टदा प्रभु हिन्‍ना भिसी एला सेमहेन्‍सेन थेदा मान लउ। ओच्‍छे एनीगदेसे लबा आशला बारेरी खालै म्‍हिसे ङ्‌योइजी भिसम पाङ्‌बारी सदन तयार तसी चिउ।</verse>
				<verse number="16">तर थेनीगदेदा पाङ्बा धुइरी सोजो तसी थेनीगदेदा मान लसी पाङ्‍गो। ओच्‍छे एनीगदेला सेमदा सदन चोखो थान्‍गो। थेह्रङ् लजी भिसम एनीगदेसे ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबासे लमा याङ्बा ज्‍यबा बानीबेहोर म्राङ्सी एनीगदेदा बिरोध लसी हेला लबागदे ह्राङनोन पेःला।</verse>
				<verse number="17">चुदे परमेश्‍वरसे चुह्रङ्बान म्‍हन्‍बा मुसम आज्‍यबा गे लसी दुख नाबा भन्‍दा मी ज्‍यबा गे लसी दुख नाबान ज्‍यबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">तिग्‍दा भिसम य्‍हाङला पापला लागिरी ख्रीष्‍ट तिरेम सदनना लागिरी दुख नासी सिजी। थेसे खाइमै पाप आलनी, तर पापीगदेदा परमेश्‍वर मुबा ग्‍लारी भोर्बारी सिजी। थे ल्‍हुइरी सिसी निसै थेदा परमेश्‍वरसे आत्‍मारी सोना लजी।</verse>
				<verse number="19">थेनोन आत्‍माला शक्तिरी ख्रीष्‍ट फेप्‍सी च्‍युप्‍सी थान्‍बा आत्‍मागदेदाएनोन थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लजी।</verse>
				<verse number="20">थे आत्‍मागदे चा ओन्‍मा नोआ भिबा म्‍हिसे पानी जहाज स्‍होबा धुइरी ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी ह्राङ मुबा ग्‍लारी खला वा भिसी परमेश्‍वरसे भ्रान्‍सी चिबा म्‍हिगदे मुबा। तर थेनीगदेसे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍नी। थेतबासेलमा पानी जहाजरी मुबा म्‍हि भ्रे जे नामदेन भालग्‍याम जोगब तजी।</verse>
				<verse number="21">थे नामदेन भाल चा बप्‍तिस्‍माला चिनु हिन्‍ना। चु बप्‍तिस्‍मा चा ल्‍हुइला खिदि भ्‍याङ्बारी नुहाब लबा ह्रङ्‌बा आहिन, तर य्‍हाङला सेम चोखो स्‍होबाला लागिरी परमेश्‍वरसे य्‍हाङदेन छ्‌याम लबा कबुल हिन्‍ना। येशू ख्रीष्‍ट सिबाग्‍याम सोबासे लमा बप्‍तिस्‍मा चा एनीगदे थार्बाला चिनु हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="22">येशू ख्रीष्‍ट स्‍वर्गरी फेप्‍जी, ओच्‍छे स्‍वर्गदूतगदे, शासन लबागदेदेन शक्तिगदेदा ह्राङला तहरी थान्‍सी परमेश्‍वरला दाहिने छ्‌यापट्टि मुबा ठिरी धन्‍छ्‌याबा मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">थेतबासेलमा ख्रीष्‍टसे खाह्रङ् लसी ल्‍हुइरी दुख नाजी एनीगदेएनोन थेह्रङ्बान दुख नाबारी तयार तउ। तिग्‍दा भिसम जुन म्‍हिसे ल्‍हुइरी दुख नाला थेसे पाप लबा ख्‍लाला।</verse>
				<verse number="2">दाहेन्‍से थे म्‍हि थेसे म्‍हन्‍बा आज्‍यबा ताम अन्‍छार आहिन, तर चु ल्‍हुइ सोतेधोना परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रला।</verse>
				<verse number="3">ङाच्‍छा मी एनीगदे परमेश्‍वरदा ङोआसेबा म्‍हिगदे ह्रङ्‌बान स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबा, सेमरी जे लइ म्‍हन्‍बा थेनोन लसी भ्रबा, ङ्‌य्‍होइबा स्‍हे थुङ्सी मोजमजा लसी भ्रबादेन मूर्तिदा परमेश्‍वर भिसी ल्‍हानान पूजा लसी नइबा खबा गे लसी भ्रजी।</verse>
				<verse number="4">ख्रीष्‍टदा विश्‍वास आलबागदे दान्‍दे एनीगदेसे थेनीगदेदेन छ्‌याम आज्‍यबा गे आलबा म्राङ्सी उदेक तबा मुला। ओच्‍छे एनीगदेला बिरोध लमुला।</verse>
				<verse number="5">तर सोबागदेदेन सिबागदेला निसाफ लबारी तयार तसी धन्‍छ्‌याबा परमेश्‍वरदा थेनीगदेसे ह्राङ ह्राङसे लबा गेला हिसाब उन्‍तोःला।</verse>
				<verse number="6">थेतबासेलमान सिबागदेदा थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा हिन्‍ना। जम्‍बुलिङरी मुबा स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेदा ह्रङ्नोन सिबा म्‍हिगदेदाएनोन ल्‍हुइरी मुबा धुइरी निसाफ लबा मुबा। तसैनोन आत्‍मारी परमेश्‍वर ह्रङ् लसीन सोगै भिसी सिबागदेदाएनोन थार्बा पिन्‍बा समाचार थेःना लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">जम्‍मान ताम नाश तबा धुइ खसी जिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा एनीगदे प्रार्थना लबाला लागिरी ह्राङला सेम खीसी होशियार तसी चिउ।</verse>
				<verse number="8">जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन ताम चा ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी सेमहेन्‍सेन माया लसी ढिक्‍सी चिबा हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम मायासे ल्‍हानान थरीला पापगदे माफ लमुला।</verse>
				<verse number="9">एनीगदेसे ह्राङ ह्राङला दिमरी खबा डोन्‍बोदा आछेर्ना क्‍योङ्‍गो।</verse>
				<verse number="10">एनीगदेसे परमेश्‍वरला दयामायाग्‍याम थरी थरीला मोलमगदे याङ्बा मुला। एनीगदेसे थे मोलम अन्‍छार गिकसेम गिकला लागिरी गे लउ।</verse>
				<verse number="11">चुदे खालैसे ताम पाङ्बा मोलम याङ्बा मुसम थेसे परमेश्‍वरसे पाङ्बा अन्‍छार पाङ्‌गै, चुदे खालैसे ह्रो लबा मोलम याङ्बा मुसम थेसे परमेश्‍वरसे पिन्‍बा शक्तिग्‍याम ह्रो लगै। थेतबासेलमा जम्‍मान तामदेन येशू ख्रीष्‍टग्‍याम परमेश्‍वरला मानदेन जयजयकार तगै। थेदा सदन जम्‍मान मानदेन जयजयकार ओच्‍छे शक्ति तगै। आमेन।</verse>
				<verse number="12">ङाला सेम निबा ह्रोगदे, ल्‍हानान दुख तबा धुइरी चु खाइमै आतबा ताम तजी भिसी उदेक थाम्‍हन्‍गो। तिग्‍दा भिसम चु चा एनीगदेला विश्‍वास खाह्रङ्बा मुला भिसी च्‍याबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">बरु ख्रीष्‍टसे नाबा दुख य्‍हाङसेनोन नाम्‍याङ्जी भिसी ताङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍टला घ्रेन शक्ति म्राङ्मा एनीगदे ल्‍हानान ताङ्म्‍याङ्ला।</verse>
				<verse number="14">चुदे ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबासे लमा खालैसे एनीगदेला बेइज्‍जत लजी भिसम एनीगदेसे ह्राङ परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्बा म्‍हि भिसी म्‍हन्‍गो। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला आत्‍माला घ्रेन य्‍हालदेन शक्ति एनीगदेदेन छ्‌याम तला।</verse>
				<verse number="15">तर म्‍हि साइबा, य्‍हो लबा, आज्‍यबा गे लबादेन म्‍हिला गेरी या झाङ्‌बा म्‍हिगदेसे नाबा ह्रङ्‌बा दुख एनीगदे न्‍हङरी खालैसेन थानागो।</verse>
				<verse number="16">तर खालैसे ख्रीष्‍टियान तबासे लमा दुख नामुला भिसम थापेःगो। बरु ख्रीष्‍टला लागिरी दुख नाम्‍याङ्जी भिसी परमेश्‍वरला जयजयकार लगै।</verse>
				<verse number="17">तिग्‍दा भिसम निसाफ लबा धुइ तसी जिन्‍बा मुला, परमेश्‍वरसे निसाफ लमा ङाच्‍छा ह्राङलान म्‍हिगदेला लला। चुदे य्‍हाङदान ङाच्‍छा निसाफ लबारी चुला भिसम परमेश्‍वरला समाचार थेःसीनोन विश्‍वास आलबागदेला गति खाह्रङ्बा तला?</verse>
				<verse number="18">परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ज्‍यबा म्‍हिदा मी थार्ना लबारी चुह्रङ्बा गाह्रो मुला भिसम परमेश्‍वरदा आतेन्‍बादेन पापी म्‍हिगदेला गति झन खाह्रङ्बा तला?”</verse>
				<verse number="19">थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार दुख नाबागदेसे ज्‍यबा गे लबारी थाख्‍लागो। ओच्‍छे ह्राङला आत्‍मा जम्‍मान स्‍हे स्‍होबा विश्‍वास लखम्‍बा परमेश्‍वरदा जिम्‍मा पिन्‍गो।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">थेतबासेलमा एनीगदे न्‍हङला मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिगदेदा ङाइ चु बिन्‍ती लला। तिग्‍दा भिसम ङाएनोन ख्रीष्‍टसे नाबा दुख म्राङ्बा मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हि हिन्‍ना। थेह्रङ् लसीन ख्रीष्‍ट दोःसी फेप्‍खमा थेसे याङ्बा य्‍हालदेन शक्ति ङाइनोन याङ्ला।</verse>
				<verse number="2">परमेश्‍वरसे एनीगदेला विश्‍वासरी ख्‍लासी पिन्‍बा थेला म्‍हिगदेदा गोठालोसे ग्‍युगदेदा च्‍याबा ह्रङ् लसी ज्‍यना लसी च्‍यागो। चु गे टाङगाला लोभदेन करसे आहिन, तर ह्राङला सेमहेन्‍से ताङ्सी ताङ्सी लउ। तिग्‍दा भिसम चु परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="3">एनीगदेदा जिम्‍मा पिन्‍बा म्‍हिगदेदा एनीगदेसे ह्राङला तहरी थान्‍बारी थाम्‍हाइगो। तर एनीगदेसे ङाच्‍छा थेनीगदेला लागिरी ज्‍यबा गे लसी उन्‍गो।</verse>
				<verse number="4">थेह्रङ् लजी भिसम मुल गोठालो येशू ख्रीष्‍ट फेप्‍खमा एनीगदेसे खाइमै आन्‍होङ्बा झक्‍झक्‍बा मुकुट याङ्ला।</verse>
				<verse number="5">थेह्रङ् लसीन भ्‍योन म्‍हिगदे गन्‍बागदेला तहरी चिउ। ओच्‍छे एनीगदे जम्‍मान ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी सोजो तसी गिकसेम गिकला ताम ङ्‌यान्‍सी चिउ। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला बचनरी चुह्रङ् भिसी भ्रिबा मुला, “परमेश्‍वरसे घमण्‍ड लबा म्‍हिगदेदा बिरोध लमुला, तर सोजो म्‍हिगदेदा दयामाया लमुला।”</verse>
				<verse number="6">थेतबासेलमा एनीगदे ह्राङनोन सोजो तसी परमेश्‍वरला घ्रेन शक्तिला तहरी चिउ। ओच्‍छे धुइ तमाहेन्‍से परमेश्‍वरसे एनीगदेदा म्‍हिगदेला गुङरी मान याङ्बा म्‍हि स्‍होला। जमाहेन्‍से एनीगदेसे मान याङ्ला।</verse>
				<verse number="7">एनीगदेला जम्‍मान धन्‍दा सुर्दा परमेश्‍वरथोरी थान्‍गो। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसेन एनीगदेदा वास्‍ता लला।</verse>
				<verse number="8">तसैनोन एनीगदे सदन होशियार तसी छोर्सी चिउ। तिग्‍दा भिसम एनीगदेला शत्रु शैतान खाल्‍दा स्‍याप्‍ला थेदान चतोःला भिसी ङ्‌हार्सी भ्रबा च्‍यानसे ह्रङ् लसी म्‍हाइसी भ्रमुला।</verse>
				<verse number="9">थेतबासेलमा विश्‍वासरी कोङ्‌सी थे शैतानना बिरोध लउ। तिग्‍दा भिसम जम्‍बुलिङ नाङलान विश्‍वासीगदेसेनोन एनीगदेसे नाबा ह्रङ्‌बान दुख नाबान मुला भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="10">जम्‍मान दयामायासे प्‍लिङ्बा परमेश्‍वरसे एनीगदेदा ख्रीष्‍ट येशूदेन छ्‌याम गिक स्‍होसी जुकजुकधोना चिबा ह्राङला य्‍हालदेन शक्तिरी ङ्‌योइबा मुला। एनीगदेसे तिगै धिन दुख नामाहेन्‍से परमेश्‍वरसेन एनीगदेदा पाको म्‍हि स्‍होला, ओच्‍छे एनीगदेला विश्‍वास कोङ्‌ना लला।</verse>
				<verse number="11">जम्‍मान शक्तिदेन शासन सदन परमेश्‍वरलान हिन्‍ना। आमेन।</verse>
				<verse number="12">परमेश्‍वरला जम्‍मान सत्‍य दयामाया एनीगदेदा घोना लबारीदेन आँट पिन्‍बारी ङाइ विश्‍वास लखम्‍बा आले सिलासदा चु चिठीरी जजाकी ताम भ्रिपुङ्बा हिन्‍ना। परमेश्‍वरला चु दयामायारी एनीगदे कोङ्‌सी चिउ।</verse>
				<verse number="13">एनीगदेदा ह्रङ्नोन परमेश्‍वरसे धम्‍बा चु बेबिलोन भिबा शहररी मुबा विश्‍वासीगदेदेन प्रभुरी ङाला झा मर्कूससेनोन एनीगदेदा फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="14">ओच्‍छे गिकसे गिकदा सेमहेन्‍से माया लसी फ्‍याफुल्‍गो। एनीगदे ख्रीष्‍टला म्‍हिगदे जम्‍मादान शान्‍ति तगै।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="61">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो, येशू ख्रीष्‍टदा तेन्‍बा ङा मुल चेला सिमोन पत्रुसग्‍याम फ्‍याफुल्‍ला। ङाइ चु ताम ज्‍यबादेन ठीक गे लबा य्‍हाङला परमेश्‍वरदेन थार्बा पिन्‍बा येशू ख्रीष्‍टदा ङन्‍से ह्रङ् लसीन विश्‍वास लबा एनीगदेदा भ्रिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">एनीगदेसे परमेश्‍वरदेन य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टदा ङोसेबासे लमा ल्‍हानान दयामायादेन शान्‍ति याङ्बान निगै।</verse>
				<verse number="3">परमेश्‍वरसे ह्राङला घ्रेन शक्तिग्‍याम थेसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारला म्‍हि स्‍होबाला लागिरी थेसे य्‍हाङदा तोःबा जम्‍मान स्‍हे पिन्‍बा मुला। घ्रेन य्‍हालदेन शक्ति ओच्‍छे ज्‍यबा गुणग्‍याम ङ्‌योइबा परमेश्‍वरदा य्‍हाङसे ङोसेबासे लमा चु जम्‍मान स्‍हे याङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="4">थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरसे पिन्‍ना भिसी लबा ग्‍लुसीन आयाङ्बा घ्रेन कबुलगदे परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा पिन्‍बा मुला। चु चा जम्‍बुलिङरी मुबा नाश तसी निबा आज्‍यबा तामगदेग्‍याम थोन्‍सी परमेश्‍वरला बानीबेहोर थोसी भ्रबाला लागिरी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">थेतबासेलमा एनीगदेसे खम्‍तेधोना विश्‍वासदेन छ्‌याम छ्‌यामनोन ज्‍यबा बानीबेहोर थोगो। चुदे जे आहिन, ज्‍यबा बानीबेहोर लबा ज्ञान बुद्धि मुबा म्‍हिएनोन दोगो।</verse>
				<verse number="6">थेह्रङ् लसीन ह्राङसे ह्राङदान तहरी थान्‍बा, जस्‍तोन दुख तसै नाखम्‍बादेन सदन परमेश्‍वरदा ढन्‍बा म्‍हिएनोन दोगो।</verse>
				<verse number="7">चुदे जे आहिन, अझ एनीगदे विश्‍वास लबा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदा वास्‍ता लबादेन माया लबा म्‍हि दोगो।</verse>
				<verse number="8">चु चा एनीगदे न्‍हङरी आरेनान आतबा गुण हिन्‍ना, चुदे एनीगदेसे चु जम्‍मान गुणगदे थोजी भिसम एनीगदे य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला ज्ञान बुद्धिरी बढब तबान निसी एनीगदेसे लबा जम्‍मान गेगदे ज्‍यबादेन गे खेल्‍बा तला।</verse>
				<verse number="9">तर चु गुणगदे आरेबा म्‍हिगदे चा थारेङला ताम आम्राङ्बादेन काना म्‍हि ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। चुह्रङ्बा म्‍हिसे ह्राङसे लबा ङाच्‍छाला पापला दोष परमेश्‍वरसे मेटब लजी भिबा तामनोन म्‍लेःबा मुला।</verse>
				<verse number="10">थेतबासेलमा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, परमेश्‍वरसे एनीगदेदा धम्‍बा तामदा आम्‍लेःना झन सदन झन्‍सी चिउ। चुह्रङ् लजी भिसम एनीगदेसे लबा विश्‍वास खाइमै आम्‍हा।</verse>
				<verse number="11">चुह्रङ् लसी य्‍हाङला प्रभु थार्बा पिन्‍बा येशू ख्रीष्‍टला जुकजुकधोनाला य्‍हुल्‍सारी वाङ्मा एनीगदेदा ल्‍हानान मान लला।</verse>
				<verse number="12">थेतबासेलमा चु तामगदे ङाइ एनीगदेदा सदन ढन्‍ना लला। हिन्‍बाम, चु जम्‍मान ताम एनीगदेदा था मुला। ओच्‍छे एनीगदेदा लोप्‍बा सत्‍य तामरीनोन एनीगदे कोङ्‌सी चिबा मुला।</verse>
				<verse number="13">ङा सोतेधोना चु जम्‍मान ताम एनीगदेदा ढन्‍ना लबान होशियार तना लबा चा ज्‍यबा हिन्‍ना भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="14">तिग्‍दा भिसम ङा योनान चु जम्‍बुलिङ ख्‍लासी निबान मुला भिसी ङादा य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टसे ङाच्‍छान उन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="15">ङा सिसी निसैनोन चु जम्‍मान ताम एनीगदेसे सदन ढन्‍गै भिसी खम्‍तेधोना ङाइ एनीगदेदा घोना लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍ट घ्रेन शक्तिरी फेप्‍खजी भिसी ङन्‍से पाङ्बा चु ताम चलाक म्‍हिसे म्‍हन्‍सी स्‍होबा कथाग्‍याम पाङ्बा आहिन। तर ख्रीष्‍टला घ्रेन शक्ति ङन्‍देन छ्‌यामनोन मुबासे लमा ङन्‍से चु ताम पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">परमेश्‍वर आबासे ख्रीष्‍टदा ह्राङला य्‍हालदेन शक्ति ओच्‍छे मान पिन्‍जी, ओच्‍छे “चु ङाइ सेमहेन्‍से माया लबा ङाला झा हिन्‍ना, चु म्राङ्सी ङा ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला” भिबा स्‍वर्गग्‍याम परमेश्‍वरला घ्रेन काइ खजी।</verse>
				<verse number="18">थे चोखो गङरी ङनी ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम मुबा धुइरी स्‍वर्गग्‍याम खबा चु काइ ङन्‍सेन थेःबा मुबा।</verse>
				<verse number="19">चुह्रङ् लसीन अगमवक्तागदेसे थेःना लबा परमेश्‍वरला बचनरी ङनी ढुक्‍क तबा मुला। थेतबासेलमा स्‍य्‍होरी रमरम रिमरिम आततेधोना ओच्‍छे एनीगदेला सेमरी स्‍य्‍होला सुक्र आथोन्‍तेधोना धोपधोपरी नाङसल म्रासी थान्‍बा ह्रङ् लसी चु बचन एनीगदेसे ह्राङला सेमरी थान्‍जी भिसम ज्‍यबा तला।</verse>
				<verse number="20">तर परमेश्‍वरला बचनरी अगमवक्तागदेसे पाङ्बा ताम चा थेनीगदेसे म्‍हन्‍सी घोना लबारी म्‍हाइबा ताम आहिन भिसी एनीगदेसे घोतोःला।</verse>
				<verse number="21">तिग्‍दा भिसम अगमवक्तागदेसे पाङ्बा ताम थेन्‍ना सेमरी म्‍हन्‍सी पाङ्बा ताम आहिन। तर परमेश्‍वरला आत्‍मासे उन्‍बा अन्‍छार थेनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम खबा ताम पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">तर इस्राएलीगदेला गुङरी लुसीला ताम लोप्‍बा अगमवक्तागदे मुबा। थेह्रङ् लसीन एनीगदेला गुङरीनोन लुसीला ताम लोप्‍बा म्‍हिगदे थोन्‍ना। थेनीगदेसे खालैदा था आतना लसी नाश लबा लुसीला ताम लोप्‍ला। चुदे जे आहिन, थेनीगदेसे ह्राङला पापला सय फासी थार्ना लबा प्रभुदान ख्‍लाला। ओच्‍छे थेनीगदेसे लबा गेग्‍यामसेन थेनीगदे तिक्‍खुरीन नाश तला।</verse>
				<verse number="2">ल्‍हानान म्‍हिगदे थेनीगदेसे उन्‍बा आज्‍यबा ग्‍यामरी भ्रसी पेःबा खबा गेगदे लला। थेनीगदेसे लोप्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा म्‍हिगदेसे लमान सत्‍य ग्‍यामला बिरोध लला।</verse>
				<verse number="3">लोभरी वाङ्सी थेनीगदेसे लुसीला ताम लोप्‍सी एनीगदेग्‍याम फाइदा किन्‍ना। तर परमेश्‍वरसे थेनीगदेला निसाफ ङाच्‍छान लसी जिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा थेनीगदे नाश तनोन तला।</verse>
				<verse number="4">परमेश्‍वरसे पाप लबा स्‍वर्गदूतगदेदाएनोन आख्‍लानी। ओच्‍छे थेनीगदेदा नर्गरी भ्‍याङ्‍जी। तर निसाफ लबा धिनधोनाला लागिरी थेनीगदेदा धोपधोप्‍बा ग्‍लारी खीसी थान्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="5">दङबोरी परमेश्‍वरसे जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेदाएनोन आख्‍लानी। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बागदेदा परमेश्‍वरसे नामदेन भाल बाढीग्‍याम नाश लजी। तर ह्राङदा सेम निबा ताम थेःना लबा नोआदेन स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हि निसदा चा नामदेन भालग्‍याम जोगब लसी थान्‍जी।</verse>
				<verse number="6">थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरसे सदोमदेन गमोरा भिबा शहरलाएनोन दोष स्‍याप्‍सी मेग्‍याम नाश लजी। थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍बा म्‍हिगदेला गति खाह्रङ्बा तला भिसी चुग्‍यामसेन था याङ्ला।</verse>
				<verse number="7">आज्‍यबा बानीबेहोर मुबा पेःबा खबा गेगदे लसी भ्रबा म्‍हिगदे म्राङ्सी दुख नासी चिबा ज्‍यबा म्‍हि लोतदा चा परमेश्‍वरसे जोगब लजी।</verse>
				<verse number="8">थे आज्‍यबा म्‍हिगदेला गुङरी चिमा थेनीगदेसे धिन धिननोन लबा पेःबा खबा गे थेःसी, म्राङ्सी ज्‍यबा म्‍हि लोतला सेमरी ल्‍हानान दुख तजी।</verse>
				<verse number="9">चुह्रङ् लसी ह्राङदा तेन्‍बा म्‍हिगदेदा दुखग्‍याम खाह्रङ् लसी जोगब लसी थान्‍तोःला। ओच्‍छे नइबा गे लबागदेला निसाफ लबा धिनधोनाला लागिरी खाह्रङ् लसी खीसी थान्‍तोःमुला भिबा ताम प्रभुदा था मुला।</verse>
				<verse number="10">थेनीगदेसे चा खास लसी म्‍हिदा न्‍होङ्ना लबा पेःबा खबा गेगदे जे लसी भ्रमुला। ओच्‍छे परमेश्‍वरला अधिकारदा हेला लमुला। स्‍वर्गरी मुबागदेदा बिरोध लबारीनोन आलोङ्मुला। चुह्रङ्बा म्‍हिगदे चा मूर्खदेन घमण्‍डी तमुला।</verse>
				<verse number="11">तर स्‍वर्गदूतगदे लुसीला ताम लोप्‍बागदे भन्‍दा ल्‍हानान शक्तिशालीदेन घ्रेन मुला। तसैनोन स्‍वर्गदूतगदेसे प्रभुला ङाच्‍छा स्‍वर्गरी मुबागदेदा बङ्‌सी दोष आलमुला।</verse>
				<verse number="12">थेह्रङ्बा लुसीला ताम लोप्‍बा म्‍हिगदेसे चा ह्राङसे घोनोन आघोबा तामगदेला बिरोध लमुला। थेनीगदे ज्ञान बुद्धि आरेबा जन्‍तु ह्रङ्‌बान मुला। थेतबासेलमा थेनीगदे सदन ह्राङला बानीबेहोरला तहरी चिमुबा। ओच्‍छे थेनीगदे चुङ्सी साइबाला लागिरी न्‍हबा जन्‍तु ह्रङ्‌बान मुला। थेतबासेलमा थेनीगदे पशु ह्रङ् तसी नाश तला।</verse>
				<verse number="13">थेनीगदेसे लबा आज्‍यबा गेला सजाय थेनीगदेसेन नातोःला। धिनगुङ्‌रीन सेमरी जे लइ म्‍हन्‍बा थेनोन लबा चा ताङ्तोःबा ताम हिन्‍ना भिसी थेनीगदेसे म्‍हन्‍मुला। थेनीगदेसे एनीगदेदेन छ्‌याम भोज चबा धुइरीनोन एनीगदेदा फसब लइ भिसी म्‍हन्‍मुला। एनीगदेदा न्‍होङ्ना लबादेन पेःना लबा चु म्‍हिगदेन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">थेनीगदे सदन स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍बा सेम जे थोसी भ्रमुला, ओच्‍छे जतिन पाप लसैनोन थेनीगदेसे अझ पाप लबारी आख्‍लामुला। थेनीगदेसे विश्‍वासरी कमजोर मुबा म्‍हिगदेदा फसब लमुला। थेनीगदेला सेम लोभसे प्‍लिङ्बा मुला। परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्बा चुगदेन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">थेनीगदेसे ज्‍यबा ग्‍याम ख्‍लासी खानङ भ्रइ म्‍हन्‍बा थेरीन भ्रजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे बओरला झा बालामसे ह्रङ् लसी टाङगाला लिच्‍छा भ्रसी आज्‍यबा गे लसी भ्रजी।</verse>
				<verse number="16">तर बालामसे लबा चुह्रङ्बा पापसे लमा थेसे बङ्बा नातोःजी। ओच्‍छे तामनोन आपाङ्बा गधासे म्‍हिसे ह्रङ्नोन ताम पाङ्सी थे अगमवक्तादा मूर्ख गे लआपुङ्नी।</verse>
				<verse number="17">थेह्रङ्बा म्‍हिगदे खर्सी निबा क्‍युइला मुहानदेन लाबालुङसरसे फ्‍याङ्ना लबा खसु ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। थेनीगदेला लागिरी परमेश्‍वरसे धोपधोप्‍बा ग्‍ला स्‍होसी थान्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="18">थेनीगदेसे गे आखेल्‍बा घ्रेन घ्रेन ताम पाङ्सी भ्रमुला। ओच्‍छे भर्खर आज्‍यबा गे ख्‍लाबा म्‍हिगदेदा ल्‍हुइला लागिरी सेमसे जे लइ म्‍हन्‍बा थेनोन लम्‍याङ्ला भिसी लोभ उन्‍सी फसब लमुला।</verse>
				<verse number="19">थेनीगदेसे म्‍हिगदेदा पापग्‍याम फेना लला भिसी कबुल लसी भ्रमुला। तर कबुल लबा म्‍हिगदे ह्राङनोन पापला नोकर दोःसी भ्रमुला। तिग्‍दा भिसम जुन तामसे म्‍हिगदेदा तहरी थान्‍ना थेनीगदे थेनोन तामला नोकर हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">तर चुदे खालै म्‍हिसे य्‍हाङला प्रभु थार्बा पिन्‍बा येशू ख्रीष्‍टदा ङोसेसी जम्‍बुलिङला नइबा तामगदेग्‍याम फेसी जिन्‍सीनोन दोःसी थेनोन नइबा तामरी फसब तजी भिसम थेनीगदेला गति ङाच्‍छाला भन्‍दा झन आज्‍यबा तला।</verse>
				<verse number="21">परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम अन्‍छार भ्रतोःला भिबा ताम था याङ्सीनोन थे ताम ख्‍लाबा म्‍हिसे मी बरु परमेश्‍वरदा सेम निबा म्‍हि दोःसी भ्रतोःला भिबा ताम खाइमै था आयाङ्बा हिन्‍सम ज्‍यबा तसेला मुबा।</verse>
				<verse number="22">थेनीगदे चा “नगीसे ह्राङसेन रुइसी दोःसी ह्राङसेन चमुला” भिबादेन “ढ्‍वादा जतिन नुहाब लसै दोःसी हिलोरी क्‍याल्‍मुला” भिबा सत्‍य उखानसे पाङ्बा ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">ङाला सेम निबा ह्रोगदे, ङाइ एनीगदेदा भ्रिबा चु न्‍हीरेमला चिठी हिन्‍ना, एनीगदेला सेमसे चोखो ताम म्‍हन्‍गै भिसी चु चिठी न्‍हीरीन गाते तामगदे ढन्‍ना लबा मुला।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे ल्‍हानान ङाच्‍छा परमेश्‍वरला अगमवक्तागदेसे पाङ्बा तामदेन मुल चेलागदेसे एनीगदेदा थेःना लबा य्‍हाङला थार्बा पिन्‍बा प्रभुसे कुल्‍बा तामदा एनीगदेसे सदन ढन्‍गै भिसी ङाइ म्‍हन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="3">जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा एनीगदेसे चु ताम घोतोःला, लिच्‍छाला धिनरी ह्राङलान सेमला तहरी भ्रबा म्‍हिगदे थोन्‍ना। थे म्‍हिगदेसे एनीगदेसे विश्‍वास लबा सत्‍य तामदा खिसी लबान चुह्रङ् भिसी पाङ्ला,</verse>
				<verse number="4">“ख्रीष्‍टसे ङा दोःसी खला भिसी कबुल लमुबा आहिन? खाइ खबा? य्‍हाङला आखे म्‍हेमेनोन सिसी निजी, चु जम्‍बुलिङ छ्‌यामाहेन्‍से तबा जम्‍मान ताम दान्‍देधोनाएनोन तबान मुला।”</verse>
				<verse number="5">तर परमेश्‍वरसे बचनग्‍यामसेन मुदेन जम्‍बुलिङ ङाच्‍छान स्‍होबा हिन्‍ना, ओच्‍छे जम्‍बुलिङ चा क्‍युइला गुङरी क्‍युइग्‍यामसेन स्‍होबा हिन्‍ना भिबा ताम था याङ्सीनोन थेनीगदेसे वास्‍ता आलमुला।</verse>
				<verse number="6">थेनोन क्‍युइसे जम्‍बुलिङ डुबब लसी नाश तजी।</verse>
				<verse number="7">तर परमेश्‍वरदा आतेन्‍बा म्‍हिगदेला निसाफ लसी सजाय पिन्‍बा धिनना लागिरी थेनोन परमेश्‍वरला बचनसे दान्‍देला मुदेन जम्‍बुलिङदा मेग्‍याम नाश लबाला लागिरी जोगब लसी थान्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="8">ङाला सेम निबा ह्रोगदे, प्रभुला लागिरी धिन गिक हजार दिङ ते तला, हजार दिङ धिन गिक तेएनोन तला भिबा ताम एनीगदेसे थाम्‍लेःगो।</verse>
				<verse number="9">ह्राङसे लबा कबुल पूरा लबारी प्रभुसे घइना लला भिसी कोइ कोइ म्‍हिसे पाङ्सैनोन प्रभुसे घइना आल। तर जम्‍मासेन ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःगै ओच्‍छे खालैनोन नाश थातगै भिसी प्रभुसे एनीगदेदा भ्रान्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="10">तर प्रभु दोःसी फेप्‍खमा य्‍हो खबा ह्रङ् लसी फेप्‍खला। थे धुइरी मु गुडुङ्बा ह्रङ्‌बा घ्रेन आवाज खसी मु म्‍हासी निला, ओच्‍छे मुरी मुबा जम्‍मान स्‍हे चा मेला रापसे ङ्‌युला, ओच्‍छे जम्‍बुलिङदेन थेरी मुबा जम्‍मान स्‍हे क्रोसी नाश तला।</verse>
				<verse number="11">चु जम्‍मान स्‍हेगदे चुह्रङ् लसी ङ्‌युसी निला भिबा ताम था तबासे लमा एनीगदे खाह्रङ्बा म्‍हि ततोःला भिसम एनीगदे परमेश्‍वरदा सेम निबा बानीबेहोर थोबादेन सदन परमेश्‍वरदा ढन्‍बा म्‍हि दोतोःला।</verse>
				<verse number="12">एनीगदेसे परमेश्‍वरसे निसाफ लबा धिन योनान खगै भिसी म्‍हन्‍सी भ्रान्‍बा मुला। थे धिनरी मु मेसे क्रोसी नाश तला। ओच्‍छे मुरी मुबा जम्‍मान स्‍हेगदे चा मेला रापसे ङ्‌युला।</verse>
				<verse number="13">तर प्रभुसे कबुल लबा अन्‍छार य्‍हाङ चा छार मुदेन छार जम्‍बुलिङला ग्‍याम च्‍यासी चिला। थे छार जम्‍बुलिङरी जम्‍मान म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरदा सेम निबा गे जे लला।</verse>
				<verse number="14">थेतबासेलमा ङाला सेम निबा ह्रोगदे, एनीगदे चु ताम तला भिसी भ्रान्‍सी चिबासे लमा परमेश्‍वरला शान्‍तिरी गिक तसी चिबाला लागिरी परमेश्‍वरला ङाच्‍छा तिगै दागदेन दोष आरेबा म्‍हि दोबारी भङ लउ।</verse>
				<verse number="15">य्‍हाङला प्रभु योनान आफेप्‍खबा चा म्‍हिगदेसे थार्बा याङ्बा हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍गो। य्‍हाङला सेम निबा आले पावलसेनोन प्रभुसे पिन्‍बा ज्ञान बुद्धिग्‍याम एनीगदेदा चुनोन ताम भ्रिबा मुबा।</verse>
				<verse number="16">थेसे भ्रिबा जम्‍मान चिठीरीनोन थेसे चु तामगदे भ्रिबा मुला। थेसे भ्रिबा चिठीगदेरी कोइ कोइ ताम चा घोबारी गाह्रो मुला। थेतबासेलमा आघोबादेन तिगै तामरी टुङ्‍गो आरेबा म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरला बचनरी मुबा तामदा उल्‍टोपाल्‍टो लबा ह्रङ् लसी थे तामगदेदाएनोन उल्‍टोपाल्‍टो लसी ह्राङसे ह्राङदान नाश लबा गे लमुला।</verse>
				<verse number="17">थेतबासेलमा ङाला सेम निबा ह्रोगदे, एनीगदेदा चु ताम ङाच्‍छाहेन्‍सेन था मुबासे लमा होशियार तसी चिउ। परमेश्‍वरला बचन आङ्‌यान्‍बादेन तिगै तामदा वास्‍ता आलबा न्‍होङ्बा म्‍हिगदेला तामरी अलमल तसी ह्राङसे लबा विश्‍वासदा थाख्‍लागो।</verse>
				<verse number="18">तर य्‍हाङला प्रभु थार्बा पिन्‍बा येशू ख्रीष्‍टला दयामायादेन थेसे पिन्‍बा ज्ञानरी बढब तबान निउ। प्रभुदा तिनी, न्‍हङगर ओच्‍छे सदन मानदेन जयजयकार तगै। आमेन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="62">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">ङन्‍से एनीगदेदा दङबोहेन्‍सेन मुबा जुनी पिन्‍बा बचनना बारेरी भ्रिबा मुला। चु बचन ङन्‍से ह्राङसेन थेःबादेन ह्राङलान मीसे म्राङ्बा हिन्‍ना। ओच्‍छे ङन्‍से ह्राङलान यासे थुर्सी च्‍याबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">थे जुनी परमेश्‍वरसे ङन्‍दा उन्‍जी, ओच्‍छे ङन्‍से म्राङ्जी। ओच्‍छे ङन्‍से ह्राङसेन म्राङ्बा ताम पाङ्बा हिन्‍ना। थेतबासेलमा एनीगदेदाएनोन ङन्‍से थे जुकजुकधोनाला जुनीला बारेरी थेःना लला। परमेश्‍वर आबादेन छ्‌याम मुबा थे जुकजुकधोनाला जुनी परमेश्‍वर आबासेन ङन्‍दा उन्‍जी।</verse>
				<verse number="3">एनीगदेएनोन ङन्‍देन छ्‌यामनोन संगती लगै भिसी ङन्‍से म्राङ्बादेन थेःबा जम्‍मान ताम एनीगदेदा पाङ्बा मुला। य्‍हाङला संगती चा परमेश्‍वर आबादेन थेला झा येशू ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम मुला</verse>
				<verse number="4">य्‍हाङला सेम पूरान ताङ्‌गै भिसी ङन्‍से चु ताम भ्रिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">ङन्‍से परमेश्‍वरला झा येशूग्‍याम थेःबा समाचारनोन एनीगदेदा थेःना लबा मुला। थे समाचार चुनोन हिन्‍ना, परमेश्‍वरनोन य्‍हाल हिन्‍ना, परमेश्‍वरदेन छ्‌याम धोप भिबा मुनोन आरे।</verse>
				<verse number="6">चुदे सुङसे चा य्‍हाङ परमेश्‍वरला संगतीरी मुला भिसी पाङ्सी भ्रबा, तर थे अन्‍छार आभ्रना धोपधोपरीन भ्रजी भिसम य्‍हाङ सत्‍य ताम अन्‍छार आभ्रबा फट्टा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">तर परमेश्‍वर य्‍हाल मुबा ह्रङ् लसी चुदे य्‍हाङएनोन य्‍हालरी भ्रजी भिसम य्‍हाङला गुङरी संगती तला। ओच्‍छे परमेश्‍वरला झा येशूला कासेन य्‍हाङला जम्‍मान पाप ख्रुसी धाना लला।</verse>
				<verse number="8">चुदे य्‍हाङसे ङाइ पाप लबान आरे भिसी पाङ्जी भिसम य्‍हाङसे ह्राङसे ह्राङदान धोका पिन्‍बा हिन्‍ना। ओच्‍छे य्‍हाङदेन सत्‍य भिबा तनोन आत।</verse>
				<verse number="9">तर चुदे य्‍हाङसे ङाइ पाप लबा मुला भिसी परमेश्‍वरला ङाच्‍छा पाङ्जी भिसम थेसे य्‍हाङला पापला दोष मेटब लला। तिग्‍दा भिसम थे विश्‍वास लखम्‍बा ठीक निसाफ लबा परमेश्‍वर हिन्‍ना। थेसेन य्‍हाङला जम्‍मान आज्‍यबा गेग्‍याम य्‍हाङदा फेला।</verse>
				<verse number="10">चुदे य्‍हाङसे पाप लबा आरे भिसी पाङ्जी भिसम य्‍हाङसे परमेश्‍वरदा फट्टा स्‍होबा हिन्‍ना, ओच्‍छे थेला बचन अन्‍छार य्‍हाङ आभ्र।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">ङाला कोलागदे, एनीगदेसे पाप थालगै भिसी ङाइ चु ताम एनीगदेला लागिरी भ्रिबान मुला। तर चुदे खालैसे पाप लनोन लजी भिसम य्‍हाङला लागिरी परमेश्‍वरदेन छ्‌याम बिन्‍ती लसी पिन्‍बा परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा येशू ख्रीष्‍ट य्‍हाङदेन छ्‌याम मुला।</verse>
				<verse number="2">थेनोन येशू ख्रीष्‍ट य्‍हाङला पाप माफ लबारी सिबा हिन्‍ना। तर थे य्‍हाङला लागिरी जे आहिन जम्‍बुलिङरी मुबा जम्‍मान म्‍हिगदेला पापला लागिरी सिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="3">चुदे य्‍हाङसे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा तामगदे ङ्‌यान्‍जी भिसम चुग्‍यामसेन य्‍हाङसे थेदा ङोसेजीम भिसी था याङ्ला।</verse>
				<verse number="4">जुन म्‍हिसे ङाइ परमेश्‍वरदा ङोसेबा मुला भिसी पाङ्ला, तर थेसे कुल्‍बा ताम आङ्‌यान्‍नी भिसम थे फट्टा हिन्‍ना। थेह्रङ्बा म्‍हिदेन चा सत्‍य भिबा तनोन आत।</verse>
				<verse number="5">तर जुन म्‍हि परमेश्‍वरला बचन अन्‍छार भ्रला, थेसे परमेश्‍वरदा सेमहेन्‍सेन माया लबा तला। चुग्‍यामसेन य्‍हाङ परमेश्‍वरदेन छ्‌याम मुला भिबा ताम पक्‍का तला।</verse>
				<verse number="6">परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रमुला भिबा म्‍हिसे ख्रीष्‍ट ह्रङ्‌बान दोःसी भ्रतोःला।</verse>
				<verse number="7">ङाला सेम निबा ह्रोगदे, ङाइ एनीगदेदा भ्रिबा चु ताम परमेश्‍वरसे कुल्‍बा छार ताम आहिन। तर ङाच्‍छाहेन्‍सेन एनीगदेदा था मुबा परमेश्‍वरसे कुल्‍बा तामनोन ङाइ भ्रिबान मुला। चु ताम एनीगदेसे ङाच्‍छान थेःबा बचन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">तसैनोन ङाइ एनीगदेदा चु कुल्‍बा तामदा छार ताम म्‍हन्‍सी भ्रिबान मुला। चु ताम चा ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम मुला, ओच्‍छे ख्रीष्‍टसे एनीगदेदाएनोन चु ताम म्राङ्ना लबा मुला। तिग्‍दा भिसम धोप म्‍हासी निबान मुला, ओच्‍छे सत्‍य य्‍हाल ङाच्‍छाहेन्‍सेन फेबान मुला।</verse>
				<verse number="9">जुन म्‍हिसे ङा य्‍हालरी मुला भिसी पाङ्ला, तर थेसे जम्‍मान ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदा हेला लजी भिसम थे म्‍हि अझ धोपधोपरीन तला।</verse>
				<verse number="10">जुन म्‍हिसे जम्‍मान ज्‍योज्‍यो आले नाना आङादा माया लला थे म्‍हि य्‍हालरी तला, ओच्‍छे य्‍हालरी चिबा म्‍हिसे खालैदा न्‍होङ्ना आल।</verse>
				<verse number="11">तर जुन म्‍हिसे जम्‍मान ज्‍योज्‍यो आले नाना आङादा हेला लला, थे चा धोपधोपरी तला। थेह्रङ्बा धोपधोपरी भ्रबा म्‍हिसे ह्राङ खानङ निबान मुला भिबा तामनोन था आत। तिग्‍दा भिसम धोपधोप तबासे लमा थेसे तिगै आम्राङ्।</verse>
				<verse number="12">ङाला कोलागदे, ख्रीष्‍टसे लमा एनीगदेला पापला दोष मेटब तबा मुला भिसी ङाइ एनीगदेदा चु ताम भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="13">आखे ममगदे, ह्राङनीसे दङबोहेन्‍सेन मुबा परमेश्‍वरदा ङोसेबा मुला। थेतबासेलमा ङाइ ह्राङनीदा चु ताम भ्रिबा मुला। एनी भर्खरला म्‍हिगदेदाएनोन ङाइ चु ताम भ्रिबा मुला, एनीगदेसे शैतानदा ढाबा मुला। ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, एनीगदेसे परमेश्‍वर आबादा ङोसेबा मुला। थेतबासेलमा ङाइ एनीगदेदा चु ताम भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="14">आखे ममगदे, ह्राङनीसे दङबोहेन्‍सेन मुबा परमेश्‍वरदा ङोसेबा मुला। थेतबासेलमा ङाइ ह्राङनीदा चु ताम भ्रिबा मुला। एनी भर्खरला म्‍हिगदेदाएनोन ङाइ चु ताम भ्रिबा मुला, एनीगदेला सेम न्‍हङरी परमेश्‍वरला बचन मुबासे लमा एनीगदे भङ्‍सी शैतानदा ढाबा मुला।</verse>
				<verse number="15">एनीगदेसे जम्‍बुलिङदेन जम्‍बुलिङरी मुबा स्‍हेगदेदा माया थालउ। जुन म्‍हिसे जम्‍बुलिङदेन जम्‍बुलिङरी मुबा स्‍हेगदेदा माया लला, थेसे परमेश्‍वरदा खाइमै माया आल।</verse>
				<verse number="16">तिग्‍दा भिसम जम्‍बुलिङरी मुबा य्‍हाङला सेमसे म्‍हाइबा स्‍हेदेन घमण्‍ड लबा ताम ओच्‍छे य्‍हाङला मीसे म्राङ्बा नइबा ताम चा परमेश्‍वर आबाग्‍याम खबा आहिन। चु जम्‍मान ताम चा जम्‍बुलिङग्‍याम खबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="17">म्‍हिला सेमसे म्‍हाइबा जम्‍बुलिङदेन जम्‍बुलिङरी मुबा जम्‍मान स्‍हे नाश तसी निला, तर परमेश्‍वरसे कुल्‍बा जम्‍मान ताम ङ्‌यान्‍सी भ्रबा म्‍हि चा खाइमै नाश आत।</verse>
				<verse number="18">ङाला कोलागदे, चु धुइ जम्‍बुलिङ नाश तबा धुइ हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍टदा बिरोध लबा म्‍हि खबान मुला भिबा ताम एनीगदेसे थेःबा मुला। ख्रीष्‍टदा बिरोध लबा थेह्रङ्बा म्‍हिगदे दान्‍दे ल्‍हानान खसी जिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा चुग्‍यामसेन य्‍हाङसे चु जम्‍बुलिङ नाश तबा धुइ तसी जिन्‍बा मुला भिसी था याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="19">थेनीगदे य्‍हाङला म्‍हि आहिन्‍बा चीम। थेतबासेलमान थेनीगदे य्‍हाङग्‍याम फेसी निजी। चुदे थेनीगदे य्‍हाङला म्‍हि हिन्‍बा हिन्‍सम य्‍हाङदेन छ्‌यामनोन चिसेला मुबा। थेनीगदे य्‍हाङला म्‍हि आहिन भिबा ताम उन्‍बाला लागिरी य्‍हाङग्‍याम फेसी निबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">तर एनीगदे चा ख्रीष्‍टग्‍याम परमेश्‍वरला आत्‍मासे धम्‍बा म्‍हि हिन्‍ना। थेतबासेलमा एनीगदे जम्‍मासेन सत्‍य ताम घोबा मुला।</verse>
				<verse number="21">एनीगदेसे सत्‍य ताम घोबा आरे भिसी ङाइ चु ताम भ्रिबा आहिन। तर सत्‍यग्‍याम खजिबै लुसीला ताम आख भिबा ताम एनीगदेसे घोबासे लमान ङाइ एनीगदेदा चु ताम भ्रिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="22">तर लुसीला ताम पाङ्बा म्‍हि खाल हिन्‍ना? तिग येशूदा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट आहिन भिसी पाङ्बा म्‍हिनोन लुसीला ताम पाङ्बा म्‍हि आहिन? हिन्‍ना। चुनोन ख्रीष्‍टदा बिरोध लबा म्‍हि हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम थेसे परमेश्‍वर आबादेन थेला झादा सदन बिरोध लमुला।</verse>
				<verse number="23">जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरला झादा बिरोध लला थेसे परमेश्‍वर आबादाएनोन बिरोध लला। ओच्‍छे जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरला झादा थार्बा पिन्‍बा ग्‍ले हिन्‍ना भिसी विश्‍वास लला थेसे परमेश्‍वर आबादाएनोन विश्‍वास लला।</verse>
				<verse number="24">थेतबासेलमा जुन ताम एनीगदेसे ङाच्‍छाहेन्‍सेन थेःबा मुला, थे ताम एनीगदेसे ह्राङला सेमरी थान्‍गो। चुदे एनीगदेसे ङाच्‍छाहेन्‍सेन थेःबा ताम ह्राङला सेमरी थान्‍जी भिसम एनीगदे परमेश्‍वर आबादेन थेला झादेन छ्‌याम तला।</verse>
				<verse number="25">थेसे य्‍हाङदा पिन्‍ना भिसी लबा कबुल चा जुकजुकधोनाला जुनी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="26">चु जम्‍मान ताम ङाइ एनीगदेदा फसब लबारी म्‍हाइबा म्‍हिगदेला बारेरी भ्रिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="27">तर एनीगदेसे ख्रीष्‍टग्‍याम परमेश्‍वरला आत्‍मा याङ्बा मुला, थे आत्‍मा एनीगदेदेन छ्‌याम सदन धन्‍छ्‌याला। थेतबासेलमा एनीगदेदा खालैसेन तिगै लोप्‍आतोः। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला आत्‍मासेन जम्‍मान तामला बारेरी एनीगदेदा लोप्‍ला। परमेश्‍वरला आत्‍मासे लोप्‍बा ताम चा लुसीला ताम आहिन, सत्‍य ताम हिन्‍ना। थेतबासेलमा परमेश्‍वरला आत्‍मासे एनीगदेदा लोप्‍बा अन्‍छार एनीगदे ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तसी चिउ।</verse>
				<verse number="28">ङाला कोलागदे, ख्रीष्‍ट दोःसी फेप्‍खबा धुइरी य्‍हाङसे आँट याङ्सी ख्रीष्‍टला ङाच्‍छा य्‍हाङ पेःआतोःगै भिसी सदन ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तसी चिउ।</verse>
				<verse number="29">ख्रीष्‍ट परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा प्रभु हिन्‍ना भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला। चु ताम था तमाहेन्‍से परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार गे लबा जम्‍मान म्‍हिगदेएनोन परमेश्‍वरलान सन्‍तान हिन्‍ना भिसी एनीगदेसे था याङ्‌तोःला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">च्‍यागो, य्‍हाङदा परमेश्‍वर आबासे गाते ल्‍हाना माया लबा मुला। परमेश्‍वरला मायासे लमान य्‍हाङदा परमेश्‍वरला सन्‍तान भिसी पाङ्बा हिन्‍ना, चु ताम सत्‍यएनोन हिन्‍ना। थेतबासेलमा जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे य्‍हाङदा ङोआसेबा हिन्‍ना, तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे परमेश्‍वरदा ङोआसेनी।</verse>
				<verse number="2">ङाला सेम निबा ह्रोगदे, दान्‍दे चा य्‍हाङ परमेश्‍वरलान सन्‍तान हिन्‍ना। तर लिच्‍छा चा तिग तला थे ताम य्‍हाङदा उन्‍बा आरे। तर ख्रीष्‍ट दोःसी फेप्‍खबा धुइरी य्‍हाङएनोन ख्रीष्‍ट ह्रङ्‌बान दोला। तिग्‍दा भिसम थे धुइरी य्‍हाङसे ख्रीष्‍ट खाह्रङ्बा मुला थेह्रङ्बान म्राङ्ला भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला।</verse>
				<verse number="3">ख्रीष्‍टथोरी चुह्रङ्बा आश थान्‍बा जम्‍मान म्‍हिगदेसे ख्रीष्‍ट खाह्रङ्बा चोखो मुला, ह्राङदाएनोन थेह्रङ्बान चोखो थान्‍मुला।</verse>
				<verse number="4">पाप लसीन चिबागदे जम्‍मासेन परमेश्‍वरला ठिम आङ्‌यान्‍बा हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम ठिम आङ्‌यान्‍बान पाप हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">म्‍हिगदेला पापला दोष मेटब लबाला लागिरी तिगै पाप आरेबा ख्रीष्‍ट चु जम्‍बुलिङरी फेप्‍खजी भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="6">थेतबासेलमा सदन ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम गिक तसी चिबा म्‍हिगदेसे पाप आल। तर सदन पाप लसी चिबा म्‍हिसे ख्रीष्‍टदा न्‍ह म्राङ्बा मुला न्‍ह ङोसेबा मुला।</verse>
				<verse number="7">ङाला कोलागदे, एनीगदेदा खालैसेन फसब लआम्‍याङ्‍गै। जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार गे लला, थे म्‍हि परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार भ्रबा ख्रीष्‍ट ह्रङ्‌बान दोला।</verse>
				<verse number="8">तर जुन म्‍हिसे सदन पाप लला, थे म्‍हि चा शैतानना हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम शैतानसे चा ङाच्‍छाहेन्‍सेन पाप लसीन खमुला। थेतबासेलमा शैतानना गेदा नाश लबाला लागिरी परमेश्‍वरला झा जम्‍बुलिङरी फेप्‍खबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">परमेश्‍वरला सन्‍तान दोःसी न्‍हबा म्‍हिगदेसे सदन पाप लसी आचि, तिग्‍दा भिसम थेदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला बानीबेहोर तमुला। थेतबासेलमा थेसे सदन पाप लसी आचि, तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरनोन थेला आबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरदा सेम निबा गेदेन स्‍य्‍हान्‍दो‍दा माया आल, थे चा परमेश्‍वरला सन्‍तान आहिन। थेतबासेलमा थेनीगदेला गेग्‍यामसेन खाल परमेश्‍वरला सन्‍तान, खाल शैतानना सन्‍तान हिन्‍ना भिसी प्रस्‍टन था याङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="11">एनीगदेसे ङाच्‍छाहेन्‍सेन थेःबा समाचार चा चुनोन हिन्‍ना, “य्‍हाङसे गिकसेम गिकदा माया लतोःला।”</verse>
				<verse number="12">कयिन शैतानना सन्‍तान दोसी ह्राङलान आलेदा साइजी। थेतबासेलमा य्‍हाङ कयिन ह्रङ्‌बा दोबारी आत। कयिनसे ह्राङलान आलेदा तिग्‍दा साइजी? तिग्‍दा भिसम थेला आलेसे लबा गे परमेश्‍वरदा सेम निबा गे मुबा, तर कयिनसे लबा गे परमेश्‍वरदा सेम आनिबा गे मुबा।</verse>
				<verse number="13">ङाला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदे, चुदे एनीगदेदा जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेसे हेला लसम उदेक थाम्‍हन्‍गो।</verse>
				<verse number="14">य्‍हाङसे य्‍हाङला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदा माया लबासे लमा कालग्‍याम फेसी य्‍हाङसे छार जुनी याङ्जी भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला। तर जुन म्‍हिसे माया आलनी थे दान्‍देधोना कालला तहरी मुला।</verse>
				<verse number="15">ह्राङला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदा हेला लबा म्‍हि चा ज्‍यानमारा हिन्‍ना। थेह्रङ्बा म्‍हिला लागिरी जुकजुकधोनाला जुनी आरे भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="16">य्‍हाङदा माया लसी ख्रीष्‍टसे ह्राङला ज्‍याननोन पिन्‍बासे लमा माया तिग हिन्‍ना भिबा ताम य्‍हाङसे ज्‍यना लसी घोबा मुला। थेतबासेलमा य्‍हाङसेनोन ह्राङला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेला लागिरी ज्‍याननोन पिन्‍बारी तयार ततोःला।</verse>
				<verse number="17">तर जुन म्‍हिदेन छ्‌याम जम्‍बुलिङला धन सम्‍पत्ति मुला, थेसे ह्राङला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदा खाँचो तबा म्राङ्सीनोन आपिन्‍नी भिसम थेह्रङ्बा म्‍हिदेन छ्‌याम खाह्रङ् लसी परमेश्‍वरला माया तला?</verse>
				<verse number="18">ङाला कोलागदे, य्‍हाङसे सुङसे जे स्‍य्‍हान्‍दो‍दा माया लबा आहिन, तर य्‍हाङसे सेमहेन्‍सेन माया लतोःला। थेह्रङ्बा माया चा य्‍हाङसे लबा गेग्‍यामसेन म्राङ्ला।</verse>
				<verse number="19">चुग्‍यामसेन य्‍हाङ सत्‍यला म्‍हि हिन्‍ना भिबा ताम था याङ्ला। ओच्‍छे य्‍हाङ परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ढुक्‍क तसी चिखम्‍ला।</verse>
				<verse number="20">तसैनोन य्‍हाङदा ह्राङला सेमसे मी दोष लमुला भिसम परमेश्‍वर मी झन य्‍हाङला सेम भन्‍दा घ्रेन हिन्‍ना भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला। ओच्‍छे परमेश्‍वरदा जम्‍मान ताम था तला।</verse>
				<verse number="21">ङाला सेम निबा ह्रोगदे, य्‍हाङला सेमसे य्‍हाङदा दोष आलनी भिसम य्‍हाङदा परमेश्‍वरला ङाच्‍छा निबारी ल्‍हानान आँट याङ्ला।</verse>
				<verse number="22">ओच्‍छे य्‍हाङसे ह्रीबा जम्‍मान स्‍हे परमेश्‍वरग्‍याम याङ्ला। तिग्‍दा भिसम य्‍हाङसे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍सी परमेश्‍वरदा सेम निबा गे लबा मुला।</verse>
				<verse number="23">परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम चा थेला झा येशू ख्रीष्‍टदा विश्‍वास लबादेन येशू ख्रीष्‍टसे कुल्‍बा अन्‍छार गिकसेम गिकदा माया लबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="24">परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बा म्‍हिगदे परमेश्‍वरदेन छ्‌याम तला, ओच्‍छे थेनीगदेदेन छ्‌यामएनोन परमेश्‍वर तला। परमेश्‍वर य्‍हाङदेन छ्‌याम तला भिबा ताम चा य्‍हाङदेन छ्‌याम मुबा परमेश्‍वरला आत्‍माग्‍यामसेन य्‍हाङसे था याङ्बा मुला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">ङाला सेम निबा ह्रोगदे, परमेश्‍वरला आत्‍मा मुला भिसी भ्रबा खजिबै म्‍हिदा विश्‍वास थालउ। तर थेनीगदेदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला आत्‍मा मुला कि आरे भिसी च्‍यागो। तिग्‍दा भिसम लुसीला ताम पाङ्बा अगमवक्तागदे जम्‍बुलिङ नाङनोन खसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="2">येशू ख्रीष्‍ट म्‍हिला रुपरी जम्‍बुलिङरी फेप्‍खबा हिन्‍ना भिसी पाङ्बा म्‍हिदेन छ्‌याम चा परमेश्‍वरला आत्‍मा तला। चुग्‍यामसेन एनीगदेसे थेह्रङ्बा म्‍हिदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला आत्‍मा मुला भिसी था याङ्ला।</verse>
				<verse number="3">येशू परमेश्‍वरग्‍याम फेप्‍खबा हिन्‍ना भिबा तामदा विश्‍वास आलबा म्‍हिगदेदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला आत्‍मा आत। तर थेदेन छ्‌याम ख्रीष्‍टदा बिरोध लबाला आत्‍मा तला। थे आत्‍मा खाल भिबा ताम एनीगदेसे ङाच्‍छान थेःसी जिन्‍बा मुला। दान्‍दे थे आत्‍मा जम्‍बुलिङरी खसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="4">ङाला कोलागदे, एनीगदे चा परमेश्‍वरला हिन्‍ना। थेतबासेलमा एनीगदेसे थे लुसीला ताम पाङ्बा अगमवक्तागदेदा ढाबा मुला। तिग्‍दा भिसम एनीगदे न्‍हङरी मुबा परमेश्‍वरला आत्‍मा चा जम्‍बुलिङरी मुबा आज्‍यबा आत्‍मा भन्‍दा घ्रेन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">थेनीगदे जम्‍बुलिङला हिन्‍ना। थेतबासेलमा थेनीगदेसे जम्‍बुलिङला ताम जे लमुला। ओच्‍छे थेनीगदेसे पाङ्बा ताम जम्‍बुलिङरी मुबागदेसे जे ङ्‌यान्‍मुला।</verse>
				<verse number="6">तर य्‍हाङ मी परमेश्‍वरला म्‍हि हिन्‍ना। जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरदा ङोसेबा मुला थेसे य्‍हाङला ताम ङ्‌यान्‍ना। ओच्‍छे जुन म्‍हि परमेश्‍वरला म्‍हि आहिन, थेसे य्‍हाङसे पाङ्बा ताम आङ्‌यान। चुग्‍यामसेन य्‍हाङसे सत्‍य आत्‍मादेन फट्टा आत्‍मादा ङोसेखम्‍ला।</verse>
				<verse number="7">ङाला सेम निबा ह्रोगदे, य्‍हाङसे गिकसेम गिकदा सदन माया लइ। तिग्‍दा भिसम माया परमेश्‍वरग्‍याम खमुला। जुन म्‍हिसे जम्‍मादान माया लला, थे परमेश्‍वरला सन्‍तान हिन्‍ना। थेतबासेलमा थेसे परमेश्‍वरदा ङोसेबा मुला।</verse>
				<verse number="8">तर जुन म्‍हिसे स्‍य्‍हान्‍दोदा माया आल, थेसे परमेश्‍वरदा ङोआसे। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरनोन माया हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">ओच्‍छे परमेश्‍वरसे थेग्‍याम य्‍हाङसे जुनी याङ्‌गै भिसी ह्राङला गिक जेन झादा जम्‍बुलिङरी पुइखसी य्‍हाङदा ह्राङला माया उन्‍जी।</verse>
				<verse number="10">चुनोन सत्‍य माया हिन्‍ना। चु य्‍हाङसे परमेश्‍वरदा लबा माया आहिन, तर परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा लबा माया हिन्‍ना। थेतबासेलमान थेसे ह्राङला झा सिसी य्‍हाङला पाप माफ तगै भिसी ह्राङलान झादा जम्‍बुलिङरी पुइखजी।</verse>
				<verse number="11">ङाला सेम निबा ह्रोगदे, परमेश्‍वरसे मी य्‍हाङदा चुह्रङ् लसी माया लबा मुला भिसम य्‍हाङसेनोन गिकसेम गिकदा माया लतोःला।</verse>
				<verse number="12">खालैसेन परमेश्‍वरदा खाइमै म्राङ्बा आरे। तर चुदे य्‍हाङसे गिकसेम गिकदा माया लजी भिसम परमेश्‍वरएनोन य्‍हाङ न्‍हङरी धन्‍छ्‌याला। जमाहेन्‍से य्‍हाङसे लबा मायाएनोन परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा लबा माया ह्रङ्‌बान तला।</verse>
				<verse number="13">चुह्रङ् लसी य्‍हाङदा परमेश्‍वरसे ह्राङलान आत्‍मा पिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा य्‍हाङ परमेश्‍वरदेन छ्‌याम, ओच्‍छे परमेश्‍वर य्‍हाङदेन छ्‌याम मुला भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला।</verse>
				<verse number="14">जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिदा थार्ना लबारी परमेश्‍वर आबासे ह्राङलान झादा जम्‍बुलिङरी पुइखजी भिबा ताम ङन्‍से म्राङ्बा मुला। चु तामनोन ङन्‍से स्‍य्‍हान्‍दोदा पाङ्बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">जुन म्‍हिसे येशूदा परमेश्‍वरला झा हिन्‍ना भिसी विश्‍वास लला, थेदेन छ्‌याम परमेश्‍वर धन्‍छ्‌याला, ओच्‍छे थे परमेश्‍वरदेन छ्‌याम तला।</verse>
				<verse number="16">परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा गाते माया लमुला भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला, ओच्‍छे य्‍हाङसे थेदा विश्‍वास लबा मुला। परमेश्‍वर चा माया हिन्‍ना, ओच्‍छे जुन म्‍हि थे मायारी भ्रला, थे परमेश्‍वरदेन छ्‌याम तला, ओच्‍छे परमेश्‍वरएनोन थेदेन छ्‌याम धन्‍छ्‌याला।</verse>
				<verse number="17">परमेश्‍वरसे निसाफ लबा धुइरी य्‍हाङ ढुक्‍क तसी चिबाला लागिरी य्‍हाङसे स्‍य्‍हान्‍दोदा लबा मायाएनोन परमेश्‍वरसे लबा माया ह्रङ्‌बान स्‍होबा मुला। तिग्‍दा भिसम ख्रीष्‍ट जस्‍तो मुला य्‍हाङएनोन चु जम्‍बुलिङरी थे ह्रङ्‌बान दोबा मुला।</verse>
				<verse number="18">परमेश्‍वरसे लबा ह्रङ्‌बान माया लबा म्‍हि खाइमै आलोङ्। तिग्‍दा भिसम थेह्रङ्बा मायारी लोङ्‌बा भिबा तनोन आत। तर परमेश्‍वरसे लबा ह्रङ्‌बान माया आलबा म्‍हि चा सजाय याङ्ला भिसी लोङ्ला।</verse>
				<verse number="19">ङाच्‍छा परमेश्‍वरसेन य्‍हाङदा माया लबासे लमा य्‍हाङसेनोन परमेश्‍वरदा माया लबा मुला।</verse>
				<verse number="20">चुदे खालै म्‍हिसे “ङाइ परमेश्‍वरदा माया लमुला” भिसी पाङ्सी भ्रला, तर ह्राङला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङादा चा हेला लमुला भिसम थे फट्टा हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम ह्राङला मीसे म्राङ्बा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङादा मी माया लबारी आखम्‍बासे आम्राङ्बा परमेश्‍वरदा माया लबारी आखम।</verse>
				<verse number="21">जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरदा माया लला, थेसे ह्राङला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङादाएनोन माया लला। तिग्‍दा भिसम य्‍हाङदा ख्रीष्‍टसे कुल्‍बा ताम चुनोन हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">येशूदा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍ट हिन्‍ना भिसी विश्‍वास लबागदे जम्‍मान परमेश्‍वरला सन्‍तान हिन्‍ना। ओच्‍छे जुन म्‍हिसे आबादा माया लला, थे म्‍हिसे थेला सन्‍तानदाएनोन माया लला।</verse>
				<verse number="2">चुदे य्‍हाङसे परमेश्‍वरदा माया लसी थेसे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रजी भिसम चुग्‍यामसेन य्‍हाङसे परमेश्‍वरला कोलागदेदा माया लमुला भिबा ताम था याङ्ला।</verse>
				<verse number="3">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरदा माया लबा भिबा चा परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रबा हिन्‍ना। परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रबारी गाह्रोएनोन आरे।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला जम्‍मान कोलागदेसे जम्‍बुलिङथोरी ढाबारी खम्‍ला। य्‍हाङसे जम्‍बुलिङदा ढाबा चा य्‍हाङला विश्‍वासग्‍यामनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">खाल्‍से जम्‍बुलिङथोरी ढाखम्‍ला? जुन म्‍हिसे येशूदा परमेश्‍वरला झा हिन्‍ना भिसी विश्‍वास लला, थेसे जे जम्‍बुलिङथोरी ढाखम्‍ला।</verse>
				<verse number="6">येशू ख्रीष्‍टदा क्‍युइदेन काग्‍याम उन्‍जी। क्‍युइग्‍यामसे जे आहिन, काग्‍यामसेनोन हिन्‍ना। चु ताम सत्‍य हिन्‍ना भिसी परमेश्‍वरला आत्‍मासेन पाङ्बा मुला, तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला आत्‍मा सत्‍य हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">चु तामला साक्षी सोम मुला।</verse>
				<verse number="8">क्‍युइदेन का ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍मासे पाङ्बा ताम गिकनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">चुदे य्‍हाङसे म्‍हिसे पाङ्बा ताम मी विश्‍वास लमुला भिसम परमेश्‍वरसे सुङ्बा ताम मी य्‍हाङसे झन विश्‍वास लनोन तोःबा हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे ह्राङलान झा ख्रीष्‍टला बारेरीनोन य्‍हाङदा सुङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="10">थेतबासेलमा जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरला झादा विश्‍वास लला, थेला ह्राङलान सेम न्‍हङरी चु जम्‍मान ताम था तला। तर जुन म्‍हिसे परमेश्‍वरदा विश्‍वास आल, थेसे परमेश्‍वरसे सुङ्बा सत्‍य तामदान लुसीला ताम हिन्‍ना भिसी म्‍हन्‍ना। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे ह्राङला झाला बारेरी सुङ्बा तामनोन थेसे विश्‍वास आल।</verse>
				<verse number="11">य्‍हाङसे म्राङ्बा ताम चा परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा पिन्‍बा जुकजुकधोनाला जुनी हिन्‍ना। थे जुकजुकधोनाला जुनी चा परमेश्‍वरला झादेन छ्‌याम मुला।</verse>
				<verse number="12">थेतबासेलमा जुन म्‍हिदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला झा मुला, थेदेन छ्‌याम जुकजुकधोनाला जुनी मुला। जुन म्‍हिदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला झा आरे, थेदेन छ्‌याम जुकजुकधोनाला जुनी आरे।</verse>
				<verse number="13">परमेश्‍वरला झादा विश्‍वास लबा म्‍हि एनीगदेसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बा मुला भिबा ताम था याङ्‌गै भिसीन ङाइ चु ताम भ्रिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">परमेश्‍वरसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार य्‍हाङसे जुन स्‍हे ह्रीसैनोन पूरा लला भिबा तामरी य्‍हाङ परमेश्‍वरथोरी ढुक्‍क मुला।</verse>
				<verse number="15">य्‍हाङसे जुन स्‍हे ह्रीसैनोन परमेश्‍वरसे पूरा लमुला भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला। ओच्‍छे य्‍हाङसे परमेश्‍वरदेन छ्‌याम ह्रीबा स्‍हेगदेएनोन याङ्सी जिन्‍बा मुला भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला।</verse>
				<verse number="16">चुदे खालै म्‍हिसे ह्राङला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङासे सिना आलबा पाप लबा म्राङ्जी भिसम थेला लागिरी परमेश्‍वरदेन छ्‌याम प्रार्थना लसी पिन्‍गो। थेह्रङ् लसी एनीगदेसे प्रार्थना लजी भिसम थेसे जुकजुकधोनाला जुनी याङ्ला। तर सिना लबा पापएनोन मुला, थेह्रङ्बा पाप लबा म्‍हिगदेला लागिरी चा प्रार्थना लउ भिसी ङाइ एनीगदे खालैदान आपाङ्।</verse>
				<verse number="17">जम्‍मान खाल्‍ला नइबा गेगदे पाप हिन्‍ना, तसैनोन सिना आलबा पापएनोन मुला।</verse>
				<verse number="18">परमेश्‍वरला कोलागदे खालैसेन सदन पाप आलमुला भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला झासे थेदा जोगब लसी थान्‍ना, ओच्‍छे शैतानसे थेदा थुर्बारी आखम।</verse>
				<verse number="19">चु जम्‍बुलिङ शैतानना यारी मुसैनोन य्‍हाङ परमेश्‍वरला सन्‍तान हिन्‍ना भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला।</verse>
				<verse number="20">परमेश्‍वरला झा फेप्‍खजी, ओच्‍छे थे सत्‍य परमेश्‍वर हिन्‍ना भिबा ताम घोखम्‍गै भिसी य्‍हाङदा ज्ञान बुद्धि पिन्‍बा मुला भिबा ताम य्‍हाङदा था मुला। य्‍हाङ थेला झा येशू ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम तबासे लमा दान्‍दे य्‍हाङ सत्‍य परमेश्‍वरदेन छ्‌याम मुला। थेनोन सत्‍य परमेश्‍वर जुकजुकधोनाला जुनी हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="21">थेतबासेलमा ङाला कोलागदे, एनीगदेसे मूर्तिदा तेन्‍बा ख्‍लागो। एनीगदेसे ह्राङला सेमरी परमेश्‍वरदा बाहेक अर्गु तिगैदान थाथान्‍गो।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="63">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो परमेश्‍वरसे धम्‍बा आङा, एदेन एला कोलागदेदा ङा मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिग्‍याम फ्‍याफुल्‍ला! ङाइ एदेन एला कोलागदेदा ल्‍हानान माया लबा मुला। ङाइ जे आहिन, सत्‍यदा ङोसेबागदे जम्‍मासेन एनीगदेदा माया लबा मुला।</verse>
				<verse number="2">तिग्‍दा भिसम थे सत्‍य य्‍हाङदेन छ्‌याम धन्‍छ्‌याबा मुला। चु सत्‍य य्‍हाङदेन छ्‌याम दान्‍दे जे आहिन सदन धन्‍छ्‌याला।</verse>
				<verse number="3">य्‍हाङ सत्‍यदेन मायारी गिक तसी चिबागदेदेन छ्‌याम परमेश्‍वर आबादेन थेला झा येशू ख्रीष्‍टग्‍याम मोलमदेन दया ओच्‍छे शान्‍ति तला।</verse>
				<verse number="4">य्‍हाङदा परमेश्‍वर आबासे कुल्‍बा अन्‍छार एला कोइ कोइ झा झामेगदे सत्‍य ग्‍यामरी भ्रबा म्राङ्सी ङा ल्‍हानान ताङ्जी।</verse>
				<verse number="5">आङा, दाहेन्‍से ङाइ एदा चु ताम पाङ्ला, चु ताम चा ङाइ एदा कुल्‍बा छार ताम आहिन। तर य्‍हाङसे गिकसेम गिकदा माया लतोःला भिसी ङाच्‍छाहेन्‍सेन य्‍हाङदा कुल्‍बा ताम हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">परमेश्‍वरसे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रबा भिबान गिकसेम गिकदा माया लबा हिन्‍ना। एसे ङाच्‍छाहेन्‍सेन थेःबा परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम चुनोन हिन्‍ना। थेतबासेलमा एनीगदे जम्‍मासेन गिकसेम गिकदा माया लसी ढिक्‍सी चितोःला।</verse>
				<verse number="7">तिग्‍दा भिसम म्‍हिगदेदा फसब लबा म्‍हिगदे जम्‍बुलिङला जम्‍मान ग्‍लारी खसी जिन्‍बा मुला। थे म्‍हिगदे चा येशू ख्रीष्‍ट जम्‍बुलिङरी म्‍हिला रुपरी फेप्‍खबा हिन्‍ना भिसी विश्‍वास आलबा म्‍हिगदे हिन्‍ना। चुगदे चा छल लबादेन ख्रीष्‍टदा बिरोध लबा म्‍हिगदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">थेतबासेलमा एनीगदेसे दुख लसी लबा गेला इनाम आस्‍योर्बाला लागिरी थेह्रङ्बा म्‍हिगदे म्राङ्सी एनीगदे ह्राङनोन होशियार तसी चिउ। तर ह्राङसे याङ्तोःबा इनाम पूरान याङ्‌खम्‍बा म्‍हि दोगो।</verse>
				<verse number="9">ख्रीष्‍टसे कुल्‍बा अन्‍छार आभ्रबा, तर स्‍य्‍हान्‍दोला ताम ङ्‌यान्‍सी भ्रबा म्‍हिदेन छ्‌याम परमेश्‍वर आत। तर ख्रीष्‍टसे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रबा म्‍हिदेन छ्‌याम परमेश्‍वरदेन थेला झा तला।</verse>
				<verse number="10">चुदे खालै म्‍हि एनीगदे मुबा ग्‍लारी खसी ख्रीष्‍टसे कुल्‍बा अन्‍छारला ताम आपाङ्नी भिसम एनीगदेसे ह्राङला दिमरी वाङ्थापुङ्‍गो। ओच्‍छे थेह्रङ्बा म्‍हिदा फ्‍याथाफुल्‍गो।</verse>
				<verse number="11">तिग्‍दा भिसम थेह्रङ्बा म्‍हिदा फ्‍याफुल्‍बा चा य्‍हाङसे थेदा नइबा गे लबारी आँट पिन्‍बा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="12">ङाइ एनीगदेदा पाङ्तोःबा ताम मी ल्‍हानान मुबा। तसैनोन दान्‍दे ङाइ जम्‍मान ताम चिठीरी भ्रिबा आरे। तर ङा एनीगदे मुबा ग्‍लारी खसी ह्रुप तसी जम्‍मान ताम लबा सेम मुला, थे धुइरी य्‍हाङ ल्‍हानान ताङ्म्‍याङ्ला।</verse>
				<verse number="13">थेह्रङ् लसीन परमेश्‍वरसे धम्‍बा एला आङाला झा झामेगदेसेनोन एदा फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="64">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो ङाला सेम निबा ह्रो गायस, ङा मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिग्‍याम फ्‍याफुल्‍ला! सत्‍य ताम अन्‍छार भ्रबा एदा ङाइ सेमहेन्‍सेन माया लबा मुला।</verse>
				<verse number="2">ङाला सेम निबा ह्रो, ए विश्‍वासरी ज्‍यबा मुला भिबा ताम ङादा था मुला। थेह्रङ् लसीन एदा सदन ज्‍यबा तगै भिसी ङाइ एला लागिरी प्रार्थना लबा मुला।</verse>
				<verse number="3">ए विश्‍वासरी कोङ्बा मुला भिबादेन सत्‍यरी चिबा मुला भिबा ताम म्राङ्सी थेग्‍याम खबा कोइ कोइ ज्‍योज्‍यो आलेगदेसे ङादा पाङ्जी। थे ताम थेःसी ङा ल्‍हानान ताङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="4">थेह्रङ् लसी ङाला कोलागदे सत्‍यरी भ्रबा मुला भिबा ताम थेःम्‍याङ्बा भन्‍दा घ्रेन ताङ्‍बा ताम ङाला लागिरी अर्गु तिगै आरे।</verse>
				<verse number="5">ङाला सेम निबा ह्रो, एसे जम्‍मान ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेला लागिरी विश्‍वासला गे लबा मुला। एसे ङोसेबा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेला लागिरी जे आहिन, ङोआसेबा ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेला लागिरीएनोन गे लबा मुला।</verse>
				<verse number="6">एसे थेनीगदेदा गाते माया लसी वास्‍ता लजी भिबा ताम थेनीगदेसे मण्‍डलीला ङाच्‍छा पाङ्बा मुला। थेनीगदेसे लबारी छ्‌याइबा गेरी एसे अझ ह्रो लसम एला गेग्‍याम परमेश्‍वर ताङ्ला।</verse>
				<verse number="7">तिग्‍दा भिसम थेनीगदे प्रभुला गे लबारी भ्रबासे लमा प्रभुदा विश्‍वास आलबा म्‍हिगदेग्‍याम तिगै स्‍हे आकिन्‍ना खबा मुला।</verse>
				<verse number="8">थेतबासेलमा सत्‍य तामरी गिक तबाला लागिरी थेनीगदेदेन छ्‌याम ढिक्‍सी य्‍हाङसे चुह्रङ्बा गे लबा म्‍हिगदेदा ह्रो लतोःला।</verse>
				<verse number="9">ङाइ मण्‍डलीला लागिरी तिगै ताम भ्रिबा मुबा। तर एनीगदेला गुङरी मुबा ह्राङसे ह्राङदान घ्रेन म्‍हन्‍बा डियोत्रिफससे ङाला तामदा वास्‍ता आलनी।</verse>
				<verse number="10">ङा थेरी खमा थेसे लबा जम्‍मान ताम एनीगदेदा पाङ्ला। थेसे य्‍हाङला बिरोध लसी लुसीला ताम लबा मुला। चुदे जे आहिन, थेसे विश्‍वासी ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदा वास्‍ता आलमुला। ओच्‍छे वास्‍ता लबारी म्‍हाइबागदेदाएनोन मण्‍डलीग्‍याम मङग्‍यार तेःमुला।</verse>
				<verse number="11">ङाला सेम निबा ह्रो, ए आज्‍यबा तामला लिच्‍छा थाभ्रउ, तर ज्‍यबा तामला लिच्‍छा भ्रउ। जुन म्‍हिसे ज्‍यबा लला थे परमेश्‍वरला म्‍हि हिन्‍ना। तर जुन म्‍हिसे आज्‍यबा लला थेसे परमेश्‍वरदा ङोसेबा आरे।</verse>
				<verse number="12">तर डेमेत्रियसदा चा जम्‍मासेन ज्‍यबा म्‍हि हिन्‍ना भिसी पाङ्‌मुला, चु ताम मी थेसे लबा सत्‍य गेग्‍यामसेन था याङ्ला। थेला बारेरी स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिगदेसे पाङ्बा ताम ङन्‍सेनोन पाङ्‌खम्‍ला। ङन्‍से पाङ्बा ताम सत्‍य ताम जे तमुला भिबा ताम एनीगदेदा थानोन मुला।</verse>
				<verse number="13">ङाइ पाङ्तोःबा ताम मी ल्‍हानान मुबा। तसैनोन दान्‍दे ङादा चिठीरी भ्रिबा सेम आरे।</verse>
				<verse number="14">तर य्‍हाङ योनान ह्रुप तला भिसी ङाइ आश लबा मुला, य्‍हाङ ह्रुप तसीन जम्‍मान ताम लला।</verse>
				<verse number="15">एदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला शान्‍ति तगै। चुरी मुबा जम्‍मान ह्रोगदेसेनोन एदा फ्‍याफुल्‍ला भिसी पाङ्बा मुला। थेरी मुबा जम्‍मान ह्रोगदेदाएनोन ङाइ फ्‍याफुल्‍बा मुला भिसी पाङ्सी पिन्‍गो।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="65">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">लास्‍सो, येशू ख्रीष्‍टदा तेन्‍बा ङा याकूबला आले यहूदाग्‍याम परमेश्‍वरसे धम्‍सी माया लबागदेदेन येशू ख्रीष्‍टसे जोगब लसी थान्‍बागदेदा फ्‍याफुल्‍ला!</verse>
				<verse number="2">एनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम ल्‍हानान दया, शान्‍तिदेन माया याङ्‌गै।</verse>
				<verse number="3">ङाला सेम निबा ह्रोगदे, य्‍हाङदा परमेश्‍वरसे माया लसी थार्ना लबा गेला बारेरी सेमहेन्‍सेन भ्रिइ म्‍हन्‍मुबा। तर परमेश्‍वरसे ह्राङला लागिरी फेसी थान्‍बा म्‍हिगदेदा सदनना लागिरी तिरेम पिन्‍बा विश्‍वासदा जोगब लसी थान्‍बारी चा एनीगदेसे भङ याङ्‌गै भिसी ङाइ चु ताम भ्रिनोन तोःला भिसी म्‍हन्‍जी।</verse>
				<verse number="4">तिग्‍दा भिसम लुसीला ताम लोप्‍बा कोइ कोइ म्‍हिगदे एनीगदेला गुङरी खालैसे था आयाङ्ना लसी वाङ्बा मुला। थेनीगदे चा परमेश्‍वरदा आतेन्‍बा म्‍हि हिन्‍ना। थेनीगदेसे एनीगदेदा परमेश्‍वरग्‍याम दयामाया याङ्बा गा भिसी पाप लपुङ्मुला। ओच्‍छे येशू ख्रीष्‍टनोन य्‍हाङला प्रभुदेन मालिक हिन्‍ना भिसीएनोन विश्‍वास आलमुला। चुह्रङ्बा म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्ला भिसी ङाच्‍छान परमेश्‍वरला बचनरी भ्रिबा मुला।</verse>
				<verse number="5">ङाच्‍छा प्रभुसे तिग तिग लजी भिबा ताम एनीगदेदा था मुसैनोन ङाइ एनीगदेदा कोइ कोइ ताम ढन्‍ना लला। थेसे ह्राङला म्‍हि इस्राएलीगदेदा मिश्र य्‍हुल्‍साग्‍याम तेःसी भजी। तसैनोन थेनीगदे न्‍हङला विश्‍वास आलबा म्‍हिगदेदा लिच्‍छा नाश लजी।</verse>
				<verse number="6">ओच्‍छे थेदा पिन्‍बा अधिकारला वास्‍ता आलना ह्राङला ग्‍ला ख्‍लासी भ्रबा स्‍वर्गदूतगदेदाएनोन निसाफ लबा धुइरी सजाय पिन्‍बाला लागिरी खाइमै स्‍योर्बारी आखम्‍ना लसी प्रभुसे च्‍याल्‍दासे खीसी धोपधोप्‍बा ग्‍लारी थान्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="7">थेह्रङ् लसीन सदोमदेन गमोरा भिबा शहर ओच्‍छे थे शहरला क्‍यारमारला शहरला जम्‍मान म्‍हिगदेदा प्रभुसे नाश लजी। तिग्‍दा भिसम थेनीगदे स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबादेन ह्रेम्‍फेबे ह्रेम्‍फेबेन ब्रेल्‍सी नइबा गे लसी भ्रमुबा। थे म्‍हिगदेदा खाइमै आसिबा मेग्‍याम सजाय पिन्‍सी दान्‍देला म्‍हिगदेदा उन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="8">थेह्रङ् लसीन म्‍हङ म्राङ्बा चु लुसीला ताम लोप्‍बा म्‍हिगदेसे ह्राङसे ह्राङदान पाप लपुङ्मुला, ओच्‍छे परमेश्‍वरग्‍याम अधिकार याङ्बा म्‍हिगदेदा हेला लबादेन स्‍वर्गरी मुबागदेदा खिसी लमुला।</verse>
				<verse number="9">मुल स्‍वर्गदूत मिखाएलसेनोन मोशाला लासला बारेरी शैतानदेन छ्‌याम अधिकारला ताम लमा शैतानदा बिरोध लसी आबङ्ना “प्रभुसेन एदा बङ्‍गै” भिसी पाङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="10">तर चुह्रङ्बा म्‍हिगदेसे चा ह्राङसे घोतोःबा तामएनोन घोनोन आघोना बिरोध लसी भ्रमुला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदे ज्ञान आरेबा जन्‍तुगदे ह्रङ्‌बान मुला। थेह्रङ्बा बानीबेहोरसे लमान थेनीगदे नाश तला।</verse>
				<verse number="11">थेनीगदेसे परमेश्‍वरग्‍याम घ्रेन सजाय याङ्ला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदे कयिन भिबा म्‍हिला ह्रङ्‌बान बानीबेहोर थोसी भ्रबा मुला। ओच्‍छे टाङगाला लागिरी बालाम भिबा म्‍हिसे लबा ह्रङ्‌बान नइबा गे लसी भ्रबा मुला। थेह्रङ् लसीन कोरह भिबा म्‍हिसे ह्रङ्नोन परमेश्‍वरग्‍याम अधिकार याङ्बा तिगै दोष आरेबा म्‍हिगदेदान बिरोध लसी भ्रबा मुला। थेतबासेलमा थेनीगदेएनोन थे म्‍हिगदे ह्रङ्नोन नाश तला।</verse>
				<verse number="12">चु म्‍हिगदे चा एनीगदेसे मण्‍डलीरी लबा भोजगदेरी बेइज्‍जत लबागदे हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे तिगै धन्‍दा सुर्दा आलना ह्राङला जे वास्‍ता लसी ल्‍हानान चबा थुङ्बा लमुला। थेनीगदे लाबासे भोर्बा नाम आरेबा खसुदेन तिगै आरोबा सेर्खला दोङ ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। थेह्रङ्बा दोङ चा न्‍हीरेमधोना सिसी टाहेन्‍सेन नइसी गुर्मुला।</verse>
				<verse number="13">थेनीगदे समुन्‍द्ररी रेःबा छाल ह्रङ्‌बान हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम समुन्‍द्ररी छाल रेःमा बोप्‍स्‍या थोन्‍बा ह्रङ् लसी थेनीगदेला सुङग्‍याम नइबा तामगदे थोन्‍ना। थेह्रङ् लसीन थेनीगदे मुग्‍याम ताइसी म्‍हासी निबा सार ह्रङ्‌बान मुला। थेह्रङ्बा म्‍हिगदेला लागिरी चा जुकजुकधोनाला लागिरी धोपधोप्‍बा ग्‍ला स्‍होसी थान्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="14">आदमहेन्‍से पुस्‍ता निस लिच्‍छाला हनोक भिबा म्‍हिसेनोन थेह्रङ्बा म्‍हिगदेला बारेरी ङाच्‍छान चुह्रङ् भिसी पाङ्बा मुबा, “च्‍यागो, परमप्रभु झ्‍यासीन झ्‍याबारी आखम्‍बा ह्राङला म्‍हिगदेदेन छ्‌याम फेप्‍खबान मुला।</verse>
				<verse number="15">थेसे जम्‍मान म्‍हिगदेला निसाफ लला ओच्‍छे परमेश्‍वरदा आतेन्‍ना पाप गे लसी परमेश्‍वरला बिरोध लसी नइबा ताम लबागदेदा सजाय पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">गनगन लबागदे, स्‍य्‍हान्‍दोदा दोष लबागदे, नइबा सेम अन्‍छार गे लबागदे, घ्रेन दोःसी ताम लबागदेदेन ह्राङला फाइदाला लागिरी लुसीला ताम पाङ्बागदे चा चुगदेन हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="17">तर ङाला सेम निबा ह्रोगदे, एनीगदेसे य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला मुल चेलागदेसे ङाच्‍छा पाङ्बा ताम थाम्‍लेःगो।</verse>
				<verse number="18">थेनीगदेसे चुह्रङ् भिसी पाङ्मुबा, “लिच्‍छाला धिनरी परमेश्‍वरदा आतेन्‍बादेन सेमरी जे लइ म्‍हन्‍बा थेनोन अन्‍छार लसी भ्रबा म्‍हिगदेसे खिसी लला।”</verse>
				<verse number="19">एनीगदेदा गिकसेम गिकग्‍याम फेना लबा म्‍हिगदे, म्‍हिला ज्ञान बुद्धि अन्‍छार भ्रबा परमेश्‍वरला आत्‍मा आरेबा म्‍हिगदे चुगदेन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">तर ङाला सेम निबा ह्रोगदे, एनीगदे चा ह्राङसे लबा चोखो विश्‍वासरी बढब तबान निउ। ओच्‍छे परमेश्‍वरला आत्‍माला शक्तिरी प्रार्थना लउ।</verse>
				<verse number="21">जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बाला लागिरी एनीगदेसे य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टला दया भ्रान्‍सी चिउ, ओच्‍छे परमेश्‍वरला मायारी ह्राङसे ह्राङदान जोगब लसी थान्‍गो।</verse>
				<verse number="22">थेह्रङ् लसीन शङ्का लबा म्‍हिगदेदा एनीगदेसे दया लउ।</verse>
				<verse number="23">स्‍य्‍हान्‍दोगदेदा नर्गला मेग्‍याम तेःसी जोगब लउ, ओच्‍छे खालै खालैदा दया लबारी होशियार तउ, पापसे लमा न्‍होङ्बा थेनीगदेला बानीबेहोरदा बिरोध लउ।</verse>
				<verse number="24">एनीगदेदा पापरी फसब तबाग्‍याम जोगब लबा शक्तिशाली परमेश्‍वरला जयजयकार तगै। थेसे एनीगदेदा तिगै दोष आरेबा म्‍हि स्‍होसी ह्राङलान घ्रेन य्‍हालला ङाच्‍छा ताङ्ना लसी भोर्ला।</verse>
				<verse number="25">य्‍हाङला प्रभु येशू ख्रीष्‍टग्‍याम य्‍हाङदा थार्ना लबा थेनोन परमेश्‍वर गिक जे सदन जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन ओच्‍छे थेदा जे घ्रेन मानदेन जयजयकार ओच्‍छे शक्तिदेन अधिकार ङाच्‍छाहेन्‍से दान्‍देधोना ओच्‍छे जुकजुकधोनान तगै। आमेन।</verse>
			</chapter>
		</book>
		<book number="66">
			<chapter number="1">
				<verse number="1">चु किताबला जम्‍मान तामगदे येशू ख्रीष्‍टग्‍याम उन्‍बा हिन्‍ना। ह्राङला गे लबा म्‍हिगदेसे योनान ततोःबा जम्‍मान तामगदेला बारेरी घोखम्‍गै भिसी परमेश्‍वरसे येशू ख्रीष्‍टदा चु जम्‍मान ताम पिन्‍जी। चु ताम पाङ्‌बाला लागिरी येशू ख्रीष्‍टसे ह्राङला गे लबा यूहन्‍ना मुबा ग्‍लारी स्‍वर्गदूत गिक पुइखजी।</verse>
				<verse number="2">ह्राङसे म्राङ्बा जम्‍मान ताम यूहन्‍नासे पाङ्बा मुला। थेसे पाङ्बा परमेश्‍वरला बचनदेन येशू ख्रीष्‍टसे उन्‍बा सत्‍य ताम चुनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="3">चु किताब पढब लबादेन चु किताबरी मुबा परमेश्‍वरग्‍याम पाङ्बा बचन ङ्‌यान्‍सी थे अन्‍छार भ्रबा जम्‍मान म्‍हि परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्बा म्‍हि हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम चु जम्‍मान ताम योनान तसेला मुला।</verse>
				<verse number="4">एशियारी मुबा गोर निस मण्‍डलीदा ङा यूहन्‍नाग्‍याम फ्‍याफुल्‍ला। दान्‍देनोन मुला, ङाच्‍छाएनोन मुबा, दोःसीनोन फेप्‍खबा परमेश्‍वरग्‍यामदेन थेला ठिला ङाच्‍छापट्टि चिबा गोर निस आत्‍माग्‍याम एनीगदेदा दयामायादेन शान्‍ति तगै।</verse>
				<verse number="5">ओच्‍छे परमेश्‍वरला बारेरी जम्‍मान सत्‍य ताम उन्‍बा विश्‍वास लखम्‍बा येशू ख्रीष्‍टग्‍यामसेनोन एनीगदेदा दयामायादेन शान्‍ति तगै। थे सिबागदेग्‍याम जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा सोबादेन जम्‍बुलिङरी शासन लबा ग्‍लेगदेलाएनोन ग्‍ले हिन्‍ना। थेसे य्‍हाङदा माया लसी ह्राङला कासे पापग्‍याम फेबा मुला।</verse>
				<verse number="6">थेसे ह्राङला आबा परमेश्‍वरदा तेन्‍बाला लागिरी य्‍हाङदा परमेश्‍वरदा पूजा लबा म्‍हिला य्‍हुल गिक स्‍होजी। थेनोन येशू ख्रीष्‍टदा सदन सदनना लागिरी मानदेन जयजयकार तगै। आमेन।</verse>
				<verse number="7">च्‍यागो, थे खसुरी फेप्‍खबान मुला, थेदा भ्‍लोसी साइबागदेदेन जम्‍मान म्‍हिसे थेदा म्राङ्ला। ओच्‍छे जम्‍बुलिङला जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदेसे थेला लागिरी सुर्दा लला। हिन्‍ना चु तनोन तला। आमेन।</verse>
				<verse number="8">जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमप्रभु परमेश्‍वरसे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, “अल्‍फादेन ओमेगा ङानोन हिन्‍ना,” थे दान्‍दे मुला, ङाच्‍छाएनोन मुबा, दोःसीनोन फेप्‍खला।</verse>
				<verse number="9">ङा एनीगदेला ज्‍योज्‍यो यूहन्‍नाएनोन एनीगदेदेन छ्‌यामनोन मुला। य्‍हाङसे य्‍हाङला ग्‍ले येशूदा विश्‍वास लबासे लमा दुख नाबा मुला, तसैनोन थेसे य्‍हाङदा चु दुख नाबारी आँट पिन्‍बा मुला। चुलान लागिरी परमेश्‍वरसे य्‍हाङदा ङ्‌योइबा मुला। परमेश्‍वरला बचनदेन येशू ख्रीष्‍टला बारेरी थेःना लबासे लमा ङादा समुन्‍द्रला गुङरी मुबा पत्‍मोस भिबा ग्‍लारी भोर्सी थान्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="10">प्रभुला धिनकुनु ङा परमेश्‍वरला आत्‍मासे प्‍लिङ्बा मुबा। थेनोन धुइरी ङाला ग्‍यापग्‍याम बिगुलला ह्रङ्‌बान घ्रेन काइरी चुह्रङ् भिसी पाङ्‌बान लबा थेःजी,</verse>
				<verse number="11">“एसे जुन ताम म्राङ्ला थे जम्‍मान ताम किताब गिकरी भ्रिउ। ओच्‍छे एफिसस, स्‍मुर्ना, पर्गामम, थिआटीरा, सार्डिस, फिलाडेल्‍फियादेन लाउडिकिया शहररी मुबा गोर निस मण्‍डलीदान पुइगो।”</verse>
				<verse number="12">ङाइ ङादेन छ्‌याम ताम पाङ्बा खाल चीम भिसी ग्‍याप दोःसी च्‍यामा थेरी गोर निस म्‍हरला नाङसल थान्‍बा स्‍हेदेन,</verse>
				<verse number="13">नाङसल थान्‍बा स्‍हेला गुङरी परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि ह्रङ्‌बान काङधोनान धोबा क्‍वान क्‍वान्‍बादेन कुरी म्‍हरला ह्रङ्‌बा फित्ता क्‍वान्‍बा म्‍हि गिकदा ङाइ म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="14">थेला थोबोदेन क्रा ऊनदेन ग्‍लिङ ह्रङ्‌बान तार तार्बा मुबा। ओच्‍छे थेला मी मे ल्‍हाम ह्रङ्‌बान मुबा।</verse>
				<verse number="15">थेला स्‍य्‍हाप चा मेरी ख्राङ्‌सी स्‍होबा झक्‍झक्‍बा काँसला ताङ ह्रङ्‌बान मुबा। ओच्‍छे थेला काइ चा स्‍योङ ङ्‌यबा ह्रङ्‌बान मुबा।</verse>
				<verse number="16">थेला दाहिने छ्‌यासे गोर निस सारगदे चुङ्बा मुबा। ओच्‍छे थेला सुङग्‍याम न्‍हीलोनपट्टि धार मुबा छ्‌यार्बा तरवार थोन्‍बा मुबा। थेला स्‍य्‍हाल चा धिनी गुङला धिनीला स्‍हेर ह्रङ्‌बान मुबा।</verse>
				<verse number="17">थेदा म्राङ्मा ङा सिबा तेबान तसी थेला स्‍य्‍हापरी ह्रिल्‍जी। तर थेसे ह्राङला दाहिने छ्‌या ङाथोरी थान्‍सी चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “थालोङ्‍गो, जम्‍मान स्‍हे शुरु लबादेन थुम्‍ना लबा ङानोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">सोबाएनोन ङानोन हिन्‍ना। ङा सिबा मुबा। च्‍यागो, ङा सदनना लागिरी सोबा मुला। ओच्‍छे सिबा म्‍हिगदेला आत्‍मा चिबा ग्‍लादेन कालला साँचोगदे ङादेन छ्‌यामनोन मुला।</verse>
				<verse number="19">थेतबासेलमा एसे जुन ताम म्राङ्बा मुला थे भ्रिउ। ओच्‍छे दान्‍दे तबा तामगदेदेन लिच्‍छा तसेला तामगदे न्‍हीनोन भ्रिउ।</verse>
				<verse number="20">म्‍हिसे था आयाङ्‍बा ताम एसे ङाला दाहिने यारी म्राङ्बा गोर निस सारगदेदेन म्‍हरला नाङसल थान्‍बा स्‍हे निसला अर्थ चा चुनोन हिन्‍ना। गोर निस सारगदे चा मण्‍डली निसदा च्‍याबा म्‍हिगदे हिन्‍ना। ओच्‍छे म्‍हरला नाङसल थान्‍बा स्‍हे निस चा मण्‍डली निस हिन्‍ना।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="2">
				<verse number="1">एफिससरी मुबा मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिदा चु ताम भ्रिउ। चु ताम यारी गोर निस सार थोबादेन गोर निस म्‍हरला नाङसल थान्‍बा स्‍हेला गुङग्‍याम भ्रबासे सुङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="2">एसे लबा जम्‍मान गेगदे ङादा था मुला। ओच्‍छे एसे दुख लसी गे लबादेन सेम नासी चिमुला भिबा ताम ङादा था मुला। आज्‍यबा गे लबा म्‍हिगदेदा नाबारी आखम्‍मुला भिबा तामएनोन ङादा था मुला। मुल चेला आहिन्‍सै मुल चेला हिन्‍ना भिसी भ्रबागदेदा च्‍यासी थेनीगदेदा फट्टा म्‍हि हिन्‍ना भिसी एसे था याङ्बा मुला भिबा तामएनोन ङादा था मुला।</verse>
				<verse number="3">ए थेन्‍नोन आतना ङाला लागिरी दुख नासी भ्रान्‍सी चिबा मुला।</verse>
				<verse number="4">तर एला बिरोधरी ङाइ पाङ्तोःबा ताम गिक मुला। थे ताम चा एसे ङादा ङाच्‍छा लबा माया ख्‍लाबा मुला।</verse>
				<verse number="5">थेतबासेलमा ए खानङग्‍याम मार ताइजी, थे ताम ढन्‍गो। ओच्‍छे एसे लबा पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःसी ङाच्‍छा लबा गे लउ। चुदे ए पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि आदोःनी भिसम ङा ए मुबा ग्‍लारी खसी एला नाङसल थान्‍बा स्‍हे थेग्‍याम तेःला।</verse>
				<verse number="6">तर एदेन छ्‌याम ज्‍यबा तामएनोन मुला, एसे ङाइ ह्रङ् लसीन निकोलाइटसगदेला गेदा बिरोध लबा मुला।</verse>
				<verse number="7">जुन म्‍हिदा ङ्‌यान्‍बा सेम मुला, थेसे परमेश्‍वरला आत्‍मासे मण्‍डलीगदेदा सुङ्बा ताम ङ्‌यान्‍सी ज्‍यना लसी घोउ। जुन म्‍हिसे ढाला थेदा परमेश्‍वरला बगैँचारी मुबा जुनी पिन्‍बा दोङला रो चबारी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे स्‍मुर्नारी मुबा मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिदा चु ताम भ्रिउ। चु ताम जम्‍मान स्‍हे शुरु लबादेन जम्‍मान स्‍हे थुम्‍ना लबासे सुङ्बा मुला, थे सिबा मुबा दोःसी सिबाग्‍याम सोबा मुला।</verse>
				<verse number="9">एसे गाते दुख नाबा मुला भिबा तामदेन ए गाते प्राङबो मुला भिबा ताम ङादा था मुला। तर पाङ्‌नोन तोःमा ए फ्‍युक्‍पोन मुला। यहूदी आहिन्‍सै यहूदी हिन्‍ना भिसी भ्रबा म्‍हिगदेसे एदा गाते बिरोध लमुला भिबा तामएनोन ङादा था मुला। थेनीगदे मी शैतानना म्‍हिगदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">एनीगदेथोरी खबारी छ्‌याइबा दुख म्राङ्सी थालोङ्‍गो। च्‍यागो, एला विश्‍वास च्‍याबाला लागिरी शैतानसे एनीगदे न्‍हङला कोइ कोइदा झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌ला। तर एसे च्‍युइरे जे दुख नातोःला। ए सिनोन तोःसै ङादा विश्‍वास लबा थाख्‍लागो। ओच्‍छे ङाइ एदा जुकजुकधोनाला जुनी याङ्बा इनाम पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">जुन म्‍हिदा ङ्‌यान्‍बा सेम मुला, थेसे परमेश्‍वरला आत्‍मासे मण्‍डलीगदेदा सुङ्बा ताम ङ्‌यान्‍सी ज्‍यना लसी घोउ। जुन म्‍हिसे ढाला थेदा आत्‍मादा सिना लबा कालसे तिगै लबारी आखम।</verse>
				<verse number="12">पर्गामम भिबा ग्‍लारी मुबा मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिदा चु ताम भ्रिउ। चु ताम न्‍हीलोनपट्टि छ्‌यार्बा धार मुबा तरवार थोबासे सुङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="13">ए शैतानना ठि मुबा ग्‍लारी चिमुला भिबा ताम ङादा था मुला। तसैनोन एसे ङादा विश्‍वास लसीन चिबा मुला, ओच्‍छे विश्‍वासरी कोङ्बा तसी चिबा ङाइ विश्‍वास लखम्‍बा एन्‍टिपासदा शैतानसे शासन लबा ग्‍लारी एनीगदेलान ङाच्‍छा साइबा मुबा। थे धुइरीनोन एसे विश्‍वास लबा आख्‍लानी भिबा तामएनोन ङादा था मुला।</verse>
				<verse number="14">तर एला बिरोधरी ङाइ पाङ्तोःबा तिगै ताम मुला। तिग्‍दा भिसम एदेन छ्‌याम कोइ कोइ बालामसे लोप्‍बा ताम अन्‍छार भ्रबा म्‍हिगदेएनोन मुला। थेसे इस्राएलीगदेदा पापरी फसब लबाला लागिरी मूर्तिदा फुल्‍बा स्‍हेगदे चबारीदेन स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबारी तला भिसी बालाक ग्‍लेदा लोप्‍मुबा।</verse>
				<verse number="15">थेह्रङ् लसीन निकोलाइटसगदेसे लोप्‍बा ताम अन्‍छार भ्रबा म्‍हिगदेएनोन एदेन छ्‌याम मुला।</verse>
				<verse number="16">थेतबासेलमा ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःगो। आहिन्‍सम ङा ए मुबा ग्‍लारी योनान खला ओच्‍छे ङाला सुङरी मुबा तरवारसे थेनीगदेदेन छ्‌याम लडाइ लला।</verse>
				<verse number="17">जुन म्‍हिदा ङ्‌यान्‍बा सेम मुला, थेसे परमेश्‍वरला आत्‍मासे मण्‍डलीगदेदा सुङ्बा ताम ज्‍यना लसी ङ्‌यान्‍तोःला। जुन म्‍हिसे ढाला, ङाइ थेदा छुम्‍सी थान्‍बा मन्‍न पिन्‍ना। ओच्‍छे ङाइ थेदा छार मिन भ्रिबा तार युङबा गिक पिन्‍ना, थे युङबा याङ्बा म्‍हिसे बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालैसेन आघो।</verse>
				<verse number="18">थिआटीरारी मुबा मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिदा चु ताम भ्रिउ। चु ताम मेला ल्‍हाम ह्रङ्‌बा मी मुबा ओच्‍छे झक्‍झक्‍बा काँस ह्रङ्‌बान स्‍य्‍हाप मुबा परमेश्‍वरला झासे सुङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="19">एसे तिग तिग लमुला थे ङादा था मुला। एसे लबा माया, एसे लबा विश्‍वास, एसे लबा गेदेन नाबा जम्‍मान ताम ङादा था मुला। ओच्‍छे एसे ङाच्‍छा भन्‍दा दान्‍दे ल्‍हानान गे लमुला भिबाएनोन ङादा था मुला।</verse>
				<verse number="20">तर एला बिरोधरी ङाइ पाङ्तोःबा तामएनोन मुला। एसे ह्राङसे ह्राङदान अगमवक्तास्‍या हिन्‍ना भिसी भ्रबा इजेबेल भिबा म्रिङम्‍हेमेदा थेसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार लपुङ्‌जी। थेसे ङाला गे लबा म्‍हिगदेदा स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबारीदेन मूर्तिदा फुल्‍बा स्‍हेगदे चबारी तला भिसी लोप्‍मुला। चुह्रङ् लसी थेसे थेनीगदेदा फसब लबा मुला।</verse>
				<verse number="21">ङाइ थेदा ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःबारी मौका पिन्‍जी। तर थे स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबारी ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःबारी आङ्‌यान्‍नी।</verse>
				<verse number="22">च्‍यागो, ङाइ थेदा स्‍हु स्‍हेर पिन्‍सी थान्‍ना। ओच्‍छे थे म्रिङम्‍हेमेदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबागदेसे ह्राङसे लबा आज्‍यबा गे ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि आदोःनी भिसम ङाइ थेनीगदेदा ल्‍हानान दुखरी थान्‍ना।</verse>
				<verse number="23">ङाइ थेला ताम ङ्‌यान्‍सी भ्रबागदे जम्‍मादान नाश लला। ओच्‍छे जम्‍मान मण्‍डलीगदेसे जम्‍मालान सेमला तामदेन म्‍हन्‍बा ताम म्राङ्बादेन था याङ्बा ङा थेनोन हिन्‍ना भिसी था याङ्ला। ङाइ एनीगदे जम्‍मादान ह्राङ ह्राङला गे अन्‍छारला इनाम पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="24">तर थिआटीराला मण्‍डलीरी मुबा थे ताम अन्‍छार आभ्रबादेन शैतानना सेमरी मुबा ताम अन्‍छार आभ्रबा स्‍य्‍हान्‍दोगदेदा चा ङाइ पाङ्ला। ङाइ एनीगदेथोरी तिगै दुख तना आल।</verse>
				<verse number="25">तर एनीगदेदेन छ्‌याम जुन विश्‍वास मुला, ङा आखतेधोना थे विश्‍वासरी जे कोङ्‌सी चिउ।</verse>
				<verse number="26">जुन म्‍हिसे ढाला ओच्‍छे आसितेधोना ङाइ म्‍हन्‍बा अन्‍छार गे लला, थेदा ङाइ य्‍हुल य्‍हुलथोरी शासन लबा अधिकार पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="27">जमाहेन्‍से थेसे फाइला कडी थोसी थेनीगदेथोरी शासन लला। ओच्‍छे साप्राला ताङ थिबा ह्रङ् लसी थेनीगदेला शक्ति नाश तला।</verse>
				<verse number="28">ङाइएनोन ङाला आबाग्‍याम चु अधिकार याङ्बा मुला। थेनीगदेसे ढाजी भिसी उन्‍बाला लागिरी ङाइ थेनीगदेदा स्‍य्‍होला सुक्र पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="29">जुन म्‍हिदा ङ्‌यान्‍बा सेम मुला थेसे परमेश्‍वरला आत्‍मासे मण्‍डलीदा तिग सुङ्बा मुला, थे ताम ङ्‌यान्‍सी ज्‍यना लसी घोतोःला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="3">
				<verse number="1">सार्डिसरी मुबा मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिदा चु ताम भ्रिउ। चु ताम परमेश्‍वरदा तेन्‍बा गोर निस आत्‍मादा तहरी थान्‍बादेन गोर निस सार थोबासे सुङ्बा मुला। एला जम्‍मान गेगदे ङादा था मुला, ए सोबा मुला भिसी मी पाङ्‌मुला, तर ए सिबा मुला।</verse>
				<verse number="2">थेतबासेलमा छोर्सी चिउ, तिग्‍दा भिसम एदेन छ्‌याम मुबा विश्‍वास सिबारी छ्‌याइबा मुला। थेतबासेलमा नाश तबा भन्‍दा ङाच्‍छान जोगब लसी कोङ्‌ना लसी थान्‍गो। तिग्‍दा भिसम एसे लबा गे ङाइ परमेश्‍वरदा सेम निबा खाल्‍ला आस्‍याप्‍नी।</verse>
				<verse number="3">एसे जुन ताम थेःबा मुला ओच्‍छे लोप्‍बा मुला, थे ताम ढन्‍गो। ओच्‍छे थे ताम अन्‍छार भ्रसी ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःगो। ङा ए मुबा ग्‍लारी य्‍हो खबा ह्रङ् लसी खालैसे था आयाङ्ना लसी खला। तर होशियार तसी आचिनी भिसम एसे ङा खबा थानोन आयाङ्।</verse>
				<verse number="4">तर सार्डिसरीनोन कोइ कोइ म्‍हिगदेसे चा ह्राङला क्‍वान फोहोर तना लबा आरे। थेनीगदे ङादेन छ्‌यामनोन तार क्‍वान क्‍वान्‍सी भ्रला। तिग्‍दा भिसम थेनीगदे ङादेन छ्‌याम भ्रबाधोनाला मुला।</verse>
				<verse number="5">जुन म्‍हिसे ढाला थेदा चुह्रङ् लसी तार क्‍वान क्‍वान्‍सी पिन्‍ना। ङाइ थेला मिन जुकजुकधोनाला जुनीला किताबग्‍याम खाइमै मेटब आल। ङाइ थेदा ङाला आबादेन आबाला दूतगदेला ङाच्‍छा चु ङालान हिन्‍ना भिसी पाङ्ला।</verse>
				<verse number="6">जुन म्‍हिदा ङ्‌यान्‍बा सेम मुला, थेसे परमेश्‍वरला आत्‍मासे मण्‍डलीगदेदा तिग सुङ्बा मुला, थे ताम ङ्‌यान्‍सी ज्‍यना लसी घोतोःला।</verse>
				<verse number="7">फिलाडेल्‍फियारी मुबा मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिदा चु ताम भ्रिउ। चु ताम तिगै दोष आरेबादेन सत्‍यसे सुङ्बा मुला। थेदेन छ्‌याम दाऊद ग्‍लेला साँचो मुला, थेसे ठोङ्‌बा स्‍हे खालैसे ढुङ्‌बारी आखम। ओच्‍छे थेसे ढुङ्‌बा स्‍हे खालैसे ठोङ्‌बारी आखम।</verse>
				<verse number="8">एसे लबा जम्‍मान गेगदे ङादा था मुला। च्‍यागो, ङाइ एला लागिरी खालैसेन ढुङ्‌बारी आखम्‍बा म्राप ठोङ्सी थान्‍बा मुला। एदेन छ्‍याम ल्‍हानान भङ आरे भिबा ताम ङादा था मुला। तसैनोन एसे ङादा विश्‍वास लबा ख्‍लाबा आरे, ए ङाला बचन अन्‍छार भ्रबा मुला।</verse>
				<verse number="9">च्‍यागो, शैतानना म्‍हिगदेसे ह्राङ यहूदी आहिन्‍सै यहूदी हिन्‍ना भिसी लुसीला ताम पाङ्‌बागदेदा ङा खसी एला काङरी फ्‍या लपुङ्ला। ओच्‍छे ङाइ एदा माया लमुला भिबा ताम थेनीगदेदा घोना लला।</verse>
				<verse number="10">एसे ल्‍हानान दुख नासी ङाइ कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बासे लमा जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदेला विश्‍वास च्‍याबा धुइरी तबारी छ्‌याइबा घ्रेन दुखग्‍याम ङाइ एदा जोगब लला।</verse>
				<verse number="11">ङा योनान खबान मुला। एसे ढाबा मुकुट खालैसेन ब्‍यन्‍सी थाभोर्गै भिसी एदेन छ्‌याम मुबा ताम जोगब लसी थान्‍गो।</verse>
				<verse number="12">जुन म्‍हिसे ढाला, थेदा ङाइ ङाला परमेश्‍वरला मन्‍दिरला थाम स्‍होला, ओच्‍छे थे थेग्‍याम खाइमै आथोन। ङाइ थेथोरी ङाला परमेश्‍वरला मिन भ्रिला, जमाहेन्‍से थे ङाला परमेश्‍वरला शहरला म्‍हि दोला। थे शहर ङाला परमेश्‍वरग्‍याम स्‍वर्गहेन्‍से मार खबा छार यरूशलेम हिन्‍ना। ओच्‍छे थेथोरी ङाइ ङाला छार मिनएनोन भ्रिला।</verse>
				<verse number="13">जुन म्‍हिदा ङ्‌यान्‍बा सेम मुला थेसे परमेश्‍वरला आत्‍मासे मण्‍डलीगदेदा सुङ्बा ताम ङ्‌यान्‍सी ज्‍यना लसी घोतोःला।</verse>
				<verse number="14">लाउडिकियारी मुबा मण्‍डलीदा च्‍याबा म्‍हिदा चु ताम भ्रिउ। चु ताम परमेश्‍वरसे स्‍होबा जम्‍मान स्‍हेगदेथोरी शासन लबा, आमेन भिबादेन विश्‍वास लखम्‍बा ओच्‍छे सत्‍य ताम उन्‍बासे सुङ्बा मुला।</verse>
				<verse number="15">एसे लबा गेगदे ङादा था मुला। ए न्‍ह लेप्‍बा मुला, न्‍ह सिम्‍बा मुला। बरु ए कि सिम्‍बा तगै कि लेप्‍बा तगै भिबा ङाला सेम मुला।</verse>
				<verse number="16">ए न्‍ह लेप्‍बा मुला न्‍ह सिम्‍बा मुला, तर दालदोल जे मुबासे लमा ङाइ एदा ङाला सुङग्‍याम थो भ्‍याङ्‍बा ह्रङ् लसी भ्‍याङ्‍ला।</verse>
				<verse number="17">एसे ह्राङदा ङा फ्‍युक्‍पो मुला, ङादेन छ्‌याम जम्‍मान स्‍हे मुला ओच्‍छे ङादा तिगै स्‍हेला खाँचो आरे भिसी पाङ्‌मुला, तर ए गाते दया खबाधोनाला मुला भिबा तामदेन दुख याङ्बा, प्राङबो, कानादेन लिगन्‍डी मुला भिबा ताम एदा था आरे।</verse>
				<verse number="18">थेतबासेलमा सदन फ्‍युक्‍पो दोबाला लागिरी ङाग्‍याम मेरी ख्राङ्‌सी खारेब लबा म्‍हर ग्‍लुउ। थेह्रङ् लसीन एदा पेःबा खबा लिगन्‍डी ल्‍हुइ घप्‍बाला लागिरी तार क्‍वान ओच्‍छे मी म्राङ्बाला लागिरी मन ङाग्‍याम ग्‍लुउ भिबा एदा ङाला सल्‍लाह मुला।</verse>
				<verse number="19">जुन म्‍हिदा ङाइ माया लला, थेदा ङाइ बङ्‌सी तहरी थान्‍ना। थेतबासेलमा झन्‍सी गे लबारी सेम लउ, ओच्‍छे ह्राङला पाप ख्‍लासी ङापट्टि दोःगो।</verse>
				<verse number="20">च्‍यागो, ङा खालैला दिमरी खसी ङ्‌योइमा चुदे खालै म्‍हिसे ङाला काइ थेःसी म्राप ठोङ्‌जी भिसम ङा दिम न्‍हङरी खला। ओच्‍छे थेदेन छ्‌याम चिसी चबा थुङ्बा लला, थेसेनोन ङादेन छ्‌यामनोन चिसी चबा थुङ्बा लला।</verse>
				<verse number="21">ङाइ ढाजी, ओच्‍छे ङाला आबादेन छ्‌यामनोन आबाला ठिरी चिबा ह्रङ् लसी जुन म्‍हिसे ढाला ङाइ थेदा ङाला ठिरी ङादेन छ्‌यामनोन चिपुङ्ला।</verse>
				<verse number="22">जुन म्‍हिदा ङ्‌यान्‍बा सेम मुला, थेसे परमेश्‍वरला आत्‍मासे मण्‍डलीगदेदा सुङ्बा ताम ङ्‌यान्‍सी ज्‍यना लसी घोतोःला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="4">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से च्‍यागो, ङाइ स्‍वर्गरी म्राप गिक ठोङ्‌बा म्राङ्जी। ङाइ ङाच्‍छा थेःबा बिगुलला ह्रङ्‌बान काइग्‍याम ङादा चुह्रङ् सुङ्बान लबा ङाइ थेःजी। “ए तोर खउ, दाहेन्‍से तसेला तामगदे ङाइ एदा उन्‍ना।”</verse>
				<verse number="2">जमाहेन्‍से ङा तिक्‍खुरीन परमेश्‍वरला आत्‍मासे प्‍लिङ्‌जी। ओच्‍छे स्‍वर्गरी म्‍हि गिक धन्‍छ्‌याबान लबा ठि गिक म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="3">थेला स्‍य्‍हाल चा झक्‍झक्‍बा मणि ह्रङ्‌बान जेबा मुबा ओच्‍छे ठिला क्‍यारक्‍युर चा झक्‍झक्‍बा रत्‍न ह्रङ्‌बान लरक्‍युङ मुबा।</verse>
				<verse number="4">थे ठिला क्‍यारक्‍युर बोगल गिकसे गोर ब्‍लि अर्गु ठिगदे मुबा। थेनोन ठिगदेरी बोगल गिकसे ब्‍लि गन्‍बागदे चिबा मुबा। थेनीगदेसे तार क्‍वान क्‍वान्‍बादेन थोबोरी म्‍हरला मुकुट कूबा मुबा।</verse>
				<verse number="5">थे ठिग्‍याम तिप्‍लीङ ह्रङ् लसी मे थोन्‍बादेन गडङगुडुङ मु ठेङ्‌बा ह्रङ्‌बा काइ खमुबा। ओच्‍छे थे ठिला ङाच्‍छापट्टि गोर निस मेदङ लुङ्बा मुबा। थे मेदङ चा परमेश्‍वरला आत्‍मा निस हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="6">थे ठिला ङाच्‍छापट्टि प्रस्‍टन म्राङ्बा ऐना ह्रङ्‌बान समुन्‍द्र मुबा। लिच्‍छापट्टिएनोन ङाच्‍छापट्टिएनोन ल्‍हुइ नाङनोन मीनोन मी मुबा गोर ब्‍लि छोन्‍बो जन्‍तु थे ठिला क्‍युर्नोन मुबा।</verse>
				<verse number="7">थे जन्‍तुगदे चा गिक च्‍यान ह्रङ्‌बा, गिक म्‍हे बहर ह्रङ्‌बा, ओच्‍छे गिकला ली चा म्‍हिला ह्रङ्‌बा मुबा, थेह्रङ् लसीन गिक चा फ्‍याङ्‌बान लबा ग्‍वाइ ह्रङ्‌बान मुबा।</verse>
				<verse number="8">थे गोर ब्‍लि छोन्‍बो जन्‍तुगदेलान गोर ढु ढु भ्‍याप मुबा। ओच्‍छे थेनीगदेला भ्‍यापला पाखापट्टिएनोन न्‍हङ‌पट्टिएनोन मी मुबा। थेनीगदे धिन म्‍हुननोन थेन आतना चुह्रङ् भिसी व्‍हाइ गोमुबा, “जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमप्रभु परमेश्‍वर चोखो, चोखो, चोखो मुला। थे दान्‍देनोन मुला, ङाच्‍छाएनोन मुबा ओच्‍छे दोःसीनोन फेप्‍खला।”</verse>
				<verse number="9">थे छोन्‍बो जन्‍तुगदेसे जुकजुकधोनान सोसी चिबा मुल ठिरी धन्‍छ्‌याबादा जयजयकारदेन धन्‍यवाद पिन्‍सी मान लमुबा।</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से थे बोगल गिकसे गोर ब्‍लि गन्‍बागदेसे ठिरी धन्‍छ्‌याबा सदन सोसी चिबादा फ्‍या लजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे ह्राङ ह्राङला मुकुट ठिला ङाच्‍छापट्टि थान्‍सी चुह्रङ् भिसी व्‍हाइ गोजी,</verse>
				<verse number="11">“जम्‍मान जयजयकार, मानदेन शक्ति याङ्तोःबा ङन्‍ना प्रभु परमेश्‍वर ह्राङ जे हिन्‍ना। तिग्‍दा भिसम जम्‍मान स्‍हेगदे ह्राङसेन स्‍होबा हिन्‍ना। थे जम्‍मान स्‍हे ह्राङसे म्‍हन्‍बा अन्‍छारनोन तजी, ओच्‍छे स्‍होजी।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="5">
				<verse number="1">ओच्‍छे ङाइ ठिरी धन्‍छ्‌याबाला दाहिने छ्‌यारी रिल्‍सी थान्‍बा किताबला मुठा गिक म्राङ्जी। थे किताबरी न्‍हीलोनपट्टि भ्रिबा मुबा ओच्‍छे बन्‍द लसी ग्‍ला निसरी लाहा छाप लबा मुबा।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे ङाइ शक्तिशाली स्‍वर्गदूत गिकदा म्राङ्जी। थेसे “चु रिल्‍सी थान्‍बा किताबला मुठारी लबा लाहा छाप ब्‍लबादेन ठोङ्‌खम्‍बाधोनाला म्‍हि खाल मुला?” भिसी घ्रेन काइसे पाङ्‌बान मुबा।</verse>
				<verse number="3">तर स्‍वर्गरी, जम्‍बुलिङरी ओच्‍छे जम्‍बुलिङला धिरी चु रिल्‍सी थान्‍बा किताब ब्‍लसी च्‍याबारी खम्‍बा म्‍हि खालै आरेबा।</verse>
				<verse number="4">थे रिल्‍सी थान्‍बा किताब ब्‍लसी च्‍याखम्‍बा म्‍हि खालैनोन आस्‍याप्‍बासे लमा ङा ल्‍हानान क्राजी।</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से गन्‍बागदे न्‍हङला गिकसे ङादा “थाक्रागो, च्‍यागो, यहूदा य्‍हुलला दाऊद वंशग्‍याम थोन्‍बा च्‍यानसेन ढाबा मुला। चु किताबला ग्‍ला निसला लाहा छाप ब्‍लसी ठोङ्‌बाधोनाला म्‍हि चा थेनोन हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से साइबा थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगो ह्रङ्‌बान खालैदा परमेश्‍वरला ठिला गुङरी राप्‍सी चिबा ङाइ म्राङ्जी। थेला क्‍युर्सीन गोर ब्‍लि जन्‍तुगदेदेन गन्‍बागदे मुबा। थेला गोर निस रुदेन गोर निस मी मुबा। चु चा जम्‍बुलिङला जम्‍मान ग्‍लारी पुइखबा परमेश्‍वरला आत्‍मा निस हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">थे फेप्‍सी मुल ठिरी धन्‍छ्‌याबाला दाहिने छ्‌याग्‍याम थे रिल्‍सी थान्‍बा किताबला मुठा किन्‍जी।</verse>
				<verse number="8">थेसे थे रिल्‍सी थान्‍बा किताबला मुठा किन्‍माहेन्‍से थे गोर ब्‍लि छोन्‍बो जन्‍तुदेन बोगल गिकसे ब्‍लि गन्‍बागदेसे थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोदा फ्‍या लजी। जम्‍मालान यारी वीणादेन ज्‍यबा बास्‍ना खबा धूपसे प्‍लिङ्बा म्‍हरला पोइमो ताङ मुबा। थे ज्‍यबा बास्‍ना खबा धूप चा परमेश्‍वरला म्‍हिगदेसे लबा प्रार्थना हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">थेनीगदेसे चुह्रङ् भिसी छार व्‍हाइ गिक गोजी, “चु रिल्‍सी थान्‍बा किताबला मुठा किन्‍सी लाहा छाप ब्‍लबादेन ठोङ्‌बाधोनाला ह्राङ जे मुला। तिग्‍दा भिसम ह्राङदा साइबा मुबा, ओच्‍छे ह्राङला कासे जम्‍मान वंश, ग्‍योइ, म्‍हि, य्‍हुलदेन य्‍हुल्‍सादा पापला सय फासी परमेश्‍वरला लागिरी ग्‍लुजी।</verse>
				<verse number="10">य्‍हाङला परमेश्‍वरदा तेन्‍गै भिसी ह्राङसे थेनीगदेदा परमेश्‍वरदा पूजा लबा य्‍हुल गिक स्‍होबा मुला। ओच्‍छे थेनीगदेसे जम्‍बुलिङरी शासन लला।”</verse>
				<verse number="11">दोःसी ङाइ च्‍यामा, परमेश्‍वरला ठिदेन जन्‍तुगदे ओच्‍छे गन्‍बागदेला क्‍युर्सीन ल्‍हानान स्‍वर्गदूतगदेसे व्‍हाइ गोबा म्राङ्जी। थेनीगदे लाख, करोड झ्‍यानोन आखम्‍बाधोना मुबा।</verse>
				<verse number="12">थेनीगदेसे घ्रेन काइरी चुह्रङ् भिसी व्‍हाइ गोबान मुबा, “जम्‍मालान लागिरी बलि तबा थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगो जे जम्‍मान शक्ति, धन सम्‍पत्तिदेन ज्ञान बुद्धि, ओच्‍छे भङ, मान, य्‍हाल य्‍हालदेन जयजयकार किन्‍खम्‍बाधोनाला मुला।”</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे स्‍वर्गदेन जम्‍बुलिङ ओच्‍छे जम्‍बुलिङ धिरी, समुन्‍द्ररीदेन थेरी मुबा जम्‍मान जन्‍तुगदेसे चुह्रङ् भिसी व्‍हाइ गोबान लबा ङाइ म्राङ्जी। “ठिरी धन्‍छ्‌याबादेन थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोदा सदन सदन जयजयकार, मानदेन य्‍हाल य्‍हाल, ओच्‍छे शक्ति तगै।”</verse>
				<verse number="14">जमाहेन्‍से थे गोर ब्‍लि छोन्‍बो जन्‍तुसे “आमेन” भिजी। ओच्‍छे थे गन्‍बागदेसे चा फ्‍या लबान जयजयकार लजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="6">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से ङाइ थे गोर निस लाहा छाप न्‍हङला छाप गिक थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोसे ब्‍लबा म्राङ्जी। थेनोन धुइरी थे गोर ब्‍लि छोन्‍बो जन्‍तुगदे न्‍हङला गिकसे मु घुर्बा ह्रङ्‌बान काइरी “खउ” भिसी पाङ्बा ङाइ म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="2">जमाहेन्‍से ङाइ तार ता गिक म्राङ्जी। थे ताथोरी मुबा म्‍हिसे म्‍यादली गिक थोबा मुबा। थेदा मुकुट गिक पिन्‍जी, ओच्‍छे थे ढाबाला लागिरी ढाबा म्‍हि दोःसी थेग्‍याम भ्रजी।</verse>
				<verse number="3">थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोसे दोःसी न्‍हीरेमला लाहा छाप ब्‍लमा अर्गु जन्‍तु गिकसे “खउ” भिसी पाङ्बा ङाइ थेःजी।</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से ङाइ वाला ता गिक म्राङ्जी। थे ताथोरी मुबा म्‍हिदा म्‍हिगदे न्‍हङरी गिकसेम गिकदा साइगै भिसी जम्‍बुलिङग्‍याम शान्‍ति ब्‍यन्‍सी भोर्बा अधिकार पिन्‍जी। ओच्‍छे थेदा घ्रेन तरवार गिकएनोन पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="5">दोःसी थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोसे सोमरेमला लाहा छाप ब्‍लजी। थे धुइरी ङाइ अर्गु जन्‍तुसे “खउ” भिसी पाङ्बा म्राङ्जी। जमाहेन्‍से ङाइ म्‍लाङगै ता गिक म्राङ्जी। थे ताथोरी मुबा म्‍हिला यारी उमाल गिक मुबा।</verse>
				<verse number="6">ङाइ थे गोर ब्‍लि छोन्‍बो जन्‍तुगदेला गुङग्‍याम चुह्रङ् भिबा काइ थेःजी। “तिरेला ज्‍यालासे ग्‍वा ग्‍लुबा हिन्‍सम किलो नाङ ओच्‍छे जौ ग्‍लुबा हिन्‍सम किलो सोम ग्‍लुबारी खम्‍ला। तर छ्‌युगुला दोङदेन अङगुरला दोङदा चा न्‍होङ्ना थालउ।</verse>
				<verse number="7">ओच्‍छे थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोसे ब्‍लिरेमला लाहा छाप ब्‍लजी। थे धुइरी ङाइ अर्गु जन्‍तुसे “खउ” भिसी पाङ्बा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से ङाइ उर ता गिक म्राङ्जी। थे ताथोरी क्रेःबा म्‍हिला मिन चा “काल” मुबा। ओच्‍छे थेला लिच्‍छा लिच्‍छा चा सिबा म्‍हिगदेला आत्‍मा चिबा ग्‍ला मुबा। थेनीगदेदा लडाइ, अनिकाल, देसानदेन जम्‍बुलिङला ह्रि जन्‍तुगदेग्‍याम जम्‍बुलिङला भो ब्‍लिरी भो गिकदा नाश लबा अधिकार पिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="9">थेह्रङ् लसीन थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोसे ङारेमला लाहा छाप ब्‍लजी। थे धुइरी ङाइ धूप म्राबा ग्‍लाला धिरी परमेश्‍वरला बचनदेन परमेश्‍वरला बारेरी थेःना लबासे लमा स्‍य्‍हान्‍दोसे साइबा म्‍हिगदेला आत्‍मागदे म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="10">ओच्‍छे थेनीगदेसे घ्रेन काइरी क्रिङ्‌बान, “जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन ओच्‍छे जम्‍मान भन्‍दा चोखोदेन सत्‍य प्रभु, ह्राङसे ङन्‍दा साइबा जम्‍बुलिङरी मुबा म्‍हिगदेला ठीक निसाफ खाइमा लसी थेनीगदेदा सजाय पिन्‍ना?” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="11">थेनीगदे जम्‍मादान गोर गिक गिक तार क्‍वान पिन्‍जी। ओच्‍छे थेनीगदेदा एनीगदेदा ह्रङ् लसी साइतोःबा येशूदा तेन्‍बा एनीगदेला जम्‍मान ह्रोदेन ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदाएनोन आसाइतेधोना भ्रान्‍गो भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="12">जमाहेन्‍से ङाइ थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोसे ढुरेमला लाहा छाप ब्‍लबा म्राङ्जी। थे धुइरी घ्रेन सङगुल खजी। ओच्‍छे धिनी म्‍लाङगै क्‍वान ह्रङ्‌बान धोपधोप तजी, लनी चा का ह्रङ्‌बान वाला तजी।</verse>
				<verse number="13">लाबालुङसरसे अञ्‍जीरला दोङ य्‍होङ्‍मा आचिप्‍बा रोगदे ताइबा ह्रङ् लसी मुला सारगदे जम्‍बुलिङरी ताइजी।</verse>
				<verse number="14">मु चा कागज ह्रङ्नोन रिल्‍बान म्‍हासी निजी। ओच्‍छे गङगदेदेन समुन्‍द्रला गुङरी मुबा ग्‍लागदे चा ह्राङ ह्राङला ग्‍लाग्‍याम लेःजी।</verse>
				<verse number="15">जमाहेन्‍से जम्‍बुलिङला ग्‍लेगदे, शासन लबागदे, सिपाहीला कप्‍तानगदे, फ्‍युक्‍पो म्‍हिगदे, अधिकार मुबा म्‍हिगदे, नोकरगदेदेन अर्गु जम्‍मान म्‍हिगदे गङ गङला ऊगदेदेन पहरागदेरीक्‍यार लाजी।</verse>
				<verse number="16">थेनीगदेसे गङदेन पहरागदेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “ठिरी धन्‍छ्‌याबादेन थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोला बोमोग्‍याम ङन्‍दा छुम्‍सी जोगब लउ।</verse>
				<verse number="17">तिग्‍दा भिसम ठिरी धन्‍छ्‌याबादेन थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोसे निसाफ लसी घ्रेन सजाय पिन्‍बा धिन खसी जिन्‍बा मुला। थे धिनना दुख खाल्‍से नाखम्‍ला?”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="7">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से ङाइ गोर ब्‍लि स्‍वर्गदूतगदेदा जम्‍बुलिङरी, समुन्‍द्ररी ओच्‍छे खजिबै दोङरी लाबा थाखगै भिसी जम्‍बुलिङलापट्टि ब्‍लिग्‍यामसेन खबा लाबादा रोकब लबान जम्‍बुलिङला कुनी ब्‍लिरी राप्‍सी चिबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे ङाइ छोन्‍बो परमेश्‍वरला छाप पुइसी स्‍यारग्‍याम स्‍य्‍हान्‍दो स्‍वर्गदूत गिक खबान लबा म्राङ्जी। थेसे जम्‍बुलिङदेन समुन्‍द्रदा न्‍होङ्ना लबारी परमेश्‍वरग्‍याम अधिकार याङ्बा थे गोर ब्‍लि स्‍वर्गदूतगदेदा घ्रेन काइरी चुह्रङ् भिसी भिजी,</verse>
				<verse number="3">“ङन्‍से य्‍हाङला परमेश्‍वरला गे लबा म्‍हिगदेला ङोरी छाप आलतेधोना जम्‍बुलिङदेन समुन्‍द्र ओच्‍छे दोङगदेदा न्‍होङ्ना थालउ।”</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे ङाइ परमेश्‍वरला छाप लबा म्‍हिगदे गाते मुला भिसी पाङ्बा थेःजी। जमा इस्राएलला जम्‍मान वंशग्‍याम लसी लाख गिकसे बोगल न्‍हीसे हजार ब्‍लि मुबा।</verse>
				<verse number="5">यहूदाला वंशग्‍याम च्‍युक न्‍ही हजारदा, रूबेनना वंशग्‍याम च्‍युक न्‍ही हजारदा, गादला वंशग्‍याम च्‍युक न्‍ही हजारदा,</verse>
				<verse number="6">आशेर वंशग्‍याम च्‍युक न्‍ही हजारदा, नप्‍तालीला वंशग्‍याम च्‍युक न्‍ही हजारदा, मनश्‍शेला वंशग्‍याम च्‍युक न्‍ही हजारदा,</verse>
				<verse number="7">शिमियोनला वंशग्‍याम च्‍युक न्‍ही हजारदा, लेवीला वंशग्‍याम च्‍युक न्‍ही हजारदा, इस्‍साखारला वंशग्‍याम च्‍युक न्‍ही हजारदा,</verse>
				<verse number="8">जबूलूनना वंशग्‍याम च्‍युक न्‍ही हजारदा, योसेफला वंशग्‍याम च्‍युक न्‍ही हजारदा बेन्‍यामीनला वंशग्‍याम च्‍युक न्‍ही हजार म्‍हिदा छाप लजी।</verse>
				<verse number="9">जमाहेन्‍से ङाइ खालै म्‍हिसे झ्‍यासीन झ्‍याबारी आखम्‍बा म्‍हिला हुल गिक म्राङ्जी। थेनीगदे जम्‍मान य्‍हुल्‍सादेन वंश ओच्‍छे य्‍हुलदेन ग्‍योइ पाङ्बा म्‍हिगदे मुबा। थेनीगदे तार क्‍वान क्‍वान्‍सी यारी खजूरला हाँगा थोसी मुल ठिदेन थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोला ङाच्‍छापट्टि राप्‍सी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="10">थेनीगदेसे घ्रेन काइरी चुह्रङ् भिसी भिजी, “ठिरी धन्‍छ्‌याबा य्‍हाङला परमेश्‍वरदेन ग्‍यु बोगोग्‍यामसेन य्‍हाङसे थार्बा याङ्ला।”</verse>
				<verse number="11">ओच्‍छे ठि, गन्‍बागदेदेन थे गोर ब्‍लि छोन्‍बो जन्‍तुला क्‍युर्नोन जम्‍मान स्‍वर्गदूतगदे राप्‍जी, ओच्‍छे ठिला ङाच्‍छापट्टि ख्‍लुप तसी परमेश्‍वरला जयजयकार लजी।</verse>
				<verse number="12">“आमेन! य्‍हाङला परमेश्‍वरदा सदन सदन जयजयकारदेन य्‍हाल य्‍हाल, बुद्धि, धन्‍यवाद, मान ओच्‍छे शक्तिदेन भङ तगै। आमेन!”</verse>
				<verse number="13">गन्‍बागदे न्‍हङला गिकसे ङादा “तार क्‍वान क्‍वान्‍बा म्‍हिगदे खाल हिन्‍ना, ओच्‍छे थेनीगदे खानङग्‍याम खबा हिन्‍ना?” भिसी ङ्‌योइजी।</verse>
				<verse number="14">ङाइ थेदा “गुरु, थे मी ह्राङदान था मुला” भिसी भिमा थेसे ङादा चुह्रङ् भिसी पाङ्जी, “थेनीगदे चा ल्‍हानान दुख नासी खबा म्‍हिगदे हिन्‍ना। थेनीगदेसे ह्राङ ह्राङला क्‍वान थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोला कासे ख्रुसी तार तना लबा मुला।</verse>
				<verse number="15">थेतबासेलमा थेनीगदे परमेश्‍वरला ठिला ङाच्‍छापट्टि मुला, ओच्‍छे थेनीगदेसे धिन म्‍हुननोन परमेश्‍वरला मन्‍दिररी थेदा तेन्‍मुला। ठिरी धन्‍छ्‌याबासे चा थेनीगदेला गुङरी धन्‍छ्‌यासी थेनीगदेदा जोगब लला।</verse>
				<verse number="16">दाहेन्‍से थेनीगदेदा फो ख्रेन्‍बै आत, क्‍युइ फुइबाएनोन आत। ओच्‍छे थेनीगदेदा धिनीला रापदेन अर्गु खजिबै स्‍हेला रापसे आक्रो।</verse>
				<verse number="17">तिग्‍दा भिसम ठिला गुङरी धन्‍छ्‌याबा थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगो थेनीगदेला गोठालो दोला। ओच्‍छे थेसेन थेनीगदेदा जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बा क्‍युइला मुलरी भोर्ला। ओच्‍छे परमेश्‍वरसेन थेनीगदेला जम्‍मान मीख्‍ली फ्‍यासी पिन्‍ना।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="8">
				<verse number="1">थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोसे निसरेमला लाहा छाप ब्‍लमा स्‍वर्गरी ओस्‍पन घण्‍टा गङसलधोना सुनसान तजी।</verse>
				<verse number="2">जमाहेन्‍से ङाइ परमेश्‍वरला ङाच्‍छा राप्‍सी चिबा गोर निस स्‍वर्गदूतगदेदा म्राङ्जी। ओच्‍छे थेनीगदेदा गोर निस बिगुल पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो स्‍वर्गदूत गिक म्‍हरला पोइमो ताङ थोसी धूप म्राबा ग्‍लाला ङामरी राप्‍जी। ठिला ङाच्‍छापट्टि मुबा म्‍हरला धूप म्राबा ग्‍लारी परमेश्‍वरला म्‍हिगदेला प्रार्थनादेन छ्‌यामनोन फुल्‍बाला लागिरी थेदा ल्‍हानान धूप पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="4">स्‍वर्गदूतला याग्‍याम ज्‍यबा बास्‍ना खबा धूपला म्‍युगु परमेश्‍वरला म्‍हिगदेला प्रार्थनादेन छ्‌यामनोन परमेश्‍वरला ङाच्‍छा तोर निजी।</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से थे स्‍वर्गदूतसे पोइमो ताङ थोसी धूप म्राबा ग्‍लाला मे पोइमो ताङरी युसी जम्‍बुलिङरी भ्‍याङ्‍जी। ओच्‍छे गडङगुडुङ मु ठेङ्‌सी तिप्‍लीङ खसी सङगुल निजी।</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से थे बिगुल थोबा गोर निसनोन स्‍वर्गदूतगदे बिगुल ह्राप्‍बारी ठीक तजी।</verse>
				<verse number="7">जमाहेन्‍से जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छापट्टि मुबा स्‍वर्गदूत गिकसे ह्राङला बिगुल ह्राप्‍जी। थेनोन धुइरी का दोङ्बा सेर्बादेन मे जम्‍बुलिङरी ल्‍हानान ताइजी। थेतबासेलमा जम्‍बुलिङला भो सोमरी भो गिक दोङगदेला भो सोमरी भो गिक ओच्‍छे जम्‍मान छेगदेएनोन क्रोजी।</verse>
				<verse number="8">न्‍हीरेमला स्‍वर्गदूतसे ह्राङला बिगुल ह्राप्‍बा धुइरी मे लुङ्बा घ्रेन गङ ह्रङ्‌बा स्‍हे गिक समुन्‍द्ररी भ्‍याङ्‍जी। ओच्‍छे समुन्‍द्रला क्‍युइ भो सोमरी भो गिक का दोजी।</verse>
				<verse number="9">ओच्‍छे समुन्‍द्ररी मुबा जम्‍मान जन्‍तुगदे भो सोमरी भो गिक सिजी। थेह्रङ् लसीन पानी जहाजगदेएनोन भो सोमरी भो गिक नाश तजी।</verse>
				<verse number="10">थेह्रङ् लसीन सोमरेमला स्‍वर्गदूतसे ह्राङला बिगुल ह्राप्‍जी। थेनोन धुइरी लुङ्बा मेला ल्‍हाम ह्रङ्‌बान घ्रेन सार गिक मुग्‍याम भो सोम स्‍योङगदेला भो गिकरीदेन क्‍युइला मुहानगदेरी ताइजी।</verse>
				<verse number="11">थे सारला मिन “कम्‍बा” मुबा। थे सारसे भो सोम क्‍युइरी भो गिक कम्‍ना लजी। थे कम्‍बा क्‍युइ थुङ्बा ल्‍हानान म्‍हिगदे सिजी।</verse>
				<verse number="12">दोःसी ब्‍लिरेमला स्‍वर्गदूतसे ह्राङला बिगुल ह्राप्‍जी। थेनोन धुइरी धिनी, लनीदेन सारगदेला भो सोमला भो गिकरी तिगै स्‍हेसे तोजी। जमाहेन्‍से थेनीगदेला भो सोमरी भो गिक धोप तजी। चुह्रङ् लसी धिनदेन म्‍हुनएनोन भो सोमरी भो गिक धोपधोप तजी।</verse>
				<verse number="13">ङाइ च्‍याबान लमा मुरी ग्‍वाइ गिक फ्‍याङ्‌बान लबा म्राङ्जी। थे ग्‍वाइसे क्रिङ्‌बान चुह्रङ् भिसी भिजी, “दुखन दुख, जम्‍बुलिङरी मुबा म्‍हिगदेदा ल्‍हानान दुख तला। तिग्‍दा भिसम दाहेन्‍से बिगुल ह्राप्‍बारी बाँकी मुबा अर्गु गोर सोम स्‍वर्गदूतसे बिगुल ह्राप्‍बा धुइ तसी जिन्‍बा मुला।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="9">
				<verse number="1">दोःसी ङारेमला स्‍वर्गदूतसे ह्राङला बिगुल ह्राप्‍बा धुइरी ङाइ मुग्‍याम जम्‍बुलिङरी सार गिक ताइबान लबा म्राङ्जी। थे सारदा ल्‍हानान नुप्‍बा व्‍हाङला म्रापला साँचो पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="2">थे सारसे ल्‍हानान नुप्‍बा व्‍हाङला म्राप ठोङ्‌मा थेग्‍याम मेला घ्रेन खाराङग्‍याम थोन्‍बा ह्रङ्‌बान म्‍युगु थोन्‍जी। थे म्‍युगुसे लमा धिनीदेन मु धोप तना लजी।</verse>
				<verse number="3">जमाहेन्‍से थे म्‍युगु न्‍हङ‍ग्‍याम तिरीगदे थोन्‍सी जम्‍बुलिङरी खजी। थे तिरीगदेदा बिच्‍छीगदेसे जिबा ह्रङ्‌बान जिबा शक्ति पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="4">जम्‍बुलिङला छे स्‍याउलादेन दोङगदेदा तिगै न्‍होङ्ना थालउ। तर ङोरी परमेश्‍वरला छाप आरेबागदेदा जे दुख पिन्‍गो भिसी थे तिरीगदेदा कुल्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="5">थेनीगदेदा साइनोन चा थासाइगो, तर ला ङाधोना दुख पिन्‍गो भिसी थे तिरीगदेदा अधिकार पिन्‍जी। थे तिरीगदेसे पिन्‍बा दुख चा म्‍हिदा बिच्‍छीसे जीमा स्‍हु खबा ह्रङ्‌बान स्‍हु खमुबा।</verse>
				<verse number="6">थे धुइरी म्‍हिगदे सिबारी म्‍हाइला, तर थेनीगदे सिआम्‍याङ्। थेनीगदेसे सिबारी म्‍हाइला, तर काल चा थेनीगदेग्‍याम यार्ला।</verse>
				<verse number="7">थे तिरीगदे लडाइ लबाला लागिरी निबारी ठीक तबा तागदे ह्रङ्‌बान म्राङ्‌मुबा। थेनीगदेला थोबोरी म्‍हरला मुकुट ह्रङ्‌बा स्‍हे मुबा। ओच्‍छे थेनीगदेला ली चा म्‍हिला ली ह्रङ्‌बान मुबा।</verse>
				<verse number="8">थेनीगदेला क्रा म्रिङम्‍हेमेला क्रा ह्रङ्‌बान ह्रेङ्बा मुबा, ओच्‍छे स्‍वा चा च्‍यान्‍ना स्‍वा ह्रङ्‌बान मुबा।</verse>
				<verse number="9">थेनीगदेला कुरी फाइला ढाल क्‍वान्‍बा मुबा। ओच्‍छे थेनीगदे फ्‍याङ्‌मा भ्‍यापग्‍याम लडाइरी ल्‍हानान रथदेन तागदे छ्‌योङ्‌मा खबा ह्रङ्‌बान आवाज खमुबा।</verse>
				<verse number="10">थेनीगदेला मेःरी चा बिच्‍छीला ह्रङ्‌बान दुम मुबा। थेनीगदेला मेःरी म्‍हिगदेदा ला ङाधोना दुख पिन्‍बा शक्ति मुबा।</verse>
				<verse number="11">थेनीगदेदा शासन लबा ग्‍ले चा ल्‍हानान नुप्‍बा व्‍हाङला दूत मुबा। थे दूतला मिन हिब्रू ग्‍योइरी एबाड्डोन मुबा ओच्‍छे ग्रीक ग्‍योइरी अपोल्‍लियोन मुबा।</verse>
				<verse number="12">दुख गिक निसी जिन्‍जी। तर च्‍यागो, दोःसी अझ दुख न्‍ही खबारी बाँकी मुला।</verse>
				<verse number="13">ढुरेमला स्‍वर्गदूतसे ह्राङला बिगुल ह्राप्‍मा ङाइ परमेश्‍वरला ङाच्‍छा मुबा म्‍हरला धूप म्राबा ग्‍लाला कुनी ब्‍लिग्‍याम चुह्रङ् भिबा काइ थेःजी।</verse>
				<verse number="14">थे बिगुल ह्राप्‍बा ढुरेमला स्‍वर्गदूतदा चुह्रङ् भिबा ङाइ थेःजी, “यूफ्रेटिस भिबा घ्रेन स्‍योङरी खीसी थान्‍बा स्‍वर्गदूत ब्‍लिदा ब्‍लसी पिन्‍गो।”</verse>
				<verse number="15">चुनोन धुइ, चुनोन धिनकुनु, चुनोन ला, चुनोन दिङला लागिरी ठीक लसी थान्‍बा थे स्‍वर्गदूत ब्‍लिदा जम्‍बुलिङरी मुबा म्‍हिगदेला भो सोमरी भो गिकदा साइबाला लागिरी पुइबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">थेरी ताथोरी क्रेःबा सिपाहीगदे गाते मुला भिबा तामएनोन ङादा पाङ्जी। थेरी ताथोरी क्रेःसी खबा सिपाहीगदे बोगल गिक करोड मुबा।</verse>
				<verse number="17">ङाइ म्राङ्बा तादेन ताथोरी क्रेःबा सिपाहीगदे चुह्रङ्बा मुबा, थेनीगदेला कुरी क्‍वान्‍बा ढालगदे चा मे ह्रङ्‌बान वाला ओच्‍छे पिङगैदेन गन्‍धक ह्रङ्‌बान उर मुबा। थे तागदेला थोबो च्‍यान्‍ना ह्रङ्‌बान मुबा। थेनीगदेला सुङग्‍याम मे, म्‍युगुदेन गन्‍धक थोन्‍मुबा।</verse>
				<verse number="18">थेनीगदेला सुङग्‍याम थोन्‍बा मे, म्‍युगुदेन गन्‍धकला आपत विपत सोमग्‍याम जम्‍बुलिङरी मुबा भो सोम न्‍हङला भो गिक म्‍हिगदे साइजी।</verse>
				<verse number="19">तिग्‍दा भिसम थे तागदेला सुङदेन मेःरी शक्ति मुबा। थेनीगदेला मेः चा बिख मुबा पुख्रीला थोबो ह्रङ्‌बान मुबा। ओच्‍छे थेनीगदेसे म्‍हिगदेदा मेःदेन थोबोसे पोर तना लमुबा।</verse>
				<verse number="20">तर चुह्रङ्बा आपत विपतग्‍याम आसिना जोगब तबा म्‍हिगदेसे ह्राङ ह्राङसे लबा आज्‍यबा गे ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि आदोःनी। ओच्‍छे थेनीगदेसे म्‍हङ म्‍हुङदेन म्राङ्आखम्‍बा, थेःआखम्‍बा, भ्रआखम्‍बा म्‍हर, म्‍हुइ, काँस, युङबादेन सिङग्‍याम स्‍होबा मूर्तिगदेदा तेन्‍बा आख्‍लानी।</verse>
				<verse number="21">थेह्रङ् लसीन थेनीगदेसे म्‍हि साइबा, टुनामुना लबा, स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबादेन य्‍हो लबा ह्रङ्‌बा आज्‍यबा गेगदे ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि आदोःनी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="10">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से ङाइ स्‍य्‍हान्‍दो शक्तिशाली स्‍वर्गदूत गिक स्‍वर्गग्‍याम फाप्‍बान लबा म्राङ्जी। थेसे खसुला क्‍वान क्‍वान्‍बा मुबा, ओच्‍छे थेला थोबोरी लरक्‍युङ मुबा। थेला ली धिनी ह्रङ्‌बान मुबा, ओच्‍छे काङ चा मेला ल्‍हाम ह्रङ्‌बान मुबा।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे थेला यारी ब्‍लसी थान्‍बा जजाबा किताब मुबा। थेसे ह्राङला दाहिने काङ समुन्‍द्ररी ओच्‍छे देब्रे काङ सरी थान्‍सी राप्‍जी।</verse>
				<verse number="3">थे स्‍वर्गदूत च्‍यान ङ्‍हार्बा ह्रङ् लसी घ्रेन काइरी क्रिङ्‌जी। ओच्‍छे थेसे चुह्रङ् लसी क्रिङ्‌मा गोर निस मु गुडुङबासे पाङ्जी।</verse>
				<verse number="4">थे थेःमैछ्‌याम ङाइ भ्रिबारी छ्‌याइमुबा। तर स्‍वर्गग्‍याम “गोर निस मु गुडुङबासे पाङ्बा ताम थाभ्रिउ, तर चु ताम एला सेमरी थान्‍गो” भिबा ङाइ थेःजी।</verse>
				<verse number="5">ओच्‍छे ह्राङला काङ समुन्‍द्रदेन सरी थान्‍सी राप्‍बा थे शक्तिशाली स्‍वर्गदूतसे ह्राङला दाहिने या स्‍वर्गपट्टि थीजी।</verse>
				<verse number="6">ओच्‍छे स्‍वर्ग, जम्‍बुलिङदेन समुन्‍द्र स्‍होबा ओच्‍छे थेरी मुबा जम्‍मान स्‍हेगदे स्‍होबा सदन सोसी चिबा परमेश्‍वरला मिनरी घ्रान फाबान थे स्‍वर्गदूतसे चुह्रङ् भिसी भिजी, “दाहेन्‍से आघइ,</verse>
				<verse number="7">तर निसरेमला स्‍वर्गदूतसे ह्राङला बिगुल ह्राप्‍बारी छ्‌याइबा धुइरी परमेश्‍वरसे ह्राङला गे लबा अगमवक्तागदेदा सुङ्बा म्‍हिसे था आयाङ्‍बा ताम पूरा तला।”</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से ङाइ थेःबा स्‍वर्गग्‍याम खबा थे काइसे दोःसी ङादा चुह्रङ् भिसी भिजी, “निउ! समुन्‍द्ररीदेन सरी काङ थान्‍सी राप्‍बा थे स्‍वर्गदूतला यारी मुबा ब्‍लसी थान्‍बा थे किताब किन्‍गो।”</verse>
				<verse number="9">ओच्‍छे ङाइ थे स्‍वर्गदूत मुबा ग्‍लारी निसी थे रिल्‍सी थान्‍बा किताबला मुठा ह्रीजी। जमाहेन्‍से थेसे ङादा “ना, चु चउ! एला सुङरी खुदु ह्रङ्नोन केकेला। तर चु ग्‍लोङ्‌माहेन्‍से एला फो न्‍होङ्ना लला” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="10">थे स्‍वर्गदूतला याग्‍याम ङाइ थे रिल्‍सी थान्‍बा किताबला मुठा किन्‍सी चजी। थे चमा ङाला सुङरी खुदु ह्रङ्नोन केकेजी, तर चसी जिन्‍माहेन्‍से कम्‍सी ङाला फो न्‍होङ्जी।</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से थेसे ङादा “एसे ल्‍हानान म्‍हिगदे, ल्‍हानान य्‍हुल, ल्‍हानान य्‍हुल्‍सा, ल्‍हानान ग्‍योइदेन ल्‍हानान ग्‍लेगदेला बारेरी परमेश्‍वरसे उन्‍बा ताम दोःसी पाङ्तोःला” भिसी पाङ्जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="11">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से ङादा दप्‍बा स्‍हे ह्रङ्‌बान माला कडी गिक पिन्‍जी। ओच्‍छे थेसे ङादा चुह्रङ् भिसी भिजी, “रेःसी परमेश्‍वरला मन्‍दिरदेन थेरी धूप म्राबा ग्‍ला दप्‍गो। ओच्‍छे थेरी पूजा लबा म्‍हि गाते चीम झ्‍यागो।</verse>
				<verse number="2">तर परमेश्‍वरला मन्‍दिरला ख्राङगा चा थादप्‍गो। तिग्‍दा भिसम थे ग्‍ला चा अर्गु य्‍हुलला म्‍हिगदेदा पिन्‍बा मुला। थेनीगदेसे बोगल न्‍हीसे ला न्‍हीधोना परमेश्‍वरला शहररी रजाइँ लला।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे ङाला गे स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिदा उन्‍बा म्‍हि न्‍हीदा हजार गिकसे ग्‍यार्जा न्‍हीसे बोगल सोम धिनधोना बोराला क्‍वान क्‍वान्‍सी परमेश्‍वरला ताम पाङ्बा अधिकार पिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="4">ङाला गे स्‍य्‍हान्‍दो म्‍हिदा उन्‍बा न्‍ही चा जम्‍बुलिङ नाङनोन शासन लबा प्रभुला ङाच्‍छापट्टि मुबा जैतूनना दोङ न्‍हीदेन नाङसल थान्‍बा ग्‍ला न्‍ही हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="5">चुदे खालै शत्रुसे थेनीगदेदा न्‍होङ्ना लबारी म्‍हाइजी भिसम थेनीगदेला सुङग्‍याम थोन्‍बा मेसे थेनीगदेला शत्रुदा नाश लला। थेतबासेलमा चुदे खालै म्‍हिसे थेनीगदेदा न्‍होङ्ना लबारी म्‍हाइजी भिसम थेनीगदेदाएनोन थेह्रङ् लसीन साइला।</verse>
				<verse number="6">थेनीगदेसे परमेश्‍वरसे उन्‍बा ताम पाङ्बा धुइधोना नाम थाखगै भिसी मु ढुङ्‌बादेन क्‍युइदा काधोना लबा शक्ति थेनीगदेदेन छ्‌याम मुला। ओच्‍छे थेनीगदेसे म्‍हन्‍बा धुइरी जम्‍बुलिङरी थरी थरीला आपत विपत तना लबा शक्तिएनोन थेनीगदेदेन छ्‌याम मुला।</verse>
				<verse number="7">थेनीगदेसे परमेश्‍वरसे उन्‍बा ताम पाङ्सी जिन्‍माहेन्‍से ल्‍हानान नुप्‍बा व्‍हाङग्‍याम थोन्‍सी खबा लोङ्‌बा खबा जन्‍तुसे थेनीगदेदेन छ्‌याम लडाइ लसी थेनीगदेदा भ्रेना लसी साइला।</verse>
				<verse number="8">थेनीगदेला लास थेनीगदेला प्रभुदा क्रुसरी टाँगब लसी साइबा ग्‍लाला घ्रेन शहरला ग्‍यामरीन थान्‍ना। थे शहर चा सदोमदेन मिश्र य्‍हुल्‍सा ह्रङ्‌बान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">जम्‍मान य्‍हुल्‍साला म्‍हिगदे, जम्‍मान वंशला म्‍हिगदे, जम्‍मान ग्‍योइ पाङ्बा म्‍हिगदेदेन जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदेसे थेनीगदेला लास सोमरेसे धिन गङसालधोना च्‍याला। ओच्‍छे थेनीगदेला लास ल्‍हुआपुङ।</verse>
				<verse number="10">चु न्‍हीदा साइबा म्राङ्सी जम्‍बुलिङला म्‍हिगदे ताङ्सी ह्राङ ह्राङ न्‍हङरी गिकसेम गिकदा उपहार पिन्‍बा किन्‍बा लला। तिग्‍दा भिसम चु अगमवक्ता न्‍हीसे जम्‍बुलिङला म्‍हिगदेदा ल्‍हानान दुख पिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="11">तर सोमरेसे धिन गङसल तमाहेन्‍से जुनी पिन्‍बा सा परमेश्‍वरग्‍याम खसी थेनीगदे न्‍हङरी वाङ्‌जी। ओच्‍छे थेनीगदे सिबाग्‍याम सोसी डोङ रेःजी, थे म्राङ्सी म्‍हिगदे ल्‍हानान लोङ्जी।</verse>
				<verse number="12">जमाहेन्‍से थे अगमवक्ता न्‍हीसे स्‍वर्गग्‍याम “तोर खउ” भिबा घ्रेन काइ थेःजी। जमाहेन्‍से थेनीगदेला शत्रुगदेसे च्‍यान च्‍यानान थेन्‍नी खसु न्‍हङ‍ग्‍याम तबान स्‍वर्गरी निजी।</verse>
				<verse number="13">थेनोन धुइरी घ्रेन सङगुल खसी शहरला भो च्‍युइला भो गिक दिमगदे नाश लजी। थे सङगुल खमा हजार निस म्‍हिगदे सिजी। ओच्‍छे आसिबा म्‍हिगदेसे चा ल्‍हानान लोङ्सी स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा परमेश्‍वरदा मानदेन जयजयकार लजी।</verse>
				<verse number="14">न्‍हीरेमला आपत विपत निसी जिन्‍जी। तर च्‍यागो, सोमरेमला आपत विपत योनान खला।</verse>
				<verse number="15">ओच्‍छे निसरेमला स्‍वर्गदूतसे ह्राङला बिगुल ह्राप्‍जी। थेसे ह्राङला बिगुल ह्राप्‍मा स्‍वर्गरी घ्रेन घ्रेन काइगदेरी चुह्रङ् भिसी भिबान मुबा, “दाहेन्‍से जम्‍बुलिङथोरी शासन लबा अधिकार य्‍हाङला परमेश्‍वरदेन थेसे धम्‍बा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टलान हिन्‍ना। थेसे सदनना लागिरी शासन लला।”</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरला ङाच्‍छा ह्राङ ह्राङला ठिरी चिबा थे बोगल गिकसे गोर ब्‍लि गन्‍बागदेसे परमेश्‍वरदा फ्‍या लसी जयजयकार लजी।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे थेनीगदेसे चुह्रङ् भिसी भिजी, “जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमप्रभु परमेश्‍वर, ह्राङ ङाच्‍छाएनोन मुबा ओच्‍छे दान्‍देनोन मुला। ह्राङदा ङन्‍ना ल्‍हानान धन्‍यवाद मुला। तिग्‍दा भिसम ह्राङसे ह्राङला घ्रेन अधिकार किन्‍सी शासन लबारी छ्‌याइबा मुला।</verse>
				<verse number="18">य्‍हुल य्‍हुलला म्‍हिगदेदा ल्‍हानान बोमो खबा मुबा, तर दाहेन्‍से ह्राङदाएनोन बोमो खबा धुइ तबा मुला। दाहेन्‍से सिबागदेला निसाफ लबा धुइएनोन तबा मुला, ओच्‍छे ह्राङसे ह्राङला गे लबा अगमवक्तागदेदेन ह्राङला म्‍हिगदे, ओच्‍छे ह्राङदा मान लबा जजा घ्रेन जम्‍मान म्‍हिगदेदा इनाम पिन्‍बा धुइएनोन तबा मुला, ओच्‍छे जम्‍बुलिङ नाश लबागदेदा नाश लबा धुइएनोन तबा मुला।”</verse>
				<verse number="19">जमाहेन्‍से स्‍वर्गरी मुबा परमेश्‍वरला मन्‍दिर ठोङ्‌जी। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे लबा कबुल थान्‍बा सन्‍दोस म्राङ्जी। जमाहेन्‍से तिप्‍लीङ खसी गडङगुडुङ भिसी मु ठेङ्‌बा थेःजी। ओच्‍छे सङगुल निसी घ्रेन घ्रेन सेर्बा ताइजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="12">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से ङाइ स्‍वर्गरी उदेकला चिनु गिक म्राङ्जी। ओच्‍छे ङाइ धिनी क्‍वान्‍बादेन काङ धिरी लनी मुबा च्‍युक न्‍ही सारला मुकुट कूबा म्रिङम्‍हेमे गिक म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="2">थे म्रिङम्‍हेमे जिउ न्‍हीला मुबा, ओच्‍छे बेथा याङ्बासे लमा थे क्रिङ्‌बान मुबा।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे ङाइ दोःसी स्‍वर्गरी उदेकला चिनु गिक म्राङ्जी। च्‍यागो, गोर निस थोबोदेन गोर च्‍युइ रु मुबा वाला घ्रेन अजिङ्‍गर गिक म्राङ्जी। थेसे गोर निस मुकुट कूबा मुबा।</verse>
				<verse number="4">थे अजिङ्‍गरला मेःसे मुला सारगदे भो सोम न्‍हङरी भो गिक सारदा पोप लसी जम्‍बुलिङरी भ्‍याङ्‍जी। ओच्‍छे कोला न्‍हमैछ्‌याम चतोःला भिसी थे अजिङ्‍गर कोला न्‍हबारी छ्‌याइबा थे म्रिङम्‍हेमेला ङामरी राप्‍सी चिजी।</verse>
				<verse number="5">थे म्रिङम्‍हेमेसे जम्‍बुलिङला जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदेदा फाइला कडीसे शासन लबा झा गिक न्‍हजी। थे कोलादा परमेश्‍वर मुबा ग्‍लारी थीसी भोर्सी परमेश्‍वरला ठिरी थान्‍जी।</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से थे म्रिङम्‍हेमे तोङतोङबा ग्‍लारी यार्जी। थेला लागिरी हजार गिकसे ग्‍यार्जा न्‍हीसे बोगल सोम धिनधोनाला लागिरी चबा थुङ्बा लगै भिसी परमेश्‍वरसे थेदा ग्‍ला गिक ठीक लसी थान्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="7">ओच्‍छे स्‍वर्गरी लडाइ तजी। मिखाएलदेन थेला दूतगदेसे थे अजिङ्‍गरदेन थेला दूतगदेदेन छ्‌याम लडाइ लजी। थेह्रङ् लसीन अजिङ्‍गरदेन थेला दूतगदेसेनोन लडाइ लजी।</verse>
				<verse number="8">तर अजिङ्‍गरदेन थेला दूतगदे भ्रेजी। जमाहेन्‍से थेनीगदेदा चिबाला लागिरी स्‍वर्गरी ग्‍ला आतनी।</verse>
				<verse number="9">थे अजिङ्‍गर चा दङबोला पुख्री हिन्‍ना। थेला मिन शैतान हिन्‍ना, थेदा म्‍हङला ग्‍लेएनोन भिमुला। थेसे जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदेदा न्‍होङ्ना लबा मुबा। थेदेन थेला दूतगदेदान स्‍वर्गग्‍याम जम्‍बुलिङरी भ्‍याङ्‍जी।</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से ङाइ स्‍वर्गरी घ्रेन काइसे चुह्रङ् भिबा थेःजी, “दाहेन्‍से य्‍हाङला परमेश्‍वरग्‍याम य्‍हाङसे याङ्बा थार्बादेन शक्ति ओच्‍छे परमेश्‍वरला य्‍हुल्‍सादेन थेसे धम्‍बा थार्बा पिन्‍बा ख्रीष्‍टला अधिकार उन्‍बा मुला। तिग्‍दा भिसम य्‍हाङला ज्‍योज्‍यो आले नाना आङागदेदा धिन म्‍हुननोन परमेश्‍वरला ङाच्‍छापट्टि दोष उन्‍बा शैतानदा स्‍वर्गग्‍याम भ्‍याङ्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="11">थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोला कादेन थेनीगदेसे पाङ्बा सत्‍य बचन तबासे लमा थेनीगदेसे थेदा ढाबा मुला। ओच्‍छे ह्राङला ज्‍याननोन पिन्‍बारी थेनीगदे तयार तबा मुबा।</verse>
				<verse number="12">थेतबासेलमा एनीगदे स्‍वर्गदेन स्‍वर्गरी मुबागदे जम्‍मान ताङ्‍गो! तर जम्‍बुलिङदेन समुन्‍द्ररी मुबागदेदा गाते दुख तला! तिग्‍दा भिसम शैतानसे ह्राङ ल्‍हाना आसो भिबा ताम था याङ्सी थे ल्‍हानान बोमो खसी एनीगदे मुबा ग्‍लारी खबा मुला।”</verse>
				<verse number="13">थे अजिङ्‍गरसे ह्राङदा जम्‍बुलिङरी भ्‍याङ्‍जी भिबा ताम था याङ्सी थे झा न्‍हबा म्रिङम्‍हेमेदा ताप्‍बारी छ्‌याइजी।</verse>
				<verse number="14">तर थे म्रिङम्‍हेमेदा तोङतोङबा ग्‍लारी फ्‍याङ्‌सी निबाला लागिरी घ्रेन ग्‍वाइला भ्‍याप पिन्‍जी। थे तोङतोङबा ग्‍ला चा थे म्रिङम्‍हेमेदा अजिङ्‍गरग्‍याम सोम दिङसे ला ढुधोना जोगब तसी चिबाला लागिरीदेन चबा थुङ्बा लबाला लागिरी ठीक लसी थान्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="15">थे म्रिङम्‍हेमेदा भाल बाढीसे भोर्गै भिसी थे अजिङ्‍गरसे सुङग्‍याम स्‍योङ ह्रङ् लसी क्‍युइ पुइजी।</verse>
				<verse number="16">तर जम्‍बुलिङसे ह्राङला सुङ आँ लसी थे अजिङ्‍गरला सुङग्‍याम थोन्‍बा स्‍योङ ग्‍लोङ्‌सी थे म्रिङम्‍हेमेदा जोगब लजी।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से थे अजिङ्‍गर थे म्रिङम्‍हेमेदेन छ्‌याम झन ल्‍हानान बोमो खजी। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बादेन येशूसे लोप्‍बा तामथोरी विश्‍वास लबा थे म्रिङम्‍हेमेला अर्गु सन्‍तानगदेदेन छ्‌याम लडाइ लबारी भ्रजी।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे थे अजिङ्‍गर समुन्‍द्रला कुनीरी निसी राप्‍जी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="13">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से ङाइ लोङ्‌बा खबा जन्‍तु गिक समुन्‍द्रग्‍याम थोन्‍सी खबा म्राङ्जी। थे जन्‍तुला गोर च्‍युइ रुदेन गोर निस थोबो मुबा, ओच्‍छे थेला जम्‍मान रुरी गोर गिक गिक मुकुट मुबा। थेह्रङ् लसीन थेला जम्‍मान थोबोरी परमेश्‍वरदा बिरोध लबा आज्‍यबा मिन भ्रिबा मुबा।</verse>
				<verse number="2">थे लोङ्‌बा खबा जन्‍तु चितुवा ह्रङ्‌बान मुबा। तर थेला काङ तहुमला ह्रङ्‌बान मुबा ओच्‍छे सुङ चा च्‍यान्‍ना ह्रङ्‌बान मुबा। थे अजिङ्‍गरसे ह्राङला शक्तिदेन ह्राङला ठि ओच्‍छे घ्रेन अधिकार थे जन्‍तुदा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="3">थे लोङ्‌बा खबा जन्‍तुला थोबोगदे न्‍हङला थोबो गिकरी चा घ्रेन पोर तबा ह्रङ्‌बान म्राङ्‌मुबा, थे पोरसे लमा थे सिबारी छ्‌याइबा मुबा, तर थे पोर खम्‍जी। जमाहेन्‍से जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदे उदेक तसी थे जन्‍तुला लिच्‍छा लिच्‍छा भ्रजी।</verse>
				<verse number="4">थे अजिङ्‍गरसे ह्राङला अधिकार थे लोङ्‌बा खबा जन्‍तुदा पिन्‍बा म्राङ्सी म्‍हिगदेसे थे अजिङ्‍गरदा तेन्‍जी। ओच्‍छे म्‍हिगदेसे “चु जन्‍तु ह्रङ्‌बा अर्गु खाल मुला? चुदेन छ्‌याम खाल छेबारी खम्‍ला?” भिबान थे जन्‍तुदाएनोन तेन्‍जी।</verse>
				<verse number="5">थे लोङ्‌बा खबा जन्‍तुदा परमेश्‍वरला बिरोध लबा ताम पाङ्‌पुङ्‌जी। ओच्‍छे थेदा तिग लइ म्‍हन्‍बा थेनोन लबारी बोगल न्‍हीसे ला न्‍हीधोना अधिकार पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="6">थे लोङ्‌बा खबा जन्‍तुसे परमेश्‍वरला बिरोधरी ताम पाङ्जी। परमेश्‍वरला मिनदेन थे धन्‍छ्‌याबा ग्‍ला ओच्‍छे स्‍वर्गरी परमेश्‍वरदेन छ्‌याम चिबागदेला बिरोध लजी।</verse>
				<verse number="7">थे लोङ्‌बा खबा जन्‍तुदा परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदेन लडाइ लसी ढाबारी खम्‍बा शक्ति पिन्‍बा मुबा। ओच्‍छे जम्‍मान वंशदेन म्‍हिगदे ओच्‍छे थरी थरीला ग्‍योइगदेदेन य्‍हुलगदेथोरी शासन लबा अधिकार पिन्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="8">जम्‍बुलिङ स्‍होबा भन्‍दा ङाच्‍छान जुकजुकधोनाला जुनीला किताबरी मिन आरेबा जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदेसे थे लोङ्‌बा खबा जन्‍तुदा तेन्‍ना। थे किताब चा साइबा थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोला मुबा।</verse>
				<verse number="9">जुन म्‍हिदा ङ्‌यान्‍बा सेम मुला, थेसे ङ्‌यान्‍सी ज्‍यना लसी घोउ।</verse>
				<verse number="10">खालै म्‍हिदा झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌तोःबा मुसम थेदा झ्‍याल्‍खानरी झाङ्‌नोन झाङ्‌ला। ओच्‍छे खालै म्‍हि तरवारग्‍याम सितोःबा मुसम थे तरवारग्‍यामसेन सिला। थेतबासेलमा परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदेन छ्‌याम गाते नाखम्‍बा शक्तिदेन विश्‍वास ततोःला भिबा ताम चुग्‍यामसेन था तला।</verse>
				<verse number="11">ओच्‍छे ङाइ जम्‍बुलिङग्‍याम थोन्‍सी खबा अर्गु लोङ्‌बा खबा जन्‍तु गिकएनोन म्राङ्जी। थे लोङ्‌बा खबा जन्‍तुला ग्‍युला ह्रङ्‌बान रु न्‍ही मुबा। तर थेसे अजिङ्‍गरसे ह्रङ् लसी ताम पाङ्मुबा।</verse>
				<verse number="12">चु लोङ्‌बा खबा जन्‍तुसे समुन्‍द्रग्‍याम थोन्‍बा थे ङाच्‍छाला लोङ्‌बा खबा जन्‍तुला लागिरी ह्राङला अधिकारग्‍याम जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदेदा थे घ्रेन पोर म्‍हाबा ङाच्‍छाला लोङ्‌बा खबा जन्‍तुदा तेन्‍पुङ्‌जी।</verse>
				<verse number="13">जम्‍बुलिङग्‍याम थोन्‍बा थे लोङ्‌बा खबा जन्‍तुसे जम्‍मान म्‍हिला ङाच्‍छा मुग्‍याम जम्‍बुलिङरी मे ताइना लसी घ्रेन घ्रेन चिनुगदे उन्‍जी।</verse>
				<verse number="14">थेसे थे समुन्‍द्रग्‍याम थोन्‍बा लोङ्‌बा खबा जन्‍तुला लागिरी उदेकला चिनुगदेग्‍याम जम्‍बुलिङला जम्‍मान म्‍हिगदेदा फसब लजी। ओच्‍छे तरवारसे थासी घ्रेन पोर तसीनोन सोबा थे लोङ्‌बा खबा जन्‍तुदा मान लबाला लागिरी थेला मूर्ति गिक स्‍होउ भिसी जम्‍बुलिङग्‍याम थोन्‍बा थे लोङ्‌बा खबा जन्‍तुसे जम्‍मान म्‍हिगदेदा कुल्‍जी।</verse>
				<verse number="15">थे जम्‍बुलिङग्‍याम थोन्‍बा जन्‍तुदा थे ङाच्‍छा थोन्‍बा जन्‍तुला मूर्तिसे ताम पाङ्‌खम्‍गै ओच्‍छे थेला मूर्तिदा आतेन्‍बा म्‍हिगदेदा साइगै भिसी थे मूर्तिरी सा युबा अधिकार पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे थे जम्‍बुलिङग्‍याम थोन्‍बा जन्‍तुसे जजा मुसै घ्रेन मुसै, फ्‍युक्‍पो मुसै प्राङबो मुसै, नोकर हिन्‍सै नोकर आहिन्‍सै जम्‍मादान ह्राङ ह्राङला दाहिने यारी तसै ङोरी तसै चिनु लपुङ्‌जी।</verse>
				<verse number="17">थे चिनु आलबा म्‍हिगदेसे चा तिगै स्‍हे ग्‍लुबा चूङ्बा लआम्‍याङ्‌मुबा। थे चिनु चा समुन्‍द्रग्‍याम थोन्‍बा जन्‍तुला मिन अथवा थेला मिनदा घोबा अङ्क हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">चु ताम घोबाला लागिरी ज्ञान बुद्धि तोःला, जुन म्‍हिदेन घोखम्‍बा शक्ति मुला थेसे थे समुन्‍द्रग्‍याम थोन्‍बा जन्‍तुला अङ्कला अर्थ घोखम्‍गै। तिग्‍दा भिसम थे अङ्क म्‍हि गिकला मिनग्‍याम थान्‍बा हिन्‍ना। थे अङ्क चा ६६६ हिन्‍ना।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="14">
				<verse number="1">दोःसी ङाइ च्‍यामा सियोन गङरी थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगो राप्‍सी चिबा मुबा। थेदेन छ्‌याम लाख गिकसे बोगल न्‍हीसे हजार ब्‍लि म्‍हिगदे मुबा। थे म्‍हिगदेला ङोरी थेदेन थेला आबाला मिन भ्रिबा मुबा।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे ङाइ स्‍वर्गग्‍याम छाँगारी क्‍युइ ताइबा ह्रङ्‌बादेन मु गुडुङ्बा ह्रङ्‌बान आवाज थेःजी। थे आवाज चा ल्‍हानान वीणा भिबा बाजा ह्राप्‍मा थोन्‍बा आवाज ह्रङ्‌बान थेःमुबा।</verse>
				<verse number="3">थे लाख गिकसे बोगल न्‍हीसे हजार ब्‍लि म्‍हिगदे चा मुल ठिदेन गोर ब्‍लि छोन्‍बो जन्‍तु ओच्‍छे गन्‍बागदेला ङाच्‍छापट्टि राप्‍सी छार व्‍हाइ गिक गोजी। चु व्‍हाइ चा थेनीगदेसे जे था याङ्बारी खम्‍मुबा। तिग्‍दा भिसम थेनीगदेदा जे सय फासी जम्‍बुलिङग्‍याम तेःबा मुबा।</verse>
				<verse number="4">थेनीगदे खालै म्रिङकोलागदेदेन छ्‌याम आब्रेल्‍बा कन्‍याकेटा दोसी चिबा मुबा। थेनीगदे थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोसे कुल्‍बा अन्‍छार भ्रमुबा। जम्‍बुलिङला म्‍हिगदे न्‍हङ‍ग्‍याम थेनीगदेदा जे सय फासी तेःबा मुबा ओच्‍छे परमेश्‍वरदेन थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोला लागिरी जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा फुल्‍बा भेटी थेनीगदेन मुबा।</verse>
				<verse number="5">थेनीगदेसे लुसीला ताम तिगैनोन लबा आरेबा, ओच्‍छे थेनीगदे तिगै दोष आरेबा म्‍हि मुबा।</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से ङाइ मुरी फ्‍याङ्‌बान लबा स्‍य्‍हान्‍दो स्‍वर्गदूत गिकदा म्राङ्जी। थे जम्‍बुलिङरी मुबा जम्‍मान य्‍हुल्‍साला म्‍हिगदे, जम्‍मान वंशला म्‍हिगदेदेन थरी थरीला ग्‍योइ पाङ्बा म्‍हिगदेदेन य्‍हुल य्‍हुलला म्‍हिगदेदा जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बा समाचार थेःना लबारी खबा मुबा।</verse>
				<verse number="7">थेसे घ्रेन काइग्‍याम चुह्रङ् भिसी भिजी, “परमेश्‍वर म्राङ्सी लोङ्‍गो, ओच्‍छे थेदा मानदेन जयजयकार लउ। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे जम्‍मान म्‍हि य्‍हुलला निसाफ लबा धुइ तसी जिन्‍बा मुला। थेतबासेलमा स्‍वर्गदेन जम्‍बुलिङ ओच्‍छे समुन्‍द्रदेन क्‍युइला मुलगदे स्‍होबा परमेश्‍वरदा तेन्‍गो।”</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो स्‍वर्गदूत गिकएनोन थेनोन स्‍वर्गदूतला लिच्‍छा लिच्‍छा चुह्रङ् भिबान खजी, “थे घ्रेन बेबिलोन शहर नाश तबा मुला! हिन्‍ना नाश तबा मुला। थेनोन शहरसे जम्‍मान य्‍हुल य्‍हुलला म्‍हिगदेदा स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍पुङ्‌सी निङगुसे ङ्‌य्‍होइबा ह्रङ्नोन तना लजी।”</verse>
				<verse number="9">थे स्‍वर्गदूत न्‍हीला लिच्‍छा लिच्‍छा स्‍य्‍हान्‍दो स्‍वर्गदूत गिकएनोन घ्रेन काइरी चुह्रङ् भिबान खजी, “चुदे खालै म्‍हिसे थे समुन्‍द्रग्‍याम थोन्‍बा जन्‍तुदेन थेला मूर्तिदा तेन्‍सी ङोरी अथवा यारी थेला चिनु थान्‍जी भिसम,</verse>
				<verse number="10">थेदाएनोन परमेश्‍वरसे ह्राङला बोमोग्‍याम घ्रेन सजाय पिन्‍ना, थेनीगदेदा परमेश्‍वरला स्‍वर्गदूतगदेदेन थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोला ङाच्‍छापट्टि मेदेन गन्‍धकरी भ्‍याङ्‍सी सजाय पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">ओच्‍छे थेनीगदेदा सजाय पिन्‍बा मेला म्‍युगु सदन तोरपट्टि निला। जुन जुन म्‍हिसे थे समुन्‍द्रग्‍याम थोन्‍बा जन्‍तुदेन थेला मूर्तिदा तेन्‍सी थेला मिन मुबा चिनु थान्‍ना थेनीगदेसे धिन म्‍हुननोन सजाय नातोःला।”</verse>
				<verse number="12">परमेश्‍वरसे कुल्‍बा ताम ङ्‌यान्‍बादेन येशूदा विश्‍वास लबा परमेश्‍वरला म्‍हिगदे चा खाह्रङ् लसी नासी विश्‍वास आख्‍लाना चितोःला भिबा ताम चुग्‍यामसेन था तला।</verse>
				<verse number="13">ओच्‍छे ङाइ स्‍वर्गग्‍याम चुह्रङ् भिबा काइ थेःजी, “चु भ्रिसी थान्‍गो, दाहेन्‍से प्रभुदा विश्‍वास लसी सिबागदे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्बागदे हिन्‍ना।” परमेश्‍वरला आत्‍मासे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, “हिन्‍ना, थेनीगदे ह्राङ ह्राङसे लबा गेदेन दुखग्‍याम फेबा मुला ओच्‍छे थेनीगदेसे लबा गे अन्‍छारला इनाम याङ्ला।</verse>
				<verse number="14">ओच्‍छे ङाइ परमेश्‍वरसे पुइखबा म्‍हि ह्रङ्‌बान म्‍हि गिक तार खसुथोरी धन्‍छ्‌याबा म्राङ्जी। थेसे म्‍हरला मुकुट कूबा मुबा। थेला यारी छ्‌यार्बा हङसु गिक मुबा।</verse>
				<verse number="15">जमाहेन्‍से परमेश्‍वरला मन्‍दिर न्‍हङ‍ग्‍याम स्‍य्‍हान्‍दो स्‍वर्गदूत गिक खसी खसुरी धन्‍छ्‌याबादा घ्रेन काइसे चुह्रङ् भिसी भिजी, “ह्राङला हङसुसे बाली खन्‍गो। तिग्‍दा भिसम जम्‍बुलिङला जम्‍मान बाली खन्‍बा धुइ तसी जिन्‍बा मुला।”</verse>
				<verse number="16">जमाहेन्‍से खसुथोरी धन्‍छ्‌याबासे जम्‍बुलिङथोरी ह्राङला हङसु चलब लसी जम्‍बुलिङला जम्‍मान बाली खन्‍जी।</verse>
				<verse number="17">थेह्रङ् लसीन स्‍वर्गरी मुबा परमेश्‍वरला मन्‍दिर न्‍हङ‍ग्‍याम स्‍य्‍हान्‍दो स्‍वर्गदूत गिकएनोन मङग्‍यार खजी। थेदेन छ्‌यामएनोन छ्‌यार्बा हङसु गिक मुबा।</verse>
				<verse number="18">जमाहेन्‍से मेथोरी अधिकार मुबा स्‍य्‍हान्‍दो स्‍वर्गदूत गिक धूप म्राबा ग्‍लाग्‍याम थोन्‍जी। ओच्‍छे हङसु थोबा स्‍वर्गदूतला छ्‌यार्बा हङसुसे जम्‍बुलिङला अङगुर थुउ, तिग्‍दा भिसम जम्‍बुलिङला अङगुर मिन्‍सी जिन्‍बा मुला” भिसी घ्रेन काइसे पाङ्जी।</verse>
				<verse number="19">जमाहेन्‍से थे स्‍वर्गदूतसे जम्‍बुलिङथोरी ह्राङला हङसु चलब लसी जम्‍बुलिङला जम्‍मान अङगुर थुसी ग्‍ला गिकरी पोप लजी। ओच्‍छे थे अङगुरदा परमेश्‍वरसे सजाय पिन्‍बा कोलरी भ्‍याङ्‍जी।</verse>
				<verse number="20">थे अङगुरदा शहरला मङग्‍यारपट्टि मुबा कोलरी म्‍हर्जी। थे कोलग्‍याम ओस्‍पन मिटर नाङ्‌से गङसल नुप्‍बा ओच्‍छे ग्‍यार्जा सोम किलोमिटर ह्रेङ्बा काला स्‍योङ थोन्‍बा मुबा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="15">
				<verse number="1">ङाइ स्‍वर्गरी उदेकला घ्रेन अर्गु चिनु गिक म्राङ्जी। थेरी आपत विपत गिक गिक थोसी चिबा गोर निस स्‍वर्गदूतगदे मुबा। चु चा जम्‍मान भन्‍दा लिच्‍छाला आपत विपत मुबा। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे पिन्‍बा जम्‍मान भन्‍दा लिच्‍छाला सजाय चुनोन मुबा।</verse>
				<verse number="2">ङाइ ङाला ङाच्‍छापट्टि मेदेन सिसा दोङ्बा समुन्‍द्र ह्रङ्‌बान स्‍हे म्राङ्जी। ओच्‍छे समुन्‍द्रग्‍याम थोन्‍बा जन्‍तुदेन थेला मूर्ति ओच्‍छे थेला मिनग्‍याम थान्‍बा अङ्कथोरी ढाबागदे जम्‍मादान म्राङ्जी। थेनीगदे ह्राङ ह्राङला यारी परमेश्‍वरसे पिन्‍बा वीणा थोसी थे समुन्‍द्रला कुनीरी राप्‍सी चिबा मुबा।</verse>
				<verse number="3">थेनीगदेसे चुह्रङ् भिसी परमेश्‍वरदा तेन्‍बा म्‍हि मोशादेन थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोला व्‍हाइ गोबान मुबा, “परमप्रभु परमेश्‍वर ह्राङ जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन हिन्‍ना, ह्राङला गे ल्‍हानान घ्रेनदेन उदेकला मुला, ओच्‍छे जम्‍बुलिङला जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदेथोरी सदन शासन लबा ग्‍ले ह्राङनोन हिन्‍ना, ह्राङसे लबा गेगदे सत्‍यदेन ठीक मुला।</verse>
				<verse number="4">परमप्रभु ह्राङ म्राङ्सी आलोङ्‌बा म्‍हि खाल मुला? ओच्‍छे ह्राङदा मान लसी जयजयकार आलबा म्‍हि खाल मुला? तिग्‍दा भिसम ह्राङ जे जम्‍मान भन्‍दा चोखो मुला। जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदेसे ह्राङदा तेन्‍ना, तिग्‍दा भिसम ह्राङसे ठीक निसाफ लबा जम्‍मासेन म्राङ्बा मुला।”</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से ङाइ स्‍वर्गरी परमेश्‍वरला मन्‍दिर ठोङ्‌बा म्राङ्जी, ओच्‍छे मन्‍दिर न्‍हङला जम्‍मान भन्‍दा चोखो ग्‍लाएनोन म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="6">थे मन्‍दिर न्‍हङ‍ग्‍याम गोर गिक गिक आपत विपत थोबा गोर निस स्‍वर्गदूतगदे थोन्‍सी खजी। थेनीगदेसे सफादेन य्‍हाल य्‍हाल्‍बा क्‍वान क्‍वान्‍बा मुबा, ओच्‍छे कुरी म्‍हरला फित्ता खीबा मुबा।</verse>
				<verse number="7">जमाहेन्‍से थे गोर ब्‍लि छोन्‍बो जन्‍तुगदे न्‍हङला गिकसे थे गोर निस स्‍वर्गदूतगदेदा सदन सोबा परमेश्‍वरला बोमोसे प्‍लिङ्बा गोर गिक गिक म्‍हरला खोरे पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="8">ओच्‍छे परमेश्‍वरला य्‍हालदेन शक्तिग्‍याम थोन्‍बा म्‍युगुसे मन्‍दिर प्‍लिङ्‌जी। जमाहेन्‍से थे गोर निस स्‍वर्गदूतगदेसे थोबा गोर निस आपत विपत आजिन्‍तेधोना खालैनोन मन्‍दिर न्‍हङरी वाङ्बारी आखम्‍नी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="16">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से ङाइ परमेश्‍वरला मन्‍दिर न्‍हङ‍ग्‍याम घ्रेन काइरी थे गोर निस स्‍वर्गदूतगदेदा चुह्रङ् भिसी कुल्‍बा थेःजी, “एनीगदे निउ, ओच्‍छे परमेश्‍वरला बोमोसे प्‍लिङ्बा थे गोर निस खोरे जम्‍बुलिङथोरी ल्‍हूगो।”</verse>
				<verse number="2">जमाहेन्‍से स्‍वर्गदूत गिक निसी ह्राङदेन छ्‌याम मुबा खोरे जम्‍बुलिङथोरी ल्‍हूजी। थेतबासेलमा थे समुन्‍द्रग्‍याम थोन्‍बा जन्‍तुला चिनु थान्‍बादेन थेला मूर्तिदा तेन्‍बा म्‍हिगदेदा ल्‍हानान स्‍हु खबादेन नइबा खबा पोर थोन्‍जी।</verse>
				<verse number="3">ओच्‍छे न्‍हीरेमला स्‍वर्गदूतसे ह्राङदेन छ्‌याम मुबा खोरे समुन्‍द्ररी ल्‍हूजी। ओच्‍छे समुन्‍द्रला क्‍युइ सिबा म्‍हिला का ह्रङ्‌बान दोजी। थेतबासेलमा समुन्‍द्ररी मुबा जम्‍मान छोन्‍बो जन्‍तुगदे सिजी।</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे सोमरेमला स्‍वर्गदूतसे ह्राङदेन छ्‌याम मुबा खोरे स्‍योङदेन क्‍युइला मुहानरी ल्‍हूजी। जमाहेन्‍से जम्‍मान क्‍युइ का दोजी।</verse>
				<verse number="5">जमाहेन्‍से ङाइ क्‍युइला अधिकार याङ्बा स्‍वर्गदूतसे चुह्रङ् भिबान लबा थेःजी, “ह्राङ तिगै दोष आरेबा परमेश्‍वर हिन्‍ना, ह्राङ ङाच्‍छाएनोन मुबा, दान्‍देनोन मुला। ह्राङसे लबा निसाफ ठीक मुला।</verse>
				<verse number="6">ह्राङसे पुइखबा अगमवक्तागदेदेन ह्राङदा तेन्‍बा म्‍हिगदेदा थेनीगदेसे साइबासे लमा ह्राङसे थेनीगदेदा कानोन थुङ्‌पुङ्‌सी थेनीगदेसे याङ्तोःबा सजाय पिन्‍बा मुला।”</verse>
				<verse number="7">जमाहेन्‍से ङाइ धूप म्राबा ग्‍लाग्‍याम चुह्रङ् भिबा थेःजी, “परमप्रभु परमेश्‍वर, ह्राङ जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमेश्‍वर हिन्‍ना, ह्राङसे लबा निसाफ सत्‍यदेन ठीक मुला।”</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से ब्‍लिरेमला स्‍वर्गदूतसे ह्राङदेन छ्‌याम मुबा खोरे धिनीरी ल्‍हूजी। ओच्‍छे धिनीग्‍याम थोन्‍बा मेला ह्रङ्‌बा रापसे म्‍हिगदेदा क्रोना लपुङ्‌जी।</verse>
				<verse number="9">मेला ह्रङ्‌बा धिनीला रापसे म्‍हिगदे क्रोजी, ओच्‍छे थे आपत विपतगदेदा तहरी थान्‍बा परमेश्‍वरदा म्‍हिगदेसे केःजी। तर थेनीगदे ह्राङ ह्राङला पाप ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि दोःसी परमेश्‍वरदा मानदेन जयजयकार आलनी।</verse>
				<verse number="10">ङारेमला स्‍वर्गदूतसे ह्राङदेन छ्‌याम मुबा खोरे थे समुन्‍द्रग्‍याम थोन्‍बा जन्‍तुला ठिथोरी ल्‍हूजी। ओच्‍छे थेला य्‍हुल्‍सा धोपधोप तजी। जमाहेन्‍से थेनीगदेसे स्‍हु स्‍हेरसे लमा स्‍वा क्रेजी।</verse>
				<verse number="11">थेनीगदेदा तबा स्‍हु स्‍हेरदेन पोरसे लमा थेनीगदेसे स्‍वर्गरी धन्‍छ्‌याबा परमेश्‍वरदा बिरोध लजी। तर थेनीगदे ह्राङ ह्राङसे लबा आज्‍यबा गे ख्‍लासी परमेश्‍वरपट्टि आदोःनी।</verse>
				<verse number="12">ढुरेमला स्‍वर्गदूतसे ह्राङदेन छ्‌याम मुबा खोरे यूफ्रेटिस भिबा घ्रेन स्‍योङरी ल्‍हूजी। जमाहेन्‍से स्‍यारग्‍याम खबा ग्‍लेगदेदेन थेला सिपाहीगदेदा भ्रबारी ग्‍याम तगै भिसी थे स्‍योङ खर्जी।</verse>
				<verse number="13">जमाहेन्‍से ङाइ अजिङ्‍गरदेन थे जम्‍बुलिङग्‍याम थोन्‍बा जन्‍तु ओच्‍छे लुसीला ताम पाङ्बा अगमवक्ताला सुङग्‍याम भाल्‍बा ह्रङ्‌बान गोर सोम म्‍हङगदे थोन्‍बा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="14">थे आज्‍यबा आत्‍मागदे चा उदेकला चिनुगदे उन्‍बा म्‍हङगदे हिन्‍ना। जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमेश्‍वरसे निसाफ लबा धिनकुनु थे आत्‍मागदे परमेश्‍वरदेन छ्‌याम लडाइ लबाला लागिरी जम्‍बुलिङला जम्‍मान ग्‍लेगदेदा पोप लबारी निला।</verse>
				<verse number="15">“च्‍यागो, ङा य्‍हो खबा ह्रङ् लसी खालैदा था आयाङ्ना लसी खला। जुन म्‍हि छोर्सी चिसी ह्राङला क्‍वान ह्राङदेन छ्‌याम थान्‍ना थे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्बा म्‍हि हिन्‍ना। थेह्रङ् लसी ह्राङला क्‍वान जोगब लसी थान्‍बा म्‍हि लिगन्‍डी भ्रआतोः। ओच्‍छे म्‍हिगदेला ङाच्‍छापट्टि पेःआतोः।”</verse>
				<verse number="16">ओच्‍छे थे म्‍हङगदेसे जम्‍बुलिङला जम्‍मान ग्‍लेगदेदा ग्‍ला गिकरी पोप लजी। थे ग्‍लादा हिब्रू ग्‍योइरी आर-मागेड्डोन भिमुबा।</verse>
				<verse number="17">ओच्‍छे निसरेमला स्‍वर्गदूतसे ह्राङदेन छ्‌याम मुबा खोरे लाबाथोरी ल्‍हूजी। जमाहेन्‍से मन्‍दिरला ठिग्‍याम “दाहेन्‍से जिन्‍जी” भिबा घ्रेन काइ खजी।</verse>
				<verse number="18">जमाहेन्‍से तिप्‍लीङ खबादेन मु ठेङ्‌बा ओच्‍छे घ्रेन घ्रेन काइ खजी, ओच्‍छे घ्रेन सङगुल खजी। थेह्रङ्बा घ्रेन सङगुल मी जम्‍बुलिङरी म्‍हि ठुङ्‌बा धिनहेन्‍से दान्‍देधोना खाइमै खबा आरेबा।</verse>
				<verse number="19">जमाहेन्‍से थे घ्रेन बेबिलोन भिबा शहर भो सोम तसी फेजी, ओच्‍छे जम्‍मान य्‍हुल्‍साला शहरगदे नाश तजी। परमेश्‍वरसे थे घ्रेन शहर बेबिलोनला पाप ढन्‍जी, ओच्‍छे ह्राङला घ्रेन बोमोग्‍याम थे शहरदा सजाय पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="20">जमाहेन्‍से समुन्‍द्रला गुङरी मुबा जम्‍मान ग्‍लागदेदेन जम्‍मान गङगदे म्‍हाजी।</verse>
				<verse number="21">ओच्‍छे मुग्‍याम म्‍हिगदेथोरी ओस्‍पन बोगल न्‍ही किलोला सेर्बा ताइबारी छ्‌याइजी। चुह्रङ्बा सेर्बा ताइसी आपत विपत तबासे लमा म्‍हिगदेसे परमेश्‍वरदा केःबारी छ्‌याइजी। तिग्‍दा भिसम चु ल्‍हानान लोङ्‌बा खबा आपत विपत मुबा।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="17">
				<verse number="1">थे गोर निस खोरे थोबा गोर निस स्‍वर्गदूतगदे न्‍हङला गिक ङा मुबा ग्‍लारी खसी ङादा चुह्रङ् भिजी, “चुरी खउ, ङाइ एदा ल्‍हानान स्‍योङगदेला कुनीरी चिबा जम्‍मासेन ङोसेबा बेश्‍या म्रिङम्‍हेमेसे याङ्बा सजाय उन्‍ना। थे बेश्‍या म्रिङम्‍हेमे ल्‍हानान स्‍योङगदेला कुनीरी मुबा घ्रेन बेबिलोन शहर हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">जम्‍बुलिङला ग्‍लेगदे थे बेश्‍या म्रिङम्‍हेमेदेन छ्‌याम ब्रेल्‍बा मुला। ओच्‍छे जम्‍बुलिङला म्‍हिगदे थेदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी अङगुरला निङगुसे ङ्‌य्‍होइबा ह्रङ्नोन तबा मुला।</verse>
				<verse number="3">जमाहेन्‍से ङा परमेश्‍वरला आत्‍मासे प्‍लिङ्‌जी। ओच्‍छे थे आत्‍मारी स्‍वर्गदूतसे ङादा तोङतोङबा ग्‍लारी भोर्जी। थेरी ङाइ वाला जन्‍तुथोरी क्रेःबा म्रिङम्‍हेमे गिक म्राङ्जी। थे जन्‍तुला गोर निस थोबो मुबा ओच्‍छे गोर च्‍युइ रु मुबा। थे जन्‍तुला जिउ नाङनोन परमेश्‍वरदा बिरोध लबा मिनगदे भ्रिबा मुबा।</verse>
				<verse number="4">थे म्रिङम्‍हेमेसे चा वाला वाला पिङगैदेन वाला क्‍वान क्‍वान्‍बा मुबा। ओच्‍छे म्‍हर, रत्‍नदेन मोतीगदे क्‍वान्‍सी ज्‍योबा मुबा। थेसे ह्राङला यारी म्‍हरला खोरे गिक थोबा मुबा। थे खोरे चा थेसे लबा नइबा तामदेन थे स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबा नइबा खबा तामगदेसे प्‍लिङ्बा मुबा।</verse>
				<verse number="5">थे म्रिङम्‍हेमेला ङोरी, “जम्‍बुलिङला बेश्‍यागदेदेन नइबा खबा तामगदेला आमा घ्रेन बेबिलोन शहर” भिसी म्‍हिसे था आयाङ्‍बा मिन गिक भ्रिबा मुबा।</verse>
				<verse number="6">ओच्‍छे ङाइ थे म्रिङम्‍हेमे परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदेन येशूला लागिरी ह्राङला ज्‍याननोन पिन्‍बा म्‍हिगदेला का थुङ्सी ङ्‌य्‍होइबा म्राङ्जी। थे म्रिङम्‍हेमेदा म्राङ्सी ङा ल्‍हानान उदेक तजी।</verse>
				<verse number="7">जमाहेन्‍से थे स्‍वर्गदूतसे ङादा चुह्रङ् भिजी, “ए तिग्‍दा उदेक म्‍हन्‍बा? थे म्रिङम्‍हेमेदेन थेदा पुइबा गोर निस थोबादेन गोर च्‍युइ रु मुबा जन्‍तुला बारेरी म्‍हिसे था आयाङ्‍बा ताम ङाइ एदा पाङ्ला।</verse>
				<verse number="8">एसे म्राङ्बा थे जन्‍तु ङाच्‍छा मुबा, तर दान्‍दे आरे। सदनना लागिरी नाश तबारी थे ल्‍हानान नुप्‍बा व्‍हाङग्‍याम तोर खबारी छ्‌याइबा मुला। जम्‍बुलिङ छ्‌यामाहेन्‍से जुकजुकधोनाला जुनीला किताबरी मिन आभ्रिबा जम्‍बुलिङला म्‍हिगदे थे जन्‍तुदा म्राङ्सी उदेक म्‍हन्‍ना। तिग्‍दा भिसम थे जन्‍तु ङाच्‍छा मुबा, दान्‍दे सिसी जिन्‍बा मुला। तर थे दोःसी सोला।</verse>
				<verse number="9">“चु ताम घोबारी ज्ञान बुद्धि तोःला। थे जन्‍तुला गोर निस थोबो चा थे म्रिङम्‍हेमे चिबा गङ निस हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="10">थे गोर निस ग्‍लेगदेएनोन हिन्‍ना, थेनीगदे न्‍हङरी गोर ङा ग्‍लेगदे नाश तसी जिन्‍जी, गिक चा दान्‍देधोना शासन लबान मुला। ओच्‍छे स्‍य्‍हान्‍दो गिक चा अझ खबा आरे। थे खमाहेन्‍से ला न्‍ही सोमला लागिरी जे थेसे शासन लला।</verse>
				<verse number="11">थे जन्‍तु ङाच्‍छा सोबान मुबा, तर दान्‍दे सिसी जिन्‍बा मुला। थे जन्‍तु चा भ्रेःरेमला ग्‍ले हिन्‍ना। थे जन्‍तुएनोन गोर निस ग्‍लेगदे न्‍हङला ग्‍ले गिक हिन्‍ना। तसैनोन थे नाश तला।</verse>
				<verse number="12">“एसे म्राङ्बा थे गोर च्‍युइ रु चा ग्‍ले च्‍युइ हिन्‍ना। तर थेनीगदेसे दान्‍देधोना शासन लम्‍याङ्बा आरे। थेनीगदेसे थे जन्‍तुदेन छ्‌याम तिगै धिनना लागिरी शासन लम्‍याङ्ला।</verse>
				<verse number="13">थे ग्‍लेगदेला सेम गिकनोन मुला। थेतबासेलमा थेनीगदेसे ह्राङ ह्राङला शक्तिदेन अधिकार थे जन्‍तुदा जिम्‍मा पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">थेनीगदेसे थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोला बिरोध लसी लडाइ लला। तर थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोसे थेनीगदेथोरी ढाला। तिग्‍दा भिसम थे प्रभुगदेला प्रभु ओच्‍छे ग्‍लेगदेलाएनोन ग्‍ले हिन्‍ना। थेदेन छ्‌याम मुबागदे चा थेसे ङ्‌योइबागदेदेन धम्‍बागदे ओच्‍छे थेदा विश्‍वास लबागदे हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="15">थे स्‍वर्गदूतसे ङादा दोःसी चुह्रङ् भिसी पाङ्जी, “एसे म्राङ्बा थे बेश्‍या चिबा स्‍योङगदे चा य्‍हुल य्‍हुलदेन य्‍हुल्‍सा ओच्‍छे थरी थरीला ग्‍योइ पाङ्बा म्‍हिगदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="16">एसे म्राङ्बा गोर च्‍युइ रुदेन थे वाला जन्‍तुसे थे बेश्‍यादा हेला लला। ओच्‍छे थेदेन छ्‌याम मुबा जम्‍मान स्‍हे ब्‍यन्‍सी थेदा लिगन्‍डीन लसी थेला स्‍या चला। ओच्‍छे थेला नख्रुगदे मेसे ख्राङ्‌सी नाश लला।</verse>
				<verse number="17">तिग्‍दा भिसम थेनीगदेदा परमेश्‍वरसे ह्राङसे म्‍हन्‍बा अन्‍छार पूरा लबा सेम पिन्‍बा मुबा। थेतबासेलमा परमेश्‍वरसे सुङ्बा बचन पूरा आततेधोना थेनीगदे सेम गिकलान तसी ह्राङसे शासन लबा शक्तिदेन अधिकार थे लोङ्‌बा खबा जन्‍तुदा पिन्‍जी।</verse>
				<verse number="18">एसे म्राङ्बा थे म्रिङम्‍हेमे चा जम्‍बुलिङला ग्‍लेगदेथोरी शासन लबा घ्रेन शहर हिन्‍ना।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="18">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से ङाइ स्‍य्‍हान्‍दो स्‍वर्गदूत गिक स्‍वर्गग्‍याम मार फाप्‍बान लबा म्राङ्जी। थेदेन छ्‌याम घ्रेन अधिकार मुबा। ओच्‍छे थेला य्‍हालदेन शक्तिसे लमा जम्‍बुलिङ नाङनोन य्‍हाल य्‍हाल तजी।</verse>
				<verse number="2">थे स्‍वर्गदूतसे घ्रेन काइरी चुह्रङ् भिसी भिजी, “थे शहर नाश तजी! थे घ्रेन शहर बेबिलोन नाश तजी, थे घ्रेन शहर शैतानदेन थेला दूतगदे चिबा दिम दोबा मुला, ओच्‍छे जम्‍मान नइबा आत्‍मागदेदेन चरागदे चिबा ग्‍ला दोजी।</verse>
				<verse number="3">तिग्‍दा भिसम स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबा थेला आज्‍यबा गेसे लमा जम्‍मान य्‍हुलला म्‍हिगदे अङगुरला निङगुसे ङ्‌य्‍होइबा ह्रङ्नोन तबा मुला। ओच्‍छे जम्‍बुलिङला ग्‍लेगदे थेदेन छ्‌याम ब्रेल्‍बा मुला, थेला थेह्रङ्बा ब्रेल्‍सी भ्रबा सेमसे लमा जम्‍बुलिङला व्‍यापारीगदे फ्‍युक्‍पो दोबा मुला।”</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से ङाइ स्‍वर्गग्‍याम चुह्रङ् भिबान लबा अर्गु काइ थेःजी, “ङाला म्‍हिगदे, एनीगदे थे ग्‍लाग्‍याम थोन्‍सी खउ। आहिन्‍सम थेसे लबा पापरी एनीगदेएनोन परब तला, ओच्‍छे थेसे याङ्बा सजाय एनीगदेसेनोन नातोःला।</verse>
				<verse number="5">तिग्‍दा भिसम थेसे पापथोरी पाप लबासे लमा थेला नइबा गेगदे स्‍वर्गधोनान धोबा मुला। ओच्‍छे परमेश्‍वरसे थेसे लबा आज्‍यबा गेगदे ढन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="6">थेसे एनीगदेदा तिग लबा मुला, थेदाएनोन एनीगदेसे थेह्रङ्नोन लउ। ओच्‍छे थेसे जुन गे लबा मुला एनीगदेसे थेदा थे भन्‍दा दोब्‍बर नाङ फागो। थेसे एनीगदेला लागिरी जुन स्‍हे दोङ्‌सी खोरेरी ठीक लबा मुबा थे भन्‍दा ल्‍हाना खरो स्‍हे एनीगदेसे थेदा पिन्‍गो।</verse>
				<verse number="7">थेसे मोजमजा लसी जति मान याङ्बा मुला, ओतेन थेदा दुखदेन सुर्दा पिन्‍गो। तिग्‍दा भिसम थेसे घमण्‍ड लसी सेम न्‍हङ न्‍हङरी चुह्रङ् भिसी पाङ्‌मुला। ‘ङा ग्‍लेस्‍या दोसी चिबा मुला, ङा ह्रेम्‍बो सिबा म्रिङम्‍हेमे आहिन। थेतबासेलमा ङाइ खाइमै सुर्दा लआतोः।’</verse>
				<verse number="8">थेतबासेलमा तिरेरीन थेथोरी कालदेन सुर्दा ओच्‍छे रोगदेन अनिकाल खला। ओच्‍छे थेदा मेसे ख्राङ्ला, तिग्‍दा भिसम थेला निसाफ लबा परमप्रभु परमेश्‍वर शक्तिशाली मुला।”</verse>
				<verse number="9">थेदेन छ्‌याम ब्रेल्‍बादेन मोजमजा लसी चिबा जम्‍बुलिङला ग्‍लेगदे थेदा क्रोबा मेला म्‍युगु म्राङ्सी क्राबा क्रिङ्‌बा लला।</verse>
				<verse number="10">थेदा पिन्‍बा सजाय नाआतोःगै भिसी थेनीगदे लोङ्सी थारेङनोन राप्‍सी चुह्रङ् भिजी, “अम्‍मै गाते आज्‍यबा ताम, परमेश्‍वरग्‍याम सजाय याङ्बा घ्रेन शक्तिशाली बेबिलोन शहर, एसे लबा आज्‍यबा गेसे लमा ए छिन्‍नङरीन नाश तबा मुला।”</verse>
				<verse number="11">जम्‍बुलिङला व्‍यापारीगदे थेला लागिरी क्राबा क्रिङ्‌बा लला, तिग्‍दा भिसम थेनीगदेसे लबा व्‍यापारला सामानगदे दोःसी खालैसेन आग्‍लु।</verse>
				<verse number="12">म्‍हर, म्‍हुइ, रत्‍न, मोतीदेन मलमलला क्‍वानगदे वाला वाला पिङगै छोनना क्‍वानगदे, रेशमला क्‍वानगदे, वाला क्‍वानगदे, जम्‍मान खाल्‍ला बास्‍ना खबा सिङ, हात्तीला स्‍वाग्‍याम स्‍होबा जम्‍मान स्‍हेगदे, ल्‍हानान महँगो जम्‍मान सिङ, काँसग्‍याम स्‍होबा स्‍हेगदे, फाइग्‍याम स्‍होबा स्‍हेगदे, ओच्‍छे सिङ्‍गमरमरग्‍याम स्‍होबा स्‍हेगदे,</verse>
				<verse number="13">सिङकाउली, मसला, बास्‍ना खबा धूप, मूर्र, तार धूप, अङगुरला निङगु, छ्‌युगु, ब्रा, ग्‍वा, म्‍हे, मुइ, ग्‍युगदे, तागदे, रथगदे, नोकरगदेदेन लडाइरी भ्रेबा म्‍हिगदेदाएनोन खालैसेन आग्‍लु।</verse>
				<verse number="14">थे व्‍यापारीगदेसे थेदा चुह्रङ् भिसी भिजी, “बेबिलोन, एला सेमसे म्‍हन्‍बा जम्‍मान स्‍हेगदे एग्‍याम ब्‍यन्‍बा मुला। ओच्‍छे एला धन सम्‍पत्तिदेन जम्‍मान झक्‍झक्‍बा स्‍हेगदे नाश तसी जिन्‍बा मुला। दोःसी एसे थे जम्‍मान स्‍हे खाइमै आयाङ्।</verse>
				<verse number="15">थे घ्रेन शहररी व्‍यापार लसी धनी तबा व्‍यापारीगदे थेदा पिन्‍बा घ्रेन सजाय म्राङ्सी लोङ्सी थारेङनोन राप्‍सी चिला। ओच्‍छे चुह्रङ् भिबान क्राबा क्रिङ्‌बा लला,</verse>
				<verse number="16">“अम्‍मै गाते आज्‍यबा ताम, मलमलला क्‍वान, वाला वाला पिङगैदेन वाला क्‍वान क्‍वान्‍बा ओच्‍छे म्‍हरदेन रत्‍न ओच्‍छे मोतीगदे क्‍वान्‍सी ज्‍योबा मुबा।</verse>
				<verse number="17">तिग्‍दा भिसम छिन्‍नङरीन एला जम्‍मान धन सम्‍पत्ति नाश तबा मुला।” जम्‍मान पानी जहाजला कप्‍तानदेन पानी जहाजरी भ्रबा म्‍हिगदे ओच्‍छे पानी जहाज चलब लबा म्‍हिगदेदेन समुन्‍द्रग्‍याम व्‍यापार लबा म्‍हिगदे थारेङनोन राप्‍सी चिजी।</verse>
				<verse number="18">ओच्‍छे थे घ्रेन शहर क्रोसी थोन्‍बा म्‍युगु म्राङ्सी, “चुह्रङ्बा घ्रेन शहर ह्रङ्‌बा अर्गु खजिबै शहर आरेबा” भिसी क्रिङ्‌जी।</verse>
				<verse number="19">थेनीगदेसे ह्राङ ह्राङला थोबोरी धुलु युसी चुह्रङ् भिबान क्रिङ्‌जी, “अम्‍मै गाते आज्‍यबा ताम, थेरी मुबा धन सम्‍पत्तिग्‍याम पानी जहाजला धनीगदे फ्‍युक्‍पो दोबा मुबा। तर थे शहर छिन्‍नङरीन क्रोसी नाश तजी।</verse>
				<verse number="20">स्‍वर्गरी मुबागदे, थे नाश तबासे लमा एनीगदे ताङ्‍गो! परमेश्‍वरला म्‍हिगदे, मुल चेलागदेदेन अगमवक्तागदे, एनीगदे जम्‍मान ताङ्‍गो। तिग्‍दा भिसम थेसे एनीगदेदा अन्‍याय लबासे लमा परमेश्‍वरसे थेदा सजाय पिन्‍बा मुला।”</verse>
				<verse number="21">जमाहेन्‍से शक्तिशाली स्‍वर्गदूत गिकसे ह्रान्‍दा ह्रङ्‌बान घ्रेन युङबा गिक थीसी चुह्रङ् भिबान थे युङबा समुन्‍द्ररी भ्‍याङ्‍जी, “थे घ्रेन शहर बेबिलोनदाएनोन चुह्रङ् लसीन भ्‍याङ्‍ला, ओच्‍छे थेदा दोःसी खाइमै आम्राङ्।</verse>
				<verse number="22">थेरी वीणादेन बाँसुरी ओच्‍छे बिगुलदेन व्‍हाइ गोबागदेला काइ थेःआम्‍याङ्। थेरी जम्‍मान खाल्‍ला बुट्टा स्‍हेङ्‌बा म्‍हिगदेएनोन खाइमै आस्‍याप। ओच्‍छे थेरी ह्रान्‍दा ङ्‌यबाएनोन खाइमै थेःआम्‍याङ्।</verse>
				<verse number="23">थेरी खाइमै नाङसल आम्रा। ओच्‍छे थेरी म्‍हाछारदेन चाङछारला काइएनोन खाइमै थेःआम्‍याङ्। तिग्‍दा भिसम एला व्‍यापारीगदे जम्‍बुलिङला घ्रेन घ्रेन म्‍हिगदे मुबा। ओच्‍छे एला तन्‍त्रमन्‍त्रसे य्‍हुल य्‍हुलला म्‍हिगदेदा ठगब लबा मुबा।</verse>
				<verse number="24">थे शहररीन अगमवक्तागदे, परमेश्‍वरला म्‍हिगदेदेन जम्‍बुलिङरी साइबा जम्‍मान म्‍हिगदेला का स्‍याप्‍बा मुबा।”</verse>
			</chapter>
			<chapter number="19">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से ङाइ स्‍वर्गरी ल्‍हानान म्‍हिगदेसे घ्रेन काइरी चुह्रङ् भिसी क्रिङ्‌बा थेःजी, “परमेश्‍वरदा जयजयकार तगै! थार्बा पिन्‍बादेन मान ओच्‍छे शक्ति य्‍हाङला परमेश्‍वरलान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="2">तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरसे लबा निसाफ सत्‍यदेन ठीक मुला। स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी जम्‍बुलिङ नाङलान म्‍हिगदेदा न्‍होङ्ना लबा थे घ्रेन बेश्‍यादा परमेश्‍वरसे निसाफ लबा मुला। ओच्‍छे ह्राङला गे लबागदेदा साइबासे लमा परमेश्‍वरसे थेदा सजाय पिन्‍जी।”</verse>
				<verse number="3">थेनीगदेसे दोःसी घ्रेन काइरी चुह्रङ् भिजी, “परमेश्‍वरदा जयजयकार तगै! थे घ्रेन शहर क्रोसी थोन्‍बा म्‍युगु सदन तोरपट्टि निला।”</verse>
				<verse number="4">ओच्‍छे थे बोगल गिकसे ब्‍लि गन्‍बागदेदेन थे गोर ब्‍लि छोन्‍बो जन्‍तुगदेसे ठिरी धन्‍छ्‌याबा परमेश्‍वरदा फ्‍या लबान जयजयकार लजी। ओच्‍छे थेनीगदेसे क्रिङ्‌बान चुह्रङ् भिजी। “आमेन!, परमेश्‍वरदा जयजयकार तगै!”</verse>
				<verse number="5">ठिग्‍याम घ्रेन काइरी चुह्रङ् भिबा थेःजी, “परमेश्‍वरला गे लबादेन थे म्राङ्सी लोङ्‌बागदे जजा घ्रेन जम्‍मासेन य्‍हाङला परमेश्‍वरला जयजयकार लउ।”</verse>
				<verse number="6">जमाहेन्‍से ङाइ म्‍हिला घ्रेन हुलला काइदेन छाँगाग्‍याम ताइबा क्‍युइला आवाज ओच्‍छे घ्रेन मु गुडुङ्बा ह्रङ्‌बान आवाजरी चुह्रङ् भिबा थेःजी, “परमेश्‍वरदा जयजयकार तगै! तिग्‍दा भिसम जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमप्रभु य्‍हाङला परमेश्‍वरसे शासन लबा मुला।</verse>
				<verse number="7">य्‍हाङ ल्‍हानान ताङ्सी परमेश्‍वरला मानदेन जयजयकार लइ! तिग्‍दा भिसम य्‍हाङदा थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोला ब्‍याह लबा धिन खसी जिन्‍बा मुला। ओच्‍छे थेला चाङछारएनोन ठीक तसी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="8">चाङछारदा मलमलला य्‍हाल य्‍हाल्‍बा सफा क्‍वान पिन्‍सी जिन्‍जी।” थे य्‍हाल य्‍हाल्‍बा मलमलला सफा क्‍वान चा परमेश्‍वरला म्‍हिगदेसे लबा ज्‍यबा गे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">ओच्‍छे थे स्‍वर्गदूतसे ङादा “एसे चु ताम भ्रिउ, थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोला ब्‍याहला भोजरी निम्‍तो याङ्बा म्‍हिगदे चा परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्बा म्‍हिगदे हिन्‍ना” भिसी भिजी। थेसे दोःसी ङादा “परमेश्‍वरला सत्‍य बचनगदे चुनोन हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से थेला काङरी फ्‍या लबाला लागिरी ङा ख्‍लुप तजी। तर थेसे ङादा चुह्रङ् भिसी भिजी, “एसे ङादा फ्‍या लबारी आत। ङा चा एदेन एला ह्रोगदेदेन छ्‌याम ओच्‍छे येशूला सत्‍य बचन ङ्‌यान्‍बा म्‍हिगदे जम्‍मानदेन छ्‌याम परमेश्‍वरला गे लबा म्‍हि जे हिन्‍ना। थेतबासेलमा परमेश्‍वरदा जे फ्‍या लउ। तिग्‍दा भिसम अगमवक्तासे पाङ्‌बाएनोन येशूला बारेरी पाङ्बा सत्‍य बचन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="11">ङाइ स्‍वर्ग ठोङ्‌बा म्राङ्जी, च्‍यागो, थेरी तार ता गिक मुबा। थे ताथोरी क्रेःसी निबा म्‍हिला मिन चा विश्‍वास लखम्‍बादेन सत्‍य मुबा। थेसे लबा निसाफदेन लडाइ ठीक मुला।</verse>
				<verse number="12">थेला मी मेला ल्‍हाम ह्रङ्‌बान मुबा, ओच्‍छे थेला थोबोरी ल्‍हानान मुकुट कूबा मुबा। थेला ङोरी मिन गिक भ्रिबा मुबा, थे मिन थेदा बाहेक स्‍य्‍हान्‍दो खालैदान था आरेबा।</verse>
				<verse number="13">थेसे कारी ब्‍लुम्‍बा क्‍वान क्‍वान्‍बा मुबा। थेला मिन “परमेश्‍वरला बचन” मुबा।</verse>
				<verse number="14">स्‍वर्गला सेनागदे मलमलला तार सफा क्‍वान क्‍वान्‍सी तार तागदेथोरी क्रेःसी थेला लिच्‍छा लिच्‍छा भ्रजी।</verse>
				<verse number="15">थेला सुङग्‍याम छ्‌यार्बा तरवार थोन्‍जी, ओच्‍छे थेसे थे तरवार थोसी य्‍हुल य्‍हुलला म्‍हिगदेथोरी ढाला। थेसे फाइला कडी थोसी थेनीगदेथोरी शासन लला। ओच्‍छे कोलरी अङगुर नाङ्सी म्‍हर्बा ह्रङ् लसी थेसे जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमेश्‍वरला घ्रेन बोमोसे नाङ्सी थेनीगदेदा म्‍हर्ला।</verse>
				<verse number="16">थेसे क्‍वान्‍बा क्‍वानदेन काङस्‍हुरी “ग्‍लेगदेला ग्‍लेदेन प्रभुगदेला प्रभु” भिसी भ्रिबा मुबा।</verse>
				<verse number="17">जमाहेन्‍से ङाइ धिनीरी राप्‍सी चिबा स्‍वर्गदूत गिक म्राङ्जी। थेसे मुरी फ्‍याङ्‌बान लबा जम्‍मान चरागदेदा घ्रेन काइरी चुह्रङ् भिसी भिजी, “परमेश्‍वरसे ठीक लबा घ्रेन भोज चबारी पोप तउ।</verse>
				<verse number="18">ग्‍लेगदेदेन कप्‍तानगदे ओच्‍छे शक्तिशाली म्‍हिगदे, तागदेदेन ताथोरी क्रेःबागदे, ओच्‍छे नोकर हिन्‍सै आहिन्‍सै, जजा, घ्रेन जम्‍मालान स्‍या चबारी खउ।”</verse>
				<verse number="19">जमाहेन्‍से ङाइ थे समुन्‍द्रग्‍याम थोन्‍बा लोङ्‌बा खबा जन्‍तुदेन जम्‍बुलिङला ग्‍लेगदे ह्राङ ह्राङला सिपाही थोसी तार ताथोरी क्रेःबादेन थेला सिपाहीगदेदेन छ्‌याम लडाइ लबाला लागिरी पोप तबा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="20">तर थे समुन्‍द्रग्‍याम थोन्‍बा लोङ्‌बा खबा जन्‍तुदेन थे जन्‍तुला ङाच्‍छापट्टि उदेकला गे लबा फट्टा अगमवक्तादा चुङ्‌जी। उदेकला गे लसी थे फट्टा अगमवक्तासे थे जन्‍तुला छापदेन थेला मूर्तिदा पूजा लबा म्‍हिगदेदा फसब लबा मुबा। थे न्‍हीदा छोन्‍बोन गन्‍धकला लुङ्बा मेला ग्‍योइरी भ्‍याङ्‍जी।</verse>
				<verse number="21">ओच्‍छे थे न्‍हीला जम्‍मान सिपाहीगदेदा चा ताथोरी क्रेःबाला सुङग्‍याम थोन्‍बा तरवारसे साइजी। ओच्‍छे चरागदेसे थेनीगदेला स्‍या जम्‍मान म्रेन्‍ना चजी।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="20">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से ङाइ ल्‍हानान नुप्‍बा व्‍हाङला साँचोदेन घ्रेन च्‍याल्‍दा गिक यारी थोसी स्‍वर्गग्‍याम मार फाप्‍बान लबा स्‍वर्गदूत गिकदा म्राङ्जी।</verse>
				<verse number="2">थेसे अजिङ्‍गरदा चुङ्सी च्‍याल्‍दासे हजार गिक दिङधोनाला लागिरी खीसी थान्‍जी। थे अजिङ्‍गर चा दङबोला पुख्री म्‍हङ म्‍हुङला ग्‍ले शैतान हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="3">थे अजिङ्‍गरसे दाहेन्‍से य्‍हुल य्‍हुलला म्‍हिगदेदा फसब थालगै भिसी हजार गिक दिङधोनाला लागिरी स्‍वर्गदूतसे थेदा ल्‍हानान नुप्‍बा व्‍हाङरी भ्‍याङ्‍सी थे व्‍हाङला म्रापरी ताल्‍चा लसी लाहा छाप लजी। ओच्‍छे हजार गिक दिङ छ्‌योमाहेन्‍से थेदा ला न्‍ही सोमला लागिरी पुइतोःला।</verse>
				<verse number="4">जमाहेन्‍से ङाइ ठिगदेदेन ठिथोरी धन्‍छ्‌याबागदे म्राङ्जी। थेनीगदेला निसाफ लबा अधिकार पिन्‍बा मुबा। ओच्‍छे ङाइ येशूला सत्‍य तामदेन परमेश्‍वरला बचन थेःना लबासे लमा थोबो थासी साइबागदेला आत्‍मागदे म्राङ्जी। थेनीगदेसे थे समुन्‍द्रग्‍याम थोन्‍बा लोङ्‌बा खबा जन्‍तुदेन थेला मूर्तिदा आतेन्‍बा मुबा ओच्‍छे ङोदेन यारी थेला छापएनोन लबा आरेबा। थे आत्‍मागदे दोःसी सोजी ओच्‍छे हजार गिक दिङधोना ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम शासन लजी।</verse>
				<verse number="5">चुह्रङ् लसी सिबाग्‍याम दोःसी सोबा चा चु ङाच्‍छा रेम हिन्‍ना। अर्गु सिबागदे चा थे हजार गिक दिङ आछ्‌योतेधोना आसोनी।</verse>
				<verse number="6">ङाच्‍छारेम सिबाग्‍याम सोबागदे चा परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्‌बागदेदेन ह्राङला लागिरी फेसी थान्‍बा म्‍हिगदे हिन्‍ना। थेनीगदेदा दोःसी कालला शक्तिसे तिगै लआखम। तर थेनीगदे परमेश्‍वरदेन ख्रीष्‍टला पूजा लबा म्‍हि दोला ओच्‍छे ख्रीष्‍टदेन छ्‌याम हजार गिक दिङधोना शासन लला।</verse>
				<verse number="7">हजार गिक दिङ छ्‌योमाहेन्‍से शैतानदा च्‍युप्‍सी थान्‍बा ग्‍लाग्‍याम पुइला।</verse>
				<verse number="8">जमाहेन्‍से शैतान जम्‍बुलिङ नाङलान गोग ओच्‍छे मागोग भिबा य्‍हुल य्‍हुलला म्‍हिगदेदा फसब लबारी निला। शैतानसे लडाइ लबाला लागिरी थे य्‍हुलला म्‍हिगदेदा ग्‍ला गिकरी पोप लला। थेसे पोप लबा म्‍हिगदे समुन्‍द्रला बालुवा तेनोन तला।</verse>
				<verse number="9">थेला सेनागदेसे जम्‍बुलिङ नाङलान परमेश्‍वरला म्‍हिगदेला पालगदेदेन परमेश्‍वरसे माया लबा शहरदा घेरब लजी। तर स्‍वर्गग्‍याम मे ताइसी थेला सेना नाश तजी।</verse>
				<verse number="10">य्‍हुल य्‍हुलला म्‍हिगदेदा फसब लबा थे शैतानदा चा गन्‍धकला लुङ्बा मेला घ्‍योइरी भ्‍याङ्‍जी। थेरी ङाच्‍छान थे लोङ्‌बा खबा जन्‍तुदेन लुसीला ताम पाङ्बा अगमवक्तादा भ्‍याङ्‍बा मुबा। थेरी थेनीगदेसे धिन म्‍हुन सदन सजाय नातोःला।</verse>
				<verse number="11">जमाहेन्‍से ङाइ घ्रेन तार ठि गिकदेन थे ठिथोरी धन्‍छ्‌याबादा म्राङ्जी। ठिथोरी धन्‍छ्‌याबाला ङाच्‍छाग्‍याम मुदेन जम्‍बुलिङ यार्जी ओच्‍छे दोःसी खानङएनोन आम्राङ्‌नी।</verse>
				<verse number="12">ङाइ घ्रेन जजा जम्‍मान सिबागदे थे ठिला ङाच्‍छापट्टि राप्‍सी चिबा म्राङ्जी। थेरी किताबगदे ठोङ्सी थान्‍बा मुबा, ओच्‍छे अर्गु किताब गिकएनोन ठोङ्‌जी। थे किताबला मिन चा जुकजुकधोनाला जुनी हिन्‍ना। थे जम्‍मान किताबगदेरी थेनीगदेसे लबा गेला बारेरी भ्रिबा मुबा, थे गेगदे अन्‍छारनोन सिबागदेला निसाफ लजी।</verse>
				<verse number="13">समुन्‍द्रसे ह्राङदेन छ्‌याम मुबा सिबागदे दोःसी पिन्‍जी, कालदेन सिबा म्‍हिगदेला आत्‍मा चिबा ग्‍लासेनोन ह्राङदेन छ्‌याम मुबा सिबागदे दोःसी पिन्‍जी। ओच्‍छे थेनीगदे जम्‍मालान ह्राङ ह्राङसे लबा गे अन्‍छार निसाफ लजी।</verse>
				<verse number="14">जमाहेन्‍से कालदेन सिबा म्‍हिगदेला आत्‍मा चिबा ग्‍लादा मेला घ्‍योइरी भ्‍याङ्‍जी। चु मेला घ्‍योइरी भ्‍याङ्‍बा चा दोःसी सिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">जुन म्‍हिला मिन जुकजुकधोनाला जुनीला किताबरी आस्‍याप्‍नी थेदा मेला घ्‍योइरी भ्‍याङ्‍ला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="21">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से ङाइ छार मुदेन छार जम्‍बुलिङ म्राङ्जी। तिग्‍दा भिसम ङाच्‍छाला मुदेन जम्‍बुलिङ म्‍हासी निबा मुबा, ओच्‍छे समुन्‍द्रएनोन आरेबा मुबा।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे ङाइ परमेश्‍वरला शहर, छार यरूशलेम परमेश्‍वरग्‍याम स्‍वर्गहेन्‍से मार खबान लबा म्राङ्जी। थे यरूशलेम म्‍हाछारला लागिरी ज्‍योसी थान्‍बा चाङछार ह्रङ्‌बान मुबा।</verse>
				<verse number="3">ङाइ ठिग्‍याम चुह्रङ् भिबा घ्रेन काइ गिक थेःजी, “च्‍यागो, परमेश्‍वर म्‍हिगदेदेन छ्‌याम धन्‍छ्‌याबा मुला। परमेश्‍वर थेनीगदेदेन छ्‌याम धन्‍छ्‌याला ओच्‍छे थेनीगदे थेला म्‍हि तला। थेह्रङ् लसीन थे ह्राङनोन थेनीगदेला परमेश्‍वर दोःसी थेनीगदेदेन छ्‌याम धन्‍छ्‌याला।</verse>
				<verse number="4">थेसे थेनीगदेला जम्‍मान मीख्‍ली फ्‍यासी पिन्‍ना। ओच्‍छे थेनीगदे दोःसी खाइमै आसि, खालैदान सुर्दा आत, खालैनोन आक्रा, ओच्‍छे खालैदान तिगै दुखएनोन आत। तिग्‍दा भिसम ङाच्‍छाला तामगदे चा जम्‍मान म्‍हासी जिन्‍बा मुला।</verse>
				<verse number="5">ठिरी धन्‍छ्‌याबासे ङादा “च्‍यागो, ङाइ जम्‍मान ताम छार स्‍होला” भिसी सुङ्जी। थेसे दोःसीनोन ङादा “चु ताम भ्रिउ, तिग्‍दा भिसम चु तामगदे चा विश्‍वास लखम्‍बादेन सत्‍य मुला” भिसी सुङ्जी।</verse>
				<verse number="6">परमेश्‍वरसे ङादा चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “दाहेन्‍से जम्‍मान ताम पूरा तसी जिन्‍जी। अल्‍फादेन ओमेगा ङानोन हिन्‍ना, ओच्‍छे शुरु लबादेन जिन्‍ना लबाएनोन ङानोन हिन्‍ना। क्‍युइ फुइबागदेदा ङाइ जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बा क्‍युइला मुलग्‍याम ओह्रङ्नोन थुङ्बारी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="7">जुन जुनसे ढाला थेसे ङाग्‍याम चु जम्‍मान हक याङ्ला। ङा थेला परमेश्‍वर दोला ओच्‍छे थे ङाला झा दोला।</verse>
				<verse number="8">तर लोङ्‌बागदे, विश्‍वास आलबागदे, नइबा गे लबागदे, म्‍हि साइबागदे, स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबागदे, टुनामुना लबागदे, मूर्तिदा तेन्‍बागदेदेन जम्‍मान लुसीला ताम पाङ्बागदे चा गन्‍धकदेन लुङ्बा मेला घ्‍योइरी नितोःला। चु मेला घ्‍योइरी निबा चा दोःसी सिबा हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="9">जमाहेन्‍से थे जम्‍मान भन्‍दा लिच्‍छाला आपत विपतसे प्‍लिङ्बा खोरे निस थोबा गोर निस स्‍वर्गदूतगदे न्‍हङला गिक खसी ङादा “खउ, ङाइ एदा चाङछार उन्‍ना, थे थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोला म्रिङ हिन्‍ना” भिसी भिजी।</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से ङा परमेश्‍वरला आत्‍मासे प्‍लिङ्‌जी। ओच्‍छे थे स्‍वर्गदूतसे ङादा नोबा गङरी भोर्सी परमेश्‍वरग्‍याम स्‍वर्गहेन्‍से मार फाप्‍बान लबा परमेश्‍वरला शहर यरूशलेम उन्‍जी।</verse>
				<verse number="11">थे शहर परमेश्‍वरला घ्रेन य्‍हालदेन शक्तिसे प्‍लिङ्बा मुबा। ओच्‍छे थे शहर चा ल्‍हानान बिल्‍लौरदेन रत्‍नगदे ओच्‍छे स्‍फटिक ह्रङ्‌बान झक्‍झक्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="12">थे शहरला क्‍युर्नोन च्‍युक न्‍ही म्राप थान्‍सी स्‍होबा घ्रेन घ्रेन नोबा पर्खाल मुबा। थे म्रापदङसेन गोर गिक गिक स्‍वर्गदूत मुबा। थे म्रापदङसेन इस्राएलला च्‍युक न्‍ही वंशला मिन भ्रिबा मुबा।</verse>
				<verse number="13">स्‍यारपट्टि म्राप सोम, झ्‍याङपट्टि म्राप सोम ल्‍होपट्टि म्राप सोम, न्‍हुपपट्टि म्राप सोम मुबा।</verse>
				<verse number="14">थे शहरला पर्खालला जगरी ग्‍ला ग्‍लारी च्‍युक न्‍ही घ्रेन घ्रेन युङबा थान्‍बा मुबा। थे युङबादङसेन थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोला च्‍युक न्‍ही मुल चेलागदे गिक गिकला मिन भ्रिबा मुबा।</verse>
				<verse number="15">थे शहरदेन शहरला म्रापगदे ओच्‍छे पर्खाल दप्‍बाला लागिरी ङादेन छ्‌याम ताम पाङ्बा स्‍वर्गदूतदेन छ्‌याम म्‍हरला दप्‍बा स्‍हे गिक मुबा।</verse>
				<verse number="16">थे शहर चारपाटे मुबा। थे शहरला लम्‍बाइदेन चौडाइ च्‍योच्‍यो मुबा। थेसे थे दप्‍बा स्‍हेसे शहर दप्‍मा हजार न्‍हीसे ग्‍यार्जा ब्‍लि किलोमिटर मुबा। थे शहरला लम्‍बाइ, चौडाइदेन नोबा च्‍योच्‍यो मुबा।</verse>
				<verse number="17">स्‍वर्गदूतसे पर्खालएनोन दप्‍जी। म्‍हिगदेसे चलब लबा दप्‍बा स्‍हे अन्‍छार थे पर्खाल बोगल सोमसे मिटर ङा ब्‍लाक्‍बा मुबा। चु दप्‍बा स्‍हे स्‍वर्गदूतलाएनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="18">थे पर्खाल बिल्‍लौरग्‍याम स्‍होबा मुबा। ओच्‍छे शहर चा ज्‍यबा म्‍हरग्‍याम स्‍होबा मुबा। थे शहर सफा सिसा ह्रङ्‌बान य्‍हाल य्‍हाल्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="19">थे पर्खालला जगरी युबा थे घ्रेन घ्रेन युङबारी ल्‍हानान थरीला महँगो रत्‍नगदे थान्‍बा मुबा। पर्खालला जगरी थान्‍बा थे घ्रेन घ्रेन युङबारी रत्‍न गिक गिक थान्‍बा मुबा। जम्‍मान भन्‍दा ङाच्‍छा थान्‍बा युङबारी चा बिल्‍लौर, जमाहेन्‍से अर्गु युङबारी नीर, हरित रत्‍न, पन्‍ना,</verse>
				<verse number="20">थेह्रङ् लसीन आनिक्‍स, लालमणि, पीतमणि, बेरूज, पुष्‍पराज, लसुने, नीलमणि, ओच्‍छे जम्‍मान भन्‍दा लिच्‍छाला युङबारी चा कटेला थान्‍बा मुबा।</verse>
				<verse number="21">थे शहरला च्‍युक न्‍ही म्राप चा च्‍युक न्‍ही मोतीग्‍याम स्‍होबा मुबा। जम्‍मान म्रापगदे चा मोती गिक गिकग्‍याम स्‍होबा मुबा। थे शहरला ग्‍याम सफा सिसा ह्रङ्‌बान ज्‍यबा म्‍हरग्‍याम स्‍होबा मुबा।</verse>
				<verse number="22">ङाइ थे शहर न्‍हङरी मन्‍दिर गिकनोन आम्राङ्‌नी। तिग्‍दा भिसम थे शहरला मन्‍दिर चा जम्‍मान भन्‍दा घ्रेन परमेश्‍वरदेन थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगो ह्राङनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="23">थे शहरदा य्‍हाल तना लबाला लागिरी धिनीदेन लनी आतोः। तिग्‍दा भिसम परमेश्‍वरला य्‍हालदेन शक्तिसेन थे शहरदा य्‍हाल तना लमुला। थे शहरला नाङसल चा थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगो ह्राङनोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="24">परमेश्‍वरला य्‍हालरीन य्‍हुल य्‍हुलला म्‍हिगदे भ्रला। ओच्‍छे जम्‍बुलिङ नाङलान ग्‍लेगदेसे ह्राङ ह्राङला धन सम्‍पत्तिदेन मान थे शहररी भला।</verse>
				<verse number="25">थे शहरला म्रापगदे धिनीरी खाइमै आढुङ्, तिग्‍दा भिसम थेरी म्‍हुन तनोन आत।</verse>
				<verse number="26">य्‍हुल य्‍हुलला म्‍हिगदेसे ह्राङ ह्राङसे याङ्बा मानदेन ल्‍हानान धन सम्‍पत्ति थे शहररी भला।</verse>
				<verse number="27">तर नइबा तामगदे, आज्‍यबा पेःबा खबा गे लबागदेदेन लुसीला ताम पाङ्बागदे तिगै लसीन थे शहररी वाङ्‌आम्‍याङ्। थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोला जुकजुकधोनाला जुनीला किताबरी मिन मुबा म्‍हिगदे जे थे शहररी वाङ्म्‍याङ्ला।</verse>
			</chapter>
			<chapter number="22">
				<verse number="1">जमाहेन्‍से थे स्‍वर्गदूतसे ङादा स्‍फटिक ह्रङ्‌बान झक्‍झक्‍बा जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बा क्‍युइला स्‍योङ उन्‍जी। थे स्‍योङ परमेश्‍वरदेन थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोला ठिग्‍याम थोन्‍जी।</verse>
				<verse number="2">ओच्‍छे थे स्‍योङ थे शहरला ग्‍यामला गुङग्‍याम तबान निबा मुबा। थे स्‍योङला कुनी न्‍हीरीन जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बा दोङ मुबा। थे दोङरी लाएनोनदङसे थरी थरीला रो रोमुबा। थेरी दिङ गिकरी च्‍युक न्‍ही थरीला रो रोमुबा। थे दोङला भा चा य्‍हुल य्‍हुलला म्‍हिगदेदा खम्‍ना लबा मन मुबा।</verse>
				<verse number="3">दाहेन्‍से थे शहररी मुबा खजिबै स्‍हेदा परमेश्‍वरसे आकेः। परमेश्‍वरदेन थार्बा पिन्‍बा ग्‍यु बोगोला ठि थे शहररीन तला, ओच्‍छे थेला म्‍हिगदेसे थेदा तेन्‍ना।</verse>
				<verse number="4">थेनीगदेसे परमेश्‍वरला स्‍य्‍हाल म्राङ्ला, ओच्‍छे थेनीगदेला ङोरी थेला मिन भ्रिबा तला।</verse>
				<verse number="5">थे शहररी दोःसी खाइमै म्‍हुन आत। थेनीगदेदा नाङसलदेन धिनीला य्‍हाल आतोः। तिग्‍दा भिसम परमप्रभु परमेश्‍वरनोन थेनीगदेला य्‍हाल दोला। ओच्‍छे थेनीगदेसे थेरी सदन शासन लला।</verse>
				<verse number="6">स्‍वर्गदूतसे ङादा चुह्रङ् भिसी भिजी, “चु बचन विश्‍वास लखम्‍बादेन सत्‍य मुला। अगमवक्तागदेदा ह्राङला आत्‍मा पिन्‍बा परमप्रभु परमेश्‍वरसे ह्राङला गे लबा म्‍हिगदेदा योनान तबा तामगदे उन्‍बाला लागिरी स्‍वर्गदूत पुइखबा मुला।”</verse>
				<verse number="7">येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, ङा योनान खबान मुला! चु किताबरी भ्रिबा अगमवाणीला बचन अन्‍छार भ्रबागदे परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्बागदे हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="8">चु जम्‍मान ताम थेःबादेन म्राङ्बा ङा यूहन्‍ना हिन्‍ना। ङाइ चु जम्‍मान ताम थेःबादेन म्राङ्माहेन्‍से ङादा चु ताम उन्‍बा स्‍वर्गदूतदा फ्‍या लबारी ङा कू तजी।</verse>
				<verse number="9">तर थेसे ङादा चुह्रङ् भिसी भिजी, “च्‍यागो, एसे चुह्रङ् लबारी आत। ङा मी एदेन एला ज्‍योज्‍यो आले अगमवक्तागदे ओच्‍छे चु किताबरी भ्रिबा ताम ङ्‌यान्‍बागदे ह्रङ्‌बा परमेश्‍वरला गे लबा ह्रो जे हिन्‍ना। परमेश्‍वरदा जे फ्‍या लसी तेन्‍गो।”</verse>
				<verse number="10">जमाहेन्‍से थे स्‍वर्गदूतसे ङादा चुह्रङ् भिसी भिजी, “चु किताबरी भ्रिबा अगमवाणीला बचन आपाङ्ना कुटिसी थाचिउ। तिग्‍दा भिसम चु जम्‍मान तामगदे तबारी छ्‌याइबा मुला।</verse>
				<verse number="11">नइबा गे लबा म्‍हिसे नइबान गे लसी चिगै, पेःबा खबा गे लबा म्‍हिसे पेःबा खबान गे लसी चिगै, ज्‍यबा गे लबा म्‍हिसे ज्‍यबा गे लसीन चिगै, ओच्‍छे तिगै दोष आरेबा म्‍हिसे तिगै दोष आरेबा गे लसीन चिगै।”</verse>
				<verse number="12">येशूसे चुह्रङ् भिसी सुङ्जी, “च्‍यागो, ङा योनान खबान मुला! ङा इनामदेन सजाय भसी खला। जमाहेन्‍से ङाइ जम्‍मान म्‍हिगदेदा थेनीगदेसे लबा गे अन्‍छार इनामदेन सजाय पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="13">अल्‍फादेन ओमेगा, ङाच्‍छादेन लिच्‍छा ओच्‍छे शुरु लबादेन जिन्‍ना लबा ङानोन हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="14">“जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बा दोङला रो चबा हक याङ्‌बारीदेन शहरला म्रापगदेग्‍याम न्‍हङरी वाङ्‌म्‍याङ्‌गै भिसी ह्राङ ह्राङला क्‍वान ख्रुबागदे चा परमेश्‍वरग्‍याम मोलम याङ्बागदे हिन्‍ना।</verse>
				<verse number="15">तर नगी ह्रङ्‌बा म्‍हिगदे, टुनामुना लबागदे, स्‍य्‍हान्‍दोदेन छ्‌याम ब्रेल्‍सी भ्रबागदे, म्‍हि साइबागदे, मूर्तिदा तेन्‍बागदे, लुसीला ताम सेम निबागदेदेन लुसीला ताम अन्‍छार भ्रबागदे चा शहरला मङग्‍यार तला।</verse>
				<verse number="16">“ङा येशूसे मण्‍डलीगदेरी मुबा जम्‍मादान चु तामगदे था तना लबाला लागिरी एनीगदे मुबा ग्‍लारी ङाला दूत पुइखबा मुला। दाऊद ग्‍लेला मुल सन्‍तान ङानोन हिन्‍ना। ओच्‍छे स्‍य्‍होला झक्‍झक्‍बा सारएनोन ङानोन हिन्‍ना।”</verse>
				<verse number="17">परमेश्‍वरला आत्‍मादेन चाङछारसे “फेप्‍खउ” भिसी भिला। जुन म्‍हिसे थे ताम थेःला थेसेनोन “फेप्‍खउ” भिसी भिगै। जुन म्‍हिदा क्‍युइ फुइला थे खसी जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बा क्‍युइ ओह्रङ्नोन थुङ्‌गै।</verse>
				<verse number="18">च्‍यागो, चु किताबरी भ्रिबा अगमवाणीला बचन थेःबा म्‍हिगदेदा ङाइ पाङ्ला। चुदे खालै म्‍हिसे चु किताबरी भ्रिबा तामरी अर्गु ताम काप्‍जी भिसम चु किताबरी भ्रिबा जम्‍मान आपत विपतगदे परमेश्‍वरसे थेदा काप्‍सी पिन्‍ना।</verse>
				<verse number="19">ओच्‍छे खालै म्‍हिसे चु अगमवाणीला किताबरी भ्रिबा बचनग्‍याम तिगै ताम तेःजी भिसम चु किताबरी भ्रिबा जुकजुकधोनाला जुनी पिन्‍बा दोङदेन परमेश्‍वरला शहरग्‍याम थेसे याङ्तोःबा हक परमेश्‍वरसे थेग्‍याम ब्‍यन्‍ना।</verse>
				<verse number="20">चु जम्‍मान तामगदे उन्‍बादेन सुङ्‌बासे चुह्रङ् भिसी सुङ्बा मुला, “हिन्‍ना, ङा योनान खबान मुला।” आमेन, फेप्‍खउ, प्रभु येशू।</verse>
				<verse number="21">परमेश्‍वरला जम्‍मान म्‍हिगदेदेन छ्‌याम प्रभु येशूला दयामाया तगै। आमेन।</verse>
			</chapter>
		</book>
	</testament>
</bible>