Salbacü Jesus Abrahampïtawan Davidpa milayninpïmi śhamun. Paypa awquilluncuna caycunam cala: Abrahampa chulinmi Isaac. Isaacpa chulinñatacmi Jacob. Jacobpa chulincunañatacmi Judäwan śhullcancuna. Judäpa chulincunañatacmi Tamarćhu Fareswan, Zara. Farespa chulinñatacmi Esrom. Esrompa chulinñatacmi Aram. Arampa chulinñatacmi Aminadab. Aminadabpa chulinñatacmi Naason. Naasonpa chulinñatacmi Salmon. Salmonpa walmin Rahabćhümi Booz chulin cala; Boozpañatacmi walmin Rutćhu Obed chulin. Obedpa chulinñatacmi Isaí. Isaïpa chulinñatacmi Israelpa puydï mandänin David. Mandacü Davidpa chulinñatacmi Salomon. Paypa mamanmi cañä Uriaspa walmin. Salomonpa chulinñatacmi Roboam. Roboampa chulinñatacmi Abias. Abiaspa chulinñatacmi Asa. Asap chulinñatacmi Josafat. Josafatpa chulinñatacmi Joram. Jorampa chulinñatacmi Uzias. Uziaspa chulinñatacmi Jotam. Jotampa chulinñatacmi Acaz. Acazpa chulinñatacmi Ezequias. Ezequiaspa chulinñatacmi Manases. Manasespa chulinñatacmi Amon. Amonpa chulinñatacmi Josias. Josiaspa chulincunañatacmi Jeconiaswan lluy śhullcancuna. Chayćhümi Israel caśhtacunäta Babilonia malca prïsucta puśhaculcäla. Chayćhüñam Jeconiaspa chulin Salatiel cala. Salatielpa chulinñatacmi Zorobabel. Zorobabelpa chulinñatacmi Abiud. Abiudpa chulinñatacmi Eliaquim. Eliaquimpa chulinñatacmi Azor. Azorpa chulinñatacmi Sadoc. Sadocpa chulinñatacmi Aquim. Aquimpa chulinñatacmi Eliud. Eliudpa chulinñatacmi Eleazar. Eleazarpa chulinñatacmi Matan. Matanpa chulinñatacmi Jacob. Jacobpa chulinñatacmi José, Mariap wayapan. Mariap wawinñatacmi Caćhaśhan Salbacüca nipäcuśhan Jesus. Chayurá Abrahampïta aśhta mandacü Davidcamam pasala ćhunca tawayu awquillucuna. Chaynütacmi mandacü Davidpïta aśhta Israelta Babilonia apacuśhancama ćhunca tawayu awquilluncunatac pasala. Chaynütacmi chay apaśhancäpi aśhta Caćhaśhan Salbacü Jesus näsinancamapis ćhunca tawayu awquillucunatac pasala. Caćhaśha Salbacü Jesuspa näsishan caynümi cala: Mariam limaśha cala Joséwan cuscapäcunanpä. Manaläpis cuscayaptinmi Chuya Ispiritup munayninwan Maria patayüña licalila. Jinaptinmi José alli nuna cayninwan, Mariacta mana pin'ayman juluyta munal “Mana tantiachillal caćhaycüśhä” nil pinsayäla. Chaynüta pinsaśhtin chay tuta puñuyaptinmi Diospa caćhan anjilnin suyñuyninćhu licalilcamul nila: “Davidpa caśhtan José, limay-masiqui Mariawan cuscayta ama ishcayyaychu. Pay'a Chuya Ispiritup munayninwanmi patayu licalïsha cayan. Chay ishyacuśhan walaśhcätá ‘Jesusta’ śhutichanqui, nunacunäta juchanpi julüca captinmi” nil. Lluy caycuna pasala Diospa unay willacünin nishannümi: “Manalä wayapacta lisï wamla patayu licalilculmi walaśhta ishyacun'a. Paytam ‘Emanuel’ nipäcun'a”. Cay ninan “Dios ya'anchicwanmi cayan” ninanmi. Ñä chay puñuśhancäpi José lichcälulmi Diospa anjilnin nishannuy Mariacta walminpä puśhacula. Caynu puśhaculpis manam cuscachu puñula, aśhta ishyacunancama. Ishyacüluptinñatacmi “Jesuswan” śhutichäla. Chay timpu Judeap Belen malcanta Herodes gubirnayaptinmi Jesus näsimula. Chaymi chay Jerusalen malcaman śhapämula sïlućhu uyllurcunäta lical tantiä nunacuna, inti yalamunan-lädu calu malcäpi. Ćhaycälimulmi tapula: “¿Mayćhümi cacullan Israel malcap mandänin näsï iñachaca? Juc lusirum camalaycachimun cay-lädućhu näsishanta. Chayta licälälimulmi śhapämulá un'ulacuycul alawapäcunäpä” nil. Chay nïta uyalïlulmi Herodes jucmanyacüśha śhun'unpis timpucuyaptin mana limaliyta nïtac imanayta atipalachu. Jinaptinmi Jerusalenćhu llapan nunacunaca jucmanyacüśha cacuyalcäla. Caynu cayalmi Herodes chay üralla puydï sasirdüticunätawan camachicuyta yaćhachicünincunacta ayalcachil tapula: “Salbacüca ¿mayćhütan näsinan cañä?” nil. Niptinmi: “ ‘Judeap Belen malcanćhümi’ niyan. Chaynümi Diospa unay willacüninpa isquirbishanćhu nin: ‘Am Belen malca, masqui Judäpa malcancunapi mas tacsalla cayaptiquipis, Israelpa puydï mandacünin ampïtam yalamun'a’ nilmi niyan” nila. Chay niyta uyalilculmi Herodes pacallap ayachimula chay uyllurwan tantiäcunäta imay chay lusiruca licalimuśhantapis tuquicta yaćhalpunanpä. Willaycuptinñatacmi Herodes Belen malcäman caćhala: “Canan ashipämuy chay walaśhchäta mayćhu caśhantapis, willaycälimaptiqui ya'apis alawä linäpä” nil. Chaynu nilcuptinmi liculcäla. Chay licapäcuśhan lusirümi lila paycunap ñawpäninta aśhta chay iñachaca caśhancäcama. Chay caśhancäpa altunćhu śhaycüta licälälilmi alli-allicta cushicälälila. Chay wasiman yaycunanpämi chayćhu cayäñä walaśhchaca maman Mariawan. Chayćhümi iñachap puntanman un'ulacaycälil alawapäcula. Jinalculmi babulchancunaćhu apapäcuśhan sumä ćhaniyu üructa, insinsiucta mirra nishanta upäcula. Chaypïta Dios suyñuyninćhu “Yan'al-lätac Herodesninpa cutiyalcanquiman” niptinmi juc caminupña malcanta cuticulcäla. Chaynu cuticulcaptinmi Josëta suyñuyninćhu Diospa caćha anjilnin nila: “Herodesmi walaśhchäta wañuchinanpä ashichinan cayan. Chayurá canallan śhalcuculcul mamantinta Egiptoman ayichiy. Chayćhümi willanaccama camunqui” nil. Chaymi chay tuta üra, José śhalcuculcul walaśhchätawan mamantinta puśhaculcul Egipto malcäta liculcäla. Chayćhümi yaćhapäcula Herodes wañunancama. Lluy caycuna caynu lulacacüla Diospa unay willacünin “Egipto malcapïtam chulïta ayacamú” nil nishancänümi. Chay uyllurwan tantiäcunaca upanta lulaśhanta Herodes tantiacülulmi alli-allicta rabyala. Chaymi ishcay wataña tantiäcunäman lusiruca licalïmuśha captin, Belenćhüpis muyülïninćhüpis ishcay watapi ulayman walaśhcunäta lluy wañuchinanpä caćhala. Lluy caycunam pasala Diospa unay willacünin Jeremias nishannuy: “Rama malcaćhümi wa'acuyta, awćhuyta uyalí. Chayćhu llapa wawincuna manaña captinmi Raquel mamay-taytayta awćhucuñä” nil. Chay Egipto malcaćhu José yaćhayällaptinlämi Herodes wañucula. Jinaptinmi Josëta suyñuyninćhu Diospa caćha anjilnin nila: “Canan śhalcul, walaśhchäta, mamantawan puśhaculcul Israel malcayquita cutiy. Chay wañuchiyta munäcunaca ñam wañucunña” nil. Chay niycullaptinmi walaśhcäta mamantinta puśhaculcul cuticamula Israel malcanman. Chay Judea malca Herodespa chulin Arquelaop maquinćhu caśhanta yaćhälulmi José manchacula chayman ćhayta. Jinaptinmi suyñuyninćhu willaptin Galileap malcancunaman licula. Chayman ćhälulmi Nazaret malcaman pasacula chayćhu yaćhananpä. Caycuna lulacacüla Diospa unay willacünincuna Jesusta “Nazaret malcayu nuna nipäcun'am” nil nishancänümi. Chay timpum Judeap chunyäninman Bawtisä Juan ćhämula caynüta willacuśhtin: “Diosninchicpa gubirnunćhu canapä timpu jananchicćhüñamari cayan. ¡Chayurá juchayquipi wanaculcul payman cutipämuy!” nil. Paypïmi Diospa unay willacünin Isaias isquirbishanćhu niyan: “Chunyäninćhu ayaycaćhäcäta uyalipäcuy: ‘Taytanchic ćhämunanpä sumäta allichaculcay. Ñatac paypa pulinanta tuquicta lulapäcuy’ ” nil. Chay Bawtisä Juan'a camïllu uywap millwanpïta luläśha müdanawanmi müdacula; utapi luläśha waćhacuwanmi ćhulaculapis. Langusta culucunallacta urunwaycunap mishquincunallactam miculapis. Chay caśhancämanmi achca nunacuna limaśhanta uyalï śhapämula intirupïta: Jerusalenpïta, jinantin Judeap malcancunapïtapis, aśhta Jordan mayup lädunćhu lluy malcacunapïtapis. Chayćhu juchancunacta lluy willapacücunätam chay Jordan mayućhu bawtisala. Chayman achca fariseo caśhtacuna, saduseo caśhtacuna bawtisachicü śhapämuptinmi Juan nila: “¡Pasaypi culibray caśhtacuna! ¿pitá nishulanqui ‘¡Diospa castigun janayquićhüñam cayan ayicunayquipä!’ nil? Juchayquicunapi wanaculcäśhayquitari camalachipäcuy. ‘Abrahampa ayllun caynïwanmi Diosninchicpa allinña cá’ ¿niyanquichun, imam? Dios munal'a cay lumicunapïtapis Abrampa ayllunman muyuchinmanmi. Canan'a jaćhacunäta sapipi cuchunanpá paypa ächan listuñam cayan. Mana alli wayuyniyu jaćhactamari wicapalcachil cañan'a. “Ya'a rasunpa juchayqui wanacücunätam yacullawan bawtisapäcuc. Ipäta śhamücämi ichá ya'apïta mas munayniyu captin nï śhucuyninta apaycunalläpäpis cächu. Paymari Chuya Ispirituwanpis ninawanpis bawtisapäcuśhunqui. Ñatac trïgucta waywachï nunanümari pay'a śhayämun, lluy nunacunäta cäraycunanpämi. Waywalcachilmi trïgucta pilwanman ćhulaycun'a; amuntañatacmi wiñay simpri nina waläcäman jitaycun'a” nin. Ñatac Jesusmi Galileapïta śhamula Juan bawtisaśhan Jordan mayüćhu bawtisachicunanpä. Chayćhümi Juan mana munalachu “¿Imanuypatan bawtisacman aśhwanpa amlä bawtisamänayqui cayaptin?” nil. Niptinmi Jesus: “Cananpá chaynu caycunan. Dios mandamäśhanchicta lulaycunanchicmi cayan” nin. Niptinmi Juan bawtisala. Chay yacupi Jesus yalayämuśhanćhümi, janay pachaca quićhacacüluptin, Diospa Chuya Ispiritun juc palumanu janäninman lataycayämüta licälun. Chaypïtam Tayta Dios nilpamula: “Pay cuyay chulïpïta ¡maynu cushisham cayá!” nil. Chaypïtam Chuya Ispiritu chunyäninman Jesusta puśhala, chayćhu Satanaśh mana allinman palpuyta ñacachinanpä. Chayćhu Jesus tawa ćhunca muyun, tawa ćhunca tuta ayunayaptinmi micanäcuyäla. Chaynu cayaptinmi Satanaśh Jesusta nila: “Diospa Chulin rasunpa cayal'a, cay lumicunäta tantaman muyuchiy” nil. Niptinmi: “Isquirbisham cayan: ‘Manam tantallawanchu nunaca cawsanchic. Aśhwan Diospa lluy nimäśhanchiccämi cawsachimanchic’ nil” nila. Jinaptinmi Satanaśhca puśhala Jerusalenćhu Diospa chuya wasinpa chupquinman. Chayman ćhaycachilmi nila: “Diospa Chulin cayal'a, má, caypïta palpuy luliman. ¿Manachun Diospa isquirbishanćhu: ‘Diosmi anjilnincunacta anman caćhamun'a. Jinaptinmi maquinwan chalapäcuśhunqui, chay lumicunäman nï ćhaquiquipis jaluycunanpä’ nil niyan-ari?” Chaynu niptinmi: “Chaynütacmi Diospa isquirbishanćhüpis niyan: ‘Tayta Diosniquita munayniquiman'a ama jicutaychu’ nil” nila. Chaypïtam Satanaśh jatun ulup uma chupquinman puśhalcul jinantin malcacunäta lluy cänintinta licachila. Jinalculmi nila: “Lluy cay licaśhayquitam uycülucman, puntäman un'ulacuycul alawamaptiqui'a” nil. Niptinmi: “¡Wayra licuy Satanaśh! Diospa isquirbishanćhümi niyan: ‘Tayta Diosllayquita alaway; payllactatac sirbiy’ nil” nila. Niycüluptinmi Satanaśhca caćhaycüla. Jinaptinmi Diospa anjilnincuna Jesusta yanapä śhapämula. Ñatac “Bawtisä Juantam carsilcäman wićhälälin” nïta Jesus uyalïlulmi Galilea-läduman cutila. Chaymi Nazaretman ćhaycul ućhap manyan Capernaum malcaćhu yaćhamü licula. Chay cala Zabulonpa Neftalïpa caśhtancunap culindanćhümi. Cay lulacäla Diospa willacünin Isaias unay isquirbishannümi: “Zabulon caśhtap, Neftalí caśhtap malcancunaćhu yaćhäcuna, ućhap manyanćhu yaćhäcuna, Jordan mayup wic-lädu chimpa patanćhu yaćhäcuna, cay Galilea yanawyayä tutapäćhu Diosta mana lisïcunämi, sumä acchïta licälälin. Cay wañuycäpa jananćhüña yaćhäcunämanmi cawsayca ćhämun” nil. Chayman ćhäśhanpïtam Jesus willacula: “Juchayquipi wanaculcay. Diospa gubirnun janayquićhüñamari cayan” nil. Chay Galilea ućhap manyanpa liyalmi Jesus licälun wawi-caśha Simon Pedroctawan Andresta, challwa chalä-cama capäcul chalacunwan challwacta chalayalcäta. Chayćhümi nila: “Acuchun ya'awan lishun. Cananpïtá yaćhachishayqui cay challwa juntupäcuśhayquinu nunacunäta Diospä juntupämunayquipämi” nil. Nilcuptin-pachallam challwa chalacuncunactapis caćhaycul Jesuswan liculcäla. Chaypi liyalcalmi juc barcućhu Zebedeoctapis chulin Jacoboctawan Juantapis barcunćhu challwa chalacunta allichayalcäta licälul ayälun. Chaynu ayäluptin-pachamari barcuntapis, taytantapis caćhaycul Jesuswan liculcäla. Jesusmi jinantin Galileap malcancunaćhu pulila, juntunaculcänan wasicunaćhu yaćhachishtin, Diospa gubirnunpa allin willacuyninta willacuśhtin, llapa ishyäcunactapis lluy sänachishtin. Caynu lluy lulaśhancunämi intiru Siriap calu malcancunamanpis miläla. Chaymi imaymana ishyaywan ishyä nunacunactapis, Satanaśhpa gänaśha nunacunactapis, wañupaywan cäcunactapis, latacunactapis apapämuptin Jesus lluyta sänachila. Chaymi jinantin Galilea malcacunäpi, Decapolis malcacunapïpis, Jerusalen malcapïpis, Judeap malcancunapïpis, aśhta Jordan mayup wic-lädu chimpanćhu cä malcacunapïpis achca nunacuna Jesusman śhapämul aticulcäla. Jesus caynu achca nunacuna atishanta licalmi uluncascaman ishpila. Chayćhu täcuyaptinmi llapa yaćhapacünincuna aśhuycälila muyülïninman. Chayćhümi yaćhachiyta allaycula cay nil: “Cushiculcächun śhun'unćhu waccha cäcunaca. Paycunapämi Diospa lluy cänin unanchäśha cayan. Cushiculcächun wa'acücunaca. Diosmi paycunacta cunsuylan'a. Cushiculcächun allin śhun'uyücuna. Jinantin pachätam ćhasquiycun'a. Cushiculcächun mayanpis micanäśhanu yacunäśhanu Diospa munaśhanta lulay munäcuna. Paycunactam Dios maćhaycachin'a. Cushiculcächun nuna-masinta llaquipaycücunaca. Paycunactam Dios llaquipaycun'a. Cushiculcächun chuya śhun'uyücunaca. Paycunam quiquin Dioswan tincun'a. Cushiculcächun jawca cawsayta talichïcunaca. Paycuná ‘Diospa chulin’ nipäcuśham can'a. Cushiculcächun allincäta lulaśhan-laycu ñacäcunaca. Paycunapämi Diospa gubirnun. Cushiculcay ya'a-laycu palapäcuśhuptiqui, aticaćhapäcuśhuptiqui, imaymana artiwan ruydupapäcuśhuptiquipis. Chaynütacmi unaypis Diospa unay willacünincunacta lulapäcula. Chayurá allicta cushiculcay. Paycunanüpis amcuna janay pachäćhu sumä jatun primiuctam ćhasquipäcunqui. “Ñatac caćhinuymi capäcunqui cay pachäćhu. Chay caćhica amyäśha cayal'a, ¿imanuypatá caśhan allin caćhiman muyunman? Caynu amyälul'a manañamá imapäpis bälinñachu. Jinaptinmi waśhaman wicapäluptin, jalutacüśha can'a. “Ñatac amcuna capäcunqui juc acchinümi cay pachäpä. Má, nimay, ulup jananćhu cä malca ¿imanuypatan pacäśha canman? Ñatac manamá juc acchicta walaycachinchic mancawan pacaycunapächu. Aśhwanpa altu ćhulacunmanmi ćhulcunchic lluyta acchimunanpä. Chaynütac-ari amcunapis acchinuy capäcuy nunacunäpä, cay allin lulayniquita lical janay pachäćhu Diosninchicta altuman julapäcunanpä. “Ama nipämaychu ‘Pay'a Moisespa camachicuynintawan Diospa unay willacünincuna nishanta chincächïćha śhamula’ nil. Chaypächu manam śhamulá, aśhwanpa chaycunacta lluy ishpilpachinäpämi. Rasunpa, sïluca allpaca caśhancamá, camachicuycäpi manam juc litrallapis, nï uchuc unanchaycuśhallapis chincachishachu can'a aśhta lluyta lulaycunäcama. Mayanpis cay camachicuyta mana cäsucuycul juccunätapis mana cäsucuyta yaćhachïcätá, Diospa gubirnunćhümi mana cäpa licaśha can'a. Ñatac mayanpis cäsucul, juccunactapis yaćhachïcunätam ichá Diospa gubirnunćhu altuman juluycuśha can'a. “Rasunpa, chay fariseocunäpïtawan, camachicuyta yaćhachicücunäpïta, mas allinninpälämi Tayta Dios licaycuśhunayqui cayan. Chaynu mana cayal'a paypa gubirnunman manam imaypis yaycapäcunquichu. “Uyalipäculanquim unay awilunchiccunacta ‘Amam nunacta wañuchinquichu; pipis wañuchïcá cäraycuśham can'a’ nishanta. Ya'añatacmi ichá niycälic, pipis nuna-masinpä piñacücäpis, cäraycuśhatacmá can'a. Mayanpis nuna-masinta ‘mana bälï’ nïcätapis Cunsïjup Awturidänincunam cäraycun'a. Ñatac nuna-masinta paläcätapis wiñay simpri nina waläcämi alcayan. “Chayurá Diospa ima unayquitapis apayäśhayquićhu nuna-masiquita jucnüpa licaśhayquita yalpälul'a, masqui quiquin uycunayquićhülä cayalpis, chayllaćhu caćhaycul pampachaśhunayquipä mañacü cutiy. Jinalcul-lämi cutimunqui Diosman uycunayquipä. “Chayurá ćhïnishüniquiwanpis pampachachicuy manaläpis mismishancama masqui fisman liyalcalpis. Chayman ćhächishuptiquim ichá fisca wardiacunap maquinman ćhulaycul carsilman jitaycachishunqui. Rasunpa chaypi manamá imaypis yalamunquichu mänu cayniquita limpiu pägamunayquicama. “Uyalipäculanquitacmi ‘Amam mansibaculcanquichu’ nishanta. Ya'añatacmi ichá niycälic, mayanpis walmicta licälul ‘Wicwan puñuycüman’ nishallanwanpis ñam śhun'unćhu mansibacülunña. Chayurá allï ñawiqui juchaman jitaycuy munaśhuptiqui'a, jululcul wicapäluy. Mas allinmi canman churchu cawsaypis, nina waläcäman jinantin cuirpuyquita jitaycuśhunayquipïtá. Ñatac allï maquiqui juchaman jitaycuy munaśhuptiqui'a, cuchulcul wicapäluy. Mas allinmi canman cutu maqui cawsaypis, nina waläcäman jinantin cuirpuyquita jitaycachicuśhayquipïtá. “Chaynütacmi uyalipäculanqui: ‘Mayanpis walminpi laquicuyta munäca, laquicuchun papilta lulanacuycul camachicuy mañaśhanmannuy’ nishanta. Ya'añatacmi ichá niycälic, walmin mana mansibacuyaptin yan'alpi laquicücá, jinaśhanwan mansibädumanñam walminta muyüchin. Chaynütacmi chay walmiwan cuscäcäpis mansibädumanña muyun. “Chaynütacmi uyalipäculanqui awilunchiccunacta: ‘Diosninchicpa śhutinta tistigupä śhaycaycachil limalicuśhallanchictam lulananchic prisïsan’ nishanta. [¿Icha juccunacta ćhulaycul Diospa śhutinta manachun tistigupä ćhulayanqui, imatá?] Janay pachäta śhaycaycachilpis manamá ayinquichu Tayta Dios chayćhu cayaptin'a. Cay pachällacta śhaycaycachiptiquipis cayćhüpis Dios ćhaquinta ćhulaycunanmi. Jerusalenllacta ćhulaycuptiquipis chaypis malcantacmá. Masqui quiquiquip umallayquita tistigupänu śhaycaycachiptiquipis [ima munayniyümi canqui imallactapis tacyalpachinayquipä]; manamá ächallayquita yuläman nï yanaman muyuchinallayquipäpis munayniqui canchu. [Tayta Diosllamari imactapis atipäcá.] Chayurá ima nicuptiquipis Tayta Diosmi tistigu cayan. Chayurá manam imallactapis limalicuyniquićhu tistigupä śhaycaycachiyta ashinquimanchu. Aśhwanpa juc pasä limälla capäcunquiman ‘aw’ ütac ‘manam’ nillal. Limalicuyniquiman masta yapacuycá achatupïmi śhamun. “Amcuna unay uyalipäculanquim: ‘Imactapis lulamäśhanman tincüta cutiycachisha cachun: ñawipis licalcuśhanmannuy, quilupis quichquilcuśhanmannuy’ nïta. Ya'añatacmi ichá niycälic: mana allinta lulaśhüniquicunacta ama cutichicuychu. Aśhwanpa cäraćhu lapyaśhuptiqui, juc-lädu cärayquitapis camaycuy. Mayanpis quijalcul camisayquitapis waycayta munaśhuptiqui'a, uycüluy punchuyquitapis apacunanpälä. Mayanpis juc kilumitrucama, alafirsa carganta apachipäcuśhuptiqui'a, apapuy ishcay kilumitrucamalä. Mayanpis pishipacü ‘uycamay’ nishuptiqui'a uycuytac. Mayanpis mañaculcäśhuptiqui'a amatac mićha caychu. “Unay uyalipäculanquitacmi: ‘Nuna-masiquita cuyacuywan licaycuy. Ćhïnishüniquitañatac ćhïniy’ nishanta. Ya'añatacmi ichá niycälic: Cuyapäcuy ćhïnishüniquicunäta. Amcunapi mana allin limäcunäpäpis ‘Allinca anwan caycuchun’ niycäliy. Ćhïnicüniquicunapäpis allinta lulaycälipuy. Tumpäniquicunapäpis wañuchishunayquipä aticaćhäniquicunapäpis mañaculcay-ari. Chayta lulalmi janay pacha Diospa chulincuna caśhayquita camalächipäcunqui. Paymi intïta tamyäta allin mana allin nunapäpis uycamanchic. Sïchuśh sintinaculcäśhallayquiwan cuyanaculcaptiqui'a ¿ima allintatan lulaycuyanqui? Piyurnin jucha-sapacunäpis lulawshï-masincunacta cuyanmi. Apanaculcäśhallayquiwan limaycanacul ‘mas allinninlämi cayá’ ¿niyanquichun imatá? Chaynüllá lulapäcunmi Diosta mana lisïcunäpis. Tayta Diosniqui tucuy śhun'unwan cuyaycuśhannuy amcunapis caycäliy. “Ama allin lulaycunacta lulayalcaychu nunacunaca lical alawaśhunallayquipä. Chaynüta lulaptiqui'a altu sïlućhu cä Diosninchic manam primiucta uśhunquiñachu. “Chaymi pishipacücunäta imallacta uyculpis ama llamadayänayquichu chay ishcay cära nunacunänu juntunaculcänan wasicunaćhüpis, läsacunaćhüpis lluypa ñawquin allinpa licachicuyllawan lulaśhancänu'a. Rasunpa, chay lulaśhanwan'a lluy alawaycuśha cananta ćhasquiycunñamari. Amcunaćhüñatacmi ichá, Tayta Diosllap ñawquillan yanapaycunayqui; ichü maquiqui uycuśhantapis allï maquillayquipis manam yaćhananchu. Chay pacaläśhacta licä Tayta Diosmi lluypa ñawquin allinpa licaycuśhunqui. “Ñatac Dioswan amam aläjapa limanquichu chay ishcay cära nunacunänu'a. Maynümi nunacunäwan allinpa licachicuyninwan juntunaculcänan wasicunaćhüpis läsacunaćhüpis śhaycapacuycul mañacuypi wañupaculcan. Rasunpa, chay lulaśhanwan'a lluy alawaycuśha cananta ćhasquiycunñam. Amcunaćhüñatacmi ichá, mañacul'a wasiquita wićhacalcamul śhun'uyquićhu lluy pacaläśhancunäta lisï Taytallayquita mañacunqui. Chay pacaläśhancäta licä Tayta Diosmi lluypa ñawquin allinpa licaycuśhunqui. Ñatac Diosta mañacul'a ama limaychu yan'al cutipalcul cutipalcul limaśhallayquitá, Diosta mana lisï nunacunanu'a. Chaycuna chaynu mañaculcan ‘Achcacta limaptí Dios uyaliman'am’ nïcänuymi. Amam paycunanu'a lulapäcunquichu. Manaläpis mañacuptiquim Dios'a yaćhanña ima pishipaculcäśhayquitapis. “Chayurá mañaculcanquiman caynümi: Janay pachäćhu cä Tayta Diosnillá, amllamá altuman juluśha canqui. Gubirnuyqui śhaycamuchun. Janay pachäćhu lulaśhayquinu, cay pachäćhüpis munayniqui lulaśha cachun. Canan muyunpä micuyta uycälillämay. Ama-ari pishiycachillämaychu. Mana allin lulamänïcunäta pampachäśhämannu juchäcunacta pampachaycälillämay. Mana allin lulaycunaman palpapäcunäpä ama-ari caćhaycälillämaychu. Aśhwanpa chaypi licaycälillämay. ˻Ñatac jinantin pachäpis maquillayquićhümi cayan. Amllam cayanqui sumä munayniyücäpis. Amllatacmi wiñay simpripä altuman juluycuśhapis cayanqui. Chaynu callächun˼ nil. Chayurá mana allin lulaśhüniquicunacta pampachaycäliptiquim janay pachäćhu cä Taytayqui Diospis pampachaycälishunqui. Mana pampachapäcuptiquim ichá mana pampachapäcuśhunquitacchu. “Ñatac ayunal ama lawtïtuculcaychu chay ishcay cära nunacunänu'a. Paycuna micuypi wañüśhanuy taplaycaćhapäcun nunacunawan licachiculcänallanpämi. Rasunpa allinpa licaycuśha canallantá ćhasquiycälinñam. Amcunaćhüñatacmi ichá umayquicunacta ñächapacalcäliy cärayquicunactapis pa'apacalcäliy ayunaśhayquita nunacunäman mana tantiachipäcunayquipä. Chaymi ima pacaläśhantapis licä Taytayqui lluypa ñawquin allinpa licaycuśhunqui. “Amatacmi lägaculcanquichu cay pachäćhu cäcunallactá. Chaycunacta puyucunallam ismuycunallam camacan. Suwacunallam yaycul suwapäcun. Aśhwanpari janay pachäpä lägaculcay. Chayćhu'a manam imaypis puyun'achu, nï ismun'achu, nï suwapis yaycun'achu. Mayćhümi cäniqui cayan, chayćhümá pinsayniquipis muspayniquipis cayan. “Juc acchi-yupaymi ñawinchic imactapis licachimanchic, tantiachimanchic. Ñawiyu cayal'a, rasunpa allincäta tantiapäcunquimanmi. Mana ñawiyu cayalćha ichá, mana tantiapäcunquimanchu tutapäćhu cayä-yupaypis. Chaynu tutapäćhu cayal'a ¡maynu maynu yanawyayä tutapäñaćhari cayan! “Manam mayanpis ishcay patruntá sirbinmanchu. Juccätam ćhïninman, juccätam cuyanman; juccätam jamuyanman, juccätam wätanman. Chaynütacmi amcunapis nï Diostawan cäniquita jucllaćhu sirbinquimanchu. “Chayurá niycälic: Ama ‘¿Imactalä micuśhä, imactalä upyaśhä, imawanlä müdacuśhä?’ nil llaquicuyalcaychu. Bïdayquim mas bälin cay micuycäpïtá; aychayquim mas bälin cay müdanapïtá. Má, pinsaycäliy imaymana pishucunäman. Paycunap manam talpuynin nï cusichan nï pilwan nï imanpis canchu. Jinaptinpis janay pachaćhu cä Taytanchicmi paycunactá micachin. ¿Manachun mas ćhaniyu cay pishucunapïta capäcunqui imatá? Maynu wañupacuyalpis ¿mayantá juc üra masllactapis cawsayninta aśhuycachinman? “Müdanayquicunapïtapis ¿imapïtan llaquicuyalcanqui? Má, licapäcuy imaymana waytacunäta. Manam puchcacunchu nï awacunchu. Ñatac Diosninchicmi tuqui-tuquicta waytachin. Rasunpa, unay puydï mandacü Salomonpis manam mayannin waytanüpis llipyayä müdanawan calachu. Waytacunacá wala śhalun chaquillam, ñatac chaynütapis Diosninchicmi tuquicta müdachin. ¿Chaychun ampá amcunacta mana müdachipäcuśhunquimanchu, mana chalapacuyniyu nunacuna? “Chayurá ama ‘¿Imactalä micuśhä, imactalä upyaśhä, imawanlä müdacuśhä?’ nil llaquicuyalcaychu. Diosman mana chalapacücunallam chaynu wañupaculcan. Amcunapñatacmi ichá janay pachäćhu cä Tayta Diosniqui ima pishipacuśhayquitapis yaćhayanña. Aśhwanpa wañupaculcay paypa gubirnullanćhu canayquipä, jinaman munayninćhu cawsapäcunayquipäpis. Jinaptiqui'a lluy pishipaculcäśhayquitapis uycälishunquim. Chayurá amatac ‘¿Wälaman imalä ćhäman'a?’ nil llaquicuyalcaychu. Chay wala muyuncuna quiquillanmá imanuy canantapis licacuycun'a. Chayćhu imaymana sasachacuyniyü-cama ćhämumaptinchicmi licaycunapä can'a. “Ama nuna-masiquicunacta cäraycäliychu Dios mana cäraycälishunayquipä. Nuna-masiquicunacta cäraycälishayquimannümi cäraycuśhunqui. Chayman tincütatacmi licaycälishunquipis. “¿Imanuypatan nuna-masiquip ñawinćhu uchuy anlallanta licaypi wañupacuyalcanquiman ñawiquićhu jatun iluyqui cayaptin? ¿Imanuypatan ‘Jay, ñawiquićhu anlayquita juluśhayqui’ niyanquiman jatun iluyqui ñawiquićhu chacalayaptin? ¡Ishcay cära nunacuna! Ñawiquipïtalä chay iluyquita juluy. Chaynalculćha ichá juccäpa anlanta julunquiman. “Ñatac Diospa ima lluy ćhaniyünincunacta ama alaycäliychu allucunäman cuchicunäman. Chay allucunämi quiquiquiman ticlälälimunman. Cuchicunäñatacmi mana ćhaniyütanu jalutaculcanman. “Ñatac Diosta mañacuy; uśhunquim. Payta ashipäcuy; talinquim. Puirtacta tucaycuy; quićhaycun'am. Pipis mañacücá ćhasquinmi; ashïcá talinmi; puirtacta tucaycücätá quićhanmi. ¿Mayanniquitan chuliquicuna tantacta mañacuśhuptiqui lumicta uycälälinquiman? ¿Challwacta mañacuśhuptiquipis, culibrayta uycälälinquiman? ¡Maynu juyu cayalpis chuliquicunacta allincäta uyalcaptiquichun ampá janay pachaćhu cä Taytayqui, allincäta mana uycälishunquimanchu! “Chaynütac-ari nuna-masiquicuna allinpa licapäcuśhunayquita munaśhayquinu paycunactapis tuquip licaycäliy. Cay nishäcá Moisespa camachicuyninwan Diospa willacünincuna isquirbishanpapis tullunmi. “Cay cawsayninchicćhu jatun jawca linä caminupmi alli-alli nuna liyalcan. Puncunpa yaycuyculñatacmi ichá ñacayćhu camacaycäman ćhaycälin. Aśhwanpa quićhqui puncupari yaycaycapäcuy. Chay allin cawsaycäman ćhaycachï caminuca sasa quićhqui captinmi ashlla talipäcun. “Chayurá cuydaculcay Diospa willacünintucul ćhämücunapïta. Shimillan'a tuqui jawca uwishpa-yupaymi. Śhun'unñatacmi ichá atü-yupay. Chay wayuyninpa lisishanchicnümi lisiycälinqui. ¿Imaytá caśhacunapi übacta pallachwan? ¿Ütac ćhïćhicunapi ïgusta pallachwan? Allin lantacunaca allincätam wayun. Mana bälï lantacunacá mana allintatacmi wayun. Allin lantacá manam mana allincunactá wayunmanchu. Nïtacmi mana allin lantäpis allincunactá wayunmantacchu. Mana allin wayuyniyücunätam cuchulcul cañanchic. Chayurá lantacunätanuymi wayuyninpa lisipäcunqui. “Manamá Diospa gubirnunman ćhaycamun'achu ‘Duyñullämi, Taytallämi am canqui’ nïcunallá, aśhwanpa janay pachäćhu cä Taytäpa munayninta luläcunämi. Ñatac chay cäraycunan muyuncäćhu achcam nipäman'a: ‘Duyñulláy, Taytalláy, ¿manachun ampïta willaculcälá? ¿Manachun pudirniquiwan Satanaśhpa maquinpïta caćhaycachipäculá? ¿Manachun imaymana milagrucunactapis lulapäculá ampa śhutiquićhu?’ nil. Nipämaptinpis: ‘¡Manam lisicchu. Ñawïpïpis chincapäcuy, mana allin cawsayniyücuna!’ nilmi nishä. “Cay yaćhachishäta uyalicul cäsucücunämi juc allin pinsayniyu nuna a'ap jananćhu wasinta śhalcachïcänuy cayalcan. Chaymi lücu tamya paćhyamuptinpis, yacu pallalcuptinpis, alli-alli waywa talcamuptinpis, mana ćhaćhachilachu a'ap jananćhu masïsu taycachisha captin. Ñatac cay yaćhachishäta uyalicul mana cäsucücunämi ichá luclu nuna a'up janallanćhu wasinta śhalcachïcänuy cayalcan. Chaymi tamyamuptin, yacuca pallalcuptin, waywaca talcamuptin lluy lluy maśhtacacülun” nin. Cay nilmi Jesus camacälun. Jinaptinmi uyalï llapan nunacunaca sumä licapayllaman camälälil nipäcula: “Sumä pudirwanmá pay yaćhachin; manam camachicuycäta yaćhachicücunanüllachu” nil. Chay ulupi Jesus ji'alpayämuptinmi achca-achca nunacuna atipämula. Chayćhümi lipra ishyaywan nuna aśhuycamul Jesuspa ñawpäninman un'ulacuycul nila: “Taytáy, munal'a allinyaycachillämanquimanmi” nil. Niptinmi maquinwan yataycul nila: “Aw, allin chuya canayquitam muná” nil. Chay nilcul yataycuptin-pachallam lipra ishyaynin lluy śhuśhüluptin sänu licalïla. Chayćhümi Jesus nila: “Amam cay allinyachishacpi pictapis willapacunquichu. Aśhwanpa sasirdütiman lil, anradisicuypi apay Moises nimäśhanchicnuy, rasunpa cay ishyaypi allinyäśhayquita licaśhunayquipä” nil. Chaypïtam Jesus Capernaum malcäman ćhäluptin Roma cachacucunap capitannin aśhuycamul ruygacula: “Taytay, sirbï walaśhllämi wasïćhu ćhänacacüśha alli-alli nanayta apayällan” nil. Niptinmi: “Lishun-ari sänachipunacpä” nila. Capitancäñatacmi: “Taytay, wasïman yaycaycamunallayquipäpis manamá bälillächu. Aśhwanpa cayllapi niycullaśhayquiwan sänachinayquita yaćhayämi. Ya'apis yaćhämi cäsucuytapis mandacuytapis. Chaynütacmi maquïćhu cä cachacucunäpis ‘wicta liy’, ‘cayman śhamuy’ niptí cäsuman. Chaynütacmi uywaynïcunapis ‘cayta lulay’ niptí lulapäcun” nila. Chayta Jesus uyalilmi admiracüśha atïnincunacta nila: “¡Rasunpa, cay jinantin Israel malca-masïcunaćhüpis caynu chalapacuyniyütá manam talïchu! Rasunpa achca mana-Israel nunacunam intirupïta śhapämun'a, Diospa gubirnunćhu Abrahamwan, Isaacwan, Jacobwan cumbidunćhu caycälinanpä. Chayćhu capäcunanpä unanchaycuśhancunañatacmi ichá tutapäcäman wicapäśha capäcul apalcaćhapäcun'a, quiluntapis lawćhićhicyachipäcun'a ” nil. Nilculmi chay capitancäta: “Chalapacuśhayquinu-ari lulaśha cachun; wasiquita cuticuyña” nila. Ñatac chay ürallam sirbïnin walaśhca sänäla. Chaypi Pedrop wasinman Jesus linanpämi Pedrop suyran sumä calur ishyaywan jitalayäñä. Chayćhu ishyäcäpa maquinta yataycuptinmi calur ishyaynin chincacula. Jinaptinmi chay üralla walmica śhalcuculcul paycunacta atindiycula. Ñä tutacalpuyaptinmi Satanaśhpa gänaśha achca nunacunacta Jesusman ćhächipämuptin chaypa maquinpi juc limayllawan caćhaycachila. Chayćhümi llapa ishyäcunactapis sänachila. Lluy caycunacta lulala Diospa unay willacünin Isaias isquirbishanca lulaśha cananpä: “Quiquinmi mana callpayu cayninchictapis julaycamälanchic. Ishyayninchictapis apaculam” nil. Ñatac achca nunacuna cunćhalayaptinmi Jesus yaćhapacünincunacta: “Acuchun cay ućhap chimpanman” nila. Chay niyällaptinmi camachicuyta yaćhachicü ćhaycamul: “Yaćhachicü taytay, mayta liptiquipis atishayquim” nin. Niptinmi Jesus: “Atücunäpäpis maćhaynin canmi. Pishucunäpapis ishnan cantacmi. Rasun Nunap Chulincäpañatacmi ichá mana mayman umalläta ćhulaycunalläpäpis canchu” nin. Ñatac chayćhümi jucnin yaćhapacünin: “Taytáy, papänïmi maquïćhülä cayan. Pampälulñaćh ichá aticman” nin. Niptinmi: “Jina wañuśhacunaca wañünincunacta pampaculcächun. Am'a atimay jinalla” nila. Chaypïtam Jesus yaćhapacünincunawan barcuman ishpicalcälila. Chayćhu liyalcaptinmi nisyu-nisyu bintu talcämul yacüta altuman ulunpalcachil ulunpalcachil barcuman winacacacuyan. Chay pasaśhan üra Jesus'a puñuyälam. Chaymi yaćhapacünincuna lichcachicuyalcan: “¡Taytay salbaycälillämay! ¡Wañuypa patanćhüñamari cacuyanchic!” nil. Niptinmi: “Mana chalapacuyniyücuna, ¿imapïtan chucchucuyalcanqui?” nila. Chaypi śhalcalcamulmi “¡Waywa, yacu, śhaycuyña!” nillaptin tuqui-tuqui śhaycülun. Chayta licalmi yaćhapacünincuna sumä licapayllaman camäśha: “¿Ima nunatan pay, waywäpis yacüpis cäsunanpä?” nicuyalcan. Chaypi ućhap chimpanćhu Gadara-läduman ćhäläliptinmi, Satanaśhpa maquinćhu ishcay lücu nuna pantiuncäpi śhacayämuñä. Chay sumä-sumä atipacacayämuptinmi chayninpa nï jucpis pasalachu. Chaycunam apalcaćhaypa: “Diospa Chulin Jesus, ¡¿imactatá ya'acunawan munacuyanqui?! ¿Manaläpis üra ćhayämuptinchun śhamulanqui ya'acunacta mućhuchipämänayquipä?” nicuyalcan. Wicniscaćhüñatacmi achca-achca cuchicuna lancalayalcäla. Ñatac achatucunaca Jesusta nila: “Aluyämalñá, wic cuchicunäman liculcänapäri awniycälillämay” nil. Chayćhu Jesus: “Liculcayñari” nillaptinmi chay nunäta caćhaycul cuchicunäman yaycälälila. Caynu lluy pudiracuycuptinmi llapan cuchicunaca ućhap patanman cürritityalcul lluy ji'acalpälil anuälälila. Chaynu pasäluptinmi chay cuchi michïcunaca mana-mana malcanta pasaculcan. Ćhayculñatacmi willapacucuyalcan chay lücu nunacunäwan ima pasaśhantapis. Chaymi lluy paćhcälälimun Jesus caśhancäman. Ćhaycälimulmi: “Ama chaynu caychu. Juc-lädu malcaman licullay” nil nipäcula. Niptinmi Jesus barcuman ishpilcul wic-lädu chimpa yaćhaśhan malcanman licun. Chayman ćhäläliptinmi ćhänacacüśha nunacta chacanawan wantupämuñä. Paycunap chalapacuyninta Jesus tantialmi chay ishyä nunäta: “Callpanchacuy, walaśhní, juchayqui lluy pampachäśhañam” nin. Niycüluptinmi camachicuyta waquin yaćhachicücunaca śhun'unćhu: “¡Cay nunalla cayal caynu pampachätucuśhanwan'a Diosta jalutacuyanmá!” nipäcun. Chaynu pinsalcäśhanta Jesus yaćhalñatacmi nila: “¿Imapïtamá caynu mana allincällacta pinsapäcunqui? ¿Imaniytan mas fäsil: ‘Juchayquicunacta pampachaycucñam’ nïchun icha ‘Śhalcuculcul licuyña’ nïchun? Cananmi yaćhanqui cay Rasun Nunap Chulinca, cay pachäćhu juchacunacta pampachänäpä munayniyu caśhäta” nil. Nilculmi chay ishyä nunäta: “Canan ¡śhalcuy-ari! ¡Wantumuśhuśhayquita apaculcul wasiquita licuy!” nin. Nilcullaptinmi rasunpa śhalcuculcul wasinta licula. Chaynu jatun munayninta camalaycachishanta licalmi chayćhu cä nunacunaca sumä licapayllaman camäśha Tayta Diosta altuman julaycälila. Chaypi Jesus pasaśhanćhümi licälun Mateo śhutiyu nuna Roma gubirnupä alcabälacta mañananćhu täcuyäta. Chaymi Jesus: “Acuchun ya'awan, atimay” nin. Niptin-pacham śhalcuculcul paywan licula. Chay Mateop wasinćhu Jesus yaćhapacünincunawan micuyalcaptinñatacmi alcabäla mañäcücunäwan, mana allin cawsayniyu nunacunäpis ćhaycamul paycunawan taycacaycälila. Chayta licalmi fariseocunaca Jesuspa yaćhapacünincunacta: “¡¿Ima-nilä nunatan yaćhachicüniqui wic-nilä nunacunawanlä micunanpä?!” nin. Nipäcuśhanta Jesus uyalïlulmi nila: “Sänu nunacunacá manam jampicüta munanchu, sinu'a ishyäcunallam. Ñatac sumäta tantiaycäliy cay nishanta: ‘Śhun'üta suwaycamänayquipä uycamäśhayquinu'a, cuyacuyniyu capäcunayquitam muná’ nil. Ya'a manam śhamulá santutucücunacta ayächu, sinu'a jucha-sapacunaca wanaculcänanpämi” nin. Chayćhümi Bawtisä Juanpa puliwshïnincuna Jesusman aśhuycälimul tapupäcula: “¿Imanaltan Bawtisä Juanpa puliwshï-masincunapis, fariseop atïnincunapis rätu-rätu ayunalcan, ampa atïniquicuná mana imactapis uculcanchu isisí?” nil. Nipäcuptinmi nin: “¿Casaracüca cayaptin'a ayachishacunaca ayunapäcunmanchun ampá? Manaćhá jinapäcunmanchu paycunawanlä cayaptin'a. Ñatac chay casaracüca waycaśha canan timpu ćhämun'am. Jinaptinmi ichá micuytapis caćhaycapäcun'a. Chaynümari yaćhapacünïcunawanpis can'a. “Má, chay custumriquicunapïtá, mayanpis mawca müdanaman manamá muśhü lataśhta la'anmanchu. Jinaptin'a chay muśhü lataśhcäćha aśhwanpa shipulcachil masta laćhyächinman. Chaynütacmi chayllalä luläśha aswactapis nï winanchicchu lälaśha mawca wacuyman'a. Chaynu lulal'a aswäćha wacuycäta paquïchinman; jinaptinćha lluy aswapis wacuypis yan'al pampapä canman. Chaymi chayllalä luläśha aswactá muśhü allin wacuyman winanchic pulanpis tuqui caycälinanpä” nil. Chaynu limayällaptinmi juntunaculcänan wasip puydïnin ćhaycamul Jesuspa ñawpäninman un'ulacuycul nila: “¡Taytay, wamlallämi chayllalä wañucun! ¡Acuchun-ari, yataycullaptiquićh śhalcämun'a!” nil. Chaymi Jesus yaćhapacünincunawan wañüśhäman pasaculcäla. Chaynu liyalcaptinmi ćhunca ishcayniyu wata yawarpa janallanćhu cä walmi, “Müdanallanta yataycullalpis sänäśhämi” nil Jesuspa ipanpa aśhuycul yataycula müdananpa manyanta. Jesusñatacmi muyulcul walmïta licälul: “Callpanchacuy wamlallá; chalapacamäśhayquipam sänälunqui” nin. Chay nilcuśhan-pachallapïtam yawarnin lluy śhaycämula. Chaypi chay juntunaculcänan wasip puydïninpa wasinman ćhäpäcunanpämi cayalcäñä wañü taquicta quïna tucäcunäpis. Nunacunapis wasi junta wa'ayalcäñä. Chaymi Jesus nila: “Waśhaman yalupäcuy. Wamlaca puñuyan jinallam; manam wañüśhachu” nil. Niptinmi nunacunaca “¿Ima?” nil asipälälinlä canpis. Paycunacta alalcamulmi wamla chutaläśhancäman Jesus yaycuycul maquinta chalaycuptin, śhalcämun. Chay lulaśhancäpïmi intiru-intiru malcacunaćhu limay muyucula. Chaypi Jesus pasayaptinmi ishcay aplacuna ayaycaćhaśhtin aticuyalcäla: “¡Mandacü Davidpa Caśhtan Caćhamuśhan Salbacü, Taytalláy! ¡Llaquipaycälillämay-ari!” nil. Ñatac Jesus juc wasiman yaycüluptinmi aplacunaca aśhuycälila. Chayćhümi Jesus tapula: “¿Rasunpa chalapacamanquichun ya'a sänachinacpä?” nil. Niptinmi: “Aw, taytay lulälunquimanmi” nila. Nipäcuptinmi ñawincunacta yataycul: “Chalapacuśhayquimannuy lulacäśha cachun” nila. Niycullaptinmi ñawincuna lluy quićhacacülun. Jesusñatacmi ćhuncay-ćhuncayta: “Amam pictapis willapacunquichu cay licachishacpi” nila. Niyaptinpis yalülul-pachallam jinantin malcacunäćhu Jesus ñawinta licachishanpi lluy willapaculcäla. Chay aplacunaca liculcaptin-pachallam ćhächimun supaypa upächisha pasaypi mana limäta. Chay supaypa maquinpi upäta Jesus caćhaycächiptinmi, tuquiman limämula. Chaymi llapa nunacunaca licapayllaman camaśha-cama: “¡Caynu lulätá, manam imaypis licalanchicchu cay jinantin Israel malcanchicćhu!” ninacücuyalcan. Chayćhu fariseocunäñatacmi ichá: “¡Caytá achatucunap quiquin puydïninpa munayninwanmá aluyan!” nipäcula. Chaypïtam Jesus intiru jatun malcacunäćhu tacsa malcacunap juntunaculcänan wasicunaćhüpis Diospa allin gubirnunpïta yaćhachishtin pulila, imaymana nanaycunawan ishyäcunätapis sänaycachishtin. Ñatac chayćhu achca nunacunäta licalmi sumä llaquipaycula pintïsha uwishnüpis mana michïniyü-yupay cayalcaptin. Chaymi yaćhapacünincunacta: “Cusichananchic alli-allimari cacuyan; apaycücunäñatacmi ichá ashlla. Chaymi Duyñunta mañaculcänayqui cusichäcunacta caćhaycamunanpä” nila. Chaypïtam Jesus ćhunca ishcayniyu yaćhapacünincunacta ayalcul nila: “Quiquïpa munaynïtam upäcuśhayqui nunacunäta supaypa maquinpi julaycälinayquipä, imawan ishyäcunätapis nanaynincunactapis lluy sänachipäcunayquipäpis” nil. Chay ćhunca ishcaynin puydï caćhaśhancuna caycunam: “Pedro” nishan Simon, paypa śhullcan Andres, Zebedeop chulincuna Jacobowan Juan. Jinaman Felipe, Bartolomé, Tomas, alcabäla mañä Mateo, Alfeop chulin Jacobo, Tadeop lisishan Lebeo, malcanpi śhalcü Simon, ñatac Jesusta wañuchipäcunanpä chalaycachï Judas Iscariotipis. Lluy paycunactam Jesus caćhala: “Amam yaycapäcunquichu Samariaćhu malcacunäman nïtac mana-Israelcunämanpis. Sinu'a uwish-yupaypis pintïsha cä Israelcunällaman lipäculmi ‘Diosninchicpa gubirnunćhu canapä timpu jananchicćhüñam cayan’ nipäcunqui. Ñatac lluy ishyäcunactapis, liprayücunactapis sänaycachipäcunquim. Wañüśhacunactapis śhalcachipäcunquim. Achatucunap maquincunapïtapis caćhaycachipäcunquim. Cay munaynïta dinbaldilla ćhasquiycuyal'a dinbaldillatacmi sänaycachinquipis. Lipäcul amatacmi apapäcunquichu illaytapis, üructapis, luncuyquitapis nï cambiacunayquipä müdanactapis nï śhucuyllayquitapis, nïtac garutillayquitapis. Lulapacücá lulaśhanpi ćhasquiycunanmari. “Ñatac may malcamanpis ćhal, allin nunactam ashipäcunqui juc malcaman pasapäcunayquicama jamachipäcuśhunayquipä. Paycunap wasinman yaycul'a ‘Diosninchic jawcallacta caycachishunqui’ nipäcuy. Chay wasiyu allinpa ćhasquiycuśhuptiqui'a chaynu lulacachun. Mana ćhasquiycuśhuptiqui'a ama lulacachunchu. Ñatac pï nunapis, may malcapis mana ćhasquil nï licaytapis munapäcuśhuptiqui'a aśhta ćhaquiquicunaćhu pulbu la'aśhuśhallayquitapis lluy tapsilcul pasaculcay. Rasunpa, chaynu nunacuná, malcacuná cäraycunan muyuncäćhümi Sodoma, Gomorra malcacunapïtapis mas mastalä mućhuycachisha can'a. “Má, amcunacta caćhayalcac atücunap ćhawpinman uwishta-yupaymi. Chayurá culibraynüpis sumä-sumä fisyu-sapa caycäliy. Paluma-yupayñatac mansulla capäcuy. “Chaymi nunacunäpi sumäta cuydaculcänayqui. Malcap puydïninpa maquincunaman ćhulapäcuśhuptiquim juntunaculcänan wasicunäćhu lawćhaycälishunqui. Ya'a-laycum malcacunap mas puydïninmanlä ćhächipäcuśhunqui, chayćhu puydïcunätawan mana-Israelcunätapis ya'api willaycälinayquipä. Jinapäcuśhuptiquipis ama llaquiculcaychu ‘canan ¿imactatan limalishä?’ nil. Chay üram Dios umacta uśhunqui, imacta ninayquipäpis. Chayćhu amcunachu manam limanqui, sinu'a Tayta Diosniquip Ispiritunmi amcunapi liman'a. “Ñatac wawi-caśhacunam wañuyman ćhulaycanacun'a. Taytacunapis chulincunactam. Chulicunapis taytancunap cuntran ticlaculculmi wañuchipäcun'a. Ya'a-laycutacmi lluy ćhïnipäcuśhunqui. Ñatac camacaycäcama tacyaycücämi salbacun'a. Ñatac juc malcaćhu wañuchipäcuśhunayquipä aticaćhapäcuśhuptiqui'a, juc malcaman ayiculcay. Rasunpa, Nunap Chulinca cutimuśhä Israelpa malcancunaman manaläpis ćhayalcaptiquim. Ñatac pï yaćhapacüpis yaćhachïninpïta masnin'a manam canchu, nïtac mayan uywaypis patrunninpïta masnin'a canchu. Yaćhapacücätapis yaćhachicünintanümi alcayan. Uywaycätapis patrunnintanümi alcayantac. Ñatac ya'a puydïcätalä ‘achatucunap puydïnin Beelzebú’ niyämaptin'a ¿imactañaćh lulaycälishunqui llapa caśhtäcunallactá? “Chayurá ama paycunactapis manchaculcaychu. Ima pacaläcäpis camalaycun'am. Pacaśhacunaca lluymi licaycachisha can'a. Chayurá cay pacallap nishäcäta lluyćhu camalaycachiy. Ñatac linlillayquićhu niycälishäcäta wasi jananpi ayaycaćhäcänuy llapa nunacunäman willaycäliy. Ama-ari aychallayquita wañuchïcäta manchaculcaychu. Aśhwanpa nina waläcäman cuirpuy-alma lluy jitaycunanpä munayniyu Tayta Diostari manchaculcay. “¿Manachun ishcay pishucunacta ashllay ćhaniyüllawan lantichwan? Chaynu cayaptinpis Tayta Dios munaptinlämi jucllayllapis anćhanpayan. Chaymi aśhta ächayquipis yaćhaśha cayan ayca caśhanpis. ¿Chaychun amcunacta un'älälishunquiman, imamá? Chayurá manam imapi manchaculcänayqui canchu. Pishucunapïtapis mas ćhaniyülämá cayalcanqui. “Ñatac mayanpis: ‘Pay caśhtam cá’ nil nunacunäćhu nimäcätá, ya'apis janay pacha Taytäpa ñawpäninćhümi ‘Ya'a caśhtam pay'a’ nishätac. Ñatac ‘Manam lisïchu’ nimäcätam ichá, ya'apis Taytäpa ñawpäninćhu ‘Paytá manam lisïchu’ nishätac. “Amatac ‘jawca cawsaytaćh uycamäśhun’ niyalcämaychu; aśhwanpam iwinacuyta apayämú. Chulin taytanpa cuntran cananpämari śhalcachishä, wamla wawintapis mamanpa cuntran, llumchuynintañatac suyranpa cuntran. Chayurá cuntrayquicuna ayllullayquicunalämi can'a. Ñatac ya'api masta mamanta taytanta cuyäcá manam nuná cananpä mirisinchu. Chaynütacmi chulincunacta ya'apïta masta cuyäcäpis manam nuná cananpä mirisinchu. Jinamanñatacmi ima-ayca pasaptinpis wañuycäcama laśhćhüman mana jalumücá nï nuná cananpä mirisinchu. Ñatac cawsayninta ama-pacha nïcá cawsaynintamari apacun'a. Ya'a-laycu bïdantapis uycücämi ichá cawsaycun'a. “Ñatac caćhacuśhäta ćhasquïcá quiquïtam ćhasquiyäman; ya'acta ćhasquiycamäcäñatacmi ichá caćhamäní Taytätapis ćhasquiyan. Chayurá willacüninta Diospi śhamuśhan-laycu ćhasquiycücätam Tayta Dios allinpa ćhasquiycun'a. Chaynütacmi nunacta allin caśhan-laycu ćhasquiycücätapis Tayta Dios allin nunätanüpis ćhasquiycun'a. Chaynütacmi mayanpis ima-nilä atïlläta masqui täsa alalä yacullacta uycücätapis Tayta Dios allincätalä uycun'a” nil. Chaynu Jesus ćhunca ishcayniyu yaćhapacünincunacta imacta lulapäcunanpäpis lluy limapaycäliptinmi, chay malcacunäman willacü liculcäla. Ñatac Bawtisä Juan carsilćhu cayalmi Jesus lluy lulaśhancunacta yaćhälul ishcay puliwshïnincunacta payman caćhala. Ćhälulmi tapupäcula: “¿Amchun cayanqui rasunpa Dios Caćhamuśhan nishanca ichá juctalächun alcapäcuśhä?” nil. Jesusñatacmi: “Canan Juanman cutiycul willaycäliy cay uyalipäcuśhayquitawan, licapäcuśhayquita: aplacunapis licaśhanta, latacunapis pulishanta, liprayücunapis tuqui sänaśhanta, upäśha linliyücunapapis quićhacacuśhanta, wañuśhacunapis śhalcamuśhanta, wacchacunämanpis allin willacuy ćhäśhantalä canpis. Jinaman'a niycäliy: ‘Ya'apïta mana ishcayyäcá cushisha caycuchun’ ” nila. Paycuna cuticuptinñam Jesus tapula chayćhu cä nunacunäta Juanpïta: “¿Ima-nilä nunacta licätan chay chunyäninman lipäculanqui? ¿Śhu'uśhta waywa apaycaćhäta licächun ichá imam? ¿Icha juc rïcu nunacta ćhaquinpi umancama chipyayä müdacuśhacta licächun? Chaynu nunacuná puydï mandacücunap wasinćhümá cayalcan. Chayurá ¿ima licätan amcuna lipäculanqui? ¿Icha Diospa willacünin nunacta licächun? Rasunpa chaynu nunactamá licapäculanqui. Ñatac lluypïpis pay'a sumäninlämi. Diospa isquirbishanmannuy Salbacücäpa puntanta Juan śhamuśhanpïmi niyan: ‘Ampa ñawpäniquitam juc willacünïta caćhamüśhä, ćhänayquipä alistamunanpä’ nil. “Rasunpa cay Bawtisä Juanpïta mas lisimäcá manamá canchu jinantin pachäćhu. Chaynu captinpis Diospa gubirnunćhu'a ashllacta lisimäcäpis Juanpïta maslämi lisiman'a. Ñatac Juan willacuyta allaycuśhanpi caycamallam Diospa gubirnunpa cuntran śhalcacalcälil pasaypi lijïru nunacuna mana caśhanman cutichiyta jicutayalcan. “Licay, Diospa llapa unay willacünincunapis ñatac camachicuycunapis Diospa Caćhamuśhan Salbacüca śhamunantam willaculcäla Juan licalimunancama. Amcunap tantiayniqui captin'a, paymi ‘Elias śhamun'am’ nishanca. Linliyu cal'a, uyaliculcay-ari. “¿Imanuytá amcuna cayalcanqui? Achca walaśh wamlachacuna läsaćhu ayaycaćhaypa awsäcänümi. Chaymi casamintu fistacta awsal quïnanta parti tucalcaptinpis, manatac parti'a tuśhüshipäcunchu. Chaynütac wañupacuy awsayta awsayalcal wa'ay wa'ay taquicta taquiyalcaptinpis manatac wa'awshipäcunchu. Chaynümi Juan śhamul aybistá micuyta caćhaycul mana uchuclla upyacuptinpis, ‘Satanaśhpa nunan’ nil nipäcunqui. Ñatac ya'a Rasun Nunap Chulinca micuptïmi, upyaptïmi ichá, ‘micuypä camäśha, upyaypä camäśha, jucha-sapa nunacunap, alcabäla mañäcunap cunchawänin’ nil jamuyapämanqui. Ñatac Diospa yaćhaynin rasun caśhanta wayuyninpam nunacunaca tantiapäcun'a” nila. Ñatac milagrucuna lulaśhanta maynüpaña licayalcalpis mana wanaculcä malcacta yalpälulmi Jesus nila: “¡Imanuylä capäcunqui Corazin malca! ¡Imanuylä capäcunqui Betsaida malca! Amcunaćhu milagru lulaśhäta Tirowan Sidon licapäcunman cala. Chayürallaćh juchanpi wanaculcal sumä pin'acuywan llaquicuywan Diospa ñawpäninćhu uyshuläpacunman cala. Chayurá rasunpa cäraycunan muyuncäćhu'a Tirowan Sidon amcunapïta mïnus mućhuycachishalämi capäcun'a. Ñatac amcunapis Capernaum malca ‘Altuman juluśhaćh capäcuśhä’ ¿niyalcanquićh? Aśhwanpa allpäpa lulïninmanlämi wicapäśha capäcunquipis. Cay milagru amcunaćhu lulaśhäcunäta Sodoma malca licapäcul'a, cay muyuncäcamaćh cayalcanman cala. Chaymi cäraycunan muyuncäćhu Sodoma malcapïpis mas mastalä mućhuycachisha capäcunqui” nil. Chaypïtam nilatac: “Alawaycucmi Janay pachäćhu cay pachäćhu cä Tayta Diosní, lluy yaćhayniyu, umayu nunacunäpi caycuna pacaycuśhayquitam tantiaycachinqui mana cäpa licaśha nunacunäman. Aw, Taytay, caynu canantam munalanqui” nil. Chaypïtam nila: “Taytämi ya'ap maquïman cay lluy munaytapis yaćhaytapis ćhulamula. Taytallämá yaćhan paypi śhamüśha caśhäta. Chaynütacmi ya'alla yaćhá pay mayan caśhantapis. Chaymi mayantapis lisiycachishäcälla Taytäta lisipäcun'a. Chayurá ya'aman śhapämuy pishipäśha, llaquisha, llasä ipiwan ñitichicuśhanuy cäcuna. Śhamücunätá ya'ami yanapal, jawca jamayćhu jamachishayqui. Yügüman yaycapämuy llampu śhun'u allin śhun'u caśhäta lisipämänayquipä. Chayćha jawca cawsayta taliycälinqui. Ñatac cay uśhá yügüman matapämunayquipä maynu jacyallam cayan” nil. Juc warda muyunćhümi Jesus yaćhapacünincunawan pasayalcäla trïgu-trïgup manyanpa. Chay yaćhapacünincunañatacmi micanäśha cayalcal pallalcälila micalcälinanpä. Chayta fariseocunaca licälulmi Jesusta nila: “¡Jay! Wic-ari yaćhapacüniquicuna warda muyuncäćhülä tiquilcuśhanwan jalutacuyalcan camachicuyta” nil. Niptinmi: “¿Manachun lïgipäculanqui David micanäśha cayal puliwshï-masincunawan imacta lulapäcuśhantapis? ¿Manachun David, chay Diosta alawana carpanman yaycaycälil Diosllapä laquïsha tantäta micälälila masqui paycunapä mana cunsintiycuśha captinpis? Chay sasirdüticunallapä captinpis manamari jamuyäśhachu capäcula. Chaynütac ¿manachun camachicuycäćhu lïgipäculanqui sasirdüticunacá warda muyuncunaćhüpis Diospa chuya wasinćhu lulatityapäcuśhanta? Jinayalcaptinpis manatacmá jamuyäśhachu. Rasunpa Diospa chuya wasinpïpis masninlämi cayćhu cäca cayan. Ñatac Diospa shiminćhu: ‘Śhun'üta suwaycälimänayquipä uycamäśhayquinu'a, cuyacuyniyu capäcunayquitam muná’ nishancäta sumäta tantiayalcal'a, cay mana juchayücunäta manaćh jamuyalcanquimanchu. Canan tantiapäcuy-ari: ya'a Rasun Nunap maquilläćhümi cay warda muyuncäpis cayan” nila. Chaypïta Jesus pasalmi juntunaculcänan wasiman yaycula. Chayćhümi mana cuyulï chaquïsha maquiyu nuna cayäñä. Chay fariseocunäñatacmi Jesusta achäqui ashiyninwan: “Má, ¿warda muyunćhülä sänachichwanchun?” nila. Niptinmi: “¿Mayanllayquitan uwishniqui juc ućhcuman śhaticacüluptin, warda muyunćhüpis mana julaycälinquimanchu? ¿Chaychun nunaca mana ćhaniyu cayanman uwishcäpïpis ampá? Chaymari masqui warda muyuncäćhüpis camachicuyca allincäta lulaycachimanchic” nila. Nilculmi chay maquin chaquïsha nunäta: “Chacchapacuy” nila. Chaynu chacchapacuptinmi jucca maquinnuy tuqui sänu licalïla. Jinaptinmi chay fariseocuna yalälälimul, Jesusta imanuypa wañuchipäcunanpäpis lluy limanacuyta allaycapäcula. Chayta Jesus tantiälulmi juc-läduman licula. Chayćhu achca nunacuna atipäcuptinmi llapa ishyäcunactapis sänalcachil: “Ya'apïta amam äśhacüśha mismilcachinquichu” nila. Caynüpam Diospa willacünin Isaias unay isquirbishanca lulacacüla. Chayćhümi niyan: “Paymi sirbïnïpa aclacuśhäca cayan. Pay śhun'üćhu caycuśhanpïmi cushisha cayá. Ispiritú callpanchaycun'a jinantin pachäćhu allincäta tincüninman licaycunanpämi. Manam äśhaycaćhayan'achu, nïtac apalcaćhayan'achu. Manatacmi shimintapis cällicunallaćhu uyalipäcun'achu. Ñatac paquilpuyä cäñanuy cäcätapis tuquipmi licaycun. Wañulpuyä michïrunu cäcätapis manam wañulpächinchu. Caynu caycun'a allinca camalaycunanpä unanchaycuśhäman ćhänancamam. Chayćha jinantin pachäćhu nunacunaca payman chalapacullal alcayalcan'a” nil. Chaymi chay üra mana limä apla Satanaśhpa gänäśha nunacta Jesusman puśhapäcula. Jinaptinmi Jesus tuqui limä uyalï nunaman sänächin. Chaymi chayćhu cäcunaca licapayllaman camäśha ninaculcäla: “¿Caychućh rasunpa canman Davidpa caśhtanpi, Dios caćhamuśhancá?” nil. Cay nishancunacta fariseocunaca uyalïlulmari śhun'ullanćhu: “¡Caytá achatucunap quiquin puydï Beelzebüpa munayninwanmá aluyan!” nipäcula. Caynu pinsaśhanta Jesus yaćhalmi nila: “¿Imanuypatá chaynu cälunman? Juc nasyunćhu quiquin-pula pilyapäcul'a lluyćha chincachinacunman. Chaynütacćha juc wasillaćhu pilyapäculpis pampaman muyuchinacunman. Chaynümari Satanaśhpis quiquin-pula cuntra cayal'a laquinacüśha cayan. Chaynu captin'a ¿imanuypatá mandacuynin tacyaycunman? Ñatac ya'a, Satanaśhpa pudirninwan lulapti'a amcunap atïniquicuná ¿pip pudirninwantan-nila satanaśhcunap gänäśhacta caćhaycachipäcun? Chay luläcuna-ari, má, niycälishunqui. Canan Diospa Ispiritunwan achatucunacta caćhaycachiptïmi ichá, tantiapäcunayqui quiquin Diospa gubirnun ćhämuśhuśhayquita. “Má, sumä armädu nunacta manalä ćhänaycul'a manamá imantapis waycäluchwanchu. Chaynaycul-lämi ichá apacuchwan. “Chayurá mana lulawshimal'a, lulaynïta chincayächinquim. Ya'ap faburní mana śhalcul'a, cunträmi cayanqui. Tuquicta uyalipämay: Tayta Diosmi pampachanman llapa nunap ima jucha lulaśhantapis ima limaywan jalutacuśhantapis. Ñatac Diospa lulaynincunacta ‘Satanaśhpam chay'a’ nil Chuya Ispiritucta jalutacücätam ichá nï imaypis pampachan'achu. Aw-ari, masqui Rasun Nunap Chulincäta jalutacamaptiquipis Tayta Dios pampachaycuśhunquimanmi. Chuya Ispiritucta chaynu jalutacuptiquim ichá cay cawsaycäćhüpis nï juc cawsaycäćhüpis pampachaycuśhunquimanñachu. “Ñatac lantacunäta wayuyninpam lisinchic: Allin lantäpá allinmi wayuyninpis, mana allin lantäpá mana allintacmi wayuyninpis. ¡Pasaypi culibraypa milaynincuna! Śhun'uyquićhu mana allincälla winalayaptin ¿imanuypatá allincälä yalämunman? Shiminchic liman śhun'unchicćhu imapis cäcätam. Allin nunäpá śhun'unćhu sumä cuyay ćhaniyu ćhulacuśhancäpïmi shiminpapis yalamun. Chaynütac mana allin nunäpapis sumä ćhaniyüpa mana allincunallacta ćhulaycuśhancäpïmi shiminpapis yalamun. Uyalipämay: Cäraycunan muyuncäćhu'a shimiqui chalaśhan ima limaśhayquitapis niycunayquim can'a. Chaymi quiquiquicunap limaśhayquimannuy allinpa licaycuśhapis ütac cäraycuśhapis capäcunqui” nila. Ñatac chayćhu waquinnin fariseocunawan, camachicuyta yaćhachicücunämi Jesusta nila: “Yaćhachicü, má, ima siñalllactapis licaycälichipämay” nil. Niptinmi: “Cay Diosta ipanchä pasaypi cullu linlicuna, ¿imallactapis licaycuypïchun wañupacuyalcanquiman? Canan'á Diospa willacünin Jonaspa siñal pasaśhallantam licaycälinqui. Paymi sumä jatun challwap patanćhu winalälä quimsa muyun quimsa tuta; chaynümi ya'a Rasun Nunap Chulincäpis quimsa muyun, quimsa tuta allpäpa śhun'unćhu caśhä. Má, Ninive nunacunäta Jonas willaptinmi juchancunacta wanaculcul Diosman cutipämula. Chaymi canan amcunaćhu Jonaspïpis sumä munayniyücätalä ipanchapäcuśhayquipi mućhuycachinan muyuncäćhu Ninivecunaca śhalcatityamun'a cäraycälishunayquipä. “Chaynütacmi unay Sheba malcanpa mandä walmipis ‘Puydï Salomonpa yaćhayninta maynümi uyaliycuyta muná’ nil calu-calupïlä śhamula. Chaymi canan amcunaćhu Salomonpïpis mas puydïcätalä mana uyaliculcäśhayquipi mućhuycachinan muyuncäćhu chay walmipis śhalcamun'a cäraycälishunayquipä. “Amcunacta Satanaśhpa gänaśha cayäcätanümi pasaśhunqui. Chay achatümari juc nunacta caćhaycul pulimun chunyä lanla-lanla ulucunäćhu, jamananpäpis ashishtin. Chaynu mana talilmi ‘Jamá, cutiycuśhä punta yaćhaśhäcäman’ nil caśhan cutimun. Chaynu cutilmi chay nunäta talin tuqui allichäśha jäcuyä wasi-yupaytapis. Chayćhümi cutiycun pasaypi anćhish masannincunacta inquitacuycul. Chaynu cutiycul yaćhapäcuptinmi, chay nunaca puntapïpis piyurlä cawsaynin” nila. Chaynu Jesus limayaptinmi mamanwan śhullcancuna ćhälälimul waśhallaćhu alcayalcäla limaycapäcunanpä. Chayćhümi jucnin: “Mamayquiwan śhullcayquicunam ashiyalcäśhunqui” nin. Niptinmi: “¿Mayantan ya'ap mamá? ¿Pïcunatan ya'ap śhullcäcuna?” nila. Nilculmi yaćhapacünincunacta maquinwan unanchaycul nila: “Paycunam mamá. Paycunatacmi śhullcäcunapis. Mayanpis janay pachäćhu Taytäpa munaśhanta luläcunämá, mamá, śhullcá, panïcunäpis” nil. Chaypïtam Jesus chay wasipïta yalulcul ućha manyanman lil taycucuycula yaćhachinanpä. Chayćhümi achca nunacuna lluy juntanacälälimuptin chayćhu cä barcuman ishpilcul taycucuycula. Nunacunañatacmi ućhap manyallanćhu capäcuptin tincuchiypa achcacta yaćhachila. Chayćhümi nila: “Juc nunash talpucü liñä. Wacaptinshi waquinnin mujucuna caminucunäman paćhcälun. Jinaptinshi pishucuna śhalcamul lluy pallälälin. Waquin mujucunañatacshi pasaypi ćhäla-ćhälaman paćhcälun. Chaynu janällaćhu calshi apuraypa wiñätucämun. Inti allicta lupämuptinñatacshi ichá lluy chaquïlälin, sapichacunanpä undu allpa mana captin. Waquin mujucunañatacshi ula-ula, caśha-caśhacunäman paćhcälälin. Chay caśhacuna wiñalcamulshi lluy alwächin. Juc mujucunañatacshi allin undu allpaman ćhäpäcun. Chaycunash ichá allicta wayupäcun. Jucllay mujullapïshi quimsa ćhunca-cama, süta ćhunca-cama, paćhac wayuyniyü-camalä capäcun. ¡Linliyu cal'a, uyaliculcay-ari!” nil. Chaynu niptinmi yaćhapacünincuna Jesusman aśhuycälil tapula: “¿Imapïtam caynu tincuchiyllap yaćhachinqui?” nil. Niptinmi: “Amcunactá Tayta Diosmi gubirnunćhu pacacuynincunactapis tantiaycachipäcuśhunqui. Juccunätañatacmi ichá mana. Tantiäcunätá mas tantiayta uśhalämi can'apis. Mana tantiäcunätam ichá aśhwanpalä chincalpachisha can'a. Chaymi caynu tincuchiyllap yaćhaycachí. Maynüpa licayalcalpis manamá licapäcunchu; maynüpa uyaliyalcalpis manamá uyalipäcunchu nï tantialpapäcunpischu. Paycunawan lulacacuyan Diospa unay willacünin Isaias isquirbishancämari. Chayćhümi nin: ‘Maynu uyaliyalpis manam intindinchu. Maynu licayalpis manam tantianchu. Cay nunacunap śhun'un pasaypi lumiyäśham cayan. Linlincunapis wićhacäcüśham cayan. Ñawincunapis apläśham cayalcan. Chaymi mana licapäcun'achu, uyalipäcun'achu, tantiapäcun'achu, nïtac cutipämun'achu sänaycachinäpäpis’ nil. “Ñatac amcuná cushisha capäcuy, licapäcuśhayquipïta, tantiapäcuśhayquipïta. Rasunpa achca unay allin nunacunäwan, Diospa willacünincunam ichá maynu wañupacuyalcalpis caycunacta mana licaycälilachu nï uyaliycälilapischu. “Chayurá tantiapäcuy-ari cay muju wacäwan tincuchishäcäta. Chay caminüman paćhcä mujunümi cayan Diospa gubirnunpi willacuyninta uyalityayalpis mana tantiäca. Chaymi allin willacuy śhun'unman ćhäśhancätapis Satanaśh śhalcamul waycalpülun. Chay ćhäla-ćhälaman ćhäcänümi cayan Diospa allin willacuyninta uyalil-pacha cushisha ćhasquicüca. Chaynu ćhasquishan-laycu imaymana ñacaycunapis, llaquicuycunapis licalimuptinmi mana sapichacüśha lantanuy manaña tacyaycul chaycunaman palpülun. Chay caśha-caśhaman muju paćhcäcänümi cayan. Diospa willacuyninta ćhasquilpis cay pachäćhu illaycunallawan, cänincunallawan, cawsaycäćhu lluy munayllancunawan shipuchicüśha cayalmari wayuynin mana canchu. Ñatac jundu allin allpaman ćhäcänuymi cayan allin willacuyta uyalicul cäsucüca. Chaymi allincunällacta wayuycun jucllay mujullapi quimsa ćhunca, süta ćhunca, paćhac wayuyniyü-camalä canpis” nin. Chaypïtam jucman tinculcachil nila: “Diospa gubirnun tuqui acläśha trïgu mujucta nuna talpücänümi. Ñatac chay tuta puñuyalcaptinmi, ćhïnipänin śhalcamul talpucuśhanpa janäninman gamärracta talpüña. Ñä trïguca wiñalcamul lluy ispijayta allaycuptinmi, chay gamärrapis ispijayta allacuycun. Chaynüta licälälilmi piyunnincuna mana-mana lilcul: ‘Taytay, tuqui aclaśha mujunllanllanwan talpuchiptinchicpis, ¿maypïtá gamärracuna yalamula?’ nin. “Niptinmi duyñuca: ‘Jucnin ćhïnimäninchicmi cayta lulämanchic’ nila. Piyunnincunañatacmi: ‘¿Lluy ulälälimuśhächun?’ nin. “Niptinmi: ‘Ama. Yan'almi trïguctapis wayancälächinquiman. Jina cusca wiñachun cusichacama. Cusichananchic muyuncäćhümi piyunnïcunäwan gamärracunäta puntacta apti-apticta watachishä cañaycachinäpä. Trïgucunätañatacmi ichá pilwäman ćhulaycachishä can'a’ nin” nila. Nilculmi yapañatac yaćhachila jucman tinculcächil: “Diospa gubirnun shita mujucta ćhaclaman talpuśhancänümi. Chay mujuca lluy lluypïpis ñawi chincaycuyllam. Wiñamulñatacmi ichá juc lantacunapïpis mas jatunninlä cacuyan. Chaymi pishucunäpis pallaynincunaćhu lluy ishnachaculcan” nila. Nilcul yapañatac tincuchiypa yaćhachila: “Diospa gubirnun'a libadüranüllam cayan. Juc walmi ash libadürallacta quimsa quintal arinamanlä jitaycüluptinpis jinantintam punquichimun” nil. Jesus nunacunäta caynu imamanpis tincuchiyllapmi yaćhachila. Manam imaypis yaćhachilachu mana tincuchiypá. Caynüpam Diospa unay willacünin nishanca lluy lulacacüla. Chayćhümi niyan: “Tincuchiyllap willapalmi yaćhaycachishä. Ñatac cay pacha camaśhanpi lluy pacaläśhancunätam tantiaycachishä” nil. Chaypïtam Jesus llapa nunacunäta wasinta liculcänanpä lluy dispidiculcul yaycula juc wasiman. Chayćhümi yaćhapacünincuna aśhuycul tapupäcula chay gamärraman tincuchil willaśhanca ima ninantapis. Niptinmi nila: “Chay trïgu talpuchïcá Rasun Nunap Chulincämi cayan. Ćhaclañatacmi cay pachaca. Chay aclaśhan tuqui mujuñatacmi Diospa gubirnunćhu cawsäcunaca. Chay gamärracunañatacmi Satanaśhpa nunancuna. Chay ćhïnicü gamärra talpuchïcämi quiquin Satanaśhca. Cusicha muyuncäñatacmi cäraycunan muyunca. Cusichäcunanñatacmi anjilcunaca. Chay gamärra uläta japächalcul, cañaśhancänümi pasan'a cäraycunan muyuncäćhüpis. “Ya'a Rasun Nunap Chulincämi caćha anjilnïcunacta caćhaycamuśhä mandä nunäcunapi chay allincäpa cuntran śhalcuculcul juccunactapis palpachiyta jicutäcunäta ulaycachinäpä. Chaynu juluyculmi nina waläcäman jitaycuśha can'a. Chayćhümi awćhupäcun'a; quiluncunactapis lawćhićhicyachipäcun'alä canpis. Ñatac Diospa śhun'unpänuy cawsacunämi ichá intïnuypis chipipicyapäcun'a Taytanchicpa mandacuyninćhu. Linliyu cal'a sumäta uyaliculcay. “Chaynütacmi Diospa gubirnun juc ćhaclaćhu tapäda pampaläcänuy. Chay tapädäta juc nuna talilcul caśhallanman pampalculmi wasinta cushisha cutilcul, llapa imantapis lluy lanticülun chay ćhaclacta lantinanpä. “Chaynütacmi Diospa gubirnun cayan, juc nuna tuqui fïnucama aläja lantiyta pulïcänu. Chaymi sumä fïnunnin alli ćhaniyu aläjacta talïlul, cushisha cutilcul lluy imantapis lanticulcul lantïlun. “Chaynütacmi Diospa gubirnun challwa chaläcänu cayan. Chay chalacunta lamarcäman jitaycuptinmi allin, mana allin challwactapis chalamun. Juntäluptinñatacmi yacu patanman julalcamul aclaycun. Allinnintam canaśhtanman winaycun, mana allinnintañatacmi ichá wicapälun. Chaynümi cäraycunan muyuncäćhüpis can'a. Anjilcuna śhamulmi allincunäta, japächan'a mana allincunapïta. Chay mana allincunätam nina waläcäman lluy jitaycapäcun'a. Chayćhümi awćhupäcun'a, quiluncunactapis lawćhićhicyachipäcun'alä canpis” nin. Chaynu nilculmi llapa yaćhapacünincunacta Jesus tapula: “Cay nishäcunäta ¿llapantachun tantiälälinqui?” nil. Niptinmi: “Aw, taytay” nipäcula. Niptinmi: “Chayurá camachicuyta yaćhachicüca jinaman Diospa gubirnunta ćhasquiycücá ishcay tapädayünümi cayan. Chaymari unay camachicuyta yaćhaśhancäpïtawan, canan ya'a muśhü yaćhachicuynïpïta allincäta julaycamunman” nin. Chaynu lluy yaćhaycachilmi licula. Unay yaćhaśhan Nazaret malcanman ćhayculñatacmi juntunaculcänan wasićhu yaćhachila. Payta uyalilmi malca-masincuna sumä jucmanyacüśha: “¿Mayćhütá caynu yaćhätucämun? ¿Imanuypatá caynu milagrucunactapis lulacuyanman? ¿Manachun carpintïru Josëpa chulillan Mariap wawillan imamá? ¿Manachun cananpis ya'anchicwan cusca yaćhayalcan śhullcan Josëpis, Jacobopis, Judaspis, Simonpis panincunapis, imamá? Chayurá ¿mayćhütá caynüpa yaćhämunman?” nipäcula. Chaymi licaytapis mana munapäculachu. Chaymi Jesus nila: “Manam quiquinpa malcallanćhu'a ayllullanćhu'a wasillanćhu'a Diospa willacünincunacta allinpa ćhasquipäcunmanchu” nil. Chaynu mana chalapaculcaptinmi chay malcaćhu milagrucunacta mana anchá lulayculachu. Chay timpu Jesus sumächisha captinmi nasyunpa mandänin Herodespis uyalïlul yanapänincunacta nila: “Bawtisä Juanćha śhalcämun; chayćhá milagrucunacta lulayan” nil. Caynüpam Juan wañula. Mandacü Herodesshi walmin Herodiaspa janan carsilman chay Bawtisä Juanta wićhächila maquincunacta cadinawan ćhänalcachil. Chaynu jinala Herodes irmänun Felipip walmin Herodiaswan tincucüluptinshi chay Herodesta: “Caynu cuscacuycuśhayquicá manamá allinchu” nil Juan piñapaptin. Maynu wañuchiyta munalpis lluy nunacunaca Diospa willacünin Juan caśhanta lisipäcuptinshi lisiräla. Chaypïtash Herodespa santun ćhämuptin Herodiaspa wawin wamlaca llapa ayachishancunap ñawpäninćhu sumä-sumä tuśhuyninwan Herodespa śhun'unta suwaycülun. Chayshi wamläta limalicüla: “Imacta mañamaptiquipis uycuśhayquim” nil. Chay niptinshi maman yaćhachishancäta mañala: “Bawtisä Juanpa umanta juc ćhanćhaman uycamänayquitam muná” nil. Niptinshi mandacü Herodes llaquicüluptinpis llapa ayachimuśhan nunacunap ñawquin limalicuyal'a mana imapis ninan calañachu. Chayshi “Mañaśhanta uycäliy-ari” nila. Jinalshi carsilcäman caćhala mu'uchinanpä. Jinalculshi umanta ćhanćhaman ćhulaycul chay wamläta uycula. Chayñatacshi mamanman uycula. Ñatac ayäpa puliwshïnincunañatacshi ćhaycamul pampapämü apaculcan. Jinalcälilshi Jesusman willaycälï liculcan. Chayta Jesus uyalïlulmi juc barcuwan chunyäninman japallan licula. Chay-läduman licuśhanta yaćhatityälälilmi chay malcacunapi nisyu-nisyu nunacuna ćhaquillawan lipäcula. Chayćhu Jesus barcupi ji'alpunanpä achca-achca alcayalcäta licälulmi śhun'unpis alalaycuptin llapa ishyänin apaśhancunäta sänachipula. Chayćhu inti patacña cacuyaptinmi yaćhapacünincuna aśhuycul: “Ñä tardiña cacuyaptin cay chunyäcäćhu micuypïpis wañülälin'aćh. May malcallamanpis micuy ashï lipäcuchunñari” nipäcun. Niptinmi: “¿Imapälämá lipäcun'a? Amcunari micachipäcuy” nin. Niptinmi: “¿Imactamá? Cayćhu picha tantawan ishcay challwallam cayan” nin. Niptinmi: “Chayta, má, apamuy” nin. Nilcul “Llapan nunäta champäman taycachipämuy” nila. Nilculmi picha tantätawan, ishcay challwäta apticulcul sïlüta licalcul Diosta sulpayta ucula. Jinalculmi yaćhapacünincunacta ula manyapi aypumunanpä. Chayćhümi llapanpis micapäcula maćhaycälinancama. Jinaman'a puchünincunacta juntapäcuptinmi ćhunca ishcayniyu canaśhta juntalä cacuñä. Chay micücunaca lluy capäcula picha walanganuy wayapanllanlämi. Jinaman walmicunäwan walaśhchacunäwan'a mas masñam capäcula. Jinalcul-pacham Jesus nunacunäta jamallá nishancama yaćhapacünincunacta barcuwan puntächila ućhap chimpanman. Chaynu lluy dispidilculmi ulunpalcüninman Dioswan limananpä japallan ishpila. Chayćhu japallan aspilpuyaptinmi yaćhapacünincunañatac ćhawpichayalcälaña. Chayćhümi alli-alli waywaca punta-lädupi talcämul wicman cayman barcunta apaycaćhacuyan. Wallpa wa'ay üranüñatacmi Jesus yacu jananpa pulishtin paycunaman lila. Chayta licälälilmi yaćhapacünincuna manchacuypi: “¡Aćhaćhay! ¡¿Cundinäduchun imam?!” nil apalcaćhacuyalcan. Chaynacuyalcaptin-pacham Jesus ayaycaćhaypa: “¡Jawcapäcuyña! ¡Ama manchaculcaychu! ¡Ya'ami cayá!” nila. Niptinmi Pedro: “Rasunpa Taytá cal'a ya'apis yacu jananpa talipaycamunacpä niycamay” nin. Niptinmi “Má, śhamuy-ari” nin. Chayćhümi Pedro barcupi ji'alpuycul lićhacula. Chayćhu waywa sumä-sumä caśhancäta manchalicüluptinmi millpucalpuyta allacuycun. Chaymi: “¡Taytay, chutaycallämay!” nil apalcaćhälun. Nillaptinmi maquipi chutalcul nila: “¡Mana chalapacuyniyu nuna! ¿Imapïtan ishcayyanqui?” nil. Chay barcuman pulan ishpïläliptinñatacmi waywaca lluy śhaycüla. Chaymi llapanpis Jesuspa puntanman un'ulacaycälil: “Am'a rasunpa canqui Diospa Chulinmi” nipäcula. Chay ućhäta pasälälilmi ćhälälin Genesaret malcäman. Chayćhu nunacunämi Jesus caśhanta tantiälälil juc malcacunamanpis lluy milälälichila. Jinaptinmi lluy ishyänincunacta payman puśhapämula. Chayćhümi ruygapäcula müdananpa manyallanta yataycälinallanpäpis. Chaymi mayanpis yataycücá ishyaynincunapi lluy sänapäcula. Jesus caśhancämanñatacmi Jerusalenpïta camachicuyta yaćhachicücunäwan fariseocunaca ćhälälimul Jesusta tapupäcula: “¿Imapïtatan awquillunchiccunap custumrinta jalutacuyalcan ampa yaćhapacüniquicuna micapäcunanpä maquinta mana pa'acuyninwan?” nil. Niptinmi Jesus: “¿Imapïtatan amcuná Diospa camachicuyninta jalutacul, mastá nunap yaćhachishallantatac lulayta jicutayalcanqui? Diospa camachicuyninćhu: ‘Taytayquita, mamayquita tuqui allinpa licapäcuy; mayanpis taytanta, mamanta jalutacücá wañuchun’ niyan. ¿Chaychun amcuna taytayquicuna ‘yanapaycamay’ nipäcuśhuptiqui ‘Manam capamanchu; Diosmanñam lluy uycülú’ nil niyalcanquiman? Chay jinaśhayquiwanmi yaćhayalcächinqui mana yanapapäcunanpä. Chaynu awiluyquicunap custumrinta yaćhayalcächilmi Diospa Shimintá mana cäman muyulcächinqui. Am ishcay cära nunacunapïtamari Diospa unay willacünin Isaias rasunpa nila: ‘Cay nunacunacá janä shimillanwanmi alawapäman. Śhun'unñatacmi ichá calućhu cayan. Yan'almi alawaycaćhapäman, nunacunallap yaćhachicuyllanta yaćhachiy jicutayalcal'a’ nil” nin. Nilculmi chayćhu cä nunacunäta aśhutyalcachimul nila: “Llapayquipis sumäta uyalimal, umayquiman ćhulapäcuy. Shiminpa yaycücächu manam nunäta Diospi laquiycachin. Sinu'a shiminpi yalamücämi” nin. Chayćhu yaćhapacünincunañatacmi masta aśhutyaycul nipäcula: “Cay nishayquim fariseocunäta lluy nanächin” nil. Niptinmi Jesus: “Janay pachäćhu cä quiquin Taytämi mana lantacuśhancunätá sapipi lluy wicapälun'a. Chayurá paycunacta caćhaycäliy. Apla-pula puśhaycaćhanacücänümi cayalcan. Chaymi cuscan ima ućhcumanpis palpapäcun'a” nila. Niptinmi Pedro: “Ña'ay nishayquiwan ¿ima ninayquitan niyalcämanqui?” nin. Niptinmi Jesus: “Quiquïpa yaćhapacünïcunapis ¿pasaypi tullu umachun cayalcanqui, imamá? ¿Manachun yaćhapäcunqui, imapis shiminchicpa yaycuśhanca patanchicpi pasaśhanta, imatá? Shiminchicpa yalamücäñatacmi ichá śhun'unchicpi. Caymi ichá Diospi laquichimanchic. Chay śhun'unchicpïmi yalamun mana allin pinsaycuna, wañuchiy munaycuna, mansibacuycuna, imapis anla lulaycuna, suwacuycuna, articuycuna, jamuyacuycunapis. Lluy caycunam nunäta Diospïta laquiyächin; manamá custumrinmannuy maquinta mana pa'acul micuśhanchu” nila. Chaypïtam Jesus licula Tirop, Sidonpa malcancunaman. Chay malcaćhu Cananea caśhta walmim Jesusta atila ayaycaćhaśhtin: “¡Davidpa caśhtan Taytay Salbacüní! ¡Llaquipaycallämay-ari! Wamlallätam Satanaśh gänälul sumä-sumä ñacayächillan. ¡Sänaycachipällämay-ari!” nishtin. Niptinmi Jesus'a mana jamalilapischu. Chaymi yaćhapacünincuna aśhuycälil Jesusta nipäcula: “Chay walmïta ‘wayra upälla liy’ niy; aläjapämi ayaycaćhaśhtin atiyämanchic” nil. Niptinmi Jesus: “Chayurá uwishnüpis pintïsha Israelcunallamanćhari Dios'a caćhayäman” nila. Chay walmiñatacmi alcansaycamul Jesuspa ñawpäninman un'ulacuycula: “¡Taytay ama chaynu caychu; yanapaycallämay-ari!” nila. Niptinmi Jesus: “Manash chulinchiccunap shiminpïtalä waycaycul allucunallaman alaycüluchwanchu” nin. Chayćhu walmiñatacmi: “Masqui chaynu captinpis, taytáy, ayllucunaca usuchishallantapis mallilcälinmá allucunäpis” nin. Niptinmi: “Walmi, ampam ichá sumä-sumä chalapacuyniqui. Chaymannu-ari caycuchun” nila. Chay niycullaptinmi wamlan tuqui sänu licalïla. Chaypi pasaculmi Jesus ćhäla Galilea ućhap manyanman. Chaypïtam juc uluman ishpilcul chayćhu taycucuycula. Chaymanmi nunacuna lluy juntunacälälimun imaymana ishyänincuna puśhacälälisha: wishtuśhacunacta, aplacunacta, walla maquicunacta, mana limä upacunactapis. Jesusman ćhächipäcuptinñatacmi lluy sänachila. Chaynu mana limä upapis limäluptinmi, walla maquicunapis allin maquiyu chacchaycaćhacuyalcaptinmi, wishtucunapis tuqui pulicuyalcaptinmi, aplacunapis licaycaćhacuyalcaptinmi llapa nunacuna sumä licapayllaman camälälila. Chaymari cushicuypi Tayta Diosta alawapäcula. Jesusmi yaćhapacünincunacta ayalcul nila: “Cay nunacunäpïmi llaquicú. Micuypïñaćh cayalcällan quimsa muyunña ya'anchicwan cusca cayalcal'a. Chaynu liculcal'a yan'alćha chay lipäcuśhanćhu lawtïlälinman” nil. Niptinmi yaćhapacünincuna: “Cay-chica nunacta micachinapä ¿maypïtan cay chunyä ulüćhu imactapis talishun?” nila. Niptinmi Jesus: “¿Ayca tantallactá uywayalcanquim?” nin. Niptinmi: “Anćhish tantallactawan, ishcay quimsa challwallactam” nipäcula. Niptinmi llapan nunacunäta pampäman “taycapäcuy” nilcul chay anćhish tantätawan challwäta apticulcul Diosta sulpayta ucula. Chaynalculmi partilcul uycula yaćhapacünincuna manyapi aypumunanpä. Chaymi llapan nunäpis maćhaycälinancama micapäcula. Puchünintañatacmi anćhish canaśhta juntactalä juntupäcula canpis. Chay lluy micücunaca capäcula tawa walanganuy wayapanllanlämi. Jinaman walmicunäwan uchuchäcunäwan'a mas masñam capäcula. Chaypïmi Jesus tincunanchiccama nilcul barcuman ishpiculcul Magdala-läduman licula. Chaymanmi fariseocunäwan saduseocunaca ćhaycälimul yaćhapänan-laycu Jesusta: “Má, altu sïlupi ima siñalllactapis licaycälichipämay” nipäcun. Niptinmi Jesus: “Siñal siñal niyämanquim. Inti ji'alpunan üra antawchä siñal captinmi usyamunanta tantiapäcunqui. Ñatac wälanpa pucutay yanalpamuy siñal captin'a tamyamunantam tantiapäcunqui. ¡Ishcay cära nunacuna! ¡Janay pachäćhu siñalcunäta tantiayalcal-lächun canpis, quiquiquicunallaćhu ima pasaśhan siñaltapis mana tantiapäcunquimanchu! Tayta Diosta ipanchä pasaypi cullu linlicuna, ¿imallactapis licaycuypïchun wañupacuyalcanquiman? Canan'a Diospa willacünin Jonaspa siñal pasaśhallantam licaycälinqui” nin. Nilculmi chayćhu lluy caćhaycul licula. Chaypïtam Jesuspa yaćhapacünincuna chay ućhap chimpanman ćhälälil tantacta un'älälimuśhanta yalpäläliña. Chayürallatacmi Jesus nila: “¡Yan'al-lätac fariseocunap, saduseocunap libadüra imanta ćhasquïlälinquiman!” nil. Niptinmi quiquin-pula: “Caynu niyämanchic tantanchicta un'amuptinchicćhá” ninaculcäla. Chay ninaculcäśhanta Jesus tantialmi: “¿Imapïtá micuyllapi llaquicuyal piñanacuyalcanqui? ¡Ima-nilä mana chalapacuyniyütan capäcunqui! Chaycunallapïtá ¿manachun yalpapäcunqui picha walanga wayapacunacta picha tantallawan camachiptí, ayca canaśhta junta puchuśhantapis? ¿Un'älälinquiñatacchun anćhish tantallapi tawa walanga nunacunaman aypuchiptí ayca canaśhta junta puchüninta juntupäcuśhayquitapis? ¿Chaychun patallanchicman winaycuypi mana limaśhäta nï tantiapäcunquimanchu ampá? Aśhwanpa chay fariseocuna saduseocuna umayquiman winaycälichishuśhayquipïtamá niyá” nila. Niptinlämi micuna tantallapi mana limaśhanta tantiälälila sinu'a fariseocunap saduseocunap yaćhachicuyninpi anyaśhanta. Chaypi Cesarea Filipos-läducunaman ćhälälilmi Jesus yaćhapacünincunacta tapula: “Juccunaca ya'a Rasun Nunap Chulinta ¿mayan nipämantan?” nil. Niptinmi: “Waquinnincuná: ‘Bawtisä Juanćha śhalcämun’; waquinnincunañatac: ‘Diospa unay willacünin Eliasćha cutïmun’; juccunañatac: ‘Jeremiasćha ütac Diospa jucnin unay willacüninpisćha cawsämun’ niyalcäśhunquim” nipäcula. Jesusñatacmi: “Amcunapïtá ¿pitan chayurá ya'a cayá?” nila. Niptinmi Simon Pedro nila: “Am'a cayanqui Caćhamuśhan Salbacüca, Cawsä Diospa Chulinmi” nil. Niptinmi: “¡Am Jonaspa chulin Simontañatacmi Dios allinpa licaycuśhunqui! Caynu niycachishunqui janay pachäćhu quiquin Taytämi; manamá aychayu tulluyu nunallapïchu. Amtacmi Pedro canqui. (‘Pedro’ ninan'a ‘wanca’ ninanmi.) Chayurá cay lumïwanmi atïnïcunacta śhalcachishä, ñatac paycunawan infirnup munaynin manam tacyaycälin'achu. Ñatac janay pacha gubirnüćhu anmanmi pudirnïta uycuśhayqui. Chaymi cay pachäćhu awnishayquitapis mana awnishayquitapis janay pachäćhu quiquin Tayta Dios awnilpun'a” nin. Nilculmi yaćhapacünincunacta: “Mayan caśhätapis amam mayanćhüpis limalcälinquichu” nila. Chay-pachapïmi yaćhapacünincunacta Jesus willapäla: “Jerusalenta linämi. Chayćhu prinsipal yaśhacunam, puydï sasirdüticunam, llapa camachicuyta yaćhachicücunam ya'acta sumä-sumä ñacachipämal wañuchipäman'a. Jinaptinpis quimsa muyunpïtam caśhan śhalcamuśhä” nil. Niptinmi Pedro japächalcul Jesusta awnichiyninwan piñapäcuyan: “¡Taytay, Dios ama munachunchu chaynu pasananta! ¡Amtá manam imapis pasaśhunayquichu!” nil. Niptinmi Jesus muyulcul'a nin: “¡Ñawïpïta chincay, Satanaśh! ¡Iridaycaćhamanquim! ¡Ampa umayqui'a nunap lulayllanćhümi cayan, manam Diospa lulaynincunaćhüchu!” nil. Nilculmi Jesus llapa yaćhapacünincunacta nila: “Rasunpa mayanpis ya'ap laśhćhüman jalumuyta munäcá quiquinta un'acuycul jalumuchun ima pasaptinpis wañunancama. Ñatac cawsayninta ama-pacha nïcá cawsaynintam apacun'a. Ya'a-laycu bïdantapis uycücämi ichá cawsaycun'a. ¿Imapäćha bälinman jinantin pachäta uywayalcaptiquipis, wiñay cawsayniqui chincäluptin'a? ¡¿Almayquipïtá imalämá mas ćhaniyu canmanpis?! Yaćhapäcuy; Taytäpa pudirninwan llapa anjilnincunawan juc-pun ya'a Rasun Nunap Chulinca śhamulmi lluy nunacta lulaśhanman tincüta licaycuśhä. Rasunpa, waquinniquicuná manalämi wañupäcunquilächu gubirnanäpä śhamuśhäta manalä licaycälil'a” nil. Süta muyunpïtañatacmi Pedrocta, Jacobocta, śhullcantin Juantawan puśhaculcul Jesus chunyä ulup puntanman lipäcula. Chay ñawpäninćhümi Jesus jucnüman lluy muyülun cäranpis müdananpis intïnu sumä-sumä chipipicyayämüman. Jinamanmi Moiseswan Diospa unay willacünin Eliaswan limaśhtin licalïlun. Chaymi Pedro Jesusta: “Yaćhachicü taytáy, allinpämá śhapämuñá. Canan-ari quimsayquipä jucnincä-cama chucllacta lulälälipuśhayqui, ampä, Moisespä, Eliaspä” nin. Chaynu niyällaptinmi sumä-sumä chipyayä pucutaynu lluy ñiticalpula. Chay pucutay śhun'unpïmi ayalpämun: “Pay cuyay chulïwanmi cushisha cayá. Paytari uyaliculcay” nil. Chay nïta uyalïlälilmi yaćhapacünincuna manchacuypïta umantapis pampaman ñaćhaña śhatïlälin. Jinaptinmi Jesus aśhuycul yataycula: “Ama manchaculcaychu. Śhalcapäcuy” nil. Chay niptin licalcälinanpämi Jesusllaña chayćhu cayäñä. Ñatac chay ulupi cutiyalcämuptinmi Jesus nila: “Cay licapäcuśhayquipïta amam pictapis willapäcunquichu, ya'a Rasun Nunap Chulincäta wañuchipämaptin caśhan śhalcamunäcama” nil. Niptinmi yaćhapacünincuna tapupäcula: “¿Imapïtan camachicuyta yaćhachicücunaca niyalcan ‘Diospa willacünin Eliaslämi Salbacücäpa puntanta śhamun'a’ nil?” Niptinmi nila: “Aw chaynümi. Rasunpa Eliaslämi puntacta śhamun'a lluyta tincüninmancama allichaycachinanpä. Ñatac Elias śhamulañam. Śhamuptinpis nunacunaca pay caśhanta manam lisipäculachu. Aśhwanpam munapäcuśhanmannuy pasachipäcula. Chaynümi Rasun Nunap Chulincätapis pasachipäman'a” nil. Niptinmi yaćhapacünincuna tantiälälila Bawtisä Juanpi, Eliasman tinculcachil limaśhanta. Chay ji'alpapämulmi achca nunacuna caśhancäman ćhäläliptin juc nuna Jesusman aśhuycamul puntanman un'ulacuycul nila: “Taytay, chulillätari llaquipaycullay. Paytam uman alli-allicta lücuman muyuchillan. Chay chaläluptin'a yacumanpis ninamanpis cućhpälunmi. Chaymari yaćhapacüniquicunaman puśhamuptí nï tumpallapis sänaycachipällämanchu” nil. Niptinmi: “¡Ay, mana chalapacuyniyu pasaypi tullu umacuna! ¿Imaycamatan amcunacta awantaśhtin cayäśhä? Má, cayman-ari puśhamuy” nin. Chayćhu achatucta piñapalcul maquinpïta caćhaycachiptin-pacham walaśhca tuqui sänu licalïla. Chaypïtam quiquin-pulallaña yaćhapacünincuna Jesusta nipäcun: “¿Imapïtan ya'acuna caćhaycachiyta mana atipapäcüchu?” nil. Niptinmi: “Pishi chalapacuyniyu capäcuśhayquipamá. Sïchuśh shitap mujunnüllapis chalapacuyniqui captin'a, wic ulüta juc-läduman ‘aśhuy’ niptiqui'a, aśhülunmanmi. Rasunpa imapis manam sasachu canman. ˻Chaynu captinpis caynücunäta caćhaycachinchic ayunal Tayta Diosta mañacuyllanchicwanmá˼” nila. Chaypi Galileap malcancunaćhu cayalmi Jesus yaćhapacünincunacta: “Ya'a Rasun Nunap Chulincäta puydï nunacunap maquinman ćhulaycamaptinmi wañuchipäman'a. Jinapämaptinpis quimsa muyunpïtam caśhan śhalcamuśhä” nin. Niptinmi yaćhapacünincuna alli-allicta llaquicälälila. Chaypi Jesus yaćhapacünincunawan Capernaum malcäman ćhäläliptinmi juntunacuna wasipä alcabäla mañäcunaca Pedroman śhalcamul tapula: “Yaćhachicüniqui alcabälacta ¿päganchun icha manachun?” nil. Niptinmi: “Aw, päganmi” nin. Nilculmi Jesus caśhanman yaycucuycula chaypi niycunanpä. Manaläpis limalcuptinmi Jesus: “Simon, má, nimay. Cay puydï mandacücunaca alcabälacta ¿mayantatan pägachin? ¿Aylluntachun icha juccunactachun?” nin. Niptinmi: “Juccunactamari” nin. Niptinmi Jesus: “Chayurá aylluncuná manamá uycälinanchu. Jinalpis mañäcunaca mana piñacuyalcänanpä canan ućhaman lil challwacta chalamuy. Chay punta challwa chalamuśhayquip shiminćhümi juc illayta talinqui. Chaymi caman'a ishcayninchicpi pägaycunayquipä” nin. Chaypïtam yaćhapacünincuna Jesusman aśhuycul tapupäcula: “Diospa gubirnunćhu ¿mayanćha mas puydïnin caycun'a?” nil. Niptinmi Jesus juc walaśhchacta ćhawpinman śhaycacaycachil: “Rasunpa, mana wanacul nï cay walaśhchämannuy mana muyupäcul'a, Diospa gubirnunman nï yaycapäcunquimanchu. Chayurá cay walaśhchänüpis mana nunatucücällam gubirnunćhu puydïninpa ćhulaycuśha can'a. Jinaman mayanpis caynu walaśhchäta ćhasquiycücá, ya'apa caśhan-laycum quiquïtatac ćhasquiyäman. “Yan'al-lätac cay uchuchäcunanülla cä chalapacamänïta mayanpis juchaman palpuyächinman. Mas allinćha canman cuncanman wanca lumicta watacuycul lamarcäman ji'acalpuptinpis. ¡Imañam cay pachaca juchallamanña pictapis aysaycuyänanpä! Caycuná jinamá timpuycun'a. Ñatac nuna-masinta mana allincäman aysaycücäpá ¡ay imalä bïdan can'a! “Chayurá ćhaquiquipis maquiquipis juchaman jitaycuy munaśhuptiqui'a, cutulcul wicapäläliy. Mas allinmi canman cutu maqui cutu ćhaqui cawsaycäman yaycuy, mana camacaycü nina waläcäman jinantin cuirpuyquita wicapachicuśhayquipïtá. Masqui ñawiquilä juchaman jitaycuy munaśhuptiquipis, jululcul wicapäläliy. Mas allinmi canman cawsaycäman churchu yaycuypis, pulan ñawiyu nina lupäcäman jitaycuśhunayquipïtá. “Chayurá caynu uchuchäcunäta ama mana cäpa licapäcuychu. Paycunap anjil täpänincuna cayan janay pacha Taytäpa ñawpäninćhümi. ˻ Ñatac ya'a Rasun Nunap Chulinca śhamulá, chincaśhacunäta ashilcul Taytäman caśhan cutichinäpämi.˼ “Má, nipämay: Juc nuna paćhac uwishninpi jucninta jitapacülul ¿imanantan? ¿Manachun isun ćhunca isunniyu uwishnincunacta lancaycachil chincäcäta ashï intiru ulucta pasacun? Talimul'a rasunpa chay mana chincaśhancäpïtapis mas mastalämi talimuśhancäpi cushicun. Chaynümi janay pachäćhu Taytayquipis mana munanchu nï jucllay uchuchäcunalla chincaycunantapis. “Chaymi chalapacü-masiqui mana allinta lulaśhuptiqui'a, payman lilcul-ari quiquiqui-pulallaćhu tantiaycachimuy. Chayćhu uyalicul tantiacuptin'a, paywan allintam lulälunqui. Mana uyalïtucuśhuptiquim ichá, ninacuśhayquita licaycäliwshishunayquipä juc-ishcay chalapacü-masiquiwan cutiycuy. Paycunactapis mana quirïtucuptin'a llapa chalapacü-masiquimanña ćhulaycunqui. Lluy paycunactaläpis mana cäsütucuptinñam ichá mana chalapacü ipanchä jalutacücätanüñari licaycäliy. Rasunpa cay pachäćhu awnishayquitapis mana awnishayquitapis janay pachäćhu quiquin Tayta Diosmi awnilpun'a. Yapa niycälic: caycunapïta ishcayniqui awninacalcälil mañacuśhayquita Tayta Diospis tacyalpachin'am. Masqui ishcay-quimsalla ya'ap śhutïćhu juntunaculcaptiqui'a, ćhawpiquićhümi caycuśhä” nin. Niptinmi Pedro Jesusman aśhuycul tapula: “Taytay, chalapacü-masí mana allinta lulaycamaptin, ¿ayca cutim pampachäman? ¿Anćhish cuticamalächun?” nil. Niptinmi: “Manam. Anćhish ćhunca anćhishniyu cuticamapis maycamapis pampachaycunquim. “Caynümari Tayta Dios gubirnunćhu caycälinanpä pampachaycun. Má, uyalimay. Caynümi cayan: Juc alli cäniyu mandacüshi yanapänincuna mänutacuśhanta mañala. Chayshi imanaculpis mana pägayta atipanan sumä shipuchicüśha mänuyücäta ćhächimun. Chay pägananpä mana illaynin captinshi, mandacüca: ‘Chayurá quiquintañari, walmintinta, chulintinta, lluy cänintinta ima lanticüluy’ nin. Niptinshi mänuyüca puntanman un'ulacuycul: ‘¡Taytay, ama chaynu callaychu! ¡Alcaycallämay-ari! ¡Imanuypapis lluytaćh pägalläśhayqui!’ nicuyan. Niptinshi mandacüca llaquipaycul: ‘Jinaña lluy cachun. Jawcallaña licuy’ nil pampachaycula. Chaypi yalulcul-pachash paytapis yanapä-masin ashllaylla mänucuśhancäwan tincülun. Paytash cuncapi chalaculcul: ‘¡Apuray, canallan illaynïta cutiycachimay!’ nil aysacuyan. Jinacuyaptinshi puntanman un'ulacuycul: ‘¡Ama chaynu caychu! ¡Alcaycallämay-ari! ¡Imanuypapis lluytaćh cutiycachilläśhayqui!’ nin. Niptinpis pay'a mana uyalïtucuyculshi päganancama carsilcäman apaycächin. Cay pasaśhanta licä yanapä-masincunash allicta rabyälälil mandacücäman pasaculcäla willaycälimü. Chayshi mandacüca ayalcachimul nila: ‘¡Sumä pasaypi uywaytan caculläñanqui! Am ruygacamaptiquiñatacmi mänuyquita pampachayculac. Chaychun ampis yanapä-masiquita mana pampachaycunquimanchu cala’ nil. Chayćhu alli-allicta piñacüśha cayalshi mućhuchïcunäpa maquinman jitaycula lluy mänunta cutiycachinancama. Chaynümi janay pachäćhu cä Taytá amcunawanpis lulan'a chalapacü-masiquicunacta llapan śhun'uyquiwan mana pampachapäcuptiqui'a” nila. Chaycunacta niyculmi Jesus Galileapïta Jordan mayup chimpanćhu pasalcuyä Judea-läduman licula. Chayman alli-alli nuna atïcunäćhu ishyäcunätam Jesus lluy sänachila. Ñatac chayćhu ishcay-quimsa fariseocunam Jesusta quiquinpa limayllanwan palpachinanpä tapupäcula: “¿Juc nuna walminwan imallapïtapis laquinacunanpä cäsu canchun?” nil. Nipäcuptinmi Jesus: “¿Manachun lïgipäculanqui Diospa isquirbishanćhu ‘Allaycuycäćhu Tayta Dios walmi carilla cananpämá lulala’ nil nishanta? Jinaman jucćhüpis niyantacmi: ‘Chaymi mamanta, taytanta caćhaycul walminwan jucllaña capäcun'a’ nil. Chayurá manañam ishcaychu, sinu'a jucllayllañam. Chaynu quiquin Dios jucllachäśhancäta nunacunaca manam laquinanchu” nin. Niptinmi fariseocunaca: “Chayurá ¿imapïtan-nila Moisespa camachicuyninćhu ‘Laquinacuchun juc papilta lulanacuycul’ niyan?” nin. Niptinmi: “Awquilluyquicunapïpis pasaypi nuna-cama capäcuptiquim Moises chaynüta isquirbila, masqui allaycuyninćhu chaynu mana captinpis. Ya'añatacmi ichá nipäcuc: walmin mana mansibacuyaptin yan'alpi laquiculcul cuscäcá mansibädumanñamari muyülun. ˻Chaynütac chay jitaśha walmiwan cuscäcäpis mansibädumanñatacmi muyun˼” nin. Chayćhu yaćhapacünincunañatacmi nila: “Chaynu captin'a ¿imapätan chayurá casaracuchwan? Chaynu lulanantá aśhwanpaćh mana casaraculcanmanchu” nil. Niptinmi: “Cay yaćhachicuy manam lluypächu, sinu'a quiquin Tayta Dios unanchaycuśhancunallapämi. Chaymi imaymanap mana casaraculcanchu. Waquinnincunam nasïdunpïña unanchaśha mana casaraculcänanpä. Waquinnincunam capachicälälisha capäcun. Waquincunañatacmi Diosllacta sirbiy munayninwan mana imaypis casaraculcanchu. Caynu cawsayta munäcá chaynu-ari sumäpa cawsapäcuchun” nin. Chaypïtam Jesusman puśhapämula uchuchä chulincunacta, umanman maquinta ćhulaycul Diosta mañacapunanpä “allin cawsayniyu cachun” nil. Yaćhapacünincunañatacmi ichá mićhacücuyalcan. Chaymi Jesus: “Ama mićhacuychu; jina śhapämuchun. Cay uchuchäcunanuy cäcunapämi Diospa gubirnun'a” nila. Nilculmi uchuchäcunap umanta yataycul Diosta mañacuycul licula. Chaypïtam Jesusman juc aśhuycamul nin: “Allin yaćhachicü Taytay, ¿imactatan lulalläman wiñay simpri cawsaycäman yaycunäpä?” nil. Niptinmi Jesus: “¿Imapïmi ‘allin’ nimanqui yaćhachicülla cayapti'a? Allincá Diosllam. Ñatac chay wiñay simpri cawsaycäman ćhayta munal'a camachicuymannuy cawsaycuy” nin. Niptinmi müsuca: “¿Mayannincunamannuy?” nin. Niptinmi: “ ‘Amam nunacta wañuchinquichu, mansibacunquichu, suwacunquichu, casquicunquichu. Jinaman taytayquita mamayquita tuqui allinpa licay, nuna-masiquitapis quiquiquitanuy cuyacuywan licaycuytac’ nil nishancunämannuy” nin. Niptinmi müsuca: “Caycunallamannu'a uchucllapïmi cawsayculá. ¿Imallá lulaycuná cayanlätan?” nin. Niptinmi Jesus nila: “Sumä allin cayta munal'a, lluy ima cäniquitapis lanticulcul llapa wacchacunaman aypuycamuy. Chayta lulal'a janay pachäćhu sumä cäniyümi canqui. Chaylämi śhamul atimanquiman” nin. Ñatac chay müsu alli cäniyu calmi nishanta uyalïlul sumä llaquisha licula. Chaymi Jesus yaćhapacünincunacta nila: “Rasunpa, sumä cäniyu rïcu nuna Diospa gubirnunman yaycunanpä sasa-sasam. Rasunpa Diospa gubirnunman cäniyu nuna yaycunantá aśhwanpa juc camïllu uywapis awjap linlinpa pasälunmanlämi” nil. Niptinmi yaćhapacünincuna licapayllaman camäśha: “Chaynu captin'a ¿mayantá salbacunman?” ninaculcäla. Nipäcuptinmi Jesus licapaycul: “Nunacunapá caycuna mana atipänam. Diospämi ichá imapis atipäna” nila. Niptinmi Pedro: “Taytay, Ya'acunam ichá lluy imallätapis caćhaycul atiyalcac. Chayurá ¿imactatan ćhasquiycapäcuśhä?” nin. Jesusñatacmi: “Rasunpa, juc-pun lluy imapis muśhüman ticlacanancäćhu, ya'a Rasun Nunap Chulinca llapa munaynïwan mandacunäpä taycuptïmi, am atimänïcunapis taycaycälinqui Israelpa ćhunca ishcayniyu aylluncunacta licaycälinayquipä. Chaymi wasintapis, irmänuncunactapis, panincunactapis, mamantapis taytantapis, chulincunactapis, ütac ćhaclancunactapis ya'a-laycu caćhaycul atimäcunacá, paćhac cuti mastalämi ćhasquipäcun'a. Jinaman wiñay cawsaymanpis yaycun'alätacmi. Canan puntanninćhu cäcunämi ipaćhu licalipäcun'a; ñatac ipaćhu licaśhacunämi puntanninćhu caycälin'a. “Ñatac Diospa gubirnun caynümi: jatun ćhaclayu nunash wäla wälalla piyun mincacü lin. Chayshi muyuncäćhu aycacta gänanancäta awninaculcul caćhälun ćhaclanman. Altu inti yapa yaluśhanćhüñatacshi läsaćhu talïlun mana lulayniyu nunacunacta. Chayshi nila: ‘Amcunapis lipäcuy-ari ćhacläćhu lulapämü. Tincüniquimanćha pägapäcuśhayqui’ nil caćhälun. Chaypïta ćhawpi muyunnuy jinaman yunda pasquicuy üranuy yapa yalul talishancunawanpis chaynüshi lulaycula. Chaypi inti ji'alpunayaptin caśhan yalul imapis mana lulayniyu nunacunacta talilculshi nila: ‘Amcuna tucuy anyaśh ¿imapïtan cayćhu tardilpuyalcanqui mana imallactapis lulal?’ nil. “Niptinshi: ‘Manam mayanllanpis mincaycälimanchu’ nipäcun. Chayshi: ‘Chayurá amcunapis ćhaclätari lipäcuy’ nin. Ñä tutalpuptinshi, duyñuca yanapäninta nin: ‘Llapan luläcunäta ayalcul pägay. Ipa yaycamücunäpi allayculmi wälalla yaycamücunaćhu camacanqui’ nil. Chayshi picha tardi üra yaycücunaca puntacta śhapämuptin tucuy anyaśh muyun lulapäcuśhantanuy ćhasquiycälin. Chayshi wälalla yaycücunäñatac ‘Chayurá ya'anchictá mastaläćha pägamäśhun’ nil pinsacuyalcan. Ñatac chaynu tucuy anyaśh lulaśhallanpïshi ćhasquiycälin. Chayshi duyñüta jucmanyälälisha nicuyalcan: ‘Cay tardillaña yaycamul juc üranuylla lulaycaćhaśhanpïchun pasanquiman ya'acunactawan iwalta. Ya'acunanüchun ampá tucuy anyaśh süday-süday lupayta pasaśhtin trabajayan imamá’ nil. Niptinshi duyñuca jucninta nila: ‘Śhay, ya'a manamari ingañayacchu. Limalanchic anyaśh muyun lulaptiqui, ya'apis chaynüta unacpämi. Chayurá päguyquita ćhasquil jawcallaña licuy. Cay tardillaña yaycamücunätapis amcunactawan iwalta pägaytam muná. ¿Illaynïwan munaśhäta manachun luläman? ¿Icha ćhïnipapämanqui allin nuna caśhäpïchun?’ nilshi nin. Rasunpam nic: puntanninćhu cäcunämi ipaćhu licalipäcun'a; ñatac ipaćhu licaśhacunämi puntanninćhu caycälin'a. ˻Rasunpa achca ayaśhäcunaca cayaptinpis ashllatacmi aclaśhäcunacá cayan˼” nin. Ñatac Jesus Jerusalenman liyalmi ćhunca ishcayniyu yaćhapacünincunallacta juc-läduman aśhutyalcachil nila: “Yaćhayalcanquimá canan Jerusalenta lishanchicta. Chayćhümi puydï sasirdüticunämanwan, camachicuyta yaćhachicücunäpa maquinman jitaycälimaptin, ya'a Rasun Nunap Chulincäta wañuyman ćhulaycäliman'a. Paycunam mana-Israelcunap maquinman ćhulaycälimaptin, burlapäman'a asutipäman'a, jinalcul curuśhman chacatal wañuchipäman'apis. Chaynu jinapämaptinpis quimsa muyunpïtam ichá caśhan śhalcamuśhä” nil. Chayćhümi Zebedeop walmin chay wawin Jacoboctawan Juanta puśhaculcul Jesusman aśhuycul puntanman un'ulacuycula “Piñachïniquim śhamulá” nil. Jinaptinmi Jesus: “¿Imactam munanqui?” nin. Niptinmi: “Cay ishcaynin wawilläta, gubirnuyquićhu allinninćhülä taycaycachipallämay” nin. Niptinmi walmip wawincunacta Jesus nila: “Manamá yaćhapäcunquichu ima mañaculcäśhayquitapis. ¿Ya'anuy jucchun llaquicunacta ñacaycunacta pasapäcunquiman ampá?” nil. Niptinmi: “Aw, pasapäcümanmi” nipäcula. Niptinmi: “Aw, rasunpa ya'anümá amcunapis pasaytá pasapäcunqui. Ñatac ya'awan cusca täcunanchicpä manam maquïćhüchu. Quiquin Taytá unanchacuśhancunapämi chay'a cayan” nin. Chay ćhunca yaćhapacü-masincunañatacmi cay mañacuyninta uyalïlälil chay ishcaycäpä piñacälälila. Chaymi llapanta ayalcul Jesus nila: “Yaćhapäcuśhayquinüpis juc nasyuncunaćhu puydï mandacücunaca payllaña sumä yaćhätucüśha nunatucüśham munaśhanta lulachipäcun. Amcunaćhu'a chaynu manam canmanchu. Aśhwanpam pipis puydï cayta munäcá śhullcänuy lluyta sirbiycunman. Chaynütacmi puntaćhu cayta munäcäpis lluypa uywaynin caycunman. Chaypämari ya'a Rasun Nunap Chulinca śhamulá: manam sirbichicunäpächu, sinu'a sirbiycul bïdätapis jinantin nunacunäpi uycul salbaycunäpämi” nin. Chay Jericó malcäpi Jesus yalapäcuptinmi achca nunacuna atipäcula. Chay caminu patanćhüñatacmi ishcay aplacuna täcuyalcäñä. Chaymi Jesus pasaśhanta tantiälälil ayaycaćhapäcula: “¡Mandacü Davidpa Caśhtan Caćhamuśhan Salbacü, Taytalláy! ¡Llaquipaycälillämay-ari!” nil. Nunacunañatacmi: “¡Upälla capäcuy!” nil piñapäcuyalcan. Chaynu niptinpis aśhwanpalämi masta ayaycaćhacayalcämun: “¡Mandacü Davidpa Caśhtan Caćhamuśhan Salbacü, Taytalláy! ¡Llaquipaycälillämay-ari!” nil. Chaymi Jesus śhaycuycul aplacunäta ayalcul tapula: “¿Imallactam nipäculanqui?” nil. Niptinmi aplacunaca: “Taytay, ñawilläta quićhaycälillämänayquitam muná” nin. Chaymi Jesus llaquipaycul ñawincunacta yataycula. Yataycullaptin-pachalla ñawincuna quićhacacüluptinmi Jesusta atipäcula. Chaypïtam Jerusalenman Jesus ñaćhapaycuyalcälaña. Chaymi Ulibus ulüćhu Betfage malcap sircascanman ćhaycälil, ishcay yaćhapacünincunacta caćhala cay nil: “Cay chimpa malcallaman lipäcuy. Chayćhümi juc aśhnu wawintin watalayäta talipämunqui. Chayta pasquilcul caymanmi puśhapämunqui. Pipis imactapis nipäcuśhuptiqui'a: ‘Duyñümi munan. Ña'ascallamanmi cutichipämuśhä’ nil nipäcunqui” nin. Caynu lulala willacü Isaias unay isquirbishanca lulacacünanpämi. Chayćhümi nin: “Jerusalenćhu chulilläcunacta willaycäliy: ‘Licapäcuy, Mandäniqui mana nunatucüśhallam juc malta aśhnullaman sillacuśha śhayämun’ ” nil. Chaymi chay yaćhapacünincuna pay mandaśhantanülla lulapäcula. Chaymi malta aśhnuchäta mamantinta puśhalcul müdanancunawan carunalcäliptin Jesus sillacula. Chay achca-achca nunacuna atipäcuśhancunapïmi waquinnincuná catacunta lluśhtilcälil lishan caminuman alawayninwan maśhtapäcula. Waquinnincunañatacmi palmïra jaćhap pallaynincunacta cuchulcul maśhtapäcula. Chay ipanta puntanta lï nunacunämi bïbaśhtin alawapäcula: “¡Cawsachun Davidpa caśhtan śhamüca! ¡Cawsachun Diosninchicpa pudirninca! ¡Cawsachun imaycamapis!” nil. Chaynu jinaśhtin Jerusalenman yaycüluptinmi llapa nunacunaca tapunacücuyalcan: “¿Pitan cay nunaca?” nil. Nipäcuptinmi: “¡Jesusmari! ¡Galileap Nazaret malcanpi Diospa willacünincämá!” nin. Chaypïmi Jesus Diospa chuya wasinpa patyunman yaycul lantinacuyalcäcunacta talïlun. Chaymi illaywan cambiäcunap mïsancunactapis paluma lanticücunap täcunancunactapis ticlaypa-pawalcul waśhaman lluyta alapacämun. Jinalculmi nila: “Diospa shiminćhümi ‘Ya'ap wasí can'a ya'allawan limana wasim’ nil niyan. ¡Chaychun amcuna suwacunap maćhayninman muyülälichinquiman!” nil. Chayćhümi aplacuna wishtucuna Jesusman aśhuycäliptin lluy sänachila. Chay patyućhu lluy walaśhchacunapis ayaycaćhaypanuy “Mandacü Davidpa chulin altuman juluśha cachun” nipäcula. Ñatac puydï sasirdüticunäwan, camachicuyta yaćhachicücunaca caycunacta uyalilmi, jinaman ishyäcunätapis sänachishanta licalmi śhun'unpis sumä-sumäta timpucuyan. Chaymi Jesusta nipäcula: “Uchuchäcunaca äśhaycaćhapäcuśhanta ¿manachun uyalinqui imatá?” nil. Niptinmi: “Aw, uyaliyämari. ¿Manachun caycuna pasananpïta lïgipäculanqui Diospa shiminćhu ima nishantapis? Chayćhümi: ‘Am'a alawäśha canqui ñuñuyä uchuchäcunap shiminwanmi’ nilmi niyan” nila. Nilculmi chay nunacunäta caćhaycul Betania malcäta licula chay tuta quïdacunanpä. Chay wäla aspi-aspilla Jerusalenman cutiyämuptinmi Jesusta micanälun. Chaymi caminu-lädunćhu ïgus lantacta licälul aśhuycuptin nï licachipäpis ćhulañächu. Chaymi chay ïgusta nila: “Cananpïtá pasaypi manañam wayunquichu” nil. Nilcuptin-pachallam chay lantaca lluy chaquïla. Chaynu lulacäśhanta licalculmi yaćhapacünincuna licapayllaman camäśha Jesusta tapupäcula: “¿Imapïtan cay lantaca juclla chaquïlun?” nil. Niptinmi nila: “Rasunpa mana ishcayyällal Diosman chalapaculcaptiqui'a, manam cay lantawan lulaśhäcunällachu lulaśha canman. Sinu'a cay ulüta ‘Caypi aśhucuy lamar ćhawpiman’ nipäcuptiquipis, nishayquimannümi lulaśha can'a. Chaynümi Diosman sumäpa chalapacul mañacul'a, llapa mañacuśhayquita ćhasquipäcunqui” nil. Chaypi Diospa chuya wasinman ćhaycul Jesus yaćhayächiptinmi, puydï sasirdüticunäwan, prinsipal yaśhacuna aśhuycälil nipäcula: “¡¿Mayantucultá cayćhu lulaycaćhayanqui?! ¡¿Mayantá cayta lulanayquipä ćhulaśhulanqui?!” nil. Niptinmi nila: “Má, ya'actapis nipämay: Juan bawtisananpä ¿pitan caćhamula? ¿Dioschun icha nunacunällachun? Niycälimaptiqui'a ya'apis nishayquim mayanpa mandacuyninwan cayta lulaśhätapis” nil. Chaynu niptinmi quiquin-pula ninacücuyalcan: “ ‘Diosmi caćhamula’ niptinchic'a ‘¿Imapïtan-nila mana chalapaculcälanquichu?’ nilćha nimäśhun. ‘Nunallam’ niptinchic'a, cayćhu cä nunacunäćha sumä imactapis lulämachwan Juanta Diospa willacüninpälä licayalcal'a” nin. Chaynu ninaculculmi: “Manam yaćhapäcüchu, taytay” nin. Niptinmi Jesuspis: “Chayurá ya'apis manam mayan caćhamäśhantapis willapäcuśhayquichu. “Má ¿imanipäcunquitan? Juc nunash ishcay chuliyu cala. Chay jucnin chulinta ayalculshi ‘Canan'a ćhaclanchictari liy lulamunayquipä’ nin. Niptinshi chulin: ‘Ya'a manam lïmanchu’ nila. Nilcuśhanpïshi allinta tantiapaculcul awnil licula. Chaynütacshi chay juc chulintapis nimula linanpä. Chayñatacshi: ‘Ari papay, canallanmi lishä’ nila. Chaynu nilculpis manash liñächu. Chayurá taytan munaśhantanuy ¿mayannintan lulala?” nin. Niptinmi sasirdüticunaca: “Punta nishan chulinmi” nipäcula. Niptinmi Jesus: “Rasunpa, chay ipanchä alcabäla mañäcunäwan jucnin jucnin umricunawan cacü walmicunämi Diospa gubirnunman amcunapïpis puntacta yaycapäcun'a. Chay Bawtisä Juan śhamulmi yaćhachipäcuśhulanqui Diospa munaśhanmannuy imanuypa cawsapäcunayquipäpis. Chaynu willayalcäśhuptiquipis amcuna manam chalapaculcälanquichu. Chay alcabäla mañäcunäwan, chaynu anla walmicunämi ichá chalapaculcäla. Amcunañatac masqui caycunacta ñawiquiwan licayalcalpis mana chalapaculcälanquichu, nïtac lulayniquicunapïpis wanaculcälanquichu. “Uyalipämay caytapis: Juc alli cäniyu nunash cala jatun ćhaclayu. Paymi chay ćhaclanćhu übacta plantalcul manyanta lluy inćhäla. Chayshi übacta apchichinanpä juc püsucta lulala, chaynütac täpachinanpäpis chucllachäla. Caynu lluy listucta lulalculshi nunacunaman partïda uycul calu malcacta licula. Ñä cusicha timpu ćhämuptinshi, nunancunacta caćhamula partinta cusichananpä. Ćhäläliptinñatacshi chay nunacunaca lluy chalalcälil, waquintá ma'alälila, waquintá wañülächila, waquinnintañatac lumiwan tamshälälila. Chaynu jinämuptinshi chay duyñuca mas achcactaña caćhala. Jinaptinpis chay nunancunaca chaynüllash paycunactapis lulälälila. Chayshi ‘Chulïtañari caćhaśhä; paytá allinpaćh licapäcun'a’ nil caćhala. Chay ćhämuptinshi, partïdaśhan nunacunaca limanacucuyalcan: ‘Cay chulinpäćhá caycuna quïdan'a. Wañüchishun cay tücänin ya'anchicwan quïdananpä’ nil. Chayshi duyñup chulinta chalalcälil, ćhaclanpi waśhaman aysalcälil chayćhu wañuchipäcula. Jinäläliptin ¿má, imanan'atan chay ćhaclap duyñun?” nil tapula. Niptinmi: “Mana uchucllapis llaquipayculćha chay pasaypi nunacunäta lluy wañüchin'a. Jinalculćha juc allinnin nunaman uycun'a, pay imaypis partinta uycunanpä” nipäcula. Nipäcuptinmi Jesus: “Amcuna ¿manachun uchucllapis lïgipäculanqui Diospa limayninćhu limaśhanta: ‘Wasi luläcuna jalutacuśhan lumim mas allin puydï chaläninmanlä muyüla. Chay quiquin Tayta Dios lulaśhanpïmi licapayllaman camaśha cayalcá’ nil? “Chaymi Tayta Dios gubirnunćhu caycälinayquita amcunapi ućhilcul juc allin milachïcunäman uycun'a. Ñatac pipis chay lumiman ćhäcá, quićhacacülun'am. Ñatac chay lumica mayanpa janäninmanpis ćhaptin'a lluymi ñutucacülun'a” nin. Ñatac chay puydï sasirdüticunawan fariseocunämi tantiälälila Jesus chayman tinculcachil paycunapi limaśhanta. Chaymi chalachiyta munapäculpis nunacunaca Diospa willacüninpä licayalcaptin manchaculcal mana imanaytapis atipapäculachu. Jesusmi yapañatac chayćhu tincuchiyllap yaćhachila cay nil: “Diospa gubirnun'a caynümi. Juc jatun mandacüshi chulin casaracuptin cumbiducta lulala. Chayshi sirbïnin nunancunawan llapa willachimuśhancunacta ayachimula śhapämunanpä. Jinaptinpis manash nï mayanllanpis śhapämuñächu. “Chaynu mana śhapämuptinshi yapañatac caćhala juc nunancunacta: ‘¡Ñam micuypis imapis listuña alcayäśhunqui! Wira türucunactapis juc wirannin uywacunactapis ćhipïlunñam; casamintupis listuñam cayan. ¡Apurayllash lishun!’ nil. “Chaynu ayachiptinpis manash mayanllantapis imapis uculachu. Waquinninshi ćhaclanta liculcäla, waquinnincunañatacshi nigusyunwan pasaculcäla. Waquinnincunañatacshi chay caćhacuśhan nunäta ma'alcul wañülächila. Jinaptinshi mandacüca allicta rabyalcul, llapa cachacuncunacta caćhäla chay wañuchicücunäta wañuchipäcunanpä, jinaman malcantapis cañaycälinanpä. “Jinalculshi nunancunacta nila: ‘Ñam lluy imapis listuña cumbidupä cayan. Chay punta ayaśhayquicuna mana mirisiptinmi canan lipäcunqui chay malcap jatun cällincunaman läsancunaman lluy talipämuśhayquicunäta puśhapämunayquipä’ nil. Niptinshi chay nunancuna liculcäla. Jinalculshi lluy tincuśhancäta allin, mana allin nunacunactapis puśhälälimuñä. Jinaptinshi chay cumbidućhu junta-junta capäcula. Chaynu junta-juntaman mandacüca yaycunanpäshi juc nuna cayäñä chay cumbidupänuy mana tuqui müdanawan müdacuśha. Chaytash nila: ‘Śhay, caynu müdanayu ¿imanuypatá cay cumbiduman yaycamulanqui?’ nil. Niptinshi chay nunaca mana imaniytapis atipal upälla cacuyäla. “Chaynaptinshi mandacüca alacamünincunacta nila: ‘Cay nunäta maquinta ćhaquinta lluy ćhänaycul waśha tutapäcäman jitaycälälimuy, chayćhu wa'aśhtin quiluctapis lawćhićhicyachinanpä’ nil. “Rasunpa achca ayachimuśhacuna cayaptinpis aclacuśhacunacá ashllam cayan” nin. Chay nishanta uyalishanpïmi fariseocunaca aśhucalcälil limanaculcäla imanuypapis quiquin Jesuspa shimillan cunca cuchuynin cananpä. Chaynu limanacalcälilmi puliwshïnincunacta Herodes partipi śhalcünincunactawan caćhapäcula Jesusman cay nichï: “Yaćhachicü taytáy, tantiapäcümi rasuncälla amćhu caśhanta. Nunacuna limaśhanwan manamá iwichicunquichu nïtacmá pimanpis śhalcuyanquichu. Aśhwanpa Diosninchic munaśhannu rasuncällactam yaćhachinqui. Chayurá má, niycälillämay ¿Roma gubirnuman alcabälacta uycunapä Tayta Dios awninchun icha manachun?” nin. Chay mana allin pinsayninta tantialmi Jesus nila: “Pasaypi ishcay cära nunacuna ¿imapïtan imamanpis palpuchiyta munapämanqui? Má, alcabäla pägapäcunayqui illaycäta licachimay” nil. Niptinmi juc dinariu nishan illayta upäcula. Jinaptinmi tapula: “Cay illaycäćhu ¿pitá cayan? ¿Pip śhutintatacmi apan?” nil. Niptinmi: “Romap Puydï Mandänin Cesarpam” nipäcula. Niptinmi Jesus: “Chayurá Cesarpa cäcätá, payman-ari uycäliy. Diospa cäcätá Diosmantac-ari uycäliy” nin. Niptinmi licapayllaman camälälil, Jesusta caćhaycul cuticulcäla. Chay muyuntacmi wañücuna śhalcamunanman mana quiripäcü saduseocunaca śhapämula. Paycunam Jesusta nipäcula: “Yaćhachicü taytay, Moises camachicuyninćhümi niñä: ‘Juc wayapa mana chuliyu ima wañucuptin'a, cäsu canmi wanücäpa śhullcanwan biudaca casaraculcul punta wayapanpa milayninta śhalcachinanpä’ nil. Chayurá ¿imaninquitan? Ya'acunaćhüshi capäcula anćhish wawi-caśha. Chayshi mayurca walmiculcul mana chuliyu ima wañucula. Jinaptinshi chay biudaca casaracula chay umrip śhullcanwan. Chaynüllatacshi chaypa atimünincäta jinaman lluy atimünincunätapis pasälun. Chaynu anćhishnintin wañuculcaptinshi chay walmipis wañucun. Chayurá má, śhalcamunan muyunćhu ¿mayanninpa walmintá can'a, anćhishnintinwan casaracuśha cayaptin'a?” nil. Nipäcuptinmi Jesus nila: “¡Maynu pantaśham cayalcanqui Diospa limaynintapis munaynintapis mana tantiapäcuśhayquipi! Chay śhalcamuycäćhu umripäpis walmipäpis manañam casaracuycuna can'achu. Sinu'a janay pachäćhu anjilcunanümi capäcun'a. Chay wañücuna śhalcamunanpïtá ¿manachun lïgipäculanqui quiquin Dios nishanta: Wañuśha cayalcaptinpis nila: ‘Ya'am cayá Abrahampa, Isaacpa, Jacobpa alawayalcäśhan Diosnin’ nil? Chayurá Diospá manam chincacü wañücuna canchu; sinu'a cawsä nunallamari” nil. Chaynüta uyalipäculmi llapa nunacunaca licapayllaman camälälila. Chaynu saduseocunäta upällachishanta yaćhälälilmi fariseocunaca palpuchinanpä limanaculcul jucnin allin yaćhachicüninta Jesusman caćhala tapü: “Yaćhachicü taytay, Diospa camachicuynincunapi ¿mayannintan mas puydïninca?” nil. Niptinmi: “ ‘Tayta Diosllayquiman tucuy śhun'uyquitapis, llapan pinsayniquitapis, lluy callpayquitapis ćhulaycuy’ nil nishancämi. Caymari lluy mandamäśhanchiccunapïpis mas punta puydïninca. Ñatac cayman atïcäpis chay-yupayllatacmi: ‘Nuna-masiquita tucuy śhun'uyquiwan quiquiquitanuy cuyal licaycuy’ nil nishanca. Cay ishcayninmi lluy camachicuypïpis, Diospa willacünin lluy yaćhachishancunapïpis sumä puydïninca cayan” nila. Canan chayćhu lluy juntula quiquin fariseocunätañatacmi Jesus tapula: “¿Imanipäcunquitan Dios Caćhamunan Salbacücäpi? Má, ¿amcunapïtá mayanpa caśhtantá canman?” nil. Niptinmi nipäcula: “Unay Mandacü Davidpïmi” nil. Niptinmi nila: “Chaynu milayllan cayaptin'a ¿imapïtan David Chuya Ispiritu Salmos librunćhu limachiptin ‘Duyñümi’ ninman Diostanülä canpis? Chayćhümi ‘Diosninchicmi munayniyu Duyñüta nin: “Cay-lädulläman taycaycamuy ćhïnishüniquicunäta maquiquiman ćhulaycamunäcama wiñay simpri uyshuycälishunayquipä” ’ niyan. “Chayurá ¿imanuypatan Salbacüca Davidpa milaynillan canman quiquin David ‘Duyñú’ Diostanülä niyaptin'a?” nil. Niptinmi uchucllapis nï mayanninpis ima limalcuytapis atipapäculachu. Chaymi chay muyunpi Jesusta manaña tapućhaculcälañachu. Chaypïtam Jesus nila yaćhapacünincunactawan chayćhu cä nunacunäta: “Yaćhachicücunäwan, fariseocunämi cayalcan Moisespa camachicuyninta yaćhachinanpä. Chaymi amcuna uyalicul yaćhachicuynintapis lulapäcunquiman. Lulaynincunactañatacmi ichá ama atichipäcuychu; yaćhachishancäpïta jucwätatacmari lulayta jicutayalcan. Paycunap yaćhachicuynin sumä mana atipanan llasä-cama ipictanuy amcunaman ćhulcuyalcäśhannümari. Paycunañatacmi ichá juc dïdullawanpis mana yanapaycälinchu. Lulapäcun nunacunaca allinpa licanallanpämi. Chaymi aläjapa Moisespa camachicuyninta jatun lataśhcunawanlä ulcunman, liclancunaman watacuśha pulipäcun. Chaynütacmi Diosllapäña maynu capäcuśhanta licachiculcänallanpä müdananćhüpis aläjapälä jatućhaćhä shalshipnin walcacälälisha pulipäcun. “Ima fistaćhüpis juntunaculcänan wasincunaćhüpis allin nunacunap täcunallanmanmi wañupaculcan. Läsacunäćhüpis lluy nuna ‘sumä yaćhachicü taytay’ nipäcul allinpa licapäcunallanpïtacmi wañupacun. “Amcunam ichá nunacunäwan yaćhachicüpa licachicuyta ama ashipäcunquichu. Lluypis amcuná wawi-caśhallam cayalcanqui; rasun yaćhachicüniqui ya'allamá cayá. Cay pachäćhu amatacmi pictapis ‘sumä taytay’ nipäcunquimanchu. Sumä taytayqui'a janay pachäćhu cäcällam. Amatacmi yaćhachicücunäpa puydïnin cayta ashipäcunquichu. Juc yaćhachicüllayquim cayan: ya'a Caćhamuśhan Salbacücämá. Amcunaćhu mas jatun puydïninca, juccunäpa uywaynin cachun. Ñatac mayanpis nunatucüśha cäcunacá uyshulächisham can'a. Mana nunatucullal cäcunämi ichá altuman juluycuśha can'a. “Ishcay cära fariseocuna, pasaypi yaćhachicücuna, ¡imalä bïdayqui can'a! Amcunam Diosman aśhuycälimunanpä mićhacuyalcanqui. Chaymi Diospa gubirnunman mana yaycapämunquichu, nï yaycachipämunquitacpischu. ˻ “Ishcay cära fariseocuna, pasaypi yaćhachicücuna, ¡imalä bïdayqui can'a! Amcuna japanyäśha walmicunap wasincunacta waycayalcalpis cärayqui cañälämi allinpa licachiculcänallayquiwan mana camacaycütalä Tayta Diosta mañacuyalcänayquipä canpis. Caycunapïmá mas mas mućhuycachisha capäcunqui.˼ “Ishcay cära fariseocuna, pasaypi yaćhachicücuna, ¡imalä bïdayqui can'a! Amcunam ulayta wichayta sïlup sapincamapis cürricaćhapäcunqui ima-nilä atïniquicunactapis ashipäcunayquipä. Chay talishayquicunäta amcunapïpis sumä mas fïnunnin Satanaśhpa chulinmanlämi muyuchipäcunqui. “Puśhaycaćhä aplacuna ¡imalä bïdayqui can'a! Amcuna nipäcunqui: ‘Diospa chuya wasinwan tacyalpachil limalicuśhanchiccá manam lulaycunanchic prisïsanchu. Ñatac Diospa chuya wasinćhu cä ürunwan tacyalpachil limalicuśhanchiccämi ichá lulaycunanchic’ nil. ¡Mana yaćhayniyu pasaypi tullu umacuna! ¿Mayannintan mas puydïca? ¿Üruchun icha üructapis chuyaman muyuchï Diospa wasinchun? Chaynütacmi nipäcunqui: ‘Diospä uycunanwan tacyalpachil limalicuśhanchiccá yan'allam. Ñatac quiquin uycuśhanchicwan tacyalpachil limalicuśhanchiccämi ichá lulaycunanchic’ nil. Pasaypi mana umayu aplacuna. ¿Mayannintan mas puydïca? ¿Uycuśhanchiccächun icha Diospä uycunan uycuśhanchiccätapis chuyaman muyuchïcächun? Diospä uycunanwan tacyalpachïcá chayćhu lluy cänintinwantacmari tacyalpayächin. Chaynütacmi Diospa chuya wasinwan tacyalpachïcäpis chayćhu yaćhä Diosninchicwantac-ari tacyalpayächin. Chaynütacmi janay pachäwan tacyalpachïcäpis chayćhu mandananpä taycunantinwan quiquin mandä Tayta Dioswantac tacyalpayächin. “Ishcay cära fariseocuna, pasaypi yaćhachicücuna, ¡imalä bïdayqui can'a! Mastá wañupaculcanqui ‘Diospä ima mintacunapïpis, aniscunapïpis cuminucunapïpis japächaśhun’ nishallanman. Ñatac Diosman chalapacullal, llaquipaywan cuyacuywan tincüninman licaycuy nishuśhayquitam ichá ipanchayalcanqui. Chaymi chullanllanta lulaśhayquinu'a pulantapis lulanquiman cala. Puśhaycaćhä aplacuna, chuspichacunäta altayalcalpis, jatun camïllucunätam ichá pasalpayalcächinqui. “Ishcay cära fariseocuna, pasaypi yaćhachicücuna, ¡imalä bïdayqui can'a! Amcunam plätu, bäsu janallan pa'aśhanüpis cayalcanqui. Ñatac śhun'uyquiwan pinsayniqui'a imapis suwacuśhayquip, waycacuśhayquip juntäśham cayan. Apla fariseocuna. Śhun'uyquitaläri bäsup lulïninta pa'acä-yupaypis pa'aculcay. Chayćha lluy cayniquipis tuqui chuya caycun'a. “Ishcay cära fariseocuna, pasaypi yaćhachicücuna, ¡imalä bïdayqui can'a! Amcuna tuqui allichäśha nïchunümi cayalcanqui. Janallayqui'a maynu sumä tuqui cayaptinpis lulïniquićhu'a aśhnayä junta tullucunallawan anlacunallam winalayan. Chaynümi amcunapis capäcunqui. Cärallayqui'a maypis ‘allin nuna’ ninam. Śhun'uyquim ichá pasaypi imapïpis wañuyä, mana allin lulaycunallacta pinsayä. “Ishcay cära fariseocuna, pasaypi yaćhachicücuna, ¡imalä bïdayqui can'a! Diospa unay willacünincunap nïchunta sumätalä śhalcayächinquipis. Chaynütacmi allin nunacunäpa nïchunta tuqui-tuquimanlä impidrayalcanquipis. Jinacalcälilmi: ‘Awquillunchiccunap timpunćhu ya'anchic cawsal'a, manaćh wañuchiyta yanapayachwanchu cala’ nipäcunquilä canpis. Caynu nishayquiwanmá quiquillayquicuna chay wañuchïcunäpa caśhtan capäcuśhayquita willacuyalcanqui. Chayurá paycunanüllamá capäcunqui. Canan-ari unay awquilluyquicuna Diospa willacünincunacta wañuchiy allaycuśhanta apuraypa camacalpäliy. “Satanaśhpa milaynincuna, ¿imanuypatá amcuna nina waläcäpi lluptïlälinquiman? Diospa willacünincunacta, allin umayücunacta yaćhachicücunactawan caćhamuptïpis waquintá wañuchipäcunquim. Waquintañatacćha chacatapäcunqui. Juccunactañatacćha juntunaculcänayqui wasicunaćhu supay-apachipäcul malcan-malcan aticaćhapäcunqui. Chaynu allin nuna wañuyninpi mućhuycachisha capäcunayquipä janayquićhüñam cacuyan. Am quiquiqui wañuchipäcuśhayquinümi cayan allin nuna Abelpïta aśhta Diospa wasinćhu uycunancäpa chimpanćhu Berequiaspa chulin Zacariasta wañuchishancama. Rasunpa lluy cay lulaśhancunapïta canan timpu nunacunämi mućhuyta apapäcun'a. “¡Ay, Jerusalen nunacuna! ¡Ay, imananquilä Dios caćhamuptin willacünincunacta lumi tamshaywan wañuchïcuna! Juc wallpa chipchincunacta juntuycücänümi achca cuti llapayquitapis jucllaman juntuycuyta munalá. Jinaptïpis amcuna manamá munapäculanquichu. Canan licapäcuy; amcunap malcayqui lluy pulumäśhañam licalin'a. Rasunpa cananpi-pacham manaña nï uchucllapis licapämanquiñachu aśhta ‘¡Altuman juluśha cachun Diospa Pudirnin Śhamüca!’ nil nipämänayquicama” nila. Diospa chuya wasinpi Jesus yalalcamul liyta allaycuyaptinmi, yaćhapacünincuna aśhuycälil nipäcula “Licay, cay wasi maynu sumä-sumämi caculläñä” nil. Niptinmi: “Cayta licayalcanquimá. Rasunpa cay caśhancäćhu licachillapäpis manamá juc lumillapis caycun'achu. Lluymi pampaman muyun'a” nila. Ñä Ulibus ulüman ćhaycälil Jesus täcuyaptinmi, yaćhapacünincuna aśhuycälil nipäcula: “Niycälimay-ari ¿imaymi chay lulacacun'a? Cutimunayquipä ñatac cay timpup camacaynin ji'acaycayämuptin ¿ima siñalcunam śhamun'a?” nil. Niptinmi Jesus nila: “Yan'al-lätac pipis ingañapäcuśhunquiman. Ya'atucul achca śhapämulmi ‘Ya'am Caćhaśhan Salbacüca cayá’ nil achca nunacunacta pantachin'a. Ñatac wicćhüpis cayćhüpis gïrrash nïcunacta uyalipäcul ama manchaculcaychu. Chaycuna pasananmi yaćhacun masqui manalä camacayca cayaptinpis. Chaynütacmi chaypá nasyuncunapis malcacunapis gïrranaculcan'a. Chaynütacmi mayćhu chayćhüpis micuy wanacunapis ishyaycunapis śhaśhaycunapis cacun'a. Lluy caycuna ñacaycunap allaycuyllanlämi. “Chayćhu ya'a-laycumá supay-apachipäcuśhunayquipä ćhïnipapäcuśhunayquipä wañuchipäcuśhunayquipäpis ćhulaycapäcuśhunqui. Chay timpućhümi achca ipanchapäman'a. Chaymi quiquin-pulacuna ćhïninaculcan'a, jitaycanaculcan'a. Yan'al willacütucücuna licalilcamulmi achca nunacta pantachin'a. Ancha-anchap mana allin lulaycunallaña timpuyaptinmi, lluy nunacunapapis śhun'un lumiyalpuyan'aña. Wañuycäcama tacyaycücämi ichá salbacun'a. Caypa allin willacuyninmi jinantin pachäman willaycuśha can'a lluy nunacuna lisipäcunanpä. Chaylämi cäraycunan muyunca śhamun'a. “¿Manachun willacünin Daniel isquirbila chay Sumä Millachicüman Muyuchïcäpi? Chayurá cayta lïgïcunaca, sumäta tantiapäcuy. Chay Millachicüca Diospa chuya wasinćhu licalimuptinmi, Judea-lädućhu yaćhäcunaca juclla ayipäcunan ulucunäman. Chaynütac wasinpa altuśhninćhu cäcunaca imallanta juluycunallanpäpis timpu manañam can'añachu. Ćhaclanćhu cäcunäpis müdanallanta juntulcü cutipämunallanpäpis timpu manañatacmi can'añachu. ¡Maynu llaquićh can'a patayu walmicunäpä, chaynütac wawinta ñuñücunäpä! Chaycuna tamya timpućhu nï ima warda muyunćhüpis pasananpä Diosta ruygaculcay. Cay sumä ñacaycunänu'a cay pachap allaycuyninpïpis manam pasalachu, nïtacmi can'atacchu. Chay timpucta Tayta Dios mana mirmachiptin'a manaćh mayanpis salbaculcanmanchu; ñatac japächacuśhancuna-laycum mirmaycachin'a. “Chay timpu mayanpis ‘¡Licay! ¡Diospa Salbacüca cayäñä wicćhümi, cayćhümi!’ nil nipäcuśhuptiquilätac, quiriyalcanquiman. Rasunpa salbacütucücuna willacütucücuna śhalcapämulmi imaymana milagrucunacta lulapäcul Diospa aclacuśhancunätapis atipayänülä pantachiyta jicutapäcun'a. Ñam yaćhaycachishaña cayalcanqui. “Chaymi masqui ‘Salbacüca wic ulućhümi cayan’ nipäcuśhuptiquipis ama lipäcuychu. ‘Cayćhümi pacalayan’ nil nipäcuśhuptiquipis ama quiripäcuychu. Aśhwanpa ya'a Rasun Nunap Chulinca cutimuptí inti yalamunanpi aśhta inti ji'alpunancama, sumä wacli uyaypa camalämuśhancänümá can'a. Maynümi aycha captin uyaypa wisculcuna muyupäcun; chaynümi amcunapäpis uyaypatac can'a. Chay sumä ñacay timpuca pasalcullaptinmi intica wañun'a; quillapis manañam acchin'achu; uyllurcunapis lluyñam palpatityamun'a; janay pachäćhu lluy cäcunäpis śhaśhalin'am. “Chayćhümi ya'a Rasun Nunap Chulinca janay pachäćhu camalacamuśhä. Jinaptïmi intiru malcacuna pucutay jananćhu altuman juluycuśha sumä munayniyu ya'acta cutiyämüta licapämal awćhuyllaman camapäcun'a. Jinaptinmi anjilnïcunacta caćhamuśha juc curnitilla sumä-sumä tucalpamuyćhu jinantin pachäpi llapa aclaśha nunäcunacta juntuchimunäpä aśhta sïlup sapinćhu cäcunätapis. “Yaćhapäcuy-ari lanta tantiachimäśhallanchictapis. Pallaynincunaćhu chillquilimuptinmi tamya timpumanña ćhaycuśhanchicta tantianchic. Chaynu-ari lluy caycuna pasaśhanta licapäcul'a janayquićhüña timpuca caśhanta yaćhapäcuy. Rasunpa lluy caycuna pasan'a manaläpis cay timpu nunacunaca camacaptinlämi. Cay pachäwan janay pachäćhu licaśhallanchiccuna camacällam. Ya'ap nishäcunañatacmi ichá wiñay simpripä caycü. “Ñatac chay śhamuná ürätam ichá nï pipis yaćhanchu. Manam quiquïpis nïtac anjilcunapis sinu'a Taytallämi yaćhan. Ya'a Rasun Nunap Chulincäpa cutimuyní can'a Noé timpućhu pasaśhannümi. Manaläpis chay tamya fisyu ćhämuptinlämi llapa nunapis upyayllacta, casaracuycunallacta, fistacunallacta jawca lulaculcäla aśhta Noé barcunman yaycunancama. Chaynu mana imallactapis tantiaculcaptinmi tamya fisyu chalälun. Chaynümi ya'a Rasun Nunap Chulinca cutimuptïpis pasan'a. Chaypun masqui ishcay nuna ćhaclaćhu cayalcaptinpis jucninmi puśhacuśha can'a, jucninñatacmi caćhaycuśha can'a. Chaynütacmi ishcay walmicuna a'ayalcaptinpis jucnin puśhacuśha can'a, juccäñatacmi caćhaycuśha can'a. “Chayurá musyat-musyatlla capäcuy; manamá imay üra cutimunäta yaćhapäcunquichu. Maynümi wasiyüca suwanan üräta yaćhayalñá, mana jawcachu puñucun, aśhwanpam listuña täpayan mana suwachicunanpä. Chaynümá licchat-licchat capäcunayqui. Ya'a Rasun Nunap Chulinca mana imapis ucuśhayqui üram śhamuśhä. “Chayurá capäcuy chalapacuna yaćhay-sapa tantiayniyu uyway nunanuy. Caynu nunactamá ‘cay wasïpi incargacuy’ nil maquinman ćhulaycunman lluy nunantapis ürallanćhu micachinanpä. Cushisha cachun imam chalapacuśhanmannuy lulayäta talïluptin'a. Paytamá duyñun lluy cänintapis licaycunanpä maquinman ćhulaycun'a. Yan'al-lätac chaynu mana allin śhun'uyu nunan ‘canan imayläćha cutimun'a’ nilcul uyway-masincunacta ñacachiyta allacuycunman. Jinal munaśhanta lulal upyacunman micucunman wasictapis lluy un'aycul ima. Rasunpa duyñun un'aypi mana pinsaśhan üra ćhämul, ¿imanälun'aćh? Sumä lawćhayculćhá ishcay cära mana chalapacücunap laśhćhunman ćhaycälichin'a. Chayćhüćha awćhupäcul quiluctapis lawćhićhicyachipäcun'a. “Chay muyuncunaćhu Diosninchicpa gubirnun'a can'a ćhunca wamlacuna acchin apticüśha casamintuman linanpä casaracücäta alcäcänümi. Chay picha wamlacunämi lucla-cama capäcula; chay juc picha wamlacunäñatacmi tantiayniyü-cama capäcula. Chay luclacunämi ash asaytillantawan michïrunta apapäcula. Chay tantiayniyu wamlacunäñatacmi ichá juntay-juntay asaytiyüta michïrunta apapäcula. Chay casaracüca manalä ćhäcälimuptinmi puñuy aysäläliptin puñülälin. Chaynu puñulcaptinmi ćhawpi tutanuy ayaycaćhacayämun ‘¡Casaracüca śhacayämunñam! ¡Yalapämuy ćhasquipäcunayquipä!’ nil. Niptin-pacham śhalcacalcälil acchincunacta lluy allichäcuyalcan. Chaymi chay lucla wamlacunaca nipäcula juccunäta: ‘Asaytiquicta laquipaycälillämay; michïrümi wañucalpuyällanña’ nil. Niptinmi: ‘Manam camamachwanchu ampäwan'a. Aśhwanpa lantimü licäläliy’ nin. Chaynu lantï liculcäśhancamam casaracüca ćhämuptin chay picha tantiay-sapacunaca lluy cumpañänincunactawan liwshil yaycacaycälilaña casamintüman. Jinaptinmi puncüpis lluyña wićhacämula. Chaynüman chay picha ćhälälimulmi ‘¡Taytay Taytay, quićhallämay-ari!’ nicuyalcan. Niptinmi ‘Rasunpa ¿mayanćha caculcanquipis? Manam ya'a lisicchu’ nimula. Chaynümi amcunapis musyat-musyat capäcunayqui. Manamá amcuna yaćhapäcunquichu imay muyun, nï imay üra cutimunätapis. “Chaynütac Diospa gubirnun'a juc nuna juc-lädu nasyunta licunanpä llapa nunancunacta ayalcachil lluy illayninta licaycunanpä aypuycücänümi cayan. Má, unayshi tincüninman-cama uycula jucninta picha walanga illayta, jucnintañatac ishcay walangacta, jucnintañatac walangallacta. Jinalculshi biäjicta licula. Chay picha walangacta ćhasquï nunäshi chay illaywan nigusyal, chaynu picha walanga mastalä milächin. Chaynütacshi chay ishcay walangacta ćhasquïcäpis, ishcay walangamantac milächin. Chay walangallacta ćhasquïcäñatacshi ichá illay uśhancäta juc ućhcucta lulaycul pampälun. “Chaypïtash chay patrunnin una-unaypïtalä cutïmul nunancunacta watucula illayninta licaycunanpä. Chayshi picha walangacta ćhasquï nunan picha walanga milayniyüta apapacüśha śhalcamul: ‘Taytay, picha walanga umäśhayquita picha walanga masmanmi milachillá. Cayllá’ nil uycula. “Niptinshi: ‘¡Allinmi! Am'a allin chalapacuna nunamá cañanqui. Ash uśhäcällactapis tincüninman licaycuśhayquipam canan achcactalä maquiquiman ćhulaycamuśhä. ¡Canan yaycamuy ya'awan cusca cushisha canayquipä!’ nin. “Jina ipanmanñatacshi ishcay walanga ćhasquïcäpis ćhaycamul: ‘Taytay, ishcay walanga umäśhayquita ishcay walangamantacmi milachillá. Cayllá’ nil uycula. “Niptinshi: ‘¡Añalláw! Am'a allin chalapacuna nunamá cañanqui. Ash uśhalläcätapis tincüninman licaycuśhayquipam canan achcactalä maquiquiman ćhulaycamuśhä. ¡Canan yaycamuy ya'awan cusca cushisha canayquipä!’ nin. “Jinamanshi walangallacta ćhasquïca ćhaycamul: ‘Taytay, chalat-chalatyayä nunamá am cañanqui. Mana talpucuśhayquipïmá cusichacunqui. Mana wacacuśhayquipïmá pallacunqui. Chaymi manchacuypïta illay umäśhayquita pampäman lluy pacälá. Cay-ari cay illayniqui’ nila. “Niptinshi: ‘¡Ima-nilä pasaypi illa nunam cañanqui! Mana talpuśhäpi cusichaśhäta yaćhayal'a, mana wacacuśhäpi pallaśhäta yaćhayal'a ¿manachun cay illaynïta bancuman ćhulaycämunquiman cala cutimul milayniyüta ćhasquinäpä?’ nila. Nilculshi chayćhu cäcunäta nila: ‘Cay walanga uywaśhan illaycäta quitalcul, chay ćhunca walangayücäman uycuy. Caynu achca cäniyücunämanćha masta uycuśha can'a. Ash cäniyücunallactañatacćha ichá ash cällantapis quitalpuśha can'a. Cay mana bälï nunätá waśha tutapäcäman-ari wicapäluy. Chayćhüćha awćhun'a quiluctapis lawćhićhicyachishtin’ nil. “Chaynütac ya'a Rasun Nunap Chulinca lluy anjilnïcunap ćhawpinćhümi sumä munayniyu cutimuśhä. Jinalculmi mandanäpä täcunäcäman taycuycuśhä jinantin pachäpi nunacunäta juntuycamunäpä. Chayćhümi uwish michï capishcunäta japä laquïcänuy, ya'apis nunacunäta laquishä. Uwishcunätam allïnï-läduman; capishcunätañatacmi ichünï-läduman. Jinalculmi sumä mandacüca caynïwan allïnïćhu cäcunäta nishä: ‘Taytäpa śhun'unpa cäcuna, śhapämuy. Cay pacha allaycuśhanpi unanchaycapäcuśhuśhayqui mandacuynïman yaycapämuy. Micuypi cayaptïpis uycälimälanquim. Yacupi puliyaptïpis chacchaycälimälanquim. Pulicü nunanuy puliyaptïpis jamaycälichimälanquim. Müdanapi palpüśha cayaptïpis müdalcachipämälanquim. Ishyayaptïpis watucaycälimälanquim. Carsilćhu wićhalayaptïpis licaycüní śhapämulanquim’ nil. “Niptïmi chay allïnïćhu cäcunaca nipäman'a: ‘Taytay, ¿imaytan micuypi cayaptiqui uycälilac, yacupi cayaptiqui chacchaycälilac? ¿Imaytan pulicü nunactanuy lical, jamaycälichilac? Müdanapi yalüśha cayaptiqui ¿imaytan uycälilac? ¿Imaytan ishyäta ütac carsilćhu wićhalayäta lical śhapämulac?’ nil. “Nipämaptinmi nishä: ‘Rasunpa mayanllan nunalläta masqui licaytapis mana munaśhacunällacta uyculpis, ya'a quiquïtamá uycälimälanqui’ nil. “Ñatac chay ichünïćhu cäcunätañatacmi nishä: ‘¡Pasaypi nunacuna, ñawïpïta chincapäcuyña Satanaśhpäwan atïnincunapä lulaśha mana camacaycü nina waläcäman! Micuypi cayaptïmi mana uycälimälanquichu. Yacupi cayaptïmi mana chacchaycälimälanquichu. Pulicü nunanuy puliyaptïmi mana jamaycälichimälanquichu. Müdanapi palpüśha cayaptïmi, mana müdalcachipämälanquichu. Ishyayaptïpis, carsilćhu wićhalayaptïpis licaycüllapis śhapämulanquichu’ nil. Niptïmi nipäman'a: ‘Taytay, ¿imaytan micanäśhacta, yacunäśhacta, pulicü nunanuy puliyäta licapäculac mana uycälinacpä? ¿Imaytan müdanannäta, ishyayäta ütac carsilćhu wićhalayäta licapäculac mana yanapaycälinacpä?’ nil. Nipämaptinmi nisha: ‘Rasunpa mayanllan nunäta masqui un'aśhacunallacta mana uyculpis, ya'a quiquïtam mana uycälimälanquichu’ nil. Chayćhümi chay nunacunaca wiñay simpri mućhuycachishancäman lipäcun'a. Cay allin luläcunañatacmi ichá wiñay simpri allin cawsaycäman lipäcun'a” nin. Chaynu lluy nilculmi Jesus yaćhapacünincunacta: “Yaćhapäcuśhayquinüpis ishcay muyunllañam Egiptopi Libracuśhanchic fistapä cacuyan. Chayćhümi Rasun Nunap Chulincäta puydïcunap maquinman ćhulaycamaptin chacatapäman'a” nin. Ñatac chay muyuncunapä puydï sasirdüticunawan, yaćhachicücunawan prinsipal yaśhacuna juntunaculcäla sasirdüticunap sumä puydïnin Caifaspa canancäman. Chayćhümi limanaculcäla Jesusta artiwan chalalcälil wañuchipäcunanpä. Ñatac: “Fista muyuncäćhu'a manam lulachwanchu; yan'almi nunacunaca lluy chäcunacälälinman” ninaculcan. Ñatac Betania malcäćhu “lipra-sapa” nipäcuśhan Simonpa wasinćhümi Jesus micuyalcäla. Chaymanmi juc walmi śhamuñä caćhi lumipïtanuy uchuy butïllachaćhu sumä ćhaniyu pirfümicta apacuśha. Chaytam Jesuspa umanman jillpuycula. Chayta licälälilmi yaćhapacünincuna rabyälälil: “¿Imapätan cay-chica ćhaniyüta yan'al pampapä jinayanqui? Aśhwanpam allinćhu lanticulcul lluy wacchacunacta aypuycuchwan cala” nil ñaćha millpälälinpis. Chaynu nipäcuśhanta tantiälulmi Jesus: “¿Imapïtan cay walmïta rabyachipäcunqui? Cay lulaycuśhanwan allincätam lulaycun. Wacchacunacá imaypis amcunawanläćha capäcun'a. Ya'am ichá ash muyuncunallaña amcunawan caycuśhä. Cay jillpuycamäśhanwan pampacuynïpäñam alistayäman. Rasunpa, allin willacuyta jinantin may pachäćhu willacuśhancunaćhüpis, cay walmi lulaśhanpïpis yalpaśham can'a” nila. Chay ćhunca ishcayniyu yaćhapacünincunapïta Judas Iscariotiñatacmi puydï sasirdüticunäman cürrilcul: “¿Aycactam uycälimanquiman Jesusta maquiquiman ćhulaycamuptí?” nila. Niptinmi paycuna quimsa ćhunca illayta unanpä limalicälälin. Chay-pachapïmi Judas ashila maycäćhu imanuypa chalaycachiytapis. Chay Mana Libadürayu Tanta Fistap allaycuyninćhümi yaćhapacünincuna Jesusman aśhuycälil: “¿Mayćhümi alistapamuśhä cumbiducta micunanchicpä?” nipäcula. Niptinmi: “Cay malcaćhu nunaman lil: ‘Yaćhachicücämi: “Üräćhüñam cacuyá. Wasiquićhu cay fistap cumbidunta yaćhapacünïcunawan lulapäcuśhä” ’ nil nimuy” nila. Niptinmi yaćhapacünincuna nishantanülla lulaycälil cumbidupä alistapämula. Tuta ćhämuptinñatacmi Jesus ćhunca ishcayniyu yaćhapacünincunawan mïsaćhu micapäcula. Chayćhümi: “Rasunpa jucniquim ipanchapämanqui” nin. Niptinmi sumä llaquicälälisha tapucuyalcan: “Taytay, ¿ya'achun icha cayällá?” nil. Jesusñatacmi: “Ya'awan cusca micücälämá ipanchaman'a” nila. Nishanpïmi: “Ya'a Rasun Nunap Chulincäpi isquirbishancämi lulacacun'a. Ñatac ¡imanuylä can'a chay ipanchamäcá! Aśhwanpaćh mana näsimuptinpis mas allin canman cala” nin. Ñatac ipanchananpä cä Judaspis: “Yaćhachicü taytay, ¿ya'achun icha calläman?” nin. Niptinmi: “Quiquiquimari nicuyanqui” nin. Chay micapäcuśhanćhümi Jesus tantäta apticulcul Diosta sulpayta ucula. Chaypïta partilcul yaćhapacünincunaman uycula: “Caymi aychá; micapäcuy” nil. Chaynütacmi bïnüta apticulcul Diosta anradisiculcul, paycunaman uycula: “Caypi lluypis upyapäcuy. Cay jićhaśha yawarnïwanmá muśhü limalicuśhäta tacyalpachishä llapa juchacuna pampachäśha cananpä. Ñatac cay bïnucta manañamá mallilcuśhächu Taytäpa gubirnunćhu amcunawan cusca muśhü bïnucta upyananchiccama” nin. Chaypïtam taquicunawan alawapäcuśhanpi Ulibus nishan ulüta liculcäla. Chayćhümi Jesus: “Cay tuta japalläta caćhayculmi lluy jitälälimanqui isquirbïshaćhu nishanmannuy: ‘Uwish michïninta wañüchiptïmi uwishcunaca lluy chi'ilun'a ’ nil. Ñatac śhalcämulmi amcunapïpis puntactalä Galileaman lishä” nila. Niptin Pedroñatacmi: “¡Masqui lluy jitälälishuptiquipis ya'a manamá imaypis caćhaycuśhayquichu!” nicuyan. Niptinmi Jesus: “Rasunpa cay tuta manaläpis wallpa wa'amuptinmi quimsactaña am ipanchämanqui” nin. Niptinmi: “¡Masqui anwan cusca wañuná captinpis manam ipanchaśhayquichu!” nicuyan. Chaynütam llapan yaćhapacünincunapis nicuyalcan. Chaypïtam Getsemaní nishanman lipäcula. Chayćhümi Jesus yaćhapacünincunacta nila: “Taytäwan limaśhäcama cayllaćhu-ari täcaycälichcay” nil. Chayman Pedroctawan, Zebedeop ishcaynin chulinta puśhayaptinmi sumä llaqui chalälun: “Wañucüpä śhun'unnümi śhun'ú llaquicüśhaña cacuyan. Cayllaćhu-ari lichcat-lichcat capäcuchcay” nil. Chaypïta mas puntascaman lilculmi lawacaculcul ruygacula: “Taytay, cay sumä ćhacćhä-yupay ñacaycunäpi munal'a julaycallämay. Amatac-ari ya'a munaśhänu'a lulacächunchu, sinu'a ampïtaćh imanuypis can'a” nil. Chaypïta caśhan cutimunanpämi yaćhapacünincuna puñuywan aysachicüśha cayalcäñä. Jinalmi Pedrocta: “¿Manachun juc ürallapis ya'awan cusca licchat-licchat cayta atipälanqui imamá? Licchat-licchatllari Diosninchicta ruygaculcay cay śhamü llaquicuycunäćhu callpawan śhaycapäcunayquipä. Śhun'uyqui allin lulayta wañupacuyaptinpis aychayquimá mana callpayu” nin. Chaypi yapa cutilculmi mañacula: “Taytay, cay pasanäcäpa pasanä captin'a jinari lulaśha cachun” nil. Yapa cutimulpis caśhan puñuywan aysachicüśha aywićhyayalcätam talïlun. Chaynu quimsa cutićhu cutilculmi Diosta mañacun punta nishancänülla. Chaypi yaćhapacünincunaman cutimulmi: “¿Jinallachun puñuycällaćhu cayalcanquiman, imatá? Rasun Nunap Chulincäta jucha-sapap maquincunaman ćhulaycamänan üraca ćhämunñamá. ¡Śhalcapäcuyñari; ji'acaycayämunñam ipanchamänïca!” nin. Chaynu limayällaptinlämi yaćhapacünin Judas puydï sasirdüticunap, prinsipal yaśhacunap caćhaśhan achca nunancuna caśhpicunawan, ispädacunawan sumä armädu-cama ćhälälimun. Ipanchä Judasñatacmi yaćhachilaña “Muchaycuywan limaycuśhäcäta chalalcul aysapäcunqui” nil. Chaymi ćhämul-pacha Jesusman aśhuycul: “Taytalláy” nil muchaycul limaycula. Jesusñatacmi: “Lulanayquipä śhamuśhayquita lulaycuy-ari” nin. Nillaptinmi juccunaca lluy chalälälin. Jinaptinmi Jesuspa jucnin atïnin ispädanta jululcul puydï sasirdütip uyway nunanpa linlinta pasächin. Jinaptinmi Jesus: “Chay ispädayquita ćhulalänanman cutiycachiy. Mayanpis ispädawan pilyäcá chaywantacmi wañun'apis. ¿Manachun tantianqui Taytäta mañacuptí canan-pacha anjilnincunacta walangantin walangantin mastalä licaycamänanpä caćhamunanta? Jinaptin'a, ¿imanuypatá isquirbishacunäćhu lluy pasananpä cäca lulacacunman?” nila. Nilculmi chay juc nunacunäta: “¿Ya'a suwachun imam calá caynu caśhpiqui ispädayqui aysacälälisha puśhapämänayquipä? Walan-walan Diospa chuya wasinćhu yaćhayächiptïpis manatac chalapämälanquichu. Ñatac canan'a Diospa unay willacünincunap isquirbishanćhu nishanmannuy lulacacunanmi” nila. Niyällaptinmi japallanta caćhaycul llapa yaćhapacünincuna ayiculcäla. Chay puśhäcunämi puydï sasirdüti Caifaspa canancäman Jesusta ćhälächin. Chayćhümi camachicuyta yaćhachicücunaca, prinsipal yaśhacuna juntunacüśha cayalcäñä. Pedroñatacmi calullapi atila puydï sasirdütip canancäpa patyuncama. Chayman yaycucuyculmi täpä wardiacuna canancäćhu taycucuycul “¿Imanälälin'aćh?” nil licapäla. Wasi lulićhüñatacmi sasirdüticunäwan lluy Cunsïjup puydïnincuna ima mana allintapis ashiycälila Jesus wañuchisha cananpä. Jinaman juc nunacuna tumpacuyalcaptinpis manam imactapis talipäculachu. Chaypïtam ishcay nuna ćhaycamul: “Cay nunam nin ‘Diospa chuya wasinta tunilcul quimsa muyunllactam śhalcächimümanpis’ nil limañä canpis” nipäcun. Chaylämi puydï sasirdütica śhalcuculcul Jesusta: “¿Manachun limalinqui, caynu cäraycuyäśhuptiquipis?” nin. Niptinpis Jesus'a manam imactapis limalilachu. Chaymi puydï sasirdütica: “Cawsä Diosninchicpa puntanćhu rasuncäta niycamay. ¿Amchun Diospa Caćhaśhan Chulin Salbacüca cayanqui?” nin. Jesusñatacmi: “Aw, nishayquinümi. Jinamanmi Sumä Munayniyu Diosninchicpa munayninwan mandayätapis, chaynütac janay pachäpi pucutaypa ćhawpinćhu Rasun Nunap Chulinca śhayämütapis licapämanqui” nin. Niptinmi puydï sasirdütip śhun'un sumä-sumä timpucuyaptin müdananta laćhyacuyan: “¡Cay nishancäwan Diosninchictam jalutacuyan! ¿Ima mastañam pï niycamänanchictapis munaśhun? Uyaliyalcanquiñamari quiquin shiminwan jalutacuśhanta. ¿Imanipäcunquimá?” nil. Paycunañatacmi: “Aw, juchayümi. Wañuchisha cachun” nil nipäcun. Chayćhümi cärancunaman tuwapapäcula, tacaypa camacapäcula. Waquinnincunañatacmi burlapaśhtin cäraćhü-cama lapyapäcula: “Chayurá Salbacü, má, niycälimay, mayannïshi tacapäcuñac” nil. Chaynu lluy pasayaptinmi Pedroñatac chay patyullaćhu täcuyaptin juc uyway walmi aśhuycul: “Galilea-lädu Jesuswan pulï-ari ampis cayanqui ¿aw?” nin. Niptinmi lluypa puntanćhu: “¿Mayanpïćha limacunquipis?” nin. Nilculmi puncu-läduman liyaptin juc walmipis licalcul lluyta nicuyan: “Caypis Nazaret-lädu Jesuswan pulï-ari” nil. Chayćhüpis yapam: “¡Dios'a yaćhayanmi chay nunäta mana lisishäta!” nil nicuyan. Chay unascapïtá waquincuna Pedroman aśhuycul: “Am'a rasunpa jucnin puliwshï-masinćha canqui. Galilea nunäpanüllam limacuyniquipis cañä” nicuyalcan. Niptinmi Pedro janay pachätapis ñaćhaña ishpicuyan: “¡Manam chay nunacta lisïchu! ¿Pićh cacunpis?” nil. Chaynu niyällaptinmi wallpa wa'amun. Chayćhümi Pedro yalpälun Jesus: “Quimsa cutictañam ipanchämanqui wallpa wa'amunanpá” nil nishanta. Chaymi chaypi yalulcul llaqui-llaquicta wa'acuyan. Chay wälam llapa puydï sasirdüticunawan, prinsipal yaśhacuna limanacälälin Jesusta imanuypa wañuchipäcunanpäpis. Chayćhümi maquinta ćhänaycul puśhapäcula Roma nasyunta mandawshï Poncio Pilatop maquinman ćhulaycamü. Ñatac ipanchä Judas, Jesus wañuchisha cananpä yaćhälulmi śhun'unpis cuchillu tucsïshanüña cacuyan. Chaymi quimsa ćhunca illay ćhasquishancätapis prinsipal yaśhacunaman, puydï sasirdüticunaman cutiycachila: “Mana juchayu nunacta chalaycachishäwan juchactam lulälú” nil. Niptinmi “Chay'a ¿imam ucalcäman ya'acunactá? Am chayta licacuy” nin. Niptinmi Diospa chuya wasinpa lulïninman illaycäta chapiycul pasacun cuncapi walcaculcul si'icäcunanpä. Chayćhu puydï sasirdüticunam chay illaycäta pallalcälila: “Camachicuyca manañam cunsintimanchicchu yawar jićhachiypa illaynin Diospa wasinpa caycunanpä” nil. Chaymi limanaculcul “Wacuy luläcäpa” nishan ćhacläta chay illaywan lantïlälila pulicücunaca pampaculcänanpä. Chaymi chay ćhacla canancamapis “Yawar Ćhacla” nisha. Caynu lluy lulacacüla Diospa unay willacünin Jeremias: “Israelcunäpi quimsa ćhunca illayman payta ćhaninchaycuśhanwanmi ‘wacuy luläcäpa ćhaclan’ nishanta lantïlälin, quiquin Dios nimäśhanmannuy” nil nishanca. Ñatac Jesusta chay mandä Pilatoman ćhächiptinmi: “¿Chayurá amlächun Israelcunäpa sumä mandänincälä cacuyanquimanpis?” nin. Niptinmi: “Anmá niyanqui” nin. Chayćhu puydï sasirdüticuna, prinsipal yaśhacuna Jesusta juchachäcuyalcaptinpis, pay'a manam imallactapis limalilachu. Chaymi Pilato: “¿Manachun caynu juchachaycälishuśhayquita uyalinqui, imamá?” nin. Niptinpis manam imallactapis limalilachu. Chaymi Pilatopis licapayllaman camälun. Ñatac watan-watan cay fistaćhu'a wićhaläcäpi nunacunaca jucnin aclaycuśhancätam mandäca caćhaycunan cala. Ñatac chayćhümi wićhalayäla sumä lisisha lisisha Barrabas nuna. Chaymi nunacunaca juntunacälälimuptin Pilato tapula: “¿Mayannintatá caćhaycüśhä? ¿Barrabastachun icha ‘Salbacüca’ nipäcuśhan Jesustachun?” nil. Chay Pilato tantiälañamari yan'al ćhïnicuypïta maquinman ćhulaycamuśhanta. Jinaman'a chay cäraycunanćhu täcuyaptinmi walminpis jucwan willaycachimun: “Chay allin nunawan ama miticuychu. Cay tutam paypa janan juyucunacta suyñülüpis” nil. Ñatac chay puydï sasirdüticunawanmi, prinsipal yaśhacuna chayćhu lluy cäcunäta awnïlächin Barrabas caćhaycuśha cananpä, Jesusñatac wañuchisha cananpä. Pilatoñatacmi yapa tapun: “¿Ishcayninpïta mayannintatan caćhaycüśhä?” nil. Niptinmi yapañatac: “¡Barrabasta!” nicuyalcan. Chayćhu Pilato: “Chayurá ¿imanäśhätan ‘Salbacüca’ nishan Jesuswan'a?” nin. Niptinmi lluypis: “¡Chacatäluy!” nicuyalcan. Niptinmi Pilato: “¿Ima juchactatan cay lulälun?” nin. Niptinpis mas mastalämi jicutäcuyalcan: “¡Chacatäluy!” nil. Chaynu imaniptinpis mas-masta jicutäcuyalcaptinmi yacucta apalcachimul llapanpa ñawquinćhu: “Cay nunap wañuyninpi amcunaćh imanuypis caculcanqui; manam ya'a anlatacüchu” nil maquinta pa'acülun. Niptinmi llapa nunacunaca: “Aw, ya'acunam llapa chulintin imanuypis caculcäśhä” nin. Chaymi Pilato Barrabasta caćhaycächila; Jesustañatacmi ichá asutiwan camacaycachil ćhulaycula chacatäśha cananpä. Jinaptinmi cachacucunaca cuartilman puśhäluptin chayćhu llapan cunćhacaycälila. Chayćhümi Jesuspa müdananta lluy uśhtilcul jatun yana-nilä puca catacunwan ćhulälälin. Jinalculmi caśhapi curunacta lulalcälil umanman ćhulapäcula. Allï maquinmanpis bäractalämi chalälächinpis. Jinacalcälilmi puntanman un'ulacaycälil burlapapäcula: “¡Wiñaypä cawsachun Israelcunap mandacünin!” nil. Chaynütacmi tuwapapäculapis, chay quiquin bärawantacmi umaćhü-cama wipyapäculapis. Chay lluy imaymanacta burlacalcälilmi chay catacunta lluśhtilcälil caśhan müdananwan müdachipäcula. Jinalcälilmi waśhamanña julapämula chacatä puśhapäcunanpä. Chaynu yalacayächilmi tincülälin Cirene malcapi Simon nishan nunawan. Paytam munäta mana munäta Jesuspa curuśhninta śhawachipäcula. Chay Golgota nishanman ćhälulmi (Golgota ninan'a “uma tullu canan” ninanmi) bïnucta jayapnin-yupaywan tallüśhacta uycälälin. Ñatac Jesus mallilcul manam upyayta munalachu. Ñä chacatäśha cayaptinmi cachacucunaca chüsanaculcäla Jesuspa müdananta aypunaculcänanpä. Jinalculmi taycacaycälila täpapäcunanpä. Chay curuśhninpa umanmanñatacmi ćhuläla imapi wañuchisha caśhantapis cay niyäta: “Cay Jesusmi Israelcunäpa Mandäninca” nil. Jinamanmi wicninman cayninman ishcay suwacunacta chacatälälila. Chayninpa pasäcunäpis ñuquicaćhaśhtinlämi: “Am Diospa wasintapis tunilcul quimsa muyunllacta śhalcachïca cacuyal'a, quiquiquitari má salbacuy. Rasunpa Diospa Chulin cal'a má chaypi ji'alpamuy-ari” nil burlapapäcula. Chaynütacmi puydï sasirdüticunäpis, camachicuyta yaćhachicücunäpis, fariseocunäpis, prinsipal yaśhacunäpis burlapapäcula: “Juccunactá salbätucul-ari, canan maytá quiquin atipanchu. Rasunpa Israel malcanchicpa mandäninchic-ari, má, ji'alpamuchun-ari quirinanchicpä. ‘Diosman chalapacümi’ nin-ari; má canan-ari salbaycuchun rasunpa chalapacuptin'a. ¿Manachun ‘Diospa Chulinmi cá’ nil-ari niyämanchicpis?” nil. Chaynütacmi lädunćhu chacatäśha suwacunäpis ruydupapäcula. Ñatac jinantin pachaca ćhawpi muyunpi aśhta tardi mishquipay üracama lluy tutapälun. Chay ürallatacmi sumä callpawan Jesus: “¡Elí, Elí, lama sabactani!” nila. (Cay ninan'a “Dioslláy, Dioslláy ¿imapïmi caćhaycamanqui?” ninanmi.) Chay uyalïcunämi waquinnin'a nipäcula: “Diospa unay willacünin Eliastaćh ayayan” nil. Chayürallatacmi waquinnin pasacun millwacta wilu caśhpiman wataycul ćhacćhä bïnuwan chapuycamul śhu'uycachinanpä. Waquinnincunañatacmi: “Jina cachun. Má, Elias śhamun'achuśh salbaycunanpä” nipäcula. Chayćhu Jesus callpa-callpawan yapa apalcaćhalculmi pasacalpula. Pasacalpullaptinmi Diospa chuya wasinćhu sumä chuya cäcäpa lacta-lacta curtïnan quiquin ćhawpipi laćhyälun. Jinantin pachäpis śhaśhälunmi, wancacunapis wäćhälunmi. Nïchucunäpis lluymi quićhacacülun; Diospa wañüśha willacünincunapis achcam śhalcatityämun. ( Chay Jesuspa śhalcamuśhanpa ipanta Jerusalenman yaycapäcuptinmi achca-achca nunacuna licaycälila.) Ñatac Jesusta täpäcunäwan puydïnin lluy pachacuycunawan ima pasaśhantapis licapäculmi sumä-sumä manchalicälälisha: “Rasunpamá Diospa Chulin pay'a cañä” nipäcula. Ñatac Jesusta Galileapi yanapaśhtin puliwshïnin walmicunäpis calullapïmi licapapämula. Paycunaćhu cayalcäla: Magdala malcapi Maria, Jacobopwan Josëpa maman Mariapis, Zebedeocunäpa mamanpis. Ñä aspicalpuyaptinñam Arimatea-lädupi sumä cäniyu José nishan ćhämun. Paypis Jesuspa atïninmi cala. Paymi Pilatoman mañacamü lila “Taytay, cay ayäta pampalpamulläśhä” nil. Chayćhu Pilato awnilcuptinmi sumä ćhaniyu lïnu nishan puchcapi lulaśhan chuya säbanawan ayäta pitwilcul quiquinpa a'aćhu ućhcuchishan muśhü maćhayman chutaycula. Chaypïtam jatun palta uylu lumicta cućhpaycachil wićhaycachila. Jinalculmi licula. Ñatac Magdalapi Mariawan juc Mariam ichá chay maćhaypa chimpallanćhu täcapayalcäla. Chay walantin, warda muyuncäćhu, puydï sasirdüticunäwan fariseocunämi Pilatoman lipäcula: “Taytay, cay artishca cawsayal-lämi ‘Quimsa muyunpïtam śhalcamuśhä’ nishanta yalpayanchic. Chaymi sumäta täpachimunayqui chay quimsa muyunca. Yan'al-lätac yaćhapacünincuna tutap chincalcachil, nunacunäta ‘Śhalcämunmi’ nil niyalcä imanman. Chaynu captin'a punta artinpïpis sumä piyurninlä cay cälunman” nipäcula. Niptinmi Pilato: “Allinmi. Cachacucunäwan-ari lipäcuy. Callpayquiman tincüta sumäta wićhaycälimul, täpaycälimuy” nin. Chaypïmi lilcälil la'ay-la'aypa wićhaycälil lluy unanchälälin. Jinalculmi chay cachacucunäta täpapäcunanpä caćhaycälälimun. Chay warda muyun pasäluptinmi, simänap allaycuynin muyun wälalla Magdalapi Mariawan juc Mariaca pampaläśhancäman lipäcula licaycamü. Chayćhu cayalcaptinmi Diosninchicpi juc anjil janay pachäpi ji'alpalcamul chay wićhaläśhan lumïta quićhaycüluptin cay pachäpis sumä śhaśhälun. Walmicunäñatacmi chay lumïćhu täcuyäta licälälin sumä räyunu chipyayäta müdananpis sumä laśhta-yupay yulä-yulä cayäta. Chayta licälulmi täpä cachacucunäpis sumä chucchucuyalcal wañuśha-yupay cućhpälälin. Walmicunätañatacmi anjilca: “Ama manchacalcämaychu. Chacatäśha Jesusta ashiyalcäśhayquita yaćhayämi. Pay'a manañam cayćhüñachu. Nipäcuśhuśhayquinümá śhalcämuśhaña. Chutaläśhancäman-ari licaycü śhapämuy. Canan yaćhapacünincunaman wayra lil: ‘¡Śhalcamuñämi! Tincuycälimunayquipämi Galileacta amcunapïpis puntacta lin'a’ ninqui. Caytam niycälinac cala” nin. Chaynu niptinmi manchapacüśha cayalpis, cushicüśhatac walmicunaca pasaculcan yaćhapacünincunacta willaycamü. Chaynu liyällaptinlämi Jesus: “¿Imanuyllam cayalcanqui mamacuna?” nil limaycun. Niptinmi walmicunaca ćhaquinta macallacaycälil alawapäcula. Payñatacmi: “Ama manchaculcaychu. Cuyaśhá yaćhapacünïcunacta willaycälimuy Galileaman śhapämul licaycälimänanpä” nin. Chay walmicunaca liyalcällaptinlämi, waquinnin täpä cachacucunaca malcaman cutiycul puydï sasirdüticunacta willaycälin lluy ima pasaśhantapis. Chaymi sasirdüticunaca prinsipal yaśhacunäman lila imacta lulapäcunanpäpis limanacamü. Chayćhümi chay täpä cachacucunäta alli-alli illayta uycälälin: “ ‘Tutap puñuyalcaptïmi yaćhapacünincuna śhalcamul suwälälimäñä’ nilmi nipäcunqui. Ñatac mandacüca tantiäluptin'a ya'acunam imanuypapis awnichipäcuśhä mana imallactapis niycälishunayquipä” nil. Niptinmi cachacucunaca illaycäta ćhasquiycälil, yaćhachishantanülla nipäcula. Ñatac cay casqui limaymi jinantin Israelcunäćhu canancamapis muyuyan. Chaymi ćhunca jucniyu yaćhapacünincuna Galileaćhu cä ulüman lipäcula Jesus nishannülla. Chayćhu payta licälälilmi alawapäcula; waquinnincunañatacmi ishcayyäśha cayalcäla. Paycunaman aśhuyculmi Jesus nila: “Tayta Diosmi maquïman ćhulaycamun cay pachäćhu janay pachäćhu ima cäcunätapis. Canan jinantin pachäćhu cä malcacunäman lil lluypis yaćhapacünïcuna capäcunanpä caminaycälimuy. Jinalcul bawtisaycäliy Tayta Diospa, Chulinpa, Chuya Ispiritup pudirnin cayniquiwan. Jinaman'a lluy yaćhaycälichishacta amcunapis yaćhaycälichiy cäsuculcänanpä. Ya'añatacmi ichá imaycamapis walan-walan amcunawan caycuśhä cay pacha camacänancama” nil. Tayta Diospa Chulin Salbacüninchic Jesuspa allin willacuyninpa allaycuynin caynümi. Diospa unay willacünin Isaias isquirbishanćhümi niñä: “Ampa ñawpäniquitam juc willacünïta caćhamüśhä, ćhänayquipä alistamunanpä. Chunyäninćhu ayaycaćhäcäta uyalipäcuy: ‘Taytanchic ćhämunanpä sumäta allichaculcay. Ñatac paypa pulinanta tuquicta lulapäcuy’ ” nil. Cay nishancänümi chunyänincunaćhu Bawtisä Juan licalilcamul llapan nunäta: “Juchayquicunapi wanacul bawtisaculcay pampachäśha capäcunayquipä” nil willacula. Chaymi Jerusalenpïta Judeap intirun malcancunapïtapis nunacunaca śhapämula uyalipäcunanpä. Chayćhu juchancunacta lluy willapacücunätam chay Jordan mayućhu bawtisala. Paymi camïllu uywap millwanpïta luläśha müdanawan müdacula; utapi luläśha waćhacuwanmi ćhulaculapis. Langusta culucunallacta urunwaycunap mishquincunallactam miculapis. Paymi willacula: “Ya'ap ipäta śhamücämi ya'apïtapis mas munayniyüca cayan. Ya'a manam bälïchu nï camächu śhucuyninpa watullanta pasquiycunalläpäpis. Ya'a bawtisapäcuc yacullawanmi. Chay śhamücämi ichá Chuya Ispirituwan bawtisapäcuśhunqui” nil. Chay muyuncunam Galileaćhu cä Nazaret malcanpïta Jesus śhamula Juan bawtisaśhan Jordan mayüćhu bawtisachicunanpä. Chay bawtisachiculcul yacüpi yalayämulmi licäla janay pachaca quićhacacüluptin Diospa Chuya Ispiritun palumanuy paypa janäninman ji'alpayämüta. Janay pachäpïtatacmi nilpämula: “¡Maynu cushisham cayá ampïta, cuyay chulí!” nil. Chayürallam Diospa Ispiritun chunyäninman Jesusta puśhala. Chay tawa ćhunca muyuncunaćhümi Jesusta Satanaśh juchacta lulachiyta jicutäla. Anjilcunañatacmi Jesusta yanapäla. Chayćhütacmi chucaru uywacunapis cala. Ñatac Bawtisä Juanta carsilman wićhälächiptinmi, Jesus lila Galilea-läducta Diospa allin willacuyninpi willacuśhtin: “¡Diospa gubirnun janayquićhüñam cayan! ¡Cay allin willacuyman chalapacul juchayquicunapi wanaculcayñari!” nil. Chay Galilea ućhap manyanpa liyalmi Jesus licälun wawi-caśha Simontawan Andresta, challwa chalä-cama capäcul chalacunwan challwacta chalalcäta. Chayćhümi nila: “Acuchun ya'awan lishun. Cananpïtá yaćhachishayqui cay challwa juntupäcuśhayquinu nunacunäta Diospä juntupämunayquipämi” nil. Nilcuptin-pachallam challwa chalacuncunactapis caćhaycul Jesuswan liculcäla. Chaypi wicniscanćhütacmi Zebedeop chulin Jacoboctawan Juanta barcunćhu challwa chalacunta allichayalcäta licälun. Chayćhu licälul-pacha ayäluptinmari taytan Zebedeocta mincaynincunactawan barcunćhu caćhaycul Jesuswan liculcäla. Chaypïtam Capernaum malcaman ćhälälila. Warda muyun ćhämuptinñatacmi yaćhachinanpä juntunaculcänan wasiman Jesus yaycula. Uyalï nunacunäñatacmi sumä licapayllaman camälälil: “Sumä pudirwanmá pay'a yaćhachin; manam camachicuycäta yaćhachicücunanüllachu” nipäcula. Chayćhu Satanaśhpa gänaśha juc nunäñatacmi apalcaćhaypa nicuyan: “¡Nazaret malcayu, Jesus! ¿Imactatá ya'acunawan munacuyanqui? ¿Mana cäman muyuchipämänayquipächun śhamulanqui, imatá? Yaćhämari Diospi Śhamü Chuyaca caśhayquita” nil. Nicuyaptinmi Jesus piñapäla: “¡Cay nunäpi upälla liculcay!” nil. Niptinmi achatuca chay nunäta chucchulcachil apalcaćhaśhtin yalülun. Chayćhümi lluy nunapis licapänacuyllaman camäśha ninaculcäla: “¡Imatan cay'a! ¡Juc licchä yaćhachicuymá! ¡Maynu sumä munayniyu nunatan, achatupis cäsucul licunanpä!” nil. Cay lulaśhancunactamari jinantin Galileap malcancunaćhüpis lluy yaćhatityälälila. Juntunaculcänan wasipïta yalälälimul-pacham Simonpa Andrespa wasinta Jesus lipäcula Juanwan, Jacobowan. Ćhäläliptinmi willaycälila Simonpa suyran calur ishyaywan cämanćhu ishyaśhanta. Jinaptinmi ishyäcäman Jesus aśhuycul maquinpi śhalcalcachiptin chay calur ishyaynin juclla chincacula. Jinaptin-pachallam walmica paycunacta atindiycula. Aspicalpuyaptinñatacmi Jesusman puśhapämula imaymanawan ishyänincunacta, chaynütac Satanaśhpa gänaśhacunactapis. Jinalmi wasi puncunman jinantin nunacuna-yupayña nisyu-nisyu juntunacälälimula. Chayćhümi Jesus lluy sänachila imaymanawan ishyä nunacunätapis, Satanaśhpa gänaśhacunätapis chay maquinpi caćhaycachila. Chayćhu achatucunaca mayan caśhantapis lisiptinmi, Jesus mićhacula paypi limalcunanta. Chay wälam Jesus tutay-tutaylla śhalcuculcul Dioswan limananpä chay wasipïta chunyäninman licula. Jinaptinmi Simon puliwshï-masincunawan cusca ashipäcula. Chayćhu talïlälilmi nipäcula: “Llapan nunacunam ashiyalcäśhunqui” nil. Nipäcuptinmi Jesus nila: “Acuchun. Juc malcacunaman lishun; paycunactapis Diospa willacuyninta willanäpämari śhamulá” nil. Chaymi jinantin Galilea-lädućhu pulila juntunacuna wasicunaćhu yaćhachishtin ishyäcunactapis achatucunap maquinpi caćhaycachishtin. Chaypi lipra ishyaypa camacäśha juc nuna Jesusman ćhaycamulmi ñawpäninman un'ulacuycul ruygacula: “Taytáy munal'a allinyaycachillämanquimanmi” nil. Niptinmi sumä llaquipaycul maquinwan yataycul nila: “Aw, allin chuya canayquitam muná” nil. Chay nilcul yataycuptin-pachallam lipra ishyaynin lluy śhuśhüluptin sänu licalïla. Chayćhümi Jesus ćhuncay-ćhuncayta nila: “Amam cay allinyachishacpi pictapis willapacunquichu. Aśhwanpa sasirdütiman lil, anradisicuypi apay Moises nimäśhanchicnuy, rasunpa cay ishyaypi allinyäśhayquita licaśhunayquipä” nil. Ñatac niyaptinpis, chaypi yalülul'a lluy tincuśhantapis willapacucuyälam Jesus lulaśhanpi. Chaynüpam intiru malcacunaman lluy miläla. Jinaptinmi Jesus manaña yaycuyta atipalañachu nunacunap ñawquin'a, sinu'a chunyäcunallaćhüñam cacula. Chaynu malcapi calućhu cayaptinpis lluy malcacunapïtam payman śhapämula. Chay ishcay quimsa muyunpïtam Jesus yapañatac cutila Capernaum malcaman. Chayćhu ćhämuśha caśhanta yaćhälälilmi achca-achca juntunacämuptin puncuncunaćhüpis manaña jäculañachu. Pay willacuyaptinmi chayman ćhänacacüśha nunacta tawa wantucuśha chacanawan apapämula. Chaynu manaña maypapis yaycunanpä captinmari, chay wasi altunman ishpilcul, Jesus caśhan chayniscacta alipäcula. Jinalculmi Jesuspa ñawpäninman chay nunäta chacanantinta watuwan caćhalpapäcula. Chay chalapacuynincunacta Jesus yaćhalmi, chay ishyäcäta nila: “Walaśh, juchayqui lluy pampachäśhañam” nil. Chay nishanta uyalïlälilmi chayćhu Moisespa camachicuyninta yaćhachicü täcücunaca śhun'ullanćhu nipäcula: “¡Wá! ¡Imanuypatan cay nunaca chaynüta limanman! ¡Diostamá jalutacuyan! ¡Diosllamá nunacunap juchanta pampachäcá!” nil. Chaynu pinsapäcuśhanta Jesus śhun'unćhu yaćhalmi nila: “¿Imapïtamá caynu pinsapäcunqui? ¿Imaniytan mas fäsil: ‘Juchayquicunacta pampachaycucñam’ nïchun icha ‘Śhalcuculcul, puñunayquita apaculcul licuyña’ nïchun? Cananmi yaćhanqui cay Rasun Nunap Chulincá, cay pachäćhu juchacunacta pampachänäpä munayniyu caśhäta” nil. Nilculmi chay ishyä nunäta: “Canan ¡śhalcuy-ari! Wantumuśhuśhayquita apaculcul wasiquita licuy” nila. Nillaptinmi chay nunaca śhalcuculcul wantumuśhanta apaculcul lluy nunacunap ñawpäninpi yalumula. Chaymi paycuna licapayllaman camäśha Tayta Diosta alawayta allacaycälin: “¡Caytanu'a manamá imaypis licalanchicchu!” nil. Chaypïtam Jesus yapañatac chay Galilea ućhap manyanman cutila. Chayman nisyu-nisyu nunacuna juntunacämuptinmi Jesus yaćhachila. Chaypi pasayäśhanćhümi licälun Alfeop chulin Leví śhutiyu nuna Roma gubirnupä alcabälacta mañanancäćhu täcuyäta. Chaymi Jesus: “Acuchun ya'awan, atimay” nin. Niptin-pachallam śhalcuculcul paywan licula. Chay Levïpa wasinćhu Jesus yaćhapacünincunawan micuyalcaptinmi alcabäla mañäcücunäwan, mana allin cawsayniyu nunacunäpis ćhaycamul paycunawan taycacaycälila. Chaynu nunacunawan cusca micuyalcäta licälulmi fariseo caśhtacunäwan Moisespa camachicuyninta yaćhachicücunaca Jesuspa yaćhapacünincunacta jamuyapäcula: “¡¿Ima-nilä nunatan yaćhachicüniqui wic-nilä nunacunawanlä micunanpä?!” nil. Chay nishanta uyalïlulmi Jesus nila: “Sänu nunacunacá manam jampicüta munanchu, sinu'a ishyäcunallam. Ya'a manam śhamulá santutucücunacta ayächu, sinu'a jucha-sapacunätam” nil. Juc cutićhümi fariseocunäpa, Bawtisä Juanpa puliwshï-masincuna ayunayalcäla. Chayta licalmi Jesusman aśhuycul nila: “¿Imanaltan Bawtisä Juanpa puliwshïnincunapis, fariseop atïnincunapis ayunapäcun, ampa atïniquicuná mana imactapis uculcanchu isisí?” nil. Niptinmi Jesus nin: “¿Casaracüca cayaptin'a ayachishacunaca ayunapäcunmanchun ampá? Manaćhá jinapäcunmanchu paycunawanlä cayaptin'a. Ñatac chay casaracüca waycaśha canan timpu ćhämun'am. Jinaptinmi ichá ayunapäcun'a. Chaynümari yaćhapacünïcunawanpis can'a. “Manatacmi mayanpis mawca müdanaman muśhü lataśhta la'anmanchu. Jinaptin'a chay muśhü lataśhcäćha aśhwanpa shipulcachil masta laćhyächinman. Chaynütacmi chayllalä luläśha aswactapis nï winanchicchu läläśha mawca wacuyman'a. Chaynu lulal'a aswäćha wacuycäta paquïchinman; jinaptinćha lluy aswapis wacuypis yan'al pampapä canman. Chaymi chayllalä luläśha aswactá muśhü allin wacuyman winanchic” nil. Juc warda muyunćhümi Jesus yaćhapacünincunawan pasayalcäla trïgu-trïgup manyanpa. Chay yaćhapacünincunañatacmi pallalcälila micalcälinanpä. Chayta licälälilmi fariseocunaca Jesusta nipäcula: “Licay-ari. ¡¿Imapïtatá warda muyunćhu camachicuy mana pirmitishanta yaćhapacüniquicunañatac lulayalcan?!” nil. Nipäcuptinmi Jesusñatac: “¿Manachun lïgipäculanqui David micanäśha pishipacüśha cayal puliwshï-masincunawan imacta lulapäcuśhantapis? Abiatar sumä puydï sasirdüti cayaptin ¿manachun alawana carpanman yaycuycul Diospä japächäśhan tantäta, sasirdüticunälla micunanpä cä tantätalä David micüla? Jinaman ¿manachun puliwshï-masincunactapis uycuñälä canpis? Warda muyunca manamari camaśha cala nunacunäta maquinćhu cachinanpächu, sinu'a nunacunäpa maquinćhu cananpämi. Chayurá ya'a Rasun Nunap maquilläćhümi cay warda muyuncäpis cayan” nil. Jesusmi yapañatac juntunaculcänan wasiman yaycula. Chayćhümi mana cuyulï chaquïsha maquiyu nuna cayäla. Fariseocunäñatacmi imallawanpis tumpapäcunanpä Jesusta awaytapäcula: “Má, canan warda muyuncäćhu sänachin'achuśh” nishtin. Chayćhümi chay mana cuyulï maquiyu nunäta Jesus: “¡Śhalcuy, cay ñawpäman pasaycamuy!” nil pasaycachila. Jinalculmi chayćhu nunacunäta: “¿Cay warda muyunca allincätachun icha mana allincätachun lulachimanchic? ¿Cawsayninta salbaycachimanchicchun icha wañulpachimanchicchun?” nin. Ñatac paycuná mana limalil upällallam cayalcan. Chaynu chay nunäpi imactapis mana uculcäśhanpïmi Jesus piñäśha llaquïsha licapaycula. Jinamanmi chay nunäta: “Chacchapacuy” nila. Chaynu chacchapacüluptinmi sänu licalïla. Jinaptinmi chay fariseocuna yalälälimul, Jesusta imanuypa wañuchipäcunanpäpis mandacü Herodes partipi śhalcünincunawan limanacuyta allaycaycälila. Jesusmi yaćhapacünincunawan ućhap manyanman aśhuculcäla. Jinaptinpis Galilea-lädupïta achca-achcam atipäcula. Maynu sumäcunacta lulaśhanta uyalipäculmari Judea-lädupïtapis, Jerusalenpïtapis, Idumea-lädupïtapis, Jordan mayup chimpancunapïtapis, Tirowan Sidonpa lluy muyülïnincunapïtapis payman śhapämula. Chayćhu achca ishyäcunacta lluy sänachiptinmi, juc ishyäcunapis Jesuspa müdanallantapis yataycälinanpä ñiti-ñiti aśhuycälimula. Jinaptinmi yaćhapacünincunacta nila: “Büticta alistapamay chaypi yaćhachinäpä. Caynüpa nunacunacá lluyćha ñitïmäśhun” nil. Jinaman'a Satanaśhpa gänaśha nunacunäćhu achatupis Jesusta licälulmi ñawpäninman un'ulacuycul ayaycaćhaypanuy: “Am'a Diospi śhamü Chulinmi canqui” nil nipäcula. Niptinmi chaycunacta Jesus ćhuncay-ćhuncay nila pï caśhantapis mana camalachinanpä. Chaynalculmi Jesus juc uluman ishpila. Chayman munaśhan nunäta ayalcachilmi aclala ćhunca ishcayniyu nunacta: “Puydï caćhaśhäcunam capäcunqui. Satanaśhcunap maquinpi pudirwan caćhaycachipäcul willaculcänayquipämi caćhapäcuc” nil. Chay ćhunca ishcayninmi caycuna: “Pedro” nishan Simon. Chaynütac Zebedeop chulincuna Jacobowan, Juan. Paycunactam Boanerges niycula. (Cay ninan'a “Räyup jiniyunnuy jiniyuyu nunacuna” ninanmi.) Chaynütac Andres, Felipe, Bartolomé, Mateo, Tomas, Alfeop chulin Jacobo, Tadeo, malcanpi śhalcü Simonpis. Chaynütacmi wañuchipäcunanpä chalaycachïca Judas Iscariotipis. Chaypïtam Jesus yaćhapacünincunawan liculcäla juc wasiman. Chayman achca-achca nunacuna juntunacälälimuptinmi manaña micapäculañapischu. Jinaśhanta yaćhälälilmi aylluncuna “¿Lücülunchun imam?” nil Jesusman yalacalcämula puśhapäcunanpä. Ñatac Jerusalenpïta ćhäpämü Moisespa camachicuyninta yaćhachicücunämi Jesusta jamuyapäcula: “¡Cay'a quiquin achatucunap mandä Beelzebüpa maquinćhümari cayan! ¡Chay puydïllanpa munayllanwanmá aluyta jicutayan!” nil. Niptinmi Jesus ayalcul tincuchiypa limapäla: “¡¿Imanuypatá Satanaśhca quiquin Satanaśhta alucunman?! Juc nasyunćhu quiquin-pula pilyapäcul'a lluyćha chincachinacunman. Chaynütacćha juc wasillaćhu pilyapäculpis pampaman muyuchinacunman. ¿Chaychun ampá Satanaśhpis quiquin-pula cuntra cayal laquinacüśha cayal tacyaycunmanlä canpis? Aśhwanpa quiquillanćhá camacacunman. Má, sumä armädu nunacta manalä puntacta ćhänal'a manamari pipis waycayta atipanmanchu. Payta ćhänälulćha ichá lluy imallantapis apacunman. Uyalipämay: Tayta Diosmi pampachanman llapa nunap ima jucha lulaśhantapis ima limaywan jalutacuśhantapis. Ñatac Diospa lulaynincunacta ‘Satanaśhpam chay'a’ nil Chuya Ispiritucta jalutacücätam ichá nï imaypis pampachan'achu. Jinaptinmi wiñay-wiñaypä juchan ipicuśha can'a” nil. Caycunacta Jesus nila “Satanaśhpa maquinćhümi cayan” nipäcuptinmi. Chaynu Jesus niyällaptinmi mamanwan śhullcancuna ćhälälimun. Chayćhümi waśhallapïta Jesusta ayachila. Jinaptinmi muyülïninćhu täcücunaca: “Mamayquiwan śhullcayquicunam ashiyalcäśhunqui” nil willaycälila. Niptinmi: “¿Mayantan ya'ap mamá? ¿Pïcunatan ya'ap śhullcäcuna?” nila. Nilcul muyülïninćhu täcücunäta licalculmi nila: “Paycunamá mamäpis śhullcäcunapis. Mayanpis janay pachäćhu Taytäpa munaśhanta luläcunämari, mamäpis, śhullcäpis, panïcunäpis” nila. Chay ućhap manyanćhümi yapañatac Jesus yaćhachila. Chayman achca-achca nunacuna juntunacälälimuptinmi, chayćhu barcuman ishpilcul taycucuycula. Nunacunañatacmi ućhap manyallanćhu capäcuptin achcacta tincuchiypa yaćhachila cay nil: “Sumäta uyaliy. Juc nunash talpucü liñä. Wacaptinshi waquinnin mujucunaca caminucunäman paćhcälun. Jinaptinshi pishucuna śhalcamul lluy pallälälin. Waquin mujucunañatacshi pasaypi ćhäla-ćhälaman paćhcälun. Chaynu janällaćhu calshi apuraypa wiñätucämun. Inti allicta lupämuptinñatacshi ichá lluy chaquïlälin, sapichacunanpä undu allpa mana captin. Waquin mujucunañatacshi ula-ula, caśha-caśhacunäman paćhcälälin. Chay caśhacuna wiñalcamul lluy alwächiptinshi nï wayulachu. Juc mujucunañatacshi allin jundu allpaman ćhäpäcun. Chaycunash ichá allicta wayupäcun. Jucllay mujullapïshi quimsa ćhunca-cama, süta ćhunca-cama, paćhac wayuyniyü-camalä capäcun” nil. Nilculmi lluy nunacunäta: “¡Linliyu cal'a, uyaliculcay-ari!” nila. Chayćhu Jesusllaña cayaptinmi, yaćhapacünincunawan juc nunacunallaña tapupäcula tincuchiycunap imacta yaćhachishantapis. Chaymi Jesus nila: “Amcunactá Tayta Diosmi tantiaycachipäcuśhunqui gubirnunćhu pacacuynincunactapis. Ñatac juccunätá caynu tincuchiyllaplämi yaćhaycachiná. Chaymi Diospa shiminćhu niyan: ‘Maynüpa licayalcalpis manam tantiapäcunchu; maynüpa uyaliyalcalpis manam intindipäcunchu; wanaculcaptin'a juchancunam pampachäśha cälunman’ nil” nila. Nilculmi llapanta nila: “Cay tincuchiypa yaćhachishäta mana tantiayalcal'a, ¿imanuypaćh tantiapäcunquiman juc tincuchiycunactapis? Chay muju wacäca Diospa allin willacuyninta willacücämi. Chay caminucunäman paćhcä mujucunanümi waquin nunacunap śhun'unman Diospa willacuynin ćhäpäcun. Uyalïläliptin-pacham Satanaśh śhalcamul waycalpülun. Chaynütacmi chay ćhäla-ćhälaman ćhäcänuy waquin nunacunaman ćhäpäcun. Paycunam rätucamallá Diospa allin willacuyninta cushisha ćhasquipäcun. Chaynu ćhasquishan-laycu imaymana ñacaycunapis, llaquicuycunapis licalimuptinmi mana sapichacüśha lanta-yupaypis manaña mastá tacyaycälil chaycunaman rätulla palpülun. Waquin nunacunamanñatacmi chay caśha-caśhaman muju paćhcäcänuy Diospa willacuynin ćhäpäcun. Ñatac cay pachäćhu illaycunäwan, cänincunallawan, cawsaycäćhu lluy munayllancunawan shipuchicüluptinmi mana wayuynin canchu. Ñatac jundu allin allpaman ćhäcänuy capäcun allin willacuyta uyalicul cäsucücunämi. Chaymi allincunällacta wayuycun jucllay mujullapi quimsa ćhunca, süta ćhunca, paćhac wayuyniyü-camalä canpis” nila. Nilculmi nilatac: “¿Acchicta walaycachinchic mancawan pacaycunapächun ütac cawitup lulinman ćhulaycunapächun, imatá? ¿Manachun altu ćhulacunman ćhulaycunchic lluyta acchimunanpä? Ima pacaläcäpis camalaycun'amari. Pacäśhacunaca lluymi licaycachisha can'a. Linliyu cal'a cayta uyaliculcay-ari” nil. Nilatacmi: “Uyalipäcuśhayquiman sumäta uyalipäcuy, cäsuculcay. Chay uyaliycälishayquiman tincüta mastalämi canpis tantiaycälichishunqui. Tantiäcunätá mas tantiayta uśhalämi can'apis. Mana tantiäcunätam ichá aśhwanpalä chincalpachisha can'a” nil. Cay nilculmi yapañatac Jesus nila: “Diospa gubirnun juc nuna allpaman muju wacaśhancänümi cayan. Pay mana yaćhaśhancamam masqui licchayaptinpis puñuyaptinpis tutay-walächi pasalcamul mujuca wiñayämun. Allpaca quiquillanpïmi wayuchimun: puntallactá wiñamunmi, jinaman'a ispijämunmi, jinalcul'a lluy alwämunmi. Ñä alwäśha cayaptin'a cusicha timpu ćhämuptinñamari cüśhawan lutunchic” nil. Chaypïtam Jesus nila: “¿Imanuyćha Diospa gubirnun? ¿Imawanćha tincuycachichwan? Shitap mujunnüllamari. Llapa muju talpuśhacunäpïtapis ñawi chincaycuy mujullamá. Wiñalcamulñatacmi ichá lluy ulacunapïpis mas jatunninlä. Chaymi pallaynincunaćhüpis pishucunapis yaćhapäcunlä canpis” nil. Jesus chaynu tincuchiycunallapmi llapan nunacunäpa tantiayninmannülla yaćhachila. Manam imaypis yaćhachilachu mana tincuchiypá. Yaćhapacünincunactam ichá lluyta japä tantialpachila. Chay muyunca aspicalpuyaptinñam Jesus yaćhapacünincunacta: “Acuchun, cay ućhap chimpanman” nila. Nilculmi lluy nunacunäta caćhaycul chay barcu caśhancäwan yaćhapacünincunawan liculcäla. Chayćhu juc barcucunapis lipäculatacmi. Chaypi lamarcäta ćhawpichaycuyalcaptinmi alli-alli waywa talcämula. Jinalmi chay yacüta nisyu-nisyuctaña ulunacalcachil barcuman winacächicuyan. Jesusñatacmi barcup isquinanćhu pishipäśha puñuyäla. Jinaptinmi yaćhapacünincuna licchachipäcula: “¡Yaćhachicü taytáy ¿manachun imapis ucuśhunqui wañuypa patanćhüña cacuyaptinchicpis?!” nilcul. Niptinmi Jesus śhalcalcamul: “¡Waywa, yacu, śhaycuyña!” nïlun. Nillaptin-pacham tuqui-tuqui jawcayäla. Jinalculmi Jesus yaćhapacünincunacta nila: “¿Imapïtan caynüpaña manchalicucuyalcanqui? ¿Canancama manalächun ya'aman chalapacalcämanqui, imatá?” nil. Niptinmi yaćhapacünincuna licapayllaman camäśha ninaculcäla: “¿Ima nunatan pay, waywäpis yacüpis cäsunanpä?” nil. Chaypi wic-lädu chimpa Gadara-lädumanmi chimpälälin. Chayćhu barcupïta Jesus bäjalpuyaptinmi achatup maquinćhu lücu nuna pantiuncäpi yalalcamul śhacayämun. Chay nuna pantiuncunallaćhümi yaćhala. Manamá mayanpis chalayta atipapäculachu, nï cadinacunawanpis. Achca cutish maquincunapïpis, ćhaquincunapïpis cadinacunawanpis watapäcula. Jinaptinpis uchuc-uchucllaman lluy laćhuy pawalculshi licula. Chaynu callpayu captinshi manaña mayanpis sujitayta atipapäculachu. Chay nunash tutay-muyun ulucunallaćhu, pantiuncunällaćhu pulicula apalcaćhaśhtin. Yan'alshi quiquillan däñacula lumicunawan tacacuśhtin ima. Ñä Jesusta calupïtalä licalculmi cürri-cürriwan śhalcamul ñawpäninman un'ulacuycula. Chayćhümi Jesus: “Cay nunäta caćhaycul licuy” nila. Niptinmi: “Jatun Munayniyu Diospi Śhamü Chulin Jesus, ¿imactatá ya'awan munacuyanqui? Dios-laycu ruygacuc, amaläri ñacachimaychu” nin. Niptinmi: “¿Imam śhutiqui?” nin. Niptinmi: “Batallunmi, nisyu-nisyuña capäcuptïmari” nin. Nilculmi ćhuncay-ćhuncay ruygaculcäla “¡Cay-lädupïta amalä alupämaylächu!” nil. Chayćhütacmi ulup siquincascaćhu achca-achca cuchicuna lancalayalcäla. Chaymi achatucunaca ruygacula Jesusta: “Wic cuchicunäman yaycapäcunäpä awniycälillämay” nil. Niptin awniycuptinmi cuchicunäman uśhtüla. Jinaptinmi chay ishcay walanganu cä cuchicunaca lücuyalcul ućhap patanman cürritityalcul lluy ji'acalpälil anuälälila. Chaymi chay cuchi michïcunaca mana-mana pasaculcan malcäcama tincuśhancunäta ćhaclacunäćhu lluy nunacta willacuśhtin. Jinaptinmi nunacunaca śhapämula ima pasaśhantapis licä. Chay ćhäpäcunanpä achatup maquinćhu cacü nunaca Jesuspa lädunćhu, allin müdacuśha, sänu allin fisyunćhu täcuyaptinmi manchapacälälila. Chayćhümi licäcunaca willapäcula, chay nunätawan cuchicunäta ima pasaśhancunactapis. Jinaptinmi nunacunaca Jesusta ruygacuyalcan chay malcapi licunanpä. Nipäcuptin Jesus barcuman ishpiyaptinmi chay sänaśha nunaca ruygacula: “Ya'actapis puśhacallämay” nil. Jesusñatacmi mana awnilachu, sinu'a: “Wasiquita lil aylluyquicunacta aśhwanpa willapacamuy Tayta Diosniqui amta llaquipaycul amćhu lulaycuśhuśhayquipi” nila. Niptin Decapolis-lädu lluy malcacunäćhu Jesus maynu maynu jatun lulaycunacta paywan lulaycuśhantapis willapacuptinmi lluy uyalïcunaca licapayllaman camapäcula. Chaypïta Jesus yapa chimpäläliptinñatacmi achca-achca nunacuna juntunacälälimula chay ućhap manyanman. Chaymantacmi juntunaculcänan wasip puydïnin Jairo śhutiyu nuna ćhämun. Paymi Jesusta licälul puntanman un'ulacuycul alli-allicta ruygacücuyan: “Taytay, wamla chulillämi wañucalpuyanña. Acuchun-ari yataycuptiqui sänälul cawsalinanpä” nil. Niptinmi Jesus paywan lila. Chaynu liyalcaptinmi alli-alli nunacuna ipanta ñiti-ñiti atipäcula. Chay nisyu-nisyu nunacunap ćhawpinćhüñatacmi ćhunca ishcayniyu wata yawarpa janallanćhu cä ishyä walmi liñä. Cay walmish sasa-sasa una-unayña juc-jucwan jampichicuyalpis aśhwanpa mastaña piyurtal illayllantapis lluy pawapacüla. Chaynu cayalshi Jesuspi limäta uyalilcul nunacunap ćhawpinpa pasaycula “Müdanallanta yataycullalpis sänaśhämi” nil pinsaśhtin. Chaynu Jesuspa ipanpa aśhuycul müdananta yataycuptinshi chay yawar ishyaynin chincälun. Jinaptinshi lluy aychan sänuña licalïshanta tantiacula. Chayćhu juc nunacta munayninwan sänachishanta Jesus tantialculmi liyäśhanpi śhaycuycul ipanta licalcul: “¿Mayantan müdanäta yataycäman?” nin. Niptinmi yaćhapacünincuna: “Cay-chica nunacunawan tan'a-tan'a liyäśhanchicta licayalchun ‘¿Mayantan yataycäman?’ niyanquiman” nipäcula. Ñatac Jesus'a jinallam ipan-läducta licapayäla pï yataycuśhantapis lisinanpä. Jinaptinmi chay walmica, sänachishanta yaćhacul, Jesuspa ñawpäninman manchapacüśha chucchuśhtin aśhuycamula. Jinalculmi un'ulacuycul lluy lluyta willacula. Chaymi Jesus nila: “Wamlallá, rasunpa chalapacamäśhayquipam sänälunqui. Canan'a jawcallañari licuy. Ishyayniquipi allinyälunquiñamari” nil. Chay niyällaptinmi Jairop nunancuna ćhälälimul payta nin: “Wamlayqui wañucunñam. Amañash yaćhachicücäta yan'al puśhanquiñachu” nil. Niptinmi Jesus Jairocta nin: “Ama llaquicuychu, aśhwanpa chalapacamay jinalla” nil. Nilculmi mana mayan liwshinantapis munal Pedrocta, wawi-caśha Jacobocta, Juanta puśhaculcullal liculcäla. Chay puydïcäpa wasinman ćhäpäcunanpäñatacmi apalcaćhaypa-cama llaqui-llaquicta wa'ayalcäñä sumä wasi junta. Chaymi yaycuycul Jesus: “¿Imapïtatan caynüpaña lüyayalcanqui? Wamlaca puñuyan jinallam; manam wañuśhachu” nin. Niptinmi chayćhu cä nunacunaca asipälälinlä canpis. Ñatac Jesus llapanta yalalcachimulmi chay liwshï yaćhapacünincunallawan jinaman chay wamlap taytanta mamanta puśhaculcullal chay chutaläśhancäman yaycapäcula. Chayćhümi wamlap maquinta chalaycul: “Talita cum” nila. (Arameo limayćhu'a “Wamlacha, śhalcuy” ninanmi.) Niptin-pacham chay ćhunca ishcayniyu watanta lï wamlaca śhalcalcamul pulila. Jinaptinmi nunacunaca licapayllaman camälälila. Chaypïñatacmi Jesus mana pictapis caypi willalcälinanpä ćhuncay-ćhuncay nila: “Wamlayquita alaycapäcuy” nil. Chaypïtam Jesus llapa yaćhapacünincunawan unay yaćhaśhan Nazaret malcanta licula. Warda muyun ćhämuptinmi juntunaculcänan wasićhu yaćhachila. Chay yaćhachishanta uyalilmi jucmanyacüśha: “¿Maypïtatá caycunacta apämun? ¿Mayćhütá caynu yaćhätucämun? ¿Imanuypatá caynu milagrucunactapis lulacuyanman? Cay'a Mariap wawin carpintïrullari. ¿Manachun cananpis ya'anchicwan cusca yaćhayalcan śhullcan Josëpis, Jacobopis, Judaspis, Simonpis panincunapis, imamá?” nil nipäcula. Chaymi mana licaytapis munapäculachu. Chaymi Jesus nila: “Manam quiquinpa malcallanćhu'a ayllullanćhu'a wasillanćhu'a Diospa willacünincunacta allinpa ćhasquipäcunmanchu” nil. Chaymari chayćhu ima milagrucunactapis Jesus mana lulalachu; juc ishcay ishyäcunallactam maquinwan yataycul allinyachila. Ñatac chay malca-masincunap mana chalapacuynincunapïmi sumä licapayllaman camäśha cayäla. Chaypïtam muyülïnin malcancunamanña yaćhachï licula. Chayćhu ćhunca ishcayniyu yaćhapacünincunacta juntuyculmi supaypa maquinpi julamunanpä munayninta uycul lluy malcacunäman ishcay-ishcayta caćhala, cay nil: “Amam caminuyquipä luncuyquitapis, nï milcapayquitapis nï illayniquitapis apapäcunquichu, aśhwanpa garutillayquitam. Śhucuyllayquiwan janä müdanallayquiwanmi lipäcunqui. Mayanpa wasinmanpis ćhäpäcul'a chayllaćhu capäcuy juc malcaman pasapäcunayquicama. Sïchuśh mayćhüpis mana allinpa ćhasquipäcuśhuptiqui'a ütac mana uyalïtuculcaptin'a ćhaquiquiman la'aśha pulbüllactapis tapsilcul pasaculcay chay malcäta ima pasanantapis tantiapäcunanpä. ˻Rasunpa cäraycunan muyuncäćhu'a Sodoma Gomorra malcacunapïtapis mas mastalämi mućhuycachisha capäcun'a˼” nin. Chaymi yaćhapacünincuna intiru malcacunäman lipäcul nunacunäta willaculcäla: “Juchayquipi wanaculcay” nil. Chaynütacmi Satanaśhpa gänäśhacunactapis achcacta caćhaycachipäcula; achca ishyäcunactapis ulibu nishan jaćhap asaytinwan llusiycul allinyachipäcula. Chay timpu Jesus sumachisha captinmi nasyunpa mandänin Herodespis yaćhälul nila: “Bawtisä Juanćha śhalcämun; chayćha milagrucunacta lulayan” nil. Waquin nunacunañatacmi: “Diospa willacünin Eliaschućh jinam licalïmun” nipäcula. Waquinnincunañatacmi: “Pay'a Diospa unay willacünin-yupayćha” nipäcula. Caynu Jesuspi limäta uyalilculmi Herodes nila: “Mu'uchishá Bawtisä Juanćha sigürupis cawsämun” nil. Caynümi wañuynin cala: Mandacü Herodesshi walmin Herodiaspa janan carsilman chay Bawtisä Juanta wićhachila maquincunacta cadinawan ćhänalcachil. Chaynu jinala Herodes irmänun Felipip walmin Herodiaswan tincucüśhanpïshari. Chayshi Juan chay Herodesta: “Caynu cuscacuycuśhayquicá manam allinchu” nil piñapäla. Caynu nishanpïtash chay walmica nanay ñawinwan lical wañuchiyta munapäla. Jinalpis quiquin Herodes mana munaptinshi nï atipälachu. Herodes'a manchacuywan allinpash licaycula mana juchayu allin nuna Juan caśhanta yaćhal. Ñatac Juanpa limaśhantá gustaculash masqui rasunpa mana sumäta tantialpis. Ñatac Herodias wañupacuśhancäta lulaycunanpä ćhämunshari. Chay Herodespa santun ćhämuptinshi quiquin ayachimula llapa puydïcunacta, wardiacunap mandänincunactapis, Galileap prinsipalnincunactapis. Chaymanshi Herodiaspa wawin wamlaca yaycaycamul sumä-sumä tuśhuyninwan Herodespawan juccunäpa śhun'untapis suwaycülun. Chayshi Herodes wamläta nicuyan: “Imacta mañamaptiquipis uycuśhayquim” nil. Limalicucuyanläshi canpis: “¡Masqui cay mandaśhá nasyuncätapis ćhawpipi uycuśhayquimari!” nil. Niptinshi mamanman apuraypa yalulcul: “Mamay, ¿imactatan mañäman?” nila. Niptinshi: “ ‘Bawtisä Juanpa umanta’ niy-ari” nila. Chaynu niycuptinshi mandacü Herodesman apuraypa cutiycamul mañala: “Juanpa umanta ćhanćhaman uycamänayquitam muná” nil. Niptinshi mandacü Herodes llaquicülun. Jinalpis manash ninan'a calañachu llapa ayachimuśhan nunacunap ñawquin limalicuyal'a. Chayshi chay üralla juc wardiacta caćhala carsilcäman Juanpa umanta cuchulcul apamunanpä. Chaynu mu'ulculshi ćhanćhaćhu wamläman uycula. Chay wamlañatacshi mamanman pasaycachila. Chaynu wañülächishanta yaćhälälilshi, Juanpa puliwshïnincuna śhalcämul pampapämunanpä apaculcäla. Chaypïta Jesuspa caćhaśhancuna cutïlälimulmi ima lulapäcuśhantapis yaćhachipäcuśhantapis willaycapäcula. Ñatac nunacunaca achca-achca cutiticlaylla śhapämuptinmi micapäcunanpäpis manaña timpu calachu. Chaymi Jesus: “Acuchun lishun chunyäniscanman, jamapaycälinayquipä” nin. Nilculmi barcuwan chunyäninman paycunalla liculcäla. Ñatac yalapäcuśhanta licäcunaca may linantapis yaćhälälilmi intiru malcapi yalalcamul wayra-wayra ćhaquiwan liculcäla. Jinalmi paycunapïtapis puntactalä ćhälälil juntulayalcälaña. Jesus barcupi ji'alpamunanpä achca-achca nunacuna alcayalcäśhanta licalculmi sumä-sumä llaquipaycula, mana michïniyu uwish-yupay cayalcaptin. Chaymi achcacta yaćhachiyta allaycula. Chayćhu ñä tardicalpuyaptinmi yaćhapacünincuna aśhuycälil: “Taytáy, tardiña cacuyaptin cay chunyäcäćhu micuypïpis wañülälin'aćh. May malcallamanpis micuy ashï lipäcuchunñari” nipäcun. Nipäcuptinmi Jesus: “Amcunari micachipäcuy” nila. Niptinmi yaćhapacünincuna: “¿Ishcay paćhac muyunpa ćhanin illaywanlächun lantï lipäcuśhä imatá?” nila. Nipäcuptinmi: “¿Ayca tantactam uywayalcanqui? Má, licaycapämuy” nila. Chay talïlälimulñatacmi: “Picha tantawan ishcay challwallam cañä” nipäcula. Niptinmi yaćhapacünincunacta nila birdi pastuman lluy taycachipämunanpä. Chaymi paćhacninpi-cama, picha ćhuncanpi-cama taycapäcula. Jinaptinmi Jesus chay picha tantätawan ishcay challwäta apticulcul, sïlüta licalayal Tayta Diosta sulpayta ucula. Jinalculmi tantäta challwäta partilcul, yaćhapacünincunacta manyapi aypupämunanpä uycula. Chayćhümi llapa nunapis maćhaycälinancama micacaycälila. Jinaptinpis ćhunca ishcayniyu canaśhta juntactalämi puchüninta juntupäcula. Cay micücunämi wayapanllanlä picha walanga capäcula. Chaypïtam Jesus nunacunäta jamallá nishancama yaćhapacünincunacta barcuwan puntachila ućhap chimpan Betsaida malcaman. Chayćhu jamallá nilcul ulumanlämi Dioswan limananpä ishpila. Ñä tutacalpuyaptin yaćhapacünincuna ućhäta ćhawpichayalcälañam. Jesusñatacmi ichá chay ulullaćhülä cayäla. Chay ćhawpichayalcaptinmi alli-alli waywa punta-lädupi licalïmuptin wañuy cawsayña pishipäśha barcunta liyalcächila. Chaynu liyäśhanta yaćhayal wallpa wa'ay üranülämi Jesus lila yacu jananpa yaćhapacünincunaman. Chaynu yacu janallanpa pulishtin pasacuyäta licälälilmi apalcaćhacuyalcan: “¡Aćhaćhay! ¡¿Cundinäduchun imam?!” nil. Jinaptin-pacham Jesus nila: “¡Ama manchaculcaychu! ¡Jawcayapäcuy! ¡Ya'am cayá!” nil. Nilcul chay barcuman ishpïluptinmi waywapis lluy śhaycülun. Chaymi yaćhapacünincuna licapänacuyllaman camälälila tanta camachishanćhu sumä munaynin camalachicuśhanta mana tantiapäcul. Chay ućhäta pasälälimulmi Genesaret malcaman ćhälälila. Chayćhu barcunta wataycul bäjalpuyaptinmi lluy nunacunapis lisïlälilaña. Jinalmi Jesus ćhämuśhanta willaculcä intiru Genesaretcunaman pasaculcäla. Jinaptinmi imaymanawan ishyänincunacta chacanacunawan wantucuśha apapämula sänachipunanpä. Jatun malcacunaman, tacsa malcacunaman, istansiacunaman yaycuptinmi, llapa ishyäta julapämula chay pasanan caminucunäman. Chaypa pasaptinñatacmi llapa ishyäcuna ruygaculcäla Jesuspa müdananpa manyallanta yataycapäcunallanpäpis. Chayćhu yataycücunaca sänum licalipäcula. Jesus caśhancämanmi Jerusalenpïta camachicuyta yaćhachicücunäwan fariseocunaca ćhälälimun. Jinalmi Jesuspa yaćhapacünincuna mana maquinta chuyanchacul micapäcuśhanta licalcälil juchachapäcula. (Cay fariseocunawan lluy Israelcunämi awiluncunap custumrinta atichipäcul mana maquinta pa'acul'a imallactapis nï uchucllapis mallilcälïlapischu. Pläsäpi cutimulpis maquincunactalämi pa'aculcäla imallacta micapäcunallanpäpis. Caynu custumrincunacta lulä calmi, llapa imapis cusinanćhu sirbichicuśhancunactapis, cämancunactapis chuyanchapäcula.) Chaymari fariseocunäwan camachicuyta yaćhachicücunaca Jesusta tapupäcula: “¿Imapïtatan awquillunchiccunap custumrinta jalutacuyalcan ampa yaćhapacüniquicuna chuya caycälinanpä maquinta mana pa'acul micapäcuśhanwan?” nil. Nipäcuptinmi Jesus nila: “Am ishcay cära nunacunapïtamari Diospa unay willacünin Isaias rasunpa isquirbila: ‘Cay nunacunacá janä shimillanwanmi alawapäman. Śhun'unñatacmi ichá calućhu cayan. Yan'almi alawaycaćhapäman, nunacunallap yaćhachicuyllanta yaćhachiy jicutayalcal'a’ nil. “Amcuna Diospa nishanta juc-läduman caćhayculmi nunacunap yaćhachicuyllanta ama-pacha niyalcanqui. ¡Maynu tuquictaćh lulayalcanqui Diospa camachicuyninta jalutaculcul quiquillayquipa custumriquita atichishayquiwan! Diosmari Moiseswan camachila: ‘Taytayquita, mamayquita tuqui allinpa licapäcuy; mayanpis taytanta, mamanta jalutacücá wañuchun’ nil. Chaychun amcuna taytayquicuna ‘yanapaycamay’ nipäcuśhuptiqui ‘Manam capamanchu; Diosmanñam lluy uycülú’ nil niyalcanquiman. Chay jinaśhayquiwanmi yaćhayalcächinqui mana yanapapäcunanpä. Chaynu awiluyquicunap custumrinta yaćhayalcächilmi Diospa Shimintá mana cäman muyulcächinqui. Caytanuy imaymana lulaytamari lulayalcanqui” nil. Nilculmi llapan nunäta juntuycul Jesus nila: “Llapayquipis sumäta uyalimal, umayquiman ćhulapäcuy. Cay shiminchicpa yaycücächu manamá juchacachimanchic sinu'a śhun'unchicpi yalamücämari” nil. Chayćhu lluy nunacunäta caćhaycul jamacuśhan wasiman yaycüluptinmi, chay yaćhachishancäpïta yaćhapacünincuna tapupäcula. Jinaptinmi nila: “¿Amcunapis tullu umalächun cayalcanqui, imatá? ¿Manachun tantiapäcunqui shimillanchicpa yaycücá nunacunäta Diospïta mana laquichimäśhanchicta, imam? Chaycuna manamari śhun'unchicmanchu yaycun, sinu'a patallanchicman yayculmi pasacun” nila. (Caywan'a lluy ima micunapä cäcäpis “chuyam” nilam.) Nilculmi nila: “Nunap śhun'unpïtam ichá juchacachïcälä yalamun: mana allin pinsaycunam, mansibacuycunam, imapis anla lulaycunam, wañuchiy munaycunam, suwacuycunam, jucpa imanpïtapis wañuyaycunam, juyu lulaycunam, casquicuycunam, imapis millachicuy anla pinsaycunam, ambisyacuycunam, tumpacuycunam, nunatucuycunam, mana tantiayninwan imacta lulaycunapis. Lluy cay mana allincunämari śhun'unpi yalul Diospïta laquiyächin” nil. Chaypïtam Jesus licula Tirop, Sidonpa malcancunaman. Chayćhümi juc wasićhu jamapacunanpä pictapis mana musyachillal yaycula. Chaynu captinpis lluy lluymi musyatityälälin. Chayćhümi juc walmip wamla wawin Satanaśhpa gänäśha cañä. Chay walmim uyalïlul-pacha Jesusman śhamul un'ulacuycula. Pay manam Israel caśhtachu cala, sinu'a Sirofenicia nishan malcäpïtam. Paymi Jesusta ruygacula wamlanta sänaycachinanpä. Jinaptinmi Jesus nila: “Manash chulinchiccunap shiminpïtalä waycaycul allucunallaman alaycüluchwanchu. Puntactá ayllucunalä micuchun” nil. Niptinmi: “Masqui chaynu captinpis, taytáy, ayllucunaca usuchishallantapis allucunäpis mallilcälinmá” nila. Niptinmi: “Cay nishayquipamari wawiquita Satanaśh caćhaycülunña. Canan wasiquita jawcallaña cuticuy” nin. Chaynu wasinta cutinanpämi wawin tuqui allinyäśhaña cämanćhu jitalayäñä. Rasunpa chay Satanaśhca caćhaycuñämi. Chay Tiro-lädupi Jesus yalulmi Sidon-lädup pasal Galilea ućhaman Decapoliscama ćhälun. Chayman juc pasaypi mana limä, nï uyalï upacta ćhaycachilmi: “Taytáy, maquiquiwan yataycullay sänananpä” nipäcula. Niptinmi Jesus juc-läduscaman japächalcul, ishyäcäpa ishcaynin linlinman dïdunwan yataycula. Chay dïdunman tuwaycultacmi shimintapis yataycula. Jinalculmi sïlüta licalcul sumä jamalcul upäta: “Efata” nila. (“Efata” ninan'a “quićhacacuy” ninanmi.) Nilcullaptinshi linlinpis quićhacalcul uyalïñä, shiminpis tuqui tuquictaña paćhyämuñä. Chaynu sänalcachilmi Jesus nila: “Caypïta amam mayantapis willapaculcanquichu” nil. Chaynu llapanta ćhuncay-ćhuncay niyalcaptinpis mastalämi willapaculcäla. Licapayllaman camäśhalämi: “¡Lluy lluytapis allintamá lulaycun! ¡Mana uyalï linlictapis uyalichinmá! ¡Mana limä upacunactapis limalichinmá!” nila. Chay muyuncunaćhümi Jesus caśhancäman achca nunacuna juntunacälälimula. Paycunap mana imapis micapäcunanpä captinmi Jesus yaćhapacünincunacta ayalcul nila: “Cay nunacunäpïmi llaquicú. Micuypïñaćh cayalcällan quimsa muyunña ya'anchicwan cusca cayalcal'a. Chaynu liculcal'a waquincuna calu-calucunapïlä śhayämul'a yan'alćha chay lipäcuśhanćhu lawtïlälinman” nil. Niptinmi yaćhapacünincuna: “Taytáy, maypïtá cay-chica nunacta micachinapä cay chunyä ulüćhu talipämuśhä” nicuyalcan. Niptinmi Jesus tapula: “¿Ayca tantallactá uywayalcanquim?” nil. Niptinmi: “Anćhish tantallactam” nipäcula. Niptinmari llapan nunacunäta pampäman “taycapäcuy” nilcul chay anćhish tantäta apticulcul Diosta sulpayta ucul yaćhapacünincunacta uycula manyapi aypumunanpä. Chaynütacmi ashchaylla uywapäcuśhan challwacunäwanpis lulala. Jinaptinmi llapan nunacunäpis maćhaycälinancama micapäcula. Puchünintañatacmi anćhish canaśhta juntactalä juntupäcula canpis. Chay micücunaca tawa walangapi (4000) maslämi capäcula. Chaypïta tincunanchiccama nilculmi Dalmanuta-läduman Jesus yaćhapacünintin barcuwan liculcäla. Chay Jesus caśhanmanmi fariseocunaca śhapämula paywan tapunaculcänanpä. Chayćhümi yaćhapänan-laycu: “Má, altu sïlupi ima siñalllactapis licaycälichipämay” nipäcula. Nipäcuptinmi Jesus śhun'unćhu allicta llaquiculcul nila: “¡¿Imapïtan cay nunacuna siñalllapïta wañupacuyalcan?! ¡Rasunpa manam ima siñaltapis licaycachishächu!” nin. Nilculmi yaćhapacünincunawan barcuman ishpilcul ućhap juc-lädu manyanman chimpapäcula. Chayćhu yaćhapacünincuna milcapanta apayta un'älälilmi chay barcućhu jucllay tantallacta apañä. Chayćhümi Jesus: “¡Yan'al-lätac mandacü Herodespawan, fariseocunap libadüra imanta ćhasquïlälinquiman!” nin. Niptinmi quiquin-pula: “Caynu niyämanchic tantanchicta un'amuptinchicćhá” ninaculcäla. Chayta yaćhalmi Jesus nila: “¿Imapïtá micuyllapi llaquicuyal piñanacuyalcanqui? ¿Manalächun tantiapäcunquipis licapäcunquipis? ¿Śhun'uyqui pasaypi lumiyäśhachun cayan, imamá? ¿Ñawiqui cayaptinpis lulaśhäcunactapis manachun licapäculanqui? ¿Linliqui cayaptinpis limaśhäcunacta manachun uyalipäculanqui? ¿Icha manachun yalpapäcunqui, imatá? Picha tantallacta picha walanga wayapacunaman camachiptí ¿ayca canaśhta juntactalämi puchüninta juntupämulanqui?” nil. Niptinmi yaćhapacünincuna: “Ćhunca ishcayniyu canaśhta juntactam” nipäcula. Niptinmi: “Tawa walanga nunacunäman anćhish tantallacta aypuchiptí, ¿ayca canaśhta juntactalämi puchüninta juntupämulanqui?” nin. Niptinmi: “Anćhish canaśhta juntactam” nin. Niptinmi: “¿Chaychun tanta pishipacuyllapi mana limaśhäta nï tantiapäcunquimanchu?” nin. Chaypi Betsaida malcaman Jesus ćhäluptinmi juc apla nunacta puśhapämul: “Maquiquiwan yataycullay sänananpä” nipäcula. Nipäcuptinmi Jesus chay malcap manyancama apla nunäta chancuyllap puśhäla. Chayćhümi Jesus tuwayninwan aplap ñawinman llushiycul “¿Imallactapis licayanquichun?” nila. Niptinmi aplaca intiru muyülïninta licaycaćhalcul: “Aw, canan'a jaćha-yupay nunacunaca puliyalcäta aspa-aspallactá licayämi” nin. Chayćhu ñawinta Jesus yapa yataycuptinmi tuqui quićhacacüluptin lluy imacunactapis tuquictaña licäla. Chayćhümi Jesus ćhuncay-ćhuncay nila: “Malcaman mana yaycullal wayralla wasiquita licuy” nil. Chaypïtam Jesus yaćhapacünincunawan Cesarea Filipos-läducunaman liculcäla. Chay liyalcalmi yaćhapacünincunacta tapula: “¿Ya'acta mayan nipämantan?” nil. Niptinmi: “Waquinnincuná: ‘Bawtisä Juanćha śhalcämun’; waquinnincunañatac: ‘Diospa unay willacünin Eliasćha cutïmun’; juccunañatac: ‘Diospa jucnin unay willacüninpisćha cawsämun’ niyalcäśhunquim” nipäcun. Nipäcuptinmi Jesus: “Amcunapïtá ¿pitan chayurá ya'a cayá?” nila. Niptinmi Pedro: “Am'a canqui Diospa Caćhamuśhan Salbacücämi” nin. Niptinmi Jesus: “Mayan caśhätapis amam mayanćhüpis limalcälinquichu” nila. Chaypïtam wañunanpi yaćhachiyta allaycula: “Ya'a Rasun Nunap Chulintam prinsipal yaśhacuna, puydï sasirdüticuna, llapa yaćhachicücuna sumä-sumä ñacachipämal wañuchipäman'a. Jinamaptinpis quimsa muyunpïtam caśhan śhalcamuśhä” nil. Chaynu tantiapaśhta Jesus niptinmi Pedro japächalcul Jesusta awnichiyninwan piñapaycaćhacuyan: “¡Caynu pasananta Dios amaćh munanmanchu!” nil. Niptinmi Jesus llapa yaćhapacünincunaman muyulcul Pedrocta piñapäla: “¡Ñawïpïta chincay, Satanaśh! ¡Ampa umayqui'a nunap lulayllanćhümi cayan, manam Diospa lulaynincunaćhüchu!” nil. Jinalculmi llapa nunacunätawan yaćhapacünincunacta juntuycul nila: “Rasunpa mayanpis ya'ap laśhćhüman jalumuyta munäcá quiquinta un'acuycul jalumuchun ima pasaptinpis wañunancama. Ñatac cawsayninta ama-pacha nïcá cawsaynintam apacun'a. Ya'a-laycu, allin willacuy-laycu bïdantapis uycücämi ichá cawsaycun'a. ¿Imapämi bälinman jinantin pachaca maquinchicćhu cayaptinpis wiñay cawsayninchic chincäluptin'a? ¡¿Almayquipïtá imalämá mas ćhaniyu canmanpis?! Chayurá Diosta ipanchä pasaypi nunacunäćhu mayanpis ya'apïta ütac yaćhachicuynïpïta pin'acamäcätá ya'a Rasun Nunap Chulinpis Taytäpa munayninćhu chuya anjilcunawan cutimuynïćhu paycunapïpis pin'acuśhämi” nila. Chaynütacmi nila: “Rasunpa waquinniquicuná manalä wañupäculmi Diospa gubirnun munayninwan ćhämüta licaycälinqui” nil. Chay süta muyunpïtañatacmi Pedrocta, Jacobocta, Juantawan puśhaculcul Jesus chunyä ulup puntanman lipäcula. Chayćhümi Jesus jucnüman lluy muyülun. Müdananpis sumä-sumä chipipicyayä laśhtanu yulämanmi licalïlun. Cay jinantin pachächu manam mayanpis chaynu yulätá licalichinmanchu. Chayćhümi Diospa unay willacünin Eliaswan Moiseswan limaśhtin licalïlun. Paycunactawan licälälilmi Pedro nicuyan: “Yaćhachicü taytáy, allinpämá śhapämuñá. Canan-ari quimsayquipä jucnincä-cama chucllacta lulälälipuśhayqui, ampä, Moisespä, Eliaspä” nil. Cay niyllamanmi shimin paćhyala manchalicüśha lluy cacuyalcaptin. Jinamanmi pucutay ji'alpalcamul ñiticalpula. Chaypa śhun'unpïtam ayalpämun: “Paymi cuyay chulí. Payllactari uyaliculcay” nil. Chay niptin licalcälinanpämi Jesusllaña chayćhu cayäñä. Ñatac chay ulupi cutiyalcämuptinmi Jesus nila: “Cay licapäcuśhayquipïta amam pictapis willapäcunquichu Rasun Nunap Chulincäta wañuchipämaptin caśhan śhalcamunäcama” nil. Chaynu niptinmi quiquin-pulacuna cay “cawsamuśhämi” nishancäpi tapunacuśhtin śhun'ullanćhu uywapäcula. Ñatac chayćhümi Jesusta tapupäcula: “¿Imapïtam Moisespa camachicuyninta yaćhachicücunaca nipäcun: ‘Diospa unay willacünin Eliaslämi puntacta śhamun'a Diospa Salbacücäpïtá’ niyalcan?” nil. Niptinmi Jesus nila: “Aw, rasunpam Elias puntacta śhamun'a lluyta tincüninmancama allichaycachinanpä. Ñatac Diospa shiminćhüpis niyantacmi: ‘Rasun Nunap Chulincätá lluy ćhïnilmi ñacachipäcun'a’ nil. Rasunpa Elias śhamulañam. Jinaptinmari lluy nunapis munapäcuśhanmannuy pasachipäcula Diospa shiminćhu nishan-yupaypis” nil. Chay parti yaćhapacünincuna caśhancäman ćhälälimunanpämi achca-achca nunacunawan cayalcäñä, camachicuyta yaćhachïcücunäwan tapunacuśhtin. Chayćhu nunacunaca Jesusta licälälilmi “¡Pay śhamüñämá!” nil limaycälï aśhuycälila. Jesusñatacmi nila: “¿Imactam paycunawan tapunaculcälanqui?” nil. Nilcuyaptinmi jucnin nuna limalïmun: “Taytáy, chulillätam puśhamulá achatu lluy upaman muyüchiptin. Paytam mayćhüpis lluy pampaman cućhpächin-cućhpächin pushumayta ätumunancama. Jinalcuptinmi quilunta lawćhićhicyalcachil pasatyalpul isacacun. Yaćhapacüniquicunacta sänachipamänanpä mincacuptïmi mana atipapäcunchu” nil. Niptinmi Jesus nila: “¡Ay, mana chalapacuyniyu nunacuna! ¿Imaycamatan amcunacta awantaśhtin cayäśhä? Má, cayman-ari puśhamuy” nil. Chayćhu puśhaycuyaptinmi Jesusta licalcul achatuca walaśhcäta tapsicuyaptin pampäman cućhpälul anćhaycaćhacuyan shiminpïpis pushumayta ätuśhtin. Jinaptinmi Jesus tapula walaśhcäpa taytanta: “¿Imaypïtam caynu cayan?” nil. Niptinmi: “Uchuyllanpïtam. Caycamá ayca cutiñaćhá jitaycülun jitaycülun ninamanpis yacumanpis wañuy ñacachinanpä. Chaynu caśhanta yaćhayalñá llaquipaycuy-ari. Ichaćh am'a sänachipallämanquimanpis” nila. Niptinmi nila: “¿Imanimänayquitam cay ‘ichaćh’ nimäśhayquiwan nimanqui? Pipis chalapacücäpá lluymi imapis lulaśha can'a” nil. Niptinmi chay walaśhcäpa taytan apalcaćhaypanuy nila: “Ya'a rasunpa chalapacümi; aśhwanpa yanapaycallämay masta chalapacunäpä” nil. Ñatac achca nunacuna juntunacacayämuptinmi Jesus: “Anla achatu, canallan caćhaycul licuy. Yan'al-lätac cananpi cutiycayämunquiman” nil alapacüla. Jinaptinmi sumä-sumä yapa tapsilcul wañüśhactanuy caćhaycul apalcaćhaśhtin licula. Chaynu pasatyalpüluptinmi chayćhu cäcunaca: “Wañucun-ari” nipäcula. Ñatac Jesus'a maquipi śhalcalcächiptinmi sänuña śhalcüla. Chaypïta juc wasiman Jesus yaycüluptinmi yaćhapacünincuna tapupäcula japallanta: “¿Imapïtan ya'acuna caćhaycachiyta mana atipapäcüchu?” nil. Niptinmi Jesus nila: “Caynücunätá caćhaycachinchic ˻ayunal˼ Tayta Diosta mañacuyllanchicwanmá” nil. Chaypi lipäcuśhanćhu yaćhapacünincunacta yaćhachinan-laycum nunacunaca mana musyapäcunanpä Galileanpa pasapäcula. Chayćhümi nila: “Ya'a Rasun Nunap Chulincäta puydï nunacunap maquinman ćhulaycamaptinmi wañuchipäman'a. Jinapämaptinpis quimsa muyunpïtam caśhan śhalcamuśhä” nil. Niptinmi mana tantiapäculachu imaninantapis, manchäśha cayalcaltac nï tapuycälïlachu. Capernaum malcaman ćhaycul, juc wasićhu cayalcaptinmi Jesus yaćhapacünincunacta tapula: “¿Śhamuśhanchicćhu imapïtan pilyap-pilyapäculanqui?” nil. Niptinmi chay caminućhu “¿Mayanninchicćha mas puydïnin caśhun?” nil ninaculcäśhanpi mana limalil uyaläcuyalcan. Chaymi Jesus lädunman yaćhapacünincunacta lluy juntuycul nila: “Mayanpis puydï cayta munäcá, mana cäpa licaśhanninmi canan; jinaman llapantapis sirbiycuchun” nil. Nilcuśhanpïmi juc walaśhchacta ñawpäninman puśhaycachila. Chayta malaculculmi: “Mayanpis caynu walaśhchäta ćhasquïcá ya'apa caśhan-laycum ya'acta ćhasquiyäman. Jinaman manam ya'allactachu, sinu'a caćhamänïtapis ćhasquiyantacmi” nila. Chaypïtam Juan nila: “Yaćhachicü taytáy, juc nunactam licälälí ampa pudirniquiwan Satanaśhpa gänaśhacunacta sänayächishanta. Chaymi ya'anchic caśhtapi mana captin lluy mićhacälälilá” nil. Niptinmi Jesus nila: “¿Imapämi mićhaculcanqui? Mayanpis pudirnïwan milagructa lulayal'a chaypïta manamá mana allinta ya'api limanmanchu. Mayanpis ya'anchicpa cuntranchic mana cäcá ya'anchicmanmi śhalcapäcun. Rasu-rasunpa, mayanpis atïnï-laycu caśhayquipi masqui täsa yacullacta uycücätapis Tayta Dios allincätalämi uycun'a. “Yan'al-lätac cay uchuchäcunanülla cä chalapacamänïta mayanpis juchaman palpuyächinman. Mas allinćha canman cuncanman wanca lumicta watacuycul lamarcäman ji'acalpuptinpis. Sïchuśh maquiqui juchaman jitaycuy munaśhuptiqui'a cuchulcul wicapäluy. Allinläćhá cutu maqui cayal Dioswan cawsaptiquipis canman ishcaynin maquiquiwan mana imaypis camacä nina waläcäćhu ñacanayquipïtá. Chaynütac ćhaquiqui juchaman jitaycuy munaśhuptiqui'a cuchulcul wicapäluy. Allinläćhá canman cutu ćhaqui Diosman yaycuptiquipis, sänu cayal nina lupäcäman jitaycachicunayquipïtá. Chaynütac ñawiqui juchaman jitaycuy munaśhuptiquipis altäluy. Diospa gubirnunman churchüśha yaycuptiquipis allinläćhá canman, sänu cayal mana imaypis wañucälï ninaćhu nï ismuypis imaypis camacäcäćhu canayquipïtá. Lluymari ninawan camacäśha capäcun'a. “Chayurá chuyanchacunanchic allinmi. Ñatac chay chincäluptin'a ¿imanuypatá cutichimunquiman? Amcuna chuya capäculari lluywanpis jawcalla cawsapäcuy” nila. Chaypïtam Jesus Jordan mayup chimpanman, Judeap malcancunaman licula. Chayman achca nunacuna juntunacälälimuptinmi yaćhacäśha cayninwan chayćhu yapañatac yaćhachila. Chayman fariseocuna ćhälälimulmi Jesusta quiquinpa limayllanwan palpachinanpä tapupäcula: “¿Juc nuna walminwan imallapïtapis laquinacunanpä cäsu canchun?” nil. Niptinmi Jesus quiquincunacta tapula: “¿Imanipäcuśhunquimari Moisespa camachicuyninćhu?” nil. Niptinmi: “Awquillücunactá papilta lulanacuycul laquinaculcänapämi Moises cunsintipämäla” nila. Niptinmi: “Chayta cunsintipäcuśhulanqui pasaypi nunacuna capäcuśhayquipam. Ñatac cay pachäpa allaycuyninćhu'a walmi carilla cananpämá Dios lulala. Chaymi mamanta, taytanta caćhaycul walminwan jucllaña capäcun'a. Chayurá manañam ishcaychu sinu'a jucllayllañam. Chaynu quiquin Dios jucllachäśhancäta nunacunacá manam laquinanchu” nin. Juc wasićhüña Jesuswan cayalcalmi cay limaśhancäpi yaćhapacünincuna tapuculcäla. Chaymi Jesus: “Pipis walminwan laquinaculcul jucwan cuscäcá, mansibacuyanmi. Chaynütac walmipis wayapanpi laquiculcul jucwan cuscäcá, mansibacuyantacmi” nin. Chaypïtam Jesusman achca nunacuna puśhapämuñä uchuchä chulincunacta “Allin cawsayniyu cachun” nil Diosta mañacapunanpä. Yaćhapacünincunañatacmi ichá lluy mićhacücuyalcan. Chaynayalcaptinmi Jesus piñacülul: “Ama mićhaculcaychu; jina śhapämuchun. Cay uchuchäcunanuy cäcunapämari Diospa gubirnun'a. Rasu-rasunpa, mayanpis uchuchäcunanülla mana ćhasquïcá, chayman manam yaycun'achu” nin. Nilculmi uchuchäcunäta malaculcul, paycunapä Tayta Diosta mañacapula. Chaypi pasaśhä niyaptinmi juc nuna cürri-cürriwan ćhaycamul Jesuspa puntanman un'ulacuycul: “Allin yaćhachicü Taytay, ¿imactatan lulalläman wiñay simpri cawsaycäman yaycunäpä?” nin. Niptinmi Jesus: “¿Imapïmi ‘allin’ nimanqui yaćhachicülla cayapti'a? Allincá Diosllam” nin. Nilculmi: “Yaćhanquimari camachicuyćhu: ‘Amam nunacta wañuchinquichu; mansibacunquichu; suwacunquichu; casquicunquichu; yan'al ingañacuyanquichu; jinaman taytayquita mamayquita tuqui allinpam licanqui’ nil nishancunacta” nin. Niptinmi: “Yaćhachicü, caycunallamannu'a uchucllapïmi cawsayculá” nin. Niptinmi Jesus llaquipaywan licapaycul: “Jucmi lulanayqui cayanlä: lluy cäniquita lanticulcul llapa wacchacunaman aypuycamuy. Jinalmi janay pachäćhu alli sumä cäniyu caycunqui. Jinalcul wañunayquicama laśhćhüman jalumul atimay” nila. Niptinmi chay müsu alli cäniyu cayal nishanta uyalïlul sumä llaquisha licula. Chaymi Jesus lluy muyülïninta licalcul yaćhapacünincunacta nila: “Sumä cäniyu nunacuná Diospa gubirnunman yaycunanpä, sasa-sasam” nil. Cay nishanta uyalïlälilmi yaćhapacünincuna licapayllaman camälälila. Jesusñatacmi yapa nin: “Walaśhnïcuna, rasunpa sasam Diospa gubirnunman cäniyücunaca yaycunanpä. Chayman cäniyu nuna yaycunantá aśhwanpa juc camïllu uywapis awjap linlinpa pasälunmanlämi” nil. Niptinmi yaćhapacünincuna mastalä licapayllaman camäśha cacuyal ninacücuyalcan: “Chaynu captin'a ¿mayantá salbacunman?” nil. Chaymi Jesus licapaycul: “Caycuna nunacunapá mana atipänam. Diospämi ichá imapis atipäna” nin. Chayćhümi Pedro: “Ya'acunam ichá lluy imallätapis caćhaycul atiyalcac” nicuyan. Niptinmi Jesus: “Rasu-rasunpa, mayanpis ya'a-laycu, jinaman allin willacuy-laycu, wasintapis, irmänuntapis, panintapis, mamantapis, taytantapis, chulintapis, chaynütac ćhaclancunactapis caćhaycücá cay pachäćhu ćhasquin'a paćhac cuti mastalämi, wasinćhu, irmänunćhu, paninćhu, mamanćhu, chulinćhu ćhaclacunaćhüpis, jinaman ñacaycunactalämi canpis. Jinaman śhamücäćhu'a wiñay cawsaytalämi ćhasquipäcun'apis. Rasunpa canan puntanninćhu cäcunämari ipaćhu licalipäcun'a; ñatac ipaćhu licaśhacunämi puntanninćhu caycälin'a” nila. Chaypi Jerusalenman ishpipäculmi Jesus yaćhapacünincunap ñawpäninta lila. Yaćhapacünincunawan juccunäñatacmi pinsatïbu-cama manchacäśha-cama atiyalcäla. Jinaptinmi chay ćhunca ishcayniyu yaćhapacünincunacta japächalcul willapäla imacuna quiquinta pasanantapis cay nil: “Canan yaćhayalcanquimá Jerusalenman lishanchicta. Chayćhümi puydï sasirdüticunäpa, camachicuyta yaćhachicücunäpa maquinman jitaycälimaptin, ya'a Rasun Nunap Chulincäta wañuyman ćhulaycäliman'a. Chaycunam mana-Israelcunäpa maquinman jitaycälimaptin burlapapäman'a, lawćhapäman'a, tuwapäman'a, wañuchipäman'apis. Jinapämaptinpis quimsa muyunpïtam ichá cawsamuśhä” nin. Chayćhümi Zebedeop chulin Jacobowan Juan, Jesusman ñawpatyalcul nipäcula: “Yaćhachicü taytay, ama chaynu caychu, mañacuylläta awniycälillämay” nil. Niptinmi Jesus: “¿Imactatan munapäcunqui?” nin. Niptinmi: “Jatun gubirnuyquićhu allinninman taycaycälichimänayquitam munapäcullá” nin. Niptinmi: “Manamá yaćhapäcunquichu ima mañaculcäśhayquitapis. ¿Ya'anuy jucchun llaquicunacta ñacaycunacta pasapäcunquiman ampá?” nin. Niptinmi: “Aw, pasapäcümanmi” nipäcula. Niptinmi: “Aw, rasunpa ya'anümá amcunapis pasaytá pasapäcunqui. Ñatac ya'awan cusca täcunanchicpá manam maquïćhüchu. Quiquin Taytá unanchacuśhancunapämi chay'a cayan” nin. Chay nipäcuśhancunacta uyalilcälilmi yaćhapacü-masincuna Jacobopäwan Juanpä piñacälälila. Chaymi Jesus llapanta juntuycul nila: “Yaćhapäcuśhayquinüpis juc nasyuncunaćhu puydï mandacücunaca payllaña sumä yaćhätucüśha nunatucüśham munaśhanta lulachipäcun. Amcunaćhu'a chaynu manam canmanchu. Aśhwanpam pipis puydï cayta munäcá śhullcänuy lluyta sirbiycunman. Chaynütacmi puntaćhu cayta munäcäpis lluypa uywaynin caycunman. Chaypämari ya'a Rasun Nunap Chulinca śhamulá: manam sirbichicunäpächu, sinu'a sirbiycul bïdätapis jinantin nunacunäpi uycul salbaycunäpämi” nin. Chay Jericó malcaman ćhaycul pasayalcaptinmi achca nunacunaca atipäcula. Chay yalamunan caminućhümi Timeop chulin Bartimeo śhutiyu apla mañapacuśhtin täcuyäñä. Paymi Nazaret-lädu Jesus caśhanta tantiälul: “¡Mandacü Davidpa Caśhtan Caćhamuśhan Salbacü, Jesuslláy! ¡Llaquipaycallämay-ari!” nil ayaycaćhacuyan. Chay nunacunäñatacmi: “¡Upällalla cay!” nil mićhaculcäla. Jinaptinpis aśhwanpa mastalämi ayaycaćhacuyan “¡Mandacü Davidpa Caśhtan Caćhamuśhan Salbacüní! ¡Llaquipaycallämay-ari!” nil. Chaymi Jesus śhaycuycul puśhachimula. Jinaptinmi apläta: “¡Cushicul śhalcuy! Ayayäśhunquim” nipäcula. Niptinmi cataläśhantapis jitaycul juclla śhalcuculcul śhamula. Ćhämuptinmi Jesus: “¿Imallactam nilanqui?” nin. Niptinmi aplaca: “Taytalláy, licaytam munallá” nin. Niptinmi: “Chalapacamäśhayquipam allinyälunqui; licunquimanñam” nin. Niptin-pachalla apläpa ñawin licäluptinmi Jesusta atila. Chaypïta Jerusalenman ñaćhapaycuyalcal, Ulibus nishan ulućhu Betfageman Betania malcaman ćhälälilmi ishcaynin yaćhapacüninta caćhäla: “Cay chimpa malcaman yaycapäculmi mana mayanpis sillaśhan malta aśhnu watalayäta talipäcunqui. Chayta pasquilcul aysapämuy. Mayanpis ‘¿imapämi pasquiyanqui?’ nipäcuśhuptiqui'a ‘Duyñümi munan; ña'ascallamanmi cutichimuśhä’ nipäcunqui” nin. Chaynu lipäculshi nishantanülla wasip puncun caminućhu watalayäta talïlälin. Chayćhu pasquiyalcaptinshi licä nunacunaca: “¿Imapätan pasquiyalcanqui?” nin. Chaymi Jesus nishantanülla nipäcuptin awnil pasquichipäcula. Chaypi puśhalcamul müdanancunawan carunäläliptinmi Jesus sillacula. Chay caminu lishancämanmi achca nunacuna alawayninwan catacuncunacta maśhtapäcula. Juccunañatacmi palmïra jaćhap pallaynincunacta cuchulcul caminuman maśhtapäcula. Chay ipanta puntanta lï nunacunämi bïbaśhtin alawapäcula: “¡Cawsachun Diosninchicpa pudirninca! ¡David timpumannuy malcanchicta śhalcachïca alawaśha cachun! ¡Cawsachun imaycamapis!” nil. Ñä Jerusalenman Jesus ćhälulmi Diospa chuya wasinman watucuycü yaycula. Aspicalpuyaptinñatacmi yaćhapäcünincunawan Betania malcaman cuticulcäla. Chay walantin Betania malcapi cutiyämuptinmi Jesusta micanälun. Chay caluscaćhülä juc ïgus lanta tutap-tutal birdiyäta licälulmi “wayuyanñapisćha” nil liptin licachipäpis nï wayuñächu. Manalämari timpunćhüchu cañä. Chaymi lantäta: “¡Cananpïtá manaña wayuptiquim mayanpis nï micalcälin'añachu!” nin. Chay nishantam yaćhapacünincuna uyalïlälila. Chaypi Jerusalenta ćhälulmi, Jesus Diospa chuya wasinpa patyunman yaycul lantinacuyalcäcunacta talïlun. Chaymi illaywan cambiäcunap mïsancunactapis paluma lanticücunap täcunancunactapis ticlaypa-pawalcul waśhaman lluyta alapacämun. Jinalculmi manaña cunsintilañachu lanticuynincunawan pasaycaćhapäcunallantapis. Chayćhümi yaćhachila: “¿Manachun Diospa shiminćhu ‘Ya'ap wasí jinantin nunacuna ya'allawan limanan wasim can'a’ nil niyan? ¡Chaychun amcuna suwacunap maćhayninman muyulächinquiman!” nil. Chay yaćhachishanpi nunacunaca mishqui-mishquictam uyalipäcula. Puydï sasirdüticunäwan camachicuyta yaćhachicücunäñatacmi ichá manchalipäcula. Chaymi imanuypa wañuchiytapis ashipäcula. Ñatac tutalpüluptinmi chay malcapïta Jesus yaćhapacünincunawan liculcäla. Chay walantin chaypa caśhan pasapäcunanpämi ïgus lanta sapipi lluy chaquisha cayäñä. Chayta licälulmi Pedro yalpalcul Jesusta nila: “¡Yaćhachicü taytáy, licay, cay piñapäśhayqui ïguscá lluy chaquïñä!” nil. Niptinmi: “Tayta Diosman chalapacuy jinalla. Mana ishcayyällal śhun'uyquićhu ‘Lulacaśham can'a’ nil chalapacuptiqui'a rasunpa lulaśham can'a; aśhta ulüta ‘Caypi aśhucuy lamar ćhawpiman’ niptiquipis aśhunmanmi. Chaymi rasunpa sumäpa chalapacul mañacuptiqui'a chaymannuy ćhasquiycunqui. Jinaman'a chay mañacuśhayquićhu pampachaycunayqui captin'a pampachaycuy, janay pachäćhu cä Taytayqui amcunactapis pampachaycälishunayquipä. Mana pampachapäcuptiqui'a manatacmari pampachapäcuśhunquitacchu” nin. Chaypi Jerusalenman ćhälälimulmi Diospa chuya wasinpa patyunćhu Jesus puliyäla. Jinaptinmi puydï sasirdüticunäwan, camachicuyta yaćhachicücunaca, prinsipal yaśhacunawan aśhuycälimula. Chayćhümi: “¡¿Mayantucultá cayćhu lulaycaćhayanqui? ¿Mayantá cayta lulanayquipä ćhulaśhulanqui?!” nipäcula. Niptinmi Jesus: “Má, ya'actapis nipämay: Juan bawtisananpä ¿pitan caćhamula? ¿Dioschun icha nunacunällachun? Niycälimaptiqui'a ya'apis nishayquim mayanpa mandacuyninwan cayta lulaśhätapis” nil. Niptinmi quiquin-pula ninacücuyalcan: “ ‘Dios caćhamula’ niptinchic'a ‘¿Imapïtan-nila mana chalapaculcälanquichu?’ nilćha nimäśhun. ‘Nunallam’ niptinchic'a cay nunacunaca imanämachwanćha, Bawtisä Juanta Diospa rasun willacüninpa licayalcal'a” nil. Chaynu ninaculculmi: “Manam yaćhapäcüchu, taytay” nin. Niptinmi Jesuspis: “Chayurá ya'apis manam mayan caćhamäśhantapis willapäcuśhayquichu” nin. Nilculmi tincuchiypa yaćhachila cay nil: “Juc nunash cala jatun ćhaclayu. Paymi chay ćhaclanćhu übacta plantalcul manyanta lluy inćhäla. Chayshi übacta apchichinanpä juc püsucta lulala, chaynütac täpachinanpäpis chucllachäla. Caynu lluy listucta lulalculshi nunacunaman partïda uycul calu malcacta licula. Chaypi cusicha timpu ćhämuptinshi caćhamula juc nunanta partinta cusichalcul apamunanpä. Chay nunantash partïdaśhancunaca chalalcälil lluy ma'alcälil jinanllacta cutichipäcula. Chay jinapäcuptinpis ćhaclayücá juccunactash caćhamula. Chaynüshi chaytapis palalcälil umallantapis lluy paquï-pawalcul gulpïlälila. Chaynälälimuptinpis juctapis caćhamulash. Chaytapis lluyshi wañülächila. Juccunacta caćhamuptinpis waquintá ma'apäculash, waquincunactá wañuchipäculash. Chayshi jucllayllaña caćhamunanpä captin japallan cuyay chulillantaña ‘chulïtá allinpaćh lican'a’ nil caćhamula. Chay ćhämuptinshi, partïdaśhan nunacunaca limanacucuyalcan: ‘Cay chulinpäćha caycuna quïdan'a. Wañüchishun cay tücänin ya'anchicwan quïdananpä’ nil. Chayshi lluy chalalcälil wañülächila. Jinalculshi ćhaclanpi aysalcul wicapälälimula” nil. Nilculmi Jesus nila: “¿Chaynu luläläliptin'a chay ćhaclayüca ćhämul ‘allinmi’ nin'achun ampá? Aśhwanpa lilculmá chay nunacunäta wañulcachil juccunaman ćhaclanta uycun'a. ¿Manachun isquirbishancunaćhüpis lïgipäculanqui? Chayćhümi niyan: ‘Wasi luläcuna jalutacuśhan lumim mas allin puydï chaläninmanlä muyüla. Chay quiquin Tayta Dios lulaśhanpïmi licapayllaman camäśha cayalcá’ nil” nila. Chaynu niptin puydïcunaca paypi nishanta lluy tantiacalcälilmi Jesusta chalachiyta munapäculpis achca-achca nunacunäta manchalil caćhaycul liculcäla. Chaypïtam fariseocunaca, Herodes partiwan limanacälälin Jesusta tapupäcul quiquinpa limayllanwan palpuchinanpä. Chaymi ćhaycamul: “Yaćhachicü taytáy, tantiapäcümi rasuncälla amćhu caśhanta. Nunacuna limaśhanwan manamá iwiycaćhachicunquichu nïtacmá pimanpis śhalcuyanquichu. Aśhwanpa Diosninchic munaśhannu rasuncällactam yaćhachinqui. Chayurá má, niycälillämay ¿Roma gubirnuman alcabälacta uycunapä Tayta Dios awninchun icha manachun? Cananpi ¿pägapäcümanlächun icha manañachun?” nipäcula. Ñatac ishcay cära capäcuśhanta yaćhalmi Jesus nila: “¿Imapïtan imamanpis palpuchiyta munapämanqui? Apamuy juc illayta licaycunäpä” nil. Chay uycüluptinñatacmi Jesus: “Cay illaycäćhu ¿pitan cayan? ¿Pip śhutintan limayan?” nila. Niptinmi: “Romap Puydï Mandänin Cesarpam” nipäcula. Nipäcuptinmi: “Chayurá Cesarpa cäcätá payman-ari uycäliy. Diospa cäcätá Diosmantac-ari uycäliy” nila. Niptinmi licapayllaman camälälila. Jinamanñatacmi wañücuna śhalcamunanman mana quiripäcü saduseo caśhtacunaca śhapämula. Chaymi tapupäcula Jesusta: “Yaćhachicü taytay, Moisespa camachicuyninćhümi niñä: ‘Juc wayapa mana chuliyu ima wañucuptin'a, cäsu canmi wanücäpa śhullcanwan biudaca casaracul punta wayapanpa milayninta śhalcachinanpä’ nil. Chaynu captin'a, má, ¿imaninquitan? Unayshi capäcula anćhish wawi-caśha. Chayshi mayurca walmiculcul mana chuliyu ima wañucula. Jinaptinshi atïnin śhullcan chay japanyäśhäwan yapacüla. Jinalculshi chaypis mana chuliyu ima wañucuntac. Jinaptinshi chay atïnin śhullcanwanpis chaynülla pasälun. Chaynu lluy anćhishnintinwan pasäluptinshi chay walmipis wañucuntac. Chayurá má, śhalcamunan muyuncäćhu chay walmica ¿mayanninpa walmintan can'a anćhishnintinwan casaracüśha cayal'a?” nin. Niptinmi Jesus: “¡Maynu pantäśham cayalcanqui Diospa limaynintapis munaynintapis mana tantiapäcuśhayquipi! Chay śhalcamuycäćhu umripäpis walmipäpis manañam casaracuycuna can'achu. Sinu'a janay pachäćhu anjilcunanümi capäcun'a. Ñatac chay wañücuna śhalcamunanpïtá ¿manachun lïgipäculanqui Diosninchic nina malluyä jaćhapi Moisesta limapämuśhanta? Wañüśhaña cayalcaptinpis ¿manachun Dios nila: ‘Ya'am cayá Abrahampa, Isaacpa, Jacobpa alawayalcäśhan Diosnin’ nil? Chayurá Diospá manam chincacü wañucücuna canchu; sinu'a cawsä nunallamari. Amcuna sumä pantäśhamari cayalcanqui” nila. Chayćhümi Moisespa camachicuyninta jucnin yaćhachicü aśhuycamul tapunacuyäta uyalila. Chaynu allincäwan lluy cuntistaptinmi nin: “Lluypïpis mas puydïninca ¿mayannin camachicuytan?” nil. Niptinmi Jesus: “Lluy camachicuycäpïpis caymi mas puydïca: ‘Uyaliy, Israelcuna, Tayta Diosninchic jucllam. Tayta Diosllayquiman tucuy śhun'uyquitapis, llapan pinsayniquitapis, lluy callpayquitapis ćhulaycuy’ nishanca. Juccäpis caymi: ‘Nuna-masiquita tucuy śhun'uyquiwan quiquiquitanuy cuyal licaycuy’. Cay camachicuycunäpi mas puydïnin'a manam juc canchu” nila. Niptinmi chay nunaca: “Allintam niycamanqui, yaćhachicü taytáy, rasunpa jucllayllam Diosninchic'a. Paypïta manam juc canchu. Nishayquinüpis llapan śhun'unchicta almanchicta pinsayninchicta callpanchicta payman ćhulaycuśhanchic'a, jinaman nuna-masinchicwan cuyanacuśhanchic'a mas allinmi Diosta alawayninchicwan uywacunap yawarninta uycuśhanchiccäpïtá” nila. Chaynu allin tantiayninwan nïluptinmi: “Tayta Diospa gubirnunpïta manamá calućhüchu cayanqui” nila. Chaypïta manamá mayanninpis mastá tapućhaculcälañachu. Chaypi Diospa chuya wasinpa patyunćhu Jesus yaćhayächilmi llapanta tapula: “Moisespa camachicuyninta yaćhachicücunaca, ¿imapïtam ‘Salbacüca unay Mandacü Davidpa milayninpïmi’ nil nipäcun? Chaynu milayllan cayaptin ¿imapïtan David Chuya Ispiritu Salmos librunćhu limachiptin ‘Duyñümi’ ninman Diostanülä canpis? Chayćhümi: ‘Diosninchicmi munayniyu Duyñüta nin: “Cay-lädulläman taycaycamuy ćhïnishüniquicunäta maquiquiman ćhulaycamunäcama wiñay simpri uyshuycälishunayquipä” ’ niyan. “Chayurá ¿imanuypatan Salbacüca Davidpa milaynillan canman quiquin David ‘Duyñú’ Diostanülä niyaptin'a?” nin. Chayćhu nunacunäñatacmi mishqui mishquicta uyalipäcula. Ñatac chayćhümi Jesus nila: “Yan'al-lätac amcunapis cay yaćhachicücunäta atiyalcächinquiman. Paycunamá allinnin müdanacunawan müdaculcan läsacunäćhu nunacuna rispitänan-layculla. Jinalmi aśhta juntunacuna wasicunaćhüpis fistacunaćhüpis allinninpa täcunancunamanlä täcuytapis wañupacun. Jinaman japanyäśha walmicunap ima cällantapis wasintintacamalämi lacsapäcunpis. Jinaman'a licapäcunan-laycullam una-unaylä Diosta mañätuculcanpis. Caycuna sumä mućhuchishalämi capäcun'a” nila. Ñatac Diospa chuya wasinćhu illay juntucup chimpanćhu Jesus taycucuyculmi lluy nunacuna illayninta jitaycuyalcäta licapayäla. Waquin cäniyücunam achcacta jitaycapäcula. Chayman juc japanyäśha waccha walmi ćhaycamul ash ćhaniyu ishcay illaychallantam ćhulaycula. Chayta licalmi Jesus llapa yaćhapacünincunacta ayalcul nila: “Rasunpa cay waccha walmim lluypïpis masta uycülun. Juccunacá puchüllantam uycapäcun. Cay walmim ichá cawsananpä capuśhancätalä lluyta uycülun” nil. Chay Diospa chuya wasinpi Jesus yalayämuptinmi jucnin yaćhapacünin nila: “Yaćhachicü taytáy, ¡licay, maynu sumä wasim caculläñä; jatućhaćhä lumicunawanlämi cacullañäpis!” nil. Niptinmi Jesus: “Cayta licayalcanquimá. Rasunpa cay caśhancäćhu licachillapäpis manamá juc lumillapis caycun'achu. Lluymi pampaman muyun'a” nin. Chaypi chay chuya wasip chimpan Ulibus ulućhu Jesus täcuyaptinmi Pedro, Jacobo, Juan, Andreswan japälla tapuculcäla: “Niycälimay-ari ¿imaymi chay lulacacun'a? Chay timpu ji'acaycayämuptin ¿ima siñalcunam śhamun'a?” nil. Niptinmi Jesus: “Yan'al-lätac pipis ingañapäcuśhunquiman. Ya'atucul achca śhapämulmi ‘Ya'am Diospi Caćhaśhan Salbacüca cayá’ nil achca nunacunacta pantachin'a. Ñatac wicćhüpis cayćhüpis gïrrash nïcunacta uyalipäcul ama manchaculcaychu. Chaycuna pasananmi yaćhacun masqui manalä camacayca cayaptinpis. Rasunpa chaypá nasyuncunapis malcacunapis gïrranaculcan'am. Chaynütacmi mayćhu chayćhüpis śhaśhaycunapis micuy wanacunapis jicutacücunapis cacun'a. Lluy caycuna ñacaycunap allaycuyllanlämi can'a. “Sumäta cuydaculcay: Malcap puydïninpa maquincunaman ćhulapäcuśhuptiquim juntunaculcänan wasicunäćhu lawćhaycälishunqui. Ya'a-laycum malcacunap puydïninmanlä ćhächipäcuśhunqui, chayćhu paycunacta ya'api willaycälinayquipä. Mastá puydiyan jinantin pachäćhu allin willacuy willacuśha cananmi. Chaynu mandacücunap maquinman aysapäcuśhuptiqui ama llaquiculcaychu ‘Canan ¿imactatá limalicuśhä?’ nil. Chayüram Diospa Ispiritun amcunap liman'a. Ninallayquita niycäliy. “Ñatac wawi-caśhacunam wañuyman ćhulaycanacun'a. Taytacunapis chulincunactam. Chulicunapis taytancunap cuntran śhalcuculculmi wañuchipäcun'a. Ya'a-laycutacmi lluy ćhïnipäcuśhunqui. Wañuycäcama tacyaycücäñatacmi ichá salbacun'a. “¿Manachun willacünin Daniel isquirbila chay Sumä Millachicüman Muyuchïcäpi? Chayurá cayta lïgïcunaca, sumäta tantiapäcuy. Chay Millachicüca Diospa chuya wasinćhu licalimuptinmi, Judea-lädućhu yaćhäcunaca juclla ayipäcunan ulucunäman. Chaynütac wasinpa altuśhninćhu cäcunaca imallanta juluycunallanpäpis timpu manañam can'añachu. Ćhaclanćhu cäcunäpis müdanallanta juntulcü cutipämunallanpäpis timpu manañatacmi can'añachu. ¡Maynu llaquićh can'a patayu walmicunäpä, chaynütac wawinta ñuñücunäpä! Caycuna tamya timpućhu mana pasananpäri Diosta ruygaculcay. Cay sumä ñacaycunanu'a cay pachap allaycuyninpïpis manam pasalachu, nïtacmi can'atacchu. Chay timpucta Tayta Dios mana mirmachiptin'a manaćh mayanpis salbaculcanmanchu; ñatac japächacuśhancuna-laycum mirmaycachin'a. Chay timpu mayanpis ‘¡Licay! ¡Diospa Salbacüca cayäñä wicćhümi, cayćhümi!’ nil nipäcuśhuptiquilätac quiriyalcanquiman. Rasunpa salbacütucücuna willacütucücuna śhalcapämulmi imaymana milagrucunacta lulapäcul Diospa aclacuśhancunätapis atipayänülä pantachiyta jicutapäcun'a. Chaymi manalä imapis pasaśhancama amcunacta canan willayalcac lichcat-lichcat capäcunayquipä. “Chay sumä ñacay timpuca pasalcullaptinmi intica wañun'a; quilläpis manañam acchin'achu; uyllurcunäpis lluyñam palpatityamun'a; janay pachäćhu lluy cäcunäpis śhaśhalin'am. Chayćhümi Rasun Nunap Chulincäta jinantin pachäćhu cä nunacunaca licapäman'a, pucutay śhun'unćhu sumä munaynïwan śhayämüta. Chayćhümi anjilnïcunacta caćhamuśhä wicpi caypi jinantin pachäpi aśhta sïlup sapinpi-camapis aclaśhäcunacta juntuchimunäpä. “Yaćhapäcuy-ari lanta tantiachimäśhallanchictapis. Pallaynincunaćhu chillquilimuptinmi tamya timpumanña ćhaycuśhanchicta tantianchic. Chaynu-ari lluy caycuna pasaśhanta licapäcul'a yaćhapäcuy janayquićhüña timpuca caśhanta. Rasunpa caycuna pasan'a manaläpis cay nunacunaca camacaptinlämi. Cay allpäpis sïlupis camacällamari. Ñatac cay nishäcá manam imaypis chincan'achu; lluymi lulacacun'a. “Ñatac chay śhamuná ürätam ichá nï pipis yaćhanchu. Manam quiquïpis nïtac anjilcunäpis sinu'a Taytallämi yaćhan. ¡Lichcat-lichcat capäcuy! ¡Licaculcay! Chay muyun imay ćhämunätapis manamá yaćhapäcunquichu. Maynümari mayanpis calucta lil nunancunacta lulayniyü-camacta wasinćhu caćhaycun, jinaman täpänintapis musyat-musyat caycunanpämá. “Chayurá amcunapis musyat-musyatlla capäcuy; manamá yaćhapäcunquichu wasiyüca tardiscaman, ćhawpi tuta, wallpa wa'ay üra ütac aspi-aspiy cutimunantapis. Un'aypi śhamul yan'al-lätac puñuyä imacta talïlälishunquiman. Cay nishäcá lluypämi: ¡Musyat-musyat capäcuy!” nil. Ñatac ishcay muyunllañam cacuyäla Libraculcäśhan Fistaćhu Mana Libadürayu Tanta Fistapä. Chayćhümi puydï sasirdüticunäwan, yaćhachicücunaca limanaculcäla artillawan Jesusta chalalcachil wañuchipäcunanpä. Waquinnincunañatacmi: “Cay fistäćhu amalä chalachishunchu; caynüpa nunacunacá yan'alćha chäcunacülunman” nipäcun. Ñatac Jesus Betania malcäćhu “lipra-sapa” nipäcuśhan Simonpa wasinćhümi micuyalcäla. Chaymanmi juc walmi śhamuñä caćhi lumipïtanuy uchuy butïllachaćhu sumä ćhaniyu nardo nishan pirfümicta apacuśha. Chayta paquilculmi Jesuspa umanman jillpuycula. Chayta licälälilmi waquincuna piñacälälil: “¿Imapätan cay-chica ćhaniyüta yan'al pampapä jinayanqui? Aśhwanpam juc wata trabajup ćhaninman lanticulcul lluy wacchacunacta aypuycuchwan cala” nil ñaćhaña millpälälinpis. Chaymi Jesus: “¿Imapïtan ancha rabyachipäcunqui? Jina chaynu cachun. Cay lulamäśhancá allinmi. Wacchacunawan'a imaypis cuscaćh capäcunqui munaśhayquićhu yanapaycälinayquipä. Ya'am ichá pasaypichu mana cayćhu caśhä. Cay walmica puydishallanwan'a allintam lulaycaman; cay aychá pampaśha cananpämari puntaycayächin. Rasunpa, allin willacuyta jinantin pachäćhu willacuśhancunaćhüpis, cay walmi lulaśhanpïpis yalpaśham can'a” nin. Chaypïtam jucnin yaćhapacünin Judas Iscarioti pasacula puydï sasirdüticunäman Jesusta chalaycachinanpä limalicamü. Chayćhüshi chay puydïcunaca sumä cushicälälil illayta unanpä limalicälälin. Jinaptinmi imanuypa imay maquinman chalaycachinanpäpis Judas ashila. Ñä Mana Libadürayu Tanta Fistap allaycuyninćhümi juc malta uwishta Diospa wañuchipäcunan cala. Chay üra ćhämuptinmi yaćhapacünincuna Jesusta tapula: “¿Mayćhütan alistapämuśhä ya'anchicpis sinayta micunanchicpä?” nil. Niptinmi ishcay yaćhapacünincunacta Jesus nila: “Canan Jerusalenta cutipäcul yacun ipicüśha liyä wayapawan tincunqui. Paytam may lishantapis atipäcunqui. Wasinman ćhaycul ji'acuycuptinmi wasiyüninta nipäcunqui: ‘Yaćhachicünïmi tapucamuśhunqui: “¿Mayannin cuartuyquim yaćhapacünïcunawan cay fistaćhu micapäcunäpä cayällan?” ’ nil. Nipäcuptiquim altuśhninćhu licachipäcuśhunqui juc jatun cuartunta tuqui allichäśhacta. Chayćhu lulapämuy” nil caćhala. Niptinmi yaćhapacünincuna malcaman ñawpapäcula. Chayćhüshi nishantanülla rasunpa lluy talilcälil alistapämula. Aspicalpuyaptinñam yaćhapacünincunawan Jesus ćhälälin. Chay micuyalcäśhanćhümi Jesus nila: “Rasunpa, canan cayćhu micuśhanchiccäpïmi jucniqui ipanchäman'a” nil. Niptinmi llapanpis llaquicälälisha-cama: “¿Ya'achun icha calläman?” nil nicuyalcan. Niptinmi Jesus: “Aw, ćhunca ishcayniquipïtamari jucniqui. Ya'awan cusca micücälämá ipanchaman'a ” nin. Nishanpïmi: “Ya'a Rasun Nunap Chulincäpi isquirbishancämi lulacacun'a. Ñatac ¡imanuylä can'a chay ipanchamäca! Aśhwanpaćh mana näsimuptinpis mas allin canman cala” nin. Chay micapäcuśhanćhümi juc tantacta apticulcul Diosta sulpäta ucula. Chaypïtam partilcul aypula: “Caymi aychá. Micapäcuy” nil. Chaynütacmi bïnüta apticulcul Diosta anradisiculcul, paycunaman uycula llapan upyapäcunanpä. Chayćhümi: “Cay jićhaśha yawarnïwanmá lluy-laycu muśhü limalicuśhäta tacyalpachishä. Ñatac cay bïnucta manañamá mallilcuśhächu Diospa gubirnunćhu amcunawan cusca muśhü bïnucta upyananchiccama” nin. Chaypïtam taquicunawan alawapäcuśhanpi Ulibus nishan ulüta liculcäla. Chayćhümi Jesus: “Cay tuta japalläta caćhayculmi lluy jitälälimanqui isquirbïshaćhu nishanmannuy: ‘Uwish michïninta wañüchiptïmi uwishcunaca lluy chi'ilun'a ’ nil. Ñatac śhalcämulmi amcunapïpis puntactalä Galileaman lishä” nin. Niptinmi Pedroñatac: “¡Masqui lluy jitälälishuptiquipis ya'a manamá imaypis caćhaycuśhayquichu!” nicuyan. Niptinmi Jesus: “Rasunpa canan tutallam manaläpis ishcayta wallpa wa'amuptin quimsactaña ipanchämanqui” nin. Niptinmi Pedro sumälä nicuyan: “¡Masqui anwan cusca wañuná captinpis manam ipanchaśhayquichu!” nil. Chaynütam llapan yaćhapacünincunapis nicuyalcan. Chaypïtam Getsemaní nishanman lipäcula. Chayćhümi Jesus yaćhapacünincunacta nila: “Taytäwan limaśhäcama cayllaćhu-ari täcapäcuchcay” nil. Nilcul mas puntascaman Pedroctawan, Jacobocta, Juanta puśhaptinmi chayćhu sumä llaqui chalälun. Chayćhümi: “Wañucüpä śhun'unnümi śhun'ú llaquicüśhaña cacuyan. Cayllaćhu-ari lichcat-lichcat capäcuchcay” nila. Nilcul chay wicniscaman liculmi pampäman lawacaculcul mañacula chay śhamü ñacaycunaca mana ćhaycunanpä. Chayćhümi nila: “Papáy, imapis ampá manam sasachu. Munal'a śhamü ćhacćhä-yupay ñacaycunäpi julaycallämay-ari. Amatac ya'a munaśhänu'a cachunchu sinu'a ampïtaćh imanuypis can'a” nil. Nilcuśhanpi caśhan cutimunanpämi yaćhapacünincuna puñuywan aysachicüśha cayalcäñä. Chaymi Pedrocta nila: “¿¡Puñuyanquichun, Simon!? ¿Manachun juc ürallapis ya'awan cusca lichcat-lichcat cayta atipälanqui imamá? Licchat-licchatllari Diosninchicta ruygaculcay cay śhamü llaquicuycunäćhu callpawan śhaycapäcunayquipä. Śhun'uyqui allin lulayta wañupacuyaptinpis aychayquimá mana callpayu” nil. Nilcuśhanpi yapa mañacü cutilpis chaynüllactam mañacula. Yapa cutimulpis caśhan puñuywan aysachicüśha aywićhyayalcätam talïlun. Chaymi imaniytapis atipapäculachu. Chaypi Jesus yapa mañacuśhanpi quimsacta cutilcamul yaćhapacünincunacta nila: “¿Jinallachun puñuycällaćhu cayalcanquiman, imatá? Rasun Nunap Chulincäta jucha-sapap maquincunaman ćhulaycamänan üraca ćhämunñamá. ¡Śhalcapäcuy! ¡Licuśhun! ¡Ipanchamänïca cayta ji'acaycayämunñam!” nil. Chaynu limayällaptinlämi yaćhapacünin Judas nishan puydï sasirdüticunap, camachicuyta yaćhachicücunap, Israel prinsipal yaśhacunap caćhaśhan achca nunacuna caśhpicunawan, ispädacunawan sumä armädu-cama ćhälälimun. Ipanchä Judasñatacmi yaćhachilaña “Muchaycuywan limaycuśhäcäta sigüructa chalalcul aysapäcunqui” nil. Chaymi ćhämul-pacha Jesusman aśhuycul: “Taytalláy” nil muchaycul limaycula. Jinaptinmi puśhamuśhan nunacunaca Jesusta lluy chalacälälila puśhapäcunanpä. Ñatac chayćhu jucnin yaćhapacüninmi ispädanta jululcul puydï sasirdütip uyway nunanpa linlinta pasächin. Chayćhu Jesusmi nila: “¿Ya'a suwachun imam calá caynu caśhpiqui ispädayqui aysacälälisha puśhapämänayquipä? Walan-walan Diospa chuya wasinćhu yaćhayächiptïpis manatac chalapämälanquichu. Ñatac isquirbishaćhu nishanmannuy lulacacunanmi” nil. Niyällaptinmi japallanta caćhaycul llapa yaćhapacünincuna ayiculcäla. Juc walaśhllañam atila calullapi säbanaśhllan catacüśha. Payta chaläläliptinmi säbanaśhllantapis caćhaycul calanllan ayicula. Jesustañatacmi sasirdüticunap mas puydïninman puśhaculcäla. Chayćhümi puydï sasirdüticunäpis, prinsipal yaśhacunäpis, camachicuyta yaćhachicücunäpis lluy juntunacälälimula. Pedroñatacmi calullapi atila puydï sasirdütip canancäpa patyuncama. Chayćhümi täpä wardiacunawan cusca unupacuyäla. Wasi lulićhüñatacmi sasirdüticunäwan Cunsïjup puydïnincuna ima mana allintapis ashiycälila Jesus wañuchisha cananpä. Jinalpis manam talipäculachu. Masqui yan'al tumpayninwan achca nipäculpis quiquincunap limaynincunam juc-jucman iwinaculcäla. Chayćhu waquinnincunam: “Cay nunam yaćhachiñä: ‘Nunacunallap lulaśhan Diospa chuya wasinta tunilculmi quimsa muyunllacta jucta śhalcächishä mana nunacunallap lulaśhantanüchu’ nil” nicuyalcanlä canpis. Masqui chaynu nipäculpis juc-jucmanmi limaynincuna iwinaculcäla. Chayćhümi chay puydï sasirdütica śhalcalcamul Jesusta nila: “¿Manachun limalinqui, caynu cäraycuyäśhuptiquipis?” nil. Niptinpis Jesus'a manam imactapis limalilachu. Chaymi puydï sasirdütica: “Rasuncäta niycamay. ¿Amchun Diospa Caćhaśhan Salbacü Chulinca cayanqui?” nin. Jesusñatacmi: “Aw, nishayquinümi. Jinamanmi Sumä Munayniyu Diosninchicpa munayninwan mandayätapis, chaynütac janay pachäpi pucutaypa ćhawpinćhu Rasun Nunap Chulinca śhayämütapis licapämanqui” nin. Nïluptinmi puydï sasirdütica müdananta laćhyalcul ñaćhaña imanacülunpis: “Quiquinchic linlinchicwan uyaliyalñá, ¿ima mastañam munaśhun? Canan lluypis uyalinchicmi quiquinpa shiminwan Diosninchicta jalutacuśhanta. ¿Canan'a imanipäcunquimá, taytacuna?” nin. Niptinmi lluypis: “¡Chay'a wañuchisha cachun!” nipäcula. Waquinnincunañatac ñawinta bindacaycälil ima tuwapäcuyalcan: “Yaćhätucü, má, ¿mayannïshi tacapäcuñac?” nilcul nilcul tacaypa camacapäcula. Wardiacunäpis cäraćhü-camam lapyapäcula. Ñatac patyu lulićhu Pedro cayaptinmi, puydï sasirdütip sirbïnin walmi ćhämun. Paymi Pedro unupacuyaptin alli-allicta licapaycuśhanpïta nin: “Nazaret-lädu Jesuswan pulï-ari ampis cayanqui ¿aw?” nil. Niptinmi Pedro: “¿Mayanpïćha limacunquipis? ¡Manam ya'a lisïchu!” nicuyan. Nilcul waśha puncuman yalayämuptinmi wallpa wa'amun. Ñatac chayćhu cayäśhanta licalculñatacmi chay walmica yapa juccunätapis nicuyan: “Cay nunäpis Jesuswan pulï-ari” nil. Niptinmi Pedro yapañatac: “Manam lisïchu” nin. Unascapïta yapañatac lädunćhu cä nunacunaca: “Am'a rasunpa jucnin puliwshï-masinćha canqui. Galilea nunäpanüllam limacuyniquipis cañä” nicuyalcan. Nipäcuptinmi Pedro janay pachätapis ñaćhaña ishpicuyan: “¡Manam chay nunacta lisïchu! ¿Pićh cacunpis?” nil. Nilpuyällaptinmi wallpa yapa wa'amun. Jinayällaptinmi yalpaćhacülun: “Quimsa cutictañam ipanchämanqui wallpa ishcayta wa'amunanpá” nil nishancäta. Jinalmi llaqui-llaquicta wa'acula. Chay achicyalpuyaptinñam puydï sasirdüticunäwan, prinsipal yaśhacunäwan, camachicuyta yaćhachicücunäwan Cunsïjup puydïnincuna awninacälälila. Jinalmi maquinta ćhänaycul Jesusta puśhapäcula puydï mandacü Pilatop maquinman ćhulaycälinanpä. Ćhächiptinmi Pilato tapula Jesusta: “¿Chayurá amlächun Israelcunäpa sumä mandänincälä cacuyanquimanpis?” nil. Niptinmi: “Anmá niyanqui” nin. Niptinmi puydï sasirdüticunaca imaymanapi lluy juchachäcuyalcan. Chaymi Pilato yapañatac tapula: “Licay-ari, imaymanacta niyalcäśhuptiquipis ¿manachun limalinqui?” nil. Niptinpis Jesus manam imallactapis nilachu. Jinaptinmi Pilato licapayllaman camäśha cacuyäla. Ñatac chay fistaćhu'a watan-watanmi wićhaläcäpi jucnin aclaycapäcuśhancäta caćhaycapäcunan cala. Chaypunmi Barrabas śhutiyu nuna masannincunawan Romap puydïninpa cuntran śhalcapäcuśhanćhu nunacta wañuchishanpi carsilcäćhu wićhalayalcäñä. Chaymi Pilatocta llapa nunacunaca mañapäcula custumrinmannuy jucninta caćhaycachinanpä. Nipäcuptinmi Pilato: “Am ¿Israelcunap mandäniquitachun caćhaycunäta munapäcunqui?” nila. Caynu nila yan'al ćhïnicuypi maquinman puydï sasirdüticuna ćhulaycamuśhanta tantialmi. Chay niyaptinpis chayćhu cä puydï sasirdüticunämi lluy nunacunäta jicutäcuyäla Barrabasta caćhaycachinanpä. Jinaptinmi Pilato: “Chayurá ¿imanäśhätan Israelpa puydï mandacünin nipäcuśhayquiwan?” nila. Niptinmi lluy nunacunaca lüyatityacuyalcan: “¡Chacatäluy! ¡Chacatäluy!” nil. Niptinmi Pilato: “¿Ima juchactatan luläla wañuchisha cananpä?” nila. Niptinpis mas mastañam lüyatityacuyalcan: “¡Chacatäluy! ¡Chacatäluy!” nil. Jinaptinmi Pilato nunacunäwan allinpa licachicuyninwan Barrabasta caćhaycächila; Jesustañatacmi ichá asutiwan camacaycachil chacatäśha cananpä ćhulaycula. Jinaptinmi cachacucunaca cuartilman puśhäluptin chayćhu llapan cunćhacaycälila. Chayćhümi jatun yana-nilä puca catacunwan müdälächin; caśhapi curunacta shimpalcälil umanmanpis ćhulälälin. Jinacalcälilmi asipapäcunan-laycu: “¡Wiñaypä cawsachun Israelcunap puydï mandacünin!” nipäcula. Nilcul nilculmi, Jesusta caśhpiwan umaćhü-cama wipyapäcula, tuwapapäcula, ñawpäninmanpis un'ulätucuycul “alawäśhun” nishtin. Chay lluy imaymanacta burlacalcälilmi chay catacunta uśhtilcälil caśhan müdananwan müdachipäcula. Jinalcälilmi waśhamanña julapämula chacatä puśhapäcunanpä. Chay yalayalcächilmi Cirene malcapi Simon ćhaclanpi cutiyämüwan tincülun. (Paymi Alejandrop Rufop taytan cala.) Paytam munäta mana munäta Jesuspa curuśhninta śhawalcachil Golgota nishanman ćhälälin. (Golgota ninan'a uma tullu canan ninanmi.) Chayćhümi bïnuctawan mirra nishanta tallulcälil Jesusta uycuptin pay'a mana munalachu. Jinaptinmi chacataycul Jesuspa müdananta aypunaculcänanpä cachacucunaca chüsanaculcäla. Chay chacatäśhan üra altu intiñam cala. Ñatac imapi wañuśhanpis isquirbisham cala: “Israelcunäpa Mandäninca” nil. Jinamanmi wicninman cayninman ishcay suwacunacta chacatälälila. ˻ Caywanmi Diospa shiminćhu “Suwacunawan tincuchisham can'a” nishanca lulacäla.˼ Chayninpa pasäcunäpis ñuquicaćhaśhtinlämi: “Am Diospa wasintapis tunilcul quimsa muyunllacta śhalcachïca, má, chaypi ji'alpamul quiquiquitari salbacuy” nil burlapapäcula. Chaynütacmi puydï sasirdüticunäpis, camachicuyta yaćhachicücunäwan lluy burlapapäcula: “Juccunactam ichá salbätucuyan; quiquintañatac mana atipanchu. Chaynu Diospa Salbacüninca cacuyal'a, Israelpa puydïnin cacuyal'a, má, ji'alpamuchun-ari quirinanchicpä” nishtin. Chay-lädunćhu chacataläcunäpis ruydupapäculatacmi. Chayćhümi jinantin pachaca ćhawpi muyunpi aśhta tardi mishquipay üracama lluy tutapälun. Chay ürallatacmi sumä callpawan Jesus: “¡Eloi, Eloi, lama sabactani!” nila. (Cay ninan'a “Dioslláy, Dioslláy ¿imapïmi caćhaycämanqui?” ninanmi.) Chay uyalïcunämi waquinnin'a nipäcula: “Diospa unay willacünin Eliastaćh ayayan” nil. Chayürallatacmi waquinnin pasacun millwacta wilu caśhpiman wataycul ćhacćhä bïnuwan chapuycamul śhu'uycachinanpä. Chayćhümi jucnin “Jina cachun. Má, Elias śhamun'achuśh ji'alpachinanpä” nila. Jesusñatacmi apalcaćhalcul pasacalpula. Pasacalpullaptinmi Diospa chuya wasinćhu sumä chuya cäcäpa lacta-lacta curtïnan quiquin ćhawpipi laćhyälun. Ñatac chay Jesuspa chimpanćhu cä puydï täpäca apalcaćhaśhanta uyalil imanuypa wañuśhantapis licalmi: “Rasunpamá Diospa Chulin pay cañä” nila. Cay pasaśhanta ishcay quimsa walmicunallam calullapi licapapäcula. Paycunaćhümi Magdala malcapi Maria, Josëpa Jacobop maman Maria, Salomëpis cala. Paycunamari Jesusta unay sirbipäcula Galilea-lädućhu. Jinaman chaypi Jerusalenman śhamü juc walmicunapis paycunawan cuscatacmari licapayalcäla. Chay fistanpa alistacunan tardi wispiran allaycunanpämi ji'acaycayämulaña. Ñatac Arimatea-lädu Josë'a quijacunapi jucnin licäninmi cañä. Paymi alcayäñä Diospa gubirnun Israelman ćhämunanta. Jinalmi alli balurwan Pilatoman lila Jesuspa cuirpunta mañä. Chayćhu mañaptinmi Pilato licapayllaman camäla rätulla wañuśhanpïta. Jinalmi cachacucta ayalcachimul rasunpa wañüśhaña caśhantapis licachimula. Chaynu caśhanta willaycuptinmi Josëman ayäta uycachila. Chaymi José curuśhcäpi ji'alpalcachimul, lantishan fïnunnin säbanaśhwan pitwilcul a'aćhu ućhcüśha maćhayman chutaycula. Jinalculmi jatun palta uylu lumicta cućhpaycachil wićhaycachila. Ñatac chayman chutaycuśhanta Magdalapi Mariawan, Josëpa maman Maria licapayalcälam. Chay warda muyun pasäluptinmi Magdalapi Mariawan, Jacobop maman Maria, Salomëwan liculcäla pirfümicta lantipacamü Jesuspa cuirpunta llusilpamunanpä. Jinalculmi chay wäla simänap allaycuynin muyuncäćhu intica chipchilcayämuptin Jesus pampaläśhancäman liculcäla “¿Chay jatun lumïta pićh aśhüchipamäśhun?” ninacuśhtin. Chay ćhälälinanpämi jatun lumica juc-läduman aśhüchisha cayäñä. Chayćhu yaycunanpämi chay chutaläśhancäpa allïnin-lädućhu täcuyäñä juc müsu yulä-yulä müdanayu. Chayta licälulshi manchalicucuyalcan. Jinaptinmi chay müsuca nin: “Ama manchacalcämaychu. Nazaret-lädu chacatäśha Jesusta ashiyalcäśhayquita yaćhayämi. Pay'a manam cayćhüñachu, cawsämuśhañam. Licaycäliy-ari chutaläśhancätapis. Canan-ari wayra lil willapämuy yaćhapacünincunacta Pedrontinta: ‘Jesusshi Galileacta amcunapi puntactalä lin'a. Chayćhüshi pay nishanmannuy tincuycälinqui’ nil” nila. Niptinmi mana imanaytapis atipal chucchuśhtin manchapacüśha mana pictapis willapacul wayra-wayra ayiculcan. ˻ Chay simänap allaycuynin dumingu muyun śhalcamuśhan wälam Jesus licalimula puntallactá anćhish Satanaśhpa maquinćhu cayaptin sänachishan Magdalapi Mariaman. Paymi licälul-pacha Jesuspa yaćhapacünincunaman willacü pasacamula, paycunapis wa'aśha llaquisha Jesuspi cayalcaptin. Ćhaycul “¡Cawsämuśha caśhanta licälümi!” niptin manam quiripäculachu. Chay muyun ishcay yaćhapacünincuna malcapi caluscacta liyalcaptinmi paycunap ñawpäninćhüpis Jesus jucmannuy muyulcul licalïlun. Lisïlälil-pacha juccunäman willaycü cutipämuptinmi paycunapis mana quiripäculachu. Chay tardillatacmi ćhunca jucnintin yaćhapacünincuna mïsanćhu miculcaptin Jesus yapañatac licalïmula. Chayćhümi lluy millapäla, licäcunaca maynu willaptinpis mana quiripäcuśhanpi. Nilculmi Jesus: “Lipäcuy jinantin pachäćhu cä nunacunäman cay muśhü allin willacuycäta willaculcä. Pipis chalapacamal bawtisachicücá salbaśham can'a. Mana chalapacamäcunäñatacmi ichá cäraycüśha capäcun'a. Rasun ya'aman chalapacamäcunacá uyaypam: achatup maquinćhu cäcunätapis caćhaycachipäcun'a, juc limaycunaćhüpis limapäcun'a, culibraycunacta aptiptinpis, bininucta upyaptinpis manam imanan'apischu, ishyäcunactapis yatayculmi sänachipäcun'a” nila. Chaypïtam Jesusninchic janay pachäta cuticul Diospa allïninman taycula sumä mandacü cananpä. Chaypïtam yaćhapacünincuna intiru malcaman willacü yaluyta allaycapäcula. Quiquin Jesusninchicñatacmi willacuynin rasunpa caśhanta camalaycachinanpä imaymana milagrucunawan lulachila.˼ Imam unay licäcunaca willaśhantanümi yaćhachishantanümi achca nunacuna manyallapi isquirbiycaćhapäcula ya'anchicwan pasaśhanta. Chaynümi ya'apis allinpa lical Jesuspi isquirbimuc, cuyaśhá Teofilo. Chaymi yaćhä nunacunacta imanuy caśhantapis tapucul, lulayämú tuquicta allaycuyninpïta yaćhachishuśhayquica rasunpa caśhanta yaćhalpunayquipä. Judeacta Herodes mandaśhan timpućhümi, juc nuna Zacarias śhutiyu cala. Paymi sasirdüti caśhta Abiaspa ayllun cala. Chaynütac walmin Elisabetpis sasirdüti Aaronpa caśhtanpa ayllun cala. Ishcayninmi Diospa ñawpäninćhu alli-cama capäcula, Diospa camachicuyninta cäsucul lulä-cama. Chaymi lluy nunapapis allinpa licaśha cala. Ñatac paycunam mana chuliyu awquishyapäcula, walmin mana waćhacuptin. Chaypïtam juc muyunćhu'a Diospa wasinćhu sasirdüti cayninćhu lulaycuna Zacarias particunacta tücälälin. Chay jinaptinmi paycunap custumrinmannuy tücachinacuptin Zacariasta tücäla Diospa wasinćhu insinsiucta mismichimunanpä. Pay chay lulićhu insinsiucta mismichimuśhan üram llapa nunacunaca waśhallaćhu Diosta mañacuyalcäla. Chay insinsiu mismichipäcunan allïnin-lädućhümi juc anjil śhäcuyäñä. Chayta licälulmi Zacarias manchalicucuyal mana imanaytapis atipälachu. Jinaptinmi anjilca: “Ama manchacamaychu, Zacarias. Diosmi mañacuyniquita ćhasquishunqui. Chaymi walmiqui juc walaśhta waćhacun'a. Paypa śhutintam Juanta ćhulanqui. Pay näsimuptinmi ampis nunacunapis cushiculcan'a. Jatunyälulñatacmi Diospa ñawpäninćhu allin nuna caycun'a. Manam imaypis upyaycunactá uchucllapis pulicun'achu, ñatac mamanpa patanpi-pacham Chuya Ispiritup munayninćhu can'a. Chaymi llapa Israel malca-masiquicunacta Diosninchicman cutichimun'a. Cay chuliqui Juanmari lin'a Diospa munayninwan Eliasnüpis alli jiniyuwan Diospi willacuśhtin. Chayćhümi amistachin'a chulintawan taytanta. Diosta mana cäsucücunätapis cäsucümanmá muyuchin'a. Chaynüpamari caminucta allichayä-yupaypis nunäta allichacachin'a quiquin Duyñunchic ćhämuptin ćhasquiculcänanpä” nil. Niptinmi Zacarias anjilcäta nila: “¿Ima? ¿Imanuypatan cay lulacacunman, cuscäpïpis awquishña cayalcaptí? ¿Chaychun canan chulí licalinman?” nil. Niptinmi: “Gabrielmi ya'a cá; Diospa ñawpäninćhu cayäcämi. Chaymi ya'acta caćhamäla chuliqui cananpä willaycachimä. Caynu mana quirimaptiqui'a cananpi shimiqui wićhacacuchun aśhta chuliqui näsimunancama” nin. Chay waśhaćhu cä nunacunäñatacmi: “¿Imañatan pasämun cay üracama mana yalamunanpä?” nishtin alcapäcula. Chaynu alcayalcaptinmi unascactá Zacarias yalämun shimin wićhacäśha siñaśhchayllap limaśhtin. Chaynüta licälälilmi llapanpis tantiälälin suyñuyninćhünu Dios limapämuśhanta. Chaynu chayćhu lulanancunacta lluy camacalculmi ishcay quimsa muyuncunapïtá wasinta licula. Chaypïtam walmin Elisabet rasunpa patantin licalïla. Chaymi picha quilla mana maytapis wasinpi yalupacul sumä cushisha cacula: “Diosmi wawicta talichiman mana mayan nunapis jamuyämänanpä” nil pinsaśhtin. Elisabet ñä süta quillantaña patanwan liyaptinmi Dios caćhamula anjil Gabrielta Galileaćhu Nazaret malcäman. Chay malcaćhümi yaćhala manalä wayapa lisï lasac wamla Maria śhutiyu. Paymi casaracunanpä limaśha cala Israel malcap unay mandänin Davidpa caśhtanpa ayllun Josëwan. Chayćhümi Mariacta anjilca nila: “Cushicuy, Maria. Diosmi anwan cayan. Anmi lluy walmicunapïpis Diospä sumä allin licaśha canqui” nil. Niptinmi Maria pinsatïbu cayäla “¿Imactatan caywan niyäman?” nil. Chaymi anjilca: “Maria, ama manchacuychu. Diospa llaquipayninćhümi cayanqui. Chaymi patayu licalil walaśhta waćhacunqui. Jinalmi Jesusta śhutichanqui. Sumä cayninpïtamari ‘Sumä Munayniyu Diospa Chulin’ nipäcun'a. Jinamanmi quiquin Dios unay mandacü Davidpa pudirnin ćhulaycun'a cay Israel malcäćhu mandacuynin mana imaypis camacänanpä” nila. Niptinmi Maria: “¿Chay'a imanuypam canman manaläpis wayapacta lisiyaptí?” nila. Niptinmi nila: “Maria, Diospa Ispiritun śhamulmi, Sumä Munayniyu Diospa munaynin llantuycuy-yupay yan'anülla patayüta licalichishunqui. Chaymi chay chuya iñachayquita quiquin Diospa Caćhamuśhan Chulin nipäcun'a. Mana quirimaptiqui'a ‘machüra walmi’ nilcul jamuyapäcuśhan caśhtayqui Elisabetpis süta quillantañam patanwan liyan masqui chacwaśhña cayalpis. Diospá rasunpa, manamá sasachu ima lulaypis” nil. Niptinmi Maria: “Paypa uyway nunanmi cayá. Nimäśhayquinu Dios lulachun ya'awan” nila. Caynu nilcuptinmi anjilca liculaña. Chay ishcay quimsa muyuncunapïtam Maria lila wayra wayra Elisabet yaćhaśhan Judea ulucunäćhu cä malcaman. Ñä Zacariaspa wasinman ćhälul: “allinllachun” niycuyaptinmi Elisabetpa patan jucnüpa cuyülun. Chayćhu Chuya Ispiritu limachiptinmi Elisabet Mariacta nila: “Llapan walmicunapïtapis mas allinninpa licaśham canqui patayquićhu wawintinpis Diosninchicpá” nil. Nishanpïmi: “¿Pitan cá ya'a Taytanchicpa maman ćhaycamumänanpä? Shimiquita musyälul-pacham cushicuypïta patäćhu wawïpis jucnüpa cuyülun. Cushicuy Diosninchic nichishuśhayquita quiricuśhayquipi, willaycachishuśhayquinu amćhu lulacächun” nila. Niptinmi Maria nila: “¡Lluy śhun'üwanmi Diosnïta alawá jatun cayninpi! ¡Cushicümi Salbamäninchic Diosninchicpïta! ¡Maynu allinpa licaśham ya'a cá Diospa uyway nunan cayalpis! Cananpïtá ‘Diospa allinpa licaśham canqui’ nilćha nipäman'a. Pay imapäpis aycapäpis puydï Diosnïmi ya'awan caynu lulaycun. Manam paynu'a juc Dios canchu. Chaymi nishantanülla lulä nunacunäpä imaypis llaquipayniyu cayan aśhta imaycamapis. Paypá munalinallanmi ima lulaycunapis. Nunatucücunap imapis lulay pinsaśhancunacta lluy pirdichïcämi. Maynu yaćhayniyu jatun mandacücunactapis lluy julalcachil mana sumä yaćhayniyu nunacunacta mas puydïninpa muyuchïcämi. Mana micuyniyu nunacunactapis rïcuyächïcämi. Maynu cäniyütapis pasaypiman wacchayächïcämi. Aclacuśhan Israel malcanta mana imaypis un'aycul llaquipaywan licaycücämi. Chaynu cananpämi unay awilunchic Abrahamta lluy milayninpa wiñay simpripä limalicamälanchic. Chaymi rasu-rasunpapis ya'anchicwan canan lulacayan” nila. Chayćhu chaynu Elisabetwan quimsa quillanuy caycuśhanpïtam Maria wasinta cuticula. Chaypïtam Elisabetpa quillan ćhämuptin ishyacula walaśhta. Chayćhümi Dios juc wawicta uycuśhanta yaćhälälil śhapämula llapa aylluncunapis malca-masincunapis Elisabetwan cusca cushiculcänanpä. Ñä wawin simänaycuyaptinmi apapäcula unanchaycachï custumrinmannuy. Chayćhümi lluypis munapäcula iñachap śhutin Zacarias cananta. Elisabetñatacmi: “¡Manam! Imanicuptiquipis Juanmi śhutin callan'a” nila. Niptinmi nunacunaca nipäcula: “Chaynüta śhutichayänayquipä ¿pï aylluyquitan Juan śhutiyu cayan?” nil. Nipäcuptinmi Zacariasta tapupäcula, ima śhutin canantapis. Chaymi uchuc tablallaćhu siñaśhchayllap mañalcul “Juanmi can'a” niyäta isquirbila. Chaynu luläluptinmi: “¿Imactaćhá caywan lulacunpis?” nil licapayllaman camälälin. Chay ürallam Zacariaspa shimin paćhyalcamuptin Diosta alawäla. Caycuna pasacuyaptinmi llapa malca-masincunapis: “¿Imatan cay?” nil turbäśha quïdälälin. Caycunapïmi intiru Judea altu malcacunaćhüpis limaylla cacula. Chaymi llapan nunacunäpis śhun'unćhu niculcäla: “¿Imalä chay walaśhca can'a? Diospa maquinćhümi sigürupis cayan” nil. Zacariasñatacmi Chuya Ispiritup munayninćhu cayal shimin paćhyäluptin nila: “¡Maynu tuqui allinmi Israel malcap Diosnin'a malcantinta salbaycamänanchicpä! Sirbïnin mandacü Davidpa caśhtanpïtam salbaycüninchicta caćhamumanchic. Unay aclacuśhan willacüninwan willacachimuśhannüllam caycuna ñawinchicćhu lulacayanña. Caynu lulacananpämari limalicamälanchic. Chaymi nila: ‘Amcunactam imaypis llaquipaycuśhayqui. Chaynütacmi llapa ćhïnishüniquicunap maquinpïtapis juluśhayqui. Cay limalicuśhäta manam imaypis un'aśhächu’ nil. Cay nishannütacmi unay awilunchic Abrahamtapis: ‘Ya'am cuntra partiquipi juluśhayqui, mana pictapis manchalil sirbimänayquipä. Chayćha ñawpänïćhu walan-walanpis tuqui cawsayniyu canqui’ nil” nila. Chayta nilculmi chulin Juanta nila: “Anmi Taytanchicpa puntanta linqui, ïju, malcanta allichayä-yupaypis. Chaymi amta ‘Jatun Diospa willacünin’ nil nipäcuśhunqui. Paypa malcantam ‘Diosniqui juchayquita pampachayculmi salbaycuśhunqui’ nil willaycüca canqui. ¡Ima sumä jatun llaquipayniyümi Diosninchic'a! Yanawyayä juchap jananćhu muyuyaptinchicpis juc acchiwannümi caminunchicta licachimanchic tuqui cawsayniyu pulinanchicpä” nilculmi niyta camacäla. Chayćhütacmi Juanpis wiñala Diospa munayninćhu. Jinalculmi chunyänincunaćhu yaćhamula Israel malca-masincunawan lisichicunancama. Chay timpum Cesar Augusto śhutiyu nuna llapan nasyuncunäćhu mandä cayal nila: “Llapan nunacunaca lluy sinsuchiculcächun” nil. ( Cay sinsum wamä lulacala, Cerenio śhutiyu nuna Siria nasyuncäćhu mandacü cayaptin.) Chaymi sinsuchiculcänanpä unay caśhtanpa malcanta lluypis lipäcunan cala. Chaynu Davidpa caśhtan calmi, Josëpis Galileaćhu cä Nazaret malcapïta lila Davidpa näsishan Judeaćhu cä Belen malcaman. Chaymi José lila casaracunanpä limaśhan Mariawan. Paymi patantinña chaypun'a cayäla. Jinaptinmi Belen malcäta ćhäluptin Mariacta dulurnin chalälun. Chayćhümi ishyacunanpä mana mayca wasipis jäculachu. Chaymi uywacunap watalänallanćhu wamä wawinta ishyacula. Chaynu ishpiculculmi uywacunap mućhcanman iñachanta lluy illpulcul ćhaćhaycachila. Chaypinshi chay tuta Belen malcap wicniscanćhu uwish michïcuna uwishnincunacta täpalcäla. Jinalcaptinshi paycunap ñawpäninćhu juc anjil licalïlun. Chay muyülïninćhüpis Diosninchicpa sumä cayninshi chipyayäñä. Chayta licälälilshi alli-allicta manchalicucuyalcan. Chaynacuyalcaptinshi anjilca nila: “Ama manchaliculcaychu. Ya'am apayämú amcunapä juc muśhü willacuyta jinantin nunacunäwan sumä cushiculcänayquipä. Canan'a amcuna-laycu ñam näsïlunña Belen malcäćhu Diospa Salbacünin Duyñuyqui. Cay willacuywan'a llapan nunacunäćha lluy cushiculcan'a. Canan lilmi uywacunap mućhcanćhu juc iñachacta, illpüśha jitalayäta talipäcunqui. Chaypam tantiapäcunqui pay Salbacüca caśhanta” nil. Chaynu limayällaptinlämi altu sïlupi juc anjilcunapis licalilcamul Diosta alawäcuyalcan: “¡Altu sïlućhu Diosninchic alawaśha cachun jatun cayninpi! ¡Chaynütac cay allpäćhu mayantapis allinpa Dios licaśhancunawan jawca cawsay cachun!” nil. Chay ñä anjilcunaca altu sïlüta cuticulcaptinmi chay uwish täpäcunaca: “¡Má, acuchun, apuray Belenta lishun! ¡Licamuśhun Dios willachimäśhanchiccäta!” limanaculcul mana-mana liculcäla. Chaynu ćhälälilshi talïlälin Mariactawan, Josëta, chaynütac iñachätapis uywa watalänanćhu illpuśha jitalayäta. Jinalshi chayćhu willapacula anjilca nishancunacta. Chaynu willapacuptinmi chayćhu llapan uyalïcunaca licapayllaman camälälila. Lluy caycunacta mana un'al Maria śhun'ullanćhu uywayalmi aybistá chayman pinsalayäla. Chay anjilca imam willaśhantanuy talilcälilñatacmi uwish michïcunaca cuticulcäla Diosta alawaśhtin. Chaypi iñachaca ñä simänaycuyaptinmi custumrinmannuy unanchachï apala. Chayćhümi śhutinta ćhulapäcula “Jesusta” anjil Gabriel puntacta nishantanuy. Ñatac Moisespa camachicuyninćhümi nila: “Mayan walmipis waćhacul'a tawa ćhunca muyunmi Diosta yapa sirbï allaycunanpä alcanman” nil. Chaynütacmi nila: “Wamä wawin walaśh näsimücá Tayta Diospämi lluypäpis can'a” nil. Chaymi Mariap muyunnin cumplimuptin Jesusta apapäcula Jerusalen malcäta Moises camachishannuy “Diosní, cay wawí ampämi can'a” nil uycü. Chaymi Moises camachishannüpis Maria Diosta caśhan sirbï allaycunanpä ishcay palumacta Diospa cañaycapunanpä apala. Chaypunmi chay Jerusalenćhu juc awquish Simeon śhutiyu cayäla. Paymi Diosta sumä manchacü allin nuna Chuya Ispiritup munayninćhu cayäla Israelpa Salbacünin śhamunanta alcaśhtin. Payta Chuya Ispiritum musyachiñä manaläpis wañul Diospa Caćhaśhan Salbacüninta ñawinwan licananpä. Chaynu cayaptinmi Chuya Ispiritu puśhala Diospa chuya wasinta. Chayćhu Jesusta taytancuna camachicuymannuy Diospä unanchayächishanta licalculmi iñachäta malaculcul Simeon nila: “Canan'a, Dios Taytalláy, jawcañaćh wañucuśhäpis. Nimäśhayqui salbänïta ñawïwan ñam licaycüña. Anmi caćhamulanqui llapan nunacunaca lisiycunanpä. Chaynütacmi mana-Israelcunapäpis pay'á juc acchinu bïdanćhu acchin'a. Paypam Israel malcayquipis sumä rispitaśha can'a” nil. Chay Simeon wawinta alawaptinmi, Josëwan Maria licapayllaman camälälila. Chayćhu Simeon paycunapä Diosta mañaculculmi Mariacta nila: “Sumä uyaliy cay nishäta. Cay walaśhmi waquin Israelcunapá cawsaypä can'a, juccunapañatacmi wañuypä can'a. Pay Diospa pudirnin caśhanpïtam waquinnincuná cuntran śhalcapäcun'a. Chaynapäcuptinmi śhun'unćhu ima pinsaśhanpis lluy camaläcamun'a llapan nunapapis. Lluy caycunam jïru-caśhawan tucsiyäśha-yupaypis śhun'uyquita nanachishunqui” nil. Chay Diospa chuya wasinćhümi cayälatac Diospi willacü Ana śhutiyu chacwaśhpis. Paymi Fanuelpa chulin Ashirpa ayllunpïta milamü cala. Pusä ćhunca tawa watayu walmi anćhish wata cuscaśhanpïshi japan quïdäla. Chayshi Diosllactaña sirbïcü cala. Chaymi walan-walan Diospa chuya wasinta lil mañaculapis ayunalapis. Chayćhümi Simeon śhamuśhan üra paypis ćhämula Diospa chuya wasinman anradisicunanpä. Chayćhu iñachäta licälulmi willapacula paynüpis Israel malcanta salbananpä alcäcunäta. Chaypïta Mariawan José, Dios camachicuynincunaćhu nishanta lulalcälilmi cuticulcälaña Galileaćhu Nazaret malcanman. Chayćhümi walaśhca jatunyayäla cuncu-cuncu, callpa-sapa mas fisyunllan. Imacunaćhüpis Diosmi lluy yanapäla. Josëwan Mariam watan-watan lipäcula Jerusalenta Egiptopi Libraculcäśhan fistanman. Jesus ñä ćhunca ishcayniyu watacta liyalmi, chay fistaman taytanta atila. Chayćhu ñä fista camacäluptinmi Nazaretta cuticalcämula. Jesusñatacmi taytan maman mana tantiaptin Jerusalenćhu quïdacamuñä. Chayćhu mana captinmi aylluncunacta tapucul, lisinacuśhancunaćhu payta ashila. Manaña chayćhu talilmi Jerusalenta ashishtin cutipäcula. Ćhaycul quimsa muyunña ashilcaptinmi Jesus'a Diospa chuya wasinpa patyuncunaćhu, Moises isquirbishanpi yaćhachicücunawan tapunacuyäla. Chay yaćhachicücunam sumä admiracüśha capäcula Jesuspa yaćhayninpïta llapan tapuśhancunacta allin yaćhaywan cuntistaśhanpi. Chaynu jawca tapunacuyäta talïlälilmi Maria nila: “¿Imanayanquitan cayćhu taytayquiwan pulá caynu llaquisha ashiyalcaptí?” nil. Niptinmi Jesus: “¿Imapïtan wictapis caytapis yaycul ashilcämanqui? ¿Manachun Taytäpa wasinćhu ucupädu canäta yaćhapäcunqui?” nila. Chay niptinpis paycuná manash tantiapäculachu ima nishantapis. Lluy caycunactam maman śhun'unman ćhulal uywala. Jinalcul Jesuswan cuscan Nazaretta cutipämuptinñam chayćhu taytancunapäpis cäsucü cala. Cuncu-cuncum wiñalapis fisyunllan ima. Jinalmi Diospäpis nunapäpis maypis alawana allin cala. Chay muyuncunaćhu'a Tiberio nishan nunam ćhunca pichayu wataña cay jinantin nasyuncäta mandä cala. Poncio Pilatoñatacmi Judea malcap mandänin. Herodesñatacmi Galilea malcap. Chaynütacmi cay Herodespa irmänun Felipipis Ituria malcapwan Traconite malcacunap. Lisiniasñatacmi Abilinia malcap mandänin cala. Jinamanñatacmi Anaswan Caifas Israel caśhtacunap sumä puydï sasirdütin capäcula. Chay timpumá chunyäninćhu Zacariaspa chulin Juanta Diosninchic limapäla. Chaymi Juan pulila willacuśhtin Jordan mayup patanćhu malcacunäta: “Juchayquicunapi wanacul bawtisaculcay pampachäśha capäcunayquipä” nil. Chaynüpam lluy lulacala Diospa unay willacünin Isaias isquirbishancunänu. Chayćhümi nila: “Chunyäninćhu ayaycaćhäcäta uyalipäcuy: ‘Taytanchic ćhämunanpä sumäta allichaculcay. Ñatac paypa pulinanta tuquicta lulapäcuy. Ulucunäta, wayucunäta, ućhcucunätapis lluyta pampatapäcuy; caminucunäta tuquiman dirichapäcuy Taytanchicta ćhasquiculcänayquipä. Jinaptinmi cay pachäćhu llapan nunaca lican'a Dios Caćhamuśhan Salbacücäta’ nil” nila. Chay muyuncuna Juan caśhancäman achca nunacuna bawtisachicunanpä intirupïta lipäcuptinmi nila: “Pasaypi culibray caśhtacuna, ¿pitá nishulanqui ‘¡Diospa castigun janayquićhüñam cayan ayicunayquipä!’ nil? Juchayquicunapi wanaculcäśhayquitari camalachipäcuy. Icha ‘Abrahampa ayllun caynïwanmi Diosninchicpa allinña cayá’ ¿niyanquichun, imam? Dios munal'a cay lumicunapïtapis Abrampa ayllunman muyuchinmanmi. Jinaman paypa ächan listuñam cayan jaćhacunäta sapipi cuchünanpä. Chay mana alli wayuyniyu jaćhactamá wicapalcachil cañan'a” nil. Niptinmi nunacunaca tapupäcula: “Chayurá ¿imactatan lulapäcüman?” nil. Nipäcuptinmi: “Mayanpis ishcay müdanayücá jucnin müdananta uchun mana müdanayücunäman. Chaynütac lulaycäliy micuypi pulïcunawanpis” nila. Chaynütacmi Roma gubirnupä alcabäla mañawshïnin nunapis bawtisachicuyta munal Juanman lilcul: “Taytay, ya'acuna ¿imactatan lulapäcüman?” nila. Niptinmi: “Mañapäcuy nishuśhallayquita” nila. Chaynütac cachacucunapis tapuculcäla: “Taytay, ya'acuna, ¿imactatan lulapäcüman?” nil. Niptinmi: “Ama pictapis aminasacuyniquiwan'a nïtac yan'al imamanpis artilcul'a alafirsa quitacuychu. Cay lulaśhayquinu'a päguyquiwan-ari cuntintaculcay” nila. Caynu allinta limaśhanpïmi llapan nunacunäpis: “¿Paypisćha Diospa Caćhamuśhan Salbacüca?” nil pinsapäcula. Chaymi Juan llapanta: “Ya'a yacullawanmi bawtisapäcuc. Ya'ap ipäta śhamücämi ichá Chuya Ispirituwan ninawanpis bawtisapäcuśhunqui. Pay'a ya'apïtapis mas munayniyu captinmi ya'a mana bälïchu nï camächu śhucuyninpa watullanta pasquiycunalläpäpis. Ñatac trïgucta waywachï nunanümi pay'a śhayämun, lluy nunacunäta cäraycunanpä. Waywalcachilmi trïgucta pilwanman ćhulaycun'a; amuntañatacmi wiñay simpri nina waläcäman jitaycun'a” nila. Chaynu imaymanawan anyapalmi allin willacuyta willala. Jinamanmi mandä Herodesta imaypis piñapäla: “Irmänuyqui Felipip walmin Herodiaswan caynu cuscacuycuśhayqui manamá allinchu” nil. Jinamanmi juc mana allin lulaynincunapïtapis piñapäla. Jinaman Juanta carsilcämanlämi wićhaycächilapis. Caynu carsilman manalä wićhächiptinlämi Juan chaypun nunacunäta bawtisayäla. Chayćhümi Jesus ćhaycamul bawtisachicula. Jinalcul Diosta mañacuyaptinmi janay pachaca quićhacacüluptin Diospa Chuya Ispiritun paypa janäninman ji'alpamula juc palumanuy. Jinamanmi altu sïlupi: “¡Maynu cushisham cayá ampïta, cuyay chulí!” nil nilpamula. Chaypïtam Jesus llapan nunäta yaćhachiyta allaycula quimsa ćhunca watantanuy liyal. Paypïmi lluy nunacunapis Josëpa chulin caśhanta pinsapäcula. Ñatac Josëpa awquilluncuna caycunam cala: Josëmi Elïpa chulin. Elïñatacmi Matatpa chulin. Matatñatacmi Levïpa chulin. Levïñatacmi Melquip chulin. Melquiñatacmi Janap chulin. Janañatacmi Josëpa chulin. Josëñatacmi Matatiaspa chulin. Matatiasñatacmi Amospa chulin. Amosñatacmi Nahumpa chulin. Nahumñatacmi Eslip chulin. Esliñatacmi Nagaïpa chulin. Nagaïñatacmi Maatpa chulin. Maatñatacmi Matatiaspa chulin. Matatiasñatacmi Semeïpa chulin. Semeïñatacmi Josëpa chulin. Josëñatacmi Judäpa chulin. Judäñatacmi Joananpa chulin. Joananñatacmi Resäpa chulin. Resäñatacmi Zorobabelpa chulin. Zorobabelñatacmi Salatielpa chulin. Salatielñatacmi Nerïpa chulin. Nerïñatacmi Melquip chulin. Melquiñatacmi Adïpa chulin. Adïñatacmi Cosampa chulin. Cosamñatacmi Elmodanpa chulin. Elmodanñatacmi Erpa chulin. Erñatacmi Josuëpa chulin. Josuëñatacmi Elieserpa chulin. Elieserñatacmi Jorinpa chulin. Jorinñatacmi Matatpa chulin. Matatñatacmi Levïpa chulin. Levïñatacmi Simeonpa chulin. Simeonñatacmi Judäpa chulin. Judäñatacmi Josëpa chulin. Josëñatacmi Jonampa chulin. Jonamñatacmi Eliaquimpa chulin. Eliaquimñatacmi Meleap chulin. Meleañatacmi Mainanpa chulin. Mainanñatacmi Matatap chulin. Matatañatacmi Natanpa chulin. Natanñatacmi Davidpa chulin. Davidñatacmi Isaïpa chulin. Isaïñatacmi Obedpa chulin. Obedñatacmi Boozpa chulin. Boozñatacmi Salap chulin. Salañatacmi Naasonpa chulin. Naasonñatacmi Aminadabpa chulin. Aminadabñatacmi Adminpa chulin. Adminñatacmi Esrompa chulin. Esromñatacmi Farespa chulin. Faresñatacmi Judäpa chulin. Judäñatacmi Jacobpa chulin. Jacobñatacmi Isaacpa chulin. Isaacñatacmi Abrahampa chulin. Abrahamñatacmi Tarëpa chulin. Tarëñatacmi Nacorpa chulin. Nacorñatacmi Serugpa chulin. Serugñatacmi Regaurpa chulin. Regaurñatacmi Pelegpa chulin. Pelegñatacmi Heberpa chulin. Heberñatacmi Salap chulin. Salañatacmi Cainanpa chulin. Cainanñatacmi Arfaxadpa chulin. Arfaxadñatacmi Sempa chulin. Semñatacmi Noëpa chulin. Noëñatacmi Lamecpa chulin. Lamecñatacmi Matusalenpa chulin. Matusalenñatacmi Enocpa chulin. Enocñatacmi Jaredpa chulin. Jaredñatacmi Mahalalelpa chulin. Mahalalelñatacmi Cainanpa chulin. Cainanñatacmi Enospa chulin. Enosñatacmi Setpa chulin. Setñatacmi Adanpa chulin. Adanñatacmi quiquin Dios licalichicuśhanca cala. Ñä Jesus Chuya Ispiritup munayninćhu cayalmi Jordan mayupi cutila. Chayćhümi Chuya Ispiritu chunyäninman payta puśhala mana allinman Satanaśh palpuyta ñacachinanpä. Chayćhu tawa ćhunca muyun, tawa ćhunca tuta ayunaptinmi micanäcuyanña. Jinaptinmi Satanaśh: “Am'a quiquin Diospa Chulin rasunpa cayal'a cay lumïta tantaman muyuchiy” nila. Niptinmi: “Isquirbisham cayan: ‘Manam tantallawanchu nunaca cawsanchic’ nil” nila. Chaypïmi Satanaśh puśhala altu uluman. Chayćhümi juclla licächin cay pachäta lluy imapis cänintinta. Chayćhümi Jesusta nila: “Cay licaśhayqui lluy sumä caynintin ya'ap maquïćhümi cayan mayanmanpis uycunäpä. Canan un'ulacuycul alawamaptiqui'a maquiquimanmi lluy ćhulaycuśhayqui” nil. Niptinmi Jesus: “Diospa shiminćhümi niyantac: ‘Tayta Diosllayquitam imaypis alawanqui; payllactatacmi sirbinqui’ nilmi niyan” niycülun. Chaynütacmi Jesusta puśhala Jerusalenta. Chayćhu Diospa chuya wasinpa mas altunninman ishpilcachilmi nila: “Rasunpa quiquin Diospi śhamü Chulinca cal'a caypi, má, paćhcalpüluy. “¿Manachun Diospa shiminćhüpis: ‘Anjilnïcunactam caćhamuśhä paycuna maquinwan chalapäcuśhuptiqui lumiman mana uchucllapis tupacunayquipä’ niyan-ari?” nil. Niptinmi: “Diospa shiminćhüpis niyantacmi: ‘Tayta Diosniquita munayniquiman'a ama jicutaychu’ nil” niycülun. Chayćhu munaśhantanu mana lulachiyta atipaculculmi Satanaśhca juc-puncama caćhaycula. Chaypïtam Chuya Ispiritup munayninwan Galileap malcancunaman Jesus cutila. Jinaptinmi paypïta limapäcula intiru Galileaćhu. Chay juntunaculcänan wasincunäćhu Jesus yaćhayächiptinñatacmi llapan nunacunaca alawapäcula. Chaypïtam unay yaćhaśhan Nazaret malcanta Jesus cuticula. Warda muyunćhüñatacmi custumrinmannuy juntunaculcänan wasiman yaycuycul Diospa shiminta lïginanpä śhalcućhacula. Chaymi Diospa unay willacünin Isaias isquirbishan librüta julalcamul uycula. Chayćhümi quićhaycul lïgila: “Diospa Ispiritunmi ya'aćhu cayan. Pay quiquinmi śhuñacamäla wacchacunäman allin willacuyta willacunäpä. Llapa prïsuśha cäcunaman lil caćhaycachimunäpämi caćhamuśha cá. Jinaman aplacunacta licachinäpämi. Jucpa maquincunaćhu ñacäcunäta julunäpämari śhamulá. Cayćhu cayá Tayta Diosninchicpa salbanan timpüta willanäpämi” nil. Cayta lïgilculmi caśhallan pitwilcul cutiycachil taycucuycula. Chayćhümi llapanpis payllactaña licapäcuyalcan. Jinaptinmi Jesus nila: “Cay lïgimuśhäcäta uyalipäcuśhayquinümi canan ñawpäniquićhu lluy lulacacuyan” nil. Niptinmi lluy nunapis licapayllaman camäśha “Paymi ichá allinta liman” nipäcula. Parti awniyalcaptinpis: “¿Manachun cay'a Josëpa chulillan, imatá?” nilmi nipäculatac. Chaynu nipäcuptinmi Jesus nila: “Juc limayćhu nipäcuśhannüpis: ‘Quiquiquitalä jampicüluy’ nipämanquićh. Ñatac ‘Capernaum malcaćhu lulaśhayquitanuy cayćhüpis lulal licachipämay’ nipämanquićh. “Chaymi ya'a nipäcuc: Diospi willacücunacá manamá mayanpis quiquinpa malcanćhu allinpa ćhasquishachu” nil. Jinamanñatacmi nila: “Rasunpa, Elias Diospi willacuśhtin pulinan unay timpućhümi micuy wana cacula quimsa wata partin mana nï chican tamyapis tamyamuptin. Chaypun Israel malcanchicćhu maynu japanyäśhacuna micuypi cayalcaptinpis Dios manam willacünin Eliasta caćhamulachu. Sinu'a caćhala Sidonćhu cä Sarepta juc-lädu malcäćhu japanyäśha walmïta yanapaycachïmi. Chaynütacmi Diospa unay willacünin Eliseo timpućhüpis Israel malcanchicćhu achca-achca ishyayalcäla lipra ishyaywan. Manamá nï jucllantapis sänaycachilachu. Sinu'a Siria juc-lädu malcayu Naaman nunallactamari” nila. Chay niyta uyalïlälilmi llapanpis piñacälälil: “¡Cärayqui cañächun ya'a Israelcuna cayalcaptí caynu nipämänayquipä!” nila. Nilculmi Jesusta lluy-lluy aysacuyalcan chay malcap fiyu shiwyayä a'anpi jitalpamü. Jinayalcaptinpis Jesus'a ćhawpinpa pasalculmi licula. Chaypïtam Jesus licula Nazaretpïta Galileap Capernaum malcanman. Chayćhümi warda muyuncunaćhu yaćhachï cala. Chay yaćhachicuyninta uyalilmi sumä licapayllaman camälälil: “Sumä pudirwanmá pay yaćhachin” nipäcula. Chayćhüñatacmi Satanaśhpa gänaśha juc nuna cañä. Chaymi apalcaćhaypa nicuyan: “¡Nazaret malcayu, Jesus! ¡Caćhaycälimay! ¿Imactatá ya'acunawan munacuyanqui? ¿Mana cäman muyuchipämänayquipächun śhamulanqui, imatá? Yaćhämari Diospi Śhamü Chuya caśhayquita” nil. Niptinmi Jesus piñapäla: “¡Cay nunäpi upälla liculcay!” nil. Niptinmi pampäman sätalcul mana uchucllapis däñaycullal chay nunäpi yalapäcula. Chayćhümi lluy nunapis licapänacuyllaman camäśha ninaculcäla: “¡Imatan cay'a! ¡Juc licchä yaćhachicuymá! ¡Maynu sumä munayniyu nunatan achatupis cäsucul licunanpä!” nil. Jinaptinmi chay lulaśhanta lluy malcacunaca yaćhatityälälila. Chay juntunaculcänan wasipi yalulculmi Jesus lila Simonpa wasinta. Ćhänanpämi Simonpa suyran calur ishyaywan śhüśhuwaśhtin jitalayäña. Jinaptinmi Jesusta ruygacula sänachinanpä. Chaymi ishyäcäman aśhuycul “Ishyay, cay walmipi yaluy” nil nillaptin ishyaynin juclla chincacula. Jinaptinmi śhalculcul atindiycula. Ñä aspicalpuyaptinmi payman imaymana ishyaywan ishyänincunacta ćhächipämula. Jinaptinmi lluytapis yataycullal sänachila. Waquincunactañatacmi achatup maquinpi caćhaycachila. Jinaptinmi apalcaćhaypa achatucunaca: “¡Am'a canqui quiqui-quiquin Diospa Chulincämi!” nila. Quiquin Diospa Caćhaśhan Salbacüca caśhanta yaćhapäcuptinñatacmi piñapalcul manaña limalcachilachu. Chay achicäluptin chunyäninman Jesus licuptinmi lluy nunacunaca talipäcunancama ashipäcula. Chayćhu talilcälilñatacmi juc malcacunaman linanta nï munapäculañachu. Niptinmi: “Manam. Juc malcacunamanpis linämi, Diospa gubirnunpi paycunactapis willaycunäpä. Chaypämi Diosninchic ya'acta caćhamäla” nila. Nilmi Galilea-lädućhu juntunaculcänan wasicunaćhu yaćhachishtin pulila. Juc-punmi Genesaret ućhap manyanćhu Jesus licälun ishcay barcu jinanllan watalayalcäta. Chay jucninshi Simonpa cala. Chaymi Simon parti chalawshï-masincuna challwa chalacunta pa'alcäñä. Chaymanmi achca-achca nunacuna Diospa limayninta uyalipäcunanpä ćhäpämuptin Jesus Simonpa barcunman ishpiculcul nila: “Wicniscaman puśhay barcuyquita” nil. Chayniscaman puśhaptinmi chay śhamücunäta chaypi yaćhachimula. Chayćhu ñä yaćhachiyta camacalculmi Simonta nila: “Cay barcuyquita wicnisca unduscanman puśhal challwa chalacuyquita caćhalpuy chalanayquipä” nil. Niptinmi Simon: “Taytáy, tutay-walächi maynu ashiyalcalpis, manam nï juctapis talipäcüchu. Má, canan am mandamaptiqui'a jitaycuśhäri” nin. Nilcul jitaycuptinmi achca-achca challwacuna winacämuñä mana chutaypis atipanancama. Chaynu llasaycäwan laćhyat-laćhyatyäcuyaptinmi parti chalawshï-masincuna yanapänanpä ayaycaćhacuyan. Jinaptin ishcaynin barcun juntacta winäläliptinmi llasaycäwan ñaćhaña ji'acalpuyanpis. Caycuna lulacacüluptinmi Simon Pedro Jesuspa ñawpäninman un'ulacuycul nila: “Ya'a jucha-sapa nunapïta aśhucullay, taytáy” nil. Ñatac llapanpis lluy manchalicuśhanümi cacuyalcäla. Chaynütac Simonpa partil lulawshïnin Zebedeop chulin Juanpis, Jacobopis lluy jucnawyäcuyllaman camälälila. Jinaptinmi Simonta Jesus nila: “Ama manchacuychu. Cananpïtá challwa juntupäcuśhayquinümi nunacunactapis Diospä juntupämunqui” nil. Niptinmi chay ućhap manyanman barcuncunacta caćhaycul jinanllan Jesuswan liculcäla. Juc malcaćhüña Jesus cayaptinmi, juc nuna ćhämun ćhaquinpïta umancama lipra ishyaywan. Chayćhu Jesusta licälul-pacham, un'ulacuycul cäranpis pampäcama uyshucuycul ruygacula: “Taytáy, munal'a allinyaycachillämanquimanmi” nil. Niptinmi maquinwan yataycul: “Aw, allin chuya canayquitam muná” nila. Nilcullaptinmi lipra ishyaynin lluy śhuśhüluptin sänu licalïla. Chaymi Jesus nila: “Amam cay allinyachishacpïta pictapis willapacunquichu. Aśhwanpa sasirdütiman lil anradisicuypi apay Moises nimäśhanchicnuy rasunpa cay ishyaypi allinyäśhayquita licaśhunayquipä” nil. Masqui chaynu niptinpis Jesuspa lulaśhan'a intirumanmi miläla. Chaymi achca nunacunapis śhapämula Jesuspa yaćhachishanta uyalï, chaynütac ishyänincunacta sänachipunanpäpis. Jinaptinpis chunyänincunamanmi Diosta mañacunanpä Jesus licü cala. Juc-pun Jesus achca nunacunacta yaćhayächiptinmi, chayćhu cayalcäla fariseo caśhtacunapi, Moisespa camachicuyninpi yaćhachicücunäpis, intiru Galileap malcancunapi, chaynütac Judeapïpis, Jerusalenpïpis. Chayćhümi Jesus llapa ishyäcunacta quiquin Diospa munayninwan sänachila. Jinaptinmi juc pasaypi ćhänacacüśha nunacta chacanawan apapämula. Chay apamücunaca Jesuspa ñawpäninman ishyäcäta pasaycachiyta munaptinpis, nunacuna quićhqui-quićhqui captinmi mana atipapäculachu. Chay mana atipaculculmi, wasip altunman ćhulculcul tïchunta alilcul Jesuspa ñawpäninman watuwan caćhalpapämula. Caćhalpamü nunacunap chalapacuyninta tantialmi chay ishyäcäta Jesus nila: “Wayapa, juchayqui lluy pampachäśhañam” nil. Niptinmi chay yaćhachicücunawan fariseocunañatac pinsapäcula: “¿Pitan cay'a caynüta limal Diosninchicta jalutacunanpä? Diosllanchicmá juchacunacta pampachäca” nil. Chaynu pinsalcäśhanta yaćhalmi Jesus nila: “¿Imapïtamá caynu pinsapäcunqui? ¿Imaniytan mas fäsil: ‘Juchayquicunacta pampachaycucñam’ nïchun icha ‘Śhalcuculcul licuyña’ nïchun? Cananmi yaćhanqui cay Rasun Nunap Chulincá, cay pachäćhu juchacunacta pampachänäpä munayniyu caśhäta” nil. Nilculmi chay ishyä nunäta: “Canan ¡śhalcuy-ari! Wantumuśhuśhayquita apaculcul wasiquita licuy” nila. Chay niptin-pachallam llapanpa ñawquin śhalcuculcul wantumuśhanta apaculcul wasinta licun cushicuypi Diosta alawaśhtin. Jinaptinmi llapan nunäpis licapayllaman camäśha Diosta altuman julaycälila: “¡Caytanu'a manamá imaypis licalanchicchu!” nil. Chaypi Jesus yaluculcul pasaśhanćhümi licälun Leví śhutiyu nuna Roma gubirnupä alcabälacta mañanancäćhu täcuyäta. Chaymi Jesus: “Acuchun ya'awan, atimay” nin. Niptin-pacham lluyta caćhaycul paywan licula. Chaypi Levïmi wasinćhu juc cumbiducta yanuchila Jesuswan micapäcunanpä. Chay mïsa micapäcuśhanćhütacmi alcabäla mañawshï-masincunapis, juc nunacunapis capäcula. Chayćhu juc ishcay fariseocunäwan camachicuypi yaćhachicücunaca licalïlälimulmi Jesuspa yaćhapacünincunacta jamuyapäcula: “¡¿Ima-nilä nunatan capäcunqui wic-nilä suwacunawan jucha-sapacunawanlä upyapäcunayquipä micapäcunayquipä?!” nil. Niptinmi Jesus nila: “Sänu nunacunacá manam jampicüta munanchu, sinu'a ishyäcunallam. Ya'a manam śhamulá santutucücunacta ayächu, sinu'a jucha-sapacunaca wanaculcänanpämi” nil. Ñatac paycunam tapupäcula Jesusta: “¿Imanaltan Bawtisä Juanpa puliwshïnincunapis fariseop atïnincunapis rätu-rätu ayunal Diosta mañacuyalcan, ampañatac mastá micucuylla upyacuylla isisí?” nil. Nipäcuptinmi: “¿Casaracüca cayaptin'a ayachishacunaca ayunapäcunmanchun ampá? Manaćhá jinapäcunmanchu paycunawanlä cayaptin'a. Ñatac chay casaracüca waycäśha canan timpu ćhämun'am. Jinaptinmi ichá ayunapäcun'a. Chaynümari yaćhapacünïcunawanpis can'a” nil. Nilculmi jucman tinculcachil yapa nila: “Manam mayanpis muśhü müdanacta laćhyalcul, lataśh müdanaman la'anmanchu. Chaynu la'äluptin'a muśhü müdanam yan'alpä canman. Manamá tincunmanchu. “Chaynütacmi chayllalä luläśha aswactapis mana winanchicchu lälaśha mawca wacuyman'a. Chaynu lulal'a aswäćha wacuycäta paquïchinman; jinaptinćha lluy aswapis wacuypis yan'al pampapä canman. Chaymi chayllalä luläśha aswactá muśhü allin wacuyman winanchic pulanpis tuqui caycälinanpä. Mayanpis pu'uśha aswacta upyacücá chayllalä luläśhätá manamá ‘¡Añawjá!’ nin'achu. ‘Pu'uśham sumä mishquicullan’ nin'amá” nil. Juc warda muyunćhümi Jesus yaćhapacünincunawan pasayalcäla trïgu-trïgup manyanpa. Chay yaćhapacünincunañatacmi pallalcälil cupaycula micalcälinanpä. Chayćhu fariseocuna chaynayäta licälälilmi Jesusta nipäcula: “¡¿Imapïtatá warda muyunćhu camachicuy mana pirmitishanta lulayalcanquiman?!” nil. Niptinmi Jesus: “¿Manachun lïgipäculanqui David micanäśha cayal puliwshï-masincunawan imacta lulapäcuśhantapis? ¿Manachun Diosta alawana carpanman yaycucuycul Diospä japächäśhan tantäta, sasirdüticunälla micunanpä cä tantätalä micüla? Jinaman ¿manachun puliwshï-masincunactapis uycuñälä canpis?” nila. Nishanpïmi: “Ya'a Rasun Nunap maquilläćhümi cay warda muyuncäpis cayan” nila. Chaynütacmi juc warda muyunćhüpis juntunaculcänan wasiman yaycul Jesus yaćhachila. Chayćhümi juc nunap allï maquin mana cuyulï chaquïsha cañä. Chayćhümi camachicuyta yaćhachicücunawan fariseocuna awaytapäcula: “Má, canan warda muyuncäćhu sänachin'achuśh” nishtin. Chaynu pinsapäcuśhanta Jesus tantiälulmi chay mana cuyulï maquiyu nunäta nila: “¡Śhalcuy, cay ñawpäman pasaycamuy!” nil. Niptinmi pasaycamul śhäcula. Chayćhümi nunacunäta Jesus nila: “¿Cay warda muyunca allincätachun icha mana allincätachun lulachimanchic? ¿Cawsayninta salbaycachimanchicchun icha wañulpachimanchicchun?” nil. Nilculmi lluy chayćhu cä nunacunäta licalcul mana cuyulï maquiyu nunäta: “¡Chacchapacuy!” nila. Chaynu chacchapacüluptinmi sänu licalïla. Chaynu luläluptinmi ñaćhaña imanacälälilapis “¡¿Imactatá luläśhun?!” nil. Chay muyuncunam juc chunyä uluncascaman Jesus licula. Chayćhümi tutay-walächi Diosta mañacamula. Chay achicäluptinmi llapa yaćhapacünincunacta lluy ayalcul, “Puydï caćhaśhäcuna capäcunqui” nil ćhunca ishcayllacta aclala. Paycunam cala: “Pedro” nishan Simon, paypa śhullcan Andrespis. Jinaman Jacobowan śhullcan Juanpis. Jinamanñatacmi Felipiwan, Bartolomé. Jinaman'a Mateowan, Tomas. Chaynütac Alfeop chulin Jacobopis, ñatac malcanpi nanachicü Simonpis. Chaynütac Jacobop śhullcan Judaspis. Jinaman'a Jesusta ipanchä Judas Iscariotipis. Paycunallawan chay ulüpi cutilpayalcämuptinmi chay pampaćhu nisyu-nisyu nunacuna alcayalcäñä jinantin Judea malcacunapïtawan, Jerusalenpïtapis, chaynütac lamar-lädunćhu Tirowan Sidon malcacunapïtapis. Chaynu śhapämula Jesuspa yaćhachicuyninta uyalipäcunanpämi, ishyänincunacta lluy sänaycachipunanpäpis. Chayćhümi Jesus rasunpa lluy ishyänincunactapis Satanaśhpa gänaśhacunactapis sänachipula. Chaymi llapan nunacunapis Jesusta yataycuyllactapis munapäcula ima ishyayninpïpis lluy sänachinanpä. Chaynu jinalculmi yaćhapacünincunaman licalcul nila: “Cushiculcay waccha cäcunaca. Amcunapämi Diospa gubirnun unanchäśha cayan. Cushiculcay micanäśha cäcuna. Amcunactam Dios maćhaycachishunqui. Cushiculcay canan wa'acücuna; ¡maynu cushicuśham canqui! Cushiculcay ya'a Rasun Nunap Chulin-laycu ćhïnipäcuśhuptiquipis, alupäcuśhuptiquipis, ruydupapäcuśhuptiquipis, mana allinpa licapäcuśhuptiquipis. Caytanümi Diospa willacünincunactapis lulala unay awiluyquicuna. Chayurá chaypun cushiculcay, jinal mastalä cushiculcaypis. Paycunanüpis amcuna janay pachäćhu sumä jatun primiuctam ćhasquipäcunqui. Am rïcucunäpam ichá ñä capuśhunquiña imayquipis cushiculcänayquipä. ¿Ñatac imanuytá capäcunqui Diospá? ¡Imanuylä capäcunqui canan patayqui junta cäcuna! Amcuna juc-punmi micuypi wañupäcunqui. ¡Imanuylä capäcunqui canan allinmi cä nil cushisha cäcuna! Amcunam mamay-taytayta awćhupäcunqui. ¡Imanuylä capäcunqui canan llapan nunacunäwan alawachicücuna! Canannümi awiluyqui timpucunaćhüpis alawapäcula Diospa willacünintucuycul yan'al willapäcuptinpis. “Cananñatacmi ya'a niycälic, cuyapäcuy ćhïnishüniquicunäta. Ćhïnicüniqui nunacunapäpis allintatac lulaycälipuy. Amcunapi mana allin limäcunäpäpis ‘Allinca anwan caycuchun’ niycäliy. Tumpäśhüniquicunapäpis mañaculcaytac. Ñatac cäraćhu lapyaśhuptiquipis, juc-lädu cärayquitapis camaycuy. Pipis punchuyquita waycaśhuptiqui'a, camisayquitapis uśhtipaycuy. Mayanpis mañaculcäśhuptiqui'a uycäliy. Mayanpis pishipacü ‘uycamay’ nishuptiqui'a uycul amaña ‘cutiycachimay’ niyaychu. Apacuchunñari. Chaynütac-ari nuna-masiquicuna allinpa licapäcuśhunayquita munaśhayquinu paycunactapis tuquip licaycäliy. Sïchuśh sintinaculcäśhallayquiwan cuyanaculcaptiqui'a ¿ima allintatan lulaycuyanqui? ¿Manachun piyurnin jucha-sapacunäpis lulawshï-masincunawan chaynu cuyanacun? Allinta lulaśhüniquicunallapä chaynu lulaycuyal'a ‘mas allinninlämi cayá’ ¿niyanquichun imatá? Chaynüllá Diosta mana lisïcunapis lulapäcunmá. ‘Ya'apis mañaycuśhä aynipä’ nil lulaycuśhayqui ¿ima allintá? Chaynu aynillapá jucha-sapacunäpis mañanaculcanmá. Chayta lulaśhayquinu'a ćhïnicüniquicunätapis amcuná cuyaycäliy. Jinal allinta lulaycapul mañaycuy, amatac uyayllapá. Chay jinaśhayquiwanmi cayćhüpis janay pachäćhüpis allin cawsayta pasapäcunqui. Caycunacta lulalmi Sumä Munayniyu Diospa nunan caśhayquita camalachipäcunqui. Ñatac juyupäpis pasaypi nunapäpis pay'a allinmá. Paynuy llaquipayniyü-cama amcunapis capäcuy. “Ama nuna-masiquicunacta cäraycäliychu Dios mana cäraycälishunayquipä. Amatac pictapis juchachaycäliychu, amcunapis mana juchachaycuśha canayquipä. Pampachaycäliy, amcunapis pampachaycuśha capäcunayquipä. Uycälil'a amcunapis mana camaytapis atipänayquicamam ćhasquipäcunqui. Uycälishayqui tincütam uycälishunqui” nil. Nilculmi Jesus tincuchila cay nil: “¿Juc apla puśhanmanchun juc apla-masinta? ¿Manachućh may ućhcumanpis palpälälinman? Chaynümi mayanpis yaćhachïninpi mas'a manalä canmanlächu. Lluy yaćhachishancunacta ishpïlulmi ichá paypis allin yaćhachicü can'a. ¿Imapïtan nuna-masiquip ñawinćhu uchuy anlallanta licaypi wañupacuyalcanquiman ñawiquićhu jatun iluyqui cayaptin? ¿Imanuypatan ‘Jay, ñawiquićhu anlallayquita julüśhayqui’ niyanquiman jatun iluyqui ñawiquićhu chacalayaptin? ¡Ishcay cära nunacuna! Ñawiquipïtalä juluy chay iluyquita. Jinalculćha ichá juccunäpa anlanta julunquiman. “Allin lantacá manam ćhulanchu pasaypi mana bälïcunactá, nïtac pasaypi mana bälï lantapis ćhulantacchu tuqui tuquictá. Ñatac lluy lantactapis lisinchic ćhulayninpam. Manam ïgusta ćhulanmanchu caśhacunaca. Nïtac übactapis ćhulälunmanchu tantal caśhacá. Chaynümi allin nunäpá śhun'unćhu sumä cuyay ćhaniyu ćhulacuśhancäpi shiminpapis yalamun. Chaynütac mana allin nunäpapis sumä ćhaniyüpa mana allincunallacta ćhulaycuśhancäpïmi shiminpapis yalamun. Rasunpa shimin liman imanuypis śhun'un caśhanpam. “Má, ‘Duyñullämi, Taytallämi am canqui’ niltac nipämanqui, chaypïtá manatac ya'a nishätá cäsupämanquichu. Cay nishäta uyalil cäsumäcunaca caynümi: masïsu a'a jananćhu wasinta śhalcachïcänümari. Mayuca maynu wiñämulpis, manamá cućhpachin'achu, masïsu taycachisha captin. Ñatac mana cäsucücá mana sumä simintaycul allpa janallanćhu wasinta luläcänümi. Pu'uy tamya timpućhu mayuca lluy wiñalcamulñatacmi juclla apacun'a. Jinalculmi may caśhanćhu nï camalan'achu” nin. Nunacunäta limapayta lluy camacalculmi Jesus yaćhapacünincunawan Capernaum malcäman liculcäla. Chayćhümi Roma cachacucunap capitannin yaćhañä. Paypa uyway nunanmi ishyayal lluyña wañucalpuyäla. Chaymi capitanca chayćhu Jesuspi limapäcuśhanta uyalilcul chay prinsipal yaśhacunacta caćhamula: “Taytáy, ama chaynu callaychu. Uyway nunalläta sänaycachipallämay” nil. Niptinshi paycuna lilcul Jesusta rasunpa ruygaculcäla nishantanuy. Jinalculshi paycuna partipïpis nipäcula: “Yanapaycullay. Pay'a allin nuna cayninwan mirisinmi. Rasunpa malcanchicta cuyanmi. Chaymi juntunacuna wasinchictapis śhalcälächipäman alawapäcunäpäpis” nil. Niptinmi Jesus paycunawan lipäcula. Chayćhu wasinta sircacuycuyaptinmi capitanca talipachimula lisinacuśhancunacta. Chayshi paycuna: “Taytáy, amash piñacunquichu. Wasinman yaycaycamunallayquipäpis manash bälillanchu. Chayshi mana nï quiquinchu śhamuśhulanquipis. Aśhwanpa cayllapi niycullaśhayquiwan sänachinayquita yaćhayanshi. Pay quiquinshi yaćhan cäsucuytapis mandacuytapis. Chaynütacshi maquinćhu cä cachacucunäpis ‘wicta liy’, ‘cayman śhamuy’ niptin'a cäsupäcun. Chaynütacshi uywaynincunapis ‘cayta lulay’ niptin'a lulapäcun” nila. Cay nichimuśhanpi admiracuculmi Jesus atïnincunäta licalcul nila: “¡Cay jinantin Israel malca-masïcunaćhüpis caynu chalapacuyniyütá manam talïchu!” nil. Niptin cuticulcalmi tuqui sänaśhactaña talïlälin. Chaypïta Jesus yaćhapacünincunawan Nain śhutiyu malcäta licuptinmi achca nunacuna liwshipäcula. Ñatac chay malcäćhümi juc biuda japallan wawintin yaćhala. Paymi Jesus ćhänanpä wawillanta wañupacülul pampa apayalcäla, achca malca-masincunawan cumpañachicüśha sumä-sumä wa'aśhtin. Chaynüta licälulmi Jesus llaquipaycul “Tiyay, amaña wa'acuychu” nil cunsuylaycula. Nilculmi apaśhancäman aśhuycul chacanäta chalaycula. Jinaptinmi apäcunaca śhaycuycuptin chay almäta nila: “Walaśh ¡śhalcuyñari!” nil. Nilcul nillaptinmi wañüśhaca cawsalcamul, taycucuycul limayta allaycula. Chaynu cawsalcachilmi mamanman Jesus intirgaycula. Cayta licälälilmi: “¿Imactatan licayanchic?” nil Diospi limapäcula: “Dioslláy, ya'acunap ćhawpïćhümi licalïlun ampa jatun willacüniqui” nil. Jinamanmi nipäculatac: “Ya'anchicman Diosmi yanapaycü śhamumanchic” nil. Chaymi cay lluy lulaśhancunäta Judea jinantin malcacunäpis lluy yaćhälälila. Chaymi Bawtisä Juanpis carsilćhu cayal caycunapi yaćhäla puliwshï-masincuna willaycuptin. Chaymi ishcayta ayaycula: “Jesusman lil ‘¿Amchun cayanqui rasunpa Dios caćhamuśhan nishanca ichá juctalächun alcapäcuśhä?’ nilmi tapumunqui” nil. Chaynu ćhäpäcunanpämi Jesus achca ishyä nunacunacta, imawanpis mana allin cäcunacta, Satanaśhpa maquinćhu cäcunätapis caćhaycayächiñä. Chaynütacmi aplacunactapis licayächiñä. Chayćhümi Jesusta tapupäcula: “Bawtisä Juanmi caćhapämäla ‘¿Amchuśh cayanqui Dios caćhamuśha nishanca icha juctalächuśh alcapäcuśha?’ ” nil. Niptinmi: “Canan cutil Juanta willamuy cay licapäcuśhayquicunätapis, uyalipäcuśhayquicunätapis: aplacunapis licaśhanta, latacunapis pulishanta, lipra ishyayniyücunapis tuqui sänaśhanta, upäśha linliyücunapapis quićhacacüśhanta, wañüśhacunapis śhalcamuśhanta, wacchacunämanpis allin willacuy ćhäśhantalä canpis. Ñatac niycäliy: ‘Ya'apïta mana ishcayyäcá cushisha caycuchun’ nil” nila. Chay caćhamuśhancuna cuticulcaptinmi Jesus chayćhu llapan nunacunäta tapula: “Juc-pun chunyäninćhu Juanta lical ‘¿Imacta licayá’ nipäculanquitan? ¿Śhu'uśhta waywa apaycaćhäta licächun ichá imam? ¿Icha juc rïcu nunacta ćhaquinpi umancama chipyayä müdacuśhacta licächun? Chaynu bïdacta pasä nunacuná puydï mandacücunap wasinćhümá cayalcan. ¿Chayurá ima licätan amcuna lipäculanqui? ¿Icha Diospa willacünin nunacta licächun? Rasunpa chaynu nunactamá licapäculanqui. Ñatac pay'a lluypïpis sumäninlämá. Chaymi Diospa shiminćhüpis paypi limayan: ‘Ampa ñawpäniquitam juc willacünïta caćhamüśhä, ćhänayquipä alistamunanpä’ nil. “Rasunpa cay Bawtisä Juanpïta mas lisimäcá manamá canchu jinantin pachäćhu. Chaynu captinpis Diospa gubirnunćhu'a ashllacta lisimäcäpis Juanpïta maslämi lisiman'a” nil. (Rasunpa chaypuncuná Juanta uyalilmi, aśhta Roma gubirnüpa alcabälan mañänincunapis aśhwanpalä yacuwan bawtisachiculcäla: “Ya'ap lulaśhá manamá allinchu Diospá” nilcul. Fariseocunäwan yaćhachicücunäñatacmi ichá mana intindïtuculachu. Chay mana ćhasquiyninwanmi Diosninchic “llaquipaycuśhayquim” niyaptinpis jamuyapäcula.) Yapañatacmi Jesus nila: “¿Imanuytá amcuna cayalcanqui? ¿Imamantan tincuchichwan? Achca walaśh wamlachacuna läsaćhu ayaycaćhaypa awsäcunänümi. Chaymi casamintu fistacta awsal quïnanta parti tucalcaptinpis, manatac parti'a tuśhüshipäcunchu. Chaynütac wañupacuy awsayta awsayalcal wa'ay wa'ay taquicta taquiyalcaptinpis manatac wa'awshipäcunchu. Chaynümi Bawtisä Juanpis tantacta mana micuptinpis, mana nï uchucllapis bïnucta upyacuptinpis ‘Satanaśhpa nunan’ nipäculanqui. Ñatac ya'a Rasun Nunap Chulinca micuptïmi, upyaptïmi ichá, ‘micuypä camäśha, upyaypä camäśha, jucha-sapa nunacunap, alcabäla mañäcunap cunchawänin’ nil jamuyapämanqui. Ñatac Diospa yaćhaynin rasun caśhanta wayuyninpam nunacunaca tantiapäcun'a” nil. Chaypïmi Simon śhutiyu juc fariseo puśhala wasinta cumbidal Jesuswan micapäcunanpä. Chayćhu täcuyaptinmi juc-juc wayapacunawan bïdan pasacü walmi ćhäla caćhi lumipïtanuy uchuy butïllachaćhu sumä ćhaniyu pirfümicta apacuśha. Ćhayculmi Jesuspa lädunman aśhuycul, alli-allicta wa'acul wi'inwan ćhaquinta lluy bäñäla. Jinalculmi ächanwan pichäla. Chaynalculmi sumä rispitayninwan ćhaquinta muchaycul chay apaśhan pirfümiwan lluy pasala. Cay lulaśhanta licalculmi Simon pinsälun: “Cay nunaca manam Diospa willacüninchu canman. Rasunpa cayal'a, ¿imanuypatan caynu bïdayu jucha-sapa walmiwan yataycachicuyanman?” nil. Chaymi Jesus: “Simon, willaśhayqui” nila. Niptinmi: “¿Imacta?” nin. Niptinmi: “Juc umrictash ishcay nuna dïbicuñä. Jucninshi ishcay wata trabajup ćhaninta; juccäñatacshi ishcay quilla trabajup ćhanillanta. Chayćhu pulanpis mana pägayta atipaptinshi, chay nunaca lluy rigalaycüla. Canan, má, nimay. ¿Mayannintan mastá cuyaycun'a?” nil. Niptinmi: “Ya'apïtá achca dïbicücäpisćha” nin. Niptinmi: “Aw, allintam ninqui” nila. Nilculmi walmïta licalcul Simonta nila: “¿Licanquichun cay walmicta? Wasiquita yaycamuptí, am'a puliycaćhacuyanquitac. Manatac nï yacullayquitapis uycamanquichu ćhaquilläta pa'acunalläpäpis. Cay walmim ichá wi'inwan ćhaquïta pasaycamal ächanwan pichaycalläman. Yaycamuptí shimi puntallayquipmi ćhasquimälanqui. Cay walmim ichá yaycamuśhä-pachapi rispïtunwan maquillayqui niyänuy ćhaquïta muchayämanlä. Manamá am'a nï śhutuy asaytiquitapis uycamälanquichu ächäman ćhulaycunalläpäpis chaynu custumrinchic cayaptinpis. Cay walmim ichá pirfümiwan ćhaquilläta bäñaycalläman. Chaymi ya'a nic, cay walmip maynu juchanpis lluy pampachäśhaña captinmi jatun śhun'unwan lulaycaman. Amnu śhun'uyu nunacuná juchanćhu chapunacüśham cayalcanlä” nil. Nilculmi walmïta nila: “Lluy imanuy bïdayquipis pampachäśhañam cayan” nil. Niptinmi chayćhu juc ayachishan nunacunaca quiquin-pula ninaculcäla: “¿Pitan cay nunaca juchacunacta pampachätucunanpä?” nil. Niptinmi Jesus chay walmïta: “Ya'aman chalapacalcamäśhayquipam salbaśhaña cayanqui. Jawcallañari canan licuy” nila. Caypïta pasalmi intiru jatun malcacunäćhu tacsa malcacunaćhüpis Jesus pulila Diospa allin gubirnunpïta yaćhachishtin. Ćhunca ishcayniyu yaćhapacünincunañatacmi puliwshipäcula. Chaynütacmi inchäśhapi sänachishan walmicunapïwan, ima ishyaynincunapïpis sänachishan walmicunapïpis, waquinnin'a paycunacta liwshipäcula. Paycunam capäcula Magdala malcapi Maria, anćhish achatu gänalcuptin mana nunapïña sänachishan walmi. Chaynütacmi Herodespa yanapänin Cuzpa walmin Juanapis, ñatac Susanapis. Chaynütacmi juc walmicunapis liwshipäcula. Paycunam cay pulïcunäta ima pishiptinpis yanapaycälila. Caynu lulaycula alli cäniyu capäculmi. Chayćhu puliyaptin intiru malcacunäpi lluy juntunacälälimuptinmi tincuchiypa willala cay nil: “Juc nunash talpucü liñä. Wacaptinshi waquinnin mujucuna caminucunäman paćhcälun. Chayćhu jalutacüśha cayaptinshi pishucuna śhalcamul lluy pallälälin. Juc mujucunañatacshi ćhäla-ćhälaman paćhcälun. Chayćhu wiñalcamulshi lluy chaquïla mana jundu allpa captin. Waquin mujucunañatacshi ula-ula, caśha caśhacunäman paćhcälälin. Chay caśhacunäwan cusca wiñalcamuptinshi caśhacuna lluy alwächin. Ñatac juc mujucunañatacshi allin jundu allpaman ćhäpäcun. Chaycunash ichá allicta wayupäcul paćhac wayuyniyü-camalä capäcun” nil. Nilculmi callpawan: “¡Linliyu cal'a uyaliculcay-ari!” nila. Chaynu niptinmi yaćhapacünincuna: “Tapuculläśhayqui, taytáy. Cay tincuchishayquiwan ¿imaninayquitam niyalcämanqui?” nin. Niptinmi: “Amcunactá Tayta Diosmi tantiaycachipäcuśhunqui gubirnunćhu pacacuynincunactapis. Ñatac juccunätá caynu tincuchiyllaplämi, Diospa shiminćhu cay nishan-yupaypis: ‘Maynüpa licayalcalpis mana licapäcunanpä; maynüpa uyaliyalcalpis mana uyalipäcunanpä’ nil. “Cay tincuchishäca caynümi: Chay mujum cayan Diospa limaynin. Caminuman ćhäcänümi Diospa willacuynin waquin nunacunaman'a ćhan. Chaynu uyaliyaptinpis Satanaśh śhalcamulmi śhun'unman ćhäśhancäta waycalpülun mana chalapaculcänanpä nï salbaculcänanpäpis. “Chaynütacshi ćhäla-ćhälaman ćhäcänüpis Diospa willacuynin ćhan waquinnincunaman'a. Paycunam tuqui gänaśhwan uyaliyalcalpis mana sapichacüśha lanta-yupay cayalcal chalapacuynin mana tacyanchu. Chaymi uchuc sasachacuycunallawan'a Diosninchicta un'älun. “Waquin nunacunamanñatacmi chay caśha-caśhaman muju paćhcäcänuy Diospa willacuynin ćhäpäcun. Ñatac imaymana munaynincunawan cänincunawan aychanpa munaynincunawanpis shipuchicüluptinmi mana wayuynin canchu. “Ñatac jundu allin allpaman ćhäcänuy capäcun allin willacuyta llapan śhun'unwan tuquip ćhasquïcunämi. Jinalmi śhun'unman tuquicta ćhulaycul, masïsu śhaycul sumä wayuyniyü-camalä capäcun. “[¿Imapïmi caynu tincuchiyllap willapäcuc?] Manamá juc acchicta walaycachinchic mancawan pacaycunapächu, nïtac cawitup lulinman ćhulaycunapächu. Aśhwanpa altu ćhulacunmanmi ćhulcunchic yaycamücunaca sumä ima caśhantapis licananpä. Chaynümi cay tincuchiyllap willaśhaccäpis pictapis lluy tantiapacachin'a. Manam canan imapis pacalanñachu, sinu'a willaśhañam. Chayurá sumäta uyalipäcuy. Tantiäcunätá mas tantiayta uśhalämi can'apis. Mana tantiäcunätam ichá uywätucuśhantapis aśhwanpalä chincalpächisha can'a” nila. Chaynu Jesus yaćhayächiptinmi mamanwan śhullcancuna ćhälälimul ñiti-ñiti nunacunaca cayaptin mana yaycuyta atipapäculachu. Chaynu cayaptinmi Jesusta jucnin willaycula: “Mamayquiwan śhullcayquicunam ashiyalcäśhunqui” nil. Niptinmi: “Taytäpa shiminta uyalicul cäsucücunämá mamá, śhullcá” nila. Juc muyunmi Jesus yaćhapacünincunawan barcuman ishpipäcula. Jinalculmi Jesus: “Acuchun cay ućhap chimpanman” nilcul liculcäla. Chaynu liyalcaptinmi Jesusta puñuy aysälun. Chayćhümi alli-alli waywa juclla licalïmun. Jinalculmi yacüta manchanaśhpä śhalcachicuyal barcumanpis wañuypänüña winacächicuyan. Chaynu jinacuyaptinmi: “¡Taytallay taytay, wañuypa patanćhüñam cacuyanchic!” nishtin Jesusta licchachipäcula. Jinaptinmi śhalcalcamul: “¡Waywa, yacu, śhaycuyña!” nila. Nilcullaptinmi tuqui-tuqui jawcayälun. Jinaptinmi yaćhapacünincunacta: “¿Imapïtá amcuna mana chalapacalcämanquilächu?” nila. Niptinmi paycuna manchapacüśhanuy: “¿Ima nunatan pay, waywäpis yacüpis cäsunanpä?” nil licapayllaman camälälila. Chaypïtam Galileap chimpanćhu Gadara-läduman ćhälälin. Ćhäläliptinmi chay-lädu nuna yalämun Satanaśhpa maquinćhu lücuyäśha. Cay nunash unayña mana müdacüśha pasaypa calanllan pulila. Pantiuncunallaćhüshi cawsaculapis, manash wasićhüchu. Chayshi chay nunäta ćhaquipi maquipi tita cadinacunawan watapäcuptinpis mana quirilachu. Jinalculshi may chunyä ulucunämanpis pasacula Satanaśhca puśhaycaćhayaptin. Cay nuna Jesusta licälul-pacha apalcaćhaypa ñawpäninman un'ulacuyculmi nila: “¡¿Imactatá ya'awan munacuyanqui, Jatun Munayniyu Diospi Śhamü Chulin Jesus?!” nil. Niptinmi: “¿Imam śhutiqui?” nila. Niptinmi: “Batallunmi” nila. Cayta nila nisyu-nisyu achatucuna capäculmi. Caynu niptinmi: “¡Cay nunäta caćhaycul liculcay!” nin. Niptinmi ćhuncay-ćhuncay ruygaculcäla: “¡Chay mana camacaycü luli-luli wayüman amalä alupämaylächu!” nil. Ñatac chay ulucunaćhümi achca-achca cuchicuna lancalayalcäla. Chaymi satanaśhcunaca ruygaculcäla: “¡Wic cuchicunäman liculcänapä awniycälillämay!” nil. Chaynu awniycuptinmi chay nunäta caćhaycul liculcäla. Jinaptinmi lluy cuchicunaca juclla lücuyalcul ućhap patanman cürritityalcul lluy ji'acalpälil anuälälila. Chay pasaśhanta licalculmi cuchi michïcunaca mana-mana pasaculcan malcäcama tincuśhancunäta ćhaclacunäćhu lluy nunacta willacuśhtin. Chaymi nunacunaca ima pasaśhantapis licä śhapämula. Chaynu ćhäpämunanpämi Jesuspa ñawpäninćhu chay lücu nunaca tuqui müdacuśha, sänu fisyunćhu täcuyäñä. Chaynüta licälälilmi lluypis manchapacälälila. Chayćhu licäcunaca willapäcula chay nunacta imanuypa caćhaycachishantapis. Chayta uyalïlälilmi jinantin Gadara malcaca Jesusta ruygapäcula juc-lädu malcaman pasacunanpä. Chaymi Jesus barcunman ishpilcul yalucuyaptin chay sänachishan nunaca ruygala: “Ya'actapis puśhacallämay” nil. Niptinmi: “Ya'awan linayquitá aśhwanpa wasiquita licuy. Jinal willapacamuy maynu-maynu lulaycunawan amćhu Dios lulaycuśhantapis” nila. Chaypïmi may malcaman ćhalpis Jesus sänaycachishanta willacula. Jesus yaćhapacünincunawan wic-lädu chimpacta cutinanpämi llapa nunacunapis cushisha alcayalcäñä ćhasquinanpä. Chayćhu Jesus ćhämuptinmi juntunaculcänan wasip puydïnin Jairo śhutiyu wayapa ćhämul Jesuspa ñawpäninman un'ulacuycul ruygacula: “Japallan cuyay wamlallämi wañucalpuyanña. Acuchun, wasïta lïlläśhun, taytay” nil. Caynu ruygacula ćhunca ishcay watayu malta lasac wamlan wañucalpuyaptinshi. Chaypi Jesus liyaptinmi lluy nunapis sumä ñiti-ñiti atipäcula. Paycunap ćhawpinćhümi liyäñä ćhunca ishcayniyu wata yawarpa janallanćhu cayä walmi. Paymi mïdicuncunäćhu jampichicuyta puliyal imallantapis illayllapäña aśhtayal lluy camacacüñä. Jinalpis manatacshi uchucllapis carililachu. Chay walmim ipanpa aśhuycul Jesuspa müdananpa manyanta tupaycula. Jinaptinmi chayüralla yawarnin lluy śhaycämula. Chayćhümi Jesus tapula: “¿Mayantan yataycäman?” nil. Niptin mana mayanpis limaliptinmi Pedropis paywan cäcunapis nila: “Yaćhachicü taytáy, cay-chica nunawan'a quićhqui-quićhqui liyaptinchic ‘¿Mayantan yataycäman?’ niyanquiman” nil. Niptinmi nila: “Ya'a tantiacuyämari juc nuna yataycamaptin munaynïwan sänachishäta” nil. Chaynu niyaptinmi walmica “Canan'a tantiaman-ari” nil chucchuśhtin aśhuycamula. Jinalculmi Jesuspa ñawpäninman un'ulacuycul llapan nunapis uyaliyaptin willala imacta pinsal chalaycul-pacha sänaśhantapis. Niptinmi Jesus nila: “Wamlallá, chay chalapacamäśhayquipam sänälunqui. Amaña llaquicuyñachu. Canan jawcallañari licuy” nil. Chaynu niyaptinmi Jairop nunan ćhämul payta nin: “Wamlayqui wañucunñam. Amañash yaćhachicücäta yan'al puśhanquiñachu” nil. Chay nishanta uyalïlulmi Jesus nila: “Jairo, ama llaquicuychu. Wamlayqui'a cawsämun'am. Chalapacamay jinalla” nil. Chaypi ñä wasinta ćhälulmi yaycula, Pedrowan, Jacobowan, Juanwan ñatac wañü wamlap maman taytancunallawan. Chay yaycunanpämi wañü wamlap lädunćhu achca awćhuyalcäñä. Jinaptinmi Jesus nila: “Amaña caynüpa wa'apäcuyñachu. Wamlaca puñuyan jinallam; manam wañuśhachu” nil. Niptinmi lluypis: “Cay-ari wamlaca wañüśhaña cayan” nil asipälälinlä canpis. Chay nipäcuptinmi wamläta maquipi chalaycul: “¡Wamla, śhalcuy!” nila. Niptinmi cawsämula. Jinaptinmi Jesus: “Imallayquitapis uycäliy micunanpä” nil uycachila. Lluy caycunapi chay wamlap taytancunam cushisha: “¡Manamá caynüta imaypis licalanchicchu!” ninaculcäla. Ñatac chayćhümi Jesus nila: “Caycunapi amam mayanćhüpis limalcälinquichu” nil. Chaypïtam Jesus ćhunca ishcaynin yaćhapacünincunacta juntuycul nila: “Quiquïpa munaynïtam upäcuśhayqui nunacunäta supaypa maquinpi julaycälinayquipä, imawan ishyäcunätapis nanaynincunactapis lluy sänachipäcunayquipäpis. Diospa gubirnunpi willacü lipäcuy” nil. Nilculmi: “Caminuyquipä amam imactapis apapäcunquichu, nï garutiquita, luncuyquita, milcapayquita, nï illayniquitapis. Sinu'a janä müdanallayquiwanmi lipäcunqui. May wasimanpis ćhal'a chayllaćhümi quïdaculcanqui chay malcapi juc-läduman pasapäcunayquicama. May malcaćhüpis mana ćhasquiy munapäcuśhuptiqui'a chaypi pasaculcay ćhaquiquićhu la'aśha pulbüllactapis lluy tapsilcälil chay malcäta ima pasanantapis tantiapäcunanpä” nil. Chaynu incaraycäliptinmi paycuna liculcäla intiru malcacunamanpis Diospi willacuśhtin, ñatac imaymanawan ishyäcunactapis sänachishtin. Chayćhümi Mandacü Herodes uyalïla Jesus caynu imapis lulaśhancunapi. Chayćhüshi waquin nunacuná nipäcula: “Bawtisä Juan-ari śhalcämuñä”; juccunañatacshi “Diospa willacünin Eliaschućh jinam licalïmun”; waquinnincunañatacshi “Diospa unay willacüninćha mayanninpis śhalcämun” nil. Chaynu nipäcuptinmi imaman pinsaytapis mana atipal: “Ya'a quiquïmari Juanta mu'uchimulá. Chayurá ¿mayanpïtan canan uyalïyá?” nila. Nilculmi Herodes alli-allicta Jesusta lisiycuyta munala. Ñatac caćhaśhancuna intiru malcaćhu pulimuśhanpi cutïlälimulmi Jesusta willapäculcäla imacta lulapämuśhantapis. Chaypïtam Jesus puśhacula llapantapis Betsaida malcap chunyäninman. Chay-läduman lishanta yaćhälälilmi llapa nunacunapis lipäcula. Chaynu ćhäläliptinñatacmi Jesus ćhasquiycul Diospa gubirnunpi willala, ishyäcunactapis sänaycachila. Chayćhu intïpis ulup patallanćhüña cacuyaptinmi ćhunca ishcaynin yaćhapacünincuna Jesusta nipäcula: “Ñä tardiña cacuyaptin cay chunyäcäćhu micuypïpis wañülälin'aćh. May malcallamanpis micuy ashï jamapacüpis lipäcuchunñari” nil. Niptinmi: “Amcunari micachipäcuy” nila. Niptinmi: “Cay picha tantallá, ishcay challwallá jucchá imanmanpis camanman. Camayta lantimuptinchicpisćha ichá camachichwanpis” nipäcula. Cayta nipäcula picha walanga wayapanllanlä capäcuptinmi. Chayćhümi yaćhapacünincunacta: “Picha ćhunca-camacta lluy taycachipämuy” nila. Niptinmi yaćhapacünincuna llapa nunactapis taycachimula. Jinaptinmi Jesus chay picha tantäta, ishcay challwäta apticulcul, sïlüta licalcul Diosta anradisicula. Jinalculmi lluyta partilcul yaćhapacünincunacta uycula manyapi llapantapis aypumunanpä. Jinaycuptinmi llapa nunapis chayćhu micapäcula maćhaycälinancama. Chayćhu puchünincunacta juntuchimuptinmi ćhunca ishcayniyu canaśhta juntalä cacuñä. Juc-punmi Jesus llapa yaćhapacünincunawan japächacalcälil Diosta mañacula. Chaynu mañacuyta camacalculmi yaćhapacünincunacta tapula: “Ya'acta ¿mayan nipämantan?” nil. Niptinmi: “Waquinnincuná: ‘Bawtisä Juanćha śhalcämun’; waquinnincunañatacmi: ‘Diospa unay willacünin Eliasćha cutïmun’; juccunañatacmi: ‘Diospa jucnin unay willacüninpisćha cawsämun’ niyalcäśhunquim” nipäcula. Nipäcuptinmi: “Amcunapïtá ¿pitan chayurá ya'a cayá?” nila. Niptinmi Pedro nila: “Am'a canqui Diospa Caćhamuśhan Salbacücämi” nil. Caynu niptinmi ćhuncay-ćhuncayta: “Mayan caśhätapis amam mayanćhüpis limalcälinquichu” nin. Nishanpïmi: “Jerusalenta linämi. Chayćhu ya'a Rasun Nunap Chulintam prinsipal yaśhacuna, puydï sasirdüticuna, llapa yaćhachicünincuna sumä-sumä ñacachipämal wañuchipäman'a. Jinaptinpis quimsa muyunpïtam ichá caśhan śhalcamuśhä” nila. Cayta nilculmi llapanta nila: “Rasunpa mayanpis ya'ap laśhćhüman jalumuyta munäcá quiquinta un'acuycul muyun-muyun jalumuchun ima pasaptinpis wañunancama. Ñatac cawsayninta ama-pacha nïcá cawsaynintam apacun'a. Ya'a-laycu bïdantapis uycücämi ichá cawsaycun'a. Chaynu quiquillan almanta mana salbaptin'a ¿imapätan bälinman masqui jinantin pachäta gänäluptinpis? Chayurá mayanpis ya'apïta ütac yaćhachicuynïpïta pin'acamäcätá ya'a Rasun Nunap Chulinpis sumä munaynïćhu, Taytäpa munayninćhüpis, chuya anjilcunawan cutimuynïćhu paycunapïpis pin'acuśhämari. Rasu-rasunpa waquinniquicuná manalämi wañupäcunquilächu Diospa gubirnunta manalä licaycälil'a” nin. Pusä muyunnuy cay nishancunaca pasäluptinmi Pedrocta, Jacobocta, Juantawan puśhaculcul Jesus chunyä ulup puntanman ishpila Diosta mañacü. Chayćhu mañacuyaptinmi cäranpis müdananpis sumä-sumä chipyayä yuläman muyülun. Jinaptin paypa lädunćhu Moiseswan Diospa unay willacünin Eliasmi sumä cayninćhu licalïlälin paywan limaśhtin. Chayćhümi limapäcula Jerusalenćhu Jesuspa ñacayninpïtawan wañuyninpïta. Chayćhu Pedroctawan juccunäta maynu puñuy aysacuyaptinpis callpawan licchapäcula. Chayćhümi Jesustawan chay umrïcunäta sumä-sumä intïnu chipipicyayalcäta licälälin. Chaymi cay ishcaynin umrïcunaca licuśha nicuyaptin Pedro nila: “Yaćhachicü taytáy, allinpächućh jinam śhapämuñá. Canan-ari quimsayquipä jucnincä-cama chucllacta lulälälipuśhayqui, ampä, Moisespä, Eliaspä” nil. Cay niyllamanmi shimin paćhyala. Caynu niyällaptin pucutay ji'alpalcamul ñiticalpuptinmi manchalicälälisha cacuyalcäla. Chaypa śhun'unpïtam ayalpämun: “Paymi cuyay chulí. Payllactari uyaliculcay” nil. Chaynu nilpämuptin-pachallam Jesus japallanña licalïlun. Lluy cay pasaśhancunätam śhun'unćhu uywapäcula imaypis cay licänin yaćhapacünincuna mana pictapis willallal. Chay wäla ulüpi cutilpayämuptinmi achca nunacuna talipapämula. Chay nunacunap ćhawpinćhümi juc nuna ayaycaćhaypa nïmun: “Taytáy, ama chaynu callaychu. Llaquipaycapallämay. Japallanmi chulillá capalläman. Paytam wañupaynu chalallan. Jinaptinmi pushumayta ätumun. Ima anlalä chaynu lulachipallämanpis. Jinalcul jinalculmi lluy ñacachipalläman; chay ishyaynin manam caćhaycälinchu. Chaymi yaćhapacüniquicunacta sänaycachipallämänanpä ruygacullälá. Ñatac manamá atipapäcullanchu” nin. Niptinmi: “¡Ay, mana chalapacuyniyu pasaypi ćhanćha umacuna! ¿Imaycamatan amcunacta awantaśhtin cayäśhä? Má, cayman-ari puśhamuy” nila. Chay walaśhta puśhaycayämuptinmi achatu yapa tapsilcul cućhpächinñatac. Jinaptinmi Jesus chay achatüta: “¡Cay walaśhta caćhaycuy!” nil alüla. Chaynu sänalcachilmi: “Cay walaśhniqui” nil taytanman uycula. Jinaptinmi chayćhu nunacunaca: “Diosninchic cay lulaśhantanu'a manamá pipis lulanchu maynu pudirniyu calpis” nil licapayllaman camälälila. Chaynu niyalcäśhancamam yaćhapacünincunacta Jesus nila: “Cay nishäta sumä uyalipämay, ama un'apäcuychu. Ya'a Rasun Nunap Chulinca puydï nunacunap maquinman ćhulaycuśham caśhä” nil. Niptinmi cay nishancäta mana tantiapäculachu mayanninpis mana tantiapaśh captin. Ñatac tapuycuytá manchaculcälatacmi. Chaypïñatacmi yaćhapacünincuna: “¿Mayanninchicćha mas puydïnin caśhun?” nil rabyatyachinacücuyalcäla. Caynu imaymanacta pinsal ninacuyaptinmi Jesus tantialcul juc walaśhchacta lädunman taycacaycachil nila: “Cay walaśhchäta ćhasquïcá ya'apa caśhan-laycum ya'acta ćhasquiyäman. Chaynütacmi ya'acta ćhasquimäcá quiquin caćhamänïtapis ćhasquiyantac. Jinaman amcunaćhu mana cäpä licaśhanchiccämá mas puydïpä licaśhatac cayan” nil. Niptinmi Juan: “Yaćhachicü taytáy, juc nunactam licälälí ampa pudirniquiwan Satanaśhpa gänaśhacunacta sänayächishanta. Chaymi ya'anchic caśhtapi mana captin lluy mićhacälälilá” nila. Niptinmi: “¿Imapämi mićhaculcanqui? Mayanpis ya'anchicpa cuntranchic mana cäcá ya'anchicmanmi śhalcapäcun” nin. Chaypïñatacmi wañunanpä sircacaycayämuptin, Jerusalenta linanpä allicta balurchacula. Chaymi Samaria malcap pasanan captin jamapaculcänanpä juc wasicta ashichimü ñawpachila. Chaynu ñawpalcul ashipämuptinmi mana mayanpis awnipäculachu Jerusalen malcäta lishanta tantialcälil. Chaynu mana pipis awniptinmi, Jesus ćhämuptin Juanwan, Jacobo nila: “Taytáy, unay Eliasnu ¿manachun cay malcäta janay pachäpi ninacta ji'alpächimul camacaycälächïman?” nil. Chaynu niptinmi piñapäla: ˻“Cay nunaca manam śhamula nunacta wañuchicüchu, sinu'a salbaycüninmi”.˼ Nilculmi juc-lädu malcaman pasaculcäla. Chaypi liyalcaptinmi juc wayapa Jesusta nila: “Taytáy, mayta liptiquipis atishayquim” nil. Niptinmi: “Atücunäpäpis maćhaynin canmi. Pishucunäpapis ishnan cantacmi. Rasun Nunap Chulincäpañatacmi ichá mana mayman umalläta ćhulaycunalläpäpis canchu” nin. Nilculmi juctañatac: “Acuchun, yaćhapacüní canayquipä” nila. Niptinmi: “Taytáy, papänïmi maquïćhülä cayan. Pampälulñaćh ichá aticman” nila. Niptinmi: “Jina wañuśhacunaca wañünincunacta pampaculcächun. Am'a Diospa gubirnunpi willacamuy” nin. Chayćhümi jucñatac: “Taytáy, anwan linäpä listum ya'a cayá. Ñatac jamá, wasïćhu cäcunäpïlä dispidicamuśhä.” Nila. Niptinmi: “Mayanpis ärayta allaycul'a, manamá ipanta licaśhtinchu äran. Chaynümi unay cawsayninman cutiyta munäcá Diospa gubirnunćhu sirbinanpäpis nï bälinchu” nila. Chaypïta Jesus anćhish ćhunca ishcayniyüta aclalculmi ishcay-ishcay puntachila linancunäman. Chayćhümi nila: “Cusichananchic alli-allimari cacuyan; apaycücunäñatacmi ichá ashlla. Chaymi Duyñunta mañaculcänayqui cusichäcunacta caćhaycamunanpä. “Má, Canan amcunacta caćhalcac atücunap ćhawpinmanmi uwishta-yupaypis. Lipäcul yan'al-lätac luncuyquita, illayniquita, cambiacunayquipä śhucuyniquitapis apayalcanquiman. Wayrallam lipäcunqui. Caminu pulï nunacunawan tincul yan'al-lätac gänaśh limacunquiman. Mayanpa wasinmanpis ćhal'a ‘Diosninchic jawcallacta caycachishunqui’ nilmi duyñunta saludaycälinqui. Chay wasiyu allin nuna-cama captin'a cay niycuśhayquinümi lulacacun'a. Shimi puntallanpa ćhasquishuptiqui'a Diospa yanapaynin amllawanmi caycun'a. “May malcamanpis lipäcuptiqui allinpa ćhasquiycälishuptiqui'a chay yaycuycuśhayqui wasillaćhümi quïdapäcunqui. Amam wasin-wasin yan'al pulipäcunquichu. Imallactapis uycuśhuśhayquitá mana pin'acullal awnilmi micacalpälinqui, upyacalpälinqui. Lulapacücá lulaśhanpi ćhasquiycunanmi. “Chaynütacmi ishyänincunactapis sänaycachipunqui. Ñatac paycunactam: ‘Diospa gubirnun'a janayquićhüñam cayan’ nil niycälinqui. Sïchuśh chay malcäćhu mana ćhasquipäcuśhuptiqui'a chayurá cälliman yalalcamul: ‘Cunca cuchuyniquiñaćh can'a. Ćhaquïman la'amä pulbullayquitapis manamá apayächu. Tuquicta yaćhapäcuy: ¡Diospa gubirnun'a janayquićhüñamari cayan!’ nil tapsiculcanqui. Rasunpa, cäraycunan muyuncäćhu'a Sodoma malcapïtapis mas mućhuycachishalämi chay malcacá can'a. “¡Imanuylä capäcunqui Corazin malca! ¡Imanuylä capäcunqui Betsaida malca! Amcunaćhu milagru lulaśhäta Tirowan Sidon licapäcunman cala. Chayürallaćh juchanpi wanaculcal sumä pin'acuywan llaquicuywan Diospa ñawpäninćhu uyshuläpacunman cala. Chayurá rasunpa cäraycunan muyuncäćhu'a Tirowan Sidon amcunapïta mïnus mućhuycachishalämi capäcun'a. Ñatac amcunapis Capernaum malca ‘Altuman juluśhaćh capäcuśhä’ niyalcanquićh. Aśhwanpa allpäpa lulïninmanlämi wicapäśha capäcunquipis” nila. Nilculmi yaćhapacünincunacta: “Cay nishäta uyalipämay. Willaśhayquita ćhasquïcunacá, ya'actam uyaliyalcäman. Chaynütac mana ćhasquishüniquicunacá ya'actamari mana ćhasquipämanchu. Chaynu ya'acta mana ćhasquimäcunacá caćhamäní Taytätapis manatacmi ćhasquinchu” nila. Chay nilcuptinmi chay anćhish ćhunca caćhaśhancunaca liculcal cutïlälimula unaypïtá sumä cushisha-cama. Chayćhümi nipäcula: “Taytay, aśhta achatucunapis lluymi cäsüläliman ampa śhutiquita limapäcupti'a” nil. Nipäcuptinmi nila: “Aw, Satanaśhpa tucuy gubirnun waclinuy juclla chincacuśhantam ya'a licalá. Rasunpa, chaypämi ya'a pudirnïta upäculac. Chaymi aśhta culibraycunapis, ćhupa apaläcucunapis jalupäcuptiquipis mana imanapäcuśhunquipischu. Chaynütacmi imaymana Satanaśhpa pudirnintapis mana cäman muyuchipäcunqui. Chay satanaśhcunaca cäsupäcuśhuśhayquipïta cushiculcänayquitá aśhwanpa cushiculcay altu sïlućhu śhutiquicuna ñä asintäśha caśhanpïta” nil. Chayćhümi Jesus Chuya Ispirituwan sumä cushisha nila: “Alawaycucmi janay pachäćhu cay pachäćhu cä Tayta Diosní. Lluy yaćhayniyu, umayu nunacunäpi caycuna pacaycuśhayquitam tantiaycachinqui mana cäpa licaśha nunacunäman. Aw, Taytay, caynu canantam munalanqui” nil. Chaypïtam nunacunäta nila: “Taytämi ya'ap maquïman ćhulaycamula cay lluy munaytapis yaćhaytapis. Taytallämá yaćhan paypi śhamüśha caśhäta. Chaynütacmi ya'alla yaćhá pay mayan caśhantapis. Chaymi mayantapis lisiycachishäcälla Taytäta lisipäcun'a” nil. Chay nilculmi yaćhapacünincunallacta japä nila: “Cay licaśhayquipi cushisha capäcuy. Rasunpa achca unay mandacücunäwan Diospa willacünincunam ichá maynu wañupacuyalcalpis caycunacta mana licaycälilachu nï uyaliycälilapischu” nil. Chaypïmi camachicuyta yaćhachicüca yaćhapänan-laycu Jesusta tapula: “Yaćhachicü taytay, ¿imactatan lulaycüman wiñay simpri cawsanäpä?” nil. Niptinmi quiquinta tapula: “¿Imanintan Moisespa camachicuyninćhu lïgiptiqui?” nil. Niptinmi: “ ‘Tayta Diosllayquiman tucuy śhun'uyquitapis, llapan pinsayniquitapis, lluy callpayquitapis ćhulaycuy. Ñatac nuna-masiquita tucuy śhun'uyquiwan quiquiquitanuy cuyacuywan licaycuy’ niyanmi” nila. Niptinmi: “Allintam niyanqui. Chaycunacta lulal'a wiñay simpripämi cawsanqui” nin. Niptinmi “¿Caychun upällächimanman?” niycänu tapulañatac: “Nimay rasuncäta. ¿Ima nunapïtan niyanqui?” nil. Niptinmi nila: “Má, canan uyalimay. Juc nunash Jerusalenpïta Jericó malcaman liñä. Chay liyaptinshi caminućhu suwacuna lluy ma'alcul calapatäla. Jinalculshi pasaypictaña jitalayäta caćhaycul liculcäla. Chaypi unascactash licalïmun juc allin rispitaśha sasirdüti. Jinalshi chay jitalayä nunäta licalcullal pasacun mana llaquipaycul ima. Chay unay ipantañatacshi sasirdütip yanapänin Leví caśhta nunapis licalïmun. Chaypis chaynütacshi pasacun licalcul licalcul juc-lädunpa. Chay jina ipanmanñatacshi licalïmun jamuyäcuśhan Samaria-lädu nuna. Payshi chay nunäta licälul-pacha śhun'unpis alalaycuptin yanapaycü cürriycula. Jinalculshi lluy dañäduncunacta asaytinwan bïnu rimidyunwan jampiycula. Jinayculshi intiru dañädunta lataśhwan wataycul uywanman sillacalcachil apala juc wasiman chayćhu cuydaycunanpä. Chay walantinñatacshi licunanpä chay wasiyücäta illayta pägaycul nila: ‘Cay nunäta cuydaycul ima nisidällantapis alcansaycapällämanqui. Maychica gastaptiquipis cutimulmi ya'a cutiycachishayqui’ ” nil. Cayta nilculmi Jesus tapula: “Má nimay, cay quimsanpïta ¿mayannintan chay nunäta cuyala?” nil. Niptinmi tapucü nunaca nila: “Llaquipaycul lluy dañäduncunacta jampiycücäćhari” nil. Niptinmi: “Chayurá ampis paynu-ari lulamuy” nila. Chaypïtam Jesus llapa yaćhapacünincunawan Jerusalenman pasayal juc tacsa malcallaman ćhälälin. Chayćhümi Marta śhutiyu walmi jamachila. Chayćhu Jesus yaćhachiptinmi ñañan Maria ima lulaynintapis caćhaycul Jesuspa ñawpäninman taycucuycul gänaśhwan uyalila. Martañatacmi ichá lulayninćhu mastá afanädu-afanädu cacuyan. Chaymi Jesusta nila: “Taytay, ¿ampá allinchun cay ñañá mana imallactapis yanapämal yan'al cayäśhan? Niycullay-ari yanapämänanpä” nil. Niptinmi Jesus: “Marta, Marta, cay-chica lulayniquiwan sumä-sumä afanädum cayanqui. Jucllamanmi afanaculcanquiman. Chay sumä ćhaniyücätam canan ñañayqui aclaycula; chaypi ya'a manam mićhacümanchu” nila. Juc-punćhümi Jesus limala Dioswan. Chay limayta camacäluptinmi jucnin yaćhapacünin nila: “Taytay, Dioswan limayta yaćhachipämay Bawtisä Juan yaćhapacünincunacta yaćhachishannüpis” nil. Niptinmi Jesus nila: “Caynümi ninqui: ‘Janay pachäćhu cä Tayta Diosnillá, amllamá altuman juluśha canqui. Gubirnuyqui śhaycamuchun. Janay pachäćhu lulaśhayquinu, cay pachäćhüpis munayniqui lulaśha cachun. Canan muyunpä micuyta uycälillämay. Ama-ari pishiycachillämaychu. Mana allin lulamänïcunäta pampachäśhämannu juchäcunacta pampachaycälillämay. Mana allin lulaycunaman palpupäcunäpä ama-ari caćhaycälillämaychu. Aśhwanpa chaypi licaycälillämay’ nil.” Nilculmi: “Ñatac jicutayllawan-ari imaypis mañaculcay. Canan má, amcunapis jucniqui lipäcunquiman ćhawpi tuta cuyanacuśhayqui nunap wasinta. Ćhaycul nipäcunquiman: ‘Ama chaynüchu cay. Quimsa tantallayquita mañaycallämay. Calu lisinacuśhämi mana imayüta talilläman’ nil. Niptiqui: ‘Lluy siguraculcul cämäćhüñam cayalcá. Manam pipis quićhäśhunayquipä canchu’ nil nimuśhunquiman. Chaynu nishuptiquipis ‘uycamächun’ nïcänuy masta tücapäcuyanquiman. Chaynu jinacuyaptiqui ‘mayñaćh cacunpis’ nil śhalcalcamul uycuśhunquiman mañacuśhayquita. Chayta uycuśhunquiman manaćh apanacuśhayquipachu sinu'a manaña yalucälil tücapäcuyäśhayquipaćh. Chaymi ya'a nipäcuc: Diosta mañacuy; uśhunquim. Payta ashipäcuy; talinquim. Puirtacta tucaycuy; quićhaśhunquim. Pipis mañacücá ćhasquinmi; ashïcá talinmi; puirtanta tucaycücätá quićhanmi. “¿Mayanniquitan chuliquicuna tantacta mañacuśhuptiqui lumicta uycälälinquiman? ¿Challwacta mañacuśhuptiquipis, culibrayta uycälälinquiman? ¿Ütac luntucta mañacuptin ćhupa apaläcucta? ¡Maynu juyu cayalpis chuliquicunacta allincäta uyalcaptiquichun ampá janay pachaćhu cä Taytayqui, Chuya Ispirituntalä mana uycälishunquimanchu!” nila. Juc-punćhümi achatup maquinpïta juc upächisha nunacta Jesus caćhaycachila. Chayćhu shimin tuqui-tuqui paćhyäluptinmi llapanpis “¿Imactatan licayällá?” nil licapayllaman camälälila. Chayćhu waquinnincunañatacmi: “¡Caytá achatucunap quiquin puydï Beelzebüpa munayninwanmá aluyta jicutayan!” nipäcun. Waquinnincunañatacmi yaćhapänan-laycu: “Má, altu sïlupi ima siñalllactapis licaycälichipämay” nipäcula. Chaynu pinsaśhancunacta tantialmi Jesus nila: “¿Imanuypatá chaynu cälunman? Juc nasyunćhu quiquin-pula pilyapäcul'a lluyćha chincachinacunman. Chaynütacćha juc wasillaćhu pilyapäculpis pampaman muyuchinacunman. Chaynümi Satanaśhpis quiquin-pula cuntra cayal'a laquinacüśha cayan. Chaynu captin'a ¿imanuypatá mandacuynin tacyaycunman? ‘Beelzebüpa munayninwanmi cay'a aluyan’ nil pinsapäcuptiqui'a amcunap atïniquicuná ¿mayanpa munayninwantan-nila lulayalcan? Tapupäcuy-ari. Má, mayanpa munayninwan lulayá nilshi nipäcuśhunqui. Ya'a Diospa maquinwan achatucunacta caćhaycachiptïmi ichá, tantiapäcunayqui quiquin Diospa gubirnun ćhämuśhuśhayquita. “Má, juc nuna sumä armädu wasinta täpayaptin'a ¿mayantá ampá imantapis suwälunman? Paypïta mas allin armädu juclla licalilcamulćha ichá chalapacuśhan armantapis waycalcul apacunman lluy imallantapis. Jinalculmi lluy munaśhanta lulal pimanpis aypunman. “Chayurá ya'a partïpi mana cayäcá, ya'ap cunträmi licaliyan; juntuyta mana yanapämäcá chi'iyächinmi. “Má, chay achatümari juc nunacta caćhaycul pulimun chunyä lanla-lanla ulucunäćhu jamananpäpis ashishtin. Chaynu mana talilmi ‘Jamá, cutiycuśhä punta yaćhaśhäcäman’ nil caśhan cutimun. Jinalñatacmi chay nunäta talin tuqui allichäśha wasi-yupaytapis. Chayćhümi cutiycun pasaypi anćhish masannincunacta inquitacuycul. Chaynu cutiycul yaćhapäcuptinmi chay nunaca puntapïpis piyurlä cawsaynin” nil. Chaynüta niyaptinmi, chay achca nunacunap ćhawpinpïta ayaycaćhaypanuy limämula juc walmi: “¡Maynu cushishalä cayan waćhaśhüniqui, ñuñuśhüniqui walmica!” nil. Niptinmi Jesus: “Aśhwanpa Dios nishanta uyalil cäsucücunaca cushisha capäcuchun paypïpis mastá” nila. Niyaptinmi mas achca nunacuna juntunacämuptin willala: “Canan timpu pasaypi-cama nunacunaca siñalta licaycuylläpi wañupacuyalcan. Canan'a willacü Jonaspa siñal pasaśhallantam licaycälinqui. Paymi juc siñal cala chay timpu Ninive malca nunacunäpä. Chaynümi ya'a Rasun Nunap Chulinpis caśhä juc siñal cay timpu nunacunäpä. “Chaynütacmi unay Sheba malcanpa mandä walmipis ‘Puydï Salomonpa yaćhayninta maynümi uyaliycuyta muná’ nil calu-calupïlä śhamula. Chaymi canan amcunaćhu Salomonpïpis mas puydïcätalä mana uyaliculcäśhayquipi mućhuycachinan muyuncäćhu chay walmipis śhalcamun'a cäraycälishunayquipä. Chaynütac Ninive nunacunäta Jonas willaptinmi juchancunacta wanaculcul Diosman cutipämula. Chaymi canan amcunaćhu Jonaspïpis sumä munayniyücätalä ipanchapäcuśhayquipi mućhuycachinan muyuncäćhu Ninivecunaca śhalcatityamun'a cäraycälishunayquipä. Manamá juc michïructa latalcachil pacaycunchichu. Nïtac mancamanpis winälunchichu. Aśhwanpam ćhulanchic altuscanman lluyta acchiptin yaycamücunäca sumä ima caśhantapis licananpä. [Chaynümi ya'apis mana pacacüchu mayan caśhätapis.] “Má, canan sumäta pinsaycäliy. Juc acchi-yupaymi ñawinchic imactapis licachimanchic, tantiachimanchic. Ñawiyu cal'a, rasunpa tantiapäcunquimanmi mayan caśhätapis. Mana ñawiyu calćha ichá, nï tantiapäcunquimanchu juc yanawyayä tutapäćhu cayä-yupaypis. Yan'al-lätac ‘Allintam lisí’ nicuśhayquita mana lisinquimanchu. Rasunpa tuquicta lisimal'a, mana pantaycullalćha, lluyta tantialpunqui. Chayćhüćha fisyuyqui licalilpun'a acchiman-yupaypis” nila. Jesus chayćhu limayta camacalpuyaptinmi juc fariseo puśhala wasinman micapäcunanpä. Jinaptinmi wasinman yaycul maquinta mana pa'acul mïsanćhu täcuyäla. Chaymi chay puśhä fariseoca jamuyäcuyäla “¡¿Imaca nunatan cay mana lulayninwan Diosta piñachinanpä?!” nil. Niptinmi Jesus nila: “Am fariseocuna janällanta pa'aśha täsacunaca plätucunanümi cayalcanqui. Ñatac śhun'uyquiwan pinsayniqui'a imapis suwacuśhayquip waycacuśhayquip juntäśham cayan. ¡Mana tantiayniyu nunacuna! Cay janäninchictawan lulïninchicta Dios lulamäśhallanchictapis ¿manachun tantiapäcunqui? Capuśhuśhayquipïta lluy buluntäniquiwan uycäliy-ari. Chayurá janäpis lulïpis tuqui allinćha caycun'a. “Ñatac canan ¡amcunap bïdayqui imanuylä can'a! Mastá wañupacuyalcanqui ‘Ima jaćhacunapïpis, rüdacunapïpis Diospä japächaśhun’ nishallanmanmi. Ñatac Diospa cuyacuyninpi tincüninman licaycuy nishuśhayquitam ichá ipanchayalcanqui. Chaymi chullanllanta lulaśhayquinu'a pulantapis lulaycunquiman cala. “Fariseocuna, ¡bïdayqui imanuylä can'a! Amcuna juntunaculcänan wasicunaćhüpis allinnincunap täcunanmanlämi wañupaculcanqui. Läsacunäćhüpis allinpa licapäcuśhunallayquipïmi wañupacuyalcanquitac. “Ishcay cära fariseocuna, ¡imanuylä bïdayqui can'a! Quićhäśha nïchu pacaläcänümi cayalcanqui. Chaymi pipis jalücunacá ima pasanantapis mana yaćhapäcunchu” nila. Chaynüta niptinmi camachicuyta jucnin yaćhachicü nila: “¡Cay nishayquiwan'a ya'acunactachućh jinam ruydupayalcämanqui!” nil. Niptinmi: “Am yaćhachicücäpa bïdayqui ¡imanuylä can'a! Amcuná nuna-masiquicunaman täwayalcanqui imaymana camachicuyta mana apay atipayaptinpis. Jinaman'a llasä ipinmannuy mastalä ćhulculcalpis amcunañatacmi ichá nï uchucllapis unculcälinquipischu. “¡Amcunap bïdayqui imanuylä can'a! Amcuna manam mayta chayta lipäcunquichu Diospi willacücunäta wañuchï unay awiluyquicunapi. Jucllapi luläcänümi paycuna wañüchiptin amcuná pampaläśhancäta impidrayalcanqui. Cay jinaśhayquiwanmi awquilluyquicuna lulaśhancunaman śhalcuyalcanqui. “Lluy caycunacta Dios yaćhalañam. Chaymi nila ‘Puydï caćhäcunactapis willacünïcunactapis caćhamuśhämi. Waquinnincunactá wañuchipäcun'am. Waquinnincunactañatacmi ñacachipäcun'a’ nil. Chaynu lulapäcuśhayquipïmi cay pacha allaycuyninpi Diospa willacünincunacta lluy wañuchipäcuśhancunapïtapis juchachaycälishunqui. Caynu juchachapäcuśhunqui Abelpïta aśhta Diospa chuya wasinćhu wañuchisha Zacariascamam. Chayćhu yawarninta jićhaśhanpam amcuna juchachäśha capäcunqui. “Camachicuyta yaćhachicücuna, ¡imanuylä bïdayqui can'a! Diospa yaćhachicuyninta iridacaycälinquimá. Jinalcul'a manatac juccunactá cunsintipäcunquichu Diospi yaćhanallantapis” nila. Niptinmi camachicuyta yaćhachicücunäwan fariseocuna sumä-sumäta rabyälälila. Jinalculmi Jesusta imaymanacta tapućhaculcäla quiquinpa limayllanwan palpachipäcunanpä. Chaypïtam nisyu-nisyu nunacuna juntunacälälimula aśhta quiquin-pula jalutanaculcänancama. Chayćhümi yaćhapacünincunacta Jesus nila: “¡Yan'al-lätac chay ishcay cära fariseocunäpa libadüra imanpïta! Ima pacaläcäpis camalaycun'amari. Pacaśhacunaca lluymi licaycachisha can'a. Chaynütacmi amcuna pacallap ima nishayquicunapis lluy camalaśha can'a. Ñatac linlillayquićhu uyalishayquipis wasi jananpi ayaycaćhayänümi willacuśha can'a. “Chayurá cuyaśhäcuna, cay janä aychallanchicta wañuchïcätá ama manchaculcaychu; wañulcachil mastá maytañam wañuchinman. Aśhwanpa Diosllanchicta manchaculcay. Payllamá wañulcachil almayquita nina waläcäman jitaycunanpä munayniyüca. Rasunpa, pay puydïcällactam manchaculcanquiman'a. “¿Manachun picha pishucunacta ashllay ćhaniyüllawan lantinchic? Chaynu cayaptinpis manamari jucllayllanpis Tayta Diospá un'aycuśhachu. Chaymi aśhta ächayquipis yaćhaśha cayan ayca caśhanpis. ¿Chaychun amcunacta un'älälishunquiman, imamá? Chayurá manam imapi manchaculcänayqui canchu. Pishucunapïtapis mas ćhaniyülämá cayalcanqui. “Chaymari cayćhu ‘Pay caśhtam cá’ nil nunacunäćhu nimäcätá, janay pachäćhu Diospa anjilnincunap ñawpäninćhu ya'a Rasun Nunap Chulincäpis ‘Ya'a caśhtam pay'a’ nishä. Ñatac ‘Manam lisïchu’ nimäcätam ichá, ya'apis Tayta Diospa anjilnincunap ñawpäninćhu ‘Paytá manam lisïchu’ nishä. Masqui Rasun Nunap Chulincäta jalutacamaptiquipis Tayta Dios pampachaycuśhunquimanmi. Chuya Ispiritucta chaynu jalutacuptiquim ichá nï pampachaycuśhunquimanñachu. “Ñatac amcunacta malcacunap gubirnäcunap juntunacücunap puydïninpa maquinman ćhächipäcuśhuptiqui, ama llaquiculcaychu ‘canan ¿imactatan limalicuśhä?’ nil. Chay üram Diospa Ispiritun yaćhayta uśhunqui, imacta limalicunayquipäpis” nil. Chay achca nunacunapïtam juc nuna Jesusta nïmula: “Taytay, mayurnïtari papänïpa tücäninta partiycamänanpä niycapämay” nil. Niptinmi: “Caynu nimänayquipä ¿pitan ya'acta albasyayquipä ćhulacamäla?” nila. Chaynu nilculmi llapantapis nila: “Imapïpis wañuyäcuna, yan'al-lätac cay munaśhayquiwan gänachicuyalcanquiman. Masqui maynuy imayqui calpis manam tuqui cawsayta uśhunquichu” nil. Chay nilculmi juc nunawan tinculcachil nila: “Má, juc nunapshi talpucuynin sumä-sumä ishpïñä. Chayshi pinsäla: ‘Canan ¿imanäśhätan caynüpa micuyní ishpïluptin? Manam mayman pilwaycunäpäpis jäcunñachu’ nila. Nilculshi pinsälun: ‘Mïjur-ari, rüjïcunacta jatunyächishä chayman lluy pilwacunäpä. Chayćha jitalällal micucunäpä upyacunäpä capaman'a. Ya'ap bïdanu'a pip bïdantá canman’ nilshi micuyninman atinïdu alawacula. Chayshi Dios nila: ‘Luclu nuna, canan tutam wañunqui. Chayurá ¿mayanpäćha chay imayquipis quïdan'a?’ nil. Chaynümi pasan'a quiquillanpä imapis ambisyacü nunacunäwan, maynu rïcu cayalpis Diospa ñawpäninćhu'a pasaypi wacchacunawan'a” nil. Chaypïtam Jesus yaćhapacünincunacta nila: “Ama ‘¿Imactalä micuśhä; imawanlä müdacuśhä?’ nil llaquicuyalcaychu. Bïdayquim mas bälin cay micuycäpïtá; aychayquim mas bälin cay müdanapïtá. Má, pinsaycäliy imaymana pishucunäman. Paycunap manam talpuynin nï cusichan nï rüjin nï iman canchu. Jinaptinpis janay pachäćhu cä Taytanchicmi paycunactá micachin. ¿Manachun mas ćhaniyu cay pishucunapïta capäcunqui imatá? Maynu wañupacuyalpis ¿mayantá juc üra masllactapis cawsayninta aśhuycächinman? Cay uchuc lulayllactapis mana atipayal'a ¿imapïtam priucupaculcanqui juccunaman? “Licapäcuy imaymana waytacunätapis. Manam puchcacunchu nï awacunchu. Ñatac Diosninchicmi tuqui-tuquicta waytachin. Rasunpa, unay puydï mandacü Salomonpis manam mayannin waytanüpis llipyayä müdanawan calachu. Waytacunacá wala śhalun chaquillam, ñatac chaynütapis Diosninchicmi tuquicta müdachin. ¿Chaychun ampá amcunacta mana müdachipäcuśhunquimanchu, mana chalapacuyniyu nunacuna? “Chayurá ama ‘¿Imactalä micüśhä, imactalä upyäśhä, imawanlä müdacüśhä?’ nil wañuy-wañuy llaquicuyalcaychu. Diosman mana chalapacücunallamari chaynu wañupaculcan. Amcunapñatacmi ichá Tayta Diosniqui ima pishipacuśhayquitapis yaćhayanña. Chayurá wañupaculcay paypa gubirnullanćhu canayquipä. Jinaptiqui'a lluy pishipaculcäśhayquitapis uycälishunquim. “Cuyaśhá uwishnïcuna, ama manchaculcaychu. Tayta Diosninchicmari: ‘Cushicümi ya'ap imapis cäní amcunaman uycunacpä’ nil unanchaycuyanña. Chayurá lluy imayquitapis lanticulcul mana cäniyücunäman aypuycäliy. Chayta lulal'a janay pachäćhümi alli-allicta pilwacuyalcanqui mana imaypis camacäta. Chayćhümi nï imaypis puyun'achu nï pipis suwaśhunquichu. Mayćhümi cäniqui cayan; chayćhümá pinsayniquipis muspayniquipis cayan” nila. Nilculmi nilatac: “Amcuna listuña musyat-musyat capäcuy cutimuynïpa. Maynümi wasinta täpachicuptin wasi täpäca alcayan michïrun walachicuśhallaña listu wasiyünin tacaycamuptin-pacha quićhaycunanpä, chaynümi amcunapis licchat-licchat capäcunqui. Maynu allinpa licaśham can'a mayantapis wasiyüca caynu licchayäta talishancá. Rasunpa chay wasiyüćha allichaculcul mïsanman sirbiycun'a. Rasunpa ćhawpi tutapis ütac imay ürapis ćhämul licchayäta talïluptin'a maynu cushicuylä paycunapä can'a. “Yaćhapäcuśhayquinüpis, wasiyüca suwanan üräta yaćhayalñá manam jawcachu puñucun, aśhwanpam mana suwachicunanpä listuña täpayan. Chaynu-ari amcunapis musyat-musyat capäcuy; manamá yaćhapäcunquichu imay üra ya'a Rasun Nunap Chulinca ćhämunätapis” nila. Chaynu niptinmi Pedro tapula: “Taytay, ¿cayta niyalcämanqui ya'acunallactachun icha juccunactawanchun?” nil. Niptinmi nila: “Ima chalapacuna yaćhay-sapa tantiayniyu uyway nunactapis niyämá. Caynu nunactamá ‘cay wasïpi incargacuy’ nil maquinman ćhulaycunman lluy nunancunactapis ürallanćhu micachinanpä. Cushisha cachun imam chalapacuśhanmannuy lulayäta talïluptin'a. Paytamá duyñun lluy cänintapis licaycunanpä maquinman ćhulaycun'a. “Yan'al-lätac chaynu chalapacuśhan nunan ‘¿Imayläćha canan cutimun'a?’ nilcul uyway-masincunacta ñacachiyta allacuycunman. Jinal munaśhanta lulal upyacunman micucunman wasictapis lluy un'aycul. Rasunpa duyñun un'aypi mana pinsaśhan üra ćhämul ¿imanälun'aćh? Sumä lawćhayculćhá mana chalapacücunap laśhćhunman ćhaycälichin'a. Wasiyünin imanuy lulanantapis allinta yaćhapayal, ardïdi mana luläcätá piyurtalämi mućhuchin'a. Ñatac imanuy lulanantapis mana rasunpa yaćhayal, mana allinta luläcätá manaćh juccätanüchu mućhuchin'a. Chay lulananman chalapacul maquinman ćhulaycul'a gänaśhwanćha alcan'a chay lulaynincunacta. “Ya'a śhamulá llapa nunätapis nina-yupay lluy imanuy caśhantapis camalächinäpämi. ¡Mayñapis canallan caycuna lulacacanmanña! Caycuna pasananpämi ichá jatun allin ñacaycunalä alcacayäman. ¡Maylä ñacaśha caycuna pasanancamá! “¿Amcuna ‘Jawca cawsaytaćh pay umäśhun’ nilchun niyalcämanqui? Manamari. Sinu'a iwinacuytam ya'a apayämú. Cananpïmari ya'a-laycu juc wasillaćhu picha cäcunaca iwinaculcan'a quimsawan chay ishcaycunaca. Taytanpa cuntranmi śhalcun'a cari chulinpis, taytanpis chulinpa. Mamanpa cuntran walmi wawinpis; mamanpis wawinpa. Chaynütacmi suyranpa cuntran llumchuyninpis, suyranpis llumchuyninpa” nila. Nilcuśhanpïmi llapan nunacunäta Jesus nilañatac: “Pucutay yanalpamuptinmi, ‘tamyamun'am’ nipäcunqui. Rasunpa nishayquinüllam tamyamun. Waywa talcamuptinmi ‘usyämun'am’ nipäcunqui. Rasunpa chaynümi pasan. ¡Ishcay cära nunacuna! ¡Janay pachäćhu cay pachäćhu siñalcunäta tantiayalcal-lächun canpis, quiquiquicunallaćhu ima pasaśhan siñaltapis mana tantiapäcunquimanchu! Canan-ari śhun'uyquita tapucuy allincäta lulalpälinayquipä. Chayurá manaläpis mismishancama masqui fisman liyalcalpis ćhïnishüniquiwanpis pampachachicuy. Chayman ćhächishuptiquim ichá fisca wardiacunap maquinman ćhulaycul carsilman jitaycachishunqui. Chaypi manamá imaypis yalamunquichu mänu cayniquita limpiu pägamunayquicama” nila. Chay achca nunacunapïmi: “Taytáy ¿yalpanquichun chay Galilea nunacunäta Pilato wañulcachil yawarnintapis Diospa cañaycapuśhan uywap yawarninwan talluśhanta? ¿Chaynüpa wañunanpä Diosninchicpa castigunchun paycunaman ćhäla ichá imanuymi?” nila. Niptinmi: “¿Ima amcuná pinsayalcanqui ‘Chay nunacunäta caynüpa wañülächila malca-masincunapïtapis mas jucha-sapa captinćha’ nilchun? Manamá chaynüchu. Juchayquipi mana wanaculcal'a amcunapis chaynümi wañupäcunqui. Icha Siloé malcaćhu türriwan ñitichiculcul wañü nunacunäpïtapis ichaćh pinsayalcanquipis ‘Paycuná Jerusalen malca-masincunapïta mas juchayüćhá cala’ nilpis. Manam chaynüchu. Mana wanaculcal'a amcunapis chaynüpam wañupäcunqui” nila. Chay nilculmi sumä tantiachinanpä juc ïgus plantayu nunaman tinculcachilñatac Jesus nila: “Juc nunash ćhaclan juntacta plantacuñä ïgusta. Chay wiñäpuptinshi ‘Canan'a ćhulayanñaćhá’ nil pallä lila. Jinaptinshi mana nï juctapis ćhulañächu. Chayshi täpächicuśhan nunanta nila: ‘Caynu śhamú śhamú quimsa watañam “Ćhulayanñapisćha” nil ñatac manam imaypis ćhulaśhanta licächu. Yan'añam chay'a iridal amyayächin ćhaclätapis; má, cuchüluy’ nil. Chaynu niptinshi täpänin nunaca: ‘Taytay, cay watallá jinala caycuchun. Icha muyülïninta aśhpiycul wanuchaycuptí ćhulälunmanläpis. Caypïtá manaña ćhulaptinćha ichá cuchüśhunña’ nil” nila. Juc warda muyunćhümi juntunaculcänan wasićhu Jesus yaćhachila. Chayćhümi cañä juc walmi ćhunca pusäniyu wataña pasaypi curcüśha Satanaśh ishyachiptin. Chaynüta licälulmi ayalcul: “Mamay, cay ishyayniqui ñam alüśhaña” nilcul maquinwan yataycul chay üralla sänachila. Chaymi waśhan tuqui sänu dirichacäluptin chay walmica Diosta alawäla. Chaynu warda muyuncäćhu sänachiptinmi, juntunaculcänan wasip puydïnin sumä-sumä rabyaśha nunacunäta nicuyan: “Süta muyunmi imactapis lulanayquipä cayan. Chayćhümi sänachicuyta munal'a śhapämunquiman, manam cay warda muyuncunaćhülächu cürriyalcämunquiman” nil. Niptinmi Jesus nila: “¡Ishcay cära nunacuna! Amcuna ¿manachun cay warda muyuncäćhu uywayquicunacta pasquipäcunqui yacuman micuyman atipäcunayquipä? Chayurá ¿imapïtan-nila cay Abrahampi caśhtayqui walmïta mana libraycuchwanchu Satanaśhpa maquinćhu cay-chica wataña cayaptin'a?” nil. Chaynüta Jesus niycüluptinmi llapa cuntrapänincuna pin'acüśha quïdälälila. Llapan nunacunäñatacmi cushiculcäla cay lulaśhancunapi limaśhancunapïpis. Chaypïmi Jesus nila: “¿Imanuyćha Diospa gubirnun? ¿Imawanćha tincuycachichwan? Shita mujucta ćhaclaman talpuśhancänümari. Wiñämulmi sumä jatunninlä cacuyan. Chaymi pishucunäpis pallaynincunaćhu lluy ishnachaculcan. “Diospa gubirnunta libadüramantacmi tincuycachichwan. Juc walmi ash libadürallacta quimsa quintal arinamanlä jitaycüluptinpis jinantintam punquichimun” nil. Chaynu Jerusalenman yaćhachishtin malcan-malcan liyaptinmi, chayćhu Jesusta juc nuna tapula: “Taytay, ¿rasunpachun Diospa lädunman ashchaylla yaycun'a?” nil. Niptinmi Jesus nila: “Callpanchaculcay masqui may sasa yaycunapä quićhqui puncu captinpis. Chay puncup may-chicaćh yaycuy munapäcun'a, ñatac manamá atipapäcun'achu. “Chayćhu Dios puncunta wićhacämuptinćha ‘¡Quićhallämay, quićhallämay!’ nilcul ayaycaćhapäcunqui. “Chaynu niptiquićhá ‘Manam lisicchu’ nil nipäcuśhunqui. “Nipäcuśhuptiquićh ‘Anwan lisinacunchicmi, mayćhüpis miculanchicmi, malcäcunaćhüpis yaćhachilanquitacmi’ nil nipäcunqui. “Niptiquipis: ‘¿May-lädulä cacunquipis? Ya'a manam lisicchu. ¡Ñawïpïpis chincapäcuy, mana allin cawsayniyücuna!’ nilćha nipäcuśhunqui. “Chayćhüćha awquilluyqui Abrahamta, Isaacta, Jacobta, ñatac llapa Diospi willacünincunactapis Diospa gubirnunćhu cayäta licapäcunqui. Amcunañatacćha waśhaćhu quïdälälil wa'apäcunqui quiluctapis lawćhićhicyachishtin. Jinamanmi achca mana-Israel nunacuna intirupïta śhapämun'a Diospa gubirnunćhu cumbidunman yaycapäcunanpä. Rasunpa chay timpućhu'a puntanninćhu cäcunämi ipaćhu licalipäcun'a; ñatac ipaćhu licaśhacunämi puntanninćhu caycälin'a” nil. Cay niyaptinmi fariseocuna ćhälälimul Jesusta nipäcula: “Caypïta licuy. Herodesmi ‘wañuchishä’ niyäśhunqui” nil. Niptinmi Jesus: “Chay atücäta niycamuy ‘Canan muyuncuná Satanaśhpa maquinćhu cäcunactalämi sänachishä. Wala muyuncunañatacmi ishyäcunacta sänachishä’ nil. Cay lulaśhäta manam pipis mićhacamänan yaćhacunchu. Camacalpunäcamam lulaśhä. Chaymi canan muyuncunapis, wala muyuncunapis, Jerusalenta lishä ćhänäcama. Chayćhümá Diospa willacünincunacta wañuchipäcun; manamá juc-lädućhüchu” nila. Nilculmi: “¡Ay, Jerusalenćhu nunacuna! ¡Ay, imananquilä Dios caćhamuptin willacünincunacta lumi tamshaywan wañuchïcuna! Juc wallpa chipchincunacta juntuycücänümi achca cuti llapayquitapis jucllaman juntuycuyta munalá. Jinaptïpis amcuna manamá munapäculanquichu. Canan licapäcuy; amcunap malcayqui lluy pulumäśhañam licalin'a. Rasunpa cananpi-pacham manaña nï uchucllapis licapämanquiñachu aśhta ‘¡Altuman juluśha cachun Diospa Pudirnin Śhamüca!’ nil nipämänayquicama” nila. Juc warda muyunćhümi Jesusta puśhala fariseocunap jucnin mandänin wasinćhu cumbidananpä. Chaynu puśhaptinmi: “Má, cay muyuncäćhu ¿imactash lulälun'a?” nil parti fariseo-masincuna Jesusta awaytapäcula. Jinayaptinmi chayćhu cayäñä juc nuna intirun llimpuy-llimpuy sacsapacuy ishyaywan. Chayta licalculmi Jesus llapa fariseocunätawan camachicuyta yaćhachïcücunäta tapula: “¿Camachicuyca cay warda muyuncäćhu juc ishyäta sänaycachinäpä cunsintimanchicchun?” nil. Niptinmi “Má, cay ¿imanin'ash?” nil lluypis uyaracaycälila. Jinaptinmi, chay ishyä nunäta chalaycullal Jesus sänächila. Jinalculmi “Canan wasiquita licuyña” nila. Nilculmi fariseocunäta: “¿Pimá cay warda muyuncunäćhu aśhnun icha wäcan yacuman śhaticacüluptin mana julunmanchu?” nila. Niptinmi mana nï mayanllanpis imaniytapis atipapäculachu. Chayćhümi ayachimuśhan nunacunaca quitanacuylla allin puydïnin nunacunap täcunanman täcuy munayalcäta licälun. Chaynayäta licalculmi Jesus nila: “Mayanpis juc jatun cumbiduman ayaycachishuptiqui'a ama-ari puydï nunacunap mïsanman täcuyta ućhinacuyalcaychu. Ichaćh juc mas puydïnin nuna ćhämuptin'a puydïnu täcucuyaptiquipis ayachishüniquica ‘Manamá ampächu cala. Ipaman aśhucullay’ nil nishunqui. Jinaptinćha pin'acüśha aśhupäcunqui. “Aśhwanpari mayanpis ayachishuptiqui'a ipa-ipallaman taycuculcay. Chay ayachishüniqui ćhämul ‘¿Imactatan cayćhu täcuyanqui? Acuchun, taycawshimay’ nilćha pasaycachishunqui. Chayćha lluy nunacunäpis paywan cuscacta allinpa licapäcuśhunqui. “Uyalipämay, mayanpis juccunapïtapis masta nunatucücá pin'ayman juluśham can'a. Ñatac mana nunatucullal cäcunämi ichá rasunpalä altuman juluśha can'a” nila. Chaynütacmi cumbidacü nunätapis nila: “Cumbidacul'a ama ayayächimuychu lisinacuśhayqui nunacunallactá, nï aylluyquicunallactá, nïtac imapis cäniyücunallactá. Paycunam amcunactapis cumbidaycul ‘Canan'a uyayninchicta cutiycachinchicñam’ nil nipäcuśhunqui. Caynu cumbidacul'a aśhwanpari ayaycachimuy wacchacunacta, latacunacta, aplacunacta, ishyäcunactapis. Caynu lulaptiqui'a ampá jatun cushicuyćha can'a. Paycunapá imanwan cutiycachishunayquipäpis manamá capunchu. Ñatac caycunapïta cutiycachishunqui quiquin Diosninchicmi allin luläcunacta śhalcachimunan muyuncäćhu'a” nil. Chay nïta uyalïlälilmi jucnin nuna nila: “¡Ima cushishalä janay pachäćhu Diospa cumbidunta micücunacá can'a!” nil. Niptinmi Jesus: “Má, juc nunash jatun cumbiducta lulalcachil achca nunacunacta ayachimula. Jinaptinshi micapäcunan ürapá juc nunanwan juntuchimula ‘Canallanshi lilläśhun. Ñam sirbïshaña cayan’ nil. Chayćhu mana śhamuyninwanshi jucnin nila: ‘Ćhaclactam chayllalä lantillá. Chaymanmi licä liyá. Ama sinticallämächunchu’ nil. Juccäñatacshi: ‘Picha yundactam lantïlú. Chaycunactalämi chalamulläśhä niyá. Ama sinticallämächunchu’ nila. Chaynütacshi juccäpis nila: ‘Risin casädullalämi cacú. Manam lïmanchu’ nil. “Lluypis chaynüta nilcamuptinshi: ‘Manam mayanninpis śhamuyta munapäcunchu’ lulaynincunash puydin nil patrunninta niycula. Chayshi sumä-sumä rabyalcul: ‘Jina cacuchun, chaynu captin'a. Aśhwanpa cürriy lil, puśhamuy intiru pläsacunäćhu, cällicunäćhu cä wacchacunacta, wallä maquicunacta, wishtucunacta, aplacunactapis’ nilcul juntuchimü caćhäla. Chaynu juntuchimuśhancunaca mana juntaptinshi patrunninta nila: ‘Taytay, juccunapäpis jäcuyanlämi. Manam juntanlächu’ nil. “Niptinshi caćhäla: ‘Chayurá cürriy-ari. Masqui alafirsapis juntumuy mayan talishayquitapis intiru caminupi, intiru ćhaclapi, juc malcacunapïpis. Chay punta ayachimuśhäcunacá jina cacuchun’ nil” nila. Chayćhümi achca-achca nunacuna Jesusta atipäcula. Chayćhümi Jesus nila: “Mayanpis rasunpa atimayta munäcá, lluymi pictapis caćhaycunman, aśhta mamantapis, taytantapis, walmintapis, chulincunactapis, irmänuncunactapis, panincunactapis. Jinaman'a aśhta quiquin istimäcuynintapis un'aycul atimanman. Ima-ayca pasaptinpis wañuycäcama laśhćhüman mana jalumücá nuná cananpä nï mirisinchu. Má, mayanpis juc jatu-jatun wasicta lulayta munal'a yaćhaśhanchicnüpis illaynintam puntactá lican camanan ütac mana camananpäpis. Sinu'a allaycuycaćhalcul caćhaycüluptinmi juccunaca asipäculcanman ‘Mana ishpichinanpä luclu nunaca imapäshi allaycütucülun’ nil. “Chaynütacmi juc puydï mandacü gïrranacuyta mañaptin puntactá sumätalä śhun'unta tapucun chay ishcay ćhunca walanga (20.000) cachacuyücäta ćhunca walanga (10.000) cachacullanwan yaycunanpäpis. Chaynu mana atipänanta śhun'unćhu yaćhacul'a manaläpis chay juc puydïnin sircayämuptinmi juc willacüninta amistachimunanpä caćhan. Chaynümi amcunapis mana lluy imayquitapis caćhaycul'a nï sumätalä śhun'uyquita tapucul'a manalä atïní canquimanchu. “Chaynütacmi caćhipis llallayninwan lisichicun caćhi caśhanta. Chay llallaynin chincäluptin'a ¿imawanćha caćhichacuchwan? Manañaćhari wanupäpis nï imapäpis bälinmanñachu. Jinaptinćha wicapäśha jitaycaćhacun'a. “Linliyu cal'a cay nishäta uyalicalcämay” nil. Chayćhu Roma gubirnupä alcabäla mañäcunawan mana allin lulayniyu nunacunam Jesus yaćhachishanta uyaliyta munal payman aśhuycälila. Chaynu Jesusta uyaliyaptinmi fariseocunäwan camachicuyta yaćhachicücunaca jamuyäcuyalcan: “Cay nunacá imaymana nunacunactam cunsintin lädunman. ¡Jinaman'a chaycunawan cuscalämi micuyanpis!” nil. Niptinmi Jesus uwish michïman tinculcachil nila: “Má, nipämay: Mayanpis paćhac uwishninpi jucninta jitapacülul ¿imanantan? ¿Manachun isun ćhunca isunniyu uwishnincunacta chayllaman lancaycachil chincäcäta ashï pasacun? Chayćhu talilcamulmari cushisha śhawamun. Wasinćhüñatacmi lisinacuśhancunacta bisinuncunacta ayalcamul ‘¡Talimullämi!’ nin. Chaynümi mas alli-alli cushicuy cayan janay pachäćhüpis, juc mana allin lulayniyu nuna Diosman filtamuptin'a, chay isun ćhunca isunniyücunaca ‘Ya'a imapïmá wanacuśhä Dioswan allinña cayal'a’ nil nïcunapïtá. “Chaynütac má, juc walmip ćhunca illaynin cachun. Jinaptin jucninta chincapacüchun. Jinal michïrunta acchiculculmi intiru wasinta lluy taclalacyaylla tacwayan talinancama. Chayćhu talïlulmi cushisha willaycun lisinacuśhanta, bisinuncunacta ‘¡Cushicuśhun-ari! ¡Chincapacuśha illaylläta talïlümá!’ nil. Chaynümi janay pachäćhu anjilcunäpis cushiculcan juc nuna ‘Diospäñam canan caśhä’ nil payman filtamuptin'a” nila. Chaynütacmi Jesus nila: “Juc nunapshi ishcay chulin cala. Chay śhullca chulinshi papäninta nila: ‘Papay, ya'ap tücamänïtá umayñari’ nil. Niptinshi taytan, pulan chulintapis tücäninta-cama partiycülun. “Chayshi śhullca chulin'a lluy illaychalcul juc-lädu calu jamuyäśhan malcactalä licunpis ‘¡Chayćhümá bïdallá!’ nil. Chay malcäman ćhayculshi illayniyütucüśha mana allincunallaćhu pulishtin pasyaśhtin lluy camacaycülun. Chaynu jinayaptinshi chay malcäćhu micuy wanañatac licalïlun. Chayshi ‘¿Imawanćha cawsaśhä?’ nil, lulapacuycunacta ashila. Jinalshi chayćhu talïlun juc nunaćhu cuchi michipacuyllacta. Chayćhüshi patan quiwquiwyayaptin aśhta cuchip micuśhancunapis shimićhü-cama cacuyäla. Jinaptinpis manash pipis alcansayculachu. “Chayćhüshi pinsaynin ćhämuptin yalpaćhacülun taytanman. Jinalshi: ‘Papänïpa piyunnincuná manaćh ya'anüchu cayalcan. Imanimänan captinpis cuticuśhäri. Chaynu ćhayculćhari nishä: “Papay, cay lulaynïwan Diostapis amtapis piñachicmi. Manam nï chulí nimänayquipäpis canan bälïñachu. Ćhasquiycallämay-ari masqui uywayllayquipis caśhäćhá” nil’ nila. Chay nilculshi filtaćhacamun taytanpa wasinta. “Papäninñatacshi caluctalä chulin śhayämüta licälul-pacha śhun'unpis alalaycuptin mana-mana talipalcul macallacuycul muchacuycula. “Jinaptinshi chulin: ‘Papay, cay lulaynïwan Diostapis amtapis piñächicmi. Manam nï chulí nimänayquipäpis canan bälïñachu’ nila. Niyaptinshi papänin'a nunancunacta nila: ‘¡Apuray! Sumä fïnunnin müdanacunacta aclalcamul müdachipäcuy. Puydïca cananpä surtijachipäcuy. Manam uyway nunallachu pay'a; sapatuchipäcuy-ari. Jinalcul'a wirannin wäcacta ćhipipäcuy chulí cutimuśhanpi jatun fistacta lulanapä. ¡Wañuśhanpi cutimünümi cayan! ¡Chincacuśhanpi licalïmuśham cayan!’ Nilculshi jatun fistacta fistachaculcäla. “Mayur chulinñatacshi ćhaclanpi cutiyämul wasinćhu fista lüyayämüta uyalïlun. Chayshi jucnin nunanta ayaycul: ‘¿Imapïmi fistachacuyan?’ nil tapula. Niptinshi: ‘Śhullcayquim cutïmuñä. Chaymi papäniqui fistachacuyan allinnin wira wäcacta ćhipicaycachil chulin sänu cutimuśhanpi’ nila. “Nishanta uyalilculshi rabyälul mana yaycuytapis munanchu. Jinaptinshi papänin yalalcamul yaycunanpä ruygala. Jinaptinshi nila: ‘Papay, ya'añatac watan-watan maquiquićhu cayal sirbiyac imapis mandaśhayquita cäsucul. Jinaptïpis amigücunawan fistachacuycunalläpäpis manatac ya'actá nï jucllay capishllayquitapis uycamälanquichu. ¡Ñatac cay imaymana walmićhu illaynin camacamü chuliquipämi ichá wirannin wäcacta ćhipiycachil'a fistachacayäpunquipis!’ nil. “Niptinshi nila: ‘Uyalimay ïju, am imaypis ya'awan caśhayquipam llapa cänïpis ampa maquiquićhu cayäla. Cay śhullcayquiñatacmi ichá wañuśhanpi cutïmuñä. Chincacul licalimuśhanpïmi cushicuypi caynu fistachacayäpunchic’ nil” nila. Chaynütacmi Jesus tincuchiypa willala jucta: “Juc alli cäniyu nunapshi juc sumä cunfiansa nunan cala. Payshi lluy cänincunapi incargädu cala. Chaynu cayalshi pay munaśhanta lulacuñä. Jinaptinshi nunacunaca: ‘Cay cunfiansa nunayqui munaśhanta lulaśhuśhayquitapis manamá yaćhanquichu’ nila. “Nipäcuptinshi ayalcul: ‘¿Imapïtan lluypis caynu niyalcäśhunquiman? Má, cananmi lluy papilcäta licachimänayquita muná. Canan'a cay lulayniquipi yalunquiñam’ nila. “Niptinshi chay nunaca pinsan: ‘¿Canan imactaćh lulaśhä caynu patrunní wicapämaptin? Ćhaclaćhu lulapacunäpá manam callpäpis canñachu; limuśhnacuytá pin'acullätacmi’ nil. Nilculshi pinsälun: ‘Ä, caytari luläśhä caypi alümaptin lisinacuśhäcuna wasinćhu uywaycamänanpä’ nil. “Nilculshi patrunninta mänucüśhan nunacunäta ayächin. Punta ćhämücätash tapula: ‘¿Aycactatan patrunnïta mänutacüśha cayanqui?’ nil. “Niptinshi: ‘Paćhac barril asaytictam dïbiyällá’ nin. Niptinshi: ‘Ama llaquicuychu. Canan chay punta papilta laćhyalcul apuraypa juc muśhü papilta luläśhun picha ćhunca dïbishallayquipïña’ nila. “Chayta lulalculshi chay ipa ćhämücätapis tapula: ‘¿Am'a aycactam mänutacüśha cayanqui?’ nil. “Niptinshi: ‘Ishcay paćhac tirsu trïguctam dïbicuyällá’ nila. “Niptinshi paytapis lulächin paćhac ćhawpin tirsucunallapäña. “Chaynu nunan lulaśhanta yaćhälulshi patrunca nila: ‘Cay nunap uman cacullanmi chayta lulananpä’ nil. “Aw, rasunpa cay pachäpä nunacunaca mas fisyunllanmi cacullan acchïćhu cä nunacunapïtá. Chaymi paycuna mastá śhamü bïdancunaćhu cawsapäcunanpä siguracuyta yaćhapäcun. Chaynu-ari amcunapis fisyunllan nuna capäcuy. Jinal cay cawsayniquićhu afanaculcay imallayquiwanpis janay pachäpä sirbishunayquipä. Masqui cay pachäćhu mana cäman muyuchipuśhuptiquipis wicćhu'a tuquip ćhasquisham canqui. “Rasunpa, caynu ashcunallaćhu chalapacuna nunacá achcaćhüpis chalapacunam can'a. Cay ashllaćhüpis mana chalapacunacá piyurćha canman achcawan'a. Cay pachäćhu cäcällamanpis mana chalapacuna cayalcaptiqui'a ¿pitan cunfiacuśhunquiman sumä imapis cäcätá? Mana caynu nunap imallantapis mana sumä cuydayalcaptiqui'a ¿pitan ampá cunfiansanwan uycuśhunquiman tücäniquitapis? “Chayurá śhun'uyquita tapucuy mayanninta atinayquipäpis. Manam pï sirbipacüpis ishcay patruntá sirbinmanchu. Juccätam ćhïninman, juccätam cuyanman; juccätam jamuyanman, juccätam wätanman. Chaynütacmi amcunapis nï Diostawan cäniquitá jucllaćhu sirbinquimanchu” nila. Cay nishanta fariseocunaca uyalipäculmi illayta lägacuyalpis Jesusta asipapäcula. Chaymi Jesus: “Amcuna allin nunanülämá pasachiculcäñanqui caycunacta lulayalcalpis. Masqui chaynu jinapäcuptiquipis Dios'a yaćhanmi śhun'uyquićhu imacta pinsaśhayquitapis. Nunacunaca ama-pacha nipäcuśhantamari Dios'a millachicuypä lican. “Canan, má, Moiseswan, Diospa willacünincuna yaćhachishanca alli callpayümi cala Bawtisä Juan Diosman filtananpä willacuśhancäcamá. Chay pachapïmi lluy nunapis imanuypañapis Diospa gubirnunman yaycuyta munayalcan. [Masqui chaynu captinpis manam ‘Camachicuypa yaćhachicuynin mïnusyälunñam’ niyächu.] Aśhwanpa, sïluca allpaca caśhancamá, camachicuycäpi manam juc litrallapis, nï uchuc unanchaycuśhallapis chincachishachu can'a. “Chayurá walminwan laquinaculcul jucwan cuscäcá mansibacuyanmi. Chay jitaśha walmiwan cuscäcäpis mansibacuyantacmi” nila. Nilculmi juctapis willala cay nil: “Juc nunash cäniyu cäniyu rïcu cacula. Chayshi sumä allica fïnunnin müdanacunallawan müdacula. Chaynu cayalshi muyun-muyunpis allicá cumbidullacta lulachil micucula. Ñatac chayćhüshi intiru aychanpïpis matiryälla wi'imuśhtin Lazaro śhutiyu nuna cala. Payshi walan-walan chay rïcup wasinpa puncullanćhu jitaläcula. Chayćhüshi allucunäpis lläwala. Chaynu jitalayalshi munapäla: ‘Cay rïcup mïsanpi usücällapis imanuypalä shimïćhu licalinman’ nil. “Chaypïtash juc-punćhu'a wañucullan. Chayshi Diospa anjilnincuna paypa almanta puśhacula luryaman unay awilunchic Abrahamwan cusca cananpä. Chay jinamanshi rïcupis wañucuntac. Jinaptinshi lluy pampälälin. Chay rïcu nunaca nina waläcäćhu ñacayalshi altucta licalcuśhanćhu Lazarocta licälun Abrahampa millayninćhu cayäta. Chayćhu licalculshi ayaycaćhacuyan: ‘¡Tayta Abraham, llaquipaycallämay-ari! Caćhamullay Lazarocta-ari dïdu puntallanwanpis yacullacta śhutuycachimumänanpä. ¡Ay, cay acachäcuy imañaćh cacullanpis isisí!’ nil. “Niptinshi Abraham nimula: ‘Yalpaćhacuy ïju, cawsayniquićhu imapïpis altullamá caculanqui imayquipis junta. Lazaro'a manam chaynüchu cala. Canan paymi cayćhu juc allin bïdacta talin. Amñatacmi mana allin bïdacta pasayanqui. Jinaman'a maynu munalpis chay caśhayquiman'a manam mayanpis chimpamunmanchu, sumä-sumä wayu japächayämaptinchic'a. Chaynütacmi nï chaypïpis cayman pasamunmantacchu’ nil. “Niptinshi: ‘Chayurá tayta Abraham, Lazarocta caćhallay papänïpa wasinta linanpä chayćhu picha irmänücunacta cay ñacaynïpi willaycunanpä. Paycuna cay ya'a ñacaśhäcäman śhamunanta manam munächu’ nila. “Niptinshi: ‘Moiseswan willacünincuna isquirbishancuna maquinćhu cayanmi. Chayćhu limaśhantari lluy cäsucul lulachun’ nila. “Niptinshi nila: ‘Manam, tayta Abraham, pïllapis wañuśhanpi cawsalcul liptinlämi sigürupis mana allin lulaynincunacta caćhaycunman. Jinallá manam cäsuculcanmanchu’ nil. “Niptinshi: ‘¿Paycunactapis mana cäsucuyal-lächun-ari ampá wañücuna śhalcul liptinpis quiriycuyalcanman?’ nin” nila. Chaynütacmi juc-punćhüpis Jesus yaćhapacünincunacta nila: “Mana allincunacá imaypis mayćhüpis waywa-yupaypis talicunmi. Ñatac mayanpis nuna-masinta chayman tan'alpücá ¡imanuylä can'a! Yan'al-lätac cay uchuchäcunanülla cä chalapacamänïta mayanpis juchaman palpuyächinman. Mas allinćha canman cuncanman wanca lumicta watacuycul lamarcäman ji'acalpuptinpis. Amcunawanpis yan'al-lätac chaynu pasayanman. Allicta cuydaculcay. “Nuna-masiqui mana allincunacta lulaptin'a anyaycäliy. Chaywan wanacuptin'a pampachaycäliy. Masqui anćhish cuti juc muyunllaćhu cuntrayqui lulal, ‘Manam cananpi lulalläśhäñachu’ nil chaynu anćhish cuti cutimuśhuptiqui'a pampachaycäliy” nila. Niptinmi nipäcula: “Taytáy, yanapaycälillämay-ari Diosman chalapacuynïcuna wiñananpä” nil. Niptinmi: “Masqui shitap mujunnüllapis chalapacuyniqui captin'a cay jatun jaćhäta ‘¡Caypi lamarcäman wicapacuy!’ nil niptiqui cäsupäcuśhunquimanmi” nila. Chayćhüñatacmi nila: “Juc nunap gañannin ñatac uwish michïnin cachun. ¿Paycuna chay tardi ćhächimuptin patrunnin: ‘Cayman pasaycamul micucuchcay’ ninchun? Manamá. Aśhwanpalämi: ‘Micuyta lulalcul sirbimay. Amcuná micuculcanquićhá’ nin. Chaynu sirbichiculculpis manalätac anradisicuynin canchu. Cay lulapacü nunacunanüćha amcunapis Diospa mandäśhuśhayqui lulayta camacalcul'a: ‘Uywayllamá canchic. Ya'anchic'a lulanallanchiccätam lulayculanchic. ¿Ima mastamá alcachwan?’ nil nipäcunqui” nila. Jerusalenta lilmi Jesus pasala Samariap malcancunap, Galileap malcancunap. Chayćhu tacsa malcallaman ćhäluptinmi chaypi yalälälimun ćhunca millachicuy lipra ishyaywan ismuyä nunacuna. Chaycunam calullapi śhaycucuycul ayaycaćhapämula: “Llaquipayniyu taytáy, llaquipaycälillämay-ari” nil. Niptinmi paycunacta licalcul nila: “Canan sasirdütiman sänu capäcuśhayquita licapäcuśhunayquipä cutipäcuy” nil. Nilcuptin liculcalshi lishanpa sänayalcäñä. Chayćhu jucnin sänaśhanta tantiaculculshi Jesusman cutimula Diosta alli callpawan alawaśhtin. Chayćhümi Jesuspa puntanman un'ulacuycul umanta pampäcama ćhulaycul: “Sulpá callächun caypïta” nil anradisicula. (Cay nunam ćhïninacuśhan Samaria-lädupïta cala.) Chayćhümi Jesus nila: “¿Ćhunca nunachućhari cay ishyayninpi sänu liyalcäla? ¿Maytan-nila isun nunaca? ¿Cay Samaria-lädu nuna japallanchućh cutïmuñä Diosta alawänanpä?” nil. Nilculmi chay nunäta nila: “Śhalcul licuy, Diosman chalapacuśhayquipam sänaśha canqui” nil. Juc-punmi fariseocuna Jesusta tapula: “¿Imayćha Diospa gubirnun allaycun'a?” nil. Niptinmi: “Manam aläjapachu ćhämun'a. Mayanpis manam ‘¡Cayćhümi, wicćhümi licalïñä!’ ninan canchu, Diospa gubirnun amcunap ćhawpiquićhu cayaptinñá” nila. Chay nilcuśhanpïmi unascactá yaćhapacünincunacta willala caypi cay nil: “Amcuna ya'awan uchucllactapis cayta munapäcunayqui üraca ćhämun'añaćh. Masqui maynu munapaptiquipis manam caśhächu. Rasunpam limaycuna ćhämuśhunqui: ‘¡Cayćhümi cayäñä; wicćhümi cayäñä!’ ütac ‘Cutimuñämi’ nil. Chayta quiril ama ashipämaychu. Aśhwanpa ya'a Rasun Nunap Chulinca cutimuptí inti yalamunanpi aśhta inti ji'alpunancama, sumä wacli uyaypa camalämuśhancänümá can'a. Ñatac puntactá cay wiñay nunacunap jamuyal ñacachishalämi caśhä. “Ya'a Rasun Nunap Chulincäpa cutimuyní Noé timpućhu pasaśhannümi can'a. Manaläpis chay tamya fisyu ćhämuptinlämi llapa nunacunäpis upyayllacta, casaracuycunallacta, fistacunallacta jawca lulacuyalcäla aśhta Noé barcunman yaycunancama. Chayćhu Noëllam salbacula; juccunacá mayćhu caśhanpis manam camalalachu. Chaynütacmi Lot timpupis pasala. Nunacunaca micuyalcäla, upyayalcäla, imactapis lantinacuyalcäla, wasichacuyalcälapis. Chaynu jawca cayaptinpis Lot chay Sodoma malcäpi yalamuptin-pacham Dios nina fisyucta caćhalpaycamul lluy camacaycüla. Jinaptinmi chay malcantin nunacunaca ućhpaman muyüla. “Chaynümi ya'ap cutimuynïćhüpis can'a. Mayanpis wasinpa altuśhninćhu cäcunaca imallanta juluycunallanpäpis timpu manañam can'añachu. Ćhaclanćhu cäcunäpis müdanallanta juntulcü cutipämunallanpäpis timpu manañam can'añachu. Yalpaćhaculcay Lotpa walminta ima pasaśhantapis. Cawsayninta ama-pacha nïcá cawsaynintamari apacun'a. Ya'a-laycu bïdantapis uycücämi ichá cawsaycun'a. “Chay tuta masqui ishcay puñuyalcaptinpis jucninmi puśhacuśha can'a, jucninñatacmi caćhaycüśha can'a. Chaynütacmi ishcay walmicuna a'ayalcaptinpis jucnin puśhacuśha can'a, jucninñatacmi caćhaycüśha can'a. ˻ Chaynütacmi ishcay nunacuna ćhaclaćhu talpuyalcaptinpis jucnin'a chincacun'a, jucnin'a quïdälun'a˼” nila. Chayćhümi yaćhapacünincuna tapula: “¿Mayćhütan? ¿Imaytan?” nil. Niptinmi: “Aycha captin'a uyaypam wisculcuna muyupäcun. Amcunapäpis uyaypatacmi can'a” nila. Chaypïtam Jesus willala tincuchiypa Diosta imaypis mañacunanpä: “Juc malcaćhüshi juc juyu fis Diostapis mana manchacü nunätapis mana llaquipä cañä. Chay malcaćhüshi cañätac juc japanyäśha walmi. Payshi chay fisman liñä: ‘Taytáy, quijanacuśhá nunäwan arrinlaycallämay’ nil. Chay niptinshi fisca mana atindïtucul unayña cayächin. Chaynaptinpis pasaypish rabyapayächï cala. Chaynapaptinshi fisca pinsälun: ‘Diospis nunapis mana ima ucayämaptinpis, cay walmïta arrinläśhäri manaña umäta nanayächimänanpä’ nil. “Chay walmip rabyachïninmi maynu juyu fistapis awnicalpachin. ¿Chaychun ampá Dios mana atindiycälishunquimanchu tutay-muyun ruygacücunäta? ¿Alcayalcächishunquiman munaśhan üracamachućh? Manamá. Pay'a chay-pachallam atindiycun'a. Ñatac cay pachäman ya'a Rasun Nunap Chulinca cutimul ¿talïmanchućh caynu jicutaycü chalapacuyniyu nunacunacta?” nila. Chaypïtam chayćhu Jesus juctañatac willala mayanpis “Diospa ñawpäninćhu allinmi cacú” nil jamuyäcücunäpä cay nil: “Ishcay nunash liñä Diospa chuya wasiman payta mañacü. Chay jucninshi fariseo cañä. Juccäñatacshi Roma gubirnupä alcabäla mañawshï malca-masin cañä. Chayćhüshi fariseoca aläjapa śhaycapacuycul Diostapis mañacücuyan: ‘Sulpá cachun Dios taytáy, mana juc nunacunänuy suwa caśhäpi, jucha-sapa caśhäpi, mansibädu caśhäpïtapis. Anradisicucmi wic alcabäla mañä nunänuy mana caśhäpïta. Simänäćhu ishcay cutictalämi ayuná. Jinaman'a lluy gänaśhäcunapïtapis ćhuncapïta jucta-camalämi uycucpis’ nil. “Chay alcabäla mañä nunäñatacshi ipallaćhu un'ulacuycul, maquillantapis tällalcul-tällalcul uyshucuśhalla nila: ‘Dios taytáy, jucha-sapam callá. Llaquipaycallämay-ari’ nil. Chaymi rasunpa nipäcuc, wasinta cutinanpä ñam cay illay mañä nunaca ima juchanpïpis pampachäśhaña cayäla. Chay juccäñatacmi ichá jina juchayüllalä cayäla. Rasunpa mayanpis ‘Ya'a Diospä cumplïdum cacullá’ nïcá pin'acüśham quïdan'a. Mana alawacücunañatacmi ichá aśhwanpa altuman juluśha can'a” nila. Chayćhüñatacmi iñachacunacta achca apapämula Jesusman umanta yataycul Diosta mañacapunanpä. Yaćhapacünincunañatacmi ichá lluy mićhacücuyalcan. Jinaptinmi Jesus nila: “Ama mićhacuychu; jina śhapämuchun. Cay uchuchäcunänuy cäcunapämi Diospa gubirnun'a. Rasunpa mayanpis paycunanuy Diospa gubirnunta mana ćhasquïcá, chayman manamá yaycun'achu” nila. Chayćhümi juc puydï nuna Jesusta tapula: “Allin yaćhachicü Taytay, ¿imactatan lulalläman wiñay simpri cawsaycäman yaycunäpä?” nil. Niptinmi: “¿Imapïmi ‘allin’ nimanqui yaćhachicülla cayapti'a? Allincá Diosllam. Am yaćhayanquimari Diospa camachicuyninćhu: ‘Amam nunacta wañuchinquichu; mansibacunquichu; suwacunquichu; casquicunquichu; jinaman taytayquita mamayquita tuqui allinpam licanqui’ nil nishancunacta” nin. Niptinmi: “Caycunallamannu'a uchucllapïmi cawsayculá” nila. Niptinmi: “Jucmi lulanayqui cayanlä: lluy cäniquita lanticulcul llapa wacchacunaman aypuycamuy. Jinalmi janay pachäćhu alli sumä cäniyu caycunqui. Jinalcul atimay” nila. Niptinmi alli cäniyu cal nishanta uyalïlul sumä llaquisha licula. Chaynu wällïshacta licalculmi Jesus: “Sumä cäniyu rïcu nuna Diospa gubirnunman yaycunanpä sasa-sasam. Rasunpa Diospa gubirnunman cäniyu nuna yaycunantá aśhwanpam juc camïllu uywapis awjap linlinpa pasälunmanlä canpis” nila. Niptinmi chayćhu uyalïcunaca nipäcula: “Chaynu captin'a ¿mayantá salbacunman?” nil. Niptinmi: “Nunaca mana atipäśhancunacá, Diospá imallamá” nila. Niptinmi Pedro: “Taytáy, ya'acunam ichá lluy imallätapis caćhaycul atiyalcac” nila. Niptinmi: “Rasunpa ya'a nipäcuc, pipis Diospa gubirnun-laycu wasinta, walminta, irmänuncunacta, chulincunacta, mamancunacta caćhaycücá paypïmá masta ćhasquin'a cay cawsayninćhüpis. Jinaman'a juc bïdaćhüpis wiñay cawsaytalämi ćhasquin'apis” nila. Chaypïtam ćhunca ishcayniyu yaćhapacünincunacta Jesus japächalcul nila: “Canan'a ñam Jerusalenman liyanchicña. Chayćhümi lluy lulacacun'a Diospa unay willacünincuna ya'a Rasun Nunap Chulincäpi isquirbishanca. Chayćhu mana-Israelcunap maquinman ćhulaycamaptinmi burlapapäman'a, palapäman'a, tuwapapäman'a ima. Chayćhu lawćhapämal wañuchipäman'a. Jinapämaptinpis quimsa muyunpïtam ichá śhalcamuśhä” nila. Cay nishantam nï imapi nishantapis mayanllanpis intindipäculachu mana tantiapaśh captin. Ñä Jericó malcäta Jesus ji'aycuyalcaptinmi juc apla caminu patanćhu limuśhnacuyäñä. Chay achca nunacunaca śhacayämüta uyalilculmi tapucula: “¿Imam śhacayämullan?” nil. Niptinmi: “Nazaret-lädu Jesusmi pasayan” nila. Uyalilcul-pacham ayaycaćhacuyan: “¡Mandacü Davidpa Caśhtan Caćhamuśhan Salbacü, Jesuslláy! ¡Llaquipaycallämay-ari!” nil. Chaynu ayaycaćhacayämuptinmi waquin puntanpa pasäcunaca: “¡Upälla!” nil mićhacapäcula. Jinaptinpis mastalämi ayaycaćhacayämun: “¡Mandacü Davidpa Caśhtan Caćhamuśhan Salbacüní! ¡Llaquipaycallämay-ari!” nil. Chaynu ayamuśhanta uyalilculmi Jesus śhaycuycul puśhachimula. Lädunman ćhächimuptinmi Jesus tapula: “¿Imallactam nilanqui?” nil. Niptinmi: “Taytáy, licaytam munallá” nila. Niptinmi: “Licay-ari. Caynu chalapacamäśhayquipam allinyälunqui” nila. Chay niycullaptin ñawin quićhacacüluptinmi Diosta alawaśhtin Jesusta atila. Chayćhümi lluy nunacunäpis chayta lical Diosta alawapäcula. Jericó malcäman ćhälulmi Jesus chay ćhawpinpa pasayäla. Ñatac chay malcaćhümi yaćhañä juc alli cäniyu nuna Zaqueo śhutiyu. Paymi Roma gubirnupä alcabäla mañäcunap jucnin prinsipal puydïnin cala. Paymi Jesusta alli-allicta licäluyta munala lisinanpä. Chayćhu Jesus nisyu-nisyu nunacunäwan liyalcaptinmi Zaqueo tacsa cayninwan imactapis licanchu. Chayćhümi mana licayta atipaculcul cürriwan ñawpalcul juc altu jaćhaman ishpiculcula chaypi Jesusta licamunanpä. Jesus chayninpa pasayalmi chay jaćha jananpi anśhalayämüta licälun. Jinaptinmi nila: “Zaqueo, ¡chaypïta apuray bäjamuy! Canan wasiquićhümi jamacuyta muná” nil. Niptinmi mana-mana bäjalpaycamul sumä cushisha wasinta puśhala. Chayćhu Zaqueop wasinta liyäta licälulmi, llapa nunacunapis “¡Ima nunatan cay jucha-sapap wasincunacta awnil liyänanpä!” nil jamuyapäcula. Chaynu jamuyapäcuptinmi śhaycucuycul Jesuspa puntanćhu Zaqueo nila: “Taytay, imapis cänïpïtam canan ćhawpipi llapa wacchacunäman uycuśhä. Ñatac ingañacuśhätapis tawa mastalämi cutiycachishä” nil. Niptinmi Jesus: “Awilunchic Abrahamnuy Diosman chalapacuśhayquipam wasintinpis canan salbaśhaña canqui. Caynu Diospi calućhu pintïshanuy cäcunäta ashil caśhan payman cutichinäpämi ya'a Rasun Nunap Chulinca śhamulá” nila. Jesuspa yaćhachicuyninta caynu uyalipäculmi llapa nunacunapis pinsapäcula: “Canan Jerusalen malcap sircanćhu cayalñá ćhäluptinchicćhá Diospa gubirnun allacuycun'a” nil. Chaymi Jesus willala juc allica nunaman tinculcachil cay nil: “Juc allica rïcu nunash cala. Payshi calućhu nasyunman lila mandacüninpä ćhulachiculcul, caśhan cutimunanpä. Chayshi ćhuncantin nunanta ayalcul achca illayta llapantapis partïlun: ‘Cay illaycäta milachipäcuchcay cutimunäcama’ nil. Nilcul licuptinshi chay ipanta caćhala juc cumisyunta malca-masincuna ćhïnicuypi cay nilcachil: ‘Cay nunäta manam munapäcüchu mandäninchic cananpä’ nil. “Masqui chaynu nipäcuptinpis mandäninpäñam ćhulachicüla. Chaypïtash caśhan cuticamulaña. Chay ćhaycamulshi llapa illay partishan nunancunacta aycaman milachipäcuśhantapis yaćhananpä ayachin. “Chayćhu punta ćhämücäshi: ‘Taytáy, illay umäśhayquica ćhunca mastalämi miläpuśhunqui’ nila. “Niptinshi: ‘Allinmi. Allin lulacü nunam cañanqui. Caynu ashllaćhüpis chalapacuna caśhayquipam canan ćhulaśha canqui ćhunca malcap mandäninpä’ nila. “Chaypïtash jina ipanman juccäpis ćhaycamul: ‘Taytáy, umäśhayqui illayniqui picha mastam miläpuśhunqui’ nila. “Niptinshi: ‘Ampis allin lulacü caśhayquipam picha malcap mandäninpä ćhulaśha canqui’ nila. “Chaypïtañatacshi jucpis ćhaycamul nin: ‘Taytáy, cay illayllayqui. Caynu illayniqui chalat-chalatyayä nuna cayal imallapïtapis milayniyüta ćhasquishayquita tantialmi lisiräculac. Chaymi ya'a cay juc pañuylullaćhu illayniquita ipichalächipulac’ nil. “Niptinshi: ‘¡Mana imapäpis bälï nuna! Shimillayquim juchachäśhunqui. Chaynu chalat-chalatyayä niyämal'a, illaynïta milaynintinta mañacuśhäta yaćhayal'a ¿imapïtan-nila manatac bancumanpis ćhulaycämulanquichu? Ichaćh ash-ash milayniyüllactapis ćhasquïman cala’ nila. Nilculshi chayćhu cäcunäta: ‘Chay illaycäta quitalcul ćhunca mas milachïcäman uycuy’ nila. “Niptinshi nipäcula: ‘Taytáy, paypá ćhunca masñam cayäpun’ nil. “Niptinshi: ‘Uywäcunätá mas uśhalämi can'apis. Mana uywäcunätam ichá aśhwanpalä chincalpachisha can'apis. Jinamanñatacmi mandänin canäpä mana munal cuntramänïcunätapis cayman aysalcamul ñawpänïćhu lluy mu'upäcuy’ nil” nila. Chaynu nilculmi Jerusalenmanña Jesus pasayäla. Chayman ñaćhapaycuyalcal, Ulibus nishan ulućhu Betfageman Betania malcaman ćhälälilmi ishcaynin yaćhapacüninta caćhäla: “Cay chimpa malcaćhümi talipäcunqui manalä carga apä malta aśhnu watalayäta. Chayta pasquilculmi aysapämunqui. Chayćhu mayanpis ‘¿Imapämi pasquiyanqui?’ nipäcuśhuptiqui'a ‘Duyñümi munan’ nipäcunqui” nil. Nilcuptinmi yaćhapacünincuna liculcäla. Chayćhüshi rasunpa Jesus nishantanuy watalayäta talilcul pasquićhacalcämuptin aśhnup nunancuna: “¿Imapämi aśhnüta pasquiyanqui?” nil nipäcun. Niptinshi: “Duyñümi munan” nipäcula. Nilcälilmi chay malta aśhnüta puśhacalcämula. Chaynu ćhaycachimulmi müdanancunawan carunalcälil Jesusta sillachipäcula. Chaynu puśhayalcämuptinmi nunacunäpis catacuncunacta alawayninwan maśhtapäcula pasanancäman. Chayćhu ñä Ulibus ulupi bäjayalcalmi llapa yaćhapacünincuna sumä jatun lulaycunacta lulaśhanta licaśhanpi bïbaśhtin alawapäcula: “¡Cawsachun Diospa pudirnin Mandacüca! ¡Cawsachun imaycamapis!” nil. Chay niyta uyalilcälilmi chayćhu cä Fariseocunaca nipäcula: “Yaćhachicü taytay, ¡upällachiy cay llapa atïniquicunacta! ¿Imactam caynu äśhaycaćhapäcun?” nil. Niptinmi: “Masqui rasunpalä paycunacta upällachiptïpis cay a'acunäćha lüyatityanman cushicuypi” nila. Chayćhu ñä Jerusalenta ćhaycuyalmi Jesus wa'acula chay malcäpi cay nil: “¡Ay Jerusalen! Maquiquićhünüñamá jawca cawsayca cayäla. Chaynu cayaptinpis caycunacta licanayquipä manamá tantiayniqui cañächu. Canan llapa ćhïnïniquicuna ćhaycamulmi lluy intuycälil chalapäcuśhunqui, mana jucpis ayipäcunayquipä. Lluy nunay-tuducta camacalculmi pampaman muyuchishunqui. Chayćhümi nï juc lumipis śhäcuyal quïdan'achu. Lluy caycuna pasaśhunqui canan muyun Diosniqui watucayämuśhuptiquipis mana lisipäcuśhayquipam” nila. Nilcuśhanpi ćhayculmi Diospa chuya wasip patyunman yaycula. Chayćhümi achca-achca imaymanacta lantinacuyalcäcunacta talïlun. Jinalmi lluy alapacämula: “Diospa shiminćhümi: ‘Ya'ap wasí ya'allawan limanan wasim can'a’ niyan. ¡Chaychun amcuna suwacunap maćhayninman muyülächinquiman!” nishtin. Ñatac chayćhümi walan-walanpis Jesus yaćhachila. Chaymi puydï sasirdüticunaca, camachicuyta yaćhachicücunaca, prinsipal yaśhacunäwan ashipäcula payta imanuypapis chincachipäcunanpä. Masqui maynu munalpis llapa uyalïcunäta manchaculmi ninaculcäla: “Wicnuy mishquicta atindiyalcal'a yan'alćha imanämachwanpis” nil. Chaynu jinaculculmi allin willacuyta yaćhayächila chay Diospa chuya wasip patyunćhu. Chaymanmi puydï sasirdüticuna, camachicuyta yaćhachicücunaca, prinsipal yaśhacunäwan ćhälälimun. Ćhayculmi Jesusta nicuyalcan: “¡¿Mayantucultá cayćhu lulayanqui?! ¡¿Mayantá cayta lulanayquipä ćhulaśhulanqui?!” nil. Niptinmi: “Má, ya'actapis nipämay. Juan bawtisananpä ¿pitan caćhamula? ¿Dioschun icha nunacunällachun?” nila. Niptinmi quiquin-pula ninacücuyalcan: “ ‘Diosmi caćhamula’ niptinchic'a, ‘Chayurá ¿imapïtan-nila mana chalapaculanquichu?’ nilćha nimäśhun. Ñatac ‘Nunallam’ niptinchic'a yan'aćh cay nunacunaca lluy tamshällamachwanpis Diospa willacüninpa licayalcal'a” nil. Chaynu ninaculculmi: “Manamá yaćhapäcüchu” nin. Niptinmi Jesuspis: “Chayurá ya'apis manam mayan caćhamäśhantapis willapäcuśhayquichu” nila. Nilculmi tincuchiypa willala cay nil: “Juc nunash ćhaclan juntacta plantacula übacta. Jinalculshi juc nunacunaman partïda uycul calu malcacta achca quillacuna licula. Chaypi cusicha timpu ćhämuptinshi juc nunanta partinta apamunanpä caćhamula. Chay nunantash partïdaśhancunaca chalalcälil lluy ma'alcälil jinanllacta cutichipäcula. Jinaptinshi juc nunantañatac yapa caćhamun. Chaytapis chaynütacshi palalcälil lluy ma'alcälil mana ima wälactapis umul alälälimun. Chaypïtapis yapaläshi juc nunantapis caćhamun. Chaytapis chaynütacshi ma'alcälil lulälälin. Chayshi duyñun pinsan: ‘¿Imanäśhätan? Mïjur-ari japallan cuyay chulïta caćhäśhä. Paytá allinpaćh lican'a’ nil. “Chaynu chulin ćhämuptinshi partïdaśhan nunacunaca limanacucuyalcan: ‘Cay chulinpäćhá caycuna quïdan'a. Cay tücänin ya'anchicwan quïdananpä wañüchishun’ nil. Chayshi ćhaclanpi aysalcul wañülächin. Má ¿chaynu luläläliptin'a chay ćhaclayüca ćhämul ‘allinmi’ nin'achun ampá? Aśhwanpa lilculmá chay nunacunäta wañulcachil juccunaman ćhaclanta uycun'a” nila. Chay nishanta uyalilcälilmi: “¡Imaypis manaćh chay'a pasanmanchu!” nipäcula. Niptinmi allinta licapaycul nila: “¿Diospa shiminćhu nishancäta manachun tantiapäcunqui, imatá? Chayćhümari niyan: ‘Wasi luläcuna jalutacuśhan lumim mas allin puydï chaläninmanlä muyüñä. Jinaman pipis chay lumiman ćhäcá, quićhacacülun'am. Ñatac chay lumica mayanpa janäninmanpis ćhaptin'a lluymi ñutucacülun'a’ nil” nin. Niptinmi puydï sasirdüticunäwan yaćhachicücunaca paypi nishanta lluy tantiacalcälil Jesusta chalachiyta munapäculpis achca-achca nunäta manchalil liculcäla. Chaynu mana atipacalcälilmi caynüta ninaculcäla: “Mïjur-ari allin nunaman muyütuculcul jucnin nunanchic quiquinpa limayllanwan palpuchinanpä lichun. Jinaptinćha Roma puydïninpa maquinman ćhulaycuśhun” nil. Chaymi lïcunaca ćhaycul: “Yaćhachicü taytáy, tantiapäcümi rasuncälla amćhu caśhanta. Manamá pimanpis śhalcuyanquichu. Aśhwanpa Diosninchic munaśhannu rasuncällactam yaćhachinqui. Chayurá má, niycälillämay ¿Roma gubirnuman alcabälacta unapä Tayta Dios awninchun icha manachun?” nil. Niptinmi Jesus achäqui ashiyninwan caśhanta yaćhalcul nila: “¿Imapïtan imamanpis palpuchiyta munapämanqui? Má, licachimay juc illayniquita” nil. Chaynu uycuptinmi tapula: “¿Pitan cay illaycäćhu cayan? ¿Pip śhutintan cayćhu limayan?” nil. Niptinmi: “Romap Puydï Mandacünin Cesarpam” nila. Niptinmi: “Chayurá Cesarpa cäcätá payman-ari uycäliy. Diospa cäcätá Diosmantac-ari uycäliy” nila. Chaynu nunacunap ñawpäninćhu mana imamanpis palpuchiyta atipalmi licapayllaman camälälila. Chaypïtam wañücuna śhalcamunanman mana quiripäcü saduseocunaca śhapämula. Paycunam Jesusta: “Yaćhachicü taytay, Moisespa camachicuyninćhümi niñä: ‘Juc wayapa mana chuliyu ima wañucuptin'a cäsu canmi wanücäpa śhullcanwan biudaca casaracul punta wayapanpa milayninta śhalcachinanpä’ nil. Chaynu captin'a, ¿imanuytan chayurá cay canman? Unayshi anćhish wawi-caśha capäcula. Chayshi mayurca walmiculcul mana chuliyu ima wañucula. Jinaptinshi śhullcanwan yapacüla chay japanyäśhaca. Chaypïtash chaypis chaynütac wañucun mana chuliyu. Jinaptinshi chay ipa atïninwan yapacüluptin chaypis mana chuliyütac wañucun. Chaynüllash cay anćhishnintin wawi-caśha chay walmillawan cuscälälil mana chuliyu llapanpis wañuculcan. Jinaman'a chay walmipis wañucuntac. Canan nipämay: Śhalcamunan muyuncäćhu ¿mayanninpa walmintá can'a anćhishnintinwan casaracuśha cayaptin'a?” nin. Niptinmi Jesus nila: “Chaynu walmichacuycuná cay allpällaćhu cawsäcunapämi. Ñatac Diospa lädunman ayaśhancunacá manañam chaycunacta lisin'achu. Nïtac anjilcunanüpis imaypis wañun'añachu. Paycuná cawsä bïdaman pasaśhanpïmi Diospa chulinña cayalcan. “Ñatac chay wañücuna śhalcamunanpïtá Moisespis tantiachilamari. ¿Manachun yalpanqui jaćhäćhu nina waläcäpi Diosninchic Moisesta ayalcul imanishantapis? Chayćhümi niyan: ‘Ya'am Abrahampa, Isaacpa, Jacobpa alawayalcäśhan Diosnin cayá’ nil. Chayurá Diospá manam chincacü wañucücuna canchu; sinu'a cawsä nunallamari” nila. Niptinmi camachicuyta waquin yaćhachicücunaca nipäcula: “Taytáy, allintam chaytá nïlunqui” nil. Chaynu Jesus niptinmi manaña mayanpis mastá tapućhaculcälañachu. Chaypïtam Jesus nila: “¿Imapïtatan ‘Salbacücá Mandacü Davidpa milayninmi cayan’ nil niyalcan? Milayllan cayaptin'a, ¿imanuypatan quiquin David ‘Duyñú’ niyanman Diostanuylä canpis chay Salmos librunćhu? Chayćhümi ‘Diosninchicmi munayniyu Duyñüta nin: “Cay-lädulläman taycaycamuy ćhïnishüniquicunäta maquiquiman ćhulaycamunäcama wiñay simpri uyshuycälishunayquipä” niyan.’ “Chayurá ¿imanuypatan milaynillan canman?” nin. Chay nishanta llapa nunapis uyaliyalcaptinmi yaćhapacünincunacta nila: “Yan'al-lätac amcunapis cay yaćhachicücunäta atiyalcächinquiman. Paycunamá allinnin müdanacunawan müdaculcan läsacunäćhu nunacuna rispitänan-layculla. Jinalmi aśhta juntunacuna wasicunaćhüpis fistacunaćhüpis allinninpa täcunancunamanlä täcuytapis wañupaculcan. Japanyäśha walmicunap wasincunacta waycayalcalpis cäran cañälämi allinpa licachiculcänallanwan mana camacaycütalä Tayta Diosta mañacuyalcänanpä canpis. Caycunapïmá mas mas mućhuycachisha capäcun'a” nila. Chaypïtam illay juntucunaman llapa cäniyücunapis illaynin jitaycuyäta Jesus licälun jinaman juc japanyäśha waccha walmi ishcay illaychallanta jitaycuyätapis. Chayćhümi Jesus nila: “Cay japanyäśha walmim rasunpa lluypïpis masta jitaycülun. Chay juccunacá illayninpa puchüllantam uycälin. Cay japanyäśhañatacmi ichá cawsananpä capuśhallanta lluyta uycülun” nil. Chaynu nilcuptinmi waquin yaćhapacünincunañatac chay wasïta licalcul nicuyalcan: “¡Diospa wasin'a sumä-cama lumiwan jinaman paypä uycapäcuśhancunawan maynu sumä tuqui-camamá caculläñä!” nil. Niptinmi Jesus: “Lluy caycunapä camacaynin ćhämun'am. Manamá nï juc lumipis täcuśhanćhu täcun'achu. Lluymari pampaman muyun'a” nila. Niptinmi yaćhapacünincuna nila: “Yaćhachicüní, ¿imaymi chay lulacacun'a? ¿Ima siñalcunam chay timpupä pasan'a?” nil. Niptinmi Jesus nila: “Yan'al-lätac pipis ingañapäcuśhunquiman. Ya'atuculmi achca ‘Ya'am Diospi Caćhaśhan Salbacüca cayá’ nil śhapämun'a. Jinamanmi ‘Cay timpu camacaynin jananchicćhüñam’ nipäcun'apis. Chaynu nishuptiqui ama änil paycunacta atipäcuychu. Ñatac imaymana gïrracuna jinantin pachäćhu talcuśhanta uyalilpis amatac manchaculcaychu. Chaycuna pasananmi yaćhacun masqui manalä camacayca cayaptinpis. Rasunpa chaypá nasyuncunapis malcacunapis gïrranaculcan'am. Chaynütacmi mayćhu chayćhüpis micuy wanacunapis ishyaycunapis śhaśhaycunapis cacun'a. Chaynütacmi manchanaśh siñalcunapis sïlućhu pasan'a. “Manaläpis cay timpucuna allaycuptinlämi ya'a-laycu chalapäcuśhunqui, aticaćhapäcuśhunqui. Juntunaculcänan wasicunap puydïninmanpis ćhulapäcuśhunquim. Carsilmanpis wićhachipäcuśhunquim. Jinamanñatacmi imaymana puydï mandacücunap maquinman alaśhćhapäcuśhunqui. Caycunaćhümari ya'api willacunayquipä caycun'a. Chayćhu umayquiman-ari sumäta ćhulacuy ‘¿Imactatá canan limalicuśhä?’ nil mana llaquicuyalcänayquipä. Chay ürañatacmi ichá ya'a quiquí juc sumä yaćhayta upäcuśhayqui chay tumpaśhüniquicuna mana ima limayninwanpis gänapäcuśhunayquipä. “Jinaman'a quiquiquicunap ayllullayquim taytayquipis irmänuyquipis llapa lisinacuśhayquicunapis jatun awturidäcunap maquinman ćhulaycälishunqui. Jinaptinmi waquinniquicunactá wañuchipäcuśhunqui. Lluy lluymá ya'a-laycu ćhïnipäcuśhunqui. Masqui caynu lulapäcuśhuptiquipis, manamá umayquipi nï juc ächallayquipis chincan'achu. Canan ya'aman imacunaćhüpis masïsu chalapacayalcämal'a salbacunquim. “Má, Jerusalen malcäta ćhïnïnincuna intunanpa lluy cunćhacaycäliptin'a yaćhapäcunquiñam mana cäman muyuchinan timpun jananćhüña caśhanta. Cay'a Diospa unay willacünincunap nipäcuśhan castigunmi can'a. Chayurá Judea malcacunäćhu yaćhäcuna, ulucunäman pacacamü ayipäcuy. Jerusalenćhu yaćhäcunäpis mana cutiycamüña ayiculcay. ¡Maynu llaquićh patayu walmicunäpä, wawinta ñuñücunäpäpis can'a! Nana nanay ñacaycunaćh cay jinantin pachäćhu cacun'a Diospa piñacuynin cay Israel malcaman ćhämuptin'a. Waquinninmi ispädacunawan wañun'a. Waquinnincunañatacmi juc-lädu nasyuncunaman prïsu apaśha can'a. Chaynütacmi juc-lädu nunacuna jalutaculcan'a Jerusalenta aśhta Dios üranta unanchaycunancama. “Ñatac siñalcuna intïćhu quilläćhu uyllurcunaćhüpis cayaptin'a jinaman lamarcäpis altu altuman ticlaśhtinnu wicapacacayämuptinmi intiru nasyuncunaćhu nunacunaca ‘¿Imam caynüpa pasacuyan?’ nil chucchulipäcun'a. Ñatac lluy sïlućhu cäcuna śhaśhäluptinmi ‘¡Cay pachaca lluyćha chincacun'a!’ nil wañütuculcan'a. Lluy caycuna pasayaptinmi ya'a Rasun Nunap Chulincäta jinantin pachäćhu cä nunacunaca licapäman'a pucutay śhun'unćhu sumä munaynïwan śhayämüta. Caycuna lluy allaycuptin callpanchaculcay. Cay ñacaycunäpi julapäcuśhunayquipä Diosninchic janayquićhüñamari cayan” nil. Chaynütacmi jucman tinculcachil willala: “Licapäcuy ïgus jaćhäman ütac juc lantacunamanpis. Chaycunam timpun ćhämuptin'a chillquilimun. Chaynu captin ¿manachun ‘Tamya timpu sircañamá’ ninchic? Chaynu-ari lluy caycuna pasaśhanta licapäcul'a yaćhapäcuy Diospa gubirnun janayquićhüña caśhanta. Rasunpa caycuna pasan'a manaläpis cay timpu nunacunaca camacaptinlämi. Sïlüpis allpäpis camacällam, ñatac cay nishäcá wiñay simpripä cawsämi. “Imaypis licchat-licchat capäcuy chaypun trampa-yupaypis mana juclla chalapäcuśhunayquipä. Rasunpa chay muyun jinantin pachantinpämi ćhämun'a. Yan'al-lätac śhun'uyquita lumiyächicuyanquiman mana allin lulaycunawan, shincacuycunallawan ñatac cay cawsayniquićhu imapïpis wañuyäśhayquiwan. Aśhwanpa Diosta mañaculcay cay jananchicćhüña cä timpucunäpi ayil ya'a Rasun Nunap Chulincäpa lädüman ćhäpämunayquipä” nil. Ñatac muyun-muyunmi wäla-wälapïta nunacunaca Jesusta uyalipäcü śhapämula chay chuya wasiman. Chayćhümi tucuy anyaśh Jesus yaćhachila. Tutapñatacmi Ulibus nishan ulüćhu quïdacü cala. Ñam sircayämulaña Egiptopi Libraculcäśhan Fistaćhu Mana Libadürayu Tanta Fistaca. Chayćhümi puydï sasirdüticunäwan yaćhachicücunaca malcäta lisirapäcul artillawan Jesusta chalalcachil wañuchipäcunanpä ashipäcula. Chayćhümi Jesuspa jucnin yaćhapacünin Judas Iscarioti nishanman Satanaśh uśhtüña. Jinaptinmi puydï sasirdüticunäman, Diospa chuya wasip täpänincunämanpis Judas lila “¿Imanuypam Jesusta maquiquiman ćhulaycämucman?” nil niycü. Niptinmi sumä cushisha: “Luläluptiqui'a pägaśhayquim” nipäcula. Niptinmi Judas awnilcul Jesus ash nunallawan cananta imanuypapis chalaycachinanpä licapayäla. Jinayaptinmi Mana Libadürayu Tanta Fista ćhämun. Chaypämi juc malta uwishta wañuchipäcunan cala. Chayćhümi Jesus Pedroctawan Juanta caćhala: “Alistapämuy-ari” nil. Niptinmi: “¿Mayćhümi?” nipäcula. Niptinmi: “Canan Jerusalenta cutipäcul tincunqui yacun ipicüśha liyä wayapawan. Paytam may lishantapis atipäcunqui. Wasinman ćhaycul ji'acuycuptinmi wasiyüninta nipäcunqui: ‘Yaćhachicünïmi nishunqui “¿Mayannin cuartuyquim yaćhapacünïcunawan cay fistaćhu micapäcunäpä cayan?” ’ nil. Nipäcuptiquim juc jatun cuartunta tuqui allichäśhacta altuśhninćhu licachipäcuśhunqui. Chayćhu lulapämuy” nila. Niptinmi yaćhapacünincuna malcaman ñawpapäcula. Chayćhüshi nishantanülla rasunpa lluy talilcälil alistapämula. Chaypïtam Jesus parti yaćhapacünincunäwan ćhaycamul mïsaćhu micunanpä cayalcäla. Chayćhümi Jesus nila: “Caynu amcunawan sinaycuyta mayćhá munalá cay cawsaynïćhu. Rasunpa manaćh imaypis caynu'a micuśhächu aśhta Diospa gubirnunćhu cay lulaśhäcuna lluy tantiacacunancama” nil. Nilculmi bïnuntin cüpacta apticulcul Diosta anradisicula. Jinalculmi yaćhapacünincunacta nila: “Caypi llapayquipis pasachinacul upyapäcuy. Caypi'a manañam mallilcuśhächu Diospa gubirnun ćhämunancama” nil. Nilculmi Diosta anradisiculcul aptiläśhan tantäta partila cay nishtin: “Cay tantämi aychá. Amcuna-laycum cay aychäta wañuyman uycú. Caypi puntaman lulaśhäta yalpayniquiwan micapäcuy” nil. Chaynütacmi sinayta camacalculpis juc cüpa bïnucta apticulcul nila: “Cay cüpa muśhü limalicuy amcuna-laycu jićhaśhá yawarnïwan tacyalpachishäcämi” nil. Chaynu nilculmi: “Canan ipanchamäca ya'anchicwan cuscam micuyan. Ya'a Rasun Nunap Chulincäpi isquirbishancämi lulacacun'a. Ñatac ¡chay ipanchamäca imanuylä can'a!” nin. Niptinmi yaćhapacünincuna quiquin-pula tapunacucuyan: “¡¿Imatan?! ¡¿Mayanninchictan chaynu cayanchic?!” nil. Chayćhümi llapa yaćhapacünincuna pilyap-pilyacuyalcan mayannin puydï cananpïtapis. Jinayalcaptinmi Jesus nila: “Juc-lädu nasyuncunap puydïnincuna jinantin nunantam alafirsa duminalcul llaqui bïdacta pasachin. Jinalculmi ‘Allintam lulayá nunäcunapä’ nil'a alawacunpis. Amcunaćhu'a ama chaynu cachunchu. Aśhwanpam amcunaćhu allin puydïninpa licaśha can'a śhullcanuy llapanta sirbïca. Chay juc nunacunacá ¿mayannintatan mas puydïpa licapäcun? ¿Mïsaćhu täcücätachun icha sirbïcätachun? ¿Manachun paycuna mïsaćhu täcücäta puydïpa licapäcun? Ñatac licapämäśhayquinüpis ya'a amcunacta sirbicmi. Chaynu captin'a amcuna ¿imanuytan capäcunqui? “Cananmi Taytá maquïman ćhulaycamun lluy gubirnunta. Caynu canancama ima ñacaycunacta pasaptïpis mana caćhaycälimäśhayquipïmi canan partiycälishayqui cay imapis lluy cänïta. Jinamanmi ćhunca ishcayniyu caśhta Israel malcäta cäraycälinayquipä ćhulaycälishayqui” nil. Nilculmi Pedrocta nila: “Ay, Simon, Simon. Trïgu wipyaylla amcunacta camacaycüśhunayquipämi Satanaśh alli-allicta wañupacuyan. Pedro, masqui chaynu captinpis chalapacamayniqui mana lluy chincalpunanpämi ya'a mañacuyá. Ñatac caśhan ya'aman licaćhacamulćha aśhwanpa chalapacü-masiquicunactapis am callpanchaycunqui” nila. Niptinmi Pedro: “¡Taytáy, masqui ima cacuptinpis anwanmi carsilmanpis yaycuśhä! ¡Wañuycäcamapis atishayquim!” nila. Niptinmi: “Rasunpa canan tuta wallpa wa'amunanpá ñam quimsa cutictaña ‘¡Caytá manam lisïchu!’ nil nimanqui” nila. Chaypïmi Jesus tapula: “Unay mana alpurjayüta, mana illayniyüta, cala ćhaquillacta caćhäläliptí ¿imapïpis lluychun palpucälälimulanqui?” nil. Niptinmi: “Manam imapis faltapämälachu” nipäcula. Niptinmi: “Chaypun cushishamá chalapacalcämälanqui, ñatac canan'a ¿imanuyćha can'a? Canan imayquipis faltaśhuptiqui'a quiquiquicunañari licaculcay ima pishishuśhayquitapis. Apay-ari canan'a illayniquitapis, alpurjayquitapis. Ñatac ispädayqui mana capuśhuptiquipis, müdanayquita lanticulcul lantipäcuy-ari. “Diospa willacünin ya'api nila: ‘Jucha-sapapä licaśham can'a’ nilmi. Chay nishan üraca ñamá jananchicćhüña. Cay imam nishannümi ya'awan lluy lulacacun'a” nila. Niptinmi nipäcula: “Taytáy, cayćhu ishcay ispädallanchic'a cayäñämi” nil. Niptinmi: “¡Basta, camacächunña!” nila. Chaypïmi custumrinmannuy Ulibus ulüta licuptin yaćhapacünincuna atipäcula. Chay ulüman ćhälulmi Jesus nila: “Diosta ruygaculcay cay śhamü llaquicuycunäćhu callpawan śhaycapäcunayquipä” nil. Nilculmi chaypi caluscaman licula. Chayćhümi un'ulacuycul Diosta ruygacula: “Taytáy, munal'a cay ćhacćhä-yupay ñacaycunäpi julaycallämay. Ñatac amatac-ari ya'a munaśhänu'a cachunchu, sinu'a ampïtaćh imanuypis can'a” nil. Niyaptinmi juc anjil sïlupi licalilcamul callpanchäla. Chaymi chay sumä llaquicuyninćhu mas callpawan ruygacula. Jinaptinmi yawarnu südayninpis pampäman ćhalćhala. Chay ruygacuśhanpi cutimulmi yaćhapacünincunacta llaquicuypi puñuywan aysachicüśhacta talïlun. Jinaptinmi nila: “¿Puñuyalcanquilächun imamá? Śhalcuy-ari. Cay śhamü llaquicuycunäćhu callpawan śhaycapäcunayquipä Diosta ruygaculcay” nil. Chaynu niyällaptinlämi achca nunacunacta puśhapacüśha jucnin yaćhapacünin Judas ćhämun. Chayćhümi Jesusman aśhuycul custumrinmannuy muchaycul saludaycula. Jinaptinmi Jesus nila: “Judas ¿caynu muchaycuyllayquiwanchun ya'a Rasun Nunap Chulincäta caynu ipanchämanquiman?” nil. Niptinmi parti yaćhapacünincuna imapis mana allin pasananta tantialcul: “Taytay, cay ispädawan-ari ya'acunapis difindiculcäśhä” nila. Nilculmi jucnin puydï sasirdütip uyway nunanpa allï linlinta pasächin. Jinäluptinmi Jesus: “¡Basta! ¡Chaytá ama lulaychu!” nila. Nilculmi chay nunap linlinta yataycul sänachila. Chayćhu puydï sasirdüticunaca, Diospa chuya wasip täpänincunaca, prinsipal yaśhacuna puśhananpä lluy śhäcucuyalcaptinmi: “¿Ya'a suwachun imam calá caynu caśhpiqui ispädayqui aysacälälisha puśhapämänayquipä? Walan-walan Diospa chuya wasinćhu yaćhayächiptïpis manatac chalapämälanquichu. Ñatac canan'a callpayu mala-üraćhünümi cacuyanchic. Chaymi canan amcunactá caycunacta lulapäcunayquipä tücälälishunqui” nila. Nilcuptinmi Jesusta chalalcul puydï sasirdütip wasinman puśhaculcäla. Pedroñatacmi calullapi atila. Chayćhümi chay wasiyüpa uywaynincuna ninacta walacalcachil muyülïninman cunćhacaycälil patyu ćhawpićhu unupacuyalcäla. Chaymi Pedropis ćhaycul-pacha unupacü aśhuycula. Chaynayaptinmi jucnin walmi alli-allicta licapaycul: “Cay nunäpis wic nunäwanchućhari cayäla” nin. Niptinmi Pedro: “Walmi, ¿mayanpïćha limacunquipis?” nila. Chaynu nilcul cayaptinmi unascapïtá jucninpis licalcul nintac: “Ampis wic nunacunäpa caśhta-masin-ari cayanqui, ¿aw?” nil. Niptinmi: “Manam lisïchu. ¿Mayanćha cacunpis?” nila. Chaypïtam juc ürapïtanu'a jucpis nicuyan: “Caypis wic nunäwan pulï-ari. Galilea nunäpanüllam limacuyninpis cañä” nil. Niptinmi: “Wayapa ¿imapïćha chayta limacunquipis? ¡Manam yaćhächu!” Caynu niyällaptinlämi wallpa wa'amun. Jinaptin Pedrocta Jesus licalcämuptinmi yalpaćhacülun “Wallpa wa'amunanpá quimsa cutictañam ipanchämanqui” nil nishanta. Jinalculmi chaypi yalalcamul llaqui-llaquicta wa'acuyan. Ñatac chayćhu chay täpänin nunacunämi burlapalcul burlapalcul Jesusta lluy ma'apäcula. Jinalmi payta bindacaycälil: “Yaćhätucü, má niycälimay ¿mayannïshi tacapäcuñac?” nipäcula. Nilcul nilculmi imaymanacta insultapäcula. Chayćhu achicäluptinmi prinsipal yaśhacuna, puydï sasirdüticuna, camachicuyta yaćhachicücunaca juntunacälälila. Jinalculmi Israel malcap quija arrinlänincunaman Jesusta puśhala. Chayćhümi tapupäcula: “Má, canan, nipämay ¿amchun Caćhamuśhan Salbacüca cayanqui?” nil. Niptinmi Jesus: “ ‘Aw’ nipti'a manaćh quiripämanquimanchu. Ñatac chaycunapi limal'a, yan'añaćh limachwanpis. Ñatac cayta yaćhapäcuy: cananpi-pacham cay ñawpäniquićhu Rasun Nunäta Tayta Dios prinsipal mandacüninpä lädunman taycaycachiman'a” nin. Niptinmi llapanpis nicuyalcan: “¿Chayurá ‘Diospa Chulinmi cayá’ niyanquichun?” nil. Niptinmi: “Aw, amcuna nimäśhayquinümi” nila. Niptinmi ninacücuyalcan: “Canan quiquinpa shiminpi caynu uyaliyal'a ¿ima mastañam pï niycamänanchictapis munaśhun?” nil. Chayćhu lluy śhalcatityalcälilmi Roma nasyunta mandawshïnin Pilatoman Jesusta pasachiculcan. Paymi chay timpu Israel nasyuncäta gubirnäca cala. Ćhaycälichilmi ñawpäninćhu nipäcula: “Cay nunam malcanchicta umacta uyäñä. Cay nunapïtá manash Puydïniqui Cesarman alcabälanchicta pägachwanchu. Jinaman malcanchicpa rasun Salbacü Mandacünincäläshi cacuyanpis” nil. Niptinmi Pilato Jesusta tapula: “¿Chayurá amlächun Israelcunäpa sumä mandänincälä cacuyanquimanpis?” nil. Niptinmi: “Anmá niyanqui” nin. Chaynu niptinmi chayćhu puydï sasirdüticunätawan lluy nunacunäta Pilato nila: “Cay nunällaćhu'a manamá ima faltactapis talïchu” nil. Niptinmi mas-masta wañupacucuyalcan imapis lulananpi. Jinaśhtinmi: “Cay niyninwanmi llapa malcacunätapis umanta muyuyächin Galileacunapïta cay Judeacamalä” nicuyalcan. Chaynu nipäcuptinmi Pilato tapula: “¿Chayurá cay wayapaca Galilea nunachun?” nil. Niptinmi: “Aw-ari” nipäcula. Chaynu nïläliptinmi Galilea jatun malcap gubirnänin Herodesman chay üra puśhachila. Paymi chay muyuncuna Jerusalenćhütac cayäla. Chayćhu Jesusta licalculmi Herodes alli-allicta cushicula: “Cay umrïtamá lisiyta munalá. Paypïtari llapa nunapis imacunacta lulaśhanpïpis limapäcun. Puntäćhüćha ima milagrullactapis lulaycachishä” nil. Chaynu pinsaśhtin Jesusta imaymanacta tapuptinmi pay'a mana nï imactapis cuntistalachu. Chayćhütacmi llapa puydï sasirdüticunäpis, camachicuyta yaćhachicücunäpis śhun'unpis timpucuyaptin cuntranpi limacuyalcäla. Jinaptinmi Herodespis cachacucunäpis lluy burlapayninwan müdälächin mandacüpa müdanancunawan. Jinalculmi Pilatomanñatac cutïchimun. Caynu pasachinacul pasachinacul caśhanpam chaypun Pilatowan Herodes allinpanacälälin puntactá ichanllanpalä licanacuyäśhanpi. Chaypïtam Pilato puydï sasirdüticunacta, jinantin malcap puydïnincunacta, ñatac jinantin malcäta juntüchimun. Jinalculmi chayćhu nila: “Amcunam cay wayapacta ya'aman puśhapämulanqui ‘Cay malcanchictam jucnüta limapayäñä’ nilcul. Chaymari amcunap ñawquiqui tapulpis cay nipämäśhayquitanu'a mana talïchu. Chaynütacćhá Herodespis mana ima juchactapis talil cutichimula. Caynu mana imapis lulaśhan cayaptin'a allicta lawćhalcachil-ari caćhaycüśhä” nin. ˻ Chaynu nila fistaćhu juc prïsucta caćhaycunanpä custumri captinmi.˼ Ñatac nunacunacá juc-yupayllam apalcaćhacuyalcan: “¡Chaytá wañuchipäcuy! ¡Barrabasta caćhaycuy!” nil. ( Cay Barrabas gubirnup cuntran śhalcuculcul nunacta wañuchishanpïmi carsilćhu wićhaläla.) Pilatoñatacmi Jesusta caćhaycuyta munala. Chaymi llapa nunacunäta yapapis caćhaycunanpä nila. Nilcullaptinmi mas-masta lüyatityal apalcaćhacuyalcan: “¡Chacatäluy! ¡Chacatäluy!” nil. Chaymi yapañatac Pilato nila: “Ñatac nipäcunayquipá ¿ima juchactatan cay nunaca luläla? Caynu curuśhćhu wañunanpänu'a manamá ima juchantapis talïchu. Chaymi ‘Alli-allicta waśhapis matäpä lawćhalcachil caćhaycuśhä’ niyá” nin. Niptinmi llapa nunapis sumä-sumäña jicutäcuyalcan: “¡Chacatäluy!” nil. Chaymi nunacunaca nishanta Pilato awnïlun. Jinalmi chay gubirnup cuntran śhalcünin Barrabasta carsilcäpi wicapalcamul nunacuna munaśhanmannuy Pilato Jesusta ćhulaycula. Chay chacatananpä yalacayächilmi Cirene malcayu Simonwan tincülun. Paymi cay Jerusalenman cutiycayämula. Chayćhümi cachacucunaca payta chalalcul munäta mana munäta śhawachipäcula Jesuspa apaśhan curuśhninta ipanta apananpä. Chayćhümi nisyu-nisyu nunacunäwan lï walmicunäpis maquillantapis tällalcul-tällalcul Jesuspi wa'apäcula. Chaynaptinmi Jesus paycunacta nin: “Jerusalen walmicuna, ama ya'api wa'apäcuychu; aśhwanpa quiquiquicunapi wawiquicunapi wa'aculcay. Caypi śhamü timpucunaćhümi sumä-sumä llaqui ñacaycuna cacun'a. Chayćhümi mana wawiyücunaca ‘ima cushicuymi mana wawiyu cacuy’ nil nipäcun'a. Chay muyuncunaćhümi manchacuypi ulucunätapis a'acunätapis ‘¡Pacaycallämay! ¡Ñitilpallämayñapis!’ nil nipäcun'a. Canan caynu ya'a mana juchayu nunawanpis caynüta lulayalcal'a, amcunactá ¿imactaćh lulapäcuśhunqui? ” nil. Chayćhu puśhayälatacmi ishcay suwacunacta Jesuswan cuscacta curuśhman chacatananpä. Chay “Uma Tullu” nishanman ćhaycachilmi Jesusta lluy chacatälälin curuśhninman. Wicninman cayninmanñatacmi ishcay suwacunacta chacatälälila. Chayćhümi Jesus nila: “Taytay, caycunapi pampachaycuy. Manamá yaćhanchu ima lulapäcuśhantapis” nil. Jinamanmi Jesuspa müdanancunacta aypunaculcänanpä lluy cachacucunaca chüsanaculcäla. Chayćhu lluy nunacunaca anśhalayalcaptinmi puydïcunacá burlapapäcula: “Jucta salbätucunallanpächun bälin. Má, canan Aclaśhan Salbacüca rasunpa cayal'a quiquintari salbacuchun” nil. Chaynütacmi cachacucunäpis burlapäcuyalcan ćhacćhä bïnucta upyachiyninwan. Jinalmi nicuyalcan: “Am Israel nunacunap mandänin cayal'a, má, salbacuy-ari” nil. Chaynu jinalculmi Israelcunap, Romacunap, Griegocunap limaynincunaćhu curuśhcäpa umanman cläbala “Caymi Israelcunäpa Mandäninca” nil niyäta. Ñatac chay-lädunćhu jucnin suwañatacmi Jesusta ruydupayta allacuycun: “¡Am Diospi Salbacüca cayal'a, salbacuy-ari ya'acunactapis salbaycapämänayquipä!” nil. Niptinmi juc suwäñatac piñapälun: “Wañuyca janayquićhüña cayaptinpis ¿manalächun Diosta manchacunqui? Ya'anchic'a juchanchicpïmi caynu lulaśha cayanchic. Ñatac cay nunacá mana imapis lulaśhanpïmá” nil. Nilculmi Jesusta nila: “Taytay, mandacü yaycul yalpalcallämanquimá. Amamá un'aycallämanquichu” nil. Niptinmi: “Aw, canan-pacham am ya'awan cusca Diospa sumä-sumä caśhancäćhu canqui” nila. Chayćhu intica wañüluptinmi jinantin pachaca ćhawpi muyunpi aśhta tardi mishquipay üracama lluy tutapälun. Chayüratacmi Diospa chuya wasip jatun curtïnanpis ćhawpipi laćhyäla. Chayürallatacmi Jesuspis ayaycaćhaypa: “Taytay, cay almalläta maquiquimanmi ćhulaycamú” nila. Nilculmi pasacalpula. Lluy caycuna pasäluptinmi täpäninca Diosta alawal: “Cay nunaca manaćhá juchayüchu” nila. Chayćhüñatacmi llapa äśhalä nunacunaca sumä llaquisha-cama malcanta cutipäcula. Jesusta lisïcunawan Galilea-lädupi liwshïnin walmicunäñatacmi ichá calullapi licapapäcula ima pasaśhantapis. Ñatac chayćhümi Judeap Arimatea malcanpi José śhutiyu wayapa cañä. Paymi Diospa nunannuy tuqui allin cawsayniyu Diospa gubirnun ćhämunanta alcaśhtin cala. Pay Cunsïjup jucnin puydïnin cayalpis manam awnilachu parti-masincuna lulaśhanta. Chaymi chayüra Pilatoman pasacula aya Jesusta curuśhcäpi julamunanpä. Chaynu julalcachimulmi juc fïnunnin säbanaśh-niläcunawan ayäta lluy pitwïla. Jinalculmi a'aćhu muśhü ućhcüśha maćhayman chutaycula. Caynu apura-apuraypa pasachila chay warda muyunpä alistaculcänanpä ji'acaycayämuptinmi. Chay Galileapi liwshïnin walmicunañatacmi maycäćhu chutaläśhantapis licapapäcula. Chayćhu licalcamulmi wasinta cuticalcämula: “Acuchun, pirfümicunacta lluy alistamuśhun ayäta pasaycunanchicpä” nil. Chaynu nilculmi Moisespa camachicuyninćhu nishan-yupaypis warda muyunćhu jamaculcäla walantincama. Chay walantin simänap allaycuyninćhümi wäla-wälalla chay walmicunaca juc walmicunallawan liculcäla chay lluy alistapäcuśhan pirfümicunäta apaculcul. Chayman ćhäpäcunanpämi chay maćhayta wićhaśhan lumica aśhüchisha cayäñä. Chayman yaycapäcunanpämi ayaca manaña cañächu. Jinaptinmi “¿Imanäluntan?” nil śhäcuyllaman camäśha cayalcaptin ishcay wayapacuna chipipicyayä müdanayü-cama lädunćhu licalïlun. Chaymi walmicunaca manchalicucuyalcal pampäcama cärantapis ćhulälälila. Chay nunacunäñatacmi: “¿Cawsayäcätachun cay wañücunap canancäćhu ashiyalcanquiman? Manam cayćhüchu, sinu'a cawsayanmi. Yalpapäcuy Galilea malcäćhu cayal: ‘Juyu nunacunap maquinman ćhaycachimaptinmi chacatal wañuchipäman'a. Chaynapämaptinpis quimsa muyunpïtá caśhanmi cawsamuśhä’ nil nishancäta” nin. Niptinmi paycuna chaypun nishanta yalpaćhacälälila. Jinalculmi cuticalcämula Jesuspa ćhunca jucniyu yaćhapacünincunactawan chayćhu cä juccunätapis caycunapi willaycunanpä. (Cay willacü walmicunämi capäcula Magdalapi Maria, Juana, Jacobop maman Mariapis. Chaynütacmi juc liwshï walmicunäpis chay willacuyta willaycula.) Chaynu willapäcuptinmi “Muspayalcanćha” nil mana quirïtuculcälachu. Chaynu nilculmi Jesus chutaläśhancäman Pedro wayra-wayra pasacula. Ćhaycul licaycunanpämi pitwishan säbanacunallanña lawalayäñä. Chayćhümi licapayllaman camäśha wasinta cuticamun. Chay muyunñatacmi ishcay yaćhapacünincuna Emaus malcäta liyalcäla. (Cay malca Jerusalenpïta ćhawpi muyun lina caminućhülämi cala.) Chaynu liyalcalmi chayćhu imapis pasaśhanpi limaśhtin liyalcäla. Chayćhümi Jesus lädunćhu licalilcul paycunawan lila. Chaynu lädunta liyaptinpis chay ishcay nunacá manam lisipäculachu Jesus caśhanta juctanu ñawin licaptin. Chayćhümi tapula: “¿Imapïtam sumayalcächinqui?” nil. Niptinmi sumä llaquisha-cama śhaycacaycälil Cleopas nishan nila: “Jerusalenpi śhayämul ¿imanuypatan ampá mana yaćhanquimanchu cay muyuncunaćhu ima pasaśhantapis?” nil. Niptinmi: “¿Imatan pasälun?” nila. Niptinmi nipäcula: “Nazaret malcäpi Jesuspi-ari. Pay'a Diospi willacünin calmi tumshumanpis yaycüta yaćhachicula. Paytam Diospis ñatac lluy nunacunapis allinpa licapäcula. Chaymi ya'acuna paypi niyalcälá: ‘Paymi rasunpapis cay Israel nasyunninchicta Salbacüca can'a’ nil. Chaynu cayaptinpis puydï sasirdüticunäwan puydïninchiccunam lluy chacatal wañuchipäcunanpä ćhulaycülun. Chay pasaśhancuna quimsa muyunñam cayan. Ñatac ya'acunawan cä walmicunämi canan willaycäliman mana quirinaśhta. Cay wälalla paycunash Jesus chutaläśhancäman lipäcula. Chayćhu yaycunanpäshi ayaca mana cañächu. Jinaptinshi chay-lädunćhu anjilcuna licalilcul ‘Jesus cawsayanmi’ nin. Lluy caycunapi willacuśhtinmi ya'acunamanpis ćhälälimun. Chaynu willaycälimaptinmi ya'awan cäcunäpi waquinnin'a licamü lipäcula. Chayshi paycunapis walmicunaca nishantanuy talïlälin. Jesus'a rasunpa manash cañächu” nipäcula. Niptinmi Jesus nila: “Caycunapi ¿imaycamaćh mana tantiapäcunquichu? ¿Imayñaćh amcuna chalapaculcanquiman Diospi willacünincuna caycunapi nishanta? Caćhamuśhan Salbacüca altuman juluśha cananpä lluy caycunalämi puntacta pasanan cala. Chaynütam niyan Diospa limayninćhüpis” nila. Nilculmi Moises isquirbishanpa allaycuyninpïta aśhta Diospa willacünincuna isquirbishanpa camacaynincama manyapi paypi lluy willapäla. Chay Emaus lishan malcäta ćhaycuyaptinmi Jesus ñawpacun pasacünu. Jinaptinmi aspicalpuyaptin: “Anchap tardiñam cacuyan. Cayllaćhüña quïdacuśhun” nipäcula. Chayćhümi Jesuswan quimsan jamapacü juc wasiyüman yaycapäcula. Chayćhümi sinapäcunanpä mïsaćhu cayalcäla. Jinaptinmi chayćhu tantäta Jesus apticulcul Diosta anradisicuycul partilcul paycunacta uycula. Chay uycuśhan ürallam paycunap ñawincuna juclla quićhacacünuy cälun. Jinaptinmi Jesus caśhanta lisïlälin, ñatac Jesus'a jucllash chincacuñä. Chayćhümi pulan ninaculcäla: “Paypa shimin calćhá śhun'ulläta achicyalcachimäla chay caminüćhu paypi willamaptinchic” nil. Chay ninaculculmi caśhan chay üralla Jerusalenta cuticalcämula. Chayćhümi talïlälin ćhunca jucniyu Jesuspa yaćhapacünincunactawan juccunactapis. Chay ćhäläliptinmi chayćhu cäcunäpis: “Aw, rasunpa Jesusninchic cawsayanmi. Simonpis licälunshi” nipäcula. Niptinmi paycunapis chay caminućhu ima pasaśhantapis, ñatac Jesus tantacta partïluptin lisïlälishantapis willapäcula. Lluy caycunapi limay-limay cayalcaptinmi Jesus paycunap ćhawpinćhu licalïlun: “¿Allinllachun? Jawcaña capäcuy” nil. Nilcul licalïluptinmi chucchucuyalcan “¡Almamá!” nil. Niptinmi Jesus: “¿Imactamá manchacalcämanqui? Manam almachu cá. Ama ishcayyapäcuychu. Licay ćhaquïta maquïta. Ya'a quiquïmi cayá. Canan aśhuycamul licaycul chalaycälimay tulluyu aychayu caśhäta yaćhalpälinayquipä. Almacuná manamá aychayüchu nï tulluyüchu” nila. Cay nilculmi maquinta ćhaquinta licachila. Niptinmi llapanpis muspayninćhünu licalilcul cushishanuy cayalcalpis manam “Aw, paymá” nil nipäculachu. Chaynu cayalcaptinmi “¿Manachun imallayquipis can micunäpä?” nila. Chay mañaptinmi partin challwa ancayta uycälila. Jinaptinmi ćhasquilcul paycunap ñawquin micula. Chayćhümi nila: “¿Manachun amcunawan cayal cayta nipäculac jinantin Diospa shiminćhu ya'api limaśhanca lluy lulacacunanta?” nil. Nilcul lluyta tantialcachilmi nila: “Diospa shiminmi willamanchic Salbacücäta wañulcachiptin quimsa muyunpïtá caśhan śhalcamunanta. Chay nishannuy lluy pasaśhantam amcuna ñawiquiwan licapäculanqui. Chayurá canan amcuna willaculcänayquim Jerusalen malcäpi allacuycul aśhta maycamapis: ‘Diosman cuticamuy. Juchayquicunacta Jesusmi pampachaśhunqui’ nil. Ñatac chaypá Taytá limalicuśhan Chuya Ispirituntalämi amcunaman caćhamuśhä. Chaypämi altu sïlupi juc jatun munay ćhämuśhunayquicama cay Jerusalenćhu capäcuchcanqui” nila. Chaycunacta lluy limapalculmi juc-punćhu'a Betania malcäman llapantapis puśhala. Chayćhümi paycuna allin capäcunanpä Taytanta ruygacula. Chaynu ruygacuyalmi quiquillan pallacaculcul sïlüman chincacuycula. Chayćhu alawapäcuśhanpïñatacmi cushisha-camaña Jerusalenta cuticalcämula. Jinalmi muyun-muyunpis Diospa chuya wasinćhu payta alawapäcula. Mana imapis cayaptinlämi Diospa Limaynin ñä cayälaña. Paymi Dioswan cala; paytacmi quiquin Dios cala. Manaläpis ima ayca cayaptinlämi Tayta Dioswan cayälaña. Paywanmi Tayta Dios lluy lluy imacunactapis camala. Manamá ima aycallapis paywan mana camaśhan'a canchu. Pay quiquintacmi cawsachicüca. Chay cawsayninmi juc acchinuy sumä yanawyayä tutapäćhünuy lluy nunacunäta acchin. Ñatac tutawyayca imanaculpis acchïta manamá llallinmanchu. Chaypämi juc nuna Juan śhutiyu Diospi caćhamuśhan cala. Paymi llapa nuna chalapaculcänanpä acchïpi willaycul tantiaycachï śhamula. Juan'a manam quiquin acchïchu, sinu'a willacüllam puntamula. Rasun acchicá llapan nunacunäta acchinanpämi cay pachäman ñaćhapaycayämula. Pay'a cay pachäćhu ñam cayälaña. Masqui paywan cay pachäta Dios camayaptinpis, nunacunaca manam lisïtuculcälachu. Caśhta-masinman śhamuptinpis, paycuná manam ćhasquipäculachu. Ñatac ćhasquiycul chalapacücunätam ichá, quiquinpa chulinpälä Diosninchic licaycun. Paycuna manam nunap chulinnüllachu, nï aychap munaśhallanmannu näsïpischu, sinu'a Diospa munayninmannümi. Ñatac Limayca nunaman muyulculmi ya'anchicwan cusca cay pachäćhu yaćhala. Rasunpa licapäculá, tantiapäculá Tayta Diospa japallan chulin maynu sumä caśhantam. Paymi sumä-sumä llaquipaynintawan rasuncällacta lisiycachimanchic. Paypïmi Bawtisä Juanpis willacula: “Paypïtamari nipäculac: ‘Ipäta śhamücá ya'apïta mas puydïmi; manalä cayaptí pay puntapi cayälañamá’ nil” nin. Chay sumä-sumä cuyacuyninpïtam yapalcul yapalcul llaquipaycamanchic. Ñatac Moisespïmi camachicuycätá ćhasquiycunchic; llaquipäcuycätawan rasuncätam ichá Salbacüninchic Jesuspi ćhasquiycunchic. Imaypis pipis Tayta Diosta manam licalachu; sinu'a Chulin quiquin Dioswan cusca cawsäcällam paypïta camalachimälanchic. Má, caynümi pasala Juanwan: Jerusalen malcäćhu cä Israel puydïcunämi sasirdüticunätawan yanapä Levïcunäta Juanman tapuchï caćhala “¿Pitá cayanqui?” nil. Niptinmi Juan rasuncällacta nila: “Diospa Caćhamuśhan Salbacücächu manam cayá” nil. Niptinmi: “¿Chayurá pitan cayanqui? ¿Willacü Eliaschun?” nin. Niptinmi: “Manam” nin. Niptinmi: “Chayurá ¿Diospa willacünin caćhamunancächun?” nin. Nipäcuptinmi: “Manatacmi” nin. Niptinmi: “Chayurá ¿mayanmá cayanqui? Caćhamänïtam niycälinä cayan. ¿Mayan cayá nicuyanquitan?” nin. Nipäcuptinmi Diospa willacünin Isaiaspa limaśhanwan Juan nin: “Chunyäninćhu ayaycaćhäcämi ‘Taytanchic ćhämunanpä sumäta allichaculcay’ nishanca cayá” nila. Niptinmi chay caćhapämuśhan fariseo caśhtacunaca nin: “Mana Diospa Caćhamuśhan Salbacücäpis, nï Eliaspis, nï Diospa Willacüninpis cayal'a ¿imapïtan-nila bawtisayanqui?” nil. Nipäcuptinmi: “Ya'a yacullawan bawtisäcällam cayá. Ñatac amcunap ćhawpiquićhu cäcätam ichá mana lisipäcunquilächu. Ipäta śhayämuptinpis uywayninnu śhucuyninpa watullanta pasquiycunäpäpis manam bälïchu” nila. Lluy caycunam Juan bawtisaśhan Jordan mayup chimpan Betania malcaćhu pasala. Chay walantinmi Bawtisä Juan Jesusta śhayämüta licälul: “¡Licapäcuy licapäcuy! ¡Paymá Tayta Diospa Śhuñaynin cayan jinantin nunacunäpa juchanchicta apananpä! Paymari: ‘Ipäta śhamüca ya'apïta mas munayniyümi; manalä näsiptïpis pay'a cayälañamari’ nipäcuśhacca. Rasunpa ya'a manalä lisilpis, Israel caśhtacuna lisilpunanpämi yacuwan bawtisanä cala” nin. Nishanpïtam: “Quiquïmi licalá Diospa Chuya Ispiritun janay pachäpi palumanuy ji'alpalcamul paypa jananćhu quïdacuśhanta. Manam ya'apis pay caśhanta lisilächu. Yacuwan bawtisanäpä nimäcämi ichá: ‘Chuya Ispiritu uyaypa mayanmanpis ji'alpamul caśhancämi Chuya Ispirituwan bawtisäca can'a’ nimäla. Chaymi canan ñawïwan lical Tayta Diospa Chulin rasunpa caśhanta yaćhayá” nila. Chay walantinpis yapa chayćhümi Juan cayalcäla ishcay yaćhapacünincunawan. Chayninpa Jesus pasayaptinmi Juan licälul: “¡Licapäcuy, licapäcuy! ¡Diospa uwishninmá!” nin. Chay nïta uyalïlälilmi ishcay yaćhapacünincuna, Jesusta aticuyalcan. Jesusñatacmi muyulcamul atipäcuśhanta licälul “¿Imactam munapäcunqui?” nin. Niptinmi: “¿Yaćhachicü taytay, mayćhütan yaćhanqui?” nin. Niptinmi: “Lishun-ari licapäcunayquipä” nilcul puśhala. Chay licapäcuśhanćhümi inti patacña cacuyaptin Jesuswan chayćhu quïdaculcäla. Chay Juanta uyalil ishcaynin aticäpïmi Simon Pedrop śhullcan Andres jucnin cala. Andresñatacmi mayurnin Simonman pasacun. Talilculmi: “Diospa Caćhamuśhan Salbacücätam talïlälimú” nin. (Cay griego limayćhu'a “Cristo” nipäcunmi.) Nilculmi Jesusman puśhacun. Jesusñatacmi Simonta licälul: “Jonaspa chulin Simonmi am canqui. Cananpi'a Cefasñam śhutiqui can'a” nin. (Cefas'a griego limayćhu'a “Pedro” ninanmi.) Chay walantin Galilea-läducta Jesus lishä niyaptinmi Felipiwan tincülul: “Acuchun, lishun” nin. Cay Felipipis chaynütac Andreswan, Pedropis Betsaida malcayümi capäcula. Cay Felipim Natanaelta talilcul: “Moisespa camachicuyninćhüpis, Diospa willacünincunapis willaculcäśhan nunätam talïlälí. Pay Josëpa chulin Nazaret-lädu Jesusmi cañä” nin. Niptinmi Natanael: “¡Imaytá ampá chay Nazaret malcapïlä allin yalämunman!” nin. Felipiñatacmi: “Manpis, quiquiqui ñawiquiwan licämunayquipä lishun” nin. Chaynu ji'aycuyalcaptinmi Natanaelta licalcul Jesus nin: “Cay śhamücá sumä Israel caśhtalämi; payćhu'a casquicuycunacta manam talinchicchu” nil. Niptinmi Natanael: “¿Imanuypatan lisimanqui imanuy caśhätapis?” nin. Niptinmi: “Manaläpis Felipe willaycuyäśhuptiquilämi, ïgus jaćhap llantuyninćhu cayäśhayquita licalacña” nin. Niptinmi: “Yaćhachicü taytáy ¡Diospa Chulinmi am canqui! ¡Israelcunap puydï mandäninchicmá rasunpa canqui!” nin. Niptinmi: “ ‘¿Ïgus jaćhap llantuyninćhu cayaptiquim lisilac’ nillaptïchun chalapacayämanquiman? Cayllapïtá sumä jatun lulaycunactalämi licaycunqui” nin. Nilculmi: “Rasunpam, janay pachaca quićhalayaptin Diospa caćha anjilnincuna cutiticlaylla Rasun Nunap Chulincäman śhayämüta licapämanqui” nilatac. Chay quimsa muyunpïtam Galileap Caná malcanćhu juc casaracuy cala. Chaymanmi Jesuspa maman ayachisha cala. Chaynütacmi Jesuspis llapa yaćhapacünincunapis. Chayćhu bïnu pishïluptinmi Jesuspa maman payta: “Bïnum lluy pishïlun” nin. Niptinmi: “Mamay chay ya'anchictá ¿imam ucamanchic? Manalämi ürá ćhämunlächu” nin. Nilcuptinmi bïnu muyuchïcunäta: “Pay nishanta imactapis lulaycäliy” nin. Chayćhüñatacmi paycunap custumrinmannuy Diospa chuyanchaculcänanpä süta jatućhaćhä lumipïta luläśha yacu winacucuna cala. (Chaycunam pusä ćhuncapïta aśhta paćhac litru yacu yaycü-cama cala.) Jesusñatacmi chay bïnu muyuchïcunäta: “Cay winacücunaman yacucta winapäcuy” nila. Niptinmi llapanman juntay-juntay-camacta winapäcula. Jinäluptinmi: “Canan ćhacalcul apapäcuy dispinsïräman” niptin apapäcula. Chaymi pay mallilcuptin ¡yacuca rasunpa bïnüman muyüñä! Ñatac maypi apamuśha caśhantapis mana yaćhayaptinpis chay apamücunacá yaćhapäculam. Chaymi dispinsïraca casaracücäta ayaycul: “Lluy nunapis allinnin bïnuctam puntacta upäcun; umachäśhaña cayalcaptinñari juccunäta julapämun. Chaynu cayaptinpis ¡añalláw, caynu allinnintalämá ipa-ipapa am'a ćhulañanquipis!” nin. Cay wamä milagructa Galileap Caná malcanćhümi Jesus lulala. Cay jatun lulayninpa sumä cayninta tantiachicuptinmi, yaćhapacünincuna chalapaculcäla. Chaypïtam Jesus, mamanwan, śhullcancunawan, yaćhapacünincuna Capernaum malcaman liculcäla. Chayćhümi ishcay quimsa muyuncunanülla caycälila. Ñatac Israelcunaca Egiptopi Libraculcäśhan Fistaca ji'acaycayämuptinmi Jerusalen malcaman Jesus lila. Chay Diospa chuya wasin patyunman yayculmi imaymana lanticuyäcunacta talïlun: wäcacunacta, uwishcunacta, ulpaycunacta, chaynütac taycapacaycälil illayta cambianacuyäcunactapis. Chaymi watu-niläpi sumbacta shimpalcul, lluy wäcantinta, uwishnintinta alapacülun. Illay cambiäcunätapis lluy mïsancunacta ticlalcul ticlaculmi illaynincunactapis wichiy-pawälun. Ulpaycuna lanticücunätapis: “¡Caycunacta wicapapäcuy! ¡Cärayqui cañächun taytäpa wasinta caynu läsamannuy muyulächinayquipä!” nin. Cayta licalmi yaćhapacünincuna yalpälälila Diospa unay willacünincuna isquirbishanćhu: “Taytäpa wasinpïta sumämi imanacuśhäñapis” nishanta. Israelcunañatacmi: “¿Mayanpa caćhaśhatá caynu lulacuyanqui? Rasunpa Diospa pudirnin cayal'a, má, imallactapis licaycälichipämay” nipäcun. Niptinmi: “Má, cay Diospa chuya wasinta mana caśhanman muyülächiy-ari. Ya'a quimsa muyunllactamá śhalcachimuśhä” nin. Niycüluptinmi: “Cay'a tawa ćhunca sütayu watactalämi ishpichisha cala. ¿Chaychun amlätac quimsa muyunllacta muśhüpi śhalcächinquiman ampá?” nicuyalcan. Ñatac Diospa yaćhananman tincuchiypa Jesus'a quiquinpa aychanpïmi limala. Chaypi Jesus wañucuśhanpïta śhalcämuptinñam yaćhapacünincuna yalpälälila caypi limaśhancäta. Jinalmi isquirbishancunämanpis quiquin Jesus limaśhancämanpis chalapaculcäla. Chay fistaćhu Jesus milagrucunacta lulaśhanta licapäculmi chay Jerusalenćhu achca nunacuna payman chalapaculcäla. Chaynu captinpis nunacuna imanuy caśhantapis tuquicta yaćhalmi paycunaman'a Jesus mana chalapaculachu. Paytá imanuy nunacunaca caśhantapis manam willaycunanlächu quiquin lluy nunacunäpa śhun'unta tuquicta yaćhayaptin'a. Ñatac Nicodemo śhutiyu nuna fariseocunap jucnin puydïninmi Israelcunäćhu cala. Paymi tutallanpa Jesusman śhamul nin: “Yaćhachicü taytay, tantiapäcümi yaćhachipämänayquipä Dios caćhamuśhuśhayquita. Paywan mana cayal'a cay sumä jatun lulaśhayquitanu'a manaćh pipis lulaycunmanchu” nil. Niptinmi Jesus: “Rasunpa mayanpis muśhüpi mana näsimücá, manam Diospa gubirnunćhu cawsanmanchu” nin. Niptinmi: “¿Imanuypatan caśhan näsichwan awquishña cayal'a? ¿Icha mamanchicpa patanman yapalächun cutilcuchwan?” nin. Niptinmi: “Rasu-rasunpa yacupïtawan Chuya Ispiritupïta mana näsïcá, Diospa gubirnunman manam mayanpis yaycunmanchu. Imapis cäninman-camallam näsichimun: nunapis caśhanmannüllam; Ispiritupis caśhanmannüllatacmi. Ama licapayllaman camaychu ‘Muśhüpïmi näsinayqui’ nishäcällawan'a. Chuya Ispiritup lulaynin waywa-yupaymi: waywacá may munaśhanpapis linmi. Suynayninta uyaliptinchicpis, maypi śhamuśhanta nï mayman lishantapis manam licanchicchu. Chaynümi Chuya Ispiritupis lulan muśhü cawsayta uycuśhan nunacunäwan'a” nin. Niptinmi: “¿Chay'a imanuytá?” nin. Niptïmi: “Israelcunäpa puydï yaćhachicünin cayal-lächun mana tantianquimanpischu. Rasunpa yaćhaśhäta licaśhäta willaptïpis, amcuná manam pasapämanquichu. Ñatac cay pachäćhu cäcunällapïta niyaptïpis mana tantiayalchun, janay pachäćhu cäcunäpïta willaptïlä quirimanquiman ampá. Caycunapi yaćhaycunanpä manam mayanpis janay pachäman ishpilachu, sinu'a ya'a Rasun Nunap Chulincällam. Ñatac maynümi Moises chunyäninćhu brunsipi culibrayta śhalcachila, chaynümi Rasun Nunap Chulinca śhalcachisha caśhä, ya'aman chalapacamäcunäta wiñay simpri cawsayta uycunäpä. “Tayta Diosñatacmari jinantin pachäćhu lluy nunacta sumä-sumä cuyal, japallan cuyay chulinta caćhamula payman chalapacücunaca juchanćhu manaña wañunanpä, aśhwanpa wiña-wiñaypä allin cawsaycäćhüña cawsananpämá. Tayta Dios cay pachäman chulinta caćhamula manam nunacunäta cäraycunanpächu, sinu'a chay mana allincäpa maquinpi julunanpämi. Chaymi payman chalapacücunaca juchanpi manaña cäraycuśhañachu can'a. Mana chalapacücunämi ichá cäraycüśhaña cayan, Diospa japallan chulinman mana chalapacuśhanpa. Cay rasuncäpamá: juc acchinuypis cay pachäman pay śhamula. Jinaptinpis nunacunaca chay mana allin anla lulaynincunaćhu cayalcäśhanpam tutawyäcallacta ama-pacha nipäcula. Mayanpis mana allinta luläcunacá chay acchïta ćhïnipalmi chayman mana aśhuycunchu lulaynincuna mana camalaycunanpä. Ñatac rasuncämannuy cawsäcämi ichá, acchïman aśhuycamun, lluy lulaynincuna Diospa munaśhanmannuy caśhan camalaycunanpä” nin. Chaypïtam Jesus yaćhapacünincunawan Judeap muyülïnincunaman lil, chayćhu achcasca muyuncuna bawtisaśhtin capäcula. Chaynütacmi Juanpis bawtisayäla Salin malcap achca yacu caśhan Enonćhu. Chaymanmi mana camacaycüña nunacunaca bawtisachicü śhayämula. (Caycuna pasala Bawtisä Juan carsilman manalä wićhaśha cayaptinlämi.) Ñatac Bawtisä Juanpa atïnincunam jucnin Israelwan tapunacuyta allacaycälila, Diospa ñawpäninćhu chuya caycunanpä pa'acuypïta. Chaypïtam Juanman ćhaycälil: “Yaćhachicü taytay, chay Jordan mayup chimpanćhu limapämäśhayquipi nunämi bawtisayäñä. ¡Payman'a achca-achcamari licuyalcan!” nicuyalcan. Niptinmi Juan: “Janay pachäćhu Tayta Dios unanchaycamäśhanchicmannuymi lluypis awniycunanchic. Amcuna tuquictam yaćhayalcanqui ‘Diospa Caćhamuśhan Salbacücächu manam cayá’ nishäta. Aśhwanpa willacünin puntamücämi cayá. Chaynümi casaracuyćhüpis. Walaśhca limay-masinwan cuscananpämi casaracun. Chaymi amigun licat-licat yanapänanpä cayal ima nishallantapis uyalil sumä cushicun. Chaynümari ya'apis sumä-sumä cushicú pay lulaśhanpïta. Cananpi'a paytam masta-masta allinninpa licapäcun'a; ya'actañatacmi ichá masta-masta mana cäpäña licapämänan. “Chay janay pachäpi śhamücá lluypïpis mas munayniyümi. Cay pachällapi ya'a cayalmá caycunallapïta yaćhaynïpis. Pay janay pachäpi sumäninca cayalñatacmi ichá licaśhanpïta uyalishanpïta willan. Jinaptinpis manamá mayanpis uyaliculcanchu. Chaynu captinpis willacuyninta mayanpis ćhasquicücämi ichá, tantiälälin Diospa nishan rasunca caśhanta. Tayta Diospa caćhamuśhanca quiquin caćhamüninpa limayllanta limayan, paywan Chuya Ispiritu mana camacaycü cayaptinmá. Tayta Dios chulinta cuyalmi lluy imacunactapis maquinman ćhulaycun. Chaymi payman chalapacücá wiñay simpri cawsayta ćhasquiycun'a. Mana chalapacücunañatacmi ichá cawsaycäta manaña licaycälin'añachu, Tayta Diospa piñacuyninćhu cayalcal'a” nin. Chaypuncunaćhu fariseocunaca “Jesus Juanpïta mas mastash bawtisäcuyan. Atïnincunapis mas masläshi cacuyanpis” nipäcula. (Manamá quiquin Jesuschu, sinu'a yaćhapacünincunam bawtisala.) Cay lulaśhancuna fariseocunäman ćhäśhanta yaćhälulñatacmi Jesus “Galileacta cuticuśhä” nil chay Judeap malcancunapïta yapa pasacula. Chayman lipäcunanpäñatacmi, Samariap malcancuna ćhawpinpa pasapäcunan cala. Chaypa pasalmi Sicar nishan malcaćhu Jacob chulin Josëta ćhacla uśhancäman ji'aycuyalcäla. Chayćhümi “Jacobpa püsun” nishanca cala. Chayman ćhawpi muyunnuy Jesus pishipäśha ćhälul patanćhu jamapayaptinmi yaćhapacünincunañatac micuy lantï quiquin malcätalä liculcäla. Chayman Samaria-lädu walmi yacu julü ćhämuptinmi Jesus nila: “Mamay, yacullayquita mañacuśhayqui” nil. Niptinmi licapayllaman camala Samaria-läducunäwan Israelcunaca mana allinpa apanaculcaptin. Chaymi: “Israel-lä cayal ¿imapïtam Samaria nunacta mañacamanquiman?” nin. Niptinmi Jesus: “Sïchuśh Tayta Diospa uycunantawan, yacucta mañacuśhüniquita lisil'a, paytaćh mañacunquiman. Paymi ichá wiñay simpri cawsachï yacucta uycuśhunquiman” nin. Niptinmi: “Taytay, mana imayquipis cayaptin ¿imanuypatan luli-luli püsupi ampá julalcamul chay cawsachï yacuctalä uycämanquiman? Icha ¿cay püsu umäní awquillú Jacobpïta maslächun cälunquiman imatá? ¿Imanuypatá pay quiquin, lluy chulintin uywantin, upyanan püsupïta mas allinnintalä uycämanquiman?” nin. Niptinmi: “Caypi upyäcunätá yacunan'a jinallam. Ñatac yacu uśhäta upyäcunätá, manam imaypis yacunan'añachu. Jinaman pucyup ñawinpïnülämi wiñay simpri cawsay yalamun'a” nin. Niptinmi: “Taytay, chayurá chay yacütari uycallämay manaña yacunäśha cay püsuman cutiticlaylla śhayämunäpä” nin. Niptinmi: “Wayra wayapayquita puśhaculcul cutimunqui” nin. Niptinmi: “Manam wayapäyüchu cayá” nin. Niptinmi: “Rasunpa chaytá allintam niyämanqui. Chay picha wayapawan caśhayquipis canan juc wayapawan uywanacuśhayquipis manam rasunpa wayapayquichu. Chayurá rasuncätam niyämanqui” nin. Niycüluptinmi: “Taytay, Diospa willacüninpisćha cayanqui. Pay cüsacunapi yaćhayal'a, má, ¿imanimanquimá? Samaria-läducunacá awquillücunapïpis cay ulućhümi Diosta alawapäcú. Am Israelcunäñatac ‘Jerusalenćhümi alawänanchic’ niyalcanquiman” nin. Niptinmi: “Uyalimay walmi, manaña cay uluman nï Jerusalenmanpis lillalña, Tayta Diosta alawanayqui timpu ñam jananchicćhüña. Payta manam mayćhu alawaycälinantapis ucunchu, sinu'a nunacuna Ispiritullawan rasuncäćhu alawaycälinantam munan. Dios Ispiritu captinmá alawaycunanchicpä Chuya Ispiritunta munanchic. Chaynu alawaycücämá paypa śhun'unpä. Ñatac am Samaria-läducuna mayanta alawapäcuśhayquitapis manam yaćhapäcunquichu. Ya'a Israelcunañatacmi ichá tuquicta yaćhapäcú, ya'acunapi Salbacüca śhayämuptinmá” nin. Niptinmi: “Aw yaćhayämi Diospa Caćhamuśhan Salbacüca śhamunanta. Pay ćhämulćha lluy lluyta willaycamäśhun” nin. Niptinmi: “Limapäśhüniquimá, chay nishayquica cayá” nin. Chay niyällaptinmi yaćhapacünincuna ćhälälimula. Jinalmi walmiwan limapäcuśhanta licälälil licapayllaman camälälil nï mayanninpis tapuycälilachu chay walmiwan imapi, nï imapä limaśhantapis. Chay walmiñatacmi wacuynintapis caćhaycul malcäman pasacun. Ćhayculmi: “¡Śhapämuy! ¡Juc wayapam llapa bïdäta niycäman! ¿Paypisćha Caćhamuśhan Salbacüca?” nil ayaycaćhacuyäla. Chaymi llapa nunacunaca Jesus caśhancäman paćhcatityämula. Chay śhamuśhancamam yaćhapacünincunañatac: “Yaćhachicü taytay, micucuycuy-ari” nil nipayalcäla. Nipäcuptinmi: “Mana lisipäcuśhayqui micuymi micuná cayan” nin. Niptinmi yaćhapacünincuna quiquin-pula: “¿Mayanćha apäpamunman micunanpä cala?” ninaculcäla. Chaymi Jesus nila: “Micuná Caćhamänïcäpa munayninta camacänäcama lulaymi. ¿Amcuna ‘Tawa quillalämi cayan cusichayta allaycunapä’ niyalcanquimanchun? Ya'añatacmi niycälic: Talpuśhacunäman ñawiquita má pallalcäliy-ari. Ñam nunacunaca cusichaycuypäña alwäśha cayalcan. Cusichäcunaca wiñay simpri allincäman nunacunäta pilwaycuptinmi Tayta Dios sumä alli-allintalä uycun'a. ¡Cay maynu sumä cushicuymi talpücunäpapis, cusichäcunäpapis! Chayurá ‘Juctacmi talpucun; jucñatacmi cusichan’ nishanchicnüpis rasunpam caćhapäculac mana lulaculcäśhayquiman. Juccuna ñacaculcäśhallantamá amcuna cusichaycälinqui” nil. Ñatac Samaria-lädu walmica “Llapan bïdätam niycäman” nishallanpam achca malca-masincuna Jesusman lluy chalapaculcäla. Chayćhu Jesusman ćhälälimulñatacmi “Taytay ya'acunaćhu quïdaycäliyari” niptin ishcay muyun paycunawan caycälila. Chayćhu quiquin Jesuspa shiminta uyalilmi achca-achca chalapaculcäla. Chaymi chay walmïta nipäcula: “Canan manam willacuśhallayquipñachu chalapaculcá, sinu'a quiquinpa shiminta uyaliycälilmi jinantin nunacunäpa Salbaycüninchic caśhanta yaćhaycälí” nil. Chay ishcay muyunpïtañatacmi Samariapi pasala Galileap malcancunaman. (Ñatac quiquin Jesusmi unay nila: “Diospi willacücuná manamá mayanpis quiquinpa malcanćhu'a allinpa ćhasquishachu” nil.) Chaynu captinpis Jerusalenćhu Jesus jatun munayninwan chay Libraculcäśhan Fistaćhu lluy lulaśhanta licapäculmi Galileap malcanman ćhäluptin'a allinpa ćhasquipäcula. Chaypïtañatacmi yacupïta, bïnuman muyuchishan Galileap Caná malcanman Jesus cutila. Ñatac Capernaum malcäćhümi sumä puydïnin mandacücäta yanapäninpa chulin ishyayäla. Cay ishyapacüca Judeapi Galileaman Jesus ćhämuśha caśhanta uyalïlul-pacham tincuycü pasacun. Chayćhümi “Taytay, chulillämi wañucalpuyällanña. ¡Ama chaynu callaychu! ¡Lilläśhun sänaycachipamänayquipä!” nila. Niptinmi Jesus: “Amcuna jatun tantiachicuycunacta milagrucunacta lulaśhäta mana licapäcul'a manam chalapacamanquichu” nin. Niptinmi: “Taytay, manaläpis chulillá wañuśhancama lilläśhun” nin. Niptinmi: “Cutiy jinalla. Chuliqui allinpacuyanñam” nin. Niptinmi Jesuspa nishanman chalapacul cuticun. Ñatac manaläpis wasinta ćhaycuyaptinlämi, uyway nunancuna talipapämula: “Chuliqui allinyayanñam” niycälï. Niptinmi talipäcunäta: “¿Imayüram sintïmullan?” nicuyan. Niptinmi: “Anyan ćhawpi muyunpïñam calur ishyayca caćhaycülunña” nipäcun. Niptinmi yalpaćhacüla anyan muyuncäćhu chayüranuy Jesus: “Chuliqui allinyayanñam” nishancäta. Chaymi lluy wasintin Jesusman chalapaculcäla. Chayurá cay Judeapi Galileaman cutiyninwan'a ishcay milagructam Jesus lulaycula. Chaypïtam Jerusalenćhu Israelcunap fistaman Jesus lila. Chay Jerusalenpa “Uwishcunap Puncun” nipäcuśhan sawanpa läduscanćhümi Israel limayćhu'a Betesda nipäcuśhan istanqui cala. Cay'a jatu-jatun mućhcanuy muyülïninćhu picha ramädayümi cala. Chayćhümi achca aplacuna, walla maquicuna, latacuna, pasaypi ćhänacäśhacunapis yacuca cuyulinanta alcayalcäla. ˻ Chay yacuman anjilshi unaypi unaypi ji'alpaycamul sumä-sumä cuyuchila. Chayman puntacta paćhcalpücäshi, imawan ishyayalpis sänaśha cala.˼ Chay ishyäcunäćhümi quimsa ćhunca pusäniyu wata ishyayä nuna jitalayäñä. Chayta licälul, chay-chica wataña ishyayäśhanta Jesus tantialmi: “¿Sänayta munanquichun?” nin. Niptinmi: “Taytay, manam pïlläpis canchu cuyuchishan üra yacuman apaycamäní. Jućhuycaćhacuśhäcamam juccuná apuraypa llallilläman” nin. Niptinmi: “¡Śhalcuy-ari! Wantumuśhuśhayquita apaculcul licuy” nin. Chayüralla sänälulmi wantumuśhanta apaculcul licun. Ñatac warda muyun captinñatacmi waquin puydï Israelcuna sänäśha nunäta: “¡Caynu warda muyunćhu camachicuy mana pirmitiyächimaptinchicchun puliyanquimanlä ipicuśha!” nin. Niptinmi “Sänachimäcämi, ‘Wantumuśhuśhayquita apaculcul licuy’ nimäla” nin. Niptinmi: “¿Mayan nunatan chaynu niyäśhunayquipä?” nin. Ñatac chay achca-achca nunacunäpi Jesus licuptinmi mana mayan sänachishantapis yaćhalachu. Chaypïtam Diospa chuya wasinćhu sänachishan nunäta Jesus talïlun. Chayćhümi: “Canan sänaśhaña cayal'a amam juchacta lulanquiñachu mas piyurlä mana pasaśhunayquipä” nin. Chaypïtam chay nuna Israelcunäman lil, sänachishanca Jesus caśhanta willaycamula. Chayurá caynu warda muyunćhu sänachishan-laycum puydï Israelcunaca Jesusta aticaćhala. Jesusñatacmi: “Taytá canancamapis jinalla lulaycuyaptin'a ¿imapïtatá ya'apis mana lulämanchu?” nin. Nïluptinmi, Israelcunaca wañuchiyta sumä-sumä munapapäcula. Manam warda muyuncäta jalutacuśhallanpïchu, sinu'a Diosta Taytanpälä ćhulaycul Diostucuśhanpam. Chaymi Jesus: “Rasunpa, quiquilläpa munayllätá ya'a Chulin manam lulämanchu, sinu'a Taytäpa licaśha lluy lulaynincunallactam canan ya'apis lulaycuyá. “Taytá cuyamalmi lluy lulaynincunacta yaćhaycachiman. Jinaman'a mas sumätalä yaćhaycachimäśhanta licalmi amcuna licapayllaman camapäcunqui. Maynümi Taytá wañuśhacunacta śhalcalcachimul cawsayta uycun, chaynümi ya'a Chulinpis munaśhäcunäman'a cawsayta uycú. Chaynütacmi Taytá pictapis mana cäraycun'achu, aśhwanpa ya'a Chulin captïmi lluy cäraycunäpäpis maquïman ćhulaycaman. Caynu lulaycula Taytäta licapäcuśhannuy Chulintapis licaycälimänanpämi. Sïchuśh caćhamuśhan Chulinta mana allinpa licaycamäcá, caćhamäní Taytätapis mana allinpatacmi licayan. “Sumäta uyalipämay: shimïta uyalicul caćhamänïman chalapacücá wiñay simpri cawsayniyüñam cayan. Manañaćh mućhuycäćhu can'añachu. Aśhwanpam wañuycäpi cawsayman juluycuśhaña cayan. Rasunpa, Diospa caćhamuśhan ya'a Chulinpa shimïta wañüśhacuna uyalipäcunan muyunca jananchicćhüñam cayan. Chayćhümari uyalicücunaca cawsapäcun'a. Maynümi taytäpa munayllanćhu cawsayca cayan, chaynümi ya'a Chulinpa munaylläćhüpis cawsayca cananpä uycamäla. Chaynütac Rasun Nunap Chulinca captïmi Taytá maquïman cäraycunäpäpis ćhulaycamäla. “Caycunapi ama licapayllaman camapäcuychu: llapa wañüśhacuna shimïta uyalil śhalcapämunan muyunca ćhämun'añam. Chayćhümi allin luläcunacá wiñay cawsaypä śhalcamun'a; mana allincäćhu cäcunañatacmi ichá cäraycunäpä śhalcamun'a. “Cay'a manam quiquilläpïtachu, sinu'a Taytá nimäśhanmannümi licaycú. Ñatac munaynïta caćhaycul Taytäpa munayllanta lulayta jicutayaptïmi cäraycuyni'a cäninmancamalla. “Quiquilläpi willacuyapti'a, manam chay willacuyní rasun bälinmanchu. Juc ya'apïta willacü nishancämi ichá rasunpa bälin. Quiquiquicuna Juanman tapuchï caćhapäcuptiqui, rasuncätam willapäcuśhulanqui. Pay rasuncäta tantiaycälichishunayquipä acchiycamuptin sumä cushisha rätullapämi ćhasquiycälilanqui. Ñatac manam nunacunällap niycunallantá munächu. Caycunactam ichá niyalcac salbaycälisha caycälinayquipä. Rasunpa Juanpïpis sumäninlämi pï caśhäta willacücá: Taytá lulalpunäpä quiquin umäśhanta lulaśhäcunämi Taytá caćhamäśhanta willacuyan. Jinaman quiquin caćhamäní Taytäpis ya'api willacula. Amcunañatacmi ichá shiminta mana uyaliculcälanquichu, nï imanuy caśhantapis licapäculanquichu. Ñatac uyaypa willacuynincunamanpis mana chalapaculcäśhayqui cayan caćhamüninta mana ćhasquipäcuśhayquipam. Wiñay cawsayta talinayquipä isquirbishacunacta maynüñam ancuyalcanqui. Ñatac chaycuna ya'apïta willacuyaptinpis manamá ya'aman śhapämunquichu wiñay cawsayta ćhasquipäcunayquipä. Manam nunacunaca alawaycälimänantachu ashiyá. Chay'a manamá imapis ucamanchu. Ya'a lisipäcucmá Tayta Diosta mana cuyapäcuśhayquita. Chaymari canan Taytäpi camalachishtin śhamuptïpis manatac ćhasquipämanquichu. Ñatac juc quiquillanpi alawacuśhtin śhamuptinñatacmi ichá cushishalä ćhasquïlälinquimanpis. Dioswan licachicuyta mana imactapis ucul, quiquillayqui-pula allinpa licachicuypi wañupacuyalcal'a, ¿imanuypatan payman chalapaculcanquiman? Ñatac Taytäpa ñawpäninćhu ‘Payćha juchachaycamäśhun’ nil niyalcämaychu. Chayćhu quiquin alcaycälishayqui Moisesmá juchachaycälishunqui. Sïchuśh payman rasunpa chalapaculcal'a ya'amanpis chalapacalcämanquimanćha, pay ya'apïta isquirbiyaptin'a. Ñatac pay isquirbishanmanpis mana chalapacuyalcal-lächun willacuynïman chalapacälälinquiman ampá” nin. Chaypïtam chay Galilea ućhap chimpanman barcuwan licula. (Chay ućhacta Tiberiaspa nipäculatacmi.) Ñatac Jesus sumä ishyäcunacta sänachishanta licalmi achca-achca nunacuna atipäcula. Jesusñatacmi yaćhapacünincunawan uluman ishpil, chayćhu taycacaycälila. Ñatac Libraculcäśhan Fista ji'acaycayämulañam. Chayman achca-achca nunacuna ishpilcämuśhanta Jesus licalculmi, Felipicta nin: “¿Paycunapä maypïćha micuyta lantishun?” nil. Caynu nila Felipicta yaćhapänan-laycullam. Pay'a imanuypa camachinanpäpis yaćhalañam. Niptinmi Felipe: “Juc nunap ishcay paćhac (200) muyun trabajunpis manaćh camanmanchu uchuyllanca uycunapäpis” nin. Ñatac Simon Pedrop śhullcan Andres yaćhapacüninñatacmi: “Cayćhu juc walaśhmi picha siwa tantactawan, ishcay challwacta uywayan. Ñatac chayllá ¿cay-chica nunapá imanpäpis ampá canmanchu?” nin. Ñatac chay capäcuśhancäćhu tuqui pastulla cayaptinmi Jesus yaćhapacünincunacta: “Lluyta taycachipäcuy” nin. Chayćhu picha walanganuy wayapanllanlämi caculapis. Jesusñatacmi chay tantätawan challwäta apticulcul Diosta sulpayta ucula. Jinalculmi yaćhapacünincunacta uycula aypupämunanpä. Chayćhu lluypis munaśhancamam aypuchiculcäla. Ñä maćhacaycäliptinñam Jesus yaćhapacünincunacta: “Yan'almi puchünincuna usuycaćhacunman; lluyta juntupämuy” nin. Niptinmi chay ishcay tantällapi puchüninta juntülälin, ćhunca ishcayniyu canaśhta juntactalä. Chaynu Jesus lulaśhanta nunacuna licälälilmi: “¡Cayćhá Diospa Willacünin Śhamüca cacuyan!” nicuyalcan. Jesusñatacmi mandacünin cananpä firsapi ćhulay munapäcuśhanta tantiaculcul uluman japallan yapa licula. Ñä aspilpuyaptinñam Jesuspa yaćhapacünincuna ućhäman ji'alpapäcula. Tutalpüśha cayaptinpis Jesus'a manalä cutimuptinmari juc barcuman ishpicalcälil Capernaum-läduman chimpapäcula. Chaynu liyalcaptinñatacmi alli-alli waywa talcämul yacüta altu-altuman manchanaśhpa mächicächicuyan. Ñä picha kilumitructanüña barcuwan liyalcalmi Jesus yacu jananpa pulishtin paycunaman śhayämüta licälälil sumä chucchucuyalcan. Jesusñatacmi: “¡Ya'amari cayá! ¡Ama manchacalcämaychu!” nin. Chaymi barcuman cushisha ishpilcayächimullaptin lipäcuśhanman juclla ćhälälin. Chay walantinmi ućhap manyanćhu quïdä nunacunaca tantiälälin Jesuspis nï yaćhapacünincunapis mana chayćhu capäcuśhanta. Chaymi yalpälälin jucllay barcu caśhancällawan yaćhapacünincunalla Jesusta caćhaycul liculcäśhanta. Ñatac Tiberias malcapi barcucuna ćhälälimun Jesus tantacta camachishancascaman. Chaymi chay barcucunäman ishpicalcälil Capernaum malcaman Jesusta ashï liculcan. Chay ućhap chimpanćhu Jesusta talïlälilmi: “Yaćhachicü taytay ¿imanuypam cayman ćhämulanqui?” nipäcun. Niptinmi: “Rasunpa, manam ashiyalcämanqui siñalcunäta licalchu, sinu'a maćhaycälinayquicama micapäcuśhayquipam. Ama-ari ashipäcuychu camacä micuycätá, aśhwanpa mana camacä wiñay simpri cawsachï micuycätari. Caytam Tayta Dios śhuñacuśhan Rasun Nunaca upäcuśhayqui” nin. Israelcunañatacmi: “¿Ima lulapäcunätatan Tayta Dios munan?” nipäcun. Niptinmi Jesus: “Caćhamuśhancäman chalapaculcänayquitamari” nin. Niptinmi: “Nishayquica rasunpa caśhanta tantianäpä ¿ima milagructamá lulaycunquiman? Unay awquillunchiccunapis chunyäninćhu cayalcal Maná nishan tantactam micapäcula, Moisespa isquirbishanmannuy: ‘Janay pachäpi tantactalämi micaycachila’ nil. Má, ¿am'a?” nicuyalcan. Niptinmi Jesus: “Rasunpa manam Moiseschu janay pacha tantäta ula sinu'a quiquin Taytämi janay pacha rasun tantäta uycücá. Chay Tayta Dios tanta uśhancá jinantin nunacunäta cawsayta uycunanpä janay pachäpi śhamücämi” nin. Niptinmi nipäcula: “Taytay, chay tantätari mana pishiycachillal imaypis uycälimay” nil. Jesusñatacmi: “Chay cawsachicü tantaca ya'am cayá. Chaymi ya'aman chalapacamäcätá mana imaypis micanan'achu, nïtac imaypis yacunan'achu. Amcunam ichá, nishac-yupaypis, licayalcämalpis mana chalapacalcämanquichu. Chaynu captinpis, Taytäpa umäśhancunämi ya'aman lluy śhapämun'a. Ñatac paycunacta manam imaypis alapacuśhächu. Ñatac janay pachäpi quiquilläpa munaśhalläta lulanäpächu manam śhamulá, sinu'a caćhamänïpa munayninta lulämi. Caćhamänïpa munaynin caymi: lluy umäśhancäta mana chincaycachillal muyuncunap camacaynincäćhu lluyta śhalcachimunämi. Caypis Taytäpa munayninmi: chulinta lluypis uyalil chalapaculcaptin wiñay cawsayniyu caycälinanmi. Paycunactá unanchaycuśha muyuncäćhümi śhalcachimuśhä” nin. Chaynu “Ya'am cayá janay pachäpi śhamü rasun tantaca” nïluptinmi chayćhu cä Israelcuna jamuyäcuyalcan: “Cay Jesus Josëpa chulillan caśhanta ¿manachun lisinchic, imamá? Mamantapis, taytantapis lluymi lisinchic. ¿Imanuypatá canan ‘janay pachapïmi śhamulá’ niyämachwanlä canpis?” nil. Ninacuyalcaptinmi Jesus: “Ama jamuyayalcaychu. Ya'aman manam mayanpis śhamunmanchu caćhamäní Taytá mana puśhaycamuptin'a. Paycunactañatacmi unanchaycuśhan muyuncäćhu quiquí lluy śhalcachishä. “Diospa willacünincunap isquirbishanćhüpis ‘Tayta Diosninchicmi yaćhaycachin'a lluy nunacta’ niyanmi. Sumäpa taytäta uyalil tuquicta lisïcunämi ya'aman śhamun'a. Ya'allamari quiquinpi śhamuśha cayal taytäta lisiycú; manam juc mayanllapis licäca canchu. Rasunpa chalapacücämi wiñay cawsayta ćhasquiycun'a. “Ya'am cawsay tantaca cayá. Ñatac awquillunchiccuna chay chunyäninćhu Maná nishan tantacta micuyalcalpis lluymi wañuculcäla. Ya'añatacmi ichá limapayalcac janay pachäpi śhamü tantapi. Chayta micücá manam imaypis wañun'achu. Chay janay pachäpi śhamü cawsachicü tantacá ya'am cayá. Cay tantacta micücunacá wiñay simpripämi cawsan'a. Chay uycuná tantaca quiquïpa aychämi. Jinantin nunacunaca cawsanan-laycumari uycuśhä” nin. Niptinmi Israelcunaca quiquin-pula “¿Imanuypatá aychanta micächimachwan?” ninacücuyalcan. Chaymi Jesus: “Rasunpa ya'a Nunap Chulincäpa aychäta mana micapäcul'a, yawarnïta mana upyapäcul'a, manam wiñay simpri cawsayniyüchu capäcunqui. Chayurá ya'ap aychäta micücá yawarnïta upyäcá wiñay cawsayćhümi cawsan'a. Quiquïtacmi unanchaycuśhá muyuncäćhüpis śhalcachimuśhä. Chaymi cay aychá rasun micuyca. Chaynütacmi yawarnïpis rasun upyayca. Mayanpis aychäta micücá, yawarnïta upyäcá ya'aćhüñam cayan. Ya'apis payćhütacmi cayá. Maynümi caćhamäní cawsä Taytäpa cawsayninwan ya'a cawsayá, chaynümi ya'api micücunäpis ya'api cawsan'a. Ya'am janay pachäpi śhamü tantaca cayá. Chaymi cay tantapïta micücunacá wiñay simpripä cawsan'a. Manam chay awquillunchiccuna Maná tantacta micuyalcalpis wañuśhannüchu” nin. Caycunactam Capernaumpa juntunaculcänan wasinćhu Jesus yaćhachila. Caynu yaćhachishanta uyalïlälilmi atïcunäpi śhun'ullanćhu achca “Cay'a anchap sasam. ¿Pitá caycunacta tantianman?” nipäcula. Jesusñatacmi jamuyapäcuśhanta tantial: “¿Cay nishäca jucmanyalächishunquichun? ¿Imanipäcunquimantá Rasun Nunap Chulinca caśhan cutilcuyäta licapämal'a? Cawsayta uycücá Tayta Diospa Ispiritunmi; ñatac aychallap munaynin'a manam imactapis ucunchu. Chaynütacmi cay limaśhäcunacá cawsä ispirituctawan wiñay simpri cawsayta uycun” nin. Chayćhu Jesus mayan mana chalapaculcäśhantapis, mayan ipanchanantapis yaćhalmi: “Waquinniquicuna manalämi chalapaculcanquichu. Nishac-yupaypis quiquin Taytá mana puśhapämuśhuptiqui'a manam śhapämunquimanchu” nin. Chaypunpïmi achca atïnincuna caćhaycälälil manaña atipäculañachu. Jinaptinmi Jesus ćhunca ishcayniyu yaćhapacünincunacta: “¿Amcunapis liculcaytachun munayalcanqui?” nin. Niptinmi Simon Pedro: “¿Taytay, pimanćhá lipäcüman? Yaćhayalcäñam yaćhachicuyniqui wiñay cawsaypä caśhanta. Cawsä Diospa Chuya chulinca, Caćhamuśhan Salbacüca caśhayquita rasunpa yaćhayalmari chalapaculcac” nin. Jesusñatacmi: “Ćhunca ishcayniquita quiquïmi aclaculac. Jinaptïpis jucniqui'a supaymá cayanqui” nin. Chaynüta nila Simonpa chulin Judas Iscariotipïmi. Paymi ćhunca ishcayniyu yaćhapacünin cayalpis Jesuspa ćhïnipänincunap maquinman ćhulaycunan cala. Chaypïtam Jesus chay Judea malcäćhu Israelcunaca wañuchiyta munapäcuptin, chayman mana ćhaycul Galileap malcancunallaćhu pulila. Ñatac Israelcuna Chucllallaćhu Alawana Fista ćhayämulañam. Chaymi Jesuspa śhullcancuna nipäcula: “Má, Judea malcäman liy-ari chayćhu yaćhapacüniquicunapis lulaśhayquicunacta licapäcuśhunayquipä. Manamá pipis camalachicuyta munäcá pacallap lulaycaćhayanmanchu. Caynu lulätucuyalñá, jinantin nunacunap ñawpäninćhu-ari, má, camalachicuy” nin. Chayćhu chay śhullcancunapis manam chalapaculcälachu. Chaymi Jesus: “Amcunapá imayürapis nunacunaćhu licachicunayquipä allinmari cay pachäćhu nunacunaca mana ćhïniyalcäśhuptiqui'a; ya'apäñatacmi ichá chaypä manalä üra ćhämunlächu. Chay mana allin lulayninta licachiptïmari paycuna ya'acta ćhïnipapäman. Chay fistaman liyta munal'a lipäcuy-ari. Ya'apá manalämi üra ćhämunlächu linäpä” nin. Chayta nilculmi Galilea-lädućhu capaycula. Chay śhullcancuna fistaman Jerusalenta licuyalcaptinmi, Jesuspis lila mana uyaypälächu, sinu'a pacallapam. Chay fistaćhu Israelcunäñatacmi “¿Mayćhütan chay nunaca cayan?” nil ashipäcula. Chayćhümi Jesuspïta limay cacula. Achcam: “Pay'a allin nunam” nipäcula. Waquinnincunañatacmi pacallapnu: “Chay'a llapa nunactam ingañayan” nil ninaculcäla. Chaynu mayanpis mana uyaypa limalcälilachu Israelcunap puydïninta manchacuyninwanmi. Chay fista ćhawpichayaptinñam Diospa chuya wasinman yaycuycul Jesus yaćhachila. Chayćhümi Israelcunap llapa puydïninpis lluy nunacunäpis licapayllaman camälälila “¿Imanuypatá mana istudiuyu cayal sumä yaćhayniyu cacuyanman?” nil. Niptinmi Jesus nila: “Ya'a manam quiquïpïtachu yaćhayalcächic, sinu'a caćhamänïpa yaćhachicuynintam. Mayanpis Tayta Dios munaśhantanuy lulay munäcunacá tantiaycunmanmi paypi yaćhachishäta, ütac tantiaylläpi yaćhachishätapis. Quiquillanpi tantialcul yaćhachïcunacá nunacunäwan alawachicuycunallactam ashipäcun. Ñatac caćhamänïpa alawaycuśha cananpä ashïcämi ichá rasuncäta liman. Chaymi pï imaniycunanpis mana canchu. Amcunacta Moisesmi camachicuyta upäcuśhulanqui Diospa munayninmannuy cawsaycälinayquipä. Jinaptinpis ya'acta wañuchimayta munapäcuyniquiwanmi mana mayanllayquipis cäsuculcanquichu” nin. Niptinmi nunacunaca: “¿Achatup lücuchishachun cayanqui imatá? ¿Mayantan amta wañuchiyta munayäśhunqui?” nipäcula. Niptinmi: “Warda muyuncäćhu milagructa lulaycüluptïchun nicayalcämanquiman. ¿Manachun amcuna warda muyunman ćhäluptinpis umri cayninćhu siñalachipäcunqui Moises nishanmannuy? (Ñatac manamá paychu nila, sinu'a unay awquilluyquicunalämari.) Jinayalcanqui warda muyunman siñalachinayqui ćhäluptinpis camachicuyca mana jalutacüśha cananpämi. ¿Chaychun warda muyuncäćhu ishyä nunacta tuqui nunaman muyuyächiptí piñäśha cacuyalcanquiman? Janallanta licalcullal'a ama niyalcaychu. Sinu'a rasun caśhanmannuy sumäpa licaycälil niycunayquim” nin. Ñatac chay Jerusalenćhu waquin yaćhäcunämi ninaculcan: “¿Wañuchinanpä ashishan nunachućh cayćhu cayäñä? ¡Lluy nunap ñawpäninćhu yaćhayächiptinpis, maytá pipis imactapis niyanchu! ¿Puydïninchiccuna ‘Caćhamuśhan Salbacüninchicmi’ niyalcanpisćhá? Ñatac caytá lisinchicmi maypi śhamuśhantapis. Chay Salbacücätam ichá maypi śhamunantapis mana yaćhaśhunchu” nil. Jinaptinmi Jesus chuya wasin yaćhachishancäćhu callpawan: “Chayurá amcuna yaćhacuyalcanquichun pï caśhätapis, maypi śhamuśhätapis. Ñatac ya'a manam quiquilläpïchu śhamulá, sinu'a sumä chalapacuna cäcäpa caćhaśham. Amcuna manam lisipäcunquichu; ya'añatacmi ichá, paypi śhamul, paypa caćhaśha cayal tuquicta lisí” nin. Niptin wićhachiyta munapäculpis, üran manalä ćhämuptinmi mana mayanllanpis chalayta atipapäculachu. Waquinnincunañatacmi ichá chalapaculcal: “Salbacüninchic śhamulpis ¿caypïta mastá lulayanmanchun ampá?” nipäcula. Chay nipäcuśhantam fariseocunaca uyalïlälin. Chaymi puydï sasirdüticunäwan limanacalcälil Diospa chuya wasinpa täpänincunacta Jesusta chalachimunanpä caćhälälin. Chaymi Jesus nila: “Amcunawan ash muyuncunallam caycuśhä. Chaypïta cuticuśhä caśhan caćhamänïmanmi. Chayćhu maynu ashipämalpis manam talipämanquichu. Chay caśhäcäman'a manam ćhäpämunquimanchu” nin. Niptinmi llapa Israelcunaca quiquin-pula: “Mana talinanchicpä ¿maytaćh cay pinsayan liyta? ¿Icha calu-calućhu chi'isha malca-masinchiccunaman lilchun mana-Israelcunäta yaćhachin'a, imatá? Imacäta pinsaltan cay niyämanchic: ‘Ashilpis manam talimanquichu’ ñatac ‘Ya'a caśhäcäman'a manam ćhäpämunquimanchu’ niyanman” nil nipäcun. Chay fistap camacalpuynin mas puydï muyuncäćhümi Jesus śhalculcul lluy nunacunäta sumäpa nila: “Mayanpis yacunäśha cäcunacá, ya'aman śhapämul upyapäcuy. Ya'aman chalapacamäcunäpá, isquirbishanćhu nishannüpis cawsachicü yacum śhun'unpïta sumä mayunu lin'a” nil. Caynu Jesus nila Chuya Ispiritunta chalapacünincuna ćhasquipäcunanpïtam. Chaypun Jesus wañuśhanpi śhalcalcamul janay pachäman manalä cutiptinmi Chuya Ispiritun nï caćhamuśhalächu cala. Waquinnin uyalïcunämi: “Cay nunäćhá Diospa śhamunan Willacüninca” nipäcula. Juccunañatacmi: “Caćhamunan Salbaycamäninchiccäćha” nipäcula. Waquinnincunañatacmi “¿Galileapïta yalämunman Salbacüca ampá? Diospa shiminćhu ¿manachun: ‘Salbacüca Davidpa milayninpïmi śhamun'a; paypa Belen malcanpïtacmi yalamun'a’ niyan-ari?” nipäcula. Chaynu Jesuspïta limayninwanmi ishcayman lluy iwinacälälin. Chaymi waquinnincuna Jesusta wićhachiyta munapäculpis mayanllanpis mana atipapäculachu. Ñatac Diospa chuya wasinpa chay täpänincunam caćhaśhan fariseocunämanwan puydï sasirdüticunaman jinanllan cutipäcula. Jinaptinmi: “¿Maymi? ¿Imanaltan mana puśhapämunquichu?” nicuyalcan. Niptinmi: “Pay limaśhantanu'a manam imaypis, nï mayanpis limalachu” nipäcun. Niptinmi fariseocunaca: “¿Ima? ¿Amcunactapis limayninwanchun awnïlächishunqui, imatá? ¿Payman chalapacuyalcanchun jucllay puydïcällapis imamá, nïtac fariseocunäpïpis jucllanchicpis? ¡Chay camachicuyta mana yaćhäcunam, nï Diospäpis mana bälï pasaypi luclucunam!” nipäcun. Ñatac fariseocunäpi Nicodemo puntacta Jesusman tutallap śhamücämi: “¿Manaläpis tuquicta yaćhaycul juchachayänapächun camachicuyca niyämanchic, imatá?” nin. Niptinmi nipäcula: “¿Ampis Galilea-lädu-tucülunquichun, imatá? Camachicuyta sumäta licaycuy Galileapi Diospa willacüninca mana yalamuśhanta yaćhanayquipä” nil. Chaypïtam wasinman-cama lluy liculcäla. Jesusñatacmi Ulibus nishan ulüta licula. Chay walantinmi wäla wälalla Diospa chuya wasinman cutimula. Chayćhümi nunacunaca juntunacälälimuptin taycucuycul Jesus yaćhachila. Chaymanmi camachicuyta yaćhachicücunäwan fariseocunaca juc walmicta mansibacuyäta talilcälil puśhapämula. Chayćhu lluy nunacunap ñawpäninman śhaycacaycachilmi Jesusta nipäcula: “Yaćhachicü taytay, cay walmictam mansibacuyäta talïlälí. Moisespa camachicuyninćhu'a caynuy walmicunacta lumi tamshaypa wañuchinapämi cayan. ¿Am'a imaninquitan?” nil. Cayta nipäcula Jesuspa limayllan cunca cuchuynin cananpämi. Jesusñatacmi ichá pampäman uyshucalpul dïdunwan allpäćhu isquirbiyäla. Chayćhu jinalla tapucuyalcaptinmi Jesus śhalculcul nila: “Mayanniquipis mana juchayücá, má, allaycuchun tamshayta” nin. Nilculmi caśhan uyshucalpul pampäćhu dïdunwan isquirbiyäla. Chaynüta niycüluptinmi puśhamücunaca juchayu capäcuśhanta lluy tantiacalcälil awquishnincunapi allacaycälil jucllap jucllap chincaculcäla. Jinaptinmi Jesuswan chay walmïllaña quïdäläliña. Chayćhümi Jesus śhalculcul tapula: “Walmi, ¿mayćhütan cayalcan? ¿manachun jucllanpis juchachaycälishunqui?” nil. Niptinmi: “Taytay, manamá mayanllanpis” nin. Niptinmi: “Chayurá ya'apis manam juchachacchu. Jawcallañari licuy. Cananpi'a amañamá juchacta lulanquiñachu” nin. Chaypïta achca nunacunäta yapa yaćhachilmi nin: “Cay pachäćhu llapa nunacunäpa acchinmi cayá. Ya'acta atimäcá manañam tutapäcäćhu cawsan'achu, sinu'a sumä cawsayta uycuśha acchićhümi cacun'a” nil. Niptinmi fariseocunaca: “Ä, canan caynu quiquillayquipi willacuśhayquiwan'a limayniqui manamá bälinchu” nin. Niptinmi: “Maypi śhamuśhätapis yaćhayapti'a masqui ya'alla willacuyaptïpis, willacuśhäca rasuncämi. Amcunam ichá mana yaćhapäcunquichu maypi śhamuśhätapis nï mayta linätapis. Nunacunallap tantiayllanmannümi cäraycälinquipis. Ya'añatacmi ichá mayantapis mana cäraycüchu. Ñatac cärayculpis caćhamänïwan cayaptïmi tincüninman cäraycuyni'a. Manam japallächu licaycú, sinu'a paywanmi. Amcunap camachicuyniquićhümi ‘Ishcay nuna willaycü captin'a tacyalpachishañam’ niyan. Chayurá ya'a quiquïmi jucnin willaycüca cayá; juccäñatacmi caćhamäní Taytá” nin. Niptinmi: “¿Mayćhütan chay taytayqui cayan?” nipäcula. Jesusñatacmi: “Mayan rasunpa caśhätapis mana lisiyämal'a ¿imanuypatan taytätalä lisïlälinquiman? Manamá mayannïtapis lisipämanquichu” nin. Caycunacta nila Diospa chuya wasinćhu illay apapämunan ćhulacunpa läduscanćhu yaćhayächishanćhümi. Chayćhu manalä üran captinmi mana pipis prïsunanpä chalapäculachu. Chaypïtam Jesus yapa nila: “Ya'a licuśhäñam; ashiyalcämalpis manam ćhäpämunquimanchu; aśhwanpa juchayquićhu cayalcalmá wañupäcunquipis” nil. Niptinmi Israelcunaca: “ ‘Ya'a caśhäcäman'a manam ćhäpämunquimanchu’ ninanpä ¿‘supay-apäśhä’ nicuyanchun, imamá?” nipäcun. Jesusñatacmi nin: “Amcuna cayllapïmi capäcunqui; ya'añatacmi ichá janaypi. Amcuna cay pachällapïmi capäcunqui, ya'añatacmi ichá mana cayllapïchu. Pï caśhätapis nishacmannuy mana chalapaculcal'a juchayquićhümi wañupäcunqui” nil. Niptinmi: “Am ¿pï tucunquitan?” nipäcun. Niptinmi: “Allaycuśhäpïta mayan caśhätapis nishäcämari. Jinaman amcunapïtapis sumä achcam limapaycälinac cäraycälinac cayan. Caycuna cay pachächu sumä tincüllanman cayan rasuncällacta niycü caćhamänïpïta uyalishäta willaycuptïmi” nin. Ñatac manam tantiapäculachu, taytanpïta limaśhanta. Chaymi Jesus nila: “Altuman śhalcachisha captïlämi Nunap Chulinca rasunpa ya'a caśhäta, chaynütac quiquilläpi imactapis mana limal, caćhamäní yaćhachimäśhanmannülla limaśhäta tantiapäcunqui. Chayurá caćhamäní ya'awanmi cayan. Imaypis paypa munaśhanta lulaptïmi mana japallätachu caćhaycaman” nin. Caynu Jesus niptinmi achca chalapaculcäla. Chay chalapacü Israelcunätam Jesus: “Amcuna willacuynïćhu masïsu tacyapäcul'a rasunpa yaćhapacünïcunam cayalcanqui. Jinalmi Diospi rasun allincäta lisipäcunqui. Chay rasuncäñatacmi ćhänalächipäcuśhuśhayquipi julapäcuśhunqui” nin. Niptinmi: “Ya'acuná Abrahampa milayninmi capäcú; imaypis manamá mayanpa uywayllanpis capäculächu. ¿Chaychun ‘Amñatac juluycuśham capäcunqui’ niyalcämanquiman?” nipäcula. Niptinmi Jesus: “Rasunpa mayanpis juchaćhu cawsäcunacá juchap uywayninmi cayalcan. Uywayca chay ayllućhu manam pasaypipächu caycun. Ñatac chulinmi ichá pasaypipä. Chayurá Chulica julaycälishuptiqui'a pasaypipä libriñam capäcunqui. Yaćhämari Abrahampa milaynin capäcuśhayquita. ¿Chaynu cayalcalchun yaćhachicuyní śhun'uyquipänuy mana captin wañuchiyta munayalcämanqui? Ñatac quiquin Taytäpa lädunćhu cayal licaśhäcätam ya'a limá; amcunapis taytayqui limapapäcuśhuśhayquitam lulapäcunqui” nin. Niptinmi nipäcula: “Ya'acunap taytá Abrahammari” nil. Jesusñatacmi: “Abrahampa rasun chulin capäcul'a, paynüćha lulaycälinquiman. Manaćh wañuchiyta munayalcämanquimanchu quiquin Diospi uyalisha rasun allincäta willaycuyapti'a. Caynüchu Abraham'a manamá lulaycula. Amcuná taytayquip lulaynintam lulaycuyalcanqui” nin. Niptinmi paycuna: “Ya'acuna manam ishu chulipacuychu capäcú. Tayta Diosllam ya'acunap taytá” nicuyalcan. Jesusñatacmi: “Rasunpa Dios taytayqui captin'a paypi śhayämupti'a cuyapämanquimanćha. Paypa caćhaśham śhayämüpis, manamá munaylläpïchu. Chayurá ¿imapïtan-nila yaćhachicuynïta mana tantiapäcunquimanchu? Mana ćhasquiculcänayquimari. Aśhwanpa amcuná taytayqui Satanaśhpa munaśhanta lulayta jicutayä nunanmi capäcunqui. Pay'a cay pachap allaycuyninpïta nuna wañuchicümi. Manamari imaypis rasun allincäta niyculachu nï cayculapischu. Artishca cayalmi jinaman chay articunap quiquin taytan cayalmi articta limal'a tincüninman liman. Chaymari ya'a rasun allincäta willaycupti'a mana chalapacalcämanquichu. Má ¿mayanllayqui'a juchayu caśhäta licapämälanquitan? Chayurá rasuncäta yaćhayächiptí ¿imapïtan mana ćhasquiculcanquichu? Rasunpa, Diospa cäcunacá shiminta uyaliculcanmi. Paypa mana capäculmi amcuna mana uyalïtuculcanquichu” nin. Niptinmi Israelcunaca: “Allintam niyalcac ¡anla Samaria-lädu nuna Satanaśhpa gänaśham canqui!” nipäcun. Niptinmi Jesus: “Manam Satanaśhpa gänaśhachu cayá. Aśhwanpam Taytäta altuman juluycú; amcunañatacmi ichá pin'ayman julaycälimanqui. Manamá quiquillächu alawacuyta ashiyá; aśhwanpa jucmi alawaycuśha canäpä ucupacuyan. Pay'a amcunactapis lluyta cäraycücämi cayan. Chaymi rasunpa willacuynïta chalapacücá wañuyta mana lisipäcun'achu” nin. Niptinmi Israelcunaca: “Cananmi ichá Satanaśh gänaśhuśhayquita rasunpa yaćhalpälí. ¡¿Imanuypatan ‘Shimïman chalapacücunacá manam wañuyta lisin'achu’ niyanman, aśhta quiquin Abrahampis Diospa willacünincunapis wañuyalcaptin?! ¿Tayta Abrahampïpis mas puydïlächun cayanquiman, imatá? Paypis Diospa willacünincunapis wañuculcälam. ¿Am'a pï tucunquitan?” nipäcun. Niptinmi Jesus: “Quiquilläpi alawacuptí manam uchucllapis pasanmanchu. Aśhwanpa amcuna ‘Diosnïmi’ nipäcuśhayqui quiquin Taytämi altuman julaycaman. Niyalcalpis amcunañatacmi ichá mana lisipäcunquichu. Ya'ami ichá tuquicta lisiycú. ‘Manam lisïchu’ nipti'a amcunanüpis casquicüćha cäman. Ya'ami ichá lisiyal shiminmannuy cawsaycú. Ñatac taytayqui Abrahampis cay śhamuná timpucta licaycuypi cushiculam. Chaymi licämal'a sumä-sumälä cushicula” nin. Niptinmi: “Picha ćhunca watallayquipis mana cayaptin ¡Abrahamta licälunquiman ampá!” nipäcun. Niptinmi Jesus: “Rasunpa, manaläpis Abraham captinmi ya'a cayäläña” nin. Chaynu nïluptinmi lumicta apticälälin tamshälälinanpä. Jesusñatacmi chay-chica nunacunäpi pantalcachil Diospa chuya wasinpïta licula. Liyäśhanćhümi nasïdunpi apla nunacta Jesus licälun. Chayćhümi yaćhapacünincuna: “Yaćhachicü taytay, caynu apla näsïmula ¿quiquinpa juchanpïchun icha taytancunap juchanpïchun?” nipäcula. Niptinmi: “Manam quiquinpa nï taytanpa juchanpïchu, sinu'a Diospa munaynin payćhu camalaycunanpämi. Chaymi caćhamäní lulananchicpä nimäśhancäta wañuy-wañuylla lulaycunanchic muyunca caśhancama. Mayanpis lulayta mana atipänan tutaca ñam ji'acaycayämunña. Ñatac cayćhu caśhäcamá, cay pachäćhu nunacunäpa acchinmi cayá” nin. Nilculmi pampäman tuwaycul dïdunwan mitucta lulaycul chay apläpa ñawinta llusiycul nila: “Siloé nishan istanquićhu pa'acamuy” nil. (Siloé ninan'a “Caćhaśhanca” ninanmi.) Niptinmi chay apla lilcul pa'acamul licaśhtinña cutïmun. Chaymi malca-masincunapis, mañapacuyäta licäcunäpis: “¿Manachun wicćhu täcuylla täcul mañapacü aplaca?” nipäcula. Waquinninmi “Paymari” nipäcula. Juccunañatacmi “Manam. Jucmi paynü-nilälla” nipäcula. Apläñatacmi: “Quiquïmari cayá” nila. Niptinmi tapupäcula: “¿Imanuypatan-nila ñawiqui quićhacacülun?” nil. Niptinmi: “Chay Jesus nishan nunam mitucta lulaycul ñawïman llusiycäman. Jinalculmi ‘Siloé istanquiman lil pa'acamuy’ niman. Chayćhu pa'acullal-pacham licälú” nin. Niptinmi: “¿Mayćhütan chay nunaca cayan?” nipäcula. Niptinmi: “Äli, manam yaćhächu” nin. Ñatac Jesus mitucta lulaycul apläpa ñawinta quićhacachishanca warda muyunćhümi cala. Chaymi fariseocunäman chay apla sänäśhäta puśhälälin. Ćhächiptinmi tapupäcula imanuypa ñawin quićhacacüśhantapis. Niptinmi: “Mituwan ñawïman llusiycamaptin pa'acullalmi licälú” nin. Chayćhu waquinnin fariseocunämi: “Chay nuna Diospïchu manam canman. ¿Imanuypatá cay lulayninwan warda muyuncäta jalutacuyanman?” nipäcula. Juccunañatacmi: “Jucha-sapa nuna cayal'a, ¿imanuypatá caynücunactalä lulayanman?” nipäcun. Chaymi quiquin-pula iwinacälälin. Chaymi yapa tapucuyalcan: “Am'a ¿imaninquimá, ñawiquita licachishüniqui nunapïta?” nil. Niptinmi: “Diospa willacüninmari” nin. Ñatac fariseocunaca aplapi sänaśha caśhanta manam awnïtuculcälachu, aśhta chay apläpa mamanta taytanta ayachipämunancama. Chaymi mamanta taytanta ayalcachimul: “¿Cay chuliquichun? ¿Rasunpachun nasïdunpi apla? Chayurá ¿canan imanuypatan licälun?” nin. Taytancunañatacmi: “Aw, pay'a chulïmi; jina nasïdunpi aplam cala. Ñatac imanuypa ñawin licaśhantam ichá ya'acunapis mana yaćhapäcüchu nï mayan quićhacachishantapis. Quiquintari tapupäcuy; ñam yayniyüña” nipäcun. Chaynu nipäcula Israelcunap puydïnincunaca mayanpis “Jesus'a Caćhamuśhan Salbacücämi” nil limalcücäta juntunacuynincunapi alapacüśha cananpä limanacüśha captinmi. Chaymi taytancuna “Quiquinta tapuy; ñam yayniyüña” nipäcula. Chaymi aplapi sänäśhäta caśhan ayalcachimul: “Diospa ñawpäninćhu rasuncäta niycälimay. Ya'acunam tuquicta yaćhapäcú chay nunaca jucha-sapa caśhanta” nin. Niptinmi: “Manamari yaćhächu jucha-sapa mana jucha-sapa caśhantapis. Śhun'ućhu yaćhacú aplapïta canan licaśhallätam” nila. Niptinpis mastam tapupäcula: “¿Imactam luläśhulanqui? ¿Imanuypatan ñawiquita quićhacächishulanqui?” nil. Niptinmi: “Niyalcacñamari; willayaptïpis manatacmi quiripämanquichu. ¿Icha yapa tapupayalcämanqui amcunapis atïnin cayta munapäculchun?” nin. Niptinmi fariseocunaca: “¡Ima! ¡Amćhá chay-nilä nunäpa atïnin cayanqui; ya'acuná Moisespa atïninmi capäcú! Yaćhanchictacmi quiquin Dios Moiseswan limaśhantapis. Ñatac chay nunäpïtá manam yaćhanchicchu maypi yalämuśha caśhantapis” nipäcula. Niptinmi aplapi sänäśha nunaca: “¡¿Imanuypatá caynu ñawïtapis licachimä nunactalä maypi śhamuśhantapis yaćhapäcunquimanchu canpis?! Tuquictam yaćhanchic Tayta Dios jucha-sapacunäta mana uyalil manchacuywan cäsucünincunallacta uyalishanta. Manatacmi imaypis uyalilanchicchu nasïdunpi aplacta licächishantá. Rasunpa Diospi mana śhamul'a manaćh caynüta lulälunmanchu” nin. Chaynu niptinmi: “¡Cärayqui cañächun am juchallaćhu chapunacüśha näsïcälä ya'acunacta yaćhachïtucupämänayquipä!” nicuyalcan. Nilculmi lluy alülälila. Jinaptinmi Jesus yaćhälun chay apla sänäśhanca alüśha caśhanta. Chaymi tincülul: “¿Rasun Nunap Chulinman chalapacunquichun?” nin. Niptinmi: “Taytay ¿chay mayantan cayällan? Niycallämay chalapacunäpä” nin. Niptinmi: “Licayanquiñamari; anwan limäcämi cayá” nin. Niptinmi puntanman un'ulacuycul: “Aw, chalapacullämi” nil altuman juluycula. Niptinmi Jesus: “Cay pachäman śhamulá imanuy nunacuna caśhantapis camalaycachïmi, aplacunäta licaycachï, licätucücunätañatac rasunpa mana licapäcuśhanta tantiaycachï” nin. Niyta uyalïlälilmi chayćhu cä fariseocunaca: “¿Ima, ya'acunapis aplachun cayalcá imatá?” nicuyalcan. Niptinmi Jesus: “Aplapa-yupay tantiayniqui cayaptin'a nishayqui pampachaycuśham canman. Ñatac licätucuśhayquipam juchallayquićhülä cayalcanqui” nila. Chaypïtam: “Sumäta uyalipämay: mayanpis uwish canćhaman puncunpa mana yaycul juc-lädunpa yaycücá cullu cära suwam. Ñatac quiquin michïcá canćhap puncunpam yaycun. Paytam puncu quićhäcäpis quićhaycun. Uwishnincunapis uyat-uyatllañam cayalcan. Chaymi ayayllawan canćhanpïta yalachimun. Chaynu lluyta yalalcachimul puntanta ñawpaptinmi uwishcunäñatac shiminta lisipäcul atipäcun. Ñatac juc nunactá manam atinchu. Aśhwanpa michïninpa shimin mana caśhanta yaćhalmi buryaylla ayiculcan” nin. Caynu tincuchiywan Jesus yaćhachiptinpis imapi limaśhantapis manam tantiapäculachu. Chaymi nila: “Rasunpa ya'am uwishcunäpa yaycunan puncuca cayá. Ñatac puntäta śhamücunacá pasaypi suwacunam. Ñatac uwishnïcuná manam cäsupäculachu. Sumäta uyalipämay: ya'allam rasun puncuca cayá. Chaymi mayanpis ya'ap yaycücá salbaśha can'a. Jinaptinmi uwish cutiticlaylla llullu pastucunalläćhu jawca puliycänuy capäcun'a. Ñatac suwacá suwacüllam wañuchïllam camacällam śhamun. Ya'añatacmi ichá llapanta sumä-sumä allin jawca mana camacaycü cawsayta unäpä śhamulá. “Chaynütacmi ya'a allin michïca cayá. Allin michïcá uwishnin-laycum bïdantapis uycun. Ñatac michipacücunacá atü śhayämüta licälul'a quiquinpa uwishca mana captinmi lluy caćhaycul ayicun. Jinaptinmi atüca paćhcaycul lluy pintïchin. Chay nunacá uwishcunäpi mana imapis ucunchu michipacülla calmi. “Ya'am ichá quiquin allin michïca cayá. Maynümi Taytäwan lisinacú, chaynümi uwishnïcunawanpis lisinacú. Chay uwishnï-laycumari bïdätapis uycú. Jinaman cay canćhäćhu mana cä uwishnïcunactapis atimunämi cayan. Paycunapis shimïta uyalipäman'am. Chayćhümi juc canćhallaña juc michïllaña can'a. “Ñatac Taytá cuyaman quiquí cawsaynïta uycul caśhan cawsanäpä captïmi. Manam mayanpis bïdäta apaman'achu; quiquilläpïmi uycuśhä. Maquilläćhümari unäpäpis, śhalcamunäpäpis cayan. Caynu lulayní cananpä Taytäpïmi ćhasquiyculá” nil. Chayta uyalipäculmi Israelcunaca ishcayman iwinacälälin. Waquinnincunam nipäcula: “Cay'a Satanaśhpa gänaśha lücuśhäta ¿imapämá uyalipäcunqui?” nil. Juccunañatacmi: “Satanaśhpa gänäśha cayal'a caynu allin yaćhachicuyta manam limayanmanchu, nï nasïdunpi aplactapis licayächinmanchu” nipäcula. Ñatac Jerusalenćhümi Diospa Wasinta Chuyanchaśhan Yalpanan Fista tamya timpućhu cala. Chayćhümi chay wasip “Salomonpa Patyun” nishanćhu Jesus puliyäla. Chaymi Israelcunäpa puydïnincuna cunćhacaycälil: “¿Imaycamatan umäta nanachipämanqui? Dios Caćhamuśhan Salbacüca rasunpa cayal'a, ¡sumätañari niycälimay!” nin. Niptinmi Jesus: “Niyaptïpis amcuna manamá chalapaculcanquichu. Jinaman Taytäpa munayninwan imaymana milagru lulaśhäcunam pï caśhätapis tantialcächishunqui. Jinaptinpis ya'ap uwishní mana capäculmi shimïta nï chalapacamanquichu. Ñatac ya'a uwishnïcunawan lisinacümi. Chaymi shimïta uyalil atipäman. Paycunactam mana imaypis chincapäcunanpä wiñay cawsayta uycú. Taytá uycayämaptinmari mana mayanpis maquïpïta ućhiman'achu. Pay lluypïtapis sumä munayniyu cayaptinmi maquinpïta mana mayanpis ućhipäcunmanchu. Ya'a Taytäwan jucllamari capäcú” nin. Chayćhümi Israelcunaca lumicta yapa apticälälin Jesusta tamshälälinanpä Jinaptinmi: “Taytäpïmi imaymana milagrucunacta amcunaćhu lulalá. ¿Mayanninpïtatá tamshayta munacayalcämanqui?” nin. Niptinmi: “¡Allin lulaśhayquipïchu manamá, sinu'a Tayta Diosta jalutacuśhayquipïtamari! ¡Am nunalla cayal Diostucuśhayquipïtamá!” nicuyalcan. Jesusñatacmi: “Quiquin Diosninchic isquirbishancäćhümi ‘Amcuna dioscunam capäcunqui’ nunacunallacta nila. Yaćhaśhanchicnüpis camachicuy rasunca cayal'a, manam articunchu. Chayurá chaynu nunacunäman shiminta uycuśhancunällacta ‘dioscuna’ niyal'a, maynülämi cay pachäman quiquin Śhuñaycuśhan Caćhamuśhancätá ninmanpis. Chayurá ‘Paypa chulinmi cá’ nishalläpi ¿imapïtan-nila Tayta Diosta jalutacüpa licapämanqui? Taytá nimäśhancunacta mana lulapti'a ama chalapacalcämaychu. Nimäśhanta lulaptïñatacmi ichá, masqui ya'acta mana ćhasquipämalpis lulaśhäcäman-ari chalapaculcay Tayta Dios ya'aćhu caśhanta, chaynütac ya'apis Taytäćhu caśhäta tantiapäcunayquipä” nin. Chaymi yapa wićhachinanpä chalayta munacuyalcaptin chaypi chincacula. Chaypïmi Jordan mayüćhu Bawtisä Juan unay bawtisaśhancäman Jesus yapa chimpala chayćhu caycunanpä. Chayman achca nunacuna licä lïcunämi: “Bawtisä Juan masqui ima milagructa mana lulayalpis, śhamü nunapi willamäśhanchiccänüllamá rasunpa canan pasacuyan” nipäcula. Chayćhüñatacmi Jesusman achca chalapaculcäla. Ñatac Betania malcayu Martapwan Mariap tulin Lazarom chayćhu ishyayäña. (Cay Lazarop panin Mariam pirfümiwan Jesuspa ćhaquinman jillpuycul ächanwan chaquichïca cala.) Chaymi Lazarop panincuna Jesusman caćhapäcula: “Taytay, cuyaśhayqui Lazarom pasaypiña ishyayällan” nil. Cayta Jesus uyalïlulmi: “Chay ishyaycá wañuycällaćhüchu manam camacan'a. Aśhwanpa caypam Tayta Dios altuman juluycuśha can'a jinaman caćhamuśhan chulin munayniyu caśhantapis camalachin'a” nin. Ñatac chaynu ishyaśhanta uyalilpis Jesus chay Lazaroctapis, Mariactapis, Martactapis allicta cuyayalpis ishcay muyunlämi chay caśhancächu caycula. Chaypïlämi Jesus yaćhapacünincunacta: “Acuchun cutishun Judea-läducta” nin. Niptinmi: “Yaćhachicü taytay, anyan śhaluyllalä chay malcäćhu tamshayta ñacayalcäśhuptiquichun ¿canan cutiyta munayanquiman?” nipäcun. Niptinmi yaćhapacünincunacta: “¿Manachun muyuncäćhu ćhunca ishcayniyu üra cayan? Cay pachäpa acchin acchiptinmi muyunpa pulïcá mana imamanpis mitcacacunchu. Ñatac tutapäcäćhu pulïcämi ichá, acchi mana captin mitcacacülun” nin. Nishanpïtam: “Amigunchic Lazarom puñüśha cayan. Chaymi licchachï lishä” nin. Yaćhapacünincunañatacmi: “Taytay, puñuyalñá allinpacayämunñaćhá” nipäcula. Ñatac Jesus chaynüllap niyäla: “Lazaro wañüśham cayan” ninantam. Yaćhapacünincunañatacmi puñuyllaman pinsapäcula. Chaymi Jesus tantiapaśhta nin: “Lazaro wañüśham cayan. Chayćhu mana caśhäca amcunap allinniquipä captinmi cushicú. Cananpi'a chalapacuyniqui masïsum tacyalpun'a. Acuchun, payman lishun” nin. Niptinmi “Awacha” nipäcuśhan Tomas yaćhapacü-masincunacta: “Acuchun paywan lishun ya'anchicpis, wañulpis wañuśhun paywanćha” nin. Ñatac Jesus Betania malcäta ćhänanpämi Lazaro tawa muyunña pampäśha cayäñä. Chay Betania malca Jerusalenpïta ćhawpi üranuy puliycuylla captinmi Jerusalenpïta achca Israelcuna Mariactawan Martacta tulin wañuśhanpi watucuycü lipäcula. Ñatac Jesus ñaćhapaycayämuśhanta Marta musyälulmi ćhasquïnin talipäla; ñañan Mariañatacmi wasinćhu quïdälun. Chayćhu Jesuswan tincülulmi: “Taytay, cayćhu am cayaptiqui'a manaćh tulí wañunmanchu cala. Chaynu captinpis yaćhayämi Tayta Diosta mañacuptiqui mañacuyniquimannuy imacta uśhunayquitapis” nin. Niptinmi Jesus: “Tuliqui'a śhalcämun'am” nin. Martañatacmi: “Aw, tantiayämi llapa wañücuna śhalcamunan muyuncäćhu śhalcamunanta” nin. Niptinmi Jesus: “Ya'am śhalcachimüca cawsachïca cayá. Ya'aman chalapacamäcá wañulpis cawsan'am. Ñatac chalapacamal cawsäcá manam wiñay simpri wañuyta lisin'achu. ¿Cay nishäman chalapacamanquichun?” nin. Niptinmi Marta: “Aw taytay, chalapacümi Dios Caćhamuśhan Chulin Salbacüca, cay pachäman śhamüca caśhayquita” nin. Nilculmi ñañan Mariaman cutilcul japächalcul linlillanćhu: “Cayćhüñam yaćhachicüca cacuyan. Ayayäśhunquim” nin. Niycüluptin-pacham mana-mana śhalcuculcul Jesusman pasacun. Ñatac Mariap, Martap malcanman Jesus manalämi ćhämulachu. Chay Marta talipäśhanćhu tincuśhancällaćhülämi cayäla. Chaymi chay wañupacücäta cumpañä Israelcunaca Maria wayra-wayra pasacuśhanta licälälil “Pantiuncäćhu tulinta wa'apäćha liyan” nil ipanta atipäcula. Chay Jesus caśhancäman ćhälulmi puntanman un'ulacuycul nila: “Taytay, am cayćhu cayaptiqui'a tulí manaćh wañunmanchu cala” nil. Chayćhu Mariawan cusca liwshïnincunapis wa'acuptinmi, Jesuspa śhun'unpis alalaycuptin nila: “¿Maymantan pampälälinqui?” nil. Niptinmi: “Taytay, acuchun licaycamulläśhun” nil puśhapäcula. Chayćhümi Jesuspis wa'acula. Chayta licalmi Israelcunaca: “Licay-ari, ¡maynu cuyayninmi cañä!” nipäcun. Waquinnincunañatacmi: “Cay aplactapis licayächil'a Lazaro mana wañunanpä ¿manachun imallactapis lulanman cala?” nila. Ñatac chay Lazaro pampaläśhancämi juc maćhaynuy ućhcüśha jatun palta lumiwan wićhäśha cala. Chayman aśhuyculmi Jesus śhun'unpis alaläśha nila: “Cay lumïta aśhuchipäcuy” nil. Niptinmi wañücäpa panin Marta: “Taytay, tawa muyun wañucuśhan cayaptin'a aśhnaliyanñaćh” nin. Niptinmi Jesus: “¿Manachun nilac ‘Chalapacamal'a Diospa sumä cayninta licanquim?’ nil” nin. Chaynu chay lumïta aśhülächiptinñatacmi Jesus janay pachäta licalcul sulpayta ucula: “Sulpá cachun taytay, mañacuylläta uyalimäśhayquipi. Rasunpa am imaypis uyalimäśhayquita yaćhayalpis, cayta niyá cay muyülïnïcunaćhu cäcunaca ampi caćhamuśha caśhäta tantiapäcunanpämi” nil. Nilculmi ayaycaćhaypanuy “¡Lazaro, yalamuy!” nin. Chayćhümi wañüca umanpi ćhaquincama illpüśha, cäranpis juc lataśhwan śhucupäśha yalämun. Chaymi Jesus: “Pasquipäcuy pulinanpä” nin. Cayta licälälilmi Mariaman watucü lï Israelcunaca Jesusman achca chalapaculcäla. Waquinnincunañatacmi ichá Jesus lulaśhanta fariseocunäman willaycü pasaculcäla. Chaymi puydï sasirdüticunäwan fariseocunaca Cunsïjup puydïnincunaćhu juntunacalcälil: “¿Imanäśhuntá cay nunäwan? Ancha anchap milagrucunactañam lulacuyällan. Jinacta licapayäśhá, paytaćh jinantin nunäpis chalapacalcälil aticulcan'a. Jinaptinćha Roma malcap cachacuncuna śhalcälimul llapa llapa ima cäninchictapis, quiquinchictapis chincächimachwan” ninacücuyalcan. Chayćhümi chay watapä puydïnin sasirdüti cä Caifas limalïla: “Amcuna manamá imactapis yaćhapäcunquichu. Malcantin wañunanchicpïtá aśhwanpa lluypïta jucllay nunalla wañüchun” nil. Ñatac Caifas manam quiquillanpïtachu nila. Sinu'a chay wataćhu sasirdüticunap puydïnin captinmi quiquin Tayta Dios limachila “Jesusmi wañun'a jinantin Israelcunä-laycu” ninanpä. Ñatac manam cay malcallapächu sinu'a jinantin pachäćhu Diospa Chulin chi'ishacunäta jucllachamunanpämi. Chay muyunpïtam Israelcunap puydïnincuna Jesusta wañuchinanpä limanacälälin. Chaymi Israelcunäpa ñawquin'a Jesus manaña pulilañachu. Aśhwanpam Judeap malcancunapïta, chunyäninpa läduscanćhu Efrain nishan malcaman licula yaćhapacünincunawan caycälï. Ñatac Libraculcäśhan Fista ñam ji'acaycayämulaña. Chaymi manaläpis allaycuptin custumrinmannuy yacuwan chuyanchaculcänanpä juc-läducunaćhu yaćhä Israelcunäpis Jerusalenman puntapäcula. Chayćhümi Jesusta ashipäcul Diospa chuya wasinćhu: “¿Imanipäcunquim? ¿Cay fistaman śhamun'achućh manachućh?” ninaculcäla. Ñatac puydï sasirdüticunäwan fariseocunämi camachila “Jesusta mayćhüpis licälälil'a willapämay chalachipäcunäpä” nil. Ñatac süta muyunlä Libraculcäśhan Fistapä faltayaptinmi, Jesus ćhäla Lazarocta śhalcachimuśhan Betania malcaman. Chayćhümi Jesus-laycu cumbiducta lulaycapäcula. Martañatacmi ćhacacamula. Lazaroñatacmi Jesuswan cusca micapäcunanpä täcuyalcäla. Chayćhu Mariañatacmi butïllaćhu sumä-sumä ćhaniyu nardo śhutiyu pirfümiwan Jesuspa ćhaquinman jillpuycul ächanwan pichaycula. Chayćhümi chay pirfümip mishqui aśhnaynin wasinman lluy juntäla. Ñatac Jesusta ipanchananpä cä Simonpa chulin Judas Iscarioti yaćhapacüninmi: “¡¿Imanuypatan quimsa paćhac (300) muyun trabajup ćhaniyüta pampaman muyuyächinman?! Aśhwanpaćh lanticulcul wacchacunäta yanapaycunman cal'a” nicuyan. Cayta nila manam rasunpa wacchacunäta llaquipayninwanchu, sinu'a suwacunan-laycum. Paypa maquinćhu illay captinmi munalishanmannuy chalala. Chaymi Jesus: “Jina lulachun. Caycunactá ćhulalächila wañuptí pampacunäpä alistaycamayninwanmi. Wacchacunacá imaypis amcunawanläćha capäcun'a. Ya'am ichá pasaypipächu cayćhu mana caśhä” nin. Ñatac achca-achca Israelcunam yaćhälälila Jesus chayćhu caśhanta. Chaymi payta chaynütac Lazaro wañuśhanpïta śhalcamuśhantawan licä pasaculcäla. Chaymi puydï sasirdüticunaca Lazaroctapis wañuchipäcunanpä limanacälälila: “Cay Lazarop jananmi achca-achca Jesusman chalapacalcälil ya'anchicpïta japächacücuyalcan” nil. Ñatac chay walantin muyun chay fistaman ćhämü nunacunämi yaćhälälin Jerusalenman Jesus ćhämunanta. Chaymi talipapäcula palmïra jaćhap lapinta apticälälisha-cama bïbaśhtin: “¡Cawsachun Diosninchicpa pudirninca! ¡Cawsachun Israelcunap Mandäninca!” nil. Jesusñatacmi malta aśhnucta talilcul sillacuśha Jerusalenman yaycula Diospa shiminćhu nishanmannuy. Chayćhümi: “Ama manchacuychu, Jerusalenćhu chulilläcuna. Juc malta aśhnuman sillacüśham Mandacüniqui śhayämun” niyan. Caycuna pasayaptinmi cay nishanca lulacäśhanta yaćhapacünincuna mana tantiapäculachu. Janay pachäta Jesus cuticuptinlämi paypi cay isquirbishancunaca lulacäśhanta tantiapäcula. Lazarocta śhalcachimuśhanta licä nunacunäñatacmi chay pasaśhanta jinalla lluy willapacuyalcäla. Chaymi chaynu milagructa lulaśhanta uyalil achca nunacuna Jesusta ćhasquipäcü yalatityapämula. Chayta licalmi fariseocunäñatac: “¡Licay-ari! Jinantin nunacunäña aticuyalcan. Imactapis manam julucunchicchu” nipäcula. Chay fistaćhu Diosta alawaycälinanpä lïcunaćhümi mana-Israelcunäpis capäcuñä. Paycunam Galileap Betsaida malcayu Felipiman aśhuycälil: “Taytay, Jesuswanmi tincuycuyta munapäcú” nipäcun. Niptinmi Felipe Andresman lilcul willaycula. Chaypïtam pulanña Jesusman niycü lipäcula. Chaynu mana-Israelcuna ashiyalcaptinmi Jesus nila: “Canan ürá ćhämunñam ya'a Nunap Chulinca rasunpa maynu sumä caśhätapis tantiapäcunanpä. Sumäta uyalipämay: juc trïgu muju allpäman ćhal mana wañuptin'a, jina jucllay mujullam. Wañülulmi ichá achcaman milälunlä canpis. Chaymi cawsayninta ama-pacha nïcá cawsayninta apacun'a. Cay pachäćhu cawsaynintapis imapis mana ucücäñatacmi ichá wiñay simpripä ćhulan'a. Mayanpis sirbïmänïcunacá atimänanmi cayan; chay sirbïnïcunawanmi ya'a caśhäcäćhu cusca capäcuśhä. Jinaman'a Taytäpis altumanmi ćhulaycun'a” nil. Nishanpïtam Jesus: “Canan bïdäćhüchu manañam cacuyá. ¿Chaychun ‘Taytay cay śhamücäćhu pasamänancunapïta julaycamay’ nishä? Manamá; cay lulanäpämari śhamulá. Chayurá, Taytay, am altuman julucuycuy” nin. Niptinmi janay pachäpi ayalpämula: “Ñam ya'a altuman juluycuśhaña cayá; yapañatacmi altuman juluycuśha caśhä” nil. Chayćhu nunacunäñatacmi chay ayalpämuśhanta uyalïlälil: “Räyuchućh paćhyälun” nipäcun. Waquinnincunañatacmi “Anjilchućh limapälun” nipäcula. Chayćhümi Jesus: “Limamuśhanca manam ya'a-laycuchu, sinu'a amcuna-laycum” nin. Nilculmi: “Cananmi cay pachäćhu jinantin nunacunaca cäraycuśha can'a. Chaynütacmi cay pachäta duyñuchacüśha cä Satanaśhpis alupacüśha can'a. Ñatac śhalcachisha captïmi llapa nuna ya'aman śhapämun'a” nila. Cay nishanwanmi tantiachila curuśhcäćhu imanuypa wañunanpäpis. Chay nunacunäñatacmi: “Camachicuypam yaćhanchic Diospa Caćhamuśhan Salbacüca pasaypipä cawsananta. ¿Chaychun amñatac ‘Rasun Nunap Chulincá wañun'am’ niyanquiman? Chayurá ¿mayanpïtá limayanqui?” nicuyalcan. Niptinmi Jesus: “Amcunawan uchucllactañam caycuśhä acchiycälinacpä. Chaymi acchi caśhancama puliycälinayqui. Tutapäca chaläśhuptiquim ichá mana maypa linayquitapis yaćhapäcunquiñachu. Chaymi caśhäcamá acchïman chalapaculcay, acchïćhu cawsapäcunayquipä” nin. Caycunacta limayta camacalculmi Israelcunäwan mana licachicullal licula. Chaynu Jesus milagru lulaśhancunacta Israelcunaca may-maytaña licayalcalpis manam chalapaculcälachu. Caynüpam Diospa unay willacünin Isaias nishanca lulacacula. Chayćhümi niyan: “Tayta Dios ¿mayanllá willacuśhanchicta ćhasquiyculatan? ¿Mayanllá Tayta Diospa munayninta tantiayculatan?” nil. Caynu mana chalapaculcälachu Isaias isquirbishanćhu caynu niyaptintacmi: “Ñawincunacta aplälun, śhun'untapis lumiyächin. Chaymi mana licapäcun'achu, uyalipäcun'achu, tantiapäcun'achu, nïtac cutipämun'achu sänaycachinäpäpis” nil. Isaias lluy caycunacta willala Jesuspa sumä cayninta licalmi. Masqui achca mana chalapacuyalcaptinpis Jesusman achcatacmi chalapaculcäla aśhta Israelpa puydïnincunapis. Ñatac fariseocunaca juntunacuynincunapi alülälinanpïta manchaculmi lluypa ñawquin'a chalapaculcäśhanta mana camalachipäculachu. Paycuna Dioswan allinpa licachicunantá, nunacunäwan allinpa licachicuyllactam wañupaculcäla. Jesusmi chayćhu callapawan nila: “Ya'aman chalapacücá manam ya'allamanchu, sinu'a caćhamänïmanpis chalapacuyanmi. Ya'acta licamäcá caćhamänïtawanmi licayan. Cay pachäman acchinümi śhamulá chalapacamäcunaca yanawyayä tutapäcäćhu manaña cayänanpä. Ñatac willacuynïta uyaliyal mana cäsucücunätá manam ya'achu cäraycuśhä. Cay pachäman chaypächu manamari śhamulá, sinu'a salbaycunäpämi. Ñatac mayanpis jamuyal willacuynïta mana cäsucücunätá cäraycul mućhuycachinanpä cayanñam. Chay quiquin willacuyllämi unanchaycuśhan muyuncäćhu mućhuycachin'a. Ya'a quiquilläpïtachu manam limayá. Aśhwanpa quiquin caćhamäní Taytämi camachimäla imanuypa yaćhachinäpäpis limanäpäpis. Yaćhämi paypa limaynin wiñay simpripä cawsachishanta. Chaymi Taytá nimäśhantanülla willacuyá” nila. Chay Libraculcäśhan Fistapä juc muyunllañam cayäla. Jesusñatacmi cay pachäpïta Taytan caśhancäman cuticunan üra ćhämuśhanta yaćhalaña. Pay cay pachäćhu nunancunactam cuyala. Chaymi maynu-maynu cuyaśhantapis camalaycachinanpä cayäla. Ñatac supayca Simon Iscariotip chulin Judaspa śhun'unmanmi ćhuläla Jesusta ipanchananpä. Jesusñatacmi quiquin Tayta Diospi śhamuśhantapis payman cutinantapis, jinaman maquinman lluy imacta Taytan ćhulaycuśhantapis tuquicta yaćhala. Chay sinayalcäśhanćhümi Jesus śhalcuculcul janä müdananta lluśhticulcul tuallacta wi'awninman watacülun. Jinalculmi labaturiuman yacucta ćhulaycul yaćhapacünincunap ćhaquinta pa'alcul wi'awninćhu tualläwanñatac pichala. Ñatac Simon Pedroman pa'ananpä ćhäluptinmi: “Taytay ¿amlächun ćhaquïta pa'ayämanquiman?” nin. Niptinmi: “Caycunacta manalämi canan tantianquimanlächu. Chaypïtam ichá tantiapäcunquiman” nin. Niptinmi Pedro: “Manam imaypis ćhaquïtá pa'acamanquimanchu” nil mićhacula. Niptinmi: “Mana pa'apti'a, manam ya'apä canquimanchu” nin. Niptinmi: “Taytay, chaynu captin'a, maquïtawan umätawan-ari pa'aycallämay” nin. Niptinmi: “Mayanpis almacuśhacá lluy chuyañam cayan; ćhaquillantañam pa'acunan. Amcuna chuyañam cayalcanqui, masqui lluy mana capäculpis” nin. Caynu Jesus nila “Manam lluychu chuya cayalcanqui” nil pï ipanchanantapis yaćhalmi. Ñatac lluy yaćhapacünincunap ćhaquinta pa'ayta camacalpulmi, caśhan müdaculcul taycucuycul nila: “¿Tantiapäcunquichun imapi caynu lulaśhäta? Amcuna ‘Yaćhachicü taytay’ nipämanquim. Rasunpa nimäśhayquinümi cayá. Ya'a yaćhachicü taytayquilä uyway nunanu ćhaquiquicunacta pa'ayapti'a, amcunapis quiquiqui-pula pa'anaculcänayquim. Rasunpa juc uyway manam patrunninpïta maslächu, nïtac juc caćhaśha nunapis caćhäninpïta maslächu. Chaymi caynu lulaynïwan yaćhaycälichic amcunapis lulaycälinayquipä. Canan caycunacta uyalicul lulapäcul'a cushisham capäcunqui. “Ñatac manam llapayquipïchu limayá. Mayanniquicuna aclaśha capäcuśhayquitapis yaćhämari. Rasunpa isquirbishancunaćhu ‘Cusca micuśhäcämi ipanchäní licalïlun’ nishancämi canan lulacacun'a. Cananpïmi cay pasanantapis willayalcac lluy lulacaptin rasunpa pï caśhäta tantiapäcunayquipä. Sumäta uyalipäcuy: caćhacuśhäta ćhasquïcá quiquïtam ćhasquiyäman; ya'acta ćhasquiycamäcá caćhamäní Taytätapis ćhasquiyanmi” nin. Caycunacta nilculmi Jesus sumä-sumäta llaquisha cayal: “Rasunpa jucniquim ipanchapämanqui” nin. Niptinmi yaćhapacünincuna licapänacuyllaman camälälila, “¿Mayannïćha cayalcá?” nicuśhtin. Ñatac cuyaśhan yaćhapacüninmi Jesuspa lädunćhu cayäla. Paytam Simon Pedro siñaśhchayllap “¿Mayanshi chay cayan?” nil tantiachila tapunanpä. Niptinmi masta jućhutyalcul: “Taytay, ¿mayannïtan chay ipanchäniqui cayalcá?” nin. Niptinmi Jesus: “Tantacta puśhtalcachil uśhäcämi cayan” nin. Nilculmi tantacta puśhtalcachil Simon Iscariotip chulin Judasman uycula. Chayćhu ćhasquïllaptin-pacham Judas Satanaśhpa maquinćhu cananpä llallichicüla. Chaymi Jesus: “Lulanayquita apuraypa lulay” nin. Niptinmi chayćhu lluy micücunaca imapi chaynüta nishantapis mana tantiapäculachu. Ñatac Judas illay uywäca captinmi “ ‘Fistäpä lluy lantipacamuy’ niyanćha, ütac ‘Wacchacunaman uycamuy’ niyanćha” nil nipäcula. Ñatac chay tanta uśhancäta Judas micacalpulmi tutapäśhaña pasacula. Chaynu pasacuptinmi Jesus: “Canan ürá ćhämunñam. Ya'a Rasun Nunap Chulinca maynu sumä caycuśhäta ñam camalachicuśhäña. Ñatac ya'a lulaśhäwanmi Tayta Dios altuman juluycuśha can'a. Jinaycuptí ya'actapis altuman julaycamänan cayllaćhüñamá cacuyan. “Cuyaśhäcuna, ash timpullañam amcunawan caycuśhä. Chayćhu ashipämalpis Israelcunäta nishänüpis manam lishäman'a lipäcunquimanlächu. Cananmi muśhü camachicuyta niycälic: quiquiqui-pula cuyanaculcay. Maynümi cuyapäculac chaynu-ari cuyanaculcay. Chaynu cuyanaculcaptiquim yaćhapacünïcuna caśhayquita lluypis tantiapäcun'a” nin. Niptinmi Simon Pedro: “Taytay, ¿maytatan licunqui?” nin. Niptinmi: “Lishäcäman canan manam atimanquimanlächu. Chaypïtaćh ichá śhamunquiman” nin. Niptinmi Pedro: “¿Taytay, imapïtan canan mana aticmanlächu? Am-laycu bïdätapis uśhämi” nicuyan. Jesusñatacmi: “¿Rasunpachun bïdayquitapis uycunquiman? Rasunpa manaläpis wallpa wa'amuptinmi, quimsa cutictaña ‘Manam lisïchu’ nil nimanqui” nin. Nishanpïmi: “Amañari anchap jucmanyäśha cayalcaychu. Aśhwanpa Tayta Diosmanpis, ya'amanpis chalapacalcämay. Taytá caśhancäćhümi yaćhanapä achca jäcuyalcan. Chaymi ćhäpämunayquipä allichamü liyá. Chaynu allichalcamulmi puśhäniqui cutimuśhä, ya'a caśhäcäćhu amcunapis capäcunayquipä. Sïchuśh chaynu mana captin'a manaćh ‘Allichä-ari lishä’ niyalcacmanchu. Ñatac mayta linätapis, maycäpa caminu lishantapis yaćhapäcunquiñam” nin. Niptinmi Tomas: “Taytay, manatac mayta linayquitapis yaćhapäcüchu. ¿Imanuypatá chay caminütälä lisïlälïman?” nin. Niptinmi Jesus nin: “Ya'am caminuca, rasun allinca, cawsayta uycücäpis cayá. Ya'allapamari Taytäman ćhanman. Amcuna ya'acta lisipämal'a Taytätapis lisipäcunquim. Cananpïtá lisïlälinquiñam. Jinaman'a licälälinquiñam canpis” nil. Niptinmi yaćhapacünin Felipe: “Taytay, Tayta Diosta licaycachimänallayquipämi capäcuśhä” nin. Jesusñatacmi: “Felipe, ¿cay-chica timpu cayaptinchicchun manalä lisimanquimanchu? Ya'acta licamäcá, Taytätapis licaycunñam. ¿Chaychun canan ‘licachimay’ niyämanquimanlä canpis? Icha ¿manachun Taytäćhu ya'a caśhäta chaynütac Taytäpis ya'aćhu caśhanta chalapacunqui? Imanishacpis manam quiquilläpïchu, sinu'a ya'aćhu cä Taytämi lulaycuyan. Chalapacamay-ari Taytäwan juclla capäcuśhäta masqui milagrucunacta lulaśhalläpapis. Rasunpa, ya'aman chalapacamäcunacá ya'a lulaśhäcunactam lulapäcun'a. Taytäman cutiptïmi ichá sumä mascunactalä lulapäcun'apis. Ñatac ya'ap pudirní cayal Taytäta imactapis mañaculcaptiqui'a uycuśhämi, Taytá maynu munayniyu caśhanta ya'awan camalaycachinanpä. Chayurá ya'ap śhutïćhu mañacalcämuptiqui'a imactapis ćhasquiycälinquim. “Ñatac rasunpa cuyapämal'a, yaćhachicuynïmannümi cawsaycälinqui. Chaynütacmi Taytäta mañacuśhä juc Caminaycüniquita caćhamunanpä. Chay rasuncäta camalachï Ispiritunmari amcunawan imaycamapis caycun'a. Mana chalapacücunacá payta mana licalmi lisilmi nï ćhasquïpäcunmanchu. Amcunam ichá cusca cayalcal lisipäcunqui. Jinamanñatacmi amcunaćhu caycun'a. Manatacmi caćhaycälishayquichu, sinu'a amcunaman cutimuśhämi. Ñatac ishcay quimsa muyuncunapïtanuy caypi licuptïmi manaña licapäman'añachu. Amcunam ichá caśhan cawsamuptí licapämanqui. Chaymari amcunapis cawsapäcunqui. Chay muyuncunaćhümi tantiapäcunqui Taytäćhu caśhäta, chaynütac amcunapis ya'aćhu capäcuśhayquita, jinaman'a ya'apis amcunaćhu caśhäta. Mayanpis shimïta uyalicul lulaycücá llapan śhun'unwanmi cuyaman. Cuyamäcunätá Taytäpis cuyan'am. Ya'añatacmi sumäta camalaycachicuśhä” nin. Chayćhümi juc Judas — cay'a manamá Judas Iscariotichu — nin: “Taytay, ¿imapïtan ya'acunallaćhu camalaycachicunqui, jinantin nunacunaćhu'a manatac?” nil. Niptinmi: “Cuyamäcá camachicuynïmannümi cawsaycun'a ñatac Taytäpis cuyan'am. Taytäwan cutipämulmi cuyamänïcunawanpis yaćhapäcuśhä. Mana cuyamäcunacá camachicuynïmannüchu manam cawsapäcun'a. Cay nishäcunaca manam quiquilläpïchu sinu'a caćhamäní Taytäpïmi. Cayćhu caśhäcamam caycunacta yaćhayalcächic. Śhamü muyuncunaćhüñatacmi ichá Taytá Caminaycüniquipä caćhamuśhan Chuya Ispiritu yaćhachipäcuśhunqui. Cay yaćhachishäcunätapis yalpachipäcuśhunquim. “Canan'a ya'a-laycum jawca caycälinqui. Jawca caynïtam uycälicña. Cay jawca cayta uśhac'a manam cay pachäćhu nunacuna uśhancänüllachu. Chayurá ama jucmanyapäcunquichu, nï manchaliculcanquichu. Uyalipäculanquiñam ‘Licuśhämi; chaypi caśhanmi amcunaman cutimuśhä’ nishäta. Rasunpa cuyapämal'a ya'apïpis mas munayniyu Taytäwan cusca canäpä liyapti'a cushiculcanquimanmi. Lluy caycunacta willayalcac manaläpis pasayaptinlämi, cay nishänülla pasaptin chalapacalcämänayquipä. “Canan'a cay pachäta duyñuchacüśhaca ji'acaycayämuptinñam manaña timpu cacuyanñachu limananchicpä. Manamá ya'apïta mas munayniyu captinchu, sinu'a cananpïta jinantin nunacunaca yaćhapäcunanmi Taytäta cuyal nimäśhallanmannuy lulaycuśhäta. ¡Śhalcapäcuy, caypi licuśhun!” nin. Nilculmi Jesus nilatac: “Ya'am rasun üba plantaca cayá; Taytäñatacmi lulaycüca. Chaymi jucnin pallayní mana wayuyniyu captin'a lluy cuchülun. Ñatac wayuyniyu captinmi ichá püdapayan mas wayuy-sapa cananpälä. Chaynümi amcunapis shimïta uyalil ćhasquimäcunacá, püdaśhanuy allin chuyaña cayalcanqui. Chayurá ya'aćhu tacyaycäliy amcunaćhu ya'a caycuśhänuy. Juc pallay quiquillanpïta manamá wayunmanchu. Chay yulaćhümi caycunan. Chaynümi amcunapis ya'aćhu mana capäcul'a mana wayupäcunquimanchu. “Ya'ami üba plantaca cayá; amcunañatacmi pallaynïcuna. Chaymi ya'aćhu tacyaycüca, chaynütac ya'apis paywan caycupti'a sumä wayuyniyu caycun'a. Ñatac quiquillayquicuná manam imallactapis lulayta atipapäcunquimanchu. Chaynütacmi ya'aćhu mana caycücá chaquinanpä wicapäśha pallaycänuy cayan. Chaycuna chaquïluptinmi juntulcul nina walaśhancäćhu cañaśha can'a. Ñatac ya'aćhu masïsu tacyaycul, shimïtapis śhun'unćhu uywaycücätá munaśhayquitam mañacuśhayquimannuy uycuśha capäcunqui. Caynu sumä wayuyniquiwan maynu sumä yaćhapacünïcuna caśhayquita camalaycachipäcuśhayquipam Taytá altuman juluycuśha can'a. “Taytá cuyamäśhannümi amcunactapis cuyapäcuc. Cay cuyacuynïćhu-ari tacyapäcuy. Maynümi ya'a Taytäpa camachimäśhanta uyalicul, paypa cuyayninćhu tacyaycú, chaynümi lluy camachicuynïta uyalicul'a amcunapis cuyaynïćhu tacyaycunqui. “Caycunacta niycälic amcunaćhu cushicuyní caycuptin maćhaycälälinayquicama cushiculcänayquipämi. Caymi camachicuyní amcunapä: Ya'a cuyapäcuśhacnuy quiquiqui-pulapis cuyanaculcay. Sumä-sumänin cuyaycücá quiquinpa bïdanta amigunpi uycücämi. Amcuna camachicuynïta cäsuculcal'a amigüñam capäcunqui. Manañam ‘uywayní’ niyalcacchu. Uywaycá patrunnin ima lulaśhancunactapis manam yaćhanchu. Amcunactam ichá Taytá lluy nimäśhanta yaćhaycälichicña. Ñatac amcunachu manam ya'acta aclapämälanqui, aśhwanpa ya'ami aclapäculac mana camacaycü sumä wayupäcunayquipä. Chayurá pudirní cayalcaptiqui'a ima mañaculcäśhayquitapis Taytá uycälishunquim. Yapa nishayqui cay camachicuynïta: quiquiqui-pula cuyanaculcay. “Cay pachäćhu nunacunaca ćhïnipäcuśhuptiqui'a ya'acta puntacta ćhïnipämäśhanta yalpapäcuy. Sïchuśh cay pachäpä capäcuptiqui'a nunacunaca quiquintanümi cuyapäcuśhunquiman. Canan chay mana allin lulayniyücunäpi julapämuśhacpam, jinaman'a chay lulayninta manaña atichipäcuptiquim ćhïnipapäcuśhunqui. Chaynütac yalpapäcuy ‘Juc uyway manam patrunninpïta maslächu’ nipäcuśhacta. Chayurá ya'actapis aticaćhayalcämal'a, amcunactapis aticaćhapäcuśhunquim. Willacuynïta ćhasquiyalcämal'a amcunactapis ćhasquipäcuśhunquim. Lluy caynu lulapäcuśhunqui caćhamänïta mana lisil ya'a-laycum. Rasunpa willaycunäpä mana śhamupti'a manam pï juchachaycunan canmanchu cala. Cananmi ichá juchanpi mana ima ninan canñachu. Ya'acta ćhïnimäcá Taytätapis ćhïniyantacmi. Munaynïwan milagrucunacta paycunaćhu mana lulapti'a mana juchachäśham capäcunman. Cananmi ichá masqui cay lulaśhäcunacta licayalcalpis ćhïnipapämäśhanwan Taytätapis ćhïniyalcantac. Caycunawanmari lulacacun camachicuyćhu ‘Yan'alpïmi ćhïnipapäman’ nishanca. “Ñatac Taytäpi caćhamuná Caminaycuśhüniqui, rasuncäta camalachï Ispiritum ya'api liman'a. Chaynütacmi amcunapis limapäcunqui yaćhachiyta allaycuśhäpi ya'awan cayalcalñá. “Lluy caycunacta nipäcuc ya'apïta mana laquiculcänayquipämi. Chay juntunacuynincunapïta alupäcuśhunquim. Chay wañuchipäcuśhüniquicunam: ‘Diosta caynüpamari sirbinchic’ nipäcun'alä canpis. Caynu lulapäcun'a ya'actapis caćhamäní Taytätapis mana imaypis lisipämalmá. Caycunacta willayalcac chay ćhämuptin cay nishäcunäta yalpapäcunayquipämi. Ñatac puntapi caycunacta mana nipäculacchu ya'awan cayalcaptiquilämi. Cananmi ichá caćhamäní caśhancäman cutiyaptïpis mana mayanllayquipis mayta linätapis tapupämanquichu. Aśhwanpam cay nishäcunäwan sumä-sumä llaquicälälinqui. Masqui chaynu captinpis, cutishäca amcunap allinniquipämari. Mana cutipti'a chay Caminaycuśhüniqui manam śhamunmanchu. Aśhwanpa cutilmi caćhamuśhä. Pay śhamulmi jinantin nunacunäta tantiachin'a jucha-sapa capäcuśhanta, ya'apa allin caśhätapis, ñatac juchancunapi mućhuycachisha canantapis. Tantiachin'a jucha-sapa capäcuśhanta ya'aman mana chalapaculcämäśhanpïtam. Tantiachin'atac allin caśhäta Taytäman cutilcul amcunawan manaña caśhäpïtam. Jinaman tantiachin'atac mućhuycachinäta cay pachäta duyñuchacüśhaca cäraycuśhaña cayaptinmi. “May-mayćha amcunacta niná cayan. Canan'a anchapmari canman. Chuya Ispiritu śhamulñam ichá rasun allincäta yaćhaycälichipäcuśhunqui. Pay'a manam quiquillanpïtachu yaćhachipäcuśhunqui, sinu'a lluy uyalishancätam. Jinaman'a śhamü muyuncunäćhu ima pasanancunactapis willaycälishunquim. Caynu ya'api ćhasquishallanta amcunaman willaycuśhanwanmi altumanpis julaycaman'a. Ñatac Taytäpa lluy cänincunapis ya'apam. Chaymi ‘Ya'api ćhasquishantam Chuya Ispiritu amcunaman willaycuśhunqui’ niyalcac” nin. Nilculmi: “Ishcay quimsa muyuncunapïtanuy'a manam licapämanquiñachu. Chaypïtalämi caśhantac licapämanqui” nin. Niptinmi waquin yaćhapacünincuna quiquin-pula: “¿Imaninantan ‘Ishcay quimsa muyuncunapïta manam licapämanquiñachu. Chaypïtalämi caśhan licapämanqui’ niyämanchic? ¿Imanuytacmi ‘Taytá caśhanman lishä’ nishancäpis? Chay ‘Ishcay quimsa muyunpïtanu'a’ nishantapis manam imapi limaśhantapis tantianchicchu” ninaculcäla. Ninacuptinmi Jesus tantiälun tapucuyta munapäcuśhanta. Chaymi: “¿Amcuna tapunacuyalcanqui ‘Cananpi ishcay quimsa muyuncunapïta manam licapämanquiñachu. Chaypïtalämi caśhan licapamanqui’ nishäcäpïchun? Canan sumäta uyalipämay: cay pachäćhu nunacunaca cushicuyćhu cayalcaptin amcunañatacmi wa'acuyćhu llaquicuyćhu capäcunqui. Masqui chaynu llaquicuyniqui captinpis sumä cushicuymanmi muyun'a. Maynümi juc walmip waćhay dulurnin chaläluptin dulurninta llaquisha apan. Näsichicülulmi ichá chay wawinpïta cushicul nanay apaśhantapis manaña yalpanñapischu. Chaynümi amcunapis canan sumä llaquichisha capäcunqui. Caśhan cutimuptí tincuptinchicmi ichá sumä-sumäta cushiculcanqui. Chay cushicuyniquitá manamá pipis ućhishunquimanchu. Chay muyuncunaćhu'a, manañam mañacalcämänayquipä can'añachu. Rasunpa pudirní cayalcal Taytäta mañaculcäśhayquitam lluy uycälishunqui. Canancama manalämi imallactapis pudirnïnuy mañaculcanquilächu. Mañaculcal'a ćhasquipäcunquim sumä cushicuywan maćhaycuśha capäcunayquipä. “Canancama caynu tincuchiyllapmi yaćhaycälichilac. Ñatac Taytäpïta tincuchiycunap mana yaćhaycachil cällanman camalaycachiná üra jananchicćhüñam. Chay muyunpi pudirní cayalmi Taytäta mañaculcanqui. Manañam mañacapuná can'añachu. Aśhwanpa quiquin Taytämi cuyapäcul uyalipäcuśhunqui. Ñatac caynu cuyapäcuśhunqui cuyapämäśhayquipam, jinaman paypi śhamuśhäta tantiapäcuśhayquipam. Rasunpa Taytá caśhancäpïtam cay pachäman śhamulá. Cananñatacmi cay pachäta caćhaycul Taytá caśhanman cutishä” nin. Niptinmi yaćhapacünincuna: “Canan'a mana tincuchillalñam tuqui tantiapaśhllacta willaycälimanqui. Cananmi ichá tantiaycälí lluy imactapis yaćhaśhayquita aśhta ima tapucuyní cäcunactapis. Chaymi Diospi śhamuśhayquita chalapaculcá” nipäcun. Nipäcuptinmi Jesus: “Chayurá chalapacayalcämanquićhá ¿aw? Japalläta caćhaycälälimal wicta cayta chi'ipäcunayqui üraca jananchicćhüñam. Ñatac japallächu manam cayá; Taytämari ya'awan cusca cayan. “Caycunacta niyalcac ya'aćhu jawca caycälinayquipämi. Cay pachäćhu'a ima sasachacuycunactapis pasapäcunquim. Ñatac chaycunaćhu callpanchaculcay; ya'a quiquïmari lluyta cay pachäćhu llalliytá llallïlüña” nin. Nilculmi Jesus janay pachäta licalcul: “Taytay, ürá ćhämunñam. Mayan caśhätapis nunacunäman camalaycachiy ya'apis ampïta camalaycachinäpä. Ya'amanmi munayniquita uycamälanqui lluy nunacunaca maquilläćhu cananpä, chaynütac lluy unanchaycuśhayquicunäta wiñay simpripä cawsachinäpä. Paycuna am rasun Tayta Diosllätawan ya'a caćhamuśhayqui cäcäta lisiycuyllanwanmi wiñay cawsaycäta ćhasquipäcun. Taytay, sumä caśhayquitapis cay pachäćhu camalaycachïmi nimäśhayquicunäta lluy camacaycuśhäwan. Chayurá, canan-ari ñawpäniquićhu caśhan altuman julaycamay cay pacha allaycuptin anwan cusca julaycamäśhayquinu. “Ñatac cay pachäćhu cäcunäpi unanchaycul uycamäśhayquicunällactam mayan caśhayquitapis lisiycachilá. Ampa cäcunätamari uycamälanqui. Ñatac shimiquita uyalilmi cäsuculcäla. Chaymi canan yaćhapäcunña lluy umäśhayquicunaca amllapi śhamuśhanta. Nimäśhayquicunäta lluy willacuptí ćhasquicalcämäla rasunpa am caćhamäśhayquipi śhamuśhäta tantialmi. Chaymi mañacuc paycunapä. Manam cay pachäćhu nunacunäpächu, sinu'a ampa cäcunapïtam, umäśhayquicunapïtam. Cay lluy nuna ya'apa cäcunäpis ampam. Chaynütacmi ampa cäcunapis ya'apatac. Paycunapñatacmi maynu sumä caśhätapis camalaycachilanqui. “Canan'a cay pachäta caćhaycuśhäñam anwan cananchicpä. Paycunañatacmi ichá cay pachäćhu caycälin'alä. Chayurá Sumä Taytay, lluy umäśhayquicunäta ñawillayquićhu caycachiy-ari ya'anchicnuy jucllaylla paycunapis caycälinanpä. Cay pachäćhu paycunawan caśhäcamá, lluy umäśhayquicunäta munayniquiwanmi ñawilläćhu uywalá. Manamá jucllanpis chincalachu sinu'a chay shimiquićhu nishannuy lulacacunanpä camacäśha cananpä unanchäśhancällamari. “Canan cusca cananchicpämi cutiyämú. Cay pachäćhu caśhäcamam ichá caycunacta mañacamú cushicuynïwan sumä maćhaycälinanpä. Paycunacta willacuyniquita willaptïmá cay pachäćhu nunacunaca ćhïnipapäcula. Chay uyalicücunäpis nï ya'apis manam cay pachäpächu capäcú. Chaynu captinpis, manam cay pachäpi julunayquipächu mañacuc, sinu'a cay mana allincäpi licaycunayquipämi. Rasunpa, manam paycunapis nï ya'apis cay pachäpächu capäcú. Chayurá rasun allin shimiquiwan amllapäña chuya-camacta lulaycuy. Maynütacmi cay pachäpa ćhawpinman caćhamälanqui, chaynümi ya'apis cay pachäpa ćhawpinman caćhayá. Paycuna-laycumari amllapäña calá paycunapis amllapäña sumä capäcunanpä. “Paycunallapïchu manamá mañacuc, sinu'a paycunap willacuyninpa śhamü chalapacamäcunäpäwanmi. Taytay, lluy paycunari jucllaylla imaćhüpis capäcuchun. Maynümi ya'anchic juclla cayanchic, chaynu-ari paycunapis ya'anchicwan jucllaylla capäcuchun, caćhamäśhayquita lluy nunacunaca yaćhapäcunanpä. Ñatac sumä caynïta umäśhayquitapis paycunactam uyculá ya'anchicnu jucllaylla capäcunanpä. Ya'a paycunaćhu caśhänuy ñatac am ya'aćhu caśhayquinu-ari sumä jucllaylla caycuchun. Chayćha jinantin nunacunaca ya'acta cuyamäśhayquinuy paycunactapis maynu cuyaśhayquita tantiapäcun'a. “Taytay, cay uycamäśhayquicunaca ya'awan capäcuchun. Chayćha cay pachäta manalä camal sumä altuman julaycamäśhayquitawan maynu cuyamäśhayquita licapäcun'a. Sumä Chuya Allin Taytáy, cay pachällapa cäcunacá manam lisipäcuśhulanquichu. Ya'ami ichá lisic. Nunäcunapis caćhamäśhayquita yaćhapäcunñam. Chaynütacmi ampi camalaycachilá; jinallam camalaycachishäpis cuyamäśhayqui cuyacuyniqui ñatac ya'a quiquïpis paycunaćhu caycunanpä” nil mañacula. Lluy caycunacta Jesus niyculmi yaćhapacünincunawan Cedron śhutiyu wayup wic-lädu chimpanman lipäcula. Chayćhu juc wirta caśhancämanmi yaycapäcula. Chay wirtaćhu achca cuti Jesus yaćhapacünincunawan juntunaculcaptinmi ipanchä Judaspis lisila. Chaymanmi Judas ćhälun fariseocunaca puydï sasirdüticunaca caćhaśhan chuya wasip waquin täpänincunactawan achca cachacucunacta sumä armädu-cama michïrayüta lintirnayüta puśhapacüśha. Ñatac Jesus caycuna pasananta yaćhalñam yalulcul “¿Mayantatan ashiyalcanqui?” nin. Niptinmi: “Nazaret-lädu Jesustam” nipäcun. Niptinmi: “Ya'am cayá” nin. Paycunawanmi ipanchä Judaspis cayäla. Chaynu Jesus “Ya'am cayá” nïluptinmi ipaman cutityalcälishanćhu cućhpatityälälin. Jesusñatacmi yapa: “¿Mayantamari ashiyalcanqui?” nin. Niptinmi: “Nazaret-lädu Jesustam” nipäcun. Niptinmi: “Ya'am cayá niyalcacñari. Ya'acta ashiyalcämaptiqui'a paycuná jina liculcächun” nin. Caynüpam lulacacula quiquin Jesus: “Taytay umäśhayquicunapïta jucllantapis manam jitaycüchu” nishanca. Simon Pedroñatacmi ispäda uywaśhanta jululcul sumä puydï sasirdütip uywaynin Malcup allï linlinta juclla pasächin. Jinaptinmi Jesusñatac Pedrocta nin: “Chay ispädayquita ćhulalänanman cutiycachiy. ¿Manachun Taytá caćhamuśhan sumä ñacaycäta ñacäman, imatá?” nil. Niyällaptinmi Diospa chuya wasinpa täpänincuna, cachacucunaca jinaman puydïnincäpis Jesusman lluy shipucälälil ćhänälälin. Jinalculmi chay watapä ćhuläśha sumä puydï sasirdüti Caifaspa suyrun Anasman puśhälälin. Cay Caifasmi Israelcunäta “Malcantin wañunanchicpïtá allinmi canman juc nunalla lluypi wañuptin'a” nïca cala. Ñatac Simon Pedrowan jucnin yaćhapacüninmi Jesusta atipäcula. Chay jucninmi sumä puydï sasirdütip lisisha cayal Jesuswan cusca luli patyuman yaycula. Pedroñatacmi patyup puncullanćhu quïdälun. Jinaptin chay puydï sasirdütiwan lisinacuśhan yaćhapacücämi puncu quićhänin walmicta limapaycuptin Pedrocta pasaycachila. Chayćhümi chay walmica Pedrocta: “Cay nunap yaćhapacünin-ari ampis cayanqui ¿aw?” nin. Niptinmi Pedro: “¡Manam, manam!” nicuyan. Ñatac sumä alaläcayämuptinmi chay täpänincunawan uyway nunacunaca ninacta walacaycachil muyülïninćhu śhaycacaycälil unupacuyalcäla. Paycunawan cuscamari Pedropis unupacuyäla. Jinaśhancamañatacmi chay puydï sasirdütica Jesusta tapula yaćhachishanpïtawan, yaćhapacünincunapïta. Chaymi Jesus: “Ya'a llapa nunap ñawquinmi yaćhachilá. Juntunacuna wasicunaćhüpis, Diospa chuya wasinćhüpis, mayćhüpis mayanćhüpis manam pacallap imactapis yaćhachilächu. ¿Chayurá imapälätá ya'acta tapumanqui? Chay uyalïcunätari tapumuy. Paycunam tuquicta yaćhapäcun imapi yaćhachishätapis” nin. Nïluptinmi chayćhu jucnin täpäca cäraćhu lapyälun “¿Caynüpachun puydï sasirdütïtalä ninquimanpis?” nil. Jinaptinmi: “Mana allinta limälupti'a, má, nimay-ari. Ñatac rasuncällacta niyapti'a ¿imapïtan lapyacamanquiman?” nin. Jinaptinmi Anas ćhänacüśhacta sasirdüticunap sumä puydïnin Caifasman puśhachila. Ñatac Pedro chay nina walaśhancäćhu jinalla unupacuyaptinmi “Cay nunap yaćhapacüninchućh ampis canqui, ¿aw?” nipäcun. Niptinmi: “Chayta manamari ya'a lisïpischu” nin. Chaypïtam puydï sasirdüticunap uywaynin chay Pedro linlinta cuchuśhan nunap ayllunpis: “¡Amta, ya'a licalac chay wirtaćhu Jesuswan cusca cayätachućh jinam!” nin. Niptinmi Pedro: “¡Manam lisïchu!” niyällaptin wallpa wa'amun. Chay Israelcunämi aspi-aspiy Jesusta puśhapäcula Caifaspa wasinpïta Roma nasyuncäpa cuartilninman. Chayman manam yaycapäculachu “Anlacüluchwanmi Libracuśhanchic Fistaćhu canapä” nil. Chayćhümi Pilato yalalcamul: “Má, ¿imapïtam puśhayalcämunqui?” nin. Niptinmi: “Cay nuna ancha anchapña mana lulaptin'a, manaćh anmanlächu puśhayalcämüman cala” nipäcun. Pilatoñatacmi: “Amcunapïtañamá. Quiquiquip camachicuyniquimannuy imactapis lulapämuy” nin. Niptinmi: “Ya'acuna manam pictapis chacataywan wañuchipäcümanchu” nipäcun. Caynu Jesus nila imanuypa wañuchisha cananpä nishanca lluy lulacacunanpämi. Chaypïta Pilato cuartilman caśhan cutiycul Jesusta ayalculmi: “¿Chayurá amlächun Israelcunäpa sumä mandänincälä cacuyanquimanpis?” nin. Niptinmi: “¿Caynu niyämanqui quiquillayquipïtachun ichá juccunapi uyalishayquitachun?” nin. Pilatoñatacmi: “¿Israel caśhtachun cayá, imatá? Malca-masiquicunari, puydï sasirdütiquicunäwan maquïman ćhulaycayämuśhunqui. Am ¿imactamá lulalanqui?” nin. Niptinmi Jesus: “Ya'apa gubirnú manam cay pachäćhüchu. Caypa capti'a nunäcunaćh Israelcunäpa maquinman mana ćhulaycuśha canäpä tincupäcunman cala. Gubirnu'a manam caypïchu” nin. Niptinmi: “Chayurá ¿mandänincälächun cacuyanqui?” nin. Niptinmi: “Am nishayquinümá. Chaymi cay pachäman näsil śhamulá rasun allincäta yaćhaycachinäpä. Cay allincäta lisiyta munäcunäñatacmi cäsupäman” nin. Niptinmi Pilato: “¿Rasuncá imatá?” nin. Nilculmi chay puśhamü Israelcunäman yapa yalulcul: “Cay nunäćhu ya'a manam imactapis juchachaycunäpä talïchu. Ñatac cay Libraculcäśhayqui Fistaćhu custumriquimannuy watan-watanmi carsilćhu wićhaläcunäpi jucninta caćhaycunanchic. Chayurá ¿Israelcunap Mandäniquitachun caćhaycuśhä?” nin. Niptinmi Israelcunaca ayaycaćhaypa: “¡Chaytá wañuchipäcuy! ¡Barrabasta caćhaycuy!” nicuyalcan. Cay Barrabasmi fïnunnin suwa cacula. Chaymi Pilato asutiwan Jesusta camacaycächila. Cachacucunäñatacmi caśhapi curunacta lulalcälil Jesuspa umanman ćhulapäcula. Jinalcul mandacüpa jatun yana-nilä puca catacunwan ćhulälälin. Jinayculmi jucnin jucnin aśhuycälil “¡Wiñaypä cawsachun Israelcunap mandacünin!” nil cäraćhü-cama tacapäcula. Chaypïtam Pilato yapa yalalcamul Israelcunäta: “Cananmi ñawpäniquiman julamuśhä wañuchisha cananpä mana talishäta tantiaycälinayquipä” nin. Chayćhu Jesusta caśha curunawan curunapacüśhacta, mandäpa müdananwan müdapacüśhacta julalcachimul Pilato: “Cay-ari. Amcunaćh nipäcunqui” nin. Chaynüta licälulmi puydï sasirdüticunäwan täpäcunaca ayaycaćhaypa-cama: “¡Chacatäluy! ¡Chacatäluy!” nicuyalcan. Chaymi Pilato: “Payćhu manamari ima juchactapis talïchu wañuchisha cananpä. Chayurá amcunari chacatalpis wañuchicalcämuy” nin. Niptinmi Israelcunaca: “¡‘Quiquin Tayta Diospa Caćhaśhan Chulinmi cayá’ ninmari! ¡Ya'acunap camachicuynïmannu wañuchisha cachun!” nicuyalcan. Cayta uyalïlulmi Pilato masta manchapacüla. Chaymi caśhan luliman cutiycälil Jesusta tapula: “¿Maypïmi canqui?” nil. Niptinmi Jesus imactapis mana limalilachu. Chaymi Pilato: “¿Ya'apächun mana limalinquimanchu? ¿Manachun maquïćhu cayan caćhaycachinacpäpis chacatächinacpäpis?” nin. Niptinmi Jesus: “Imanamänayquipäpis manam ima munayniquipis canmanchu, janay pachäćhu Tayta Dios mana uycuśhuptiqui'a. Chaymi maquiquiman ćhulaycamänïcá, ampïtapis mas juchayüña cayan” nin. Chay niptin-pacham Pilato imanuypapis Jesusta caćhaycachiyta munala. Jinaptinpis Israelcunäñatacmi ayaycaćhaypa: “Caćhaycülul'a Romap Puydï Mandäcäpa śhalcünin manañam canquichu. Pipis mandätucücá puydï mandäninchicpa cuntranmi śhalcuyan” nicuyalcan. Chaynüta Pilato uyalilculmi Jesusta julalcachimul Impidraśha nishan patyućhu cäraycunancäman taycucuycula. (“Impidraśha” Israel limayćhüñatacmi Gabata nipäcula.) Ñä chay fistapä juc muyun cacuyaptinmi ćhawpi muyun Pilato Israelcunäta: “Cay-ari Mandäniqui” nin. Paycunañatacmi jicutäcuyalcan: “¡Wañuchun! ¡Wañuchun! ¡Chacatäluy!” nil. Pilatoñatacmi: “¿Mandänïquitalächun chacatälüman?” nin. Niptinmi puydï sasirdüticuna “Sumä munayniyu Romaćhu mandä Cesarllam mandacüní. Manam juc canchu” nicuyalcan. Chaymi paycunap maquinman Jesusta ćhulaycuptin chay üra pasachiculcan mañacuśhanmannuy chacatapäcunanpä. Jinaptinmi Jesusta curuśhnin umrucuśhacta cachacucunaca Uma Tullu nishanman puśhapäcula. (Cayta Israel limayćhüñatacmi Golgota nipäcula.) Chayćhümi paytawan cuscacta wicninman cayninman ishcay nunactapis chacatälälila Jesusñatac ćhawpićhu. Pilatoñatacmi curuśhcäpa umanman ćhulächila “Cay Nazaret-lädu Jesusmi Israelcunäpa Mandäninca” niyäta. Chay chacatäśhanca malcap läduscallanćhu captinmi achca Israelcuna lïgipäcula. Chay curuśhcäpa umanćhu'a quimsa limayćhümi isquirbisha cala: Israelcunäpaćhu, Romacunäpaćhu, Griegocunäpaćhüpis. Chaymi puydï sasirdüticuna Pilatocta: “Ama ćhulaychu ‘Israelcunap Mandäninmi’ nïtá, sinu'a caynüta ‘Israelcunap Mandänincämi cacuyá’ nïta” nin. Niptinmi Pilato: “Imam lulaśhäcá jina lulaśhänüllaña cacuchun” nin. Ñä chacatälälilmi cachacucunaca Jesuspa müdananta jucnincä-cama tawan aypunacälälin. Juc jatun müdanan janaypi ulaycama jucllaćhu awäśhäpis cacuyälalämi. Chaymi “Caytá ama laćhyaśhunchu. Aśhwanpa chüsanacüśhun, mayanninchicpäshi, má can'a” ninaculcäla. Cay lulapäcuśhanwanmi isquirbishancunaćhu: “Quiquin-pulam waquinnin müdanäta aypunacülun, jucninpañatacmi chüsanacälälin” nishanca lulacacüla. Caynümi cachacucunaca lulälälila. Ñatac Jesus chacataläśhancäpa lädunćhümi cayäla mamanpis, mamanpa ñañanpis, Cleofaspa walmin Mariapis, chaynütac Magdala malcayu Mariapis. Chaymi chay mamanpa lädunćhu cuyaśhan yaćhapacünin śhäcuyäta licälul mamanta: “Mamay, payñam wawiqui” nin. Chaynütac cuyaśhan yaćhapacünintapis: “Payñam mamayqui” nin. Chay-pachapïmi yaćhapacünin wasinćhu ćhasquila. Ñatac Jesus llapa lulayninta camacalpuśhanta yaćhaculñam “Yacunayämanmi” nila. Caywanmi Diospa limayninćhu nishanca lulacacüla. Chayćhütacmi juc wacuyćhu ćhacćhä bïnu winacuśha cañä. Chaymi caśhpip puntanman millwacta aytiycul bïnuwan puśhtaycachil śhu'uchinanpä chacchalcapäcula. Jinaptinmi chay bïnüta mallilcul: “Canan'a lluy cabalalpüśhañam” nil uyshucalpul pasacalpula. Ñatac chay fistapä juc muyunllaña cacuyaptinmi allichacuyćhu Israelcunaca capäcula. Jinaman chay warda muyunćhüpis sumä manchacuywan caycuna captinmi mana munalachu curuśhcäćhu chacatäśha capäcunanta. Chaymi caćhpancunacta paquilcachil wañulpüluptin julüśha capäcunanpä Pilatocta mañapäcula. Chaymi cachacucunaca Jesuspa lädunćhu ishcay chacataläcunäman aśhuycälil caćhpanta paquïlälin. Jesusman aśhuycälilñatacmi pasäśha cayäta licälälil manaña caćhpanta paquipäculañachu. Jucnin cachacuñatacmi ichá ispäda-niläwan Jesuspa wätanta tucsïlun. Jinaptinmi yawarwan yacu yalämun. Lluy caycunacta ya'ami ñawïwan licälá. Cay lluy willaśhäcunaca rasuncällam. Chaymi willaycälic amcuna masïsu chalapaculcänayquipä. Caynu pasaśhanwantacmi Diospa shiminćhu “Jucllay tullullantapis manam paquiycun'achu” nishancäpis jinaman'a “Tucsishancäta licapäcun'am” nishancäpis lulacacüla. Chaypïtam Jesuspa cuirpunta aśhuchinanpä Arimatea-lädu José Pilatocta mañacula. (Pay Jesuspa atïnin caśhanta Israelcunäta manchacuypïmi mana camalachiculachu.) Pilato awnïluptinmi Nicodemo apawshila. (Cay Nicodemom Jesusman tutallap śhamul tapüca cala.) Paymi quimsa ćhunca kïluctanuy mirrawan aloe nishan pulbucunacta apamuñä pampapäcunanpä. Chay apamuśhancunäwanmi Jesuspa jinantin cuirpunta fïnunnin säbanaśhwan pitwïlälila, Israelcunap pampanaculcäśhanmannuy. Ñatac Jesusta chacatapäcuśhancäpa wicniscallanćhümi juc wirta cala. Chayćhümi mana mayanllapis pampacuśhan muśhü ućhcu pampananpä cala. Chay fistap muyunnin allaycunanpä cacuyaptinñatacmi chayman Jesuspa cuirpunta ćhulälälila. Ñatac simänap allaycuyninćhu aspi-aspilla Magdala malcayu Maria Jesus pampaläśhancäman linanpämi jatun lumi wićhaśhanca aśhüchisha cayäñä. Chaymi Jesuspa cuyaśhan yaćhapacüninwan Simon Pedro caśhancäman wayra-wayra pasacamun. Ćhayculmi: “¡Taytanchic Jesusta pampaläśhancäpïtam juläläliñä! ¡Mayman apälälishantapis manam yaćhapäcüchu!” nicuyan. Niptinmi Pedrowan chay juc yaćhapacü-masin mana-mana cürrilla chutaläśhancäman pasaculcan. Chaymi Pedropïta chay juc yaćhapacü-masin llallilcul puntacta ćhaycula. Chayćhu ancuycul chay pitwishan säbanaśhcunällacta licayalpis manam yayculachu. Chay ipanta Simon Pedro ćhayculñatacmi yaycuycul chay säbanaśhcunällacta paypis licälun chaynütac Jesuspa umanta wataśhan llapsha lataśhtapis tuqui pataläśha juc-lädućhu ćhulalayäta. Chaynu Pedro maćhayman yaycüluptinlämi juccäpis yaycula. Chayćhu tuquicta licaycul-lämi quirila masqui isquirbishancunapïta Jesus śhalcamunanta manalä tantialpulpis. Chaypïtam capäcunancäman cuticalcämula. Mariañatacmi pampaläśhancäpa puncunćhu wa'ayäla. Chaynu wa'ayalmi lulicta ancuycula. Licalpuśhanćhümi ishcay yulä-cama müdanayu anjilcuna aya ćhulaläśhancäpa saytanćhu umanćhu täcuyalcäta licälun. Chay anjilcunämi: “Mamay, ¿imapïtan wa'ayanqui?” nin. Niptinmi Maria: “Taytäta chincalächishanpïtamari. Manam yaćhallächu mayman apälälishantapis” nin. Nilpuyal muyulcuśhanćhümi Jesusta śhäcuyäta licälun. Jinalpis Jesus caśhanta manam lisilachu. Chayćhu Jesusñatacmi: “Mamay, ¿imapïtan wa'ayanqui? ¿Mayantam ashiyanqui?” nin. Niptinmi Mariañatac “Wirta täpäcäćhá tapuyäman” nil “Am aśhuchil'a niycallämay, taytay, mayman aśhuchishayquitapis apacunäpä” nin. Niptinmi Jesus: “Maria” nin. Śhutinta limalïluptinmi muyulcul “¡Yaćhachicü taytalláy!” nin. (Israel limayninćhu'a “Rabuni” nilam.) Jesusñatacmi: “Caćhaycamaylä; Taytäman manalämi cutïchu. Aśhwanpa irmänücunaman cutilcul: ‘Cutiyäñam amcunapapis ya'apapis Taytanchicman, amcunapapis ya'apapis Diosninchicman’ nil willaycamuy” nin. Nïluptinmi Magdalapi Maria pasacun Jesuspa yaćhapacünincunaman, quiquin licaśhancätawan, pay nishancunäta willaycü. Chay simänap allaycuynin muyuncälläćhütacmi aspilpuyña yaćhapacünincuna juntunacälälisha cayalcäla wasictapis sumä wićhacälälisha Israelcunäta manchacuypi. Chaynu cayaptinmi paycunap ćhawpinćhu Jesus licalilcul “¿Allinllachun? Jawcalla capäcuy” nin. Nilculmi maquintawan wätanta licachila. Yaćhapacünincunañatacmi Jesusta licälälil sumä-sumäta cushicälälin. Chayćhu Jesusñatacmi yapa: “Jawcalla capäcuy. Maynümi Taytá ya'acta caćhamäla, chaynümi amcunactapis caćhapäcuc” nin. Nilculmi paycunaman jäcaycula: “Chuya Ispirituctam ćhasquipäcunqui. Ñatac mayantapis pampachaycuśhayquicá pampachaycuśhañam can'a; mana pampachaycuśhayquiñatacmi ichá mana pampachaycuśhachu can'a” nil. Ñatac Jesus ćhämunanpä chay ćhunca ishcayniyu yaćhapacü-masincunapïta “Awachap” lisipäcuśhan Tomas'a, manam calachu. Chaymi yaćhapacü-masincuna: “Jesusninchicta licälälïmi” nipäcuptin Tomas: “Maquinćhu läbu ućhcuśhancätawan, wätanćhu ućhcuśhanta ñawïwan licaycul dïdüta maquïta śhatiyculmi ichá quirïman” nin. Chay pusä muyunpïtañatacmi yaćhapacünincuna yapa juntunacälälisha chay wasićhu cayalcäla. Chayćhümi ichá Tomaspis cayäla. Chaynu puncu sumä wićhalayaptinpis Jesus'a paycunap ćhawpinćhu licalilculmi: “¿Allinllachun? Jawcalla capäcuy” nin. Nilculmi Tomasta: “Śhamuy cay maquïta licaycuy-ari; cay wätämanpis maquiquita śhatiycuy. ¡Amaña ishcayyaychu! ¡Chalapacuy-ari!” nin. Niptinmi Tomas: “¡Aw Taytallämi Diosnillämi rasunpa callanqui!” nïlun. Niptinmi Jesus: “Canan licämalmi chalapacamanqui. Ñatac maynu sumä cushicuymi mana licallalpis chalapacücunäpá” nin. Ñatac Jesus yaćhapacünincunap ñawquin achca milagrucunactam lulala. Chaycuna cay librućhu manam isquirbishachu. Caycunactam ichá isquirbilá Diospa Caćhamuśhan Salbacüca, Caćhamuśhan Chulinca Jesusninchic caśhanta tantianayquipä, jinal ćhasquicücunaca wiñay cawsayniyu capäcunayquipä. Chaypïtam Tiberias ućhap patanćhu yaćhapacünincuna cayaptin Jesus licalïla. Caynümi pasala. Chayćhu cayalcäla Simon Pedro, “Awachap” lisipäcuśhan Tomas, Galileap Caná malcanpi Natanael, Zebedeop chulincuna, jinaman Jesuspa ishcay yaćhapacünincunapis. Chayćhümi Simon Pedro: “Má, challwa chalä lishä” nin. Niptinmi llapanpis: “Ya'acunawanpis lishun-ari” nicuyalcan. Chaymi juc barcuman lluy ishpipäcula. Chayćhümi chay jinantin tuta mana ima challwallactapis chalapäculachu. Ñä achicalpuyaptinñam ućha patanćhu Jesus licalïlun. Yaćhapacünincunañatacmi ichá pay caśhanta mana yaćhapäculachu. Chayćhümi Jesus: “Walaśhcuna ¿manachun imallactapis chalapäcunqui?” nin. Niptinmi: “Manamari” nipäcun. Niptinmi: “Barcup allïnin-läduman challwa chalacuyquita jitayculmi chalapäcunqui” nin. Chaynu jitalpäläliptinmi challwa chalacunman laćhyay-laćhyay juntälun chutaytapis mana atipapäcunancama. Chaymi Jesuspa cuyaśhan yaćhapacünin Pedrocta nin: “¡Jesusninchicmari!” nil. Chayta uyalïlul-pachallam Pedro lluśhticüśhan müdananta caśhan ćhulaculcul ućhäman ji'acalpun. Chay juc yaćhapacü-masincunañatacmi challwa chalacun ćhipuy-ćhipuy challwan aysacälälisha barcuwan ućhap patanman ćhälälimun. Chaypi paćhac mitru-yupaylämi patanman yalapämunanpä cala. Chayman ćhaycamul ji'alpapämulmi nina walayäpa jananćhu challwa cancaywan, tanta cayäta talïlälin. Jinaptinmi Jesus: “Challwa chalapämuśhayquipi juc ishcayta apapämuy” nin. Niptinmi Simon Pedroñatac barcuman lilcul challwa chalaśhancäta ućhap patanman aysämun. Chayćhu paćhac picha ćhunca quimsayu (153) jatućhaćhä-camallam cacuñä. Chaynu achca-achca cayaptinpis challwa chalacun manam laćhyalachu. Chayćhu Jesusñatacmi: “Śhapämuy micapäcunayquipä” nin. Chayćhu quiquin Jesus caśhanta tantiapäculmi mayanninpis mana tapućhaculcälachu “¿Pim cayanqui?” nil. Chaypïtam Jesus challwätawan tantäta paycunaman aypuycula. Caywanmari śhalcamuśhanpïta Jesus quimsa cutiña yaćhapacünincunaman licalïla. Chay micuyta camacalculmi Jesus nin: “Jonaspa chulin Simon, ¿lluypïtapis mastalächun cuyamanqui?” nil. Niptinmi: “Taytay, am yaćhanquim maynu cuyaśhacta” nin. Niptinmi: “Chayurá uwishnïcunactari michiy” nin. Chaypïta yapa tapun: “Jonaspa chulin Simon, ¿rasunpachun cuyamanqui?” nil. Niptinmi Pedro: “Taytay, am yaćhanquim maynu cuyaśhacta” nin. Niptinmi: “Chayurá uwishnïcunactari licaycuy” nin. Chaypi quimsa cutictaña tapun: “¿Jonaspa chulin Simon, cuyamanquichun?” nil. Chaynu quimsa cutictaña tapuptinmi Pedro llaquisha: “Am taytay, lluytamari yaćhanqui; cuyaśhätapis yaćhanquim” nin. Niptinmi Jesus: “Chayurá uwishnïtari michiy. Rasunpa, müsu cayal'a tuquiy-tuquiymi müdapaculanqui mayta linayquipäpis. Ñatac awquishña cayal'a liclayquita chacchalcuptiquim, juccuna ćhänaśhunqui. Jinalculmi mana liyta munaśhayquicunäman puśhaśhunqui” nin. Cay nishanwan tantiachila Pedro imanuypa wañuśha cananpä, chaynütac wañuyninwan Diosta altuman juluycuśha cananpämi. Chaypïtam “Chayurá canan, má, atimay-ari” nin Ñatac Pedro muyulcuśhanćhümi licälun Jesuspa cuyaśhan yaćhapacüninpis atiyämüta. (Pay'a sinaycälishanćhu Jesuspa matällanćhu cayal “¿Pitan ipanchäśhunqui?” nïcämi.) Payta licälulmi Pedro: “Taytay, caytá ¿imam pasälun'a?” nin. Niptinmi Jesus: “Ya'a munapti'a cutimuynïcamapis cawsanmanmi. Chaycuna ¿imam ucuśhunqui? Am atimay jinalla” nin. Chaymi jinantin chalapacücunäman “Imaycamapis cawsan'am” nï limay ćhäla. Ñatac Jesus'a manam “Imaycamapis cawsan'am” nilachu, sinu'a “Cutimunäcamapis munapti'a cawsanmanmi. Chaycuna ¿imam ucuśhunqui?” nilam. Cay quiquin cuyaśhan ya'a yaćhapacüninmi, ñawïwan licaśhäta, uyalishäta rasunpa caśhanta tuquicta yaćhal isquirbiycamú. Ñatac Jesus'a may-chicactaćh allincäta lulaycula. Manyapi isquirbipti'a manaćh jinantin pachäćhu papilcunäpis camanmanchu. Chaynu cachun. Cuyaśhá Teofilo, ¿manachun puntacta isquirbimul Jesus lulaśhanta yaćhachishanta manyallapi willalac allaycuyninpi janay pachäta cuticunancama? Chayćhu Chuya Ispiritup munayninwan puydï yaćhapacünincunacta imaymanacta lulapäcunanpä nilculmi janay pachäta cuticula nishac-yupaypis. ˻Cananmi masta willaycuśhayqui.˼ Paymi wañuśhanpi śhalcamul aclaśhan yaćhapacünincunawan cayal rasunpa pay cawsamüśhanta imaymanap tantialpachila. Chayćhümi tawa ćhunca muyuncuna Diospa gubirnunpïtapis yaćhachila. Cusca cayalcalñatacmi “Cay Jerusalenpïta amalämi yalapäcunquichu aśhta Taytá limalicuśhan Chuya Ispiritunta caćhamunancama nishac-yupaypis. Yaćhaśhanchicnüpis Juan'a yacullawanmi bawtisala. Ñatac Taytämi ichá cay muyuncunäćhu quiquinpa Chuya Ispiritunwan bawtisapäcuśhunqui duyñuchacuycuśhunayquipä” nila. Niptinmi tapupäcula: “Taytay, ¿Roma nasyunpa maquinpi julalcälimaptiqui quiquillanchic Israelcunällaña mandanacunapä ürañachun ćhämun?” nil. Niptinmi: “Chay unanchaśhan timpucunacá Taytalläpa maquillanćhümi cayan. Amcuná manam yaćhaycälinayquichu. Aśhwanpa cayta umayquiman ćhulapäcuy: amcunacta Chuya Ispiritu bawtisapäcuśhuptiquim duyñuchacuycul munayninta upäcuśhunqui willacüní capäcunayquipä cay Jerusalen malcäćhu, Judeap, Samariap malcancunaćhüpis aśhta sïlup sapinćhu cä malcacunämanpis” nila. Lluy caycunacta nilcuptinmi paycunap ñawquin altu sïlüta puśhacuptin pucutay śhun'unman chincacuycula. Chayta licapayalcaptinmi paycunap lädunćhu ishcay umri yulä-cama müdanayu licalïlun. Jinalculmi nipäcula: “Galilea nunacuna, ¿sïlüta imapïtan caynüpa anśhalayalcanqui? Cay licaśhayquinümi juc-pun cay pachäman Jesus caśhan cutimun'a” nil. Chay nilcuptinmi yaćhapacünincunaca cuticalcämula Ulibus ulüpi Jerusalenman. (Chay ulüpi Jerusalencama custumrinmannuy warda muyunćhu pirmitisha puliycuyllam cala.) Chaypi ćhaycamulmi jamaculcäśhan wasi altuśhman ishpipäcula. Paycunam capäcula Pedro, Jacobo, Juan, Andres, Felipe, Tomas, Bartolomé, Mateo, Alfeop chulin Jacobo, malcanpi limatälï Simon, Jacobop chulin Judas. Paycunawan cuscam Jesuspa maman Mariapis, śhullcancunapis, ñatac Jesusta cumpañamü walmicunäwanpis juntunaculcäla Diosta imaypis ruygaculcänanpä. Chay muyuncunaćhümi paćhac ishcay ćhunca chalapacücuna juntunaculcäla. Chayćhümi ćhawpiman śhaycucuycul Pedro nila: “Tayta mamacuna, yaćhaśhanchicnüpis Judas'a cala ya'anchicwan pulïmi. Jinalmi imapis lulayninchicćhu lulawshimälanchic. Jinayalpis Jesustam chalaycachila chay ćhïnïnin nunacunäman. Ñatac caycuna pasananta unaypïñam Chuya Ispiritu willamälanchic. Chaymi David Salmos librunćhu caynu nila Judaspi: ‘Chay nunap wasinta quiquin Dios mana cäman muyuchichun. Jinaptin imaycamapis pulumächun’ nil. “Cay nishannümi rasunpa lulaśha cala” nila. (Chayshi Jesusta chalachishan illaycäwan juc ćhaclacta lantisha cala. Jinalculshi quiquin ćhacläćhu Judas umanpa palpülun alashquinpis lluy lawacacunancama. Cayta yaćhälälilshi canan Jerusalen nunacunaca chay ćhaclacta “Asildama” nil nipäcun. “Asildama” ninan'a “yawarpa ćhanin ćhacla” ninanmi.) Pedroñatacmi nila: “Chay isquirbishanćhüpis: ‘Chay nunap pudirnin juc yaycuchun’ niyanmi. “Chayurá chaynu niyaptin'a canan-ari aclaśhun Judaspa pudirnin mayan cananpäpis. Chaypá canman imaypis Jesuswan cusca puliwshï-masinchiccunam. Aclaśhun mayantapis Jesus bawtisachiculcul pulï allaycuśhanpi canan sïlüman cuticunancama ya'anchicwan cusca cäcunäpi. Chayćha ya'anchicwan cusca ‘Jesus cawsamütam licalá’ nil willacuyta apaycaćhan'a” nil. Nilculmi ishcay nunacunacta unanchapäcula Matiastawan, José Barsabas nishan Justucta. Jinalculmi Diosta ruygaculcäla: “Taytay, anmi llapäpa śhun'ulläcunactapis lisinqui. Judas'a cay lulayniquita ipanchalcul juchacta lulaśhanwanmi alcaśhan wañuycäman quiquillan palpülun. Canan anmá yaćhanqui paypa pudirninta aclaycunayquitapis ya'acunawan cusca lulapäcunäpä. Canan-ari cay ishcayninpi mayannin canantapis yaćhaycälichimay” nil. Nilcul mayannin cananpäpis chüsanacuptinmi Matiasman tücälun. Chay ürapïmi chay ćhunca jucniyu puydï yaćhapacünincunap masanninña cala. Ñä chay Cusicha Fista ćhämunanpämi aycam Jesusman chalapacücuna jucllaćhu lluy juntulayalcäla. Chaynu cayalcaptinmi altu sïlüpi un'aypi ji'alpämun manchachicuy bintup sumbayninnu bululunyaśhtin. Chayćhümi juntuläśhan wasïta bululunyayca ñiticalpula. Jinaptinmi ninap sumbayninnu licalilcamul wichicacüla aycam chayćhu cäcäpa janäninman. Jinaptinmi Chuya Ispiritu duyñuchacüluptin mana lisishan limaycunacta shimin paćhyachila. Ñatac chay fistamanmi may nasyuncunapïpis ćhämuśha cayalcäla custumrincunacta cumplï Israel nunacunaca. Chayćhu chay bululunyaycäta uyalïlälilmi chay wasiman lluypis paćhcatityälälimula “¿Imatá cay?” nil. Chayćhümi chay śhamü nunacunap limaynincunäćhü-cama limayalcäñä. Chaymi licapayllaman camäśha ninacücuyalcan: “¡¿Ima?! Caycuna Galilea nunacuna cayalcal ¿imanuypatan llapanchicpa limayninchicćhu limacuyalcanman? Cayćhu cayanchic intiru-intiru nasyuncunapïmari: Parto-lädu nunacuna, Medo-läducuna, Elamcuna, Mesopotamiacuna, Judeacuna, Capadociacuna, Pontocuna, Asia-lädu nasyunpa malcancuna, Frigiacuna, Panfiliacuna, Egiptocuna, Cirene-lädunćhu cä Libya malcancunäpis. Chaynütac cayalcan Romapïpis, Cretapïpis, aśhta Arabiapi śhamücunapis. Chaynütacmi cayalcan custumrinchicta atichimänanchicpä yaycamü juc-lädu nunacunapis. ¡Cay limayninchicćhü-cama canan mishqui-mishquicta Diosninchic lulaśhancunäpi lluymi uyaliyanchic!” nil. Nilcälilmi sumä licapayllaman camäśha: “¡¿Imatan cay?!” nïllaman camälälila. Waquincunañatacmi: “Caycuná shincalculćhari jäjayalcan” nil asipapäcula. Chaynu jinayalcaptinmi ćhunca yaćhapacü-masincunawan śhalcuculcul Pedro nila: “Llapallayquipis Israel-masïcuna, ñatac cay Jerusalenćhu yaćhäcuna, canan cay nishäta uyalil tuquicta intindipämay. ‘Shincäśham’ niyalcaptiquipis manam chaynüchu. ¿Maynüpam ampá uywa alucuy ürallalä shincaśha cayalcan'a? Aśhwanpa caycuna pasayan Diospa unay willacünin Joel ‘Diospa Ispiritunmi śhamun'a’ nil nishannümi. Paymi caynüta nila: ‘Tayta Diosninchicmi caynüta nin: “Camacä timpucunaćhu Ispiritütam caćhalpämuśhä jinantin allpäćhu cä nunacunäman. Jinaycuptïmi amcunap wawiquicuna chuliquicuna ya'a partipi liman'a. Llapa müsucunäñatacmi licchayal ya'a cüsapïta lican'a. Awquishcunäñatacmi suyñuynincunaćhu ya'api yaćhapäcun'a. Chay muyuncunaćhümi llapa uyway nunäcunamanpis, ya'apïta limapäcunanpä Ispiritüta uycuśhä. Taytayqui manaläpis cutilmi chay jatun llaquicuy muyunćhu altu sïlućhu imacunactapis ya'a licachishayqui. Chayćhümi intïpis wañun'a. Quilläpis yawarmannuy muyun'a. Cay allpäćhüñatacmi yawarlla, ninalla, pucutaynu untaylla cacun'a. Ñatac ya'acta lluy ayacamäcunämi salbaycuśha capäcun'a” ’ nil. “Israel malca-masïcuna, sumäta uyalipämay. Diosmi rasunpa tantiachimanchic amcunaćhu yaćhä Nazaret Jesus allin nuna caśhanta sumä-cama lulaynincunawan. Jinaman'a unaypïñam quiquin Diosninchic caycuna juccuna pasananpäpis lluy pinsaśha cala. Chaymari amcunacta caćhaycapäcuśhulanqui chalalcul aysapäcunayquipä, jinalcul chay juchanllan nunacunaca curuśhman chacatal wañuchipäcunanpäpis. Jinäläliptinpis quiquin Diosmi chay ñacaynincunapi wañuycäpïpis laquil śhalcachimula. Payta wañuycäpis manamá chalalanmanchu. Unay mandäninchic David paypïta limala cay nil: ‘Ya'a imaypis Duyñüta licayá ñawpänïćhümi. Manam imapis śhun'üta cuyulichiman'achu pay lädüćhu cayaptin'a. Chaymi śhun'ullá cushicun; shimillá paypi taquin. Cawsacuśhä payman chalapacullalćha. Am'a cay aychäta manamá allpa śhun'unćhüchu caćhaycamanqui. Nïtac Chuya Aclacuśhayqui nunayquip aychá ismuycunantá cunsintinquichu. Anmi lisichimälanqui cawsay caminucta. Chayćha ampa ñawpäniquićhu sumä cushishalla cacuśhä’ nila. “Malca-masïcuna, yaćhaśhanchicnüpis unay awilunchic David wañuculam. Jinaptinmi imam pampacuśhanchicćhu jinalla canancamapis pampalayan. Ñatac willacünin cayalmá, Diosninchicpa limalicuśhanta yaćhala ‘Ampa caśhtayquipïmi malcap mas puydï mandäninpä ćhulaycuśhä’ nil. “Chaynu Diospa willacünin cayalmi Caćhaśhan Salbacüpa śhalcamunanta licayä-yupay limala ‘Aychanta manamá allpa śhun'unćhüchu caćhaycunqui. Nïtac aychan allpaman muyun'achu’ nil. Cay nishanwan David'a rasunpa limayäla Jesuspïmi. Canan'a quiquin Diosninchic śhalcachishanta lluypapis ñawinchic licalam. Jinamanmi Diospa lädunman ishpil canan alawäśha rispitäśha pay cayan. “David'a manamá Diospi Salbacücächu cala cuirpuntin sïlüta ishpinanpä. Sinu'a Jesuspïmi aśhwanpa nin: ‘Diosninchicmi munayniyu Duyñüta nin: “Cay-lädulläman taycaycamuy ćhïnishüniquicunäta maquiquiman ćhulaycamunäcama wiñay simpri uyshuycälishunayquipä” ’ nil. “Canan'a Tayta Diosmi Ispiritunta caćhamunanpä limalicuśhannuy Jesuswan caćhächimun. Cay nishancätam ñawpäniquićhu canan amcuna licayalcanqui uyaliyalcanqui. “Canan llapa Israelcuna umayquiman sumäta ćhulapäcuy: Quiquin Diosninchicmi wañuchipäcuśhayqui Jesuspi ‘Paymi sumä Tayta Taytaca ñatac Salbacüniqui cayan’ nil niycälishunqui” nila. Cay shiminpi yalamuśhan limayca chayćhu llapa juntuläcunäpa śhun'untapis tipship-tipshiycachiptinmi Pedroctawan masannintinta tapucula: “Taytacuna, ¿imactatan lulapäcüman?” nil. Niptinmi Pedro: “Mana allin lulayniquicunapi wanacul ‘Juchäcunacta pampachaycallämay. Cananpïtá Salbacü Jesuspa uywayninñam caśhä’ nilcul bawtisachiculcay. Jinaptiquim Diosninchic quiquinpa Chuya Ispiritunta uycälishunqui. Cay limalicuśhanca amcunapä, chuliquicunapä, mayćhu chayćhüpis lluy ayacuśhancunapäwantacmari cayan” nila. Caycunactawan juc limaycunacta limalculmi anyanacula: “Cay mana allin timpućhu lulaycunäpi japächaculcayña” nil. Chay niptinmi mayanpis uyalicücá chayćhu bawtisachicula. Chaymi paycunaman quimsa walanga nunacuna chaypun yaycapäcula. Chaypïtañatacmi puydï yaćhapacücunäpa yaćhachishanta masïsu chalalal atichipäcula. Chaynütacmi juc-yupaylla cawsapäcula, wäćhanaculcälapis, jinaman Diosta mañacümi capäculapis. Chay muyuncunaćhüpis puydï yaćhapacünincuna imaymana milagrucunactam lulayalcäla. Chay lluy imapis lulapäcuśhanta chalapacücuna licalculmi: “¡Manamari caynütá imaypis licalanchicchu!” nil ninaculcäla. Chayćhümi ima cänincunactapis llapallan camachinaculcäla. Jinamanmi cänincunacta lanticulcul pishipacünincunawan'a camachinacaycälila. Chaynüpam juc-yupaylla capäcula. Chaymi llapanpis muyun-muyun Diospa chuya wasinpa patyuncunaćhu juntunaculcäla Diosta alawaculcänanpä. Chaynütacmi wasincunaćhüpis cumbidanacul lluypis cushisha-cama Diosta anradisicul micapäcula. Lluy caycunacta lulapäcuśhanpam malcantin nunacunäpis alawapäcula. Chayćhümi muyun muyunpis Tayta Dios munacuśhanmannuy chalapacünincunacta milachila. Juc muyun Pedrowan Juanmi liyalcäla Diospa chuya wasinta tardi mishquipay üranuy Diosta mañaculcänanpä. Chayćhümi nasïdunpi juc wishtu nuna limuśhnacta mañapacuyäñä. Chay umrish Diospa chuya wasinpa Tuquish Sawan nishan puncunman muyun-muyunpis apaśha cala. Chayćhu täcuyalshi llapa yaycücunacta mañapacula. Chayćhümi Pedrowan Juan allin yaycuycuyaptin “Limuśhnallayqui taytay” nila. Niptinmi paycuna allicta licapaycälil: “¡Taytay!” nipäcula. Niptinmi chay nunaca “¿Imallactaćhá uycalläman'a?” niycänuy anśhaläcuyan. Jinaptinmi: “Manam illayniyüchu nï üruyüchu capäcú uycälinacpä. Sinu'a cay nishälläwan yanapaycuśhayqui: Nazaret Jesus Salbacücäpa pudirnin caynïwan, śhalcul puliy-ari” nila. Nilculmi allï maquipi aysalcuptin intiru ćhaqui tulluncuna masïsu tacyañä. Jinaptinmi chay üra paćhcalcünuy śhalculcul puliyta allaycula. Chaymi paycunacta chalacuśhanuy ji'acuycula chay wasi luliman Diosta cushicuypi alawaśhtin dansaycaćhaśhtin. Chaynu jinayäta licälälilmi Tuquish Sawan nisha puncunćhu mañapacü nunaca caśhanta lisïlälil “¿Imactatan licayanchic?” nil licapayllaman lluypis camälälila. Chay sänaśha wishtu Pedroctawan Juanta macallaycaćhaśhtin cushisha mana caćhaycul licuyaptinmi lluy nunacunäpis paćhcatityälälimun chay chuya wasićhu Salomonpa Patyun caśhancäman “¿Imam pasacuyan?” nil. Chaynacuyalcaptinmi Pedro: “Israel-masïcuna ¿imapïmi caynüpa licapayllaman camäśha cacuyalcanqui? ‘Caycuna ichaćh quiquillanpa munayninwanpis ütac allin cayninwanćha wishtüta pulïchin’ niyalcanquipis. Manam chaynüchu. Sinu'a awquillunchiccunap Abrahampa, Isaacpa, Jacobpa ya'anchicpa Diosninchicmari uywaynin nunan Jesusta altuman juluyan. Cay mana juchayu nuna Diosninchicpa puntanćhüpis allin lulayniyu nuna captinpis amcunam muyucalcälilanqui. Jinalculmi Pilatop maquinman ćhulaycälilanqui. Pay caćhaycuyta munaptinpis amcunam mana munätuculcul aśhwanpa nuna wañuchicücäta caćhaycachipäculanqui. Caynu jinalcälilmi quiquin cawsayta uycämäninchiccäta wañuchipäculanqui. Diosninchicñatacmi ichá chay wañuycäpïta śhalcachimula. Rasunpa caycunapïta ya'acunam licäca yaćhäca cayalcá. Canan cayta yaćhapäcuy: Cay lluypis lisipäcuśhayqui wishtu umrica Jesusman chalapacuyninwanmi caynu śhalcüśha puliyan. Rasunpa chalapacuyninwanmari amcunap ñawpäniquićhu caynu tuqui sänu cayan. “Canan malca-masïcuna, rasunpa mayan caśhantapis mana tantialmi llapayquipis śhalcunacul llapa puydïniquicunawan wañuchipäculanqui. Ñatac cay lulayniquiwanmi lulacacüla Dios unay willacünincunawan cay: ‘Diospa Caćhamuśhan Salbacüca wañuchisham can'a’ nil nishanca. Chaymi mana allin lulayniquicunapi wanaculcul Diosmanña filtacalcämuy juchayquicunacta pampachaycälishunayquipä. Jinaman Salbacü Jesusninchic cutimul śhun'uyquitapis quićhaycälishunayquipämi cay pachäpa allaycuyninpi śhuñacuśha cala. Ñatac canan'a janay pachäćhülämi cayan, Dios unay aclacuśhan willacünincunawan nichimuśhancänuy lluy lulaśha canancama. ¿Manachun yalpapäcunqui Moises awquillunchiccunacta: ‘Tayta Diosninchicmi amcunapi juc willacüninta ya'actanüpis śhalcachimun'a. Payta juc shimilla cäsupäcuy ima nipäcuśhuśhayquitapis. Mayanpis mana cäsucücätá lluymi chincachisha can'a’ nil nishanta? Chaymi wanaculcänayqui. Ñatac Moisespis lluy Diospa willacünincunapis Samuelpïta allaycul puntamanmi limapäcula caynu lluy pasanancunapïta. Chaynütac Dios lluy willacünincunawan limalicuśhancunaca amcunapäwantacmi cayan. ¿Manachun yalpapäcunqui awquillunchiccunaćhu Abrahamta Dios limalicuśhanta: ‘Ampa milayniquiwanmi allincäta lulaśhä jinantin pachäćhu’ nil? Chaymi Dios chulinta wañuycäpi śhalcalcachil puntacta amcunaman caćhamula, allinpa licapäcuśhunayquipä, ñatac mana allin lulayniquicunacta caćhaycul payman filtapämunayquipäpis” nila. Chaynu Pedrowan Juan llapa nunacunäta “Jesus wañuśhanpi śhalcämuśhañam” niyaptinmi sasirdüticunaca, Diospa chuya wasinpa täpänincunap puydïnincunaca, saduseo caśhtacunaca sumä rabyaśha-cama paćhcälälimula. Jinalculmi pasachiculcäla carsilman. Tardi cayaptinñatacmi chay wälacama wićhaycullalña caćhaycälälila. Chay uyalïcunäpïñatacmi ichá Jesusman achca chalapaculcäla. Chaymi chay chalapacücunäwan'a picha walangamanña wayapanllanlä milälälila. Chay wälam lluy juntunacälälin chay Jerusalenćhu cä llapa puydïnincuna, prinsipal yaśhacuna, Moisespa camachicuyninta yaćhachicücunapis, sasirdüticunap mas puydïnin Anaspis, Caifaspis, Juanpis, Alejandropis, chaynütac chay caśhtancunäpis. Chaynu llapan juntunacuyculmi Pedroctawan Juanta puśhachimula. Jinalculmi llapanpa ñawpäninman śhaycacaycachil tapucuyalcan: “¿Ima pudirwanmá? ¿Mayantá caćhamuśhulanqui caynu lulaycaćhacuyalcänayquipä?” nil. Niptinmi Pedro Diospa Ispiritunpa lluy munayninćhu cayal: “Malcap puydïnin taytacuna, Israelpa prinsipal yaśhancuna: ¿Imapïtá amcuna tapucayalcämanqui cay wishtu nunawan allinta lulaycuptí mana allin lulayä-yupayta? Rasunpa imanuypa sänaśhanta yaćhayta munal'a yaćhapäcuy llapayquipis, jinantin Israelcunäpis cayta: Nazaret Jesus Salbacücäpa munayninwanmá cay wishtuca lluypa ñawinchicćhu śhalcula. Cay chacatapäcuśhayqui Jesustam quiquin Dios śhalcachimula. Paypïmi Salmos librućhüpis limayan: ‘Wasi luläcuna, jalutacuśhayqui lumim mas allin puydï chaläninmanlä muyüñä’ nil. “Salbamäninchic'a manamá juc canchu. Manam Tayta Diosninchic'a juctá ćhulalachu cay jinantin allpäman salbamänanchicpä” nila. Chayćhu Pedrowan Juan cay-nilälla calpis cäninman-cama mana manchalil limayninwanmi, chay puydï nunacunäta upällachila. Jinaptinmi lluypis licapayllaman camälälisha: “Caycuná Jesuswanmi rasunpa capäcula” nila. Chayćhu imacta ninanpä chay sänachishan nunapis cayaptinmi mana imamanpis artiyta atipapäculachu. Mana atipaculculñatacmi Pedroctawan Juanta waśhaman yalalcachil, quiquin-pulalla ninaculcäla: “Cay umricunäta ¿imanäśhunmi cay jinantin Jerusalen malcaca sumä jatun lulaśhanta licayalcaptin'a? Caycunacta manaña cürricaćhayächinanpä lluy aminasaśhun Jesuspi uchucllapis cananpi manaña limalcapäcunanpä” nil. Ninacalcälilmi caśhan ayaycul: “¡Yan'al-lätac chay Jesuspïta cananpi limalcuyalcanquiman yaćhayalcächinquiman!” nil aminasälälin. Niptinmi Pedrowan Juan nila: “Má, canan nipämay. Amcunapïtá mayannintatan Diosninchic'a munanman: ¿amcunacta cäsunätachun ichá payta cäsunätachun? Ya'acuná cay ñawïwan licapäcuśhäcätá, linlïwan uyalipäcuśhäcäpi'a manam shimí wićhacacüśha quïdanmanchu” nil. Niptinmi: “¿Imanäśhunmá? Cay-chica nuna ñawinchicćhu cay tawa ćhunca watayu wishtu nunäta sänachishanpi lluypis Diosta alawaśhtin bïbayalcanmari” ninaculcul mastalä aminasälälin. Jinalcul mana imanaytapis atipacalcälilmi caćhaycälälila. Chaynu caćhaycüluptin Pedrowan Juan chalapacü-masincunaman ćhaycälilmi chay prinsipal yaśhacunaca imacta nishantapis willapäcula. Chayta uyalïlälilmi Diosta llapallan ruygaculcäla cay nil: “Sumä Munayniyu Taytay, anmi lluyta camalanqui, sïlüta allpäta lamarcäta llapa imapis cänintinta. Ñatac sirbïniqui unay awilú Davidpa shiminpam Chuya Ispirituyqui limamula: ‘¿Ima cäñatan llapa malcapis cuntrayqui śhalcapämunanpä? ¿Imañatan mana rasunninwan pinsaycul cuntrayqui yan'alpä lulapäcun? Jinalcul llapa puydï mandacücuna, jinantin nasyuncunap mandacünincuna jucllachanacaycälil amtawan Śhuñacuśhayquitam cuntrapäcuśhunqui’ nil. “Rasunpa cay malcäćhu Herodeswan Poncio Pilatowan Israelcunaca mana-Israelcunäwan jucllachanacaycälilmi Śhuñacuśhayqui Chuya Chuliqui Jesuspa cuntran śhalcapäcula. Rasunpa cay lulaśhanwan'a unaypïña caycuna pasananpä nichishayquitamá lluy lulälälin. Canan-ari Tayta Diosní, uyaliycuy aminasacuyninta. Jinal ya'a sirbïniquicunacta yanapaycälimay mana manchalil ampïta willaculcänäpä. Jinaman'a Chuya Chuliqui Jesuspa pudirnin cayalcapti'a, munayta uycälimay ishyäcunacta sänaycälichinäpä, ñatac milagrucunacta lulaycälinäpäpis” nil. Chaynu ruygaculcaptinmi chay juntuläśhan wasica śhaśhälun. Jinaptin chayćhu cäcunaca Chuya Ispiritup lluy munayninćhu licalïlälilmi cullucuycul Diospïta willaculcäla. Chayćhu puydï yaćhapacücunaca “Jesusmi rasunpa cawsamun” nil willaculcäla mana imactapis manchalillal. Lluy chalapacücunäñatacmi juc pinsaylla, lulaylla cawsapäcuptin llapa nunacunäpis istimapäcul, rispitapäcul allinpa licapäcula. Chalapacücunaca quiquillanpä mana chalat-chalatyayä capäculmi ima cänintapis lluy camachinacaycälila. Chay chalapacücuna-pulamari wasinta ütac ćhaclanta lanticulculpis illaycäta uycula puydï yaćhapacücunäman nisitäśhanpa lluymanpis camaycachinanpä. Jinaptinmi paycunaćhu nï juc wacchapis calachu. Chaynütam lulala José śhutiyu nunapis. Paymi lamar ćhawpićhu Chipre malcapi, Levïpa ayllun cala. Paytam puydï yaćhapacücunaca Bernabëwan śhutichapäcula. (Bernabé ninan'a “llaquipayniyu nuna” ninanmi.) Paymi ćhaclanta lanticulcul lluy ćhaninta puydï yaćhapacücunäman uycula. Chaynütacmi Ananiaspis walmin Safirawan ćhaclanta lanticälälin. Chaynu lanticulculmi pulanpïpis yaćhachinacaycälil parti illayta quïdacaycälichin. Jinalculmi puydï yaćhapacücunäman partillactaña Ananias apamuñä “Cayllaćhümi lanticälälí” nil. Chayćhümi Pedro nila: “Ananias, ¿imatá pasäśhunqui, Satanaśhwan gänachiculcul, parti illayta quïdacaycachil Chuya Ispiritucta artipänayquipä? Chay ćhacla ampaćh cala. Chay lanticuśhayqui illaycäpis ampatacćha cala. Chaynu cayaptinchun ¿chayta lulanquiman? Manam nunactachu casquipälunqui sinu'a quiquin Diostam” nin. Chay niptinmi Ananias juclla pampäman wañüśha ćhaćhälun. Chaycuna lluy pasäluptinmi mayanpis yaćhäcunaca manchaculcäla. Chaynu chayćhu jitalayaptinmi müsucuna śhalcamul ayäta pitwilcul pampamü apaculcäla. Chaynu pasäśha cayaptinmi quimsa ürapïtanuy'a walmin Safirapis lluy chaycunacta mana yaćhal yaycämun. Chayćhümi Pedro tapula: “Safira, má nimay ¿chayllaćhüchun rasunpa lanticulcälanqui?” nil. Niptinmi: “Aw, chayllaćhümari lanticälälilá” nila. Niptinmi: “¿Imapïtan pulayqui yaćhachinacuycul ‘Dios'a, má, ¿imanämäśhunshi?’ nilcul cayta lulapäcunqui? Licay wayapayquita pampäcunaca caytaña cutiyalcämun, amtapis pampapämuśhunayquipä” nila. Chaynu niyällaptinmi Pedrop ćhaquinman Safirapis wañüśha ćhaćhälun. Chayćhu wañüśhacta chay müsucunaca talilculmi pasachiculcäla wayapanpa lädunman pampaycälimü. Cay pasaśhancunacta lluy mayanpis uyalïcunämi ñatac Jesusman chalapacücunämi chay pasaśhancunapi manchaculcäla. Chay muyuncunaćhümi puydï yaćhapacücuna milagrucunacta, allin lulaycunacta lulapäcula. Diospa chuya wasinćhu Salomonpa patyun nishanćhümi chalapacücunaca imaypis juntunaculcäla. Mana chalapacücunañatacmi ichá chayćhu mana paycunawan capäculpis allin rispïtuwan licapäcula. Chaymi chalapacücunaca muyun-muyun achcaman umripis walmipis milapäcula. Jinaman'a lluy nunacunaca ishyänincunacta chacanaćhu ütac cämantintapis julapämula “Icha Pedrop llantuyllanpis ćhaptin sänälunman” nil. Chaynütacmi juc malcacunapïpis Jerusalenman ishyänincunacta, Satanaśhpa turmintäśha nunacunactapis apapämuptin lluy sänäśha cala. Chaynu achcaña cacuyäśhanta licalcul puydï sasirdütiwan saduseocuna masannincunawan śhun'unćhu imbidicuylla timpucuyaptinmi puydï yaćhapacücunäta carsilman apaycälächin. Masqui chaynu wićhächiptinpis chay tutam Diospa anjilnin śhalcamul carsilta quićhaycul julüla. Chaynayculmi nila: “Canan Diospa chuya wasinman lil Jesus muśhü cawsayta uycuśhanpi willamuy” nil. Chaynu niptinmi anjil nishannuy chay wäla-wälalla lilcul willacamula. Chaynu cayaptinmi chay puydï sasirdütica puydï-masincunawan Cunsïju puydïnincunacta juntunacaycachil carsilcäta caćhala puśhachimunanpä. Chay puśhamücunaca ćhänanpäshi carsilćhu nï wälañächu. Jinaptinshi cutilcamul-pacha nipäcun: “Imam caćhaycamuśhayquinümi wardiacunapis täpalcäña. Jina lläbiycachishallayquinümi masïsu lläbilayäñä. Ñatac lulicta yaycapäcunäpämi nï mayanpis cañächu” nin. Niptinmi puydï sasirdüticunäwan täpäcunäpa puydïninca “¿Imamanćha ćhälun'apis?” ninacücuyalcan. Chaynu ninacuyalcaptinmi ćhämun juc nuna: “Carsilman wićhachishayquicá chuya wasip puncunćhu-ari jinantin nunäta willapayan” nishtin. Niptin-pacha puydï wardiacuna puśhamü pasaculcalmi talïlälil “Tupaycuśhá yan'almi cay-chica nuná tamshämachwanpis” nil tuquillap puśhapämula. Chay Cunsïjup ñawpäninman ćhächiptinñatacmi puydï sasirdütica nila: “Ćhuncay-ćhuncay ‘Amam cananpi chay Jesuspi limalcälinquipischu’ niyalcaptïpis ¿canan imactatá lulayalcanqui? Caynu ardïdi äśhaycaćhayalcanqui jinantin Jerusalen nunacunaca chay nunap wañuyninpi juchachapämänanpämá” nil. Niptinmi Pedropis masannincunapis nipäcula: “¿Diosnïta ipanchalcul nunätalächun ampá cäsucuyalcäman, imatá? Amcunamari Jesusta chacataycul wañuyalcächinqui. Jinaptiquipis unay awilunchiccunap Diosninmi caśhan śhalcachimula. Jinalculmi lädunman taycaycachin sumä Puydïpä sumä Salbacüpä, Israel malcaca Diosman licaćhacuptin, juchancunapis pampachäśha cananpä. Ya'acunam caycunapi ñawïwan licäca cayalcá Chuya Ispiritu yaćhaśhan-yupaypis. Ñatac Dios'a Ispiritunta uycun mayanpis cäsüninmanmi. Chaymi nipämäśhan-yupaypis lulayalcá” nin. Niptinmi chayćhu sumä-sumä rabyäśha wañuchiyta munacuyalcan. Ñatac paycunap cumpañäninmi cañä juc Gamaliel śhutiyu fariseo caśhta nuna. Paymi camachicuyta yaćhachï, malcap rispitäśha cala. Pay śhalculculmi waśhaman nunacunäta yalalcachil nila: “Israel-masïcuna, sumäta pinsaycäliy cay nunacunäwan imacta lulay pinsapäcuśhayquitapis. ¿Yalpapäcunquichun ‘Ya'am puydïninca cacuyá’ nil Teudas nunaca unay śhalcuśhanta? Chaynu śhalcuptin ¿manachun tawa paćhac nunacunaña śhalcünin cacuyan? Jinaptin chay Teudasta wañüchiptin ¿manachun chay nunancuna chi'icalcul chincaculcan? Licay chayćhümari yaćhaśhanchicnüpis camacäla. Chaypïtá ¿manachun Galilea malcäpi Judaspis chaynütac sinsu timpućhu śhalcätucämun? Chaytapis ¿manachun achca nunacuna śhalcucuyalcan; chaypi Judasta wañüchiptin'a llapa nunanpis chincayman ćhulaculcul chincaculcan? Chayta yalpaćhaculmi ya'a canan nipäcuc, ama yan'al chay nunacunäta turmintapayaychu; jawcallacta caćhaycapäcuy. Nuna cüsalla cal'a chay juccunänüpis chincan'aćh. Ñatac Diospi rasunpa captin'a maynu imanaculpis chincachiyta manaćh atipapäcunquichu. Yan'al-lätac ichá Diosta turyapayalcanquiman” nin. Chay niptinmi awnipäcula. Jinalculmi puydï yaćhapacücunäta cutiycachimul asutichipäcula: “Cananpi yan'al-lätac Jesus nunäpi limalcanquiman” nil. Chaynu asutilcachilmi libricta caćhaycälälimula. Jinaptinpis yaćhapacücunaca “Jesusninchicpi willaśhanchic-laycu caynu asutimäśhanchic'a Diosninchic allincäpi waytachimäśhanchicnümi” nil cushisha yalapämula chay Cunsïjup puydïnincunäpi. Chaypïtam muyun-muyunpis Jesus Salbacü caśhanpi Diospa chuya wasinćhu, may wasicunaćhüpis willacuyta jicutapäcula. Chayćhu Jesusman chalapacücuna achcaman miläläliptinmi waquinnincuná juccunäpïta limacuyalcäla. Chay griego limäcunämi quijaculcäla: “Micuy upämäśhayquićhümi ya'acunap biudäcunacta ash-ashllacta wishlapayalcanqui. Israel limä caśhta llapa biudayquicunactañatacmi ichá imanuypapis uyalcanqui” nil. Chaynu niptinmi chay ćhunca ishcaynintin puydï yaćhapacücunaca: “Ya'acuna cay lulayta lulal'a Diospa willacuynintam caćhaycapäcüman. Aśhwanpa, anćhish nunayquita aclapäcuy cay lulayta lulapäcunanpä. Ashipäcuy allin cawsayniyu nunacunacta, allin umayüta, Chuya Ispiritup lulayninćhu cäcunacta. Paycunap maquinman cay lulayta ćhulayculćha ya'acuná Diospa willacuyninta willaculcäśhä chaynütac imaypis ruygaculcäśhä” nipäcula. Niptinmi “Allinmi chay'a can'a” nilcälil aclälälin Chuya Ispiritup munaśhanta lulä, masïsu chalapacü Estebanta, Felipicta, Procorocta, Nicanorta, Timonta, Parmenasta, Antioquia malcäpi Nicolastapis. (Paymi mana-Israel caśhta calpis unaypïña Moisespa camachicuyninman chalapacuyäla.) Jinalcälil puydï yaćhapacücunäman ćhälächiptinmi paycuna umanman maquinta ćhulaycul Dios yanapänanpä mañaculcäla. Jinalcuptinmi Diospa willacuynin intiru malcacunäman milala. Chaynüpam Jerusalenćhu chalapacücunäpis achcamanña muyupäcula. Jinamanmi aśhta achca sasirdüticunapis cäsucul chalapaculcäla. Cay Estebanta Diosninchic allinpa licalmi, imacta lulananpäpis jatun pudirta uycuptin milagrucunactapis chay malcäćhu lulala. Chaynu lulayaptinmi juc cutićhu “Uywaypi Juluśha” nishan Israel caśhtacuna, waquin Cirenecunapi, Alejandriapi, Ciliciacunapi, chaynütac Asia nishan malcacunäpi caśhta-masincunawan jucllachanacuycul Estebanwan tapunacuyta allacaycälila. Chayćhümi Chuya Ispiritu Estebanta umacta uptin mana imanmanpis iwalapäculachu, maynu upällachiyta munapäculpis. Chaynu mana atipacalcälilmi juc nunacunacta mincacälälila: “ ‘Cay Estebanmi Diosninchictapis, Moisestapis jalutacuñä’ nil niycälipamay” nil. Niptin rasunpa nicuyalcaptinmi, jinantin malcaca, ñatac prinsipal yaśhacuna, camachicuyta yaćhachicücunaca piñacälälin. Chaymi Estebanta chalalcälil Cunsïjup puydïnincunäman pasachiculcäla. Chayćhümi chay niycünin nunacunaca äśhaycaćhacuyalcan: “Taytacuna, cay nunam Diosninchicpa canancätawan Moisespa camachicuynincunactapis jamuyal jalutacuñä. Chay Nazaretpi Jesusninshi cay Diosninchicpa wasinta lluy pampatalcul Moises yaćhachimäśhanchic custumrinchictapis jucman muyüchinman” nil. Niptinmi chay Cunsïjup lluy puydïnincunapis Estebanta licalcuśhanćhu, paypa cäranta anjilpa cärantanuy licälälin. Chayćhümi puydï sasirdütica Estebanta tapula: “¿Imaninquim nishuśhayquicunapi?” nil. Niptinmi nila: “Malca-masí taytacuna, [Moisespa camachicuyninta manchacuywanmi licá. Chaynütacmi Diosninchictapis cäsucú. Pay'a manamá nunap lulaśhan wasicunallaćhüchu yaćhayan.] Tantiaycäliy-ari. Awilunchic Abraham Haram nishan calu malcaćhu cayaptinmi Sumä Diosninchic ćhaycul limapäla: ‘Cay malcayquita, caśhtayquita caćhaycul maytapis nishac malcaman licuy’ nil. Chayta nila Mesopotamia juc-lädu calu malcäćhu cayaptinlämi, manaläpis Haramćhu yaćhayaptinlämi. Chaynu niptinmi Abraham yalucula Caldea malcanpi Haram malcäman chayćhu yaćhamü. Chayćhu taytan wañucuptinlämi Diosninchic puśhamula cay caśhanchic malcanchicman. Ñatac maycäćhu yaćhananpäpis nï taycuycunallanpäpis uchucllapis unanchaycapuśha allpan capulalächu. Ñatac chayćhu manalä chulinpis cayaptinlämi Diosninchic: ‘Cay jinantin malcaca ampäwan chuliquipämi can'a’ nila. Nilculmi: ‘Llapa caśhtayquim jucpa malcanćhu allpanćhu sirbipaculcan'a tawa paćhac wata ma'alcuśhapis, imanalcuśhapis. Chay sirbichicüniqui malcätamari ya'a llaqui bïdacta apachishä. Jinalcuptïmi chaypi yalamul cayćhu sirbipämanqui’ nila. “Chayćhütacmi nila: ‘Abraham ya'apa nuná canayquipä umri cayniquićhu siñalacul unanchachicuy’ nil. Chaymi chulin Isaac näsïluptin simänaycuyällacta unanchachila. Chaynütacmi Isaacpis lulala chulin Jacobwan. Chaynütac Jacobpis llapa chulincunawan lulala. Yaćhaśhanchicnüpis paypa ćhunca ishcayniyu chulincunam cay Israel nasyunninchicpa puydïnincuna capäcula. “Ñatac cay Jacobpa chulincuna, ya'anchicpa awilunchiccuna, quiquin-pula ćhïninaculcul śhullcan Josëta lanticälälin Egipto nasyuncäćhu sirbipacamunanpä. Masqui jinaptinpis Diosmi Josëta mana caćhaycul ima ñacaśhanpïpis julula. Jinayculmi allin umacta uycul, Egiptop mandänin Faraonwan allinpa apanacachila. Chaymi pay jinantin Egiptop mandawshïninpä ćhulaycula jinaman wasinćhüpis yanapänanpälä. “Jinamanmi llaqui micuy wana ćhäla Egiptopïta aśhta Canaan malcanchiccama. Jinaptinmi llapa awilunchiccunap ima aycallapis micalcälinanpä calachu. Chaynu cayalcäśhanćhümi Jacob yaćhälun Egipto nasyunćhu trïgu lantiypä caśhanta. Chaymi chulincunacta lantichimü caćhala. Chaypi yapa lantï cutïläliptinmi śhullcan José lisichicula mayurnincunawan. Chaynüpam Faraon yaćhala José may-lädu, ima caśhta caśhantapis. Chaymi José papänin Jacobta puśhachila lädunman anćhish ćhunca pichayu lluy caśhtantinta. Chaynüpa Jacob Egipto malcäta ćhalmi chayćhu wañucamula llapa chulincunapis. Chaymi Siquem malcaman ayäcunäta apapämula Hamorpa chulincunapi taytan Abraham lantishan nïchuncunaman pampapämü. “Chaynu achca watacunaña pasayaptinmi ji'aycayämulaña Abrahamta Dios limalicuśhan timpuca. Yaćhaśhanchicnüpis unay awilunchiccuna achca-achcamanmá milälälila chay nasyuncäćhu. Cay-chica timpuña José wañucuśhanpi cayaptinmi juc juyu puydï mandacü chay Egipto nasyuncäta mandayäla. Paytá manamá imapis uculachu Jacobpa caśhtacunapi. Chaymi malcanchicta lluy ingañalcul munaśhanta lulachila, ñacachila, aśhta näsimü iñachancunactapis wañunanpä firsapi jitachipäcula. Chaynu timpup ćhawpinćhümi Moises näsimuptin taytancuna quimsa quillalä wasinćhu uywapäcula. Paytamari Dios allinpa licala. Chayćhu jitäśha niyaptinmi chay Faraonpa wamla chulin apacul ishpichicula quiquinpa wawintanuy. Chaynüpa chay nasyunpa yaćhachicuynin junta Moises ishpilmi yaćhayninman tincüta imactapis limala, lulala. “Chaypi tawa ćhunca watanta liyalmi, Moises watucü lila Israel malca-masincunaman. Chaynu lishanćhu juc Egipto nuna Israel malca-masinta camacayäta talïlulmi caśhtanta amachayninwan chay nunäta wañuchila. Jinalculmi: ‘Cay lulaśhäwan cay llapa caśhta-masïcuna tantiapäcun'aćh Diosninchic ya'awan librananta’ nicula. Ñatac chaytá caśhtancuna manam uchucllapis pinsalcälilachu. Aśhwanpa chay wäla quiquin-pulacta ma'anacuyäta talilcul: ‘¿Maynüpam wawi-caśha ma'anacuyalcanquiman?’ nil japächaptinpis chay ma'acüca Moisesta tan'alcul ‘¿Miticamunayquipä pitá mandänïpä, fisnïpä amta ćhulaśhulanqui? ¿Anyan cay Egipto nunactanüchun imam ya'actapis wañuchiyta munamanqui?’ nila. “Chaynu niptinmi, Moises Madian malcäta ayicula. Jinalculmi chayćhu yaćhala juc-lädu allpaćhu mana lisisha. Chayćhu walmiculculmi ishcay chuliyu cala. “Chaypi tawa ćhunca watapïmi Sinai ulup chunyäninćhu licalïlun juc anjil sumbaypa-sumbal juc jaćhacta lupayä ninap śhun'unćhu. Chaynu walayaptinmi Moises aśhuycula ‘¿Má, imash cañä?’ nil. “Chaymi chay ninap śhun'unpi limalïmun Tayta Diosninchic: ‘Ya'am cayá unay awiluyquicuna Abrahampa, Isaacpa, Jacobpa alawayalcäśhan Diosnin’ nil. Niyta uyalil Moises manchalicucuyalmi, nï licalcunñapischu. Diosñatacmi: ‘Śhucuyniquita julucuy. Ya'a cayćhu caśhä-laycum cay jaluśhayqui allpaca chuya. Egipto nasyuncäćhu malcá ñacaśhantam ñawí lican. Chayćhu ñacaśhanpi quijacamäśhanta uyalilmi canan bäjamulá julamunäpä. Chaymi Egipto nasyuncäta linayquipä amta caćhaśhayqui’ nila. “Canan má, taytacuna, chay nina waläcäćhu juc anjil licalichimuśhancäwanmi Diosninchic caćhala Moisesta caśhtanpa puydïninpä, libräninpä. Masqui juc-pun ‘¿Pim amta puydïnïpä, fisnïpä ćhulaśhulanqui?’ niyalcaptinpis cay Moisesmi Egipto nasyuncäpi unay awilunchiccunacta libramüca. Paymari chay malcäćhu, Puca Lamarcäćhu, chunyänincunäćhu ima milagrucunactapis, siñalcunactapis tawa ćhunca wata intiru luläca. “Masqui may-chica nuna chay chunyänincunäćhu cayalpis ¿pitan Dioswan limala ampá? Sinu'a cay Moisesllapmi imactapis jinantin caśhtanchic yaćhapäcula Sinai ulućhu limalimü anjilca ima nishantapis. Paytamari Diosninchic shiminta ula tuqui cawsananchicpä. Masqui chaynu puydï calpis cay quiquin Moisesmi malcäta nila: ‘Amcunapïtam Dios juc willacüninta ya'actanüpis śhalcachin'a. Payta cäsupäcuy’ nil. “Ñatac yaćhaśhanchicnüpis unay awilunchiccuna Moisesta mana cäsupäculmi munay-sapacalcälil caśhan Egipto nasyunta cutićhaculcäla. Jinalmi Aarontapis: ‘Juc dioscunacta lulaycälipamay puśhapämänanpä. Manam yaćhanchicchu Egiptopi julamäní Moisesta ima pasaśhantapis’ nil nipäcula. Chaynu nilculmi taytachacta rasunpa lulacälälin uña ñatuctanuy. Jinalculmi ‘¡Caymi diosní!’ nil maquinwan lulacuśhan taytachanpä jatun fistacta lulapul uywacunap yawarninta uycapäcula. Chay lulaśhanpi Diosninchic caćhaycüluptinmi intïta, quilläta, lusirucunäta dioschaculcul alawapäcula. Chaynütam unay willacünincunap isquirbishan librucunäćhu limayan: ‘Israel caśhtacuna, tawa ćhunca wata chay arinal ulucunäćhu “Diosnïpä” nil yawarta uycuśhayquica ütac imapis lulapäcuśhayquica ¿ya'apächun cala, imamá? Aśhwanpam cay alawanan wasïta śhalcachipäculanqui chay Moloc taytachayquipä. Jinalculmi chayćhu Refan taytachayquip lusirunman uyshuycälilanqui lulacuśhayquita alawanayquipä. Chay lulapäcuśhayquipïmari Babilonia nasyunpa mas wic-lädun nasyuncunamanlä aysachishayqui, apachishayqui’ nila. “Canan'a, taytacuna, sumäta yalpalcäliy: Diosmi Moisesta nila: ‘Carpacta śhalcachipamay nunacunäta ya'apïta yalpachinäpä’ nil. Niptinmi Dios imam nishantanülla nunacunaca śhalcachila Moisespa camachicuyninta ćhulapäcunanpä. Ñatac chayta śhalcachila manam cayćhüchu sinu'a chay chunyäninćhümi. Chayćhümi uywapäcula. Cayman apachimula Diosninchic cay malcapi lluy nunacunäta Josuëwan alulcachil-lämi, ñatac unay awilunchiccuna lluy taycuptinlämi. Chayćhülämi chay carpap intiru muyülïninman cunćhacaycälil Diosninchicta alawapäcula aśhta unay mandäninchic David timpucama. Paymi Diosninchicwan allinpa apanacul: ‘Dios Taytáy, Jacobpa Diosnin, cunsintiycamay juc wasicta śhalcachipunacpä’ nila. Ñatac manam paychu śhalcachila sinu'a chulin Salomonmi śhalcachipula. Chaynu captinpis, taytacuna, altu sïlućhu cacü Diosninchic'a manam nunap lulaśhan wasicunallaćhüchu täcuyan nï wićhalayan, Diospa unay willacünin nishan-yupaypis. Paymari nila: ‘Sïlümi dispächu'a, allpäcá pulinallämi. Chaynu captin'a ¿ima wasictatan yaćhanäpä amcuna lulaycapamanquiman? ¿Maycätan jamaycuná canman, ya'a quiquí lluy imactapis lulayaptí?’ ninmi Taytanchic” nil. Chaynu nilculmi Esteban chayćhu llapa puydïcunacta: “Amcuna artictam pasaypi cullu linli capäcunqui. Diosta mana lisï nunacunänuy mana linliyu, juc-läducta śhun'uyqui pinsayä nuna capäcunqui. Jinal imaypis Chuya Ispiritup cuntran cayalcanqui. Cay lulayniquiwan manam mayta-chayta lipäcunquichu unay awquilluyquicunapïta. “Canan'a ¿niycälimanquimanchun Diospa willacünincunacta mana mayanllantapis awiluyquicuna aticaćhaśhanta? ¿Mayanllantá manatan wañuchilachu? Paycuná Mana Juchayücäpi limalcücätá wañuchipäculam. Pay quiquin ćhämuptinñatacmi, amcunapis cuntran śhalcalcälil wañülächinqui. Amcuna Diospa camachicuyninta anjilpi ćhasquïcunalä cayalcalpis manatac cäsuculcä-camachu capäcunquipis” nin. Chaynu niycüluptinmi alli-allicta nanachiculcul quiluctapis lawćhićhicyachicuyalcan. Estebanñatacmi ichá Chuya Ispiritup munayninćhu cayal altu sïlućhu Diosninchicpa sumä cayninta, ñatac Jesuspis Tayta Diospa lädunćhu śhäcuyäta licäla. Chaymi chayćhu nila: “¡Licay! Quiquin sïlum quićhacacuyan. Chayćhu Rasun Nunap Chulin Jesustam Diospa lädunćhu cayäta licayá” nil. Niptinpis cullu linlicaycälilmi Estebanman lluypis shipucälälila. Jinalcul chay malcapi aysacalcälimulmi chay casquinwan limäcunälä müdanantapis Saulo śhutiyu müsup puntanman wicapaycälil Estebanta tamshayta allacaycälin. Chayćhu tamshayalcaptinmi Esteban ruygacula: “Taytalláy Jesus, almalläta ćhasquiycullay” nil. Nilcuśhanpïmi un'ulacuycul ayaycaćhaypanuy: “Taytay, cay lulaśhanpi ama juchachaycuychu” nil pasacalpula. Chayćhümi Saulo nila: “Allinmi caynu wañunan” nil. Jinalcäliptinmi llaquipayniyu nunacuna śhalcamul alli-allicta wa'acuśhtin Estebanta pampamü apaculcäla. Chay-pachapïmi cay Jerusalenćhu Jesusman chalapacücunäta lluy chincachï talcula. Chayćhu Saulo llapantapis llaqui bïdacta pasachiptin, jinaman wasin wasin yaycuycul walmictapis umrictapis alluctanuy alaśhćhalcamul carsilman jitaycayächiptinmi lluypis wicta cayta chi'iculcul ayiculcäla Judeap Samariap malcancunaman. Ñatac puydï yaćhapacücunällañam chayćhu quïdälälila. Chay Jerusalenpi ayicücunämi may malcaman ćhäpäculpis allin willacuypi willaculcäla. Chaymi Samaria malcäman Felipe ćhälulpis Salbacü Jesuspi willacula. Chayćhümi latacunactapis, wishtucunactapis, Satanaśhpa gänaśha nunacunactapis Satanaśhninta apalcaćhayäta alulcul sänachila. Caynu milagrucunacta lulaśhanpam, llapa nunapis juntunacamul Felipip yaćhachishanta mishquicta uyalipäcula. Sumä cushicuyllamari chay malcäćhu cacula. Chayćhütacmi Simon śhutiyu juc nuna chay-chica unay timpuña rüja cayninwan chay malcäta ingañäcuñä. Puydï nunap pasachiculcul-lämi llapa nunawanpis rispitachicuñälä. Chaymi sumä mana sumä nunapis “Pay'a Diospa sumä pudirninwanmi cayan” nil sumä manchacuywan cäsupäcula. Ñatac Felipe chayćhu Diospa gubirnunpi, jinaman Jesuspi willaptinmi walmipis umripis chalapaculcul bawtisachiculcäla. Jinaman Simonpis chalapacuycaćhalcul bawtisachicülun. Jinalculmi Felipicta puliwshicuyan “¡Maynu milagrucunactam lulaculläñä!” nilcul. Ñatac Jerusalenćhu puydï yaćhapacücunaca Samariaćhu Diospa shiminta ćhasquipäcuśhanta yaćhälälilmi Pedroctawan Juanta caćhapäcula. Chaypá manalätacmi Chuya Ispiritu Samariaćhu chalapacü nunacunäman śhamulalächu. Sinu'a “Jesuspa uywayninmi callá” nilcul bawtisachicuśhallalämi cayalcäla. Chaymi Pedrowan Juan ćhaycamul, paycunacta yataycul Diosta ruygacula “Ispirituyquita uycullay” nil. Chaynüpam Jesusman chalapacü Samaria nunacunäpis Chuya Ispiritucta ćhasquipäcula. Cay Simon llapa yataycuśhan nunacunäman Chuya Ispiritu sïlupi uyaypa śhayämüta licalculmi, Pedroctawan Juanta nila: “Chay pudirniquita lanticämay, ya'apis amcunanuy munaśhä nunacta yataycul Chuya Ispiritucta unäpä” nil. Niptinmi: “Chay illayniqui üllacüśha infirnüta licuy. ¿Imanuypatan Dios cüsacta illaywan lantiyta pinsälunquiman? Caynu mana allin śhun'uyu'a caycunaćhu manamá canquimanchu. Inbidicuycunalla amćhu winalayaptinmi munayninćhu ćhänalayächishunqui. Chaypi wanacul Diosta ruygacuptiqui ichaläpis pampachaycuśhunquiman” nin. Niptinmi Simon: “Cay nimäśhayquicunaca mana pasallämänanpä mañacaycapallämay-ari” nicuyan. Jinaptin chayćhu Jesuspi willaculculmi Pedrowan Juan Jerusalenta cutipäcula Samariap intiru malcancunap willacuśhtin. Chaypïtam juc anjil Felipicta nila: “Wayra liy, Jerusalenpi Gazaman lï arinal caminüman” nil. Niptin-pacha lishanćhümi Etiopia-lädu nunawan tincülun. Paymi Etiopia nasyun Candace puydï mandacüninpa ministrun cala illay cüsapi licänin. Pay malcanpi śhamula Jerusalenta Diosta alawämi. Jinalculmi carritanpa jananćhu Diospa unay willacünin Isaias isquirbishanta lïgishtin nasyunninta cutiyäla. Chaynu pasayaptinmi Diospa Ispiritun: “Felipe, aśhuycuy wic nunäman” nila. Niptin Felipe cürriycul aśhuycunanpämi lïgiyäta uyalïla cay niyäta: “Ćhipinanman uwishta apaycuyä-yupaymi apälälin. Millwanta lutuptin upälla quïdacänümi, mana imactapis limalculachu. Pin'aypä uyshulächipäcul nï mayanpis tincüninman licayculachu. Chayurá milaynincunapi ¿mayanllá limaycälinmantá? Cay allpäćhu cawsaynin chincayaptin'a manamá jucpis canchu” nil. Chaynu uyalilculmi Felipe tapula: “Taytay, cay lïgishayquita ¿tantiayanquichun?” nil. Niptinmi chay nunaca: “¿Imanuypatan ya'a intindïlüman mana pipis tantiaycayächimaptin?” nin. Nilculmi: “Taytay, cay-läduman ishpimuy” nil carritanman ishpichila. Chayćhümi chay puydï nunaca Felipicta tapula: “Canan niycallämay ¿cayćhu willacüca quiquinpïchun icha jucpïchun limayan?” nil. Niptinmi: “Cay lïgishayquica Jesuspïmi limayan” nilcul Jesuspi willapalcul lluyta tantialpachila. Chaynu limaśhtin liyalcäśhanćhu yacuman ćhälälilmi chay puydï nunaca: “Cay-ari cayćhu yacu cayäñä; ¿Bawtisallämanquimanchun?” nila. ˻Niptinmi: “Rasunpa chalapacuptiqui'a, bawtisaśhayquićh” nin. Niptinmi: “Aw, chalapacümi Jesus Diospa Chulin caśhanta” nila.˼ Nilculmi carritanta śhaycächin. Jinalculmi pulan bäjaycul, yacuman liptin chayćhu Felipe bawtisala. Jinalcul yacüpi yalayämuptinmi Diospa Ispiritun Felipicta chincachicula. Jinaptinmi chay Etiopia nunaca payta manaña masta licalpis malcanta cushisha pasacula. Ñatac Felipe Azoto malcaćhu licalïlulmi allin willacuyta malcan-malcan willapacuśhtin Cesarea malcäcama ćhäla. Sauloñatacmi chalapacücunäta wañuchïpi lücuyal sumä-sumäta ñaćhaña imanacuyälapis. Chaynu pinsamintunwan lilculmi chay puydï sasirdüticunäta nila: “Juc papilta umay Damascoćhu juntunacuna wasip puydïnincunapä. Chayćha Muśhü Caminuman chalapacücunäta umripis walmipis cacuchun lluyta cay Jerusalenman aysalcamul carsilćhu chaquiyächishä” nil. Chayćhu uycuptinmi pasacula. Damasco malcäman sircaycuyaptinñatacmi, juc acchi sïlupi ji'alpaycamul Saulop muyülïninta acchiycuyan. Jinaptin Saulo pampäman cućhpälulmi chayćhu uyalïlun: “Saulo, Saulo ¿imapïtan wañuchiyta llallächacul aticaćhamanqui?” nil nilpamüta. Niptinmi: “¿Pim canqui, taytay?” nïllaman Saulop shimin paćhyälun. Niptinmi: “Ya'a cayá aticaćhaśhayqui quiquin Jesusmi. ˻Cay lulayniqui cunca cuchuyniquipämi garuchap puntanta saytäcä-yupaypis cayan” nin. Niptinmi chucchuśhtin: “Chayurá ¿imacta lulanätam munanqui, taytay?” nicuyan.˼ Niptinmi: “Śhalcul, wayra yaycuy cay malcaman. Chayćhümi imacta lulanayquipäpis nishunqui” nin. Chay nishanta uyalïlälil imactapis mana licalmi lluy liwshïnincunapis licapayllaman camälälila. Niptin Saulo pampäpi śhalcüluptinmi ñawinñatac aplacacüñä. Chaymi Damasco malcäman chancuyllap ćhächipäcula. Jinalmi quimsa muyun chaynu aplaśha, mana micuśha nï yacuctapis upyaśha cala. Ñatac chay Damascoćhümi juc nuna Ananias śhutiyu Jesusman chalapacütac yaćhala. Paytam Jesusninchic juc suyñuyninćhünuy licalilcamul “Ananias” nila. Niptinmi: “¿Imactam niyanqui taytay?” nila. Niptinmi: “Canan Dirichulla nishan cällïman Judas śhutiyu nunap wasinta lil tapucuy Tarso-lädu Saulo nunapi. Pay Diosta ruygacuyaptinmi suyñuyninćhünuy, am tupaycuptiqui ñawin quićhacananta licayan” nin. Niptinmi nila: “Taytay, chay nunaca chalapacüniquicunacta intiru Jerusalencunaćhu imaymana mana allinta pasachishantamari ya'a uyaliyá. Chaymi caytapis cürrïtucämun puydï sasirdüticunap awniycuśha anman chalapacücunäta carsilman aysapämänanpä” nil. Niptinmi: “Liy jinalla. Chay nunacta ya'a quiquïmi aclacú mana-Israelcunäman lil ya'api willacunanpä, chayćhu gubirnänincunactapis mayćhu cä malca-masiquicunactapis. Chaycunaćhu ya'a-laycu ima ñacaycuna alcaśhantapis yaćhaycachishämá” nin. Niptinmi Ananias licula Saulo caśhan wasiman. Chayćhu yaycuyculmi Saulocta yataycul: “Cuyaśhá Saulo, yaćhämi caminuyquićhu Jesusninchic licalishuśhayquita. Paymi canan caćhamäla caśhan ñawiqui quićhacacunanpä, ñatac Chuya Ispiritup munayninćhu canayquipä” nin. Nilcullaptinmi challwap utan-yupaynuy śhupucäluptin ñawin licälun. Jinalcuptinmi chaypi śhalcul bawtisacula. Jinalculmi cayćhu micul caśhan allinpacula. Chaynüpam achca muyuncuna chay Damasco malcäćhu chalapacücunäwan cusca capäcula. Chayćhümi juntunaculcänan wasicunaćhüpis Diospa Chulin Jesus caśhanta willacula. Chaymi lluy nunacunäpis licapayllaman camäśha: “Cay nunaca Jerusalenćhu Jesusman chalapacücunäta imactapis luläcächućh-ari. ¿Manachun cay puydï sasirdüticunap maquinman aysananpä śhamü quiquin nunaca?” nil ninacücuyalcan. Nipäcuptinpis Saulo'a mas-mastalämi mana imactapis manchacul Jesuspi callpawan limala. Chaynu Jesus quiquin Diospi Caćhamuśhan Salbacüca caśhanta willaptinmi llapa chay Damascoćhu yaćhä Israelcunäta jucmanyächila. Chaymi achca muyuncunapïtá chay nunacunaca “Cay Saulocta wañüchishun” nil yaćhachinacücuyalcan. Ninaculcul malcap yalunancunaćhu tutay-muyun wañuchinanpä alcayalcäśhanta Saulo yaćhälañam. Chaymi chay tuta śhalcünincuna jatun canaśhtaman winaycul, chay malcap sircunpa caćhalpäläliptin chaycunap maquinpi lluptïla. Jinalculmi chaypi Jerusalenman ćhäla. Chayćhu chalapacücunäwan jucllachanacuyta munaptinmi waquinnincuná manchaculcäla “Jesusman chalapacunchu-ari cay ampá” nil. Bernabëñatacmi ichá puydï yaćhapacücunäman puśhalcul: “Damascocta liyaptinshi caminućhu Jesusninchic licalilcul imaymanacta nila. Chayshi imactapis mana manchalil Damascoćhu Jesuspi callpawan willacula” nin. Niptinlämi llapanpis awnil ćhasquipäcula. Chaynüpa Saulo Jerusalenćhu paycunawan quïdal cusca maytapis lilmi pictapis mana manchalil Jesuspi willacula. Jinaptin griego limä Israelcunäwan piñanaculcaptinmi chaycuna wañuchiyta munapäcuyalcäla. Chaynu jinaśhanta chalapacücunaca tantialcälil Cesarea malcaman ayichiculcalmi Tarso calu malcäman caćhälälila. Chaypïtam Judeaćhu, Samariaćhu, Galileaćhu cä chalapacücunäman tuqui bïda ćhälun. Chayćhümi Chuya Ispiritu chalapacuyninta masïsu tacyalpachiptin Diosninchicta manchacuywan cawsapäcula. Jinaman'a achcamantacmi milapäculapis. Pedroñatacmi chalapacücunäman watucuyta lluy malcan-malcan pulila. Jinalmi Lida malcäman ćhäla. Chayćhu Eneas nunacta pusä wata latäśhactam talïlun. Paytam: “Eneas, Salbacü Jesusmi sänachishunqui. Canan śhalcul cämayquita juntuy” nin. Nilcullaptinmi Eneas chay üra rasunpa sänu śhalcülun. Chaynu tuqui sänu puliyäta, Lida malcäćhu, Saron intiru malcacunäćhu licälulmi, Jesusninchicman masïsu chalapaculcäla. Cay malcap sircan Jope malcaćhüñatacmi Jesusman chalapacü Tabita walmi yaćhala. (Griego limayćhu'a Dorcas nipäculam). Paymi imallawanpis llapa wacchacunacta imaypis yanapayä cala. Chaynu cayäśhanćhümi chay muyuncuna ishyalcul wañucun. Jinaptinmi cuirpunta lluy pa'aycul, altuśhninman chutaycälälila. Chaynayculmi bisinun Lida malcaćhu Pedro caśhanta yaćhälälil ishcay umricta caćhapäcula. Paycuna: “Canallanshi lilläśhun Jopecta” niptin-pachallam Pedro paycunawan licula. Ćhäluptinmi chay aya chutaläśhancäman puśhaycälälin. Chaymanmi juntälälimun llapa biudacuna wa'aśhtin, chay wañü walmi cawsayal müdana lulaśhancunacta licachishtin. Jinaptinmi Pedro lluyta waśhaman yalalcachimul, chay ayap lädunman un'ulacuycul Diosta mañacula. Jinalculmi “Tabita, ¡śhalcuy!” nila. Niptinmi pay licaćhacalcamul, Pedrocta licälul taycuycülun. Jinaptinmi Pedro maquipi śhalcalcachil chayćhu cäcunätawan chay biudacunäta ayalcul: “¡Licay! ¡Pay cawsayanmari!” nila. Chay nutisyam intiru Jope malcacunaman rätulla ćhäla. Jinaptinmi Jesusman achca chalapaculcäla. Chay malcaćhu Simon śhutiyu uta chaquichï nunap wasinćhümi achca muyuncuna Pedro caycula. Ñä Cesarea-lädu calu malcaćhümi yaćhala juc mana-Israel caśhta nuna Cornelio śhutiyu. Paymi chay malcaćhu Italia nishan batallunpa mandänin cala. Pay Diosta manchacü nuna calmi lluy wasintin imaypis payta mañacula, alawala. Chaynütacmi achca illaynincunawanpis llapa wacchacunactapis yanapaycula. Chaypïmi juc muyunćhu yunda pasquicuy üranuy suyñuyninćhünu tuquicta licälun juc anjil yaycaycamul “Cornelio” niycuyäta. Jinaptinshi manchäśha licapäśhanpïta: “¿Imallactam niyanqui, taytay?” nin. Niptinshi anjilca: “Diosmi mana un'alachu mañacuśhayquitapis llapa wacchacta yanapaycuśhayquitapis. Canan caćhamuy Jope malcäta Pedrop lisipäcuśhan Simonman. Pay cayan uta chaquichï Simonpa wasinćhümi, chay lamar patanćhu. ˻Ima nishuśhayquitapis uyaliy” nin.˼ Nilcul anjilca licuptinshi Cornelio ayälun ishcay nunantawan juc paynüpis Diosta manchacü cunfiansa cachacunta. Jinalculmi licaśhancäta lluy willaycul Jope malcäta caćhäla. Chay wälam chay caćhaśhan nunacunaca allin mirinday üra ćhaycuyalcälaña Jope malcäta. Pedroñatac Diosta mañacü wasip altuśhninman ishpila. Chayćhu micanäśha mañacuyaptinmi, chay wasiyu mirindacta yanuśhancama suyñuyninćhünu Pedro licälun sïluca quićhacacalcuptin chaypi juc jatun baytanuy tawan puntanpi watacuśha bäjayämüta. Chay bäjamü baytaćhüshi śhamuñä mana micuna imaymana anla uywacuna, culibraycuna, pishucuna. Chaypïshi altupi: “Pedro śhalcuy; wañulcachil micuy” nïmun. Niptinshi: “Taytay, caynu mana pirmitisha anla uywacunactá ya'a manam imaypis micullalächu” nin. Niptinshi yapañatac: “Dios allinpa licaśhancätá, ama anlapä licayaychu” nïmun. Chaynu quimsa cuticta licalïmuśhanpïshi chay bayta altu sïlüta caśhan cuticulcula. Lluy chaynu pasäluptinmi Pedro pinsatïbu quïdälun “¿Ima ninantaćh caywan willayächiman?” nil. Niyaptinmi Cornelio caćhacamuśhan nunancuna tapupacu-tapupacul Pedro caśhan wasiman ćhälälilaña. Chayćhu talilcul “Wasillayqui taytay. ¿Cayćhüchun Pedro nishan Simon cacullan?” nil callpawan ayacuyalcan. Jinaptin chayćhu Pedro licaśhancäman pinsayaptinmi Chuya Ispiritu nin: “Pedro, licay, quimsa umrim ashiyäśhunqui. Canan bäjal, mana illacullal paycunawan liy-ari. Ya'amá caćhamulá” nin. Niptinmi Pedro bäjalpul: “Ya'am cayá chay ashishayqui nuna. ¿Imallactam niyanqui?” nin. Niptin willapäcun: “Ya'acuna śhapämulá cachacup puydïnin tayta Cornelio caćhapämaptinmi. Pay'a Dios munaśhannuy cawsä nunam, Diosta alawämi. Paytá llapa Israelcunam allinpa licapäcun, cuyapäcun. Chaynütacshi Diospi caćha juc anjil nila am wasinta lil limapaycunayquipä. Chaymi caćhapämäla, taytay” nin. Chaynu niptinmi chay tuta Pedro puñuchin chay wasinćhu. Chay wälañatacmi śhamücunäwan Jope malcapi ishcay quimsa chalapacücunawanpis Pedro yaluculcan. Jinal chay walantin'a Cesarea malcätam llapan ćhälälin. Chayćhümi Cornelio alcayäla, llapa aylluncunawan, lluy lisinacuśhancunawan wasi junta. Chay wasinman ćhäläliptinmi Cornelio ćhasquiycul un'ulacuycula Pedrocta alawayninwan. Jinaptinmi Pedro: “Śhalcuy Cornelio, ya'apis amnuy nunallamá cayá” nil śhalcächin. Nilcul yaycunanpämi wasi junta nuna cayalcäñä. Chayćhümi Pedro: “Taytacuna mamacuna, yaćhapäcuśhayquinüpis Moisespa camachicuyninmi yaćhachipäman ya'a Israelcunaca, juc-lädu nunacunawan mana uchucllapis limaycälinäta, nï wasinman yaycaycälinäta. Ñatac quiquin Tayta Diosmi ya'acta yaćhachiman pay allinpa licaśhancäta, ya'a pictapis anlapä mana licanäpä. Chaymi canan willaycamaptin-pacha śhamulá mana imapis nillal. Canan ¿imallapäćha ayachipämälanqui?” nin. Niptinmi Cornelio willan: “Tawa punñam cay tardi üranuy, cay wasïćhu ayunal Diosta mañacuyälá, custumrinchicmannuy. Chayćhümi juc umri licalïmun chipyayä müdanayu. Jinalculmi pay niman: ‘Cornelio, mañacuśhayquitapis ñatac llapa wacchacunacta yanapaycuśhayquitapis Diosmi mana un'alachu. Chayurá Jope malcäta caćhay Pedro nipäcuśhan Simonman pay śhamuśhunayquipä. Pay cayan uta chaquichï Simonpa wasinćhümi, chay lamar patanćhu’ nil. Chaynu nimaptin-pacham ashichimüniqui caćhamulá. Sulpäta ucümi ćhämumäśhayquipïta. Canan cayćhu llapallämi gänaśhwan uyaliycälinäpä alcayalcac, Diosninchic niycälimänayquipä incaramuśhuśhayquita” nin. Chayćhümi Pedro nila: “Canan tantiämi Dios mana jucllanman śhalcuśhanta, sinu'a may-lädu nunapis payta cäsucul allinta luläcätá awnil ćhasquishanta. Yaćhapäcuśhayquinüpis Israelcunätam Dios willachimula Caćhamuśhan Salbacünin Jesus lluy nunacunap duyñunca, jinaman jawca cawsayta uycamänanchic caśhanta. Yaćhapäcunquitac, Juan willacuśhanpïta Galileapi allacuycul Judeacama ima pasaśhantapis. Yaćhapäcunquim pay Nazaret Jesusta bawtisaptin, Tayta Dios Chuya Ispiritunta uśhanta. Chaynu allin munayniyüman muyuchiptinmi allincäta lulaśhtin, ñatac satanaśhcunap maquinćhu cä ishyäcunactapis sänachishtin pulila. Lluy caycunacta lulala Diosninchic paywan cayaptinmari. “Lluy caycunapi jinantin Israel malcacunäćhu, ñatac quiquin Jerusalenćhu imacta lulaśhantapis rasunpa ya'acunam ñawïwan licäca capäcú. Chayćhütacmi curuśhman chacatal wañuchipäculapis. Masqui chaynu jinapäcuptinpis quiquin Dios quimsa muyunpïta śhalcachimulmi ya'acunawan tincuycälichimäla. Manam jinantin malca-masïcunachu licala, sinu'a unaypïña caycuna willaculcänäpä aclapämäśhancällam. Chay śhalcämuptinmari micapäculá, upyapäculá. Ñatac chayćhümi caćhapämäla: ‘ “Diosmi Jesusta ćhulaycun wañücunap cawsäcunap cäraycüninpä” nil willacamuy’ nil. Paypïmi Diospa unay llapan willacünincunapis limañä: ‘Salbacücäman chalapacücätam Dios'a ima juchancunactapis lluy pampachan'a’ nil” nin. Niyaptinmi Chuya Ispiritu chayćhu uyalïnincunaman ji'alpämun. Chayćhu Diospa Ispiritun llapanta duyñuchacuycul imaymana mana uyalipaśh limaycunacta limayächiptinmi, ñatac Diosta alawayaptinmi, Pedrocta liwshï Israel chalapacü-masincunañatac: “¿Diosninchic Chuya Ispiritunta mana-Israelcunactapis uñächun?” nil licapäcuyalcan. Chaynalcaptinmi Pedro nila: “Ya'anchicnüpis Chuya Ispiritucta ćhasquiyalcaptin'a ¿imam atajanman paycunapis bawtisacüśha cananpä?” nil. Nilculmi chayćhu: “Bawtisaculcay ‘Cananpi'a Salbacü Jesuspa nunanmi caśhä’ nil” nin. Jinalcälilmi Pedrocta ruygaycälil ishcay quimsa muyuncuna paycunawan quïdachipäcula. Chaynu mana-Israelcunamanmi Diospa limayninta ćhasquïlälishanta puydï yaćhapacücunäwan Judeaćhu chalapacücunaca yaćhälälin. Chaymi Jerusalenta Pedro cutiycüluptin, Moisespa camachicuyninta rispitachï malca-masincunañatac jamuyäcuyalcan: “¿Ima-nilämi canqui juc caśhtacunaćhu micamunayquipälä canpis?” nil. Niptinmi Pedro imanuy caśhantapis manyapi willala cay nil: “Jope malcaćhu cayalmi Diosta mañacuyälá. Chayćhümi suyñuynïćhünuy altu sïlupi bäjämun juc baytanuy tawan puntanpi watacuśhanuy puntäman. Chayta licaycunäpämi mana micuna imaymana anla uywacuna cayäñä, jatun uywacuna, munti uywacuna, pälï uywacuna, imaymana culucunapis. “Chaypïtam ayalpämun: ‘Pedro śhalcuy, wañulcachil, micuy’ nil. “Nimaptinmi: ‘Taytalláy, anlapä licaśhacunacá ya'ap shimïman manam imapis nï imaypis tupaycunmanchu’ niycuyá. “Niptïmi nilpämunñatac: ‘Dios allinpa licaśhancätá ama anlapä licayaychu’ nil. “Chaynu quimsa cuti lulacalcuśhanpi altu sïlüta chay baytaca caśhan cuticulcuptin-pacham quimsa nunacuna Cesarea malcäpi ashimaśhtin ćhämun. Jinaptinmi Chuya Ispirituñatac ‘Mana ishcayyällal paycunawan liy-ari’ niman. Chaymi cay süta chalapacü-masinchiccunawanpis Cesarea malcäman lipäcul chay nunap wasinman yaycälälí. Jinaptïmi chayćhu willaman juc anjil wasinćhu licalilcul caynu nishanta: ‘Canan caćhay Jope malcäta Pedrop lisipäcuśhan Simonman. Amta, llapa wasintinta imanuypa salbaculcänayquipäpis niycälishunquim’ nil. Chaymari chayćhu Jesuspi willapayaptí Chuya Ispiritu juclla paycunamanpis ji'alpämun, ya'anchiccunaman puntacta ji'alpamuśhancänüpis. Chaymi yalpaćhacülú Jesus cay nishanta: ‘Bawtisä Juan'a yacullawanmi bawtisala. Amcunañatacmi ichá Chuya Ispirituwan bawtisaśha capäcunqui’ nil. Chayćhu ya'anchicnüpis chalapacuyalcaptin paycunactapis quiquin Diosninchic Ispiritunta uyaptin ¿pitá ya'a cayá ‘¿Imapïtan cayta lulanqui?’ ninäpä?” nin. Niptinmi chayćhu cäcunaca jawcayalpülul Diosta alawapäcula cushisha: “Canan chayurá mana-Israelcunäpis juchanpi wanaculcal'a Dioswanmi wiñaypä cawsapäcun'a” nil. Canan, má, nishac-yupaypis Estebanta wañulcachil Jesusman chalapacücunäta lluy aticaćhayta allacaycälila. Jinaptinmi Israel caśhta-masincunallacta intiru Feniciaman lamar ćhawpićhu Chipreman Antioquia malcacunäman willacuśhtin ćhäpäcula. Paycunallacta willayaptinpis Chiprepi, Cirenepi juc chalapacücuna Antioquiaman ćhayculmi mana-Israelcunactapis Jesuspi willala. Paycuna Diosninchicpa munayninwan cayalcaptinmi uyaliculcal unay chalapacuynincunacta caćhaycul Jesusman chalapaculcäla. Caycunacta Jerusalenćhu chalapacücunaca yaćhälälilmi: “Antioquiaman Bernabëta caćhaśhun. Pay'a masïsu chalapacümi, jinaman Chuya Ispiritup munayninćhümi cayan” nil caćhälälila. Ćhälul paycunacta imaćhüpis Dios yanapäśhanta licayculmi allicta cushicülul callpanchäla chalapacuyninćhu masïsu tacyaycälinanpä. Chayćhümari achca nunacuna Jesusman chalapaculcäla. Chaypïta Bernabé Tarso malcäta Saulocta ashï liculmi Antioquiaman pulanña cutipämula. Chayćhümi chalapacücunäwan yaćhapäcul achca achca nunacunätapis wata intiru yaćhachila. (Chay Antioquiaćhümi wamäta “cristianu” nil śhutichälälila chalapacücunäta.) Chay timpućhüñatacmi Jerusalenpïta Diospi willacücuna Antioquiaman ćhälälin. Jinalmi chayćhu Agabo śhutiyu nuna llapa chalapacücunap puntanman pasaycul Chuya Ispiritu limachiptin: “Cay jinantin allpäćhu micuy wanamá cacun'a” nila. Chaymi llapa yaćhapacücunaca capuśhanpa purätaycul Judeaćhu prinsipal caminaycücunäman Bernabëwan Saulowan apachipäcula chalapacücunäman aypunanpä. (Chay micuy wana rasunpam pasäla Roma nasyunta Claudio gubirnaśhan timpućhu.) Chay timpućhümi mandacü Herodes Jerusalenćhu waquinnin chalapacücunäta, wañuchiyninwan allacuycun aticaćhayta. Puntallactá Juanpa mayurnin Jacobocta ispädawan tucsilcachil wañüchin. Chay lulachishanca Israelcunap śhun'unpä captinmi Pedroctapis wañuchiyta pinsalcul chay Mana Libadürayu Tanta Fista muyuncunäćhu chalachimü caćhälun. Chayćhu chalälälimuptinmi carsilman wićhächin: “Fista pasalcuptinćha jinantin nunap ñawpäninćhu cäraycuśhä” nil. Jinalculmi ćhunca sütayu cachacuncunawan tawa-tawanca chullächinacuypa täpayächin. Chalapacücunäñatacmi chaynu wićhächisha cayaptin tutay-walächi Diosta ruygacuy-ruygacuy cayalcäla. Niycunan wälapäñatacmi Pedrocta ćhawpiman cadinacaycälil ishcay cachacucuna lädunćhu puñupayalcan payman cadinacälälisha-cama. Chay waquin cachacucunañatacmi waśha puncucunäta lluy täpayalcan. Chay un'aypi Diospa anjilnin licalimuptinñatacmi carsil lulićhu acchïmun. Chayćhümi Pedrocta wätanćhu yataycul licchachila: “¡Pedro, śhalcuyña!” nil. Niptillanmi cadinancunapis maquinpi lluy pasquicälun. Jinaptinmi anjilca: “Müdaculcul śhucuyniquitapis ćhulacuy” nin. Chaynu lluy müdacüluptinmi: “¡Acuchun, catacuy!” nil yalaćhacalcämun. Chaynu chay anjilpa ipanta śhayämulmi: “¿Rasunpachun cay icha suyñuyächun?” nil nicula. Chaypi juc täpäcäta pasälälimunña, jinaman chay juccätapis pasämunña. Chay caminu yalamuna jïrru puncüman ćhämuptin'a, chay quiquillan quićhacacülun. Chaynu yalalcälimul wicniscamannuy cumpañayculmi anjilca japallantaña caćhaycülun. Chayćhu rasunpa lulacäśhanta Pedro tantiaculculmi: “Canan'a tantiämi Duyñunchic anjilninta caćhamul, Herodespa ñatac llapa malca-masïcunap maquinpi imactapis lulapämänanpi salbamäśhanta” nin. Chaypïtam Juan nipäcuśhan Marcospa maman Mariap wasinta licula. Chayćhümi Diosta ruygacuśhtin chay tuta achca juntulayalcäla. Ćhaycul puncunta tacaycuptinmi juc uyway wamla Rode śhutiyu yalämula: “¿Mayanmi?” nil. Chayshi Pedrop shiminta lisïlul mana quićhal cushicuypi cürri-cürriywan cuticuycun: “¡Pedrom tucayämuñä!” nishtin. Niptinmi: “¿Ima? ¿Lücälunquichun imam, wamla?” nicuyalcan. Nipäcuptinpis: “¡Rasunpa paymari!” nicuyan. Niptinmi: “Ampá, pay cälun'a. Alma imantaćh licälunqui” nipäcun. Pedro jinalla tacapayämuptinñatacmi quićhäläliptin rasunpa pay cañä. Chayćhümi licapayllaman camälälisha: “¿Ima? ¿Suyñuyällachun icha licayällachun?” nicuyalcan. Chaymi Pedro siñaśhchala upällapäcunanpä. Jinalculmi Jesusninchic imanuypa chay carsilcäpi lluy julamuśhantapis willaycula. Jinaman: “Lluy caycunacta llapallan chalapacü-masinchiccunactapis willaycäliy, ñatac mastá Jacobocta” nila. Nilculmi chaypi juc-lädu malcacta licula. Chay wäla carsilcäćhu Pedrocta watucälälil mana mayannin cachacu nï pï imanuypa chincaśhanta yaćhapäcuptinmi umapis muyüśha cacuyalcan. Jinaptinmi Herodes ashichimul mana talipämuptin täpäcunäta imanuy caśhantapis lluy tapulcul: “Am täpä wardiacunam juchayu capäcunqui. ¡Bïdayquiwan canan pägapämay!” nil wañüchila. Jinalculmi cay Judea malcäpi Herodes licula Cesarea malcäta chayćhu unay capaycunanpä. Ñatac Herodes chay Tiro, Sidon pulan malcäpä sumä piñacüluptinmi chay-lädu nunacunaca: “Ya'anchic'a Herodespïmi mantinicunchic ima micuypïpis. Canan paywan allinpanacunapä imactapis lulaśhun, jinal paywan juntunacuśhun chaycunapi limananchicpä” nil limanaculcan. Chaymi cumisyunta caćhala Herodespa chalapacuśhan Blasto śhutiyu nunanman: “Malcäta faburta lulaycallämay caycunapi” nil. Niptinmi Blasto awnilcul limanacalcämula. Chay muyunca ćhämuptinmi Herodes mandacü müdananwan müdapacüśha täcunanman ji'aculcul chay jinantin malcäpa limamula. Jinaptinmi lluy nunaca ayaycaćhaypa alawäcuyalcan: “Cay nuná tuquictam limañä juc dios-yupaypis; manam nunanüllachu” nil. Chayćhu Herodes'a “Dioswan iwalmá cacuyá” nil alawachicücuyaptinmi chay üra Diosninchicpa juc anjilnin śhalcamul ishyayta uycülun. Jinaptinmi culup śhülïsha wañula. Ñatac Diospa willacuynin'a mas callpawanmi intiru malcacunäman milala. Chay Bernabëwan, Saulo chay Jerusalenćhu ima lulaynintapis lluy camacalcälilñatacmi, Juanpa lisipäcuśhan Marcosta puśhacalcälil Antioquia malcäta caśhan cutipäcula. Chay Antioquia malca chalapacücunäćhümi capäcula willacücunäpis, yaćhachicücunäpis. Paycunam capäcula, Bernabé, “Yana” nipäcuśhan Simon, Cirene malcapi Lucio, Galileap mandänin Herodeswan cusca ishpï Manaen, jinaman'a Saulo. Chayćhu juc cuti llapan paycuna ayunaśhtin Diosta alawal juntulayalcaptinmi Chuya Ispiritu nïmun: “Lulaynïta lulananpä Bernabëtawan, Saulocta laquiycapamay” nil. Niptinmi ayunaycul Diosta ruygacuyta camacalcälil pulanmanpis umanman maquinta ćhulaycul caćhälälila. Jinaptinmi Chuya Ispiritu puśhala Bernabëtawan Saulocta lamar patanćhu Seleucia malcäman. Chaypïmi barcuwan liculcäla lamar ćhawpićhu Chipre malcäman. Chaypi Salamina lamar patanćhu malcäman ćhaycälilmi Israel malca-masincunap juntunaculcänan wasicunaćhu Diospi willaculcäla. Chayćhümi Juanpis paycunawan lila yanapaśhtin. Chaynu jinantin malcäta muyulcäśhanćhümi Pafos nishan malcäman ćhälälin. Chaypa puydïninmi Sergio Paulo śhutiyu, allin umayu tantiay-sapa nuna cañä. Pay Diospa willacuyninta uyalïninwan Bernabëtawan Saulocta ayachiptinmi puydïcäwan cusca cayäñä Diospa willacünin pasachicü pasaypi läya Israel nuna Barjesus śhutiyu. Griego limayćhu'a cay rüjätam Elimaspa lisipäcula. Paymi chay puydïnin mana chalapacunanpä mićhacuypa mićhacula. Jinaptinmi Saulop lisipäcuśhan Pablo, Chuya Ispiritup munayninćhu cayal piñäśhanu licapaycul chay rüjäta nila: “¡Casquish, mana pin'acü pasaypi nuna, Satanaśhpa cumpinchin! ¡¿Imaycamatan Diospa allin yaćhachicuyninta juc-läduman iwiyanqui?! Chaynu caśhayquipïmi canan Diosninchicpa maquin ćhäśhunqui aśhta imaycamapis ñawiqui apläśha tutapällaćhu cawsanayquipä” nin. Nilcullaptinmi Elimas aplälul juc nunacta chancuycaćhananpä ayacula. Chaynu pasaśhanta licalculmi chay puydïca Jesusman chalapacula “Manamá imaypis licalächu caynu lulätá” nil. Chaypïtam Pablo, Bernabëwan, Juanwan pasaculcan Pafospïta, Panfilia-lädu Perga malcäman. Chaypïtam Juan cuticamun caśhan Jerusalenman ishcayllantaña caćhaycul. Jinaptinmi paycunapis pasaculcan Pisidia-lädu malcap sircan Antioquia malcäman. Chayćhu juc warda muyunćhu juntunaculcänan wasiman yaycaycälilmi täcuyalcäla. Jinaptinmi camachicuytawan unay willacünincunap librunta lïgiy camacalcälil chay juntunacüpa puydïnincuna: “Taytacuna, ichapisćha ima niycälimänayquipis cayan callpanchaycälimänayquipä. Má, niycälimay” nipäcula. Niptinmi Pablo śhalculcul, siñaśhchala upälla capäcunanpä limayta allaycunanpä. Jinalculmi nila: “Llapallayquipis malca-masïcuna, ñatac Diosta manchacü mana-Israelcuna, uyalipämay. Yaćhaśhanchicnüpis unay awilunchiccunacta Diosninchic nunanpä aclaculculmi, jatun nasyunman milachila Egipto nasyuncäćhu cayalcaptinlä. Jinaman chaypi pudirninwan julalcamul, chunyä ulucunaćhu tawa ćhunca wata intiru awantaycula. Chay Canaan-lädućhüpis anćhish jatućhä malcacunacta lluy alulculmi chayman unay awilunchiccunacta pasaypipa taycaycachila. “Jinalculmi chay malcanta tawa paćhac picha ćhunca (450) wata gubirnachila fiscunacta ćhulaycul aśhta Diospi willacünin Samuelcama. Chaynu allin cayäśhanpïmi llapa awquillunchic mañacula Diosta: ‘Juc puydï mandacüta śhaycaycälichipämay’ nil. Niptinmi śhaycachila Benjamin caśhtapi Cispa chulin Saulta. Paymi gubirnala tawa ćhunca wata intiru. Ñatac manaläpis unaytam Saulta jululcul, Davidta pudirnin gubirnananpä ćhulaycula. Paypïtam nila: ‘Isaïpa chulin David śhun'üpänümi, cäsucümi, imapis munaśhäta lulämi cayan’ nil. “Chaymi canan cay ya'anchic timpućhu, Diosninchic caćhamula unay gubirnäninchic quiquin Davidpa caśhtanpi Jesusta, jinantin Israel malcäta imam limalicuśhannuy salbananpä. Pay manalä lisichicuyaptinlämi jinantin Israel malcäta willala Juan: ‘Juchayquipi wanacul, Diosninchicman cuticalcamul, bawtisaculcay’ nil. Ñä cay pachäćhu manaña canan üraca sircayämuptinmi nila: ‘Ya'a manam chay pinsapäcuśhayqui nunächu cayá. Pay'a ipalläćhüñamari cayan. Payman'a manam imanmanpis iwalächu nï camächu uyway nunannuy śhucuyninta pichaycunalläpäpis’ nil. “Llapallayquipis Abrahampi caśhta-masïcuna, ñatac Diosta licaćhacü mana-Israelcuna, cay salbamäninchicpä willacuyca llapanchicpämá. Jerusalenćhu llapa gubirnäcunawan nunacunämi Jesusta mana lisipäculachu, masqui simäna-simäna juntunacunan wasicunäćhu Diospa willacünincunap librun paypi limayäta lïgiyalcalpis. Jinaman chaynu wañuchipäcuśhanwanmi paypi limaśhanca lluy lulacacülun. Chayćhu Jesus mana juchayu cayaptinpis Pilatoctam llapa nunapis wañuchinanpä ruygala. Chay librucunäćhu nishantanuy lluy lulalcälilmi, chay curuśhcäpi bäjalcachimul pampapäcula. Jinaptinpis Dios caśhan śhalcachimuptinmi Galileapi Jerusalenman cumpañänincunamanpis achca cuticuna licalimula. Paycunamá canan lluy malca-masinchiccunacta Jesuspi willaycüca cayalcan. “Chayurá cay muśhü willacuyta sumäta uyaliculcay: Unay awquillunchiccunacta juc salbäninta unanpä Diosninchic limalicuśhancämi canan ya'anchic milayninćhu Jesusta śhalcachishanwan lluy lulacacülun. Paypïmi limayan Salmos libru allaycuyninpa atïninćhu: ‘Anmi chulí canqui; canan-pachapïmi ya'a taytayqui caśhä’ nil. “Quiquin Diosninchictacmi aychan mana ismunanpä, śhalcachinanpäpis limalicula, caynu nil: ‘Davidta quiquí shimïwan limalicuśhäcätá aclacuśhäćhümi lulaśha’ nila. Ñatac David tantiaśhantam willamanchic jucwä Salmos librunćhu: ‘Manam cunsintinquichu Chuya Aclacuśhayqui nunayquip aychan ismuycunantá’ nil. “Cay nil David manam quiquinpïchu limayan. Yaćhaśhanchicnüpis David chay timpućhu'a Diosta sirbilam, ñatac chaypïtá wañuculam. Jinaptinmi pampaycuptin cuirpun lluy allpayäla. Chayurá quiquin Diosninchic śhalcächimuptin mana uchucllapis cuirpun ismuycuśhancäpïmari limayan. “Taytacuna, sumäta uyalipämay. Cay Jesusllam ima juchactapis lluy pampachämachwan. Payman chalapacullalmi ima juchanpïpis libri caycunman. Cay lulaytá Moisespa camachicuyninpis manamá imaypis lulanmanchu; juchacunacta pampachänanpäpis manamá callpan canchu. “Chayurá yan'al-lätac Diospa unay willacünincuna nishanca amcunactapis ćhayalcäśhunquiman. Yalpapäcuy chay nishanta: ‘Licay, am allincäta jamuyäcuna. Mana pinsapäcuśhayquitam nï willaśhuptiquipis quiripäcuśhayquitam ñawpäniquićhu lulaśhä. Jinaptïćha licapayllaman camäśha mana tantiayniyu wañuculcanqui’ nil” nila. Chaypi Pablowan Bernabé chay juntunacunan wasipi yalälälimuptinmi, llapa nunapis nipäcula: “Canannütapis cay willapämäśhayquipi masta willaycälillämay” nil. Juntunacuynin camacäluptinñatacmi, achca Israelcunaca Moisespa camachicuyninta atichï munäcunaca Pabloctawan Bernabëta atipäcula. Jinaptinmi paycuna nila: “Diosninchicman masïsu chalapaculcay paypa llaquipayninta jatun cuyacuyninta yaćhayalcalñá” nil. Chaypïtam canannu muyuntá malcantin nuna juntunacälälimun Diospa limayninta uyalï. Chaynu nisyu-nisyu nunacta juntunacunan wasićhu licalculmi Israelcunaca nanachicucuyalcal ñaćhaña imanacücuyalcanpis. Jinalculmi Pabloctawan Bernabëta insultäcuyalcal ñaćhaña millpälälinpis. Jinacuyalcaptinpis paycuna mana imactapis manchalilmi nipäcula: “Cay Diospa willacuyninta am Israel-masïcunamanmi puntacta willaycunac cala. Ñatac caynu mana ćhasquïniquiwan'a wiñay cawsay imapis mana ucuśhuśhayquita tantiachimanqui. Chaynu captin'a mana-Israelcunapäćha ćhächishä. Chaynütam Diosninchic nipämäla: ‘Juc acchictanümi amcunacta cay jinantin pachäćhu nunacunäpä ćhulayalcac. Chaymi masqui sïlüpa sapinćhu cä malcacunäpis ya'a salbaśhäta yaćhapäcun'a’ nil” nila. Chay niptinmi mana-Israelcunaca alli-allicta cushiculcäla “Maynu tuquim Diospa willacuynin'a” nil. Chayćhümi lluy paypä cäcunaca wiñay simpri cawsay bïdacta ćhasquipäcula. Chaynüpam Taytanchicpa willacuynin chay intiru-intiru malcacunäman ćhäla. Ñatac Israelcunam ichá Diosman chalapacü allin cäniyu walmicunäta, malcap prinsipalnincunäta lluy umachäla. Chaymi Pablop, Bernabëpa cuntran śhalcacalcälil chay malcapi alülälila. Chaynäluptinmi paycunañatac ćhaquinman la'aśhan pulbüllactapis tapsilcul “Cunca cuchuyniquitam ashicuyalcanqui” nil Iconio malcäman liculcäla. Chalapacücunäñatacmi Antioquiaćhu lluypis cushisha-cama Chuya Ispiritup munayninćhu quïdapämula. Iconio malcäman ćhälulmi Pablowan Bernabé yaćhacäśha cayninwan malca-masincunap juntunaculcänan wasiman yaćhachï yaycapäcula. Chayćhu tumshumanpis yaycüta yaćhachiptinmi Israel mana-Israelcunäpis achca-achca chalapaculcäla. Mana chalapacü Israelcunäñatacmi paycunap cuntran limapapäcula mana-Israelcunaca ćhïnipäcunancama. Chaynu jinaptinpis Pablowan Bernabë'a mana imactapis manchalil unaylämi chay malcäćhu Jesuspi willacuśhtin capaycula. Diosñatacmi llaquipaynin sumä rasun caśhanta tantiaycachinanpä pudirta uycula milagrucunacta lulaycunanpä. Nunacunacá ishcayman laquinacüśhatacmi capäcula: parti'a Pablop Bernabëpa śhalcünin, partiñatac chay mana chalapacü Israelcunäman śhalcapäcula. Chay Israelcunaca mana-Israelcunäwan jucllachanacuycul limanacälälin mandänincunawan Pablocta Bernabëta lluy tamshaypa camacapäcunanpä. Chayta Pablowan Bernabé yaćhälälilmi Licaoniaćhu Listra, Derbe malcacunäman ayiculcäla muyülïninćhu malcacunämanpis. Chayćhüpis allin willacuypi jinallam willaculcäla. Cay Listraćhümi nasïdunpi mana imaypis pulilï wishtu nuna cañä. Pay yaćhachishanta täcuyal uyaliyaptinmi pulilinanpä chalapacuynin caśhanta tantiaycul callpawan Pablo nila: “¡Juclla śhalcuy!” nil. Niptinmi paćhcalcünuy juclla śhalcüluptin ćhaquin pulilïlun. Chaynu Pablo lulaśhanta llapa nunacunaca licälulmi ayaycaćhacuyalcan Licaonia limayninćhu: “¡Dioscuna nunaman muyuculculmi ćhämumanchic!” nil. Nilculmi Bernabëta śhutichälälin diosnin Zeuspa śhutinwan, Pabloctañatacmi yaćhachicü captin diosnin Hermespa śhutinwan. Jinaptinmi Zeus diosninpa atindïnin sasirdütipis ćhäcayalcämun chay malcap yaycunanćhu capillap waytan apacüśha, türun aticüśha taytachanpänuy ćhipiycapul llapa nunacunäwan Pabloctawan Bernabëta alawaycälinanpä. Chaynu alawapäcunanta tantiacälälilmi Pablowan Bernabé “¡¿Ima?!” nil müdanantapis laćhyacücuyan. Jinaśhtinmi llapa nunap ćhawpinman uśhtucaycälila, cay nishtin: “Taytacuna ¡¿imactatá lulayalcämanqui?! Ya'acuna manam dioschu capäcú; amcunanuy wañü nunallamá. Cay yan'al diosniquicunacta caćhaycul quiquin cawsä Diosman licaćhaculcänayquipämi willaycüniqui śhapämulá. Paymi sïlüta, allpäta, lamarcäta lluy imapis cänintinta lulacüca. Aw, unay timpu'a cunsintilam uman chalaśhanta nunaca imactapis lulananpä. Ñatac masqui jinalpis manamá imaypis pacaculachu. Aśhwanpam cay allin lulayninwan mayan caśhantapis licachicun. Paymari amcunaman tamyacta caćhalpamüca, micuypi mana capäcunayquipä, allin cusichacta uycuśhüniquipis, cushichishüniquipis” nila. Chaynu niptinpis chay-chica nunacta türun ćhipiycul paycunacta alawananpi mićhacuy sasa-sasam cacula. Chaypïtam Antioquiapi, Iconiopi juc Israelcuna ćhälälimun. Jinalculmi llapa nunap pinsamintunta juc-läduman iwilcul, chay nunacunäwan Pablocta tamshachicuyan. Pampäman wañüśhanuy ćhaćhäluptinñatacmi “Wañüchinchic-ari” nil malcap yaycamunan waśhaman aysälälila. Chayćhu chalapacücunäñatacmi muyülïninćhu cunćhalayalcaptin Pablo śhalculcul chay malcäman caśhan cutiycula. Chay wälañatacmi Derbe malcäta Bernabëwan pulan pasaculcäla. Chayćhüpis Jesuspi willapäcuptin achca chalapaculcaptinmi Listraman, Iconioman, Antioquiaman cutipämula. Chay malcacunäćhu chalapacücunäta watucuśhtin cutimulmi lluytapis callpanchäla: “Amamá Jesusta imaypis ipanchapäcunquichu. Paypa gubirnunman ćhänanchicpá caynu llaquicuycunactam pasananchic” nil. Chay malcaćhü-cama juc puydï nunacta caminaycunanpä ćhulayculmi ayunal paycunapä Diosta mañacula. Jinalculmi chalapacuśhan quiquin Diosninchicpa maquinman ćhulaycul chaypi liculcäla. Chaypi Pisidia malcacunap chimpämulmi Panfilia malcacunäman ćhämula. Chay Perga malcäćhu Diospi willacaycälishanpïmi Atalia malcäman pasacalcämula. Lulayninta camacalculñatacmi barcuwan cuticulcäla allaycälinanpä Diospa maquinman ćhulaycälishan Antioquia malcaman. Chayman ćhaycul-pachañatacmi llapa chalapacü-masincunacta lluy juntuycachimul willala imacta Diosninchic paycunawan lulaśhanta, jinaman'a mana-Israelcunactapis quiquin Diosninchic payman licaćhacunanpä cunsintiycuśhantapis. Chayćhümi chalapacücunäwan Pablowan Bernabé unaylä yaćhapaycula. Chay timpućhu Judeapi nunacuna Antioquia malcäman ćhälälimulmi chalapacücunäta yaćhachicuyan: “Manamá salbaśhachu capäcunqui Moisespa camachicuyninćhu nishannuy mana siñalachicul'a” nil. Chaymi Pablowan Bernabé chay yaćhachicücunäwan ruyducuyalcan. Chaymi chay malcäćhu chalapacücunaca ćhulälälin Pabloctawan Bernabëta juc cumpañänincunactawan Jerusalenta lil, chayćhu puydï yaćhapacücunätawan caminaycücunäta chay yaćhachicuycunapi limanaculcänanpä. Chaynalculmi paycunacta Jerusalenman caćhapäcula. Chaynu liyalcalmi Fenicia malcacunap, Samaria malcacunap pasal Israel-masincunacta willala: “Mana-Israelcunapis Diosninchictam canan'a sirbiyalcan” nil. Chayta uyalilmi allicta llapanpis cushiculcäla. Chaypi Jerusalenta ćhäläliptinmi, lluy chalapacücuna, puydï yaćhapacücunaca, caminaycücunäpis allinpa ćhasquipäcula. Chayćhümi Pablowan Bernabé Diosninchic imacta paycunawan lulaśhantapis willala. Chayćhu waquinnin fariseocunäpi chalapacücunañatacmi śhalcuculcul: “Chay mana-Israel chalapacücunaca ya'anchicnuy siñalachiculcächun. Jinalcul Moises camachimäśhanchicta lluy lulaycuchun” nicuyalcan. Nipäcuptinmi puydï yaćhapacücunäwan, caminaycücunaca chay cüsacunacta sumäta licaycälila. Chayćhu llapanpis millpap-millpanacalcäliptinmi Pedro śhalcuculcul nila: “Cuyaśhá chalapacü-masïcuna, yaćhapäcuśhayquinüpis unaypïmi quiquin Diosninchic ya'acta aclamäla chay mana-Israelcunäta willaptí paycunapis salbaśha capäcunanpä. Mayanpa śhun'untapis lisï quiquin Diosninchic paycunactapis Chuya Ispiritunta uyaptin'a ya'anchictanüpis ćhasquishantam tantiaycachin. Pay'a juc-jucpächu mana licalmi paycunactawan ya'anchicta chalapacuśhallanchicpa chuyanchaycamanchic. Chaynu cayaptin'a ¿imapïtan Diosninchicta ruydupayä-yupaypis, Moisespa camachicuyninta uyniquiwan ñitiyächinqui? Awilunchicpis nï ya'anchicpis cumpliy manamá atipälanchicchu. Aśhwanpam paycunanüpis chalapacunchic Jesuspa llaquipacuyllanpa salbaycuśha caśhanchicta” nil. Chaynu niptinmi llapanpis upällälälila uyalipäcunanpä. Jinaptinmi Pablowan Bernabëpis willala quiquin Diosninchic mana-Israelcunäćhu maynu sumä allincunacta milagrucunactapis lulachishanta. Chay nïta camacäluptinmi Jacobo nin: “Chalapacü-masïcuna, uyalipämay. Canan Simonpi uyalishanchicnüpis quiquin Diosninchic chay mana-Israelcunäpïtapis wamäta japächacula nunancuna capäcunanpämi. Cay nishan limayan unay willacünin isquirbishanćhümi. Chayćhümi niyan: ‘ “Chaypïta cutimulmi Davidpa ayllunta śhalcalcachil tacyachishä wasi tunïsha-yupay cäcäta. Jinaptïmi Adanpi śhamü jinantin caśhtacunäpi nunacunaca ya'ap cäcá ashipäman'a” nil. Cay nilmari chay unay timpupi lluy willacachimula quiquin Diosninchic’ nil. “Chaymi ya'a ní: juchanpi wanaculcul Diosninchicman chalapacuyalcaptin'a ¿imapäñam juc sasachacuycunawan mana-Israelcunäta mastá ñitichichwan? Chay lulananchictá aśhwanpa juc papilta apachishun: ‘Amaña pinsalcäliychu chay unay taytachayquicunap custumrinman'a, nï anla juchacuycunaman'a. Ñatac ama yawarnin pasäśha aychactapis micapäcuychu, nïtac yawarcunactapis’ nil niyäta. Chayllapämari capäcun'a. [Ama pinsatïbu cayalcaychu;] unay timpupïpis Moisespa camachicuyninpïta warda muyuncunäćhü-camam may juntunacuna wasićhüpis lïgil yaćhayalcächinlä” nila. Chaypïtam puydï yaćhapacücunaca, caminaycücunaca, lluy chalapacü-masincunawan pinsälälin juc cumisyun numrayta Bernabëtawan Pablocta Antioquia malcäman liwshinanpä. Chaymi chalapacücunäćhu allinpa-cama licaśha Barsabas nipäcuśhan Judastawan, Silasta aclälälin. Paycunawanmi apachipäcula caynu limayä papilta: “Jesuspa puydï yaćhapacünincunäwan, caminaycücunäwan, chalapacücunäpis limaycälimuc Antioquia-lädućhu, Siriawan Cilicia-lädućhu chalapacücunäta. Mana-Israel caśhta cayalcaptiquipis Jesusninchic jucllachaycamäśhanchicpam cay papilta apayächimú. Yaćhälälïmi cay malcäpi mana ya'acunap shimï-cama śhalcamul, imaymanacta limapalcul, lluy ishcay śhun'uchipäcuśhuśhayquita. Chaymi amcunaman caśhan cutilcächimú Bernabëtawan Pablocta. Jinaman Judastawan Silasta Jesusninchicpa ñacäcuna capäcul llapanchicpïpis cuyaśha captinmi paycunawan cusca śhamunanpä ćhulapäculá. Paycunapis cayćhu nipäcuśhactanüllaćh shiminwanpis niycälishunqui tacyalpälichishunquipis. Ya'acunapis ñatac Chuya Ispiritupis mana anchap uyalcänacpämi caycunallacta niycälic: Taytachancunapä ćhipiycapuśhan uywacunacta ama micapäcuychu, nïtac yawarnin pasäśha aychactapis nï yawarnincunactapis. Jinaman'a ima anla juchacuycunapïpis japächaculcay. Cay nishäcunätanuy lulapäcuptiqui'a, cawsayniqui allinmi can'a. Jamallá” nil. Chaynu Antioquia malcäman ćhälälil-pacham chalapacücunäta juntuycul apachishan papilcäta uycula. Chayćhu lïgilcälilmi llapanpis cushiculcäla chay papil balurchaycuśhanpi. Jinaman Judaswan Silaspis, Diospi willacücuna capäculmi shiminwan callpanchaycälila, masïsu chalapaculcänanpä. Chaypïta chayćhu unay caycuyaptinmi chay cumisyuncäta caćhälälila malcanta jawcallaña cuticalcämunanpä. ˻ Jinaptinpis Silas yaćhacaypanuy yaćhacälulmi mana cutiyta munalachu.˼ Jinaman Pablowan Bernabëpis Antioquiaćhu quïdacalcämulatacmi chalapacücunawan Jesuspi willacuśhtin yaćhachishtin. Chayćhu allin unayña cayalcäśhanpïmi Pablo Bernabëta nila: “Acuchun, intirućhu Jesuspi willaśhanchic chalapacü-masinchiccunäman lishun imanuy caśhantapis watucamü” nil. Niptinmi Juanpa lisipäcuśhan Marcostapis puśhayta Bernabé munala. Pabloñatacmi ichá mana munätuculachu, chay puntacta puśhaptin Marcos caćhaycul Panfilia malcällapi cuticamuśhanpi. Chaynu mana munaptinmi allicta piñanaculcul, sintichinaculcul wicta cayta liculcäla. Chaymi Bernabé Marcosta puśhaculcul Chipre malcäta pasacula. Pabloñatacmi ichá cumpañäninpä Silasta ashicülun. Jinaptinmi chayćhu llapa chalapacücunaca Dios yanapänanpä maquinman ćhulaycuptin liculcäla chay malcapi juc-lädu malcacunaman. Jinalmi Siriap, Ciliciap malcancunaman ćhäla, chayćhu chalapacücunäta tacyalpachishtin. Derbe malcäpi Pablo pasalmi Listra malcäćhu talïlun chalapacü nunacta Timoteo śhutiyüta. Paymi Israel caśhta chalapacü mamayu, taytanpïñatac mana-Israel caśhta cala. Paypïtam cay Listraćhu, Iconioćhu cä chalapacücunaca allinta limapäcula. Chaymi Pablo cumpañïrunpä “puśhacuśhä” nila. Ñatac taytanpi mana-Israel caśhta caśhanta llapanpis yaćhapäcuptinmi Pablo: “Timoteocta ya'acunactanümi siñalachishä malca-masïcuna yan'al mana jucnüpa licapämänanpä” nil siñalachila custumrinmannuy. Chaypïtam intiru malcacunap pasapäcula Jerusalenćhu puydï yaćhapacücunaca, caminaycücunaca limanaculcäśhanta “cäsuculcay” nil willacuśhtin. Chaynu uyalichiptinmi llapa chalapacücunäpis mas masïsucta chalapaculcäla. Jinaman muyun-muyun mas achcamantac milapäculapis. Chaypi Asia-lädu malcacunäćhu willacuyta munaptinpis chay-läduman linanta Chuya Ispiritum mana cunsintilachu. Jinaptinmi Frigiap, Galaciap malcancunap pasacula. Chaynu liyäśhanćhu Misia-läducunap lindanman ćhälul Bitinia malcacunäman yaycuyta munaptinpis Chuya Ispiritum yaycunanpä mićhacula. Chaynu dirichucta pasaśhanćhümi lamar patanćhu Troas malcäman ćhälun. Chayćhümi chay tuta Pablop suyñuyninćhu juc Macedonia-lädu nuna puntanćhu śhäcuyal ruygacuyäñä “Macedoniacta śhamuy, yanapaycamänayquipä” nil. Chaynüta suyñülul-pacham “Caycunawan'a Diosninchicmi tantiachimanchic willananchicpä” nila. Niptinmi Macedoniacta pasapäcunäpä alistaculcälá. Jinalcul lamar patanćhu Troas malcäpi barcuwan pasapäcuśhäćhümi ćhälälí chay lamar ćhawpićhu Samotracia malcäman. Chaypi chay wäla pasapäcuśhäćhülämi Macedoniap Neapolis malcanman ćhälälí. Chaypïtam Roma nasyun tacyachishan Filipos malcaman liculcälá. Cay malcam Macedoniap mas prinsipal malcan cala. Chayćhümi unaylä capäculá. Chaypïtam chay warda muyuncäćhu malcäpi yaluculcul lipäculá mayu-läducta “Cay cayćhu cayanpisćha Diosta mañacunapä sityup” nil. Chayman ćhaycul taycacaycälilmi chayćhu juntula walmicunäta Jesuspi willapäculá. Chayćhu jucnin walmim Tiatira malcapi cañä Lidia śhutiyu. Paymi sumä fïnu-fïnu-cama tïla nigusyuyu cacuñä. Pay'a Diosta imaypis pinsalaśhtinshi Jesusta mana lisiyalpis cala. Chaymi Pablo Jesuspi willaptin Diosninchic gänaśhwan uyaliycachiptin chalapacula. Chaymi wasintin lluy bawtisachicälälil wasinćhu quïdachipämänanpä ruygacayalcäman: “Rasunpa Jesusman chalapacuśhäta tantiapämaptiqui'a, acuchun, wasïćhu jamaculcay” nil. Nilculmi quïdälächiman wasinćhu. Chaypi juc-pun mañacunan sityüta yapa cutilcäśhäćhümi talïlälí Satanaśhpa maquinwan licacuyta yaćhä wamlacta. Chay wamla uyway calmi puydïnincunacta licacuyninwan illaypi'a altullaćhu cachila. Chay wamlam ya'acunap ipäta śhacayämun apalcaćhaypanuy: “Cay wayapacuná Sumä Munayniyu Diosta sirbïcunam. Chaymi amcunacta willalcäśhunqui imanuypa salbaśha capäcunayquipäpis” nishtin. Caynu achca muyuncunaña nïlla niyaptinmi Pablo rabyalcul chay wamlaćhu cä achatüta: “¡Salbacü Jesuspa pudirnin caynïwan cay wamläta caćhaycuy!” niycülun. Niycüluptin-pacham achatun caćhaycüluptin licacuynintapis wamlaca lluy pantälun. Chaynu illay ünin jinäluptinmi nunancuna rabyälul Pabloctawan Silasta chalalcul aysacuyalcan chay malcap prinsipal pläsanćhu cä puydï awturidänincunäman. Chayćhu paycunaman ćhaycachilmi: “Cay Israelcunämi malcanchicta pilyuman ćhulayan cuntranchic mala-mäña custumricunacta yaćhachishtin. Caycunacta ya'anchic Roma-lädu cayal'a manam awnil ćhasquiyänanchicchu” nicuyalcan. Niptinmi nunacunäpis Pablop Silaspa cuntran śhalcucuyalcan. Jinaptinmi fispis: “Müdananta lluy uśhtilcälil calallacta wiryap wiryaycäläliy” nicuyan. Chaynu lluy camacalcuptinmi carsilcäman pasachila. Chayćhümi chay carsil täpäcäta sumäta täpananpä ćhuncay-ćhuncay nila. Jinaptin carsil mas tunäman apaycachilmi cadinawan ćhaquincunacta pampäman cadinaycul cachila. Jinaptinmi chay ćhawpi tutani'a Pablowan Silas Diosta mañacuyalcan, taquiyalcan. Chayćhümi juc prïsu-masincunapis uyaliyalcan. Chayćhümi un'aypi juc jatun śhaśhay pasal chay carsilpa simintuntapis śhaśhalcachil llapa puirtancunactapis manyapi quićhacacächin. Ñatac llapa prïsup cadinancunapis lluy shacllallacyayllam pasquicacülun. Chay jinaman carsil täpäca licaćhacämulmi, llapa puirtactapis quićhalayäta licälun. Jinalculmi “Taytallay-taytay, canan'a juc prïsupis canmanchu-ari” nil ispädanta julalcamul “tucsicüśhä” nicuyan. Jinacuyaptinmi chay lulipi Pablo ayaycaćhämun: “¡Ama wañuchicuychu! ¡Llapämi cayćhu cayalcá!” nil. Niptinmi täpäca “¡Acchicta apamuy!” nil chay lulicta licä cürri-cürriwan ji'acuycun. Jinalculmi manchapacüśha chucchuśhtin Pablop Silaspa ñawpäninman un'ulacuycul: “Taytacuna, ¿imactalä lulalläman salbacunäpä?” nicuyan. Niptinmi: “Jesusman chalapacuy; salbaśham canqui ampis aylluyquipis” nipäcula. Niptinmi chay nunaca waśhaman julalcamul chayćhu pa'aycul llapa dañäduncunacta jampiycula. Jinalculmi wasinta puśhaculcul micuytapis micachimula. Chayćhümi chay wasićhu aycam cäcäta Pablowan Silas Jesuspi willala. Jesusman chayćhu chalapaculculmi chay nunaca lluy wasintin chay üra bawtisachiculcäla. Jinalculmi wasinćhu aycam cäcunaca cushisha capäcula Jesusman chalapaculcäśhanpi. Chay wälam fiscunaca chay carsil täpä nunäman cumisyunta caćhälun: “Pabloctawan Silasta caćhaycuchun” nil. Niptinmi chay carsil täpäca Pablocta nila: “Fiscuna partipïmi cumisyun ćhämuman ‘Pabloctawan Silastash caćhaycunqui’ nil; chayurá, taytacuna, jawcalla liculcänayquipä yalupäcuy-ari” nin. Niptinmi Pablo: “¿Ima? Roma-lädu nuna cayalcaptïpis mana sumä yaćhacuycultac llapa nunap puntanćhu upaminti caynüpa lawćhayalcächiman. Jinalcultac cay carsilcämanmi wićhaycayalcächiman. Chaynu jinalcälilchun canan pictapis mana yaćhachï-tumpalla caćhaycälichimayta munan. Juluyta munapämal'a quiquin fiscunaca śhamumächun, llapanpa ñawpäninćhu ‘Mana juchayümi canqui’ nil tantiachinanpä” nin. Niptin imam nishantanuy wardiacunaca chay fiscunäta willapäcuptin Roma caśhta capäcuśhanta uyalïlälilmi alli-allicta manchapacälälisha muyuycaćhacuyalcan. Chaymi uchuc shimillanwan ćhäpäcula Pabloman, Silasman “Cay lulaśhacpi pampachaycälillämay, taytacuna” nil. Chaynu julalcälimulmi chay malcapi liculcänanpä alli-allicta ruygapäcula. Jinaptinmi chay carsilpi yalalcälimul pasacalcämula Lidiap wasinta. Chayćhu llapa chalapacücunäwan tincuyculmi, callpanchaculcänanpä lluy limapaycälishanpi chay malcäpi pasaculcäla. Chay Anfipolis malcap, Apolonia malcap pasälälilmi Tesalonica malcäman ćhälälin. Chayćhümi Israel malca-masincunap juntunaculcänan wasi cañä. Chayman yaćhacäśha cayninwanmi quimsa warda muyuncunäćhu Pablo lila. Chayćhümi tantiapaśhta: “Diospa Caćhaśhan Salbacücäta wañulcachiptinpis caśhan cawsamunanpämi isquirbishancunaćhu limayan. Chaymi cay willacuśhä Jesus'a quiquin Diospa Salbacüca” nila. Niptinmi waquin malca-masincunapis achca mana-Israel allinnin walmicunapis, umricunapis Diosta manchacücá Jesusman chalapaculcul, Pablowan Silaswan jucllachanaculcäla. Mana chalapacü Israelcunäñatacmi ichá sumä nanachicalcälil llapa suwa juyu nunacunacta mincacaycälil Pablop Silaspa cuntran lüyacuyalcan malcaca paypa janan śhalcunanpä. Jinalculmi Jasonpa wasinmanpis yaycucuyalcan Pabloctawan Silasta aysalcamul malcäpa maquinman ćhulaycälinanpä. Chayćhu mana talilcälilmi Jasontawan juc ishcay chalapacücunätaña aysacuśha ji'acaycälin jatun awturidäninman. Ćhaycachilmi: “Cay Pablowan Silas, jinantin pachäćhu llapa nunacta turbachïcächun, canan cay malcanchicmanpis ćhämunman. Chaycunactalächun Jason'a wasinćhu ćhasquiñäpis. Jinaman'a Romap Puydï Mandacüninchicta ipanchaycul-lätac ‘Jesusmi rasunpa gubirnamäninchic'a’ nil nipäcuñä canpis” nicuyalcan. Niptinmi awturidäcunaca “Imapis talcülun'aćh” nil manchapacüśha cacuyalcäla. Chaymi Jasonpa illayninta chalalcul “Anmi imanuypis cacunqui” nil Jasontapis paywan cäcunätapis caćhaycälila. Chay tutalpüluptinñatacmi chalapacücunaca Pabloctawan Silasta Berea malcäman dispachälälila. Chayman ćhälälilmi, malca-masincuna juntunaculcänan wasiman Jesuspi willacü lipäcula. Chay Berea nunacunam Tesalonicaćhu nunacunäpïtá mas intirisniyu capäcuñä. Chaymi muyun-muyunpis isquirbishacunacta licapäcula “Pablo nishancuna rasunpachućh” nil tincuchiyninwan. Nishannuy captinñatacmi Jesusman achca Israelcuna chalapaculcäla jinaman allin cäniyu mana-Israel walmicunapis umricunapis. Chay Bereaćhüpis Pablo Diospa willacuyninta yaćhachishanta Tesalonica malcaćhu mana chalapacü Israelcuna yaćhälälilñatacmi cürrïlälimun. Chayćhümi Pablop cuntran limacuyalcan llapa nunamanpis mismichiyninwan. Jinapacüśhan-pachallam chalapacücunaca Pablocta lamar-läduman ayichiculcäla. Silaswan Timoteoñatacmi ichá chayllaćhu quïdaculcäla. Chay Atenas malcäcama Pablocta cumpañalcälilmi cutïlälimun “Silaswan Timoteo canan-pacha linanta Pablom munan” nil. Ñä Pablo Atenas malcäćhu Silasta Timoteocta alcayal chay malcaca imaymana diosninwan shipuchicüśha caśhanta licalculmi śhun'unpis tipship-tipshicuyäla. Chaymi chay juntunaculcänan wasićhu Israel-masincunawan ñatac Diosta manchacü mana-Israelcunäwanpis impïñuwan limapäcula. Jinaman pläsaćhu cä pï nunacunawanñapis muyun-muyunmi limayäla. Jinayaptinmi Epicuriu caśhta llaqui yaćhay-sapacunawan, ñatac Estoico caśhtapi umanllancunaca Pablocta tapuyta allacaycälila imapi limaśhantapis. Chayćhümi waquincuna: “¿Ima limaywanćha shiminta mishquichicuyan?” nipäcula. Juccunäñatacmi: “Juc-lädu malcap diosnincunap willacuyninta muyuchicüpisćhá” nipäcula. Chay nilcälilmi Areopago nishan nunacunap juntunaculcänanman puśhalcälil tapupäcula: “¿Willaycälimanquimanchun cay yaćhachicuyniquiwan imacta niycälimäśhayquitapis? Mana imaypis uyalipäcuśhätachućh jinam uyaliyalcächimanqui. Má, willaycälimay ya'acunapis yaćhapäcunäpä” nil. (Cay Atenas malcayücunacá ima muśhü willacuycunactapis uyalilcul, willanacuyllaćhümi ucupaculcäla.) Pabloñatacmi paycunap ćhawpinman śhaycucuycul: “Cay Atenas malcayu taytacuna, cay ñawïwan licaśhäcunam willaman amcuna diosniquicunaman chalapaculcäśhayquita. Cay malcayquiman yaycul ‘Má, imactash mayćhüshi alawapäcuñä’ nil pulishäćhümi licälú juc uycunaćhu ‘Cay patac uycunacá unanchäśha cayan Mana Lisishanchic Diospämi’ nil wätanćhu isquirbïshacta. Canan chay ‘Mana Lisisha Dios’ alawapäcuśhayquipïmi willaycälishayqui. “Cay allpa sïlu licalichï Diosmi cay allpäpa sïlüpa Taytan. Chaymi pay'a mana nï nunacunap lulaśhan wasicunallaćhu canan canchu, nïtac mayantapis nisitanchu imacta lulapunanpäpis. Aśhwanpa paymi llapanchictapis cawsayta, lluy imactapis uycamäninchic. “Pay'a jucllay nunallapïmi imaymana caśhtaman milachila, cay jinantin allpäćhu cawsapäcunanpä. Unanchaycapulatacmi timpucunätapis ñatac mayćhu yaćhapäcunanpäpis. Lluy caycunacta lulala llapa nunapis payta ashil masqui yataycuyllapapis talipäcunanpämi. Rasunpa llapanchicpïpis pay'a manam calućhüchu nï mana talinaćhüchu cayan. Aśhwanpa payćhümi cayanchic, puliyanchic, cawsayanchicpis. Quiquiquicunap waquinnin libru isquirbïniquicunapis cayta musyal ¿manachun ‘Diosninchicpa milayninmi ya'anchic canchic’ nil isquirbipäcula? “¿Chaynu rasunpa Diospa milaynin cayalchun, pinsayachwan nunacunca uman chalaśhan ürupi illaypi lumipïpis aläjacunacta lulaculcul ‘Caymi dios’ nimäśhanchicman? Ñatac unay timpućhu'a caynu upa lulaycunacta nunaca lulayaptinpis Dios'a manam imanilapischu. Cananñatacmi ichá mayćhüpis juchanpi wanaculcul cuticalcämunanpä lluyta ayayan. Cay jinantin pachäta aclacuśhan nunanwan cäraycachinanpämari juc muyun unanchäśha cayan. Cay rasunpa pasananta wañuśhanpi śhalcachimuśhanwanmi llapanchicta tantiachimanchic” nila. Cay “Wañücuna śhalcamunmi” nishanta uyalïlälilmi waquinnincuná asipapäcula. Waquinnincunañatacmi: “Juc muyunñamá masta uyaliycuśhayqui” nipäcula. Chayćhümi Pablo licula. Waquinnincunañatacmi ichá willaśhanman chalapaculcäla. Paycunam capäcula Dionisio śhutiyu wayapa chay Areopago nunacuna partipi, ñatac Damaris śhutiyu walmipis, jinaman juccunapis. Cay Atenaspïmi, Corinto malcäman Pablo licula. Chayćhümi lisinacülun Ponto-lädu Aquila śhutiyu nunawan. Paymi walmin Priscilawan chayllalä Roma malcäpi ćhämuśha capäcula Romap Mandänin Claudio: “Aycam cayćhu yaćhä Israelcunaca caypi liculcächun” niptin. Chayćhu paynu Aquilapis utapi carpacunacta lulä caśhanta yaćhälulmi paycunawan cuscan lulapäcunanpä Pablo lila wasinćhu quïdacü. Warda muyuncunaćhüñatacmi juntunaculcänan wasiman Pablo lil Israel mana-Israelcunätapis Jesusman chalapaculcänanpä jicutaycula. Chay malcaćhu cayaptinmi Macedoniapi ćhälälimun Silaswan Timoteopis. Chaymi Jesusllapïña Israel-masincunacta Pablo mastá willacula “Jesus'a Salbamäninchicmi” nil. Niptin chay mana chalapacü malca-masincuna Pablop cuntran śhalcul imaymanacta palapäcuptinmi müdananta tapsicuyan: “Cunca cuchuyniquita quiquillayqui ashiyalcaptiqui'a ya'a manam juchayüñachu cayá. Cananpi'a, mana-Israelcunämanñam willacü licuśhä” nil. Chay juntunaculcänan wasipi yalalcamulmi Diosta manchacü Ticio Justup wasinman licula. Chay juntunaculcänan wasip läduscallanćhümari cala. Ñatac chay juntunaculcänan wasip puydïnin Crispo nishanpis llapa aylluntinmi Jesusman chalapaculcäla. Chaynütacmi achca Corinto malca-masincunapis uyalipäcul chalapacalcälil bawtisachiculcäla. Chayćhu cayaptinlämi juc tuta Pablocta suyñuyninćhu Diosninchic nila: “Pablo, ama manchaliychu; mana upällallal, willacuy jinalla. Anwanmi ya'a cayá; manam pipis tupaycuśhunquichu. Cay malcaćhu achcalämari nunäcuna cayalcan” nil. Niptinmi cay Corinto malcäćhu wata partinlä Pablo yaćhala Diospa willacuyninta lluyta willacuśhtin. Chayćhu cayaptinlämi, Galion śhutiyu nuna Acayap malcancunap puydïnin cayaptin llapa Israel-masincuna Pablop cuntran śhalcälälila. Jinalculmi chay puydïman puśhapäcula: “Cay wayapam camachicuynïcunacta iwilcul llapa nunactapis limapäñä Diosta alawananpä” nil tumpaśhtin. Niptin chayćhu Pablo “limalcuśhä” niyaptinmi chay puśhä Israelcunäta Galion nila: “Sumäta uyalipämay. Ya'a uyalicmanmi nuna wañuchiypi, ütac imapis chaynu cüsapi captin'a. Ñatac chalapacuyniquicunapïtá, camachicuyniquicunapïtá, śhuticunapïtá, ima captinpis manam imapis ucamanchu. Quiquiquicuna chaytá arrinläculcay; ya'a manam imapi miticamuná canchu” nil. Nilculmi chay dispächunpi lluy alämula. Jinaptinmi juntunaculcänan wasip puydïnin Sostenes nishan umricta chalalcälil, Galionpa puntanćhu lluy camacäcuyalcan. Jinacuyalcaptinpis Galiontá manamá imallapis uculachu. Chaypïtapis cay Corinto malcäćhümi unaylä Pablo capaycula. Chaypïtam chalapacücunäpi dispidiculcul Siriacta cutipämunanpä barcuman ishpipäcula Priscilawan Aquilawan cumpañachiculcul. Manaläpis yalulmi Cencrea malcäćhu umanta lutuchicula, Diospa imacta limalicul lluy cumplinanpä. Jinalculmi Efeso malcäman pasacalcämul juntunacunan wasiman Pablo yaycul Israel malca-masincunawan piñanaculcäla. Priscilawan Aquilañatac “capaycuśhunlä” niptinpis manam munalachu. Chayćhu caćhaycul: “Dios munaptin'a, yapaćhüñaćh cutimuśhä watucamüniqui” nilmi chay Efeso malcäpi barcuwan licula. Chaypi Cesarea malcäman ćhayculmi chalapacücunäta limaycü Jerusalenta pasacula. Chay-pachallatacmi Antioquiacta licula. Chayćhu caycuśhanpïtá yapa Galacia, Frigia-lädu malcacunäpa pasalñatacmi manyapi lluy callpanchaycula. Ñatac chay timpupämi Efeso malcäman Apolos śhutiyu Israel nuna ćhämun. Paymi Alejandria malcayu Egipto nasyuncäpi, achca nunap ñawpäninćhu limaypa yaćhacäśha, ñatac Diospa libruntapis allicta lisï cacuyäla. Jinaman Bawtisä Juan, Jesuspi limaśhallanta uyaliyalpis Jesuspïta sumä tincüninman allintam yaćhachiñä. Chaynu juntunaculcänan wasićhu imactapis mana manchalil chaynu willacuśhanta uyalïlälilmi Priscilawan Aquila wasinta puśhalcul Jesuspïta masta willapaycälila. Ñatac Apolos: “Acaya-läductam lishä” niptinmi chalapacücunaca callpanchapäcula, yanapapäcula. Chaymi chayćhu cä chalapacü-masincunapä papiltapis lulälälin “Apolosta allinpa ćhasquiycäliy” nil. Chaypi Acayaman ćhälulñatacmi mana chalapacü Israelcunäwan chalanaculcul Diospa shiminpïta tuquicta tantialpachila Jesus caćhamuśhan Salbacüca caśhanta. Chaynüpam Diospa llaquipayninćhu cä chalapacü-masincunacta sumä callpanchäla. Ñä Corinto malcäćhu Apolos cayaptinmi, Pablo'a Efeso malcäta cutinanpä chayćhu cä malcacunap ipanpa dirichäla. Efesoman ćhaycul achcasca chalapacücunacta talilculmi tapula: “¿Chalapaculcäśhayqui üra, Chuya Ispiritu pudiracuycuśhulanquichun?” nil. Niptinmi: “Manam imaypis Chuya Ispiritupi'a uyalipäculächu” nipäcula. Niptinmi: “Chaynu captin'a bawtisacuśhayqui üra ¿‘piman chalapacú’ niltan bawtisaculcälanqui?” nin. Niptinmi: “Bawtisä Juan limapapämäśhanman chalapaculmi” nipäcula. Niptinmi: “Rasunpa Juan'a bawtisala Diosman cuticamücunätam. Ñatac ¿yalpanquichun ‘Ya'ap ipäta śhamücämanmi chalapaculcanqui’ nipäcuśhuśhayquita? Chay Jesuspïmari cala” nila. Nishanta uyalïlälilmi: “Cananpi'a Jesuspäñam caśhä” nil bawtisachiculcäla. Chayćhu Pablo maquinwan yataycuptinmi Diospa Ispiritun paycunapi pudiracuycula. Jinaptinmi mana yaćhaśhan limaycunaćhu Dios cüsapi limacuyalcan willacuynintapis willacücuyalcantac. Chay lulä nunacunaca ćhunca ishcayniyu umricunam capäcula. Chay malcap juntunaculcänan wasiman Pablo lilmi quimsa quilla chayćhu imactapis mana manchalil Diospa gubirnunta ćhasquipäcunanpä jicutäla. Ñatac waquinnin cullucuycul mana chalapacuyta munapäculmi llapa nunap ñawpäninćhu chay Muśhü Caminupi mana allinta limapäcula. Chaymi Pablo yaćhachishanta aycam ćhasquïcunäwan japächaculcul Tirano nishan limanacuna wasiman aśhuculcäla. Chayćhu ishcay wata intiru muyun-muyun Jesuspi yaćhachiptinmi jinantin Asia-lädu malcacunäćhüpis Israel mana-Israelcunaca Diospa yaćhachicuyninta lluy uyalipäcula. Chayćhu Pablopmi Dios imaymana milagrucunacta lulala. Chaymi pañuylunpis, ütac ćhulaculcuśhan müdananpis ishyäcunäman apaśha captin'a imawan ishyäcunapis, ñatac achatucunap maquinćhu cäcunapis lluy allinyapäcula. Chaynütacmi paycunanüpis waquin Israelcuna Jesuspa śhutinta limal achatucta aluyta jicutaycaćhapäcula “Pablo willacuśhan Jesuspa munayninpamá, cay nunäta caćhaycuy nic” nil. Paycunaćhümi Israelcunap jucnin puydï sasirdüti Escevap anćhish chulincunapis cala. Paycuna juc-punćhu'a chaynu lulayalcaptinmi achatu nila: “Jesusta lisïmi, ñatac Pablo mayan caśhantapis yaćhätacmi. Ñatac amcuná ¿imallatá capäcunqui?” nin. Nilcul-pacha chay achatuyu nunaca callpa-callpawan walcacacälulmi llapantapis duminalcul supayninta apächin. Jinaptinmi chay wasipi pasaypi ma'aśha calanllan ayiculcan. Chayta yaćhälälilmi Efesoćhu cä Israel mana-Israelcunäpis Jesuspa śhutinta manchacuywan licapäcula. Waquinnin chalapacücunäpis ima mana allin lulapäcuśhantapis llapa nunap ñawpäninćhu willapaculcäla. Waquin rüjacunapis llapa rüja libruncunacta apalcälimulmi “Wanacuśhunña caycunapi” nil cañaycälälila. Chay cañaśhancuna ćhaninchaptin'a paćhac picha ćhunca (150) wata trabajup ćhaninmanmi ćhäñä. Cay lulaśhancuna intiruman ćhaptinmi llapa nunapis Diospa willacuynin callpayu caśhanta tantiapäcula. Chaypïtam Pablo pinsälun: “Jerusalenta lil, Macedonianta, Acayanta pasäśhä. Jerusalenpïñatac Romacta pasacuśhä” nil. Chaymi Macedoniaman ishcay yanapäninta Timoteoctawan, Erastocta puntalcachil Asia-lädu malcäćhu pay quïdapaycula. Chay muyuncunäćhu Efesoćhu Muśhü Caminupi imaymana limaywanmi śhalcatityälälin. Caynüpam talcula: chay malcäćhu juc nunam Demetrio śhutiyu cala. Paymi yanapänincunawan achca illayta licapäcula chay mamachan Artemisap capillantanu uchuchä capillachancunacta illaypi lulal lanticuyninwan. Chaymi lluy lulä-masincunacta juntucuycul umacta ula cay nil: “Taytacuna, yaćhaśhanchicnüpis ya'anchic'a cay lulayllanchicwanmi llapanchicpis cawsanchic. Ñatac amcuna uyalipäcunquićh, yaćhapäcunquićh chay Pablo nishan nunaca: ‘Nunap lulaśhan dioscuná manam rasunpa dioschu’ nishtin pulishanta. Nilcul llapa nunactapis awniyächilmi nï cayllaćhüchu sinu'a cay intiru Asia-lädup malcancunaćhüñam willämunpis. Chay lulaśhan nigusyunchictam llapanchicpactapis mana caśhanman muyuyächin. Jinaman'a cay Asia-lädu malcacunäpis ñatac jinantin juc malcacunäpis mamachanchic Artemisacta lläwaypa-lläwayaptinchicñapis alawäśha capillantaćh lluy pin'ayman julälälinman. Jinalćha llapa nunapis jamuyacuypi waśhanta limapäcun'a” nila. Niptinmi nunacunaca rabyälälil lüyatityacuyalcan: “¡Efesop mamachan Artemisa, altuman juluśha cachun!” nil. Jinacuyalcaptinmi jinantin malcäña lüyatityayta allacaycälin. Jinamanmi Pablop puliwshïnin Macedonia-lädu Gayoctawan, Aristarcocta un'aypi chalälälil istadiu ćhawpiman alaśhćhäcuyalcan. Chayta yaćhalcul chay nunacunäwan limananpä Pablo śhamuyta munaptinpis chalapacücunämi mićhacalcämula. Jinamanmi Asia-lädu lisinacuśhan awturidäcunapis “Yan'almi imapis pasaśhunquiman. ¡Ama liychu!” nichila. Ñatac istadiućhu nunacunacá uman muyüśha imaymanacta lüyayalcalmi wicta cayta äśhaycaćhacuyalcäla. Lluy-yupaymi imapi juntunaculcäśhantapis mana sumä yaćhapäculachu. Chayćhu Alejandro nishan nunacta licälälilmi Israel-masincuna llapa nunap ñawpäninman tan'aycälälin: “¡Imallactapis nimuy upällapäcunanpä!” nil. Jinaptinmi Alejandro maquinwan siñaśhchala llapa nunapis upällaptin, limananpä. Chayćhu manaläpis limaliyaptin Israel caśhta caśhanta tantiälälilñatacmi ishcay üranuy piyur lüyacuyalcan: “¡Efesop mamachan Artemisa altuman juluśha cachun!” nil. Jinacuyalcaptinmi llapa nunactapis chay malcap sicritariun lluy upällächin. Jinalculmi nila: “Efeso taytacuna mamacuna, jinantin malcacunämi yaćhapäcun cay mamachanchic Artemisa altu sïlüpi ji'alpamuśhantapis, ñatac paypa capillan ya'anchicpi caśhantapis. Lluymi yaćhapäcun; manam articta upatuculcänanchu. Pasinsiaculcayña; ama mana sumäta pinsaycul'a caynu lulapäcuychu. Cay alaśhćhapämuśhayqui nunacunaca manachućh jinamá mamachanchicpa imantapis suwalachu, nïtac waśhantapis limalachu. Cay Demetrio masannincunawan pictapis quijanan captin'a, quijachun. Chaypämi fiscuna, jatun awturidäcuna imapis munaśhanmannuy arrinlananpä cayan. Mas imactapis lulayta pinsal'a, chay awturidäcunap maquinćhu imactapis lulanacamuchun. Cay pasaśhan manamá allinchu. Canan ‘Cay nunacunaca gubirnup cuntran śhalcuculculmi llapa nunactapis umachäcuyan’ nilpis nicalcamachwanmi. Ñatac ‘¿Imapïmi cay lüyay cala?’ nimaptinchic'a ¿imanichwantan? Manam imanil limalicunanchicpä cäsu canchu” nila. Nilculmi llapantapis lluy dispidïla. Chay lüyatityay camacäluptinmi chalapacücunäta Pablo ayachila chayćhu ima captinpis masïsu capäcunanpä limapaycü. Jinalculmi paycunapi dispidiculcul Macedoniacta licula. Chayćhu lluy malcacunäman ćhal chalapacücunäta callpanchayculmi Greciap malcancunaman pasacula. Chayćhümi quimsa quilla capäcula. Chaypïñatacmi Siriacta allin pasacuśhä niyal, tantiälun malca-masincuna achäquiwan payta wañuchinanpä alcaśhanta. Chaymi caśhan Macedoniactañatac ćhaquiwan cuticuyta pinsälun. Jinaptinmi cumpañapäcula Berea malcäpi Pirrop chulin Sopater, Tesalonicapi Aristarcowan Segundo, Derbepi Gayo, Timoteo, Asia-lädu malcacunäpïñatac Tiquicowan Trofimopis. Paycunam llapan ñawpaculcäla Troas malcäćhu alcapämänanpä. Ya'acunañatacmi Macedoniaćhu quïdapaycälilá Mana Libadürayu Tanta Fistap camacaynincama. Chaypi Filipos malcäpi barcuwan lipäculmi picha muyuntalä Troas malcäman'a ćhaycamul alcamänïcunäwanpis tincülälí. Chayćhu llapallämi juc simänalä capäculá. Chaypïtam simäna allaycuynin muyunćhu'a lluy juntunaculcälá Jesuspa wañuyninta yalpay micuyćhu. Chay walantin Pablowan pasacalcämuná captinmi ćhawpi tutacama willapayäla yaćhayächila. Chay wasip quimsa altuśhninćhümi lluy juntunacüśha capäculá, achca michïrawan acchicüśha. Chayćhu Pablo chay üracama willay-willay cayaptinmi Eutico śhutiyu müsu bintanäćhu täcücäta puñuy aysälun. Chaynu chayćhu allin puñuyäśhanpi juclla pampäćhu licalïluptinmi pallalcälinanpä wañüśhaña cayäñä. Jinaptin Pablo bäjalpaycamul-pacha macallayculmi nila: “Ama llaquiculcaychu. ¡Cawsayanmi!” nil. Jinalcul Pablo caśhan cuticulculmi jatun micuyta camacalculpis, aśhta aspi-aspicamalä llapantapis limapäla. Jinalculmi licula. Chay palpü müsuctañatacmi mana imapis pasaśhactanu tuqui sänucta lluypis cunsuylälälisha wasinta puśhapäcula. Jinaptinmi Pablo: “Aso malcäta ćhaquillawanmi lishä. Puntapäcuchcay; chayćhüña pallalcapämanqui” nin. Chaymi puntaculcälá barcuwan. Aso malcäćhu tincülulmi, pallalcälil pasaculcá Mitilene malcäman. Chay wäla Quio malcap chimpanpä pasayalcalmi walantintá Samos malcäman ćhälälí. Chayćhu Pablo: “Jerusalenćhu Cusicha Fistäman ćhänämi puydin. Yan'aćh Efesocta yaycuycul'a cay Asia-lädullaćhu dimuräcüman” niptinmi chay walantinnin dirichälälí Mileto malcäman, manaña Efesoman yaycul. Ñatac chaynu niyalpis cay Miletopïtam Efesoćhu caminaycücunäta ayächila. Chayćhu ćhälälimuptinmi nila: “Amcuna yaćhapäcunquim cay Asia-lädu malcacunäman jaluycamuśhä muyunpi imanuy caśhätapis. Yaćhapäcuśhayquinüpis masqui malca-masïcuna wa'achipämaptinpis, ñacachipämaptinpis Taytanchicta sirbiyá mana nunatucullalmi. Jinaman'a ya'a mana uyalacuyculmi amcunap allinniquicunapä cäcunäta imay ürapis mayćhüpis willaycapäculac. Llapanpa puntanćhüpis, Israel mana-Israelcunactapis, wasiquicunaćhüpis rasuncäta limapapäculac: ‘Diosninchicman cutimul-ari, Duyñunchic Jesusman chalapaculcay’ nil. “Canan'a Diospa Ispiritun puśhamaptinmi Jerusalenta liyá. Chayćhu ima alcamäśhantapis manam yaćhächu. Diospa Ispiritullanmi may malcäman ćhaptïpis: ‘Carsillam, ñacayllam chayćhu alcäśhunqui’ niyäman. Ñatac cay cawsayní manaćh imapäpis bälinmanchu Duyñunchic Jesuspa llaquipayninpi willacunäcäta mana willacupti'a. “Ñatac śhun'üćhu yaćhacümi cananpi'a Diospa gubirnunpi lluy willacuśhäcunawan manaña tincunanchicta. Canan amcunapïta manam imapi juchayu canäñachu. Śhun'üćhu yaćhacümari Diospa willacuyninta mana imactapis pacaycullal nï imaypis uyalacuycul lluyman willaycälishacta. “Chayurá amcunapïtañam chalapacücunäta uwishta-yupaypis licaycul caminaycälinayqui. Yalpapäcuy-ari Dios quiquinpa yawarninwan lantishan nunanta michinayquipä Chuya Ispiritu ćhulaśhuśhayquita. Canan ya'a licupti'a rasunpa mayćhá atü-yupaypis licalipämun'a Diospa uwishnincunacta lluy chincachipäcuśhunayquipä. Ñatac quiquiquicunapïpis śhalcapäcun'atacmi juc licchä yaćhachicuycunawan lluy chalapacücunäta pantalcachil inquitananpä. ¡Chayurá alli cuydädu capäcuy! Jinaman'a yalpapäcuy quimsa wata intiru tutay-muyun wa'aynïpawan jucniquita-jucniquita ćhuncay-ćhuncay anyaycälishactapis. “Cananmi Diospa maquinćhu caćhaycälishayqui. Yalpapäcuy cuyay willacuynin śhun'unchicta callpanchamäśhanchicta, chaynütac llapa limalicuśhanta lluy japächäśhancunätawan unacaycachishunayquitapis. Ya'a manam illaypi wañuyälächu, nï pip müdanantapis waycaculächu. Aśhwanpam yaćhapäcuśhayquinüpis cay maquïwan quiquïpa ñatac ya'awan cäcunapäpis lulalá. Ñatac Jesusninchic: ‘Uycämi allinpa licachicun ćhasquïcäpïtá’ nishannuy, imaypis yaćhachipäculac caynu lulaynïwan llapa wacchacunactapis yanapaycälinayquipä” nila. Nilcuśhanpïmi llapanwan un'ulacuycul Diosta mañaculcäla. Chayćhu “Manam licamanquiñachu cananpi'a” niptinmi sumä llaquisha-cama muchaycul macallaycul wa'aculcäla. Chaypïtam barcücama cumpañapämula. Jinaptin ya'acunapis caćhayculmi barcuwan liculcá dirichu lamar ćhawpićhu Cos malcäman; chay walantinñatacmi lamar ćhawpićhu Rodas malcäman; chaypïñatacmi Patara malcäman. Pataraćhu juc barcu Fenicia malcäman liyäta talilñatacmi, chaywan liculcá. Chay liyalcäśhäćhümi ichünïćhu lamar ćhawpićhu Chipre malcäta licalcälil, Siriap malcancunäman dirichu pasaculcá. Chay Tiro malcäćhu cargacta caćhaycunan captinmi yaycapäculá. Chayćhu chalapacücunäta ashil talilcälilmi paycunawan anćhish muyun caycälí. Chayćhümi paycuna Chuya Ispiritup nichila Jerusalenta Pablo mana linanpä. Chaynu nipäcuptinpis anćhish muyunpïta pasaculcaptïmi lluypis walmintin chulintin cumpañapämäla lamar patancama. Chayćhümi lluypis un'ulacuycul Diosta mañaculcäśhäpi “Jamallá, lipäcuśhäña” nil barcüman ishpicalcälilá. Paycunañatacmi wasinta cuticulcäla. Cay Tiro malcäpïta Tolemayda malcäman pasaculcalmi chayćhu chalapacücunäta saludaycul juc muyun paycunawan caycälilá. Chay walantin liculcal Cesarea malcäman ćhälälilmi lipäculá Felipe “Diospi willacüca” nishanpa wasinman paywan quïdaycapäcunäpä. (Chay Felipe prinsipal chalapacücunap anćhish yanapänincunap aclaśhanmi cala. Tawa wamla chulinñatacmi Diospi willacücuna capäcula.) Chayćhu unay cayalcaptïmi Judeapi ćhämun Diospa willacünin Agabo śhutiyu wayapa. Ćhaycamul-pacham Pablop waćhacunta chalalcul ćhaquinta maquinta ćhänacülun. Jinaculculmi: “Chuya Ispiritum caynu nin: ‘Jerusalenćhümi llapa Israelcuna cay waćhacup nunanta ćhänalcul juc caśhta nunacunap puydïnincunap maquinman ćhulaycun'a’ nil” nila. Chayta uyalilculmi llapan chalapacücunäwan Jerusalenta mana linanpä ruygapäculá. Pabloñatacmi ichá: “¿Imapïmi wa'ayalcanqui? ¿Jinayniquiwan wañüpa śhun'unpänuy llaquiyalcächimanqui? Ya'a listum cayá imapäpis; manam ćhänapämänallanpächu, sinu'a Jesus-laycu Jerusalenćhu wañunäpäpis” nin. Chayćhu ruygal imanipäcuptïpis manaña awniptinmi: “Dios munaśhannu lluy lulaśha cachun” nilcälil awnipäculá. Chaypïñatacmi lluy alistacalcälil Jerusalenta liculcá. Chayćhümi Cesareapi waquinnin chalapacücuna cumpañapämal puśhapämäla jucnin puntannin chalapacü Chipre-lädu Mnason śhutiyu nunap wasinta. Chayćhümi jamapaculcälá. Ñä Jerusalenta ćhäläliptïmi chalapacücunaca sumä-sumä cushisha ćhasquipämäla. Chay walantinñatacmi Jacobocta watucü Pablowan lipäculá. Chayćhütacmi chalapacücunap caminaycünincunäpis cayalcäñä. Ćhaycul lluytapis limayculmi Pablo willala manyapi Diosninchic paywan mana-Israelcunäćhu allin lulaycuśhanta. Chayta uyalilculmi lluypis Diosta alawäcuyalcan. Chaypïñatacmi Pablocta nipäcula: “Licay, yaćhaśhayquinüpis, Israelcunäpi sumä achca-achcañam Jesusman chalapacälälin. Lluypis camachicuy prisïsaśhantam ama-pacha niyalcan. Ñatac uyalipäcula ‘Cay Pablosh mana-Israelcunäćhu yaćhä caśhta-masinchiccunäta “Moisespa camachicuyninta custumrinchiccunactapis un'aycul, amaña chuliquicunacta siñalaychu” nilshi yaćhayächin’ niyäta. ¿Imanäśhunmi? Canan nunacunaca ćhämuśhayquita musyäläliptin'a imapis pasanmanmi. Aśhwanpa cayta lulalmi allin canqui: Ya'acunaćhu tawa umri cayan Diosninchicpa limalicuśhanta lulapäcunanpä. Paycunacta Diospa chuya wasiman puśhal, chuyanchaculcay custumrinchicmannu lluy gastuncunacta pägaycul. Jinaman paycunanuy umayquita lutucuy. Caynu lulaptiquićh llapanpis yaćhapäcun'a ampa cuntrayqui limay yan'al caśhanta, jinaman Moisespa camachicuyninta cäsucuśhayquitapis. Chay mana-Israel chalapacücunaman'a, apachipäculäñam manaña anla juchacuycunacta lulananpä, nï yawarnin pasäśha uywacunacta, nï taytachancunaman uywa uśhancunacta mana micapäcunanpäpis” nil nipäcula. Chay nipäcuśhanta awnilculmi chay walantinña chay tawa umrïta puśhaculcul Diospa chuya wasinman licula. Chayćhu mana juchayu capäcunanpä lulapäcula custumrinmannuy. Jinalculmi sasirdütïman yaycula “Limaliculcäśhäta ñä simänaćhu camacäläliptïmi juc-juclla llapäpä cañaycunqui” nil niycü. Ñä anćhish muyun camacalpuyaptinmi Asia-lädupi ćhämü Israelcuna Pablocta chuya wasïćhu cayäta licälul lüyatityacuyalcan nunacunäćhu. Chayćhümi Pablocta chalacälälil: “¡Israel-masïcuna yanapapämay! ¡Cay umrïmi intirućhu malcanchicpïpis, Moisespa camachicuyninpïpis ñatac cay chuya juntunacunanchic wasinchicpïpis cuntran yaćhachïca! ¡Jinaman'a cay Diosllanchicpa caśhanta mana allinman julul jalutacuyan mana Israelcunacta yaycachiyninwan!” niycuyalcan. Caynu nipäcula Efeso-lädu Trofimo śhutiyüwan pulishanta licapäculmi: “Cay Pablo sigürupis chuya wasimanpis puśhaycülunćha” nilcul. Chayćhu malcantin lüyaśhtin mana-mana paćhcatityälälimulmi Pablocta waśhaman aysalcamul juntunacuna chuya wasictapis wićhapacalcälil supayninta apachicuyalcan. Chayćhu Pablocta wañulpayalcächiptinñam juc willacü ćhäla Roma-lädu cachacucunap puydïninman “Jinantin malcaćhümi lluy-lluy lücutucucuyalcan” nil. Chay ürallam lluy cachacucunactapis puydïnincunactapis juntuycul chay pasaśhancäman llapanpis wayra-wayra liculcan. Chayćhu cä nunacunaca cachacucuna puydïnintin śhacayämüta licälälil-lämi Pablocta caćhaycälälin. Chay cachacucunap puydïnin ćhayculmi Pablocta ishcay cadinawan ćhänächila. Jinalculmi tapula “¿Pim cay nunaca? ¿Imactam lulälun?” nil. Chayćhu nunacunaca juc-jucta lüyatityacuyaptinmi cachacup puydïnin imapi chay pasaśhanta mana yaćhayta atipal cuartilman puśhachila. Ñatac nunacunaca sumä rabyaśha lücutucucuyal “¡Wañuchishun wañuchishun!” nil apalcaćhaśhtin ipanta lipäcula cuartilpa yaycunanman ćhaycachinancama. Chaymi nunacunaca ticshïnanpi cachacucunaca Pablocta altuman pallacalcälil pasaycachipäcula. Ñä cuartilcäman puśhaycunan cayaptinmi, Pablo cachacucunäpa puydïninta tapula: “¿Manachun limaycuchwan rätulla?” nil. Niptinmi: “¿Chayurá griego limayta yaćhanquichun? Ya'a pinsalá: ‘Cay'a malcäpa cuntran śhalcuculcul tawa walanga wañuchicücunacta puśhaculcul chunyänincunaćhu pulï Egipto nunäćha’ nilmi” nila. Niptinmi: “Manamari. Israel caśhtam ya'a cayá, Ciliciap Tarso puydï malcanpïmi. Ñatac ama chaynu callaychu; rätulla nunacunäta niyculläśhä” nin. Chayćhümi cachacucunap puydïnin awnïluptin, Pablo cuartilpa puncunćhu śhalcuculcul maquinwan siñaśhchaycul nunacunäta upällachila. Upälläluptinñatacmi Israel limayninćhu limayta allaycula: “Taytacuna, malca-masïcuna, uyalipämay. Canan ya'a limaśhä cay imanuy caśhantapis” nil. Caynu Israel limayninćhu uyalilcälilmi sumätalä uyaliycuyalcan. Chayćhümi Pablo: “Israel malca-masiquim cayá. Ciliciap Tarso malcanćhu näsilpis, cay Jerusalenćhümi Gamalielpa yaćhachicuyninćhu ishpilá. Paymi yaćhachimäla imaypis awquillunchiccunap camachicuyninta callpanchacul lluy manyapi lulanäpä. Ñatac canan amcuna lulapäcuśhayquinümi tucuy śhun'üwan lluy lulaynïćhu Diosta manchaculá. Jinalmi unay aticaćhalá wañuy-wañuy cay Muśhü Caminuman chalapacücunäta. Umripis walmipis cacuchun lluyta puśhalcamulmi wañuchiynïwan wićhalá. Caycunapi yaćhapäcunmi puydï sasirdüticunäpis, lluy prinsipal yaśhacunäpis. Aśhta paycunapi papilta mañaculculmi ya'a lilá Damascoćhu cä Israel-masinchiccunap puydïnincunaman, lluy chayćhu cä chalapacücunäta cay Jerusalenman puśhalcamul ñacachinäpälä canpis. “Chaynu liyäśhäćhu ñä ćhawpi muyunniscaña Damascoman ñaćhapaycuyaptïmi, altupïta juclla licalïmun acchi räyu wacliyämünu. Chay intiru muyülïnïman chipipicyämuptin pampäman cućhpälulmi uyalïlú: ‘Saulo, Saulo ¿imapïtan wañuchiyta llallächacul aticaćhamanqui?’ niyta. “Nimaptinmi nilá: ‘¿Pitan canqui, Taytay?’ nil. “Niptïmi: ‘Am aticaćhaśhayqui Nazaret Jesusmi ya'a cayá’ niman. Chay ya'awan lïcunämi acchicta licälälil chucchucuyalcan. Chay limapamäśhancätañatacmi ichá tantiayta nï atipapäcunchu. “Chayćhümi tapuculá: ‘¿Taytay, imactam luläman?’ nil. “Niptïmi: ‘Śhalcuculcul Damascoman ćhaycuy. Chayćhümi imacta lulanayquipäpis alcayäśhunqui’ niman. Ñatac chay acchi aplächimaptinmi liwshimänïcunaca Damasco malcäman chancuypa puśhapämäla. “Chay malcäćhümi cañä juc wayapa lluy Israel-masinchiccunapäpis allinpa licaśha Ananias śhutiyu. Paymi sumä manchacuyniyu Tayta Diospa, Moisespa camachicuyninta cäsucü cañä. Paymari ya'aman aśhuycamul: ‘Cuyaśhá Saulo, ñawiqui quićhacacuśha cachun’ nimäla. Nimaptin-pachalla ñawí quićhacacüluptinmi licälú. Jinalculmi niman: ‘Awquillunchiccunapi cä Tayta Diosninchicmi aclacuśhulanqui paypa munaśhanta lisinayquipä, quiquin Allin Tincüninman Cäraycücäta lisinayquipä, jinaman shiminpi yaćhachicuyninta uyalinayquipäpis. Rasunpa paypa pudirnin anmi canqui licaśhayquita uyalishayquita lluy nunacunäta willacunayquipä. Chayurá ¿imactañam alcayanqui? Canallan Duyñunchic Jesusta: “Pampachaycamay cay juchalläta” nil bawtisacuy’ niman. “Chayćhu bawtisaculcul Jerusalenta cuticul Diospa chuya wasinćhu mañacuyaptïmi suyñuynïćhünu Tayta Diosta licälú: ‘¡Apurayllaña; cay Jerusalenpïta licuy! Ya'api willacuśhayquita manam uyalïtuculcan'achu’ niyämäta. “Nimaptinmi: ‘Taytay, paycuná yaćhapäcunmi anman chalapacücunäta juntunacuna wasicunaćhu ashilcul supayninta apalcachil carsilman wićhaśhäta. Jinaman'a ampi willacü Estebanta wañuchipäcuśhanćhüpis “Allin wañuchishun chaytá” nilá. Jinaman wañuchïcunäpa müdanancunactapis täpälämi canpis.’ “Niptïpis: ‘Liy-ari. Mana-Israelcunämanmi caćhayac’ nimälam” nil. Ñatac allin uyaliyalcal Pablo “mana-Israelcunaman lishä” nilcüluptin-pacham lluy lüyatityacuyalcan: “¡Caynu nunactá manañam cawsachiypächu! ¡Chincachiypäñam!” nishtin rabyacuyninwan allpactapis altuman mächicuyalcan, tamshaywan wañuchipäcunanpä müdanantapis lluy julucücuyalcan. Chaynu jinayalcaptinmi cachacucunap puydïninca cachacuncunacta nila: “Cuartilman puśhaycul lawćhaycäliy-ari imapi nunacunaca jinaśhantapis yaćhalpunäpä” nil. Chaynu cachacucuna lawćhananpä walcalayalcächiptinmi Pablo: “¿Amcuna Roma-lädu nunacunacta caynu lawćhanquimanchun manalä ima juchanpis cäraycuśha cayaptin'a?” nila. Cayta uyalilcul-pacham puydïninman cutiycul: “¿Sumäta yaćhacuyculchun cayta lulayanqui? Cay umri Romapïmi cañä” nil willaycula. Niptin-pacham Pabloman cürrilcamul: “¿Rasunpachun am Roma-lädupi canqui?” nin. Niptinmi: “Aw” nin. Puydïcäñatacmi: “Alli-alli illaypa ćhaninwanmi ya'a Roma-läduman muyulá” nin. Niptinmi Pablo: “Ya'ami ichá taytäcunapïlä” nin. Chaynu niptinmi Pablocta limalichisha nïcunaca caćhaycul aśhuculcan. Aśhta puydïcäpis sumä manchapacülun Roma-lädu nunacta ćhänachishanpïta. Chay walantinñatac puydïca imapi Israelcunaca juchachaycälishantapis yaćhaycunanpä Pablocta pasquiycachilmi puydï sasirdüticunacta, jinantin Cunsïjup puydïnincunactapis juntuchimula. Jinalculmi lluypa puntanman Pablocta puśhaycula. Chayćhümi lluy puydï juntuläcunäta Pablo licapaycul: “Cuyaśhá taytacuna, mana quiripämaptiquipis, manchacuywanmi Diospa puntanćhu ya'a cawsayá canancama” nin. Niptinmi puydï sasirdüti Ananias Pablop lädunćhu cäcunäta: “Chayta shimićhu lapyäluy” nin. Jinaptinmi Pablo: “¡Ishcay cära nuna, amtapis Diosmi lapyaśhunqui! Am chayćhu täcuyanqui malcanchicpa camachicuyninmannuy cäraycunayquipä. ¿Chayurá imapïtan-nila ima juchactapis mana talil ya'acta lapyachimayniquiwan jalutacuyanqui?” nila. Chayćhu cäcunañatacmi: “¿Cärayquipis cañälächun Diospa puydï sasirdütinta caynüpa cutipacunayquipä?” nicuyalcan. Niptinmi Pablo: “Taytacuna, manam yaćhalächu Diospa puydï sasirdütin caśhanta. Aw, camachicuyćhüpis ‘Ama palaychu malcayquip puydïninta’ niyanmi” nin. Ñatac chay puydï juntuläcunäćhu juc parti saduseocuna, juccunañatac fariseo capäcuśhanta Pablo tantialmi nila: “Israel-masïcuna, awquillücunapïpis ya'a fariseo caśhtam cayá. Cayćhu cäraycamayta munapäcun wañücuna śhalcamunanman chalapacuśhäpïchun” nil. (Má, chay saduseocunacá manam quiripäcunchu wañücuna śhalcamunanman, nï anjilcunamanpis, nïtac ispiritucunamanpis. Fariseocunañatacmi ichá lluy caycunaman quiripäcun.) Chaymi Pablo limalcüluptin-pachalla chayćhu fariseocunawan saduseocunaca pilyap-pilyacuyalcan. Chaynu juntunacuy ishcayman muyuchinaculcul ruyducuyalmi camachicuyta yaćhachï fariseocuna paćhcalcälïmul: “¡Cay nunäćhu manam ima juchactapis talipäcüchu! ¡Ichaćh juc anjilpis ütac ispiritupis limapala chay Damascocta lishan caminüćhu!” nil nicuyalcan. Chaynu mas-mastaña millpanacücuyalcaptinmi cachacucunap puydïninca manchalicucuyan Pablocta lluy ticshinacälälinanpïta. Jinalmi cuartilman cutiycachila. Ñatac chay tutam Taytanchic licalïlun Pablop lädunćhu: “Callpanchacuy Pablo. Maynümi cay Jerusalenćhu ya'apïta willalanqui, chaynütacmi Romaćhüpis willaycunqui” nil. Chay walantinñatacmi tawa ćhunca Israelcuna Pablocta wañuchipäcunanpä limalicälälin: “Sïchuśh Pablocta manaläpis wañuchil micuytapis micülupti'a yacullactapis upyalcülupti'a, Diosninchic ya'acta wañuchimächun” nil. Ninacalcälil puydï sasirdüticunäman, prinsipal yaśhacunämanpis lilmi nipäcula: “Ya'acuna limalicälälí Pablocta wañuchipäcunäcama micuytapis mana micapäcunäpä nï yacullactapis upyapäcunäpä. Canan amcunawan Cunsïjup puydïnincuna chay cachacucunap puydïninman lil: ‘Ya'acuna sumäta yaćhalpapäcuśhä Pablop ima juchan caśhantapis’ niycullal puśhachipämuy. Ya'acunañatac pacalapäcuśhä ćhawpi caminućhu manaläpis cayman ćhämüta wañülächinäpä” nil. Chayćhümi Pablop paninpa wawin, tiyunta wañuchinanpä limanaculcäśhanta uyalïlul-pacha tiyun Pablocta willaycamü cuartilman pasacun. Chaymi Pablo cachacup puydïninta ayalcul: “Cay walaśhca sumä willacuytam apamuñä. Puydïniquiman willaycunanpä puśhay” nin. Niptin puydïninman puśhaculculmi nin: “Wićhalä Pablo ayalcamalmi nimäla cay walaśhshi willaśhunqui sumä willacuyta” nil. Chaymi chay puydïca juc läduscaman puśhalcul: “Má ïju, ¿imallactam niycamanqui?” nin. Chayćhümi walaśhca willan: “Cunsïjup puydïnincunam limanacälälin wala muyun Pablop juchanta licaycälï tumpalla puśhachinayquipä. Chayurá ama cäsuychu. Tawa ćhunca masniyu wayapacunamari Pablocta wañuchipäcunancama mana micuytapis nï yacullactapis upyaycälinanpä limalicalcälil ćhawpi caminućhu pacacälälisha alcayalcan. Cananmi listu alcayalcan am awniycunallayquita” nil. Niptinmi puydïca: “Licuy-ari. Cay willamäśhayquita amam mayantapis willanquichu” nin. Chaypïtam cachacucunap mas puydïnin ishcay yanapäninta ayalcul: “Aspilpuyña Cesarea malcätam lipäcunqui. Alistapämuy ishcay paćhac (200) cachacucuna llasä armayü-camacta, chaynütac anćhish ćhunca cawallucuśha-camacta, ishcay paćhac (200) lansayü-camactapis. Jinaman'a Pablopä juc cawallucta ashipämuy malcap gubirnänin Felixman mana imapis pasäśhacta ćhächipäcunayquipä” nila. Chay lïcunawantacmi apachila juc papilta caynu niyäta: “Am malcap gubirnänin sumä cuyaśhá Felixta, ya'a Claudio Lisiasmi limaycamuc. Cay umricta Israelcunämi chalalcälil wañulpayalcächiñä. Chaynu Roma-lädu nunacta jinalcäśhanta uyalïlul-pacham cachacücunawan lilcul libraycälilá. Ñatac imapi juchachaycälishantapis yaćhaycunäpämi Cunsïjup puydïnincunäman puśhalá. Chayćhümi tumpapäcuñä paycunap camachicuynin cüsacunallapïta. Ñatac chaycunallapïtá manam cäsu canchu wañuchinapä nï carsilman wićhanallapäpis. Chay Israelcunaca wañuchinanpä limalicälälishanta yaćhälulmi, anman caćhayämú. Tumpänincunätapis ‘Felixpa puntanćhu cäraycamuy ima juchan caśhantapis’ nilmi nilá” niyäta isquirbila. Chay tutam cachacucunaca puydïnin mandaśhannu Antipatris malcäman Pablocta puśhaculcan. Chay walantinñatacmi cawallucuśhacunällaña Pablocta pasachiculcan. Juccunäñatacmi cuartilman cuticulcan. Chay Cesarea malcäman ćhälächilmi apachishan papilta uycula malcap gubirnäninman, Pabloctapis paypa maquinman ćhulaycula. Niptinmi puydï Felix lïgiycul tapula: “¿May malcapïmi canqui?” nil. Niptinmi Pablo: “Ciliciap Tarso malcanpïmi” nila. Niptinmi: “Chayurá, tumpäniquicuna ćhämuptinñam uyalishayqui” nila. Nilculmi cachacucunäta: “Herodespa wasinćhu täpapämuy” nila. Chaypi picha muyuntam Cesareaman ćhälälimun puydï sasirdüti Ananias, Israelpa waquinnin prinsipal yaśhacunawan juc tintirillu Tertulo śhutiyüta puśhapacälälisha. Paycunam puydï Felixpa dispächunman yaycapäcula Pablocta acusaycälinanpä. Chayćhu Pablocta ćhächimuptinmi Tertulo paypa cuntran limayta allacuycun: “Sulpá cachun amta Tayta Felix. Cay jinantin malcäćhu sumä yaćhayniquiwan allinta lulaycuśhayquipam jawca cawsayta uycälimanqui. Rasunpa, Sumä Puydïní Taytay, imaypis intirućhüpis lluypis ćhasquiycälí sumä anradisicuywanmi. Canan'a Taytay, mana ancha piñachinacpä, rätullam limalculläśhä. Uyaliycallämay. “Cay umrica sumä ishyaynümi cacullan. Chay mana allinman iwichï Nazaret Jesuspa atïnincunap puydïninmi. Chaymi Israelcunäta ishcay śhun'ulcachil ćhïninacachiyta jinantin pachäćhüpis puliyämun. Jinaman'a juntunacuna chuya wasictapis jalutacunan cayaptinmi ya'acuna chalälälilá. ˻Jinalcul malcap limanacuśhanchicmannuy mućhuchisha niyalcaptïmi cachacucunap puydïnin Lisias ćhaycamul waycäläliman. Jinalculmi: ‘Mayanpis cäraycuyta munäcunacá tayta Felixman lichun’ nipäman.˼ Canan am quiquiqui Pablocta tapuyculćha tuquicta yaćhanqui nishacnüpis ima juchan caśhantapis” nil. Ñatac Israelcunäpis: “¡Aw, rasunpa chaynümi!” nilmi intucalpuyalcan. Chayćhümi gubirnä Felix siñaśhchälun Pablocta limananpä. Chaymi Pabloñatac: “Tayta Felix, am una-unaypïña cay Israel malcäćhu juchacunacta tuquicta arrinlaycuśhayquïtam yaćhá. Chaymi anman chalapacul cay juchachaycamäśhancunapïta limalcuśhä. “Ya'a Jerusalenman alawaycunäpä chayllalämi ćhunca ishcayniyu muyun ćhämuśha cayälá. Cay sumä tantiapaśhllamari cayan. Chay Diospa chuya wasinćhu manam piñanacuyätachu nï pilyachinacuyätachu ya'acta talipämäla, nïtac chayćhu, nï juc juntunaculcänan wasicunaćhüpis, nïtac maycunaćhüpis. Ñatac cay juchachaycamä nunacunäpa manamá licänin canchu. “Ñatac chay awquillücunap Diosninman chalapacul cay ‘Muśhü Caminuman’ ya'a atishäta manamá nïgacüchu. Masqui iwichicücuna caśhtapa licapämaptinpis, rasunpa lluy Moisespa camachicuyninmanpis Diospa willacünincuna lluy isquirbishanmanpis chalapacümi. Jinaman paycuna chalapacuśhan Diosmanmi ya'apis chalapacú juc-pun juchayu mana juchayüpis wañücunapis śhalcamunancäman. Chaymi imaypis Diospa puntanćhu chaynütac nunacunäpa puntanćhüpis mana juchayu canäpä callpanchacú. “Ñatac intiru malcacunäćhu achca wata pulimuśhäpïmi cutilá Jerusalenman malca-masïcunacta yanapaycunäpäwan custumrinchicmannuy Diosninchicta uycunäpä. Chayćhümi Diospa puydï wasinćhu chuya cayäta ishcay quimsa nunallaćhu ruyducunacta ashiyätachu mana talipämäla. Chay waquin Asia-lädupi Israelcuna ‘licalämi’ nïcunam cayćhu capäcunman cäraycälimänanpä. Chaynu mana captin'a cay nunacuna-ari niycuśhunqui chay Cunsïjup puydïnincunaćhu cayaptí ima juchayüta talipämäśhantapis. Icha chayćhu cayal callpawan ‘Wañücuna śhalcamunanmanmi chalapacú’ nishäpïchun cäraycayalcäman” nila. Niptin Felix cay Muśhü Caminupi tuquicta yaćhalñatacmi juc muyunpäña caćhaycülun: “Puydï Lisias ćhämuptinmi cayta arrinlalpuśhä” nil. Nilculmi jucnin cachacucta: “Cutiycachil tuquipmi licaycunqui. Ñatac watucünincuna śhamuptin pasaycachinqui licaycapäcunanpä” nila. Chaypïta ishcay quimsa muyuncunapïtanümi Felix walmintin Israel caśhta Drusilawan ćhaycamul ayächin Pablocta chalapacuśhanpïta uyalinanpä. Chayćhu Pabloñatac sumä allin cawsaypi, quiquinchicta sujitacuypi, śhamuna muyuncäćhu Dios cäraycamänanchicpïtapis willaycula. Chayta uyalilculmi Felix manchalcul: “Canan jinalla cachun. Juc-pun timpú captinña ayachishayqui” nin. Ñatac Felixmi “Illayta umanman caćhaycunäpä” nil ayapayächillal ishcay watacuycula. Jinayällal Felix malcap puydïnin cayta camacäluptinmi pudirnin yaycula Porcio Festo nishan. Chayćhu Felixmi Israelcunäwan allinpa licachicuyninwan Pablocta wićhalayäta caćhaycüla. Chay Cesarea malcap puydïnin cayta allaycunanpä Festo ćhayculmi quimsa muyun caycuśhanpïta Jerusalenta lila. Ćhämuśhanta yaćhälälilmi puydï sasirdüticunäwan Israel prinsipal yaśhacunäpis payman lilcälil yapañatac Pablocta quijayta allaycapäcula. Chayćhümi chay śhamuśhan caminućhu wañuchinan-laycu uchuc shimillanwan ruygätuculcäla Jerusalenman Pablocta puśhachimunanpä. Chaymi Festo: “Pay'a Cesarea malcäćhümi wićhalayan. Cay śhamü muyuncunäćhümi quiquí lishä. Puydïniquicuna ya'awan cusca lichun, rasunpa ima juchanpis captin'a chayćhu cäraycälinanpä” nila. Chay Jerusalenćhu isun muyunnu caycuśhanpïmi Cesarea malcäta cutila. Chay walantinñatacmi dispächunćhu juntunacuycul Pablocta puśhachimula. Ćhächimuptinñatacmi Jerusalenpi ćhämü Israelcunaca juntunacaycälil sumäcunactalä juchachäcuyalcan. Jinayalcaptinpis licänincuna manamá calachu. Pabloñatacmi: “Ya'a manam imaypis mana allintá lulalächu, nï Israelpa camachicuyninta nï juntunacuna chuya wasictapis nïtac Roma nasyunpa puydïnintapis jalutaculächu” nila. Niptinmi Festo Israelcunäwan allinpa licachicuyta munal Pablocta tapula: “¿Jerusalenta liyta munanquichun chayćhu quiquí arrinlaycamunacpä?” nil. Niptinmi: “Am Roma nasyunpa puydïninpa pudirnin cayal'a cayllaćhümi arrinlaycamänayqui. Tuquictamá yaćhayanqui Israel malca-masïpä cuntran mana imallactapis lulaśhäta. Sïchuśh rasunpa jatun juchá captin'a juchämannuy wañülächimay. Manamá ya'a nïgacüchu wañuyta. Mana juchayu captïmi ichá mana pipis yan'al juchachämänïcunap maquinman ćhulaycamanmanchu wañuchipämänanpä. ¡Chaymi ya'a mañacú Romap sumä puydïnin Cesar quiquin arrinlaycamänanpä!” nila. Chaymi Festo yanapänincunawan limanacuycul Pablocta: “Chaynu munal'a paymanćhá linqui” nin. Ñatac śhamü muyuncunäćhu puydï Agripawan Berenice walmi lipäcula Cesarea malcäta Festocta watucuycü. Chayćhu unay capaycäliptinmi Festo willapäla Pablocta juchachapäcuśhanpïta: “Cayćhümi Felix juc umricta wićhalayäta caćhaycüśhan cayan. Chaymi Jerusalenćhu cayaptí puydï sasirdüticunaca, Israelpa prinsipal yaśhancunäpis quijacalcämäla chay umri wañuchisha cananpä. Nimaptinmi: ‘Roma malcap custumrin'a juchayücäta quijacücunäpä puntanćhu manaläpis difindicuyaptin'a manam wañuchichwanchu’ nilá. Chaymi cayman paycuna ćhälälimuptin walantin-pacha dispächüman taycuycul Pablocta ayachimulá. Chayćhümi juchachaycücunaca ya'a pinsaśhä juchapïtá nï uchucllapis limalcälinpischu. Mastá chalapacuyninpïta wañucü Jesus śhutiyu ‘cawsayanmi’ nil Pablo nishancunapïtam juchachäcuyalcan. Chaymi chaycunapi mana sumäta yaćhal Pablocta nilá: ‘¿Jerusalenta liyta munanquichun chayćhu arrinlaycunacpä?’ nil. Niptïmi Romap quiquin Puydïnin Cesar arrinlaycunanpä mañamaptin jina wićhalayällacta caćhayculá puśhachinäcama” nin. Niptinmi Agripa tayta Festocta nila: “Chay umricta ya'apis uyaliycuytam muná” nil. Niptinmi: “Chayurá wala-pacham uyalinqui” nin. Chay walantinmi Agripawan Berenice sumä balaquïru yaycapäcula arrinlanan dispächuman cachacucunap puydïnincunawan, prinsipal yaśhacunawanpis cusca. Chayćhu tayta Festo Pablocta ćhächimulmi: “Tayta Agripa, chaynütac llapallayquipis cayćhu ya'anchicunawan cä taytacuna, cay juchachäśha umrim puntayquićhu cayan. Lluy Israelcunam cay umri juchayu caśhanta quijaculcan Jerusalenćhüpis cay Cesareaćhüpis. Jinaman wañuchisha cananpämi mañacayalcäman. Ya'a manamá ima juchactapis talïchu wañuchisha cananpä. Ñatac quiquin Puydï Cesarca arrinlaycunanpä mañamaptinmi, ya'a payman caćhanäpä awnilá. Chaymi nï imanil isquirbilcul Puydï Cesarman puśhachinäpäpis canchu. ¿Imanuypatá ima juchan caśhantapis mana yaćhaycul puśhachichwan? Chaymari amcunap ñawpäniquiman ćhulaycamú, mastá anman tayta Agripa. Canan sumäta tapuycuptiqui ichaćh ya'a imallactapis talïman isquirbiycunäpä” nila. Chaymi chayćhu Pablocta Agripa nila: “Canan limaliy juchachapäcuśhuśhayquipïta” nil. Niptinmi Pablo maquinta chacchalcul limayta allaycula: “Tayta Agripa, ya'a cushisham cayá ampa ñawpäniquićhu, cay Israel-masïcuna juchachapämäśhanpïta difindicunäpä. Am rasunpa cay Israel custumrïcunacta, lluy cay cüsacunapïta sumätam yaćhanqui. Chaymi Taytay mana piñacullal uyaliycamänayquipä mañacullac. “Llapan Israel-masïcunam tuquicta yaćhapäcun näsishá malcaćhu müsu caśhäpïta aśhta Jerusalenman ćhaycul paycunawan cusca yaćhanäcama imanuy cawsaśhätapis. Cay malcanchicćhu lluy chalapacuycunapïta mas sasannin cäcätam, chay fariseo custumrictamá tucuy śhun'üwan atilá. Paycuna munal'a rasunpa caśhanta niycälishunqui. Paycunanu wañücuna śhalcamunanpä awquillunchiccunaman Dios limalicuśhanman chalapacuptïchun juchachayalcämanman. Ñatac jinantin malcäpa ćhunca ishcayniyu milaynincunapis cayta ćhasquipäcunanpämi tutay-walächi Diosninchicta alawapäcul alcayalcan. Canan, Tayta Agripa, paycunanu chalapacuśhäpïmi cayman quijäläliman. Icha ¿‘Diosninchic ¡¿imanuypatá wañücunacta śhalcachimunman?!’ niyalcanquichun imatá? “Cananmá willaśhayqui. Unay cawsaynïćhu Diosninchicta masta sirbiynïwanmi Nazaret Jesusman chalapacücunäta imaymanap chincachiyta ya'apis pinsalá. Rasunpa chaynütam lulalá. Puydï sasirdüticuna awniycamaptinmari Jerusalenćhu wićhalá. Jinaman ‘Wañuchishä’ nipäcuptinpis cushisham ya'apis awnilá. Jinamanñatacmi juntunaculcänan wasicunamanpis yaycuycul supayninta apachilá Diosta jalutaculcänanpä. Ya'apa śhun'üpis timpuyaptinmi aśhta juc-lädu calu malcacunaćhüpis aticaćhalá. “Chay intinsiunwanmi puydï sasirdüticunäpa pudirnin Damasco malcäta lilá. Chayćhu liyaptïmari, Tayta Agripa, chay ćhawpi muyunnu altu sïlupi intïpïtapis mas-maslä muyülïnïman liwshimänïcunamanpis acchilpämun. Jinaptin lluy cućhpäläliptïmi Israel limayćhu: ‘Saulo, Saulo, ¿imapïtan wañuchiyta llallächacul aticaćhamanqui? Cay lulayniqui cunca cuchuyniquipämi garuchap puntanta saytäcä-yupaypis’ nilpämun. “Chayćhümi: ‘¿Pim cayanqui taytay?’ nilá. “Niptïmi: ‘Quiquin aticaćhaśhayqui Jesusmi ya'a cayá. Canan śhalcuy-ari. Anwan lisichiculá nuná canayquipämi, canan licaśhayquita śhamü muyuncunäćhu licachinaccätapis willacunayquipämi. Ñatac quiquïmi licaycuśhayqui malca-masiqui Israelpïwan mana-Israelcunapïpis. Chay mana-Israelcunamanmi canan caćhac mana tantiayniyücunäta tantiaycachinayquipä, tutapä cawsayninpi acchïman julaycamunayquipä, chaynütac Satanaśhpa maquinpïpis Diosman julaycamunayquipäpis. Ya'aman chalapacamäcätá Diosmi juchancunacta pampachaycul jucllachan'a chuya chalapacücunäwan cuscacta wiñay cawsayta ćhasquipäcunanpä’ niman. “Chaynu nimaptinmi, Tayta Agripa, chay caćhamäśhanta, mana upatucullal willacuyta allayculá Damascoćhu, Jerusalenćhüpis intiru Judeap malcancunaćhüpis. Malca-masí, mana malca-masí captinpis, llapantapis ćhuncay-ćhuncay anyanaculá: ‘Juchayquipi wanaculcul Diosman filtacalcämul cawsayniquićhu wanacuśhayquita camalachipäcuy’ nil. Chaymi juntunacunan chuya wasićhu Israel-masïcuna chalalcälimal wañuchiyta munapämäla. Jinapämaptinpis Tayta Diospa yanapayninwanmi canancama masïsu chalapacul sumä mana sumä nunamanpis jinalla willacuyá. Paycunactanümari amcunactapis willaycälic Moiseswan Diospa willacünincuna willacuśhallanta: ‘Caćhamuśhan Salbacücätam ñacalcachil wañuchipäcun'a. Jinapäcuptinpis paymi puntacta śhalcamun'a wañücunäpi Israel mana-Israelcunactapis wiñay cawsayta unanpä’ nil” nila. Chaynu Pablo limayaptinmi tayta Festo juclla nïlun: “Pablo, alli-alli yaćhayniqui ¡¿lücuchishunquichun imam?!” nil. Niptinmi: “Tayta Festo, manam lücüśhachu cayällá. Cay nishäca tincüninman rasuncällamari. Tayta Agripa lluy caycunapi tuquicta yaćhayaptinmi paypa puntanćhu mana manchalillal limayá. Sigürupis caycunapi tuquictam yaćhan. Manamá pacallap lulaśhactachu limayá. Tayta Agripa, ¿Diospa willacünincunap isquirbishanman am chalapacunquichun? Aw-ari, chalapacuyanquimá” nin. Chayćhu Agripañatac: “¿‘Rätullam caytá awnichishä chalapacüman’ nilchun imam niyämanqui?” nin. Niptinmi: “Ñacayta ütac rätulla captinpis, mana cadinayülla ya'anu canayquipä Dios munachun, mana amllactachu, sinu'a lluy cayćhu uyalimäcunätapis” nila. Nïluptinmi chayćhu tayta Agripa, Festo, Berenice ñatac lluy puydïcunäpis śhalcutityalcul liculcan juc-lädućhu limanacamü. Chayćhümi quiquin-pula ninaculcan: “Cay umri manam ima juchacta lulaśhanpis camalanchu wañuchisha cananpä nï wićhalänallanpäpis” nil. Chayćhu tayta Agripañatac Festocta nin: “Cay umri caćhaycuśham canman cala quiquillan Cesarca Romaćhu arrinlananpä mana mañacuptin'a” nil. Ñä Italiaćhu Romaman caćhananpä Pabloctawan juc prïsucunäta cachacucunap puydïnin Julio nishanpa maquinmanmi ćhulaycula. Paymi quiquin Romaćhu puydïcäpa cachacuncunacta mandänin cala. Chayćhümi yaluculcá lamar patanćhu cä Adramitio malcäpi juc barcu Asia-lädućhu malcacunaman yalücäwan. Chayćhütacmi ya'acunawan cayäla Macedoniap Tesalonica malcanpi Aristarco nuna. Chay walantinñatacmi lamar patanćhu Sidonman ćhälälí. Chayćhu Pablo lisinaculcäśhanman watucü linanpämi Julio cuyaywan awniycula. Chay Sidonpïta pasapäcuptí waywaca puntapi sumbaypa-sumbal waywacayämuptinmi Chipre malcap allïninpa lipäculá. Chaynu liyalcá Cilicia malcap, Panfilia malcap chimpancunapmi aśhta Liciap Mira malcanman ćhäpäcunäcama. Chay Mira malcäćhümi cachacucunap puydïninca talïlun Alejandriapi juc barcu Italiaman liyäta. Chaymanmi ishpïlächiman biäjicta pasapäcunäpä. Ñatac achca muyunña allillapi liyalcalmari sumä ñacapäcuśhäta Gnidup chimpallanman wañuy cawsay ćhälälí. Chayćhu waywaca jinalla sumä-sumä cayaptinmi Salmun malcap chimpanpa muyulcul Cretap ichünin lädup lamar patanllanpa pasapäculá. Chaynu ñacapäcuśhätam ćhälälí lamar patanćhu Buenos Puertos malcäman, Lasea malcap sircallanman. Chaynu alli-allictaña dimuräläliptïmi tamyamunan quillaca allacaycamuptin calu biäjicunacta linapä manaña bälilachu. Chaymi Pablo: “Taytacuna, cay lishanchic manam allinchu canman. Manam barcütawan apaśhanchiccunällactachu chincapacüluchwan, sinu'a aśhta bïdanchictapis apäluchwanmi” nila. Chayćhu Pablop nishanta uyaliycunantá aśhwanpam Julio chay barcup nunanwan puśhänin nunaca limapäśhanta mastá cäsülun. Ñatac chay lamar patanćhu jamapapäcuśhan tamya quillaćhu quïdapäcunanpä manam allinchu cala. Chaymi lluy-yupay nicuyalcan: “Cayćhu manam allinchu cachwan. Aśhwanpa Fenice malcäćhu tamya quilläta pasanapä imanuypapis ćhäśhun” nil. (Cay Fenice cala Cretap malcanmi mana ulapïpis janapïpis waywa ćhänan.) Chaypïta chayćhu linanpä tuqui waywa ipan lädupi allaycämuptinmi cushisha: “Canan allinćha can'a” nil allacaycälin. Chaynu Cretap chimpallanpa liyalcaptinmi unascapïtá allïnin lädupi Noreste nishan sumä-sumä waywa talcämul barcüta apacuyan. Chaynu puntaman mana liyta atipalmi, jinaña waywäwan apachiculcälá. Chaynu apayalcämaptinmi ćhälälí Cawda malcap ipanćhu mana ancha waywa caśhanman. Chayćhümi ñaca-ñacayta pallalcälälí barcu apaśhan bütichacta. Chayćhümi barcuca mana wichicacunanpä watucunawan lulipi pasalcachil sumä masïsälälin. Ñatac chay Sirte nishanćhu arrinilläman mana śhaticacunanpämi barcup waywa puśhanan tuldïrantanuy cäcäta julälälin. Jinayculmi waywäwan jinaña apachiculcälá. Chay walantin jinalla waywaca sumä-sumä captinmi barcüćhu apapäcuśhan ipincunactapis yacüman jitalpuyta lluy allacaycälin. Chay śhamü muyuncäćhüñatacmi jinalla waywaca cacuyaptin barcup mana bälityänintá quiquincuna maquincunawan yacüman lluyña jitalpücuyalcan. Chaynu waywalla pucutaylla sumä-sumä cacuptinmi unayña intïtapis uyllurtapis mana lical: “Canan manañaćh cawsachwanchu” nipäculá. Canan achca muyunña micuypi cayalcaptinmi Pablo śhalcuculcul: “Taytacuna, ya'acta uyalicalcämal'a Cretapi manaćh yalamuchwanchu cala. Chayurá manaćh caynu ñacayachwanchu, nï imactapis mana caśhanman cutichichwanchu cala. Canan'a ama-ari manchäśha jucmanyäśha cayalcaychu. Manam jucllayquipis wañupäcunquichu barcüta yacuca lluy millpüluptinpis. Canan tutam alawaśhá sirbishá Diosnïpa anjilnin suyñuynïćhu niman: ‘Ama manchacuychu Pablo, Romaćhu Cesarman prisïsanmi ćhänayqui. Chaymi am-laycu lluy barcüćhu cäcunäta wañuypi juluycuśhä’ nil. Ñatac cay lamar ćhawpipi allpäman wicapäśham caśhun. Chaynu captinpis ama wällisha cayalcaychu. Aśhwanpa callpanchaculcay. Rasunpa anjil nimäśhantanümi Diosninchic lulaycun'a” nila. Ñatac ishcay simänaña waywaca wicman cayman apaycaćhayalcämaptinmi Adriatico lamarcäćhüña cayalcäñá. Chayćhu ñä ćhawpi tutañam barcüta puśhäcunaca tantiälälin allpamanña ñaćhapaycuyalcäśhäta. Chayćhümi yacuca “Jundulächućh pachallañachućh cayan” nil tupuptin quimsa ćhunca sütayu mitru cañä. Puntascaćhu yapaptin'a ishcay ćhunca anćhishniyu mitrullaña cacuyaptinmi sumä manchalicälälisha: “Wancamanćha tupacacüśhun” nil tawa tita watu llasä jïrruyü-camacta barcup ipanman jitalpapäcula chalalänanpä. Jinalculmi “Wälälunmanñapis” nilcul Diosman ñaćhaña ishpicuyalcanpis. Ñatac waquinnin barcüta puśhäcunämi manchalicuypïta “Ayicuśhun” nilcälil uchuy bütichallacta bäjacuyalcan barcup puntanćhu watüta jitalpuycul “masïsämuśhä” nïnülla. Chayćhümi Pabloñatac cachacucunätawan puydïnincunacta: “Sïchuśh paycuna ayiyculcaptin'a amcuna manam salbacuyta atipapäcunquichu” nila. Niptin-pacham cachacucunaca chay bütichäta chalalä watucunäta cuchulcul lamarcäman caćhalpaycälälin. Ñatac wäläluptinmi Pablo callpanchäla lluy chayćhu cäcunäta: “Ishcay simänañam mana micuśha nï puñuśha cayalcanqui. Chaymi canan salbacuyta munapäcul'a imallactapis micaycälinayqui prisïsan. Manam mayanniquipapis jucllay ächallayquipis chincan'achu” nila. Nilculmi lluypa puntanćhu juc tantacta apticulcul Diosta sulpäta ucula. Jinalculmi partiycul micuyta allaycula. Jinaptinmi lluypis balurchacalcälil micapäcula. (Chay barcućhu ishcay paćhac anćhish ćhunca sütayu (276) nunam capäcula.) Chayćhu lluy maćhacaycälilmi barcuca jacyalpunanpä quïdaśhan trïgucunäta lamarcäman lluy jitalpälälin. Chayćhu ñä achicäluptinñam barcüta puśhäcunaca mana may allpa caśhantapis lisipäculachu. Chayćhu tantiapaculcänanpämi juc ućhanu lamar patanćhu arrinillayu jawca yacucta licälälil limanacucuyalcan chayman barcüta imanuypapis ćhächipäcunanpä. Chaynu nilculmi watü chalaläśhancunäta cuchuycul lamarcäćhu caćhaycälälin. Barcup puśhanan wataläcätapis wayaycälälinmi. Chaynütac barcup puntanćhu lataśhcätapis waywäman pallalcäläliptinmi barcuca allpa-läduman liyta allacuycun. Chaynu allin liyäśhanćhümi wicpi caypi yacu tupacacäśhanćhu arrinilla uluchacäśhäman barcup puntan śhaticacüluptin mana cuyulil quïdälun. Ipantañatacmi alli-alli yacu wicapacamüca lluy wichicächicuyan. Chaynu jinacuyaptinmi cachacucunaca: “Prïsu puśhaśhanchicunäta lluy wañuchishun mana nädaśhtin ayiyculcänanpä” nin. Niptinmi cachacup puydïnin Pablocta cawsayäta ćhächiyta munal aśhwanpa: “Nädayta yaćhäcunacá yacüman ji'alcalpul puntapäcuy allpäman. Juccunäñatacćha ima tablachacunactapis chalalcul janäninman ishpilcul yalapäcunqui” nila. Chaynüpam cawsayal allpäman lluypis allin ćhälälí. Chayćhu lluypis salbacälälishaña cayalcalmi yaćhälälí chay lamar ćhawpićhu malca Malta śhutiyu caśhanta. Chay malcayücunaca lluytapis cuyaywanmi atindiycäliman. Chayćhu sumä ucapäśha tamyaćhu cayalcaptïmi ninacta lataycachil “Unupaculcay” nipäman. Chayćhu Pablo chaqui yamtacta ashilcamul ninäman jitaycuyaptinñatacmi juc culibray ninaca lupänanpïta ayimuśhanćhu Pablop maquinman alwicalcul caćhülun. Chaynu Pablop maquinćhu walcaläcuyaptinmi chay malcayücunaca quiquin-pula: “Cay umri sigürupis nuna wañuchicüćha cayan. Chayćhá cay lamarca millpunanpi salbacüluptinpis diosninchiccuná cawsananta mana munanchu” ninacücuyalcan. Ñatac chayćhu Pablo maquinta tapsïluptinmi culibray ninäman palpüluptin uchuyllapis imanpis imanalapischu. Chay malcayücunañatacmi licapacuyalcan: “Sacsapacülun'aćh ütac imayürapis wañülun'aćh” nil. Chaynu unayña licapayalcaptin mana imapis pasaptinmi: “Cay'a juc diosćha sigürupis” nil ninacücuyalcan. Ñatac wic-läduscallaćhümi chay malcap puydïnin Publiop ćhaclancuna cañä. Paymi ćhasquiycälimal sumä cuyacuywan quimsa muyun atindiycälimäla. Paypa taytanmi calur ishyaywan ićha ishyaywan cämaćhu jitalayäñä. Chayta yaćhälul Pablo payman watucü lilmi Diosta mañacuycul maquinwan yataycul allinyächila. Chay allinyächishanta yaćhälälilmi juc ishyäcunäpis śhapämul lluypis tuqui sänu quïdapäcula. Ñatac imaymana rigälucunactam uycäläliman. Manam chaycunallactachu sinu'a chaypïta yapa pasapäcuná cayaptinmi uycäliman mana pishipaculcänäpäpis. Chaynu quimsa quilla masña chayćhu caycälishäpïmi juc barcu tamya quilläćhu jamapacücäwan pasaculcá. Chay Alejandriapi barcu taytachan Casturtawan Poluxta la'apacüśham cacuñä. Chay lamar patanćhu Siracusa malcaman ćhaycälilñatacmi quimsa muyun caycälilá. Chaypïta lamar patancascap yapa pasapäculmi Regio malcäman ćhälälí. Chay walantinñatacmi lipäcuná läduman waywa talcämuptin lipäcul juc muyunlä ćhälälí lamar patanćhu Puteoli malcäman. Chay malcaćhu chalapacücunacta talïläliptïmi “Simänallapis caycuśhunlä” nil ruygapämaptin quïdapäculá. Chaypïmi Romaman ćhaquillawan lipäculá. Chay Romaćhu chalapacücunañatacmi yaćhapäcuñä ćhäpäcunäta. Chaymi Quimsa Jamachicuna nishancama Apiop pläsaman alcapämä śhapämuñä. Chayćhu Pablo paycunacta licälulmi Diosta anradisicuycul masta callpanchacula. Chaynu Romaman ćhäläliptïmi ˻cachacucunap puydïnin prïsucunäta wardiap puydïninpa maquinman ćhulaycula. Pabloctañatacmi ichá˼ cachacup ñawillanćhu juc wasićhu japallan yaćhamunanpä caćhaycula. Chaynu Pablo quimsa muyun caycuśhanpïmi Romaćhu puydï Israelcunäta ayachimula. Chayćhu juntunacämuptinmi: “Israel-masïcuna, cayćhu imapi caśhäta willaycälishayqui. Manam uchucllapis malcanchicta nï camachicuyninchictapis jalutaculächu. Jinayaptïpis Jerusalenćhu chalalcälimalmi Romap puydïnincunap maquinman ćhulaycachimäla. Paycuna ima juchallactapis wañuchipämänanpä ya'aćhu mana talipäculmi caćhaycapämayta munapäcula. Chayćhu malca-masinchiccuna mana munätuculcaptinmi ya'a mañaculá quiquin Romap Puydï Cesarca arrinlaycamänanpä. Chay mañacuśha-laycullam cayćhu cayá. Manam malca-masïcunacta imapïpis juchachä śhamüchu. Aśhwanpam cayćhu caynu cadinawan watäśha cayá Diosninchic limalicamäśhanchicman chalapacuśhäpa. Cay-laycum amcunacta ayaycälilac lisiycul, limapaycälinacpä” nila. Niptinmi nipäcula: “Ampïta manam ya'acunaman ćhämulachu ima papilllapis Judea-lädupi nïtac chaypi śhamücunäpis ampa waśhayquita limapäculachu. Chaymi chalapacuśhayquipïpis canan niycälimänayquita ya'acuna munapäcú. Ñatac intirućhümi ‘Yan'almi cay muśhü willacuy’ nil limapäcüta uyalipäcú” nin. Chayćhu Pablo juc muyunpä jitanacapäcuśhanmanmi alli-alli nunacuna śhapämuñä. Chayćhümi achicyalcuypïta aśhta aspilpunancama Diospa gubirnunpïta limapäla. Chayćhu lluytapis Jesuspi awnichiyta munalmi willapäla Moisespa camachicuyninpïta, Diospa willacünincuna isquirbishancunäpïtawan. Ñatac chayćhu waquinninmi Pablo willaśhanta ćhasquiculcäla. Waquinnincunañatacmi ichá mana ćhasquïtuculcälachu. Chayćhu quiquin-pula iwinacucuyalmi licuyta lluy allacaycälin. Chaymi Pablo nila: “Amcuna awquilluyquicunanümi cayalcanqui. Allintam limachila Chuya Ispiritu awquilluyquicunacta Diospa willacünin Isaiaswan cay nil: ‘Lil niycamuy cay nunacunäta: “Maynüpa uyaliyalcalpis manam yaćhapäcunquichu, maynüpa licayalcalpis manam licapäcunquichu” niyäta. Cay nunacunap tantiaynin lumiyäśham cayan, linlipis quillpacüśham, ñawinpis aplacüśham cayan, mana licapäcunanpä nï uyalipäcunanpä, nï ima caśhanta yaćhalpapäcunanpäpis. Artictam ya'aman mana filtapämunchu ya'a sänachinäpä’ nila. “¡Yaćhapäcuy amcuna! Cananpi puntaman'a Diosninchicpa salbacuynintam willaśha can'a mana-Israelcunäman. Paycunam ichá sumä cushicuywan ćhasquipäcun'a” nila. ˻Cay niyta camacäluptinmi Israelcunaca quiquin-pula iwinacüśha licula.˼ Ñatac Pablo chay lïtaśhan wasićhümi ishcay wata intiru quïdacula. Chayćhümi watucünin lïcunätapis ćhasquila. Ñatac chayćhümi Diospa gubirnunpïtawan Salbacü Jesusninchicpïta willacula mana pictapis manchacullal nï mayanpapis imactapis niycuśhalla. Ya'a Pablo Salbacü Jesuspa nunanmi isquirbiycamuc. Tayta Diosmi jucnin puydï caćhanpä japächaycamal allin willacuyninta willacunäpä caćhamäla. Cay allin willacuyca Tayta Dios unay willacünincunawan limalicamäśhanchic shiminćhu cäyäcämari. Chay willacuy Chulinpïmari. Pay nuna cayninpïtá puydï mandacü Davidpa milayninpi śhamulmi ya'anchicnuy nuna cala. Ñatac Tayta Diospa Rasun Chulin caśhantá Chuya Ispiritunpa munayninwan wañuycäpi śhalcachimuśhanwanmi camalachila. Pay Duyñunchic Salbacü Jesusmá. Paypamari llaquipäcuyninćhu Tayta Dios willacüninpälä ćhulaycaman jinantin pachäćhu mana-Israel nunacunäta payman chalapacachiptí cäsuculcänanpä. Aw-ari, paymi am Roma malcaćhu cäcunätapis ayaycuśhunqui Jesusninchicpa nunan capäcunayquipä. Chaymi am Romaćhu cäcunäman, Tayta Dios cuyaśhancunäman, Jesusninchic nunan canayquipä ayaycuśhancunäman isquirbiycälimuc. Quiquin Tayta Diosninchicwan Duyñunchic Jesuspa llaquipayninpïta jawca cawsay amcunaćhu caycuchun. Puntactá, jinantin malcacunäćhu allin chalapacuyniquipi limapäcuśhanta uyalilmi Tayta Diosninchicta sulpäta ucú Jesusninchicpa. Paytam llapan śhun'üwan cay Chulin Jesuspi allin willacuyta willacuśhtin sirbí. Diosninchicmari tuquicta yaćhan mana pishipällal amcunapi mañacuśhäta. Chaynütacmi mañacuyá, Tayta Dios munaptin'a amcunaman ćhämunäpäña. Rasunpa śhamuyta wañupacuyá Chuya Ispirituwan chalapacuyniquićhu callpanchaycälinacpämi. Aw-ari, ampis ya'apis Jesusninchicćhu chalapacuyninchicpam yanapänacuycunchic. Chalapacü-masïcuna, canancamapis mayćha amcunaman śhamuyta munalá. Ñatac imaymana sasachacuycunam licalicämun licalicämun. Yaćhaycälinayquitamari muná mana-Israelcunäćhu lulaśhänuy amcunaćhüpis Tayta Diospä achca-achcacta juntuycuyta munaynïwan śhamuyta atipacamuśhäta. Cay allin willacuyta willacunäpä lluy-lluyman mänum cayá: sumänin nunacunämanpis, mana cäpä licaśha nunacunämanpis, chaynütac yaćhayniyücunämanpis mana yaćhayniyücunämanpis. Chaymi am Romaćhu cäcunämanpis willaycuypi sumä wañupacuyá. Aw-ari, cay Jesuspa allin willacuyninta willacuypi mayantapis manam ya'a pin'acüchu. Cayman chalapacücäta Tayta Dios salbaycunanpä sumä munaynin cayanmá, manyallapi Israel caśhtacunapïpis jinaman juccunamanpis. Cay allin willacuymi tantiaycachimanchic, Tayta Dios imanuypa nunacunäta allinpa licaycamäśhanchicta: chalapacuyllanchicpamari allaycunchicpis, chalapacuyllanchicpatacmi camacanchicpis. Chaymi niyan unay isquirbishanćhüpis: “Chalapacuyllanpa allinpa Tayta Dios licaycuśhancällamá rasun allin cawsayniyu can'a” nil. Chaynütacmi Tayta Dios piñacuynintapis camalaycachimanchic chay sumä mana allin lulayninwan rasuncäta lisinanpä atajäcunäpä. Paycunapá Tayta Dios piñacun uyaypa camalaycachicuptinpis ipanchapäcuśhanpam. Masqui quiquin Tayta Diosta mana licayalpis, cay pachäta camaśhanpi lluy lulaśhanta licaśhanchicwanmi ichá yaćhanchic Tayta Dios rasun caśhanta, jinaman wiñay munayniyu caśhantapis. Chayurá manam mayanpis imapi limalcälinan canñachu. Chaynu Tayta Diosta lisiyalcalpis nunacunaca manam Tayta Diostanüchu altuman julaycälila nïtac sulpätapis uculcälachu. Aśhwanpam uman chalaśhan yan'alcunaman tantiayalcan, śhun'unpis pasaypimanñamari muyülun. Chaynu yaćhayniyütucüśha cayalcalpis pasaypi luclumanmi muyülälin. Wiñay simpri cawsä Tayta Diosta alawapäcunantá, chincacü nunactanuy luläśha taytachacunacta, pishucunacta, culucunacta, imaymana licchä uywacunactam cuyacalcälin. Chaymi chay anla śhun'uncunap munayninman Tayta Dios caćhaycüla. Jinaptinmi quiquin-pulacuna pin'ay anla lulaycunaman ćhächinaculcäla. Rasuncäpïtá aśhwanpam artiman muyucalcälila. Chaynüpam quiquin Camacücäta alawapäcunantá chay camaśhancunällacta alawapäcula, sirbipäcula. ¡Ñatac Diosllari imaycamapis alawäśha cachun! ¡Chaynu cachun! Chaynu quiquinpa munayninta lulayalcaptinmi, Tayta Dios caćhaycüla chay pin'ay anla lulay munaśhancunäman. Chaymi walmicunäpis wayapancunacta caćhaycul walmi-masincunawan anla juchapacuycunaman muyucalcälila. Chaynütacmi wayapacunäpis, walminwan tuqui cacunantá, quiquin-pulacuna wañuy-wañuyta munapanacücuyalcäla. Chaymi wayapa-pulacuna pin'ay anla lulaycunacta lulayalcäla. Caynu iwïsha lulaynincunapïmi mućhuyninta ćhasquipäcun. Chaynu śhun'unpi Tayta Diosta alupäcuptinmi pasaypi śhun'unpä munayninmanña caćhaycüla imaymana mana lulanacunacta lulapäcunanpä. Chaymi imaymana mana allincunallawan tawacüśha cayalcan: imaymana anla lulaycunawan, lägacuycunawan. Chaynütac inbidiacuycunawan, wañuchicuycunawan, ma'anacuyllacta ashiycunawan, mana allin iwïsha limaycunallawan, waśha limaycunallawan. Chaynütacmi tumpapäcun, Diosta ćhïnipäcun, mana allinta pinsapäcun, nunatuculcan, munay-sapa capäcun, taytancunapä shimi-sapa capäcunpis. Paycuná mana uyalïtucücunam, limayninman mana chalapacunacunam, mana śhun'uyu nunacunam, mana pampachaycuyta yaćhäcunam, mana llaquipayniyücuna imam. Ñatac caynu luläcunäta Tayta Dios wiña-wiñaypä mućhuchinan caśhanta yaćhayalcalpis manamari lulayllachu lulapäcun, sinu'a juccuna lulaptinpis bïbapäcunlämi canpis. ¿Icha nipäcunqui “Ima cá nunacunatan” nilchun? ¿Nipäcunayquipä mayan tucuyalcanquitan? Paycunacta cäraycuyal'a quiquillayquim cäraycucuyalcanqui. Amcunapis chaynu cayalcal'a, manam imapi imaninayquipis canñachu. Canan yaćhanchicñam caynu cawsäcunäta Tayta Dios rasun allincämannuy cäraycunanta. Chay juchachaycälishayquinuy amcunapis lulayalcal'a ¿imanuypatá Tayta Diospa cäraycuyninpi ayïlälinquiman? Icha ¿llaquipaynintawan pasinsiaynintachun jalutacuyalcanqui? ¿Icha manachun tantiapäcunqui juchayquipi wanacunayquipä allin pasinsiayniyu llaquipayniyu pay caśhanta, imatá? Chaynu mana uyalicul śhun'uyqui munaśhanta lulayal'a Tayta Dios tincüninman cäraycunancäpä piñacuyninta mas mastalämi tawacuyalcanqui. Chay muyunmi “Lluy nunacta lulaśhanman tincüta Dios uycun'a” Allincäćhu tacyaycul Tayta Dioslla altuman juluycunanta, allinpa licaycunanta, wiñay cawsayta uycunanpä ashiycunätá pay quiquinmi uycun'a. Ñatac chay allincäta ipanchaycul pasaypi cullucuycul mana allincällacta ashïcunätam ichá, Tayta Dios sumä piñacuyninta caćhaycülun'a. Caynu nunacunapämi wa'acuy llaquicuy, ñacaycuna cacun'a, masqui Israel mana-Israel caśhta captinpis. Allin luläcunapäñatacmi ichá jawca cayllaćhu altuman juluycuśha allinpa licaycuśha imalä capäcun'apis masqui Israel mana-Israel caśhtapis. Tayta Dios'a chaycuscactam llapa nunactapis licaycamanchic. Ñatac camachicuyniyu cä juchayu Israel caśhtactapis, ütac mana camachicuyniyu cä juchayu juc caśhtactapis Tayta Diosmi chaymannuy cäraycun'a. Camachicuyta uyalishallayquipachu manamari Tayta Dios juchannäta lican'a, sinu'a cäsucücunätamá. ¿Manachun licanchic chay mana camachicuyniyu caśhtacunaca quiquillanpi tantial camachicuy nishanta lulapäcuśhanta, imamá? Caymari tantiachimanchic paycuna imacta lulapäcunantapis mana lulapäcunantapis tuquicta yaćhapäcuśhanta, masqui isquirbishaćhu mana uywayalcalpis. Lulaynincunamari camachicuyca śhun'unćhu caśhanta camalachin. Quiquinpa śhun'unmari lulaynincuna allin mana allin caśhantapis niycun. Cäraycunan muyuncäćhüñatacmi Tayta Dios niycuptin llapa nunap śhun'unćhu pacacuynincunacta Jesus cäraycun'a. Cay can'a allin willacuyta willacuśhämannümari. Ñatac “Israel caśhtam cayá” nil ¿mayan tucunquitan? Camachicuyman chalapacuyanquitac, jinaman Tayta Diosta lisishayquipïtá nunatucunquitac. “Tayta Dios ya'acunapi imacta munaśhantapis yaćhayämi” nil niyanqui. “Camachicuypatacmi allincäta aclaycunapäpis yaćhayá” niyanquitacmi. Chalapacuy cüsacunaćhu aplacunäpa puśhaycünin tucuyalcanquimá. Jinaman tutapäćhu pulïcunäpä acchi-yupay puśhänin-tucuyanquitacmá. Mana tantiayniyücunäpäpis müsucunäpäpis yaćhachicünin-tucunquimá. Lluy caycunawan “Camachicuymi llapa yaćhaytapis, rasuncätapis uycaman” nilmi niyanquipis. ¿Chaynu nuna-masiquicunacta yaćhayächilchun, quiquiquiñatac yaćhachishayquimannüchu mana lulanquiman? “Manam suwacunachu” nil yaćhayächilpis, ¿manachun quiquiqui suwacuyanqui? “Manam mansibacunachu” nil yaćhayächilpis, ¿manachun quiquiqui mansibacuyalcanqui? “Taytachacunacta ćhïnïmi” niyalpis ¿manachun chay taytachacunap imapis cänincunacta wañupacuyniquiwan suwacuyalcanqui? Chaynu Diospa camachicuyninpi nuna-nunaycuśha yaćhätucuyalcalpis, ¿manachun mana cäsucuyniquiwan'a camachicuyta jalutacuyanquitac? Chaymari Tayta Diospa unay willacüninpis niyan: “Amcunap janayquimá llapa mana-Israelcunapis Tayta Diosninchicta jamuyan” nil. Rasunpa, mayanniquipis umri cayniquićhu Tayta Diospä siñalachicuśhanca allinmi camachicuyta cäsucuptiqui'a. Mana cäsucuptiquiñatacmi ichá mana siñalachicuśha-yupay cayanqui. Ñatac mana siñalachicuśha mana-Israelcunaca, camachicuymannuy cawsaycuptin'a, ¿manachun siñalachicuśhactanuy Dios licaycun'a, masqui mana cayaptinpis? Amcuna camachicuyta mana cäsucuptiqui'a, juc caśhta mana siñalachicüśha camachicuyta cäsucücunämi amta cäraycälishunqui, masqui siñalachicüśha jinaman camachicuyta uywayalcaptiquipis. Israel caśhta cay, manam janällanchicćhu lulaycaćhaśhallanchicpachu; nïtac aychallanchicćhu siñalachicüśhanchicpachu. Rasunpa Israel caśhta cay'a lulïninchicpïmá; siñalachicuycäpis śhun'unchicpïmá. Caynu śhun'u manamari isquirbisha camachicuypïchu śhamun, sinu'a Ispiritup wayuyninpïmi. Caynu nunacta manam nuna-masillanchu allinpa licaycun'a sinu'a quiquin Tayta Diosmari. Chaynu captin'a ¿Israel caśhta cay ima allinmá? ¿Siñalachicüśha caśhanchicpis ima allinmá? Allintá allinmá Israel caśhta cay: paycunaman quiquin Tayta Dios limayninta ćhulaycula licaycälinanpä. Rasunpa waquinnincuná manam chalapaculcälachu. Ñatac ¿chaynu mana chalapaculcäśhanpachun Tayta Dios mana chalapacuna cälun'a, imamá? ¡Manamari! Masqui lluy mana allin artillacta niyalcaptinpis, pay'a rasuncällactam nin'a. Chaymi Diospa shiminćhüpis niyan: “Limaptiqui'a rasuncäćhu caśhayquita lluyćha yaćhapäcun'a; chaymi cärayculpis llallinqui” nil. Ichaćh waquinnincuna: “Juchanchiccunam Tayta Dios maynu sumä caśhanta camalaycayächin; chayurá mućhuycachimänanchicwan'a allin cayninmannüchu manaćh lulaycun” niyalcan. ¡Chay manam chaynüchu! Tayta Dios tincüninman mana licaycü cayal'a, manaćh imaypis cay pachäta cäraycuyanmanchu. Waquincunañatacćha nin'a: “Articuynïwan Tayta Diospa rasun caynin mas-mas altuman juluycuśha cayaptin'a, ¿imapïtan-nila jucha-sapapa cäraycayämanman? Chayurá mana allincällacta lulaycuśhun allinca śhaycamunanpä” nil. “Caynümi yaćhayächin” nil tumpapämanlä canpis. Paycunacta Tayta Diospa mućhuycachiyninmi tincüninmannuy alcaycuyan. Chayurá ¿Israelcunaca mas allinchun cacuyanchic? ¡Manamari! Tantiaycälichicñam Israel mana-Israel caśhtapis juchap maquillanćhu caśhanchicta. Chaymi Diospa shiminćhüpis cayta niyan: “¡Manam mayan nunallapis mana juchayu canchu! ¡Jucllayllapis manam canchu! ¡Manam mayanpis Tayta Diosman licaćhacü canchu! ¡Jucllayllapis ashiycü manam canchu! Lluypis pintïlälinmi; lluy lluymi pampaman muyülälin. ¡Manam mayanllapis allincäta lulaycü canchu; manam jucllayllapis canchu! Tuncurincunapis nïchu quićhalayäcänümi cayan; alluncunapïpis articunallam yalayämun; shimincunaćhüpis culibraypa bininuncunallam winalayalcan. Shiminpi piñacuycunallawan mana allin juyu cananpä limaycunallam juntäśha cayan. Ćhaquinpis nuna-masinta wañuchinanpämi pinquiylla pinquiyan. Chaymi pulishancunaćhu mana allinllacta, llaqui pulumäśhacta caćhaycamun. Jawca cawsayćhu yaćhayta manam lisipäcunchu. Umanćhu manam caycunchu Tayta Diosta manchacuywan licaycälinanpäpis” nil. Canan yaćhanchicmi camachicuyca maquinćhu cäcunällapä caśhanta. Chay jinantin pachäćhu cäcunaca imaniculcäśhantapis upällachil Tayta Diospa cäraycuyninman puśhamunanpämari. Ñatac camachicuyta lulaśhanchicpachu manam Tayta Dios allinpa licaycamanchic. Aśhwanpa camachicuycá tantiaycachimanchic jucha-sapa caśhallanchictam. Cananñatacmi ichá Tayta Dios camalaycachimanchic nunacunaca imanuypa paywan allinpa licachicunapäpis. Cay manam camachicuypïchu śhamun. Ñatac cay rasun caśhanta camachicuywan Diospa willacünincuna isquirbishanćhümi niyan. Tayta Dios juchannäta licamanchic Jesusman chalapacücunätam, masqui mayan cacuptinchicpis. Pay mana juc-jucpächu licamanchic jinantin pachäćhu cä llapa nuna juchallaćhu cayaptinchicmi, Tayta Diospa sumä chuya cayninpi japächäśha cayaptinchicmi. Chaynu cayaptinchicpis Tayta Dios'a Jesusman chalapacuśhallanchicpam juchannäta licaycamanchic. Paymari dinbaldilla llaquipayninwan juchanchiccunacta pampachaycamanchic. Tayta Diosmi unanchaycula juchanchic-laycu wañunanpä. Chay uycuśhan yawarninman chalapacuptinchicmi paywan allinpa licaycamanchic. Maynu sumä allinllanman cäraycü caśhanta caycunapam tantiaycachimanchic: puntactá, llaquipayninćhu unay nunacunap juchancunapi manalä mućhuycachishanwan, chaynütac cananpis Jesusman lluy chalapacücunäta juchannäpäña licaycuśhanwanpis. Chayurá ¿mayantá juchannä caśhanchicpi alawacuchwan? ¡Manamari mayanninchicpis! ¿Imapi? Manamá camachicuyta cäsucuśhanchicpachu, sinu'a Jesusman chalapacuśhallanchicpam. Chayurá caymanmi chumacacun: nunaca juchannä licaycuśha chalapacuyllanpam, manam camachicuyca nishanta lulaśhanpachu. Tayta Dios ¿Israelcunällap Diosllanchun? ¿Manachun mana-Israelcunapá? Aw, mana-Israelcunäpäpis Tayta Diosninmi. Jucllayllam Tayta Dios. Payllamari siñalachicüśha mana siñalachicüśha cäcunätapis chalapacuyllanchicpa juchannäta licaycamanchic. ¿Chayurá chalapacuycäwan camachicuyta mana ćhaniyümanñachun muyuchinchic? ¡Manamá! Aśhwanpam tacyalpachinchic. Ñatac lluy caycunapi ¿imanichwanmi awquillunchic tayta Abrahampi? Sïchuśh Abraham lulayninpa Tayta Dioswan allinpa caycuptin'a, alawacunanpä canmanćhá cala. Ñatac Tayta Diosćhu'a manamari. Chaymi Diospa limayninćhu niyan: “Tayta Diosman chalapacuśhallanpam Abraham allinpäña ćhasquiycuśha cala” nil. Canan má, lulachicuśhanchic nunap pägunta manam rigalayänüchu uyanchic, sinu'a lulaśhanpi tincüninmanmi unchic. Ñatac mayanpis quiquillan lulananpïtá, jucha-sapacta juchannäman muyuchï Tayta Diosman chalapacullalmi ichá, allin chuya nunapäña licaycuśha cayan. Caynu nunacunäpa lulayninta mana licallal juchannäta Tayta Dios licaycuśhanta, puydï mandacü Davidpis tantialam. Paycunapïtamari isquirbishanćhüpis “sumä cushishacuna” niyan: “¡Paycunapá maynu cushicuymi juchanta pampachaycuśhanpi, mana allinnincunacta chincaycachishanpi! ¡Maynu cushicuymi juchancunacta manaña imaypis Taytanchic yalpalcuśhancunäpá!” nil. ¿Cay cushicuy Israel siñalachicüśha caśhtacunallapächun icha juc-lädu mana siñalachicüśhacunäpäwanchun? Nilanchicmari chalapacuyllanpa Abrahamta allinpäña Tayta Dios ćhasquiycuśhanta. Chaynu captin'a ¿imaytá allinpa ćhasquiycula, siñalachicüluptinñachun icha puntactalächun? ¡Manaläpis siñalachicuptinmá! Chaypïlämi siñalachicula. Chay Tayta Dios mana juchayütaña chalapacuyllanpa ćhasquiycuśhanta camalachinallanpämi cala. Ñatac payman chalapacula manaläpis siñalachicüśha cayalmi. Chaymi Tayta Diosman chalapaculcal'a lluy mana siñalachicüśhacunäpis Abrahampa ayllunña cayalcan. Chaymi paynüpis mana juchayüña licaycuśha cayalcan. Chaynütacmi siñaläśhacunäpis milaynincuna cayalcan. Manam siñaläśha cayllanpachu, sinu'a manaläpis Abraham siñaläśha cayal chalapacuyninpa laśhćhunman jaluycuśhanpawanmi. Tayta Dios limalicula Abraham lluy milaynintin jinantin pachäta ćhasquiycunanpä manam camachicuyta lulaycuśhanpachu, sinu'a Tayta Diosman chalapacuśhallanpam. Chaymi mana juchayütaña Dios licaycula. Chayurá “Tayta Diospa limalicuśhanca camachicuyta cäsucücunapämi cayan” niyaptinchic'a, Tayta Diosman chalapacuypis yan'almá, limalicuśhanpis, pampapämá. ¿Imactamá camachicuyca limalicun? Mana cäsucünincunacta mućhuycachiyllactamá. Ñatac camachicuy mana cayaptin'a jalutacuy manamá canmanchu. Chaymi limalicuyca chalapacuyllanchicpa śhamun Tayta Diospa llaquipayllanpa caśhanta camalaycachimänanchicpä. Caynüpamari Abrahamman limalicuśhanta tacyalpachin llapa milaynincunapäpis. Yapa niycuśhayqui: Manam camachicuyta lulay jicutänallapächu, sinu'a Abraham chalapacuśhannuy Tayta Diosman chalapacuśhanchiccunäpäwanmi. Paymari chalapacuy cüsacunaćhu lluypa awquillunchic, Diospa shiminćhu nishannüpis: “Lluy nasyuncunap awquillunmi canqui” nil. Abraham chalapacuśhan Tayta Dios caymari: wañuśhacunactapis cawsayta uycücämi, limayninwan mana cäpïpis licalichïcämi. Masqui lluy mana lulacacünuy captinpis Tayta Diospa limalicuśhanmanmi Abraham chalapacula. Chaynu jinaśhanpamari achca nasyuncunap taytan licalïla, limalicuyćhu: “Achcam milayniquicuna can'a” nishanmannuy. Chaynu aychan wañuypa patanćhü-yupayña cayaptinpis, paćhac watayü-yupayña cayalpis, jinaman walmin Sara mana waćhacü chacwaśhyayaptinpis, Diosman chalapacuynin'a manam mirmalachu. Manatacmi ishcayyayälachu “Limalicamäśhanca rasunpachućh icha yan'alchućh” nil. Aśhwanpa chalapacuyninpam callpanchaculapis; Tayta Diostapis altuman juluycul sulpäta ucula “Taytá limalicamäśhancäta lulaycun'amari” nil. Chaymi Diospa shiminćhüpis, “Chaynu chalapacuyllanpam Tayta Dios allinpäña ćhasquiycula” niyan. Caynu “Tayta Dios chalapacuyllanpam juchannäta ćhasquiycula” nishanca manam payllactachu niyan sinu'a ya'anchictapis niyämanchicmi. Ya'anchictapis mana juchayüta licaycamanchic, Duyñunchic Jesusta wañuycäpi śhalcachimücäman chalapacuśhallanchicpam. Aw, juchanchic-laycum Tayta Dios wañuycäman Jesusta ćhulaycula. Jinaman juchannätaña licaycamänanchicpämi śhalcachimula. Chayurá Duyñunchic Jesus lulaśhanman chalapacuśhallanchicpam, Tayta Dios “Juchannämi canqui” nimanchic. Chaymi paywan jawca cawsayćhu caycunchic. Chalapacuyninchicpam Tayta Diosman Jesus puśhaycamanchic llaquipayninćhu cawsaycunapä. Chayurá sumämi cushicunchic pay sumä alli-alli ćhaniyünincunactalä ya'anchicwan wäćhanacuycunanta yaćhayal'a. Jinaman'a cushisha cayanchic masqui ima ñacay, llaqui intumaptinchicpis caycunawan tacyaycachimänanchicta yaćhayalmi. Tacyaycuptinchic'a Tayta Dios allin pasäpäñam licaycamanchic. Caymari payman masta chalapacachimanchic. Manatacmá llaquishachu cayäna, Tayta Dios sumä cuyacuyninta Chuya Ispiritunwan alli-allicta uycayämaptinchic'a. Caynümi cuyacuynin: Mana cäña imanuypapis salbacuyta mana atipaptinchicmi, llapa nunap juchanchicpïta Salbacü Jesus wañula. Mayanpis allin nunap janan cawsayninta manaćh uycülunmanchu. Ichapisćha waquinllá lulälunmanpis. Ñatac ya'anchic jucha-sapanninlä cayaptinchicmi Jesus ya'anchic-laycu wañula. Chaynüpam Tayta Dios camalaycachimanchic maynu-maynu cuyamäśhanchictapis. Ñä, yawarninpa “mana juchayüñam canqui” niyämaptinchic'a ¡maynüñaćh piñacuyninpïtá Tayta Dios salbaycamäśhun! Chaynütac Diospa ćhïnicünin cayaptinchicpis chulinpa wañuyninwan caśhan jucllachayämaptinchicñá ¡maynüñaćhari cawsayninwan'a salbaycamäśhun! Ñatac manam cayllachu, sinu'a allinpa licaycachimäninchic Jesusninchicpam quiquin Taytanchicćhu sumä-sumä cushicunchic. Má, uyalipäcuy cayta: Wamä nuna Adan juchacta lulälulmi cay pachäman wañuyta ćhächimula. Cay juchanpïmi jinantin pachäman wañuyca miläla, lluy-lluypis juchacta luläluptinchicmari. Ñatac Tayta Dios camachicuyninta manalä camalaycachiptinpis nunacunaca juchacta lulapäculañam. Aw-ari, mana camachicuy cayaptin'a manatacmi may-chicacta jalutacuśhanchic tawacäśhantapis yaćhaśhachu. Chaynu captinpis Adan timpupi aśhta Moisescamam lluy wañupäcula, masqui quiquin Adannuy mana cäsucuyninwan Tayta Diospa camachicuyninta nï jalutacuyalcaptinpis. Má ¡cay Adanwan ima juc-jucmi chay śhamüca! Mana tincuycachinamari chay juchawan Tayta Dios dinbaldilla uycamäśhanchic'a. Aw, rasunpa jucllay Adan nunallap juchanpïtam achca-achcaman wañuyca miläla. Ñatac jucllay nunallapmi, Salbacü Jesusllapmá, achca-achcactatac pampachaycamanchicpis. Caynüpam Tayta Dios sumä jatun cuyacuyniyu llaquipayniyu caśhanta camalaycachimanchic. Chaynütac cay Tayta Dios dinbaldilla uycamäśhanchicpa camacaynin manam chay nunap juchanpa camacayninnüchu. Jucllay nunallapmari “Juchayquipi cäraycuśham canqui” nisha calanchic. Ñatac Tayta Diospa uycamäśhanchic'a juchacunapïtalämi śhamula, “Juchannäñam canqui” nishtin. Chay Adanpa juchanmi ichá llapa nuna wañuycäpa maquinćhu cananchicpä cala. Ñatac Tayta Dios'a sumä llaquipayninćhu julaycamanchic Salbacü Jesuspam “Mana juchayüñam canqui” niycamänanchicpä. Cayta ćhasquicücunacá paywan wañuycäta llallïcunam capäcun'a. Chayurá jucllay nunap juchallanpïmi jinantin nunacunaca cäraycuśha mućhuycachisha canapä cälun. Ñatac jucllay allin nunap lulayllanpatacmi jinantin nunacunäpis Tayta Diospa puntanćhu mana juchayüña cawsaycuchwan. Maynümi jucllay nuna mana cäsucuśhallanpa lluypis jucha-sapaman licalïlunchic, chaynütacmi jucllay nunap cäsucuyllanpa lluypis juchannäña licaycuśha caycuchwan. Tayta Dios camachicuyta uycamälanchic mana allin lulayniyu maycama caśhanchicta licaycachimänanchicpämi. Ñatac maynu jatun jucha captinpis Tayta Diospa llaquipaynin'a maynu sumä-sumä jatunlämi. Unay'a juchap munayninćhu cayalmi maquinćhu lluypis wañunanchic cala. Ñatac canan'a Tayta Diospa maquinćhüñam cayanchic; llaquipayninpam “juchannäta” licaycamanchic Duyñunchic Salbacü Jesuspa wiñay cawsayta uycamänanchicpälä. ¿Chayurá ima? ¿“Jina juchallacta lulaycuyäśhun Tayta Diospa llaquipaynin masta-masta camalaycunanpä” niyäśhunchun, imatá? ¡Chaynu manamá canmanchu! Cay juchäpá lluy wañüśhañam cayanchic. Chaynu cayaptin'a ¿lulayta jicutayachwanlächun? Icha ¿manachun yaćhapäcunqui bawtisacul Jesuswan jucllaña caycuśhanchicta, jinaman paytanuy wañüśha-yupayta licamäśhanchicta, imamá? Bawtisacuyninchicpam paypa wañuyninćhu wañuśhanchic-yupay cayanchic paynüpis Tayta Diospa sumä munayninwan śhalcächisha caśhannuy ya'anchicpis allin muśhü cawsayćhu canapä. Chay wañuyninćhu Jesuswan cuscachäśha cayaptinchic'a, śhalcamuyninćhüpis paywan cuscatacmi caycuśhun. Yaćhanchicmi, unay mana allin cawsayninchic paywan cusca curuśhcäćhu chacatäśha caśhanta, juchap munayninpïta juluycuśha canapä. Chaynüpam uywayninnuy maquinćhu manaña caśhunchu. Juchapïtamari julaycamanchic; chayurá wañüśha nunanüpis manañam jucha lulananchic canñachu. Salbacü Jesuswanña wañüśha cayal'a, chalapacunchictacmi paywan cawsananchictapis. Jinaman'a caynu śhalcamuśhanwan yaćhanchicmi payta wañuyca manaña tupaycunanta nï callpanpis caśhanta. Caynu juchap munayninta pampaman muyuchinanpä Jesus jucllactam wañula. Canan'a Tayta Diospämi cawsayan. Chayurá amcunapis juchacta wañüśhapäña licapäcuy. Ñatac Tayta Diospá Jesuswan cusca cawsä capäcuy. Ama-ari juchäpa munayninwan aysachicuyalcaychu nïtac cäsucuyalcaychu. Jinantin aychayquita mana allin lulaycäman ama caćhaycuyaychu. Aśhwanpa wañüśhapi cawsamü nunanuy Tayta Diosllapä caycäliy. Payman caćhaycuy jinantin aychayquita munaśhanmannuy allincäta lulaycälichishunayquipä. Amañari imaypis juchap maquinćhu caycäliychu. Manañamá camachicuypa maquinćhüñachu cayalcanqui, sinu'a llaquipayniyu Tayta Diospa maquinman juluśhañam cayalcanqui. ¿Icha “Camachicuypa maquinpi libraycul, llaquipayniyu Tayta Diospa maquinćhu cayal'a jina juchallactari lulayäśhun” nilchun niyäśhun? ¡Manamá! ¿Manachun “Mayantapis imactapis sirbishä” niyal'a chaypa uywayninña licalïlunqui, imatá? Juchacta sirbinayquipä aclaycul'a wañuyniquipäćha can'a; Tayta Diosta cäsucunayquipä aclaycuptiquim ichá mana juchayu cawsaypä caminaycuśhunqui. Ñatac juchap uywaynin unay amcuna cayalcaptiquipis, canan'a llapan śhun'uyquiwanmi yaćhachishäcäta uyaliculcälanqui. Chaymari Taytanchicta sulpäta uycú. Chay unay duyñuyqui juchap maquinpi julüśhañam capäcunqui. Cananñatacmi ichá juc muśhü duyñuyqui lluy rasun allincällap uywayninña capäcunqui. Caynu tantiapaśh tincuchiypa niycälic caycunalla tantiayniquipä caycuśhanpam. Maynümi imaymana mana allinpa uywayninman ćhulacaycälilanqui mana allincunallacta mas-mas lulapäcunayquipä, chaynümi canan'a allincäpa maquinman uywayninnuy ćhulacaycälinayqui allin tincüllanman cawsaycälinayquipä. Chay juchap uywaynin cayalcal'a, manamá allincäta lulaycälinayquipä calachu. Ñatac ¿chay pin'ay lulaśhayquicunawan imactamá taliyculanqui? ¡Wañuycällactamá! Ñatac juchapi yalulanqui Tayta Diospa uywayninña caśhayquipam; chayurá payllapäña allin tincüllanman libri cawsaycunqui, wiñay cawsaypälämi canpis. Juchacá wañuycäwanmi pägaycuśhunqui; ñatac Tayta Dios'a Duyñunchic Jesuswanmi dinbaldilla wiñay cawsaytalä uycuśhunquipis. Chalapacü-masïcuna, camachicuyta sumäta lisïcunactam limapaycälic. ¿Nunaca camachicuypa maquinćhu cawsaśhanchiccamallam cayanchic icha manachun? Má, jucnin camachicuyninchicćhümari niyan walmica wayapan cawsaśhancamá payllawan caycunanpä. Wayapan wañucuptinmi ichá chay chalaläśhan camachicuypi libriña. Sïchuśh wayapan cawsayaptinlä juc wayapawan cayaptin'a mansibacuyanmi. Ñatac wayapan wañucuptin'a libriñam munaśhanwan yapacunanpä; jucwan yapaculpis manañamari mansibacuyanchu. Chaynümi lluywanpis, chalapacü-masïcuna. Salbacü Jesuspa aychanwanmari amcuna camachicuypä wañuśha-yupayña cayalcanqui. Chaymi canan'a śhalcamücäpäña caycälinqui, Tayta Diospa allin wayuycunacta wayuycunanchicpä. Ñatac unaymi aychanchicpa munaynin maquinćhu cachimälanchic. Camachicuycäpis mana allin munayninchictam talcachï cala. Jinaptinmi wañuyllapäña wayuyculanchic. Ñatac canan'a chay camachicuypa maquinćhu ćhänalächimäśhanchicpá wañüśhanüña caśhanchicpam libriña cayanchic. Chaymi manaña unay camachicuywanñachu Tayta Diosta sirbiycunchic, sinu'a muśhü cämannüña, Ispiritunpa munayninmannüñamari. Chayurá ¿“Camachicuyca mana allinmi” niyäśhunchun, imatá? ¡Manamá! Camachicuyca juchayu caśhallätam tantiaycachimäla. Sïchuśh camachicuy “Ama munapayaychu” mana nimaptin'a manaćh munapayta lisïmanchu cala. Ñatac camachicuy nishancunacta juchaca chalacuyculmi śhun'üćhu imaymana mana allin munaycunacta śhalcachimula. Camachicuyca mana captin'a juchaca wañüśha-yupayćha canman. Chaymi camachicuyta manalä lisil'a allin cawsayniyu cayculá. Ñatac camachicuy ćhämuptin'a śhun'üpi juchaca cawsamuyta allacuycuptinmi wañülá. Chaynu cawsayta uycamänanpä alcaycuśhäcämi ichá wañuyman ćhächimäñä. Nishacnüpis juchaca camachicuyta chalacuyculmi pantaycachil wañuyman ćhächiman. Ñatac quiquin camachicuycá sumä chuyam, allinmi, tincüllanmanmi. Chayurá ¿wañuycäman allincächun ćhächiman? ¡Manamá! Ñatac rasunpa maynu-maynu juchaca caśhanta camalachicunanpä allincäta chalacuyculmi wañuycäman ćhächimäla. Caynu camachicuypam maynu sumä mana allin caśhanta juchaca camalachicula. Yaćhanchicmi camachicuyca Diospa Ispiritun cüsacunapi caśhanta. Ñatac ya'a aychayu tulluyülla cayalmi juchap uyway nunan canäpä lanticüśha cacuñá. Chaymi caycunacta lulaśhäpi rasunpa mana tantiayta atipächu. Allin lulayta munalpis ćhïnipäśhá mana allincunällactam lulayta jicutayá. Chaynu mana munaśhäcäta lulayapti'a tantiachiman camachicuy allin caśhanta awnishätam. Cay lulaycunacta manam quiquilläpïñachu lulayá. Sinu'a ya'aćhu cä jucham mana allin lulaycunaman jitaycalläman. Yaćhämari ya'aćhu ima allinllapis mana caycuśhanta. Allincäta lulaycuypi maynu wañupaculpis manamá atipächu. Cay allin lulay munaśhäta lulanäpïtá, mana lulay munaśhá mana allincätam jinalla lulayá. Chaynu mana munaśhäta lulayapti'a manañam quiquïchu lulayá, sinu'a cay aychäćhu cä juchäñam. Caynu allincäta lulayta munayalpis mana allincälla ya'aćhu cayaptin'a tantiachiman juc licchä camachicuy ya'acta lulachimäśhantam. Rasunpa Tayta Diospa camachicuyninta llapan śhun'üwanmari cuyá; aychäñatacmi ichá chay juc camachishacta aticuyan. Cay camachicuymari aychäćhu gïrranacun tantiaynïćhu allin camachicuy caśhanta tantiaśhäcäwan. Jinalmi juchaman puśhamä aychäćhu camachicuyca ćhänalächiman. ¡Imalä bïdá can'a! Cay aychá wañuypä unanchaycuśhanpïta ¿mayanćha julaycallämanman? ¡Tayta Diosllamari Duyñunchic Jesuspa! ¡Payta sulpay callächun! Má, ash limayllaćhu niycuśhayqui: Tayta Diospa camachicuyninpa uywayninmi tantiaynïćhu'a caycú; aychäñatacmi ichá juchap camachicuyninpa uywaynin caycun. Chayurá Jesuswan cusca cäcunäpä manañam mućhuycachiy canñachu ˻aychanchicpa munayninćhu manaña cawsal, Ispiritup munayninćhüña cawsayaptinchic'a˼. Chay cawsayta uycü Ispiritümari juchaman wañuyman puśhä camachicuypi Jesuspa julamälanchic. Camachicuyca allin tincüninman cawsaycachiyta mana atipamälanchicchu pishi aychanchic captinmá. Tayta Diosninchicñatacmi ichá juchanchicta mana cäman muyuycachila ya'anchicnu aychayu tulluyu chulinta caćhamuśhanwan. Chaynüpam jucha-sapacunäpa juchanchicta cäraycul mućhuycachila. Chaymari camachicuy lluy allin mañaśhancunaca ya'anchicćhu lulacacun aychanchicpa munayninćhu manaña cawsal, Ispiritup munayninćhüña cawsayaptinchic'a. Aychanpa munayninćhu cawsäcunäpa śhun'unpis chay aychanpa munayllanćhümi cayan. Ñatac Ispiritup munayninmannuy cawsäcunäpá Ispiritup munayllanćhütacmi śhun'unpis cayan. Sïchuśh aychanchicpa munayllanćhu śhun'unchicpis cayaptin'a, wañuycämanmi ćhäśhun. Ñatac śhun'unchic Ispiritup maquinćhu cayaptin'a sumä jawca allin rasun cawsayniyüñam caycuśhun. Aw-ari, aychap munayninman cawsäcuna manam imallaćhüpis Tayta Dioswan apanacunchu. Manamari Tayta Diospa camachicuyninman sujitaculcanchu nïtac atipapäcunpischu. Chaymari caycuna Tayta Diospa śhun'unpänuy mana cawsaycälinmanchu. Amcunam ichá, Diospa Ispiritun amcunaćhu rasunpa caycuptin'a, aychayquip maquinćhüchu manaña cayalcanqui, sinu'a Ispiritup maquinćhüñamá. Mayanćhüpis Jesuspa Ispiritun mana captin'a manamá paypachu. Aw, aychayqui juchaćhu caśhan-laycum wañunan cayan. Ñatac Jesus amcunawan cayaptin'a Tayta Dios caśhan allinpäña licaycälishuśhayquipam Ispiritun cawsayta uycälishunqui. Chaynütac wañuycäpi Jesusta śhalcachï Tayta Diospa Ispiritun amcunaćhu cayaptinmi chay quiquin śhalcachimüca camacä aychayquicunacta Ispiritunpa cawsayta uycälishunqui. Chayurá, chalapacü-masïcuna, aychanchicpa munayninman manañam cawsayänanchicchu. Sïchuśh chaynülla cawsapäcul'a wañuśhunmi. Ñatac Ispiritucta cäsucul munayninwan aychanchicpa mana allin lulaynincunacta wañuchilmi ichá cawsaśhun. Tayta Diospa Ispiritunpa caminaycuśha cäcunacá chulincunañam. Cay ćhasquiycuśhanchic manam uyway-yupay manchacuyćhu canapä ispirituchu, sinu'a chulin canapä cutiycachimäninchic Chuya Ispiritunmi. Paypa munayninwanmari: “Papáy papáy” ninchic. Caynu Tayta Diospa Ispiritun ya'anchicpa ispiritunchicwan śhun'unchicćhu juclla caycuśhanpam chulin caycuśhanchicta camalaycachimanchic. Chaynu chulin cayal'a Jesuswan cuscaćhari Tayta Diospa ćhulaśhan tücänincunacta ćhasquiycuśhun. Chaynütac Jesuspa ñacä-masin cayal'a paywantacmi altumanpis juluycuśha caycuśhun. “Canan ñacaśhanchic'a manam tincuycachisha canmanchu śhamücäćhu sumä altumanlä ćhulaycamänanchicwan'a” nilmi niyá. Jinantin camaśhancunäpis Tayta Diospa chulincuna rasun imanuy cananchictapis licaycuypi wañupacuyalcanmá. Rasunpa, jinantin camaśhanmi mana caśhanman cutinanpä unanchaycuśha cala, manam quiquillanpïchu, sinu'a Tayta Dios munaptinmari. Ñatac unanchaycula juc muyun llapan camaśhancunäta ismüśha cayalcäśhanpïta caśhan allincäman juluycunanpämi, Tayta Diospa chulincunawan cusca jawca libri cayćhu caycunanpälä. Yaćhanchicmi jinantin camaśhancuna waćhacü walminüpis ñacayćhu canancama caśhanta. Ya'anchicpis masqui Ispiritu uycamäśhanchicwan dilantaycayämaptinchicpis, wa'ayninchicwan llapan śhun'unchicwanmi Tayta Dios chulinman muyulcachil aychanchicta muśhüman muyuycachimänanchicta alcaycuyanchic. Cayman chalapacuyninchicpamari salbaycamälanchicpis. Ñatac alcaśhanchicta licaycuyal'a uywaycuyal'a manañamá imacta alcaycunanchic canchu. ¿Mayanmá uywaśhancäta alcaycuyanman? Ñatac mana licaśhanchiccätalä alcaycuyal'a mana jucmanyällalmi alcaycunanchic. Chaynütacmi mana callpayu cayaptinchicpis Chuya Ispiritutac yanapaycamanchic. Manamá imanuypa mañacuytapis waquinćhu'a yaćhanchicchu. Ñatac quiquin Ispiritum śhun'unpi-cama yalamü mana atipänä limayninwan Tayta Diosta ya'anchicpi mañacun. Śhun'unchicćhu lluy cäcunäta lisï Tayta Diosmi tuquicta yaćhan imanuy śhun'unwan Ispiritu mañacuśhantapis. Chaynütacmi chalapacücunäpi Ispiritu mañacuśhanca Tayta Diospa śhun'unpänuy caśhantapis yaćhan. Canan'a Tayta Diosta cuyaśhanchicpïtá, munayninmannuy aclamäśhanchicpïtam yaćhanchic ima pasamäśhanchiccunäpis allinninchicpä caśhanta. Allaycuycäpïñam Tayta Dios yaćhala mayancuna aclaycuśhan cananchictapis. Chay aclaśhancunäta chulin Jesusnülla canapämi unanchaycamälanchic. Caynu achca-achcapïtañatacmi Jesus wamä chulin caycun'a. Chay unanchaycuśhancunätam ayaycamälanchic; ayaycuśhancunätam juchannäta licaycamälanchic; chay mana juchayütaña licaycuśhancunätam altumanpis julaycamälanchic. Chayurá ¿imanichwantan? Tayta Dios ya'anchicwan caynüña cayaptin'a, ¿mayantá ya'anchicpa cuntranchic canman? Tayta Dios chulintapis mana llaquipaycullal ya'anchicpi wañuycunanpä ćhulayalchun, ¿ampá paywan cuscactatac lluy imactapis mana uycamachwanchu? Chayurá ¿mayantá aclacuśhancunäta acusaycamachwan Tayta Dioslä “Mana juchayüñam cayanqui” niyämaptinchic'a? ¿Mayantá cäraycul mućhuycachimachwan quiquin Jesusninchic wañuyllachu mana wañuyal, sinu'a śhalcalcamul Tayta Diospa lädunćhülä ya'anchicpi mañacuyaptin'a? Salbacüninchic Jesuspa cuyacuyninpi ¿imatá laquiycamachwan? ¿Ñacaycunachun, llaquicuycunachun, aticaćhaycunachun, micuy wanäcunachun, mana müdanayu caycunachun, sasachacuycunachun, icha wañuycächun? Rasunpa, cawsayninchic isquirbishaćhu cay nishannümi: “Am-laycum, Tayta Diosnilláy, imaypis wañuycällapä licaycuśha capäcú; Uwish ćhipïsha cananpä licapäśhancänümi capäcú” nil. ¡Manamá imapis! Lluy caycunaćhu cuyamäninchicpam llallïcunapïpis mas sumänincamalä caycunchic. ¡Tayta Dios Duyñunchic Salbacü Jesuswan cuyamäśhanchicpïta ima ayca mana japächamänanta yaćhayämi: nï wañuycäpis, nï cay cawsaypis, nï anjilcunäpis, nï puydïcunäpis, nï munayniyücunäpis, nï cay pachäćhüpis, nï janay pachäćhüpis, nï ima camaśhanpis, nï cananpis, nïtac śhamücunäćhüpis! Salbacüninchic Jesuspa puntanćhu cayal Chuya Ispiritu tantiaynïta caminaycayämaptin'a, cay nishäca rasunmi; manam articüchu: ¡Maynu-maynu mana camacaycütamari śhun'üćhu llaquicú malca-masïcunapïta, caśhta-masïcunapïta, Israel-masïcunapïtapis! Chaymi yanapaycuná captin'a masqui quiquïpis Jesuspïta japächäśha wiñay lupäcäman jitaycuśhapis cäman. Israelcunämari Tayta Diospa aclacuśhan capäcula. Paycunactam chulinman muyuycachila. Jinaman sumä allin caynintapis licachila. Paycunamanmi limalicuyta limalicul camachicuytapis uycula. Paycunactam rasun imanuypa alawananpäpis yaćhaycachila. Sumänin awquillunchiccunap milayninpïlätacmi paycuna śhapämun. Chaypïtacmi imaycamapis alawäśha quiquin Dios lluy imapïpis sumänin Salbacü Jesuspis śhamun. ¡Chaynu cachun! Caywan “Tayta Dios limalicuśhanca manam lulacacunchu” nil manam niyalcacchu. Sinu'a “Llapa Israel caśhta manam rasun Israel caśhtachu” niyalcacmi. Manatacmi Abrahampa lluy milaynincunachu chulincuna, sinu'a “Isaacpam milayniqui śhamun'a” nishancunämi. Chayurá Tayta Diospa chulincuna manam aychallapi śhamücunächu, sinu'a limalicuśhanpi śhamücunämá. ¿Manachun Tayta Dios Abrahamta limalicula: “Canannu wata śhamunäpämi walmiqui Sara wawicta ishyacun'a” nil? Jinaman chaynütacmi awquillunchic Isaacpa walmin Rebecaćhu ishcay chulin cala. Chaynu captinpis, chulin awachacuna manaläpis näsimuptin, nï allinta ütac mana allinta lulaptinlämi jucninta Tayta Dios aclaycula munaśhanca lulacacunanpä. Chayćhu maman Rebecactam nila: “Mayurcämi śhullcäta sirbin'a” nil. Manamá allin ütac mana allin lulaśhanpachu, sinu'a Tayta Dios chaynüpa unanchaycuśhallanpam. Chaynütacmi niyan: “Jacobtam aclalá; Esaütañatacmi mana” nil. Chayurá ¿“Tayta Dios mana allinta lulaycun” niyäśhunchun? ¡Manamá! Quiquin Tayta Diosmari Moisesta nin: “Mayanwanpis munaśhäwanmi allin śhun'uyu caycuśhä; llaquipay munaśhätatacmi mayantapis llaquipaycuśhä” nil. Chayurá aclacuynin manam munayäcäpïchu nï wañupacuyäcäpïchu, sinu'a Tayta Diospa llaquipayninpïtamá. Chaymari isquirbishancunaćhu Faraoncäta aclaycuśhanpïpis niyan: “Sumä puydï mandacüman ya'ami ćhulaycuc munaynïta amćhu camalaycachinäpä; jinal jinantin pachäman willaycuśha canäpämi” nil. Chayurá Tayta Dios munaśhancätam llaquipaycun; śhun'unta lumiyachiyta munal'a lumiyächintacmi. Ñatac ninquićh: “Chayurá ¿imapïtan-nila juchachayämanman? ¿Paypa munayninpa cuntran mayantá śhalcunman?” nil. Ya'añatacmi nic: ¿Pï tucunquitan Tayta Dios ima lulaśhanpïpis niyänayquipä? ¿Icha allpapi luläśha wacuyca luläninta “¿Imapïtá caynüta lulamälanqui?” nilchun niyan? ¿Manachun wacuy luläcäpa munayllanćhu cayan quiquin allpallapi fistallapä tuqui wacuyta ütac muyun-muyun sirbichicunallapä lulananpäpis? Má, Tayta Dios piñacuynintawan munayninta camalaycachinanpäña cayaptinpis pasinsiawanmi awantaycun cay rabyachïcunäta maynu-maynu camacaycüśha cananpä cayalcaptinpis. Awantaycun juccunäman llaquipayninta ćhaycachinanpämi, chay sumä jatun cayninta camalachicunanpä cäcunaman, unaypïña unanchaycuśha cäcunämanmari. Chay ayaycuśhancunaca ya'anchicmi cayanchic, manam Israelcunallapïchu, sinu'a mana-Israel caśhtacunäpïpis. Chaymi Diospa willacünin Oseas isquirbishanćhu niyan: “Mana malcá cäcunätam ‘malcá’ nishä. ‘Mana cuyaśha’ nishan malcamanmi cuyacuynïta camalaycachishä” nil. Jinamanmi niyan: “Chay ‘Amcuna manamá malcächu capäcunqui’ nishacunällaćhütacmi ‘Cawsä Diospa chulincuna’ nishatac capäcunquipis” nil. Diospa willacünin Isaiasñatacmi Israel malcapi nila: “Masqui lamarćhu cä awishquicunänuy Israelcunaca cayalcalpis, waquillanmi salbaculcan'a. Caynu can'a Taytanchic jinantin pachäćhu nunacunäman mana dimurällal tincüninman-cama cäraycuptinmá” nil. Chaynütacmi Isaias unay nila: “Sumä munayniyu Taytanchic milayninchicta mana caćhaycamaptinchic'a, Sodoma Gomorra malcacunanüćha cachwan cala” nil. Chayurá caytam camalaycachimanchic: juchannä cayta mana ashiycü mana-Israel caśhtacunälämi aśhwanpa talïlälin. Chayta chalapacuyllanpamá. Ñatac mana juchayu caycuyta camachicuypa ashiycü Israelcunäñatacmi ichá nï taliycälinchu. ¿Imapïtatan? Manamari chalapacuypachu ashiycapäcula, sinu'a lulayninpam. Chaymari isquirbishaćhu nishanmannuy mitcacacuna lumïman mitcacälälin. Chayćhümi niyan: “Licapäcuy, Sionmanmi mitcacacuna lumicta ćhulayá; chaynütacmi cućhpachï wancactapis. Ñatac payman chalapacücá manam pin'ayman juluycuśhachu can'a” nil. Chalapacü-masïcuna, śhun'üpa wañupacuyninpis Tayta Diosman mañacuynïpis Israelcunaca salbaśha cananpïtamá cayan. Canan paycunap allinnintam niycú: Tayta Diosta sirbiyta maynu-maynümi wañupacuyalcan. Ñatac imanuypa sirbiytapis pantaśhamá cayalcan. Manamari tantiapäcunchu Tayta Dioslla mana juchayüman muyuycachimäśhanchicta. Aśhwanpam Tayta Dios lulaśhanta mana ćhasquicul quiquillancunap munayninwan lulayta jicutayalcan. Salbacüninchic Jesusñatacmi ichá camachicuycäta camacälun payman lluy chalapacücunaca mana juchayu allin caycuyta ćhasquiycälinanpä. Ñatac camachicuypa mana juchayu cayta ashïcunäpá Moises caynütam isquirbila: “Cawsayta munal'a llapallan camachicuytam lulaycunqui” nil. Ñatac chalapacuyllanchicpa allin caycuyca manamá calućhüchu. Isquirbishanćhüpis niyämanchicmi: “Manam janay pachäta ishpinanchicchu (yanapaycamänanchicpä Jesusta ji'alpachimü) nïtac wañuśhacunämanpis linanchicchu (yanapaycamänanchicpä Jesusta caśhan śhalcachimü)” nil. Rasunpa manamá. Chalapacuyllap Tayta Dios mana juchayüta licaycamäśhanchicmi cayllaćhu cayan isquirbishaćhu nishannüpis: “Willacuyca lädullayquićhümi; shimillayquićhümi, śhun'ullayquićhümi cayan” nil. Caytamari ya'anchic willacuyanchic: Shimiquiwan Duyñuyqui Jesus caśhanta awniptiqui, śhun'uyquiwanñatac payta Tayta Dios wañuycäpi śhalcachimuśhanman chalapacuptiqui'a, salbaśham canqui. Cay śhun'unchicwanmari chalapacunchic mana juchayu ćhasquiycuśha canapä; shiminchicwanñatacmi awninchic salbaycuśha canapä. Diospa shiminćhu nishancänüllam cayćhüpis niyan: “Payman mayanpis chalapacücunacá manam imaypis pin'ayćhüchu capäcun'a” nil. Manañamari juc-jucchu Israel caśhtawan juc caśhtacunäpis; lluypäpis quiquin Taytallanchicmi ayacünincunacta sumä allincäta uycamanchic. Chaynümi jucninćhüpis niyan: “Taytanchicta lluy ayacücunämi salbaycuśha capäcun'a” nil. Ñatac ¿imanuypamá ayaculcanman mana chalapaculcäśhancäman'a? ¿Imanuypamá chalapaculcanman mana uyalipäcuśhancäman'a? ¿Imanuypatacmá uyalipäcunman mana mayanpis willaycuyaptin'a? Chaynütac mana caćhaśha cayalcal ¿imanuypamá willaculcanman? Cay willacücunäpïmari Diospa shiminćhu niyan: “¡Maynu sumä tuquim allin willacuyta willacücunäpa ćhämuynincunapis!” nil. Ñatac lluychu manam allin willacuyta awnipäcula. Chaymi Isaiaspis niyan: “Taytay ¿willacuśhanchicta mayanllá ćhasquiyculatan?” nil. Chayurá allin willacuyta uyaliptinchicmi chalapacuyca licalimun. Chay licalichimü allin willacuyllatacmi Jesuspa willacuynin. Canan má, niycälimay: ¿Icha willacuyta manachun uyalipäcula, imatá? ¡Uyalipäculamari! Diospa shiminćhüpis niyanmá: “Shimin jinantin pachäman ćhaycächisham cala. ¡Willacuynin sïlup sapincamam ćhaycuśha cala!” nil. Yapa má, niycälimay: ¿Icha Israelcunaca manachun tantiapäcula, imatá? ¡Tantiapäculamari! Puntactá Tayta Diosmi Moisesćhu nila: “Am Israelcunäta jamuyäśha nasyunpïtam sïlachishayqui. Mana tantiayniyu malcawanmi piñacuyman ćhulaśhayqui” nil. Chaypïtá willacünin Isaiasćhüpis mas tuquictalämi nila: “Mana ashimäcunämi taliycapämäla. Ya'api mana tapucücunämanmi camalachiculá” nil. Ñatac Israelcunapïtá niyanmi: “Pasaypi mana uyalicü cullu-linli-cama malcaman yanapaycunäpä anyaśh muyunmi maquïta chacchalalá” nil. Chayurá má, niycälimay: ¿Tayta Dios malcanta ipanchälunchun? ¡Manamá! Quiquïpis Israel caśhtamari cayá, Abrahampa milaynin, Benjaminpa ayllunmari. Tayta Dios unaypi japächaycuśhan malcanta manamá ipanchalachu. ¿Icha manachun yaćhapäcunqui isquirbishancunaćhu Eliaspi limaśhanta? Paymari Israel malcanpi Tayta Diosman caynu quijacula: “Taytay, willacüniquicunacta lluymi wañüchin, alawaycälinacpä cäcätam pampaman lluy muyülächin. Ya'allañamari cawsayniyu puchuycüca cayá. Ñatac ya'actapis wañuchipämänanpäñam aticaćhacayalcäman” nil. Niptinmi Tayta Dios nila: “Anćhish walanga (7000) wayapacuna chay taytacha Baalman mana uyshuycälïcunactalämi uywayá” nil. Caynüpam canan timpupä Tayta Dios llaquipayninćhu Israelcunäpi aclaycula. Paycuna manam imapis lulapäcuśhanpachu, sinu'a Diospa llaquipayllanpamari. Lulayninpa captin'a manañaćh llaquipaypachu canman. Chayurá caytam tantiachimanchic: Israelcunaca wañuy-wañuy ashishanta manamá taliycapäculachu. Aclaśhancunäñatacmi ichá taliycälila. Juccunäpa śhun'untañatacmi lumiyächila Diospa shiminćhu nishannüpis: “Tayta Diosmi śhun'unta lumiyächin, canancamapis ñawin mana licananpä, linlinpis mana uyalinanpä” nil. Chaynütacmi Davidpis nila: “Cushicuy fistachacuynincuna quiquinpa cunca cuchuynincunaman muyuchun, licalichun trampancunaman palpupäcunanpä. Jinaman imanpis mana cäman muyuchun, chaynüpa mućhuycachisha capäcunanpä. Ñawincunapis aspachun; lluy imawanpis ñitichicüśha pasaypi curculächunpis” nil. Chayurá má, niycälimay: ¿Chaynu Israelcunaca ipanchapäcuśhanwan caśhan allincäman cutipämunanpä cäsu cayanlächun? ¡Aw-ari! Aśhwanpa chay mana uyalicuynincunap mana-Israel caśhtacuna salbaśha cacuyaptinmi sïlaculcan'a. Chayurá chay jalutacuynin jinantin pachäpä allin cayaptin'a, jinaman chay palpuynin juc caśhtacunäpä allinnin cayaptin'a, ¡caśhan filtacamuptin maynu-maynu allinpäñaćhá caycun'a! Canan am mana-Israelcunätam niycälic: Amcunap puydï jucnin caćhanpämi Dios ya'acta ćhulaycamäla. Chaymi cay lulaynïta sumä allin ćhaniyüpä licaycú. Chaynüpam ichá imanuypapis malca-masí Israelcunäta licaćhacächïman waquinllanpis salbaculcänanpä. Paycuna ipanchäśha capäcuśhanpa jinantin nunacunaca Diosman caśhan cutiycayämuptin'a ¿manachun ćhasquiculcaptin'a wañuypïña cawsamuśhannülä capäcun'a? Maynümi wamä tanta lulaśhanchicta Diospä japächaycuptinchic'a lluy tantaña uycuśhanchicnuy cayan, chaynütacmi lantap sapinpis Diospä japächaycuśha cayaptin'a lluy lapincunapis payllapäña cayan. Canan má, Israelcunaca rasun lantanümi cayan. Chay waquinnin pallaynincunämari cuchüśha capäcula; amñatacmi juc munti lanta cayalcalpis chay pallaynincunaman injirtäśha calanqui. Chaynüpam canan'a chay sapillapi caycunqui, chay lantallapïtac cawsacunquipis. Ñatac chay juc pallaycunäpi mas allintucuyanquimanlätac. Sïchuśh chaynu nunatucul'a yalpay, amchu manamá sapinta uywaycuyanqui, sinu'a sapinmi amta uywaycuyäśhunqui. Ichapisćha ninquipis: “Aw, chay pallayca cuchüśha cala, ya'acta chayman injirtaycamänanpämi” nil. Aw-ari. Ñatac paycuná mana chalapacuśhanpam cuchüśha capäcula. Amcunañatacmi chalapacuyllayquipa chayman injirtäśha caycälinqui. Chayurá ama-ari nunatucuyaychu, sinu'a manchacuywan allin caycuy. ¿Chay Israelcunätalä Tayta Dios mana awantayalchun, ampá amtalätac mana cäsuyaptiqui awantayäśhunquiman? Chayurá Tayta Dios maynu llaquipayniyu caśhantawan tincüninman licaycü caśhanta yalpay. Caynu tincüninmanmi mana ćhasquï Israelcunäta licaycula; amcunactañatacmi ichá llaquipayninta camalaycachishulanqui. Chaynüllaćh caycun'a llaquipayninćhu tacyaycäliptiqui'a. Sinu'a ampis cuchüśhamá canqui. Masqui Israelcunäpis chay ishcayyayninćhu manaña tacyaycälil'a caśhan injirtaycuśham capäcun'a; Tayta Diospa munayllanćhümari jinaycunanpäpis cayan. Chayurá caynümi: Tayta Dios amcunacta ćhulaycälishulanqui chaypä mana capäcuśhayquimanmi juc munti lantap pallayninta rasun allin lantamannüpis. Chayurá ¡maynüñaćh quiquin lantanman'a Israelcunäta Tayta Dios caśhan cutiycachinman! Chalapacü-masïcuna, cay Diospa pacacuyninta tuquicta yaćhaycälinayquitam muná, nunatucüśha mana cayalcänayquipä: waquin Israelcunaca pasaypi mana chalapacüman muyülälin Diospa lluy unanchaycuśhan mana-Israelcunaca chalapaculcänancamallam. Chaypïtá llapa Israelcunam salbaycuśha capäcun'a. Isquirbishancunaćhu niyanmari: “Sionpi Salbacüca śhamun'a, Jacobpa milayninpi mana allincunäta juluycunanpä. Chaynu juchancunacta chincaycachiptïmi paycunawan limalicuśhäca can'a” nil. Chayurá amcuna-laycum Israelcunaca allin willacuyta mana ćhasquiyninwan Diospa ćhïnicünincuna cayalcan. Chaynu captinpis awquilluncuna-laycu paypa aclaśhan capäculmi cuyaśhancuna. Tayta Dios'a uśhancunätapis ayacuśhancunätapis manañamari cutichicuyanchu. Maynümi amcuna chay unay mana uyalicuyniquićhu Israelcunäpa mana uyalicuyninpa Tayta Dios canan llaquipaycuśhunqui, chaynümi paycuna imayläpis llaquipaycuśha caycälin'a. Caynu can'a Tayta Dios amcunacta llaquipaycälishuśhallayquipamari. Ñatac mana cäsucuyllanćhümi lluytapis Dios'a ćhänalächila chaycuscactatac llapantapis llaquipaycunanpä. ¡Tayta Diospa yaćhaynin, tantiaynin maynu-maynu mana camacaycümi! ¡Munalinanta manamá mayanpis niycunmanchu; lulaynintapis manamá tantiayta atipanmanchu! Ñatac “¿Mayantá Taytanchicpa tantiayninta yaćhaycunman? ¿Ütac mayantá imallactapis yaćhaycachinman?” “¿Payman mayantá imallactapis uycula, pay cutiycachinanpä?” Llapa imapis paypïmi śhamun. Payllapmi, payllapätacmi lluy imapis caycun. Chayurá ¡wiñaypä paylla alawäśha cachun! Chaynu cachun. Chayurá ama chaynu callaychu, chalapacü-masïcuna: Tayta Dios sumä llaquipayninta camalaycachimäśhanchicpïmi payman cawsayniquicunacta lluy uycälinayqui rigäluctanuy. Jinal japächäśha chuyallaña paypa śhun'unpänuy cawsaycäliy. Caynüpamá rasun allin alawaycuyca can'a. Cay pachäpa munaynincunawan ama-ari aysachicuyalcaychu. Sinu'a tantiayniqui muśhüman muyuchicuchun, jinal śhun'uyquipis cawsayniquipis lluy allincällaman muyuchicunanpä. Chaynüpam tantiapäcunqui Diosninchicpa śhun'unpänuy ima caśhanta, ima allin caśhantapis, ima rasun caśhantapis. Dios llaquipayllanwan willacüninpa ćhulaycamäśhanpam llapallayquita niycälic: Ama-ari maynu capäcuśhayquipïta mas-yupaytá licaculcaychu. Aśhwanpa mana mastucullal Diosninchicman may-chicacta chalapacuśhayquimannuy licacaycäliy. ¿Manachun aychallanchicćhu juc-juc imaymana lulayniyü-cama aychanchiccuna cayan? Chaynümari masqui achca-achca cayalpis juc aychallaćhu jucllachäśha lluy cayanchic; Salbacüninchicćhümari. Chay llaquipayninćhümi imaymana lulayta munaśhanmannuy dinbaldilla uycamälanchic. Chayurá Diospi willacunanpä caycücá, chalapacuyninmannuy willacuchun. Yanapänanpä lulayniyücá yanapächun. Yaćhachinanpä caycücá yaćhachichun. Callpanchananpä caycücá callpanchaycuchun. Mana cäniyücunäta yanapaypä caycücá llapan śhun'unwantac uycuchun. Caminaycunanpä caycücá llapan callpanwantac caminaycuchun. Llaquipaycunanpä caycücá sumä cushicuywantac llaquipaycuchun. Ñatac cuyacuyniqui śhun'uyquipïmi yalaycamunman, manam janä śhun'ullayquipïchu. Chay mana allincäta ćhïnipäcuy; allincätañatac atiycäliy. Wawi-caśhanuy cuyanaculcay, mas allinpa-camatac rispïtuwan licanaculcay. Taytanchicta ama-ari illanäśha sirbiyalcaychu. Aśhwanpa Chuya Ispiritu callpanchapäcuśhuśhayquimannuy sirbiycäliy. Chaynütac alcaycapäcuśhayquićhüpis cushiculcay; ñacaycunaćhüpis pasinsiayniqui caycuchun; mañacuyta ama imayllapis un'apäcuychu. Pishipacü chalapacü-masiquicunactapis yanapaycäliy. Jamapacücunactapis jamaycälichiy. Aticaćhaśhüniquicunactapis allin caycunanpä munaycäliy. Allinninpäri niycäliy, ama-ari mana allinninpá. Cushisha cäcunäwanpis cushiculcay-ari; wa'acücunäwanpis wa'aculcay-ari. Lluywanpis allin jawcalla cawsaycäliy. Ama-ari nunatuculcaychu, aśhwanpa mana cäpa licaśha nunacunäwan caycäliy. Quiquillayqui ama-ari yaćhätucuyaychu. Mayantapis mana allincäwan'a ama cutiycayächiychu. Aśhwanpa lluypis allinpa licaśhancunäta lulayta jicutaycäliy. Maycamapis atipäśhayquicamari callpanchaculcay lluywan allin jawca cawsaycälinayquipä. Cuyaśhá chalapacü-masïcuna, ama-ari cutichicuyalcaychu. Sinu'a Tayta Diospa maquinman caćhaycapäcuy. Paypa shiminćhümi niyan: “Ya'apam cutichicuycá; ya'ami tincüninman uycuśhä” nil. Chaynütacmi niyan: “Ćhïnicüniqui micuypi cayaptin'a micuyta uycuy. Yacupi cayaptinpis uycuy-ari. Chaynu lulayculćhá pampäćhu cärantapis cachinqui” nil. Chayurá ama-ari mana allincäwan llallichicuyalcaychu. Aśhwanpa allincäwan chay mana allincäta llalliycäliy. Ñatac nasyunpa puydï mandacücunäta lluymi cäsuculcänayqui. Manamari nasyuncunaćhu juc mandacüllapis Tayta Diospa mana ćhulaycuśhan'a caycunchu. Lluymi paypa ćhulaycuśhan cayalcan. Chaymi mandacücäta mayanpis mana uyalicücá Tayta Dios unanchaycuśhanpa cuntran cayan. Chaynu mana uyalicuyta munäcunacá cunca cuchuynintam ashicuyalcan. Ñatac mandacücunaca allin luläcunäta manchachinanpächu manam cayan, sinu'a mana allin luläcunätamá. ¿Mana manchacullal cawsaytachun munanqui? Chayurá allinpa licaycuśhunayquipä allincäta lulaycuy. Paycuna Tayta Dios ćhulaycuśhanćhümi sirbiyalcan allinniquipä. Mana allincäta lulalmi ichá manchacunquiman. Manamari yan'alchu ispädanta uywayan. Tayta Diospa sirbïnin cayalmi mana allin luläcunäta mućhuycachin. Chayurá mandacücunäta cäsucunayquim. Manam mućhuycäta manchacuyllapïchu, sinu'a allinca caśhanta tantiayniquiwanmi. Chaynütacmi mandacücunaca Tayta Diospa munayninta lulayalcal, chayllaćhüña lulaycälin. Chaymi paycunaman alcabälacunacta pägaycälinayqui. Uycäliy tincüninman-cama: alcabäla captin'a alcabälacta; impuistu captin'a impuistucta; allinpa licaycuna captin'a allinpatac licaycuy; altuman juluycuna captin'a altumantac juluycuy. Mayanwanpis ama-ari mänutacüśha cayalcaychu. Aśhwanpa mänuyqui caycunman lluywanpis cuyanacunallayquim. Chaynu nuna-masinta cuyal'a camachicuy lluy nishanta lulälunñam. Ñatac camachicuyćhu: “Ama mansibacuychu, ama wañuchiychu, ama suwacuychu, ama munapaychu” nishancunäwan lluy juccunaca, chumacacun: “Quiquiquitanuy nuna-masiquita cuyacuywan licaycuy” nishancällamanmi. Cuyaycücá manam nuna-masinta mana allinta lulanmanchu. Chayurá cuyäca lluy camachicuycätam cäsucuyan. Lluy caycunacta lulaycäliy ima timpucunaćhu caśhanchictapis sumäta tantiaycul-ari. Licaćhacunanchic ürañam, canan salbacunanchic ji'acaycayämuptin'a. Chalapacuy allaycuśhanchicpi canan'a caylläćhüñamari cacuyan. Tutaca ñam pasacalpuyanña. Muyunca ji'acaycayämunñam. Chaymi tutapäcäćhu lulaycunätá juc-lädumanña caćhaycunanchic. Aśhwanpam muyuncäćhu cawsayal cachacunuy pilyaycuśhun. Muyunpa cawsaśhanchiccäman tincüta allinpa cawsaycuśhun. Ama-ari chay anla millachicuy fistachacuycunaćhu'a, shincacuycunaćhu'a, mansibacuycunaćhu'a, alli-cama fistallacta lulaycunaćhu'a, nïtac ćhïninacuycunaćhüpis nï lägacuycunaćhüpis puliyalcaychu. Amaña aychayquip munaynincunacta lulaypi wañupacuyalcaychu. Aśhwanpa Jesusllanchicña jinantin lluy cawsayniquićhu caycuchun. Ñatac chalapacuyninćhu tanqui-tanqui cäcunäta allinpa ćhasquiycäliy; ama paycunawan tapunacuyalcaychu tantiayninwan mana apanaculcäśhayquićhu'a. Waquinnincunamari chalapacuyninpa lluy imactapis micapäcunanpä libri. Waquin chalapacuyninćhu tanquicaćhayäcunañatacmi ichá “Birdüracunallactam micuchwan” nipäcun. Chay imactapis lluy micüca manam jamuyanmanchu chay waquin micuycunallacta micücäta. Chaynütacmi waquincunallacta micücäpis manam juchachayanmanchu chay lulaśhanpi, Tayta Dios ćhasquiycuyaptin'a. ¿Pitan am canqui jucpa uywayninta jamuyayänayquipä? Duyñunpïñaćh allin cananpis ütac mana allin cananpis. Ñatac allinmari caycun'a, allin caycunanpä Taytanchic sumä munayniyu cayaptin'a. Má, waquincunam jucnin muyunllacta mas puydïninpä licapäcun. Waquincunañatacmi llapan muyuncunätapis chaycuscallapä licapäcun. Chayurá chay tantiapäcuśhanmannümi sumäpa tacyaycälinman. Chay waquinnin muyunta mas allinpa licaycücäpis Tayta Diosta allinpa licaycachiyninwanmi lulaycun. Ñatac llapa imacta micücunäpis Taytanchicta altuman juluyninwantacmi micuyan Tayta Diosta sulpäta uculcal. Chaynütacmi waquinllanta micücunäpis Taytanchicta allinpa licachiyninwan sulpäta ucultac waquinllanta micun. Manamá mayanninchicpis quiquillanchicpïta cawsachwanchu; nï quiquillanchicpïta wañuchwanchu. Cawsalpis Taytanchicpämi cawsanchic. Wañulpis Taytanchicpätacmi wañunchic. Chayurá cawsalpis wañulpis Taytanchicpïmi canchic. Chaynu wañüpapis cawsäpapis Taytan cananpämi Salbacüninchic Jesus wañul cawsaycäman śhalcamula. Chayurá am ¿imapïtan chalapacü-masiquita juchachayanquiman? Chaynütac ampis ¿imapïtan chalapacü-masiquita jamuyayanquiman? ¡Diosninchic cäraycunancäman lluymi ćhaycuśhun! Taytanchic shiminćhu niyanmari: “Rasunpa cawsaśhänümi rasunpatac puntäman lluy un'ulaycälimun'a; lluytacmi Tayta Diosta niycälin'a” nil. Chayurá ampis ya'apis Tayta Diosman lluymi niycunanchic can'a. Chayurá amaña juchachänacuyäśhunchu. Aśhwanpa chalapacü-masiquita manaña mitcacayächinayquipä nï palpuyächinayquipä śhun'uyquiman masïsucta ćhulacuy. Ya'acta Jesusninchic tuquictam tantiachimäla ima micuypis mana allin nï caśhanta. Sïchuśh mana allin captin'a chaynu licäcällapäćha mana allin cayan. Canan má, chay micuśhayquiwan chalapacü-masiqui jucmanyäśha cayaptin'a, manañam cuyacuyniyüchu canqui. Chay micuycä-laycu ama-ari Salbacüninchic paypïpis wañuśhanta mana caśhanman cutiyächiychu. Chayurá allinpa tantiaycälishayquita ama-ari mana allinta limayalcächiychu. Tayta Diospa gubirnun manam micuychu nï upyaychu, sinu'a Chuya Ispiritunpa allin tincüninman, jawcalla, cushishalla cawsaycuymi. Caynüpa Jesusta sirbïcunacá Tayta Diospa śhun'unpänümi caycälin; jinaman nuna-masincunapis awniycunmi. Chayurá callpanchanacuśhun allin jawca lluypis caycuyta, jinaman chalapacuyćhu chaycusca wiñaycuyta. Chay micuycunäwan ama-ari Tayta Dios lulaśhancunäta pampaman muyuyächiychu. Llapa micuy allin chuyamari. Ñatac mana allin'a micuśhanchicwan chalapacü-masinchicta chalapacuyninpi palpachiymi. Chayurá mas allin bïnuctapis nï aychactapis micuymi, nï imactapis lulaymi chalapacü-masinchicta mana waylinpächinapä. Chayurá am imanuypis tantiaśhayquita Tayta Dioslla yaćhaycuchun. Maynu cushicuymi tantiayninmannuy lulaśhanpi śhun'un mana juchachaptin'a. Ñatac “Micuśhächun icha manachun” nil ishcayyäcá quiquillanmi juchachacun. Manamá chalapacuśhanmannüchu lulaycuyan. Chalapacuśhanchicpi mana yalamücunacá juchañamari. Chalapacuyninchicćhu masïsu cäcunaca, quiquinchicpa munaśhanchicta ashiyäśhanchicnu'a tanquicaćhayäcunäta yanapaycunanchicmi. Chayurá chalapacü-masinchic wiñaycunanpämi allinninta lluypis ashiycunanchic. Aśhta quiquin Salbacüninchicpis manam quiquinpa munaynintachu lulacula. Sinu'a Diospa shiminćhu niyanmi: “Ćhïnishüniquicuna palaśhuśhayquita ya'ami ćhasquiyculá” nil. Rasunpa, unay isquirbishancunaca yaćhachimänanchicpämi isquirbïsha cayan. Chay yaćhachicuymi yanapaycamanchic chalapacuśhanchicman callpanchacul, pasinsiawan, masïsu alcaycunapä. Canan, callpanchaycü cunsuylaycü Tayta Diosninchic juc śhun'ulla tuquip apanacüta Jesusninchic-yupayta cawsaycälichishunqui Salbacüninchic Jesuspa Taytan Diosta juc śhun'ulla, juc shimilla altuman julaycälinayquipä. Chayurá Salbacüninchic ćhasquiycälishuśhayquinuy quiquiqui-pulacuna allinpa ćhasquinacaycäliy Tayta Dios altuman juluycuśha cananpä. Caypämari Israelcunäpa nunannuy Jesus śhamula; awquillunchiccunaman Dios limalicuśhanca rasun caśhanta camalaycachilmi chalapacuna caśhanta tacyaycachila, jinal llaquipayniyu Tayta Diosta mana-Israelcunaca altuman julaycälinanpä. Isquirbishancunaćhu niyanmi: “Chaymi mana-Israel malcacunäćhu alawaśhayqui; amtam imnucunawan taquishayqui” nil. Chaynütacmi niyantac: “Mana-Israelcunäpis, Israelcunäwan cusca cushiculcay-ari” nil. Chaynütacmi: “Mana-Israelcuna Taytanchicta alawapäcuy; llapa malcacuna altuman julaycäliy” niyan. Chaynütacmi Diospa willacünin Isaiaspis niyan: “Isaïpa milayninmi chillquimun'a mana-Israel malcacunacta gubirnananpä. Paymanmi lluy chalapaculcan'a” nil. Chay chalapacuna Tayta Diosninchic-ari chalapacuśhayquipa cushicuywan juntaycälichishunqui, jinaman jawca cawsayta uycälishunqui. Chuya Ispiritunpa munayninwantac payman alcayniquita masta-masta wiñaycachishunqui. Chalapacü-masïcuna, tuquictam tantiaycú amcuna llaquipayniyü-cama yaćhayniyü-cama sumä caycälishayquita, chaynütac yaćhachinacaycälinayquipäpis. Chaynu captinpis cay waquinnin isquirbimuśhäćhu'a mana un'apäcunayquipämi mana pacaycullal nï lisirällal isquirbiyämú. Tayta Dios llaquipayninćhu Jesuspa sirbïninpa ćhulaycamäśhanpamari caynu lulaycamú mana-Israelcunäpa allinninpä. Sasirdütinümari paycunacta allin willacuyta willaycú Tayta Diospa śhun'unpänuy Chuya Ispiritup chuyanchäśhacta ćhulaycunäpä. Chayurá Salbacüninchic Jesus ya'aćhu lulaycuśhanpi, Tayta Diosta sirbishäpi alawacümanmi. Ñatac manamá imapïpis limaśhächu, sinu'a Tayta Diosta mana-Israelcunaca cäsuculcänanpä, limaycunap lulaycunap milagrucunap nuna lulay mana atipanancunap Chuya Ispiritunpa sumä munaynincunap ya'awan Jesus lulaycuśhallanpïmi. Aw-ari, allin willacuytam lluy willaculá Jerusalenpi allaycul aśhta Iliria-läducamapis. Ñatac Salbacü Jesuspi mana willacuśhancunäman allin willacuyninta willacunäpämi munayní cala jucpa lulacuśhanman mana śhalcayächinäpä. Aw-ari, Diospa shiminćhu nishannümi munayní: “Paypi mana imaypis uyalïcunämi licapäcun'a; paypïta mana uyalïcunätacmi tantiapäcun'apis” nil. Cay lulaycämari, masqui achca cuti amcunaman watucuycü śhamunä cayaptïpis, chalalämäla. Canan'a cay-lädućhu lulanäcunaca manaña cayaptin'a, jinaman achca watapïña watucüniqui wañupacayämul'a, España nasyunta lilmi amcunaman ćhämuśhä. Chaynu amcunawan cusca tuqui allin caycuśhanchicpi, biäji pasanäpä yanapaycälimänayquitam alcaycú. Canan'a Macedoniaćhu Acayaćhu cayä chalapacü-masinchiccuna śhun'unpi yaluycuptin Jerusalenćhu mana cäniyücunäpa illay juntuycälishantam apayá. Llapan śhun'unwanmari lulaycälila, masqui chaynu jinaycälinan cayaptinpis. Israelcunaca sumä allincäta ćhasquiycälinanta mana-Israelcunaca prubichayalcal'a, paycunapis cänincunawantacmari prubichaycälichinan. Chayurá cay juntuycälishanta maquinman ćhulaycamulmi, Españaman yalamuśhä. Chay pasädaćh amcunacta watucaycälishayqui. Ćhämul'a Jesuspa lluy allin ćhaniyünincunawanlämi ćhämuśhäpis. Chalapacü-masïcuna, Jesusninchicćhu chaynütac Chuya Ispiritup cuyacuyninćhu caycuśhanchicpa yanapaycälimay Tayta Diosninchicta mañacawshimayta. Mañaculcay Judeaćhu cä mana chalapacücunäpa maquinman nï ćhaycunäpä, jinaman Jerusalenćhu chalapacü-masinchiccunapis cay yanapaycuy apaśhäta allinpa ćhasquiycälimänanpäpis. Chaynüpaćh Tayta Diospa munayninwan cushisha amcunaman ćhaycamuśhä, jinal amcunaćhu allin jamapaycuśhä. Jawca cawsaycachï Tayta Dios amcunawan caycuchun. Chaynu cachun. Ñatac chalapacü paninchic Febectam amcunaman caćhayämú. Paymi Cencreaćhu cä chalapacücunäćhu juntunacuna wasićhu licaycüca. Chaymi Jesusman chalapacü-masinchic cayaptin'a ćhasquinacuśhanchiccänu-ari ćhasquiycäliy. Ima pishipacuyllanćhüpis yanapaycäliy-ari pay achca nunacunacta aśhta ya'actapis yanapaycayämaptin'a. Ñatac allin willacuyćhu lulä-masí Priscilactawan Aquilacta limaycäliy. Yanapämayninwanmari bïdantapis ñaćha apälälila. Chaymi ya'apis jinantin mana-Israel chalapacü-masinchiccunapis sulpäta uculcá. Chaynütac paypa wasinćhu juntunacü chalapacü-masinchiccunactapis limaycäliy. Chaynütac Asia-lädućhu wamä chalapacü cuyaśhá chalapacü-masí Epenetoctapis limaycäliy. Amcunapä ancha lulaycuyä Mariactapis limaycäliy. Chaynütac malca-masí wićhalä-masí Andronicoctawan Juniastapis limaycäliy. Paycunam ya'apïpis puntacta chalapaculcäla, jinaman puydï caćhacunäpäpis sumäninmi caculcan. Chaynütac Jesusninchicćhu cuyaśhá chalapacü-masí Ampliastapis limaycäliy. Jesusćhu lulawshï-masinchic Urbanuctapis limaycäliy. Jinaman cuyaśhá chalapacü-masinchic Estaquistapis limaycäliy. Chaynütac chalapacuyninta achca cuti sumäpa camalaycachï Apelestapis limaycäliy. Aristobulop aylluncunactapis limaycäliy. Malca-masí Herodiontapis limaycäliy. Chaynütac Jesusman chalapacü Narcisop aylluncunactapis limaycäliy. Chaynütac Jesusninchicpa lulaycuyta callpanchacü Trifenectawan Trifosactapis limaycäliy. Chaynütac allin willacuyćhu sumä sirbiycü cuyay paní Persidactapis limaycäliy. Chaynütac allin sirbï Rufoctapis, jinaman mamä-yupay cä mamantapis limaycäliy. Chaynütac Asincritocta, Flegontesta, Hermesta, Patrobasta, Hermasta, jinaman paycunawan cä chalapacü-masinchiccunactapis limaycäliy. Chaynütac Filologoctapis, Juliactapis, Nereoctapis panintinta, jinaman Olimpiactapis, chayćhu lluy cä chalapacü-masinchiccunactapis limaycäliy. Lluypis sumä cuyacuywan limanacaycäliy. Cayćhu Salbacüninchic Jesusman llapallan chalapacü-masinchiccunam limaycälimuśhunqui. Chalapacü-masïcuna, mañaculcac iwichïcunäpi, laquichïcunäpi, sumäta licaculcänayquipämi. Paycunam yaćhachipäcuśhacpi iwïshacunacta yaćhachipäcun. Chaycunapi japächaculcay. Chay nunacunaca Duyñunchic Jesustachu manam sirbipäcun, sinu'a quiquinpa munaynintamari. Chaymi mana tantiayniyu cäcunäta tuqui mishqui allin-nilä limaycunallawan pantächin. Ñatac amcuna uyalicü-cama capäcuśhayquitá lluymi yaćhapäcun. Chaymi sumä cushicú. Ñatac munaycú allincäpä tantiayniyü-cama caycälinayquitam; mana allincätañatac uchuyllapis mana lulaycälïcama caycälinayquita. Jawcacta uycü Tayta Dios ćhaquiquiman Satanaśhcäta jalünanpä ashllañam cacuyan. Jesusninchicpa llaquipaynin amcunawan caycuchun. Ñatac lulawshï-masí Timoteopis, malca-masí Luciopis, Jasonpis Sosipaterpis, limaycälimuśhunquim. Chaynütac Pablop cay cartanta ya'a isquirbimü Terciopis limaycälimucmi. Gayopis limaycälimuśhunquim. Paypa wasinćhümari ya'apis chaynütac llapa chalapacücunäpis juntunacuyalcá. Chaynütac malcap illay juntünin Erastopis limaycälishunquim, jinaman'a chalapacü-masinchic Cuartupis. Jesusninchicpa llaquipaynin amcunawan caycuchun. Chaynu cachun. Canan'a wiñaypa cä Tayta Dios alawäśha cachun cay lulaynincunapi: Salbacü Jesuspi willacuśhäpa tacyacälichishunqui. Una-unay pacalächishantam willacünincunawan camalaycachin. Jinantin nasyunman willacuyninta lluy uyalil cäsucunanpämi ćhaycachin. Sumä yaćhayniyu japallan Tayta Diosta Salbacü Jesusninchicpa imaycamapis altuman juluycuśha cachun. Chaynu cachun. Tayta Diospa munayninwan Jesusninchicpa jucnin puydï caćhan ya'a Pablom, chalapacü-masinchic Sosteneswan cay cartacta apachicalcämuc, Corinto malcaćhu cä chalapacü-masïcunaman: Tayta Diosmi chuya capäcunayquipä Jesuswan unanchaycälishuśhayqui nunancunaman; jinantin pachäćhu juccunapapis ya'anchicpapis juc Duyñullanchic Jesusman chalapacü nunancunamanmá. Quiquin Tayta Diosninchicwan Duyñunchic Jesuspa llaquipayninpïta jawca cawsay amcunaćhu caycuchun. Tayta Diosninchicta imaypis amcunapi sulpäta uycú llaquipayninćhu imaymana lulaycunacta Salbacü Jesusninchicwan uycälishuśhayquipïmi. Paypa capäcuśhayquipamari imaćhüpis tantiayniyü-camacta aśhta limayćhüpis yaćhayćhüpis sumäta caycälichishunqui. Caycunawan uyaypamá Salbacüninchic Jesuspa allin willacuśhäcunaca amcunaćhu rasunpa tacyalpuśha cayan. Chayurá Diosninchicpa Ispiritun lluy uycamäśhanchiccuna manam pishipäcuśhunquichu Jesusninchicpa cutimuyninta alcapäcuśhayquicama. Quiquin Diosninchictacmi camacaynincama sumäta tacyaycälichishunqui Jesusninchicpa cutimuyninćhu mana juchachäśha capäcunayquipä. Pay quiquinmi chulin Duyñunchic Jesuswan juclla capäcunayquipä ayapäcuśhulanqui. Chalapacuna Tayta Dios'a limalicuśhanta lulaycunmá. Chalapacü-masïcuna, Jesusninchicpa pudirnin caśhäwanmi anyapaycälic: tuquillap awninacaycäliy. Amaña laquinacuycuna amcunaćhu cayächunchu. Aśhwanpa chaycusca juc śhun'ulla, juc pinsaylla cawsaycäliy. Chalapacü-masïcuna, cayta niycälic iwinacuycuna amcunaćhu caśhanta Cloëpa waquin aylluncuna willamaptinmi. ¿Manachun waquinniquicuna: “Pablop atïninmi ya'a cá”, waquinniqui'a: “Apolospa atïninmi cá”, “Pedrop atïninmi cá”, “Jesuspa atïninmi cá” nil ninacuyalcanqui? ¡¿Ima?! ¿Jesusninchic laquicacüśhachun cayan, imatá? ¿Amcuna-laycu Pablochun chacatäśha cala? Icha ¿ya'apa atïní canayquipächun bawtisaculcälanqui, imatá? Gayoctawan Crispopïtá jucllayquitapis mana bawtisaśhäpïmi sulpäta uycú. Chayurá manam mayanllapis “Paymi bawtisamäla atïnin canäpä” nil niyalcämanmanchu. (Ñatac Estefanaspa aylluntapis bawtisalätacmi. Chaypi juccunactá bawtisaśhätam ichá mana yalpächu.) Ñatac Jesus manam bawtisächu caćhamäla, sinu'a allin willacuyninta willacunäpämari. Willaculpis Jesuspa curuśhćhu wañuynin salbananpä munayniyu caśhanta mana mirmachinäpämá nunacunap yaćhayninmannüchu mana willacú. Má, uyalimay-ari: Jesus curuśhćhu wañuśhanta willacuptinchic wiñay ñacaycäman lïcunaca “Chay'a yan'al luclu-caymi” nipäcunmi. Ñatac ya'anchicnüpis allin wiñay cawsayman lïcunäpá cay willacuy Diospa munaynin salbamänanchicpämi. Isquirbishanćhüpis niyanmi: “Yaćhayniyücunäpa yaćhayninta mana cämanmi muyuchishä; Allin umayu nunacunäpa tantiaynincunapis yan'alpämi can'a” nil. Chayurá ¿imatá alli umayücunaca? ¿Imatá yaćhayniyücunäpis? ¿Imatá cay pachäpi yaćhayninwan tapunacücunäpis? ¡Tayta Diosmá cay pachäćhu llapa yaćhayta luclu-cayman muyüchin! Paymá sumä yaćhayninćhu unanchäla cay pachäćhu nunacunäpa yaćhayllanpachu payta mana lisipäcunanpä. Sinu'a luclupä licapäcuśhan willacuyman chalapacuśhanpa salbaycuytam munala. Israelcunacá milagrucunacta licaycuypïmi wañupaculcan; mana-Israelcunäñatacmi yaćhayta ashipäcun. Ya'anchicñatacmi ichá Salbacü Jesus chacatäśha caśhanpi willacunchic. Cay willacuy Israelcunäpá mitcaculcänanmi. Mana-Israelcunäpäñatacmi luclu-cay. Ñatac Dios ayaycuśhancunäpá masqui Israelpäpis, mana-Israelpäpis Salbacü Jesus'a quiquin Tayta Diospa munayninmi, yaćhayninmi. Chayurá mana allinpa licapäcuśhan Diospa yaćhaynin, nunacunap yaćhayninpïpis mas sumäninlämi. Chaynütac Diosta mana callpayünuy licapäcuśhanpis, nunacunap callpanpïpis sumä mas maslämari. Chalapacü-masïcuna, imanuypi ayaśha capäcuśhayquitari licacaycäliy. Chay yaćhayniyücunanuy, puydïcunanuy, alli cä ayllucunapi manam achcachu capäculanqui. Ñatac Tayta Dios'a cay pachäćhu mana yaćhayniyücunactam aclala, yaćhayniyücunäta uyshulächinanpä. Chaynütacmi mana callpayücunätapis aclala callpayücunäta uyshulächinanpä. Chaynütacmi Tayta Dios aclaycula pasaypi jamuyäśhannincunacta, mana licayta munaśhannincunacta, mana cäpa licaśhacunätapis chay alli-cama sumäcunäta mana caśhanman muyuchinanpä. Chaymi Tayta Diospa puntanćhu'a mana mayanpis nunatucüśha alawacunanchu. Ñatac paypa llaquipayninpamá amcuna Jesusninchicwanña caycälinqui. Quiquin Jesusninchicpïmari yaćhayninchic śhaycamun. Paypatacmá mana juchayütaña licaycamanchic; payllapäñam unanchaycamälanchicpis, jinaman salbaycamälanchicpis. Chayurá isquirbishaćhu nishannuy “Mayanpis alawacuyta munäcá Duyñunchicpïta alawacuchun”. Chaymi chalapacü-masïcuna, Diospa willacuyninta amcunaman willacü śhamul manamá sumä yaćhaycunawanchu nï alli limaycunawanchu willaycälilac. Aśhwanpa amcunaćhu cayal juc yaćhaycunapïta imallactapis mana yaćhätucul, Salbacüninchic Jesus chacatäśhallanpïta yaćhaycuśhallätam camalaycachiná cala. Manamá chayllachu; amcunaman ćhämul manchacuypïmi chucchucuyälá. Chayćhu sumä mishqui-cama allin-cama yaćhay limaycunawanchu manam willapäculac, yaćhachipäculac, sinu'a Chuya Ispiritup munayllanwanmi, nunacunäpa yaćhayllanmanñachu mana chalapacuyalcänayquipä, aśhwanpa Tayta Diospa munayninman chalapacuyalcänayquipämari. Ñatac chalapacuyninchicćhu tacyaśhacunätam ichá yaćhayniyu limaycunawanpis limapaycälí. Manatacmi cay pachäćhu yaćhaycunawanchu nïtac mandacüninpawanchu. Lluy chaycuna mana caśhanman cutïllamari. Aśhwanpa limaycälí imapis manalä captin quiquin Dios pacaycuśhan yaćhayninpïtam, una-unaypi sumä allinninchicpä pay unanchaycuśhanpïtam. Cayta cay pachäćhu mayan mandacücunäpis manam tantiapäculachu. Tantiapäcul'a manaćh altuman juluycuśha Taytanchicta curuśhman chacatapäcunmanchu cala. Isquirbishaćhu pacaycuśhancäpïta niyanmá: “Tayta Diosta cuyäcunäpä alistaycuśhancäta manam mayanpa ñawinpis licalachu, nï pip linlinpis uyalilachu, nïtac uchucllapis tantiaycapäculachu” nil. Ñatac canan'a lluy caycunacta Tayta Diosmi Chuya Ispiritunpa camalaycachimanchic. Ispiritunmá lluyta tantiaycun, aśhta Diospa sumä pacacuynincunactapis. Má ¿pitan nunap śhun'unćhu ima tantiaśhantapis yaćhanman? Quiquinpa ispiritullanmá yaćhacun. Chaynümi Tayta Diospa tantiaynincunactapis mana mayanpis yaćhanchu, sinu'a Ispiritullanmi yaćhaycun. Chayurá ya'acuna nunacunap tantiaynintachu manam ćhasquipäculá, sinu'a quiquin Diospa Ispirituntam llaquipayninćhu uycamäśhanchiccunäta tantiaycälinäpä. Caycunacta limayalcá Diosninchicpa Ispiritun yaćhachimäśhanchicwanmi; manam nunacunap yaćhayninpi yalamuśhallanwanchu. Chayurá Diospa Ispiritunpi rasun cäcunätam limapapäcú Ispirituwan cäcunäta. Ñatac Diospa Ispiritunwan mana cäcá, manam ćhasquipäcunchu Diospa Ispiritunpi śhamücunätá. Paycuná yan'alpämari licapäcun. Ispirituwan tantianan captinmari mana tantiayta atipapäcunchu. Diospa Ispiritunwan cäcunämi ichá lluy yaćhachicuyninta tantiaycun; chay tantiäcunätam ichá juccuna mana imaniycuyllactapis atipanmanchu. Diospa shiminćhümari niyan: “¿Mayantá Taytanchicpa tantiayninta yaćhanman? ¿Mayantá yaćhaycachinmanpis?” nil. Ya'acunam ichá Jesusninchicpa Ispiritunwan tantiapäcú. Chalapacü-masïcuna, paypa Ispiritunwan tantiayätanüchu manam limapaycälilac, sinu'a nunacuna tantiaśhanmannuy, chalapacuyta allaycü iñachacunactanümi. Lichillactalä uycälilac manalä micuypa mana capäcuptiquim; nïtac cananpis atipapäcunquimanlächu, munayllayquićhülä cawsayalcal'a. Chaynu quiquillayquipä wañupacuycuna, iwinacuycuna amcunaćhu cayaptin ¿manachun lluy nunacunanüllalä cayalcanqui? Caycuna ¿manachun lluy nunacunallap munayninmannuy cawsapäcuśhayquita camalachicun? ¿Manachun waquinniquicuna: “Ya'a Pablop atïninmi cayá” jucniquicunañatac: “Ya'a Apolospam cayá” nil niyalcäśhayquiwan nunacunap munayninmannuy cawsayalcanqui? Chaynu nipäcunayquipä ¿mayantá Pablo? ¿Mayantá Apolos? Taytanchicman chalapacachishunayquipä uywaynin nunancunallamá; Jesus unanchaycuśhan lulayta lulaycücunällamari. Ya'am talpulá; Apolosmi chächupäla. Ñatac quiquin Tayta Diosmi wiñaycachïcá. Chayurá talpücäpis, chächupacäpis manam imapischu capäcú, sinu'a wiñaycachïcá Tayta Diosllanchicmá. Talpücäwan chächücäpis chaycusca capäcú jucllapä lulapäcuśhäpam. Lulaycälishäpïtañatacmi ichá Tayta Dios tincünïman uycälimänan cayan. Chayurá Tayta Diospa lulawshï-masinmi capäcú; amcunañatacmi Diosllanchicpa lulachishan ćhaclannuy, jinaman wasi lulachishancänuy cayalcanqui. Tayta Diosmi llaquipayninćhu chay wasićhu albañilpa ćhulaycamäla. Chayćhümi sumä albañilnuy simintunta ćhulayculá. Juccunañatacmi janäninman pilapäcun. Ñatac imanuy lulaśhantapis sumä tuquictamá licacaycälinan. Chay ćhuläśha cä simintu Salbacü Jesus cayaptin'a manañam juctá mayanpis ćhulanmanñachu. Cay simintup janäninman mayanpis üruwan, illaywan, sumä ćhaniyu aläjacunawan, ütac tablawan, śhu'uśhwan, päśhawanpis ishpichinmanmi. Ñatac imawan lulaśha caśhanpis cäraycunan muyuncäćhümi lluy camalacun'a. Chayćhümi ninawan-yupaypis imanuy lulaśha caśhanta lluy licaycuśha can'a. Chaymi mayanpapis lulaynin, tacyaycuptin'a tincüninman allinta ćhasquiycun'a. Ñatac chay lulaynin lupäluptin'a yan'al pampapämi lulaynincuna can'a. Quiquinmi ichá ninapïta ayïcänüpis salbacun'a. Icha ¿manachun Tayta Diospa wasin capäcuśhayquita, jinal paypa Ispiritun amcunaćhu yaćhaśhanta tantiapäcunqui, imatá? Mayanpis Diospa wasinta mana cäman muyuchïcätá, paytapis mana cämantacmi muyuchin'a. Tayta Diospa unanchaycuśha wasin payllapämá; chay wasi amcunam capäcunqui. Ama mayanpis ingañacuyächunchu: mayanniquipis cay pachäćhu yaćhaycunallawan yaćhätucul'a, rasunpa sumä yaćhayniyu cananpá pasaypi mana yaćhayniyünuy caycuchun. Cay pachäćhu yaćhaycunaca Tayta Diospá luclu-caymi. Isquirbishanćhüpis niyanmi: “Chay yaćhätucücunätá quiquinpa yaćhätucuyllanćhümi Tayta Dios pantächin” nil. Chaynütacmi niyan: “Tayta Dios lisinmi llapa yaćhätucücunäpa tantiaynincunacta; yan'alpä caśhantapis yaćhantacmi” nil. Chaymi mana mayanniquipis nunatucüśha “Paypa atïninmi cayá” nil cayalcänayquichu. Rasunpa, lluypis amcunapmi: masqui Pablopis, Apolospis, Pedropis, cay pachäpis, cawsaycäpis, wañuycäpis, canan timpupis, śhamü timpucunäpis, lluy ima cäcunäpis. Amcunañatacmari Jesuspa capäcunqui, Jesusñatacmá Tayta Diospa. Chayurá ya'acunacta licapämanquiman Jesuspa sirbïllanpämi, jinaman Dios pacalächishan camalaycachishanta cuydaycüllanpämi. Má, imactapis licaycü nunaca chalapacunä caśhantamá camalaycachinan. Ya'actañatacmi imapis mana ancha ucamanchu amcuna nï quija arrinläcuna ashipal yaćhapaycälimänanpis. ¡Manamá nï quiquïpis licacuycüchu! Masqui śhun'üćhu allin caycuśhäta yaćhaculpis, chaypächu manam juchannäña licaycuśha caśhä. Quiquin Jesusmari licaycamäcá. Chayurá cäraycuyta ama-ari puntacuyalcaychu; Jesus cutimunancama alcaycäliy. Paymi tutapäcäćhu pacaläcäta acchïman juluycun'a, chaynütac imanuy śhun'uyu capäcuśhantapis lluy camalaycachin'a. Chayćhüćha lulayninman tincüta-cama Tayta Diospa alawayninta ćhasquipäcun'a. Chalapacü-masïcuna, Apolospïtapis, ya'apïtapis tincuchiypa niycälic amcunap allinniquipämi. Isquirbishacta tuquicta yaćhaycul'a manaćhá chaynu quiquiqui-pula alawanacuyalcanquimanchu waquinniquicunap mana allinniquipä. Chaynütac ¿imayquiwantan mas puydï allinnu cacuyanqui? ¿Imallayqui'a Diosninchic mana uycuśhuśhayqui cayantan? Lluypis paypa uycuśhuśhayqui cayaptin'a ¿imapïtan-nila nunatucüśha alawacuyanquiman, quiquillayqui licalichicamuśhacta-yupaylä canpis? ¡Lluy munaśhayquitañamá uywacuyalcanqui! ¡Maynu cäniyü-camañamá cacuyalcanqui! ¡Ya'acunacta ipanchaycälimal aśhta puydï mandacücunamanñamá muyülälinquipis! Rasunpa puydï mandacüña cayalcaptiqui'a allinćha canman; ya'acunapis amcunawan cusca mandacüña caycälïmanćha. Ya'apïtá, Diosninchic ya'a puydï caćhancunacta ćhulaycäliman wañuypa unanchaycuśha-yupaytanu jamuyäśha ipa-ipamanmi. Chaymi cay pachäpäpis, anjilcunapäpis, llapa nunacunapäpis, ya'acunawan ima pasaśhantapis licaculcänanpä cayalcá. Canan Jesusninchicpa janan ya'acuna pasaypi mana tantiayniyu luclumá cacuyalcá. Amcunañatacmi ichá Jesusninchicćhu ¡maynu sumä yaćhayniyu cacuyalcanqui! Ya'acunañatacmi mana callpayu cacuyalcá; amcunañatacmi ichá callpa-sapa-camalä canpis. Amcuná alawäśhalämi; ya'acunactañatacmi ichá jamuyäśha. Canancamapis micuypi, yacupi, müdanacunapïpis, aśhta supay-apachishacunam cayalcá. Manamá wasilläcunapis canchu. Chaynütacmi wañuy-wañuy pishipäśha maquïwan lulapäculcá. Nunacunaca palapämaptinpis allinwanmi cutiycälichí. Ñacalcächimaptinpis awantayalcälämi. Chaynütac tumpapämaptinpis tuquillapmi limapaycälí. Canancamapis cay pachäćhu nunacunaca mana imapäpis bälïpämi, wicapäśha canapä amu-yupaytamari licapäman. Caycunacta isquirbimuc manam pin'acachipäcunacpächu, aśhwanpam cuyay chulïtanuy anyaycälic. Masqui ćhunca walanganpi Jesusninchicćhu licaycüniquicuna cayaptinpis, taytayquinu'a manamá achcachu. Salbacü Jesusninchicpi wamäta willaycäliptí chalapaculcäśhayquiwanmi taytayqui-yupayman ya'a muyülú. Chaymi ruygaycälic ya'a cawsaśhämannuy atichipämänayquipä. Chaymi amcunaman masïsu chalapacü cuyay chulïnuy Timoteocta caćhayämú. Paymi yalpachipäcuśhunqui intiru malcaćhu yaćhachishätanülla sumäpa cawsaycuśhätapis. Ñatac waquinniquicunam sumä nunatucüśha cayalcanqui “Manañaćh Pablo śhamun'achu watucüninchic” nil. Ñatac Tayta Diosninchic munaptin'a wala śhalunllapis watucüniqui śhamuśhämi. Chayćhümi limaycaćhaśhanmannuy rasunpa lulaynin caśhantapis sumäta licaycuśhä. Diosninchicpa mandacuyninćhu cawsay manamari limayllachu, aśhwanpa lulaycuyta atipaymi. Amcunaman licä śhamul ¿imanuy śhamunätatan munapäcunqui? ¿Asutiwan camacaycälinactachun icha cuyacuywan llampu śhun'uyu watucaycälinactachun? Amcunaćhüshi jucniqui märaśhtanwan mansibacüśha cayan. ¡¿Ima cätatan lulayalcanqui?! ¡Diosninchicta mana lisï nunacunaćhüpis manam caynu mansibacuy canchu! Chaycunapi sumä pin'acüśha uyshuycaćhayalcänayquitá, ¡aśhwanpam yaćhätucuśhalä alawacuyalcäñanquiña canpis! Caynu mansibädu nunactá amcunapi alülälinquimanmi. Ñatac amcunawan mana cusca cayalpis, śhun'ú amcunawan cuscam cayan. Chaymi amcunaćhu cayä-yupay Jesusninchicpa pudirnin caynïwan chay jucha luläcäta cäraycülüña. Chayurá Jesusninchicpa pudirninnuy munayninćhu juntunaculcaptiqui, jinaman ya'apis amcunaćhu śhun'üwan cayaptí, chay nunacta Satanaśhpa munayninman jitaycäläliy, chayćhu aychan ñacayćhu wañunancama pasananpä. Almantam ichá Jesusninchic cutimul salbaycun'a. Chayurá amcuna manamá caycunapïlä alawacuyalcänayquichu. ¿Manachun tantianqui: “Ash libadürallam punquichicüllan achca arinacta” nil limayllactapis? Chaymi chay unay libadüranuypis mana allinćhu cäcunäta wicapälälinayqui. Jinalmi mana libadürayu muśhü arina-yupay allinpa licaśhaña capäcunqui. Chaynu allinpäña licaśha capäcunayquipämi Mana Libadürayu Tanta Fistaćhu uwish wañuchisha cäcänüpis Salbacüninchic Jesus wañuchisha cala. Chaynu ya'anchic-laycu wañuyaptin'a, cushishaña fistachacuśhun. Amañari libadürayu tantäta micuśhtinchu; chay'a mana allincäćhu juchaćhu cawsayllam. Aśhwanpa micuśhun libadürannä tantäta; chay'a allincällacta pinsaśhtin rasuncäta limaśhtin cawsaymi. Chaynütacmi punta cartaćhu nipäculacña mansibäducunäwan mana cusca capäcunayquipä. Caywan manam nipäculacchu cay pachäćhu llapa jucha-sapa mansibäducunapïta, lägacunapïta, suwacunapïta, taytachacunaman chalapacücunapïtapis japächaculcänayquipächu. Jinapäcunayquipá cay pachäpïćha yalapäcunquiman. Aśhwanpam mana jucllachanaculcanquimanchu: “Ya'a chalapacü-masiquim cayá” nil mansibäducunäwan, lägacunäwan, taytachacunaman chalapacücunäwan, waśha limäcunäwan, shincacunäwan, suwacunäwanpis. Caynu nunacunäwan amam cusca micapäcunquipischu. Ñatac mana chalapacücunäta cäraycunäpächu ya'a manam cayá. Paycunactá quiquin Diosmi cäraycun'a. Amcunañatacmi ichá chalapacü-masiquicunacta cäraycälinayquipä cayalcanqui. Chayurá “chay jucha-sapäta alüläliy-ari”. Ñatac amcunaćhu quijacuna licalïluptin ¡¿imapïtatá cürriyalcanqui Diostapis mana lisï fiscuna arrinlaycälishunayquipä, aśhwanpa chalapacü-masiquicuna arrinlaycunan cayaptin?! Icha ¿manachun yaćhapäcunqui chalapacücunaca juc-pun cay pachätapis cäraycunanchic caśhanta, imatá? ¿Chaychun cay uchuy sasachacuycunällactapis arrinlaycuyta mana atipapäcunquimanchu? ¿Manachun yaćhapäcunqui anjilcunätapis cäraycunanchicpä caśhanchicta? ¿Chaychun cay pachäćhu cäcunällacta mana atipachwanchu? Chayurá amcunaćhu quija-niläcuna captin ¿imapïtatá mana chalapacücunäman mana imanänanpis cäcunämanlä cürriyalcanqui? Cayta nipäcuc uyshulapäcunayquipämi. Chalapacü-masiqui-pulap quijallanta arrinlaycunallanpäpis amcunaćhu ¿manachun jucllayllapis allisca yaćhayniyu can, imatá? Chalapacü-masiquiwan quijanacuy captin ¿mana chalapacücunämanlä cürrilcäśhayquichun allin ampá? Cay quiquiqui-pula quijanacuyalcäśhayquiwan sumä llallichicälälisha cawsapäcuśhayquitañamá camalächipäcunqui. Aśhwanpa ¿imapïtan mana allinta luläśhuptiquipis awantapäcunquichu; ingañapäcuśhuptiquipis aśhwanpa caćhaycülunquiñachu? Ñatac amcunam aśhwanpa mana allincäta chalapacü-masiquicunawan lulayanqui, aśhta ingañacuytalä jicutayanquipis. ¿Manachun yaćhapäcunqui jucha-sapa nunacuna Diospa gubirnunman mana yaycunanta? Chayurá quiquillayqui ama-ari ingañaculcaychu: Diospa gubirnunman manam yaycun'achu mana casädu cayal juchaman palpücuna, taytachaman chalapacücuna, umripis walmipis mansibädu cäcuna, umri-pula cäcuna, suwacuna, lägacuna, shincacuna, waśha limäcuna, nï ingañacücunäpis. Caynümi waquinniquicuna capäculanqui. Ñatac Jesusninchicpam Chuya Ispiritupam Tayta Diosninchic juchayquicunapi pa'aycuśhulanqui, payllapäñam unanchaycuśhulanqui, jinaman mana juchayütañam licaycuśhulanqui. Ñatac “Ima lulanäpäpis pirmitisham cayá” ninchicmi. Manatacmá lluychu allincäman puśhamanchic. Aw-ari, “Ima lulanäpäpis pirmitisham cá” ninchicmá. Chaynu captinpis manamá jucllanpa munayllanwanpis aysachicuśhächu. Ñatac: “micuyca patanchicpämi; patapis micuycäpämi” ninchic. Diosninchicñatacmi ichá lluy caycunacta camacälun'a. Chayurá aychanchic'a manam mansibacuycunacta lulayänapächu, aśhwanpam aychanchic Taytallanchicpäña, Taytanchicpis aychanchicpämi. Maynümi Diosninchic munayninwan Jesusta wañuycäpi śhalcachimula, chaynümi ya'anchictapis śhalcachimäśhun. ¿Manachun yaćhapäcunqui aychayqui Jesuswan jucllaña caśhanta, imatá? Chayurá ¿allinchun watica anla walmicunawan aychayquita jucllachayäśhayquica? Manamá. Icha ¿manatacchun waticacunäwan jucllachanacüca jucllay aychallaña caśhanta yaćhanqui, imatá? ¿Manachun isquirbishaćhüpis: “Ishcayninmi juc aychallaña capäcun'a” nil niyan? Chaynümi Jesuswan pipis jucllachacücunacá paywan jucllay nunanüllaña ispiritunćhu cayalcan. Chaymi anla juchapacuycunapïta ayiculcänayqui. Má, juc juchacunacta juchacul'a manamá aychanchicpa cuntranchu. Anla juchapacuycá quiquinchicpa aychanchicpa cuntranmá. Ñatac ¿manachun yaćhapäcunqui Dios Chuya Ispiritunta upäcuśhuśhayquita, jinaman'a amcunaćhu Ispiritun yaćhayaptin, aychayqui paypa wasin caśhanta? Aychayqui amcunapñachu manamá. Diosninchic alli-alli ćhaniyüwanmari salbaycälishulanqui. Chaymi aychayquiwan payta altuman julaycälinayqui. Cananmi cartaćhu tapucalcämäśhayquita nipäcuśhayqui. Allinmi canman juc walaśh mana casaracuptinpis. Ñatac anla juchapacuycunaman mana palpuyänanpä walmiyü-cama capäcuchun, chaynütac walmicunäpis wayapayü-cama capäcuchun. Ñatac casädu wayapapis walminwan, walmipis wayapanwan cunsintinaculcänanmi. Walmip aychan manañamari quiquinpachu, sinu'a wayapanpañam. Chaynütacmi wayapap aychanpis manaña quiquinpañachu sinu'a walminpañam. Chaymi Diosta mañaculcänayquipä cuscayquipi limanacul chay cunsintinaculcänayquita ash timpulla dijaycapäcunayqui juc timpullapä tuqui awninacullaltac. Chaypïta mana awantayta atipaptiqui Satanaśh jucwan mana juchapacayächishunayquipä caśhanmi cunsintinaculcänayqui. Caycunacta limapayllam limapaycälic, manam lulapäcunayquipä camachicuychu. Ya'a munämanmi llapanpis ya'anuy capäcunanta. Ñatac Tayta Diosmi lluyta imanuy cananchicpäpis uycamälanchic: waquintam caynu cananpä, waquintañatacmi jucnu cananpä. Ñatac müsu lasac cäcunätawan japanyäśhacunätam “Allinmi japallan manaña casaracul ya'anuy tacyaculcal'a” ní. Ñatac mana awantayta atipal'a casaracuchun. Mas allinmi casaracuynin'a chayllapïña uman muyüśha puliyänantá. Canan'a casäducunäta cayta niycälic — manam ya'apïtachu, sinu'a Taytanchicpa camachishantam niycälic: Walmicunaca wayapanpïta ama laquicuchunchu. Sïchuśh wayapanwan laquinacülul'a japallan cacuchun, ütac wayapanwan cuscachun. Chaynütac wayapacunäpis walminpi ama laquicuyächunchu. Ñatac juccunätá ya'ami niycälic, manam Tayta Dioschu: chalapacü-masinchicpa mana chalapacü walmin captinpis, walmica mana caćhaycul allinpa cawsaptin'a, wayapaca ama laquicuyächunchu. Chaynütac chalapacü walmip mana chalapacü wayapan mana caćhaycul allinpa cawsaptin'a, chay walmipis amatac laquicuyächunchu. Ñatac walmica Jesusman chalapacuśhanpam mana chalapacü wayapanpis allincäman puśhaycuśha can'a. Chaynütac mana chalapacü walmipis wayapanpam allincäman puśhaycuśha. Chaynu mana captin'a Diosninchic chuliquicunacta mana allinpäćha licanman cala. Chaynüchu manamari; canan'a chuliquicuna allinpa licaycuśhañam cayalcan. Tayta Diosninchic jawca cawsayman ayaycayämaptinchicmá mana chalapacü walmica ütac wayapaca laquicacuyta munal'a, laquicunman. Chalapacüca manamá uyway nunanu ñacayćhu cayänachu. ¿Am walmi maypïtá yaćhanqui wayapayqui salbaśha cananta? ¿Am wayapa maypïtá yaćhanqui walmiqui salbaśha cananta? Chayurá Dios imacta lulapäcunayquipäpis nipäcuśhuśhayquinümi, jinaman unanchaycuśhannümi cawsapäcunayqui. Caytam llapa malcacunäćhu chalapacücunäta yaćhaycachí. Chayurá umri cayninćhu siñaläśha Israel caśhtacta ayaptin'a jinalla cacuchun. Mana siñaläśhacta ayaptinpis jinallatac cacuchun. Manam ima allinpischu siñaläśha caypis ütac mana siñaläśha caypis. Aśhwanpa Dios nimäśhanchiccäta cäsucuycämi mas allinca. Chaymi ayaśhuptiqui imanuy caśhallayquićhu capäcunayqui. Sïchuśh uyway nuna cayal'a, chaypi ama afanädu cayaychu. Ñatac uyway nuna manaña canayquipä ćhämuptin'a prubichaycunquimanmi. Uyway nunaca Jesusninchic ayaycüluptin'a libriñam payta sirbinanpä. Chaynütacmi mana uyway nuna cäcäpis Jesusninchic ayaycüluptin'a paypa uyway nunanña. Tayta Diosninchicmari payllapä capäcunayquipä sumä-sumä ćhaniyüwan lantiycälishulanqui. Chaymi nunacunallap uywayninman manaña muyuyalcänayquiñachu. Chalapacü-masïcuna, maynütam Diosninchic ayaycapäcuśhulanqui, chaynüllam caycälinayqui. Canan nipäcuśhayqui japallanlä walaśhpis ütac wamlapis cäcunapïtam. Manam quiquin Diosninchic yaćhaycachimäśhanchic canchu, aśhwanpa niycälishayqui Jesuspa llaquipayninpa chalapacuna nuna caśhä-laycum. Chayurá canan caynu sasa-sasa timpucunaćhu cawsaśhanchiccäćhu, ya'apïtá allin canman caśhannülla tacyaculcaptinmi. Sïchuśh masanyacüśhaña cayal'a ama-ari laquicacuychu. Japallayquilä cayal'a amañatac masanchacuypi wañupacuyaychu. Ñatac casaracul'a manam juchacuyanquichu. Chaynütac wamlapis cuscälul'a manam juchacuyanchu. Ñatac casaracücunaca cay pachäćhu imaymana sasachacuycunactam pasapäcun'a. Chayta mana munaynïwanmari caycunacta niycälic. Chalapacü-masïcuna, cay pachäćhu unay mana cawsananchic captinmi cayta niycälic. Chaymi casäducunäpis japallan cayä-yupay Diosninchicpä cawsanan. Chaymi llaquisha wa'acunäpis cushisha cayänuy cawsapäcunan. Cushisha cäcunapis mana cushisha cayänuy. Ima cänincunacta armacücunäpis mana imactapis armänuy. Chaynütac cay pachäćhu imapapis janallanćhu cawsäcunäpis mana imanpis cäniyü-yupay. Cay pachaca lluy cänintinmari camacan'a. Ya'a manam munächu pinsamintucüśha cayalcänayquita. Japallanlä cacü müsucuná Taytanchicpa cäcunallamanmi llapan śhun'unwan lulaycuypi wañupacun, paypa śhun'unpä cawsaśhtin. Ñatac casäducunaca pinsamintucuyan cay pachäćhu cäcunapïtam, jinaman'a walminwan allinpa licachicuyllactam. Chaynütacmi casädu walmipis manaña japallan tacyacücänüchu. Japallan cacü walmipis Taytanchicpa śhun'unpänuy cawsayllapïmi wañupacun. Chaymi aychanwanpis almanwanpis payllacta sirbiycun. Ñatac casädu walmicunacá cay pachäćhu cäcunällamanmi pinsamintuculcan jinaman'a wayapanwan allinpa licachicuyllactamari. Cayta nipäcuc quiquiquip allinniquipämi, manam casaraculcänayquipä atajacuynïwanchu. Aśhwanpa juccunaman mana pinsamintucul Jesusllanchicpa munayllanta sumäpa lulaycunayquipämari. Mayanpis limay-masinwan burlapächicuyal, jinaman chay wamla cuscananpä timpun pasacuyaptin'a, chaynütac paywan cananpäña aychan aysacuyaptin'a, casaracunanñamari. Manamá juchacunchu. Ñatac pipis quiquinpa śhun'unta sumäta tapucuycul, mana mayanwanpis limaynin captin'a, jinaman aychantapis sujitacuyta atipal japallan cayta munal'a, japallan tacyacuchun. Mana casaraculpis paypis allintam lulayan. Chayurá casaracücá allintam lulayan. Ñatac japallan tacyacücunacá mas allintalämi lulayanpis. Ñatac walmicunaca wayapan cawsaśhancama payllapämi cayalcan. Wayapan wañucuptinmi ichá libri mayanwanpis yapacunanpä. Yapaculpis chalapacü-masinwanmi yapacunan. Ñatac ya'apïtá japanyäśha walmicunaca mas cushisha canman manaña yapaculmi. Caynu niycälic ya'apis Chuya Ispiritup munayninćhu cayalmari. Ñatac canan nipäcuśhayqui taytachacunaman aycha uśhanta micunapäpis ütac mana micunapäpis. Chaycunapïtá tuquictañamari yaćhanchic. Ñatac yaćhayca nunatucachimanchic jinallam. Cuyanacuycämi ichá nuna-masinchicta yanapaycun. Mayanpis “Lluytañam yaćhayá” nïcá, manalämi lluy yaćhanancäta yaćhaycunlächu. Mayanpis Diosninchicta cuyäcätam ichá allinpa licaycun. Chayurá taytachaman uycuśha aychacta ¿micuchwanchun icha manachun? Yaćhanchicmi cay taytachacunaca mana munayniyu caśhanta. Rasunpa jucllayllamá Diosninchic'a. Masqui waquincuna: “Cay pachäćhüpis sïlućhüpis diosninchiccuna duyñunchiccuna achcam cayan” nipäcuptinpis, ya'anchicpá jucllayllam Taytanchic, Diosllanchicmari. Paypa camaśhanmi lluy imapis cayan. Paypätacmi llapa imapis cawsayanchic. Chaynütacmi jucllaylla Duyñunchicpis, Salbacü Jesusllanchicmi. Paywanmi llapa imapis camaśha cayan. Paypatacmi ya'anchicpis cawsayanchic. Ñatac lluy caycunacta manam lluychu yaćhapäcun. Chaymi waquinnincuná taytachancunacta munayniyüpälä lical, micuy uśhanta micülul'a pishi tantiayniyu cayal juchacüśha-yupayña cacuyalcan. Ñatac Dios'a manam micuśhanchicpachu allinpa licaycamanchic. Chayurá micuśhanchicpachu manam mas allinpa ćhasquiycuśha canchic nïtac mana micuśhanchicpachu mana allinpa licaśha canchic. Chayurá yan'al-lätac “Libriñam cayá” nil lulayniquiwan pishi chalapacuyniyücunäta jucha imaman palpuyalcächinquiman. Cayta tuquictaña am yaćhäca, taytachacunap alawapäcuśhanćhu aychacta micuyaptiqui chayćhu pishi chalapacü-masiqui licälul “¿Ya'apis imapïta mana micümanchu?” nil ¿manachun micuyta allacuycunman? Caynu tuquicta yaćhayal lulaśhayquim achäqui can'a Jesusninchic libraycuśhan pishi chalapacü-masiqui allincäpi cuticunanpä. Caynu chalapacü-masiquita mana allinta lulayal pishi chalapacuyninta mana caśhanman cutiyächil'a quiquin Jesusninchictam mana allinta lulayanqui. Chayurá ima micuywanpis chalapacü-masïta juchaman palpuchinanpä achäqui captin'a aychacta manaña imaypis micuśhächu, juchaman manaña palpuchinäpä. ¿Manachun libri cayá? ¿Manachun jucnin puydï yaćhapacünin cayá? ¿Manachun Duyñunchic Jesusta licalá? ¿Manachun Jesusninchicpä lulaśhäpa wayuynin amcunapis capäcunqui? Ñatac waquin nunacuna puydï yaćhapacünintanuy mana licayalcämaptinpis, amcunapämi ichá jucnin puydï caćhan cayá. Chaynu tacyalpachisha cayá amcuna allincäta uyalicul Jesusman chalapaculcäśhayquipamari. Ñatac jamuyämäcunäta caytam niycuśhä: Ya'acunapis ¿manachun micunäpä, upyanäpä ćhasquipäcuná? ¿Manachun juc puydï yaćhapacünincunanüpis ütac Jesuspa śhullcancunanüpis Pedronüpis chalapacü-masinchic walmiwan casaraculcul pulä pulipäcüman, imatá? ¿Icha Bernabëwan ya'allachun lulapaculcäman? ¿Pï cachacumá quiquinpa illayninwan llapa gastuctapis gastamunanpä sirbï lin? ¿Mayantacmá übacta talpucul übanta mana micunmanchu? ¿Mayantacmá uywacta michin lichillantapis mana upyananpä? Yan'al-lätac “Nunacunallap tantiayllanpïćha niyämanchic” niyalcanquiman. ¿Manachun camachicuypa Tayta Dios nichimula? ¿Manachun chayćhu Moises isquirbila: “Ïra jalü uywacta ama jaquimanta ćhulaychu” nil? ¿Tayta Dios cayta niyan uywacunäta llaquipayninwanchun, icha ya'anchicta llaquipayninwanchun? Ya'anchic allin cananchicpämá cayta isquirbichila. Chaymi äräcäpis, ïracta jaluchïcäpis ćhasquinanman chalapacul lulayan. Chayurá amcunaman Chuya Ispiritu cüsacunacta juc mujuctanüpis talpülälishäpïta ¿anchapchun canman cäniquicunapïta laquipaycälimaptiqui, imatá? Juccuna “ćhasquinanchicmi” niyalcaptin'a, ¿maynüläćha ya'acuná niycälïmanpis? Chaynu captinpis ya'acuna manam imallactapis nipäculacchu. Aśhwanpa lluy sasachacuycunacta awantapäculá Jesuspa willacuynin mana śhaycunanpämi. ¿Manachun yaćhapäcunqui Diospa chuya wasinćhu luläcunaca, chaypi micapäcuśhanta, chaynütac chayćhu camachicuyninmannuy uywacuna uycücäpis chaypi micapäcuśhanta? Chaynümi quiquin Taytanchic nila allin willacuyta willacücunäpis chay willacuśhancunäpi cawsapäcunanpä. Ñatac cay dirichüta manam bälichilächu. Cananpis cayta isquirbiyämú manam imallactapis uycälimänayquipächu. Aśhwanpaćh caypi alawacuynïta mana caśhanman cutichinanpïtá wañücümanpis. Ñatac allin willacuyta willacuśhäpi manam imapi alawacuná canchu quiquin Dios willacunäpä caćhayämaptin'a. ¡Imanuylä cäman mana willacul'a! Quiquilläpïta willacuyta allaycupti'a primiucta ćhasquiycunämi. Manatacmá quiquilläpïchu, sinu'a Tayta Dios caćhamaptinmi. Chayurá ¿imactamá alcaycüman? Dirichütapis mana bälichillal dinbaldilla allin willacuyta willacuśhäpi sumä cushicuśhalläñamá. Ñatac mana mayanpa uyway nunan cayalpis, uyway nunanümi lluypa cayá Jesusninchicman may-chicacta puśhaycamuynïwan. Chaymi Israel caśhtacta puśhaycamuynïwan Israel caśhtamannuy muyuycú. Chaynütac camachicuyninpa maquinćhu cawsäcunäta puśhaycamuynïwanpis paycunamannuy muyulcul cawsá, chay camachicuypa maquinćhu mana cayalpis. Chaynütac chay camachicuyta mana lisïcunäta puśhaycamuynïwanpis paycunamannümi muyuycú. Ñatac Diosninchicpa camachicuyninta manam rasunpa un'ächu, aśhwanpa Jesusninchicpa camachicuyninpa maquinćhümi caycú. Chaynütacmi mana sumä chalapacücunaćhüpis, paynu cawsaycú tacyaycachiynïwan. Chaymi imanuy caśhanman mayanmannüpis lluy muyuycú, waquillantapis imanuypapis Jesusman cutichimunäpä. Lluy caycunacta lulaycú allin willacuynin-laycum, chay ćhasquicücunäwan Taytanchic unanchaycamäśhanchicćhu caycälinäpämi. ¿Manachun cürriy llallinacuyćhu achca cürripäculpis jucllay llallïcälla primiucta ćhasquin? Chayurá amcunapis cürrïcänuy cawsapäcuy primiucta ćhasquipäcunayquipä. Caynu llallinacuycunaćhu mayanpis caycuyta munäcá, sumäta licaculmi callpanchacun. Jinapäcun chincacü camacä primiullacta ćhasquipäcunallanpämi. Ñatac ya'anchicmi ichá mana imaypis chincä nï camacä primiupá. Manamari yan'al cürrïcänüchu ya'a cürriyá, nïtac waywacunallawanpischu ma'anacuyá. Aśhwanpa cay aychäta ñacachilmi uywaynïpa ćhulaycú, juccunactapis willacüca cayal'a primiupi japächaśha mana quïdanäpä. Chaymari chalapacü-masïcuna, unay awquillunchiccunawan ima pasaśhantapis sumäta licaycälinayqui. Paycuna pucutaypam llapallan puśhaśha capäcula. Llapantacmi Puca Lamarcäta chimpälälila. Chaynu pucutayćhu lamarcäćhu cayninwan Moisespa atïnin cananpä bawtisaculcäśhannüñam capäcula. Chaynütacmi lluy micapäcula Tayta Dios janay pachäpi umuśhan micuycätapis. Chaynütacmi paycunawan cä wancaćhu yacupïta Tayta Dios lluyta upyachipäcula. Chay paycunawan cä wancaca quiquin Jesusmi. Chaynu cayaptinpis llapan-yupaymi Tayta Diospa śhun'unpänüchu mana cawsapäcula. Chaymi chay chunyänincunaćhu wicćhu cayćhu wañüśha quïdaculcäla. Lluy caycuna pasala juc licachipänüpis tantiachimänanchicpämi, jinaman paycunanüpis chay mana allincunäpi mana wañupacuyänanchicpämi. Amaña chay waquinnin awquillunchiccunanu'a taytachacunaman chalapacuyalcayñachu. Isquirbishaćhümi paycunapi nimanchic: “Malcaca taycacaycälilmi micuculcäla, upyaculcäla, jinaman chay taytachanpä anla fistachacuycunacta lulapäcula” nil. Ama-ari chay waquinnincunanuy ima anla juchapacuyman palpuyalcayñachu. Chaynu juchacücunämi juc muyunlla ishcay ćhunca quimsayu walanga (23,000) nuna wañülälila. Amatac chay waquinnincunanuy Tayta Diosta munayninchicman ñacayächishunchu. Chaycunam culibraypa caćhülälisha wañülälila. Amatac chay waquinnincunanuy Tayta Diosninchicta jamuyayalcaychu. Chaynu jamuyapäcuptinmi camacaycü anjilca lluy wañüchila. Lluy caycuna pasala unay awquillunchiccunacta juccunacta tantiachinanpämi, jinaman isquirbisha cala cay camacay timpucunäćhu ya'anchiccunacta anyapämänanchicpämi. Chayurá mayanpis masïsu tacyätucücá, palpunanpïta sumäta licacuchun. Amcunacta mana allincäman palpachiyta ćhulaycamuśhancunaca jinantin nunacuna pasaycälishannüllamari. Ñatac Tayta Dios'a chalapacunam; manamá mana atipänayquicunactá anman ćhaycachimun'achu. Aśhwanpa palpuchiycuna śhamuptin, tacyaycälinayquipämi yaluyta uycälishunqui. Chayurá cuyaśhá chalapacü-masïcuna, taytachacunacta alawaypi japächaculcay. Caynu limapaycälic tantiay-sapa-cama nunactam. Chayurá cay nishäcunäta sumätari tantiaycäliy. Má, sulpäta ucuśhanchic bïnuyu cüpapi'a: ¿manachun chaypi upyäcunaca Jesus yawarninpa allincunäta uycamäśhanchicta partinacuycunchic? Chaynütac tantacta partishanchicwanpis ¿manachun Jesus aychanpa allin uycamäśhanchiccunäta partinacuycunchic? Jucllay tantallapi wäćhanaculmi masqui achca cayalpis jucllay aychallaćhu cayanchic. Licaycäliytac Israelcunäta. Diosman uycuśhan uywacunäpi micapäcul ¿manachun chay uycücunäwan cusca Diosta sirbil alawayalcan? Lluy caycunawan ¿“Taytacha rasun diosmi” niyächun ütac “Aycha uycuśhanpis munayniyümi” niyächun? ¡Manamá! Aśhwanpa paycuna uycälil'a Satanaśhpämi uycälin. Manamá Tayta Diospächu. Chaymi chay aycha micuyniquiwan Satanaśhpa lulawshïnincuna capäcunayquita mana munächu. Ñatac Jesus wañuśhanta yalpaśhanchic cüpapïta upyayal'a, ¿imanuypatá supaypa cüpanpïta upyäluchwan? Chaynütac Jesusta yalpaywan tanta partishancäpi micuyal'a ¿imanuypatá supaypa micunanpïta micüluchwan? ¿Icha Tayta Diosta piñachiytachun munayanchic? ¿Paypïpis mas masïsulächun cacuyanchic, imatá? Má, “Ima lulanäpäpis pirmitisham cayá” ninchicmi. Ñatac manam lluychu allinninchicpä. Aw-ari, “Ima lulanäpäpis pirmitisham cayá” ninchicmá. Ñatac lluychu manam allincäćhu yanapämanchic. Ama quiquillayquip allinllayquipá ashiyaychu, aśhwanpa nuna-masiquita yanapaycunanpäri. Ñatac läsaćhu aycha lanticücunäpi micapäcuy jinalla; ama “¿Taytachacunapïchućh?” nil ishcayyayalcaychu. Taytallanchicpamari cay jinantin pachaca, llapa ima cänintinpis. Chayurá mana chalapacü nuna micapäcunayquipä ayachishuśhayquićhu lluy alaśhuśhayquita micapäcuy. Manam “¿Taytachacunapïchućh?” nil niyänayqui canchu. Ñatac chayćhu mayanpis “Cay aycha taytachacunaman uśhanmi” nil nishuptiqui'a, ama micapäcuychu chay nishuśhayqui nuna-laycu, jinaman tantiaśhan-laycu. Ñatac “¿Imapïtan juccäpa tantiaśhan-laycu ya'acta chay micuycunapi mićhacamanman?” nipämanquićh. Ütac “Diosta sulpäta uycuśhäpi ¿imapïtan jamuyapämanman?” nipäcunquićh. Má, caycunapïmari: micapäculpis, upyapäculpis ütac imacta lulapäculpis Diosninchic altuman juluśha cananpämi lulaycälinayqui. Ñatac lulayniquiwan ama sasachacuycunacta ćhulaychu, Israelcunäpäpis, juc caśhtacunäpäpis nïtac chalapacücunäpäpis. Aśhwanpa ya'anuy lulaycäliy: quiquilläpä mana licaculmi, ima lulaśhäwanpis lluypa allinninpä lulayta jicutaycú may-chicañapis salbaculcänanpä. Chayurá Jesusninchicta ya'a atichishänuy, amcunapis atichipämay. Chalapacü-masïcuna, amcunapïta sumä cushisham cayá imaypis yalpapämäśhayquipïta, chaynütac yaćhachipäcuśhänülla imactapis lulaycälishayquipïta. Ñatac sumäta cayta uyalipäcuy: Jesusmi llapa wayapap uman; wayapacunäñatacmi walminpa uman. Diosninchic'a Jesuspa umanmari. Chaymi juc wayapa umanta śhucupacüśha Dioswan limal ütac willacuyninta willal'a puydï umantam pin'ayta lulayan. Ñatac walmica mana śhucupacüśha Dioswan limal ütac willacuyninta willacul'a umantam pin'ayta lulayan. Siplay-siplay ächan lutüśha-yupayñamari cayan. Walmica mana śhucupacul'a ächantapis lutuchicuchun-ari. Ñatac chaynu siplay-siplay lutuchicüśha cayta pin'acul'a śhucupacuchun-ari. Wayapam ichá umanta mana śhucupacunmanchu Diosninchicnülla camaśha cayal, jinaman allin caśhanta camalachïca cayalmá. Ñatac walmicunacá wayapanta allin caśhanta camalachïmi. Rasunpa, wayapaca manamá walmïpïtachu camaśha cala, sinu'a walmim wayapäpïta. Manatacmi walmï-laycuchu wayapaca camaśha cala. Sinu'a wayapäpämi walmica camaśha cala. Chaymi walmica śhucupacunman wayapanta manchacuywan licaycuśhanta Diospa caćha anjilnincunacta tantiachinanpä. Ñatac chalapacücunaćhu'a wayapapis walmipis manam japallan cawsayta atipanmanchu. Maynümi walmica wayapäpïta śhamun, chaynümi wayapäpis walmipïta näsimun. Ñatac ishcayninpis lluy imapis Tayta Diospa lulaśhallanmi. Má, imanipäcunquim: walmicuna mana śhucupacüśha Dioswan limaśhan ¿tincunchun icha manachun? ¿Manachun yaćhanchic wayapaca ächanta wiñachicuptin pin'ay caśhanta? Walmipam ichá ächa-sapa caśhan allinpa licaśha. Paycunactam ichá śhucupacun-yupay cananpä ächanta uycula. Chaymi mayanpis caycunapi tapunacuyta munal'a, yaćhachun chaynu mana custumrinchic caśhanta, nïtac Diosman lluy chalapacücunäćhüpischu. Ñatac canan cayta nil manam alawaycälicmanchu. Amcunap juntunaculcäśhayqui allincäta wayuycuśhannu'a mana allincällactam masta wayuycun. Puntactá má, caynümi nipäman alawapäcunayquipä juntunaculcäśhayquićhu iwinacuycunalla caśhanta. Chay nipämäśhanman chalapacutyayämá. ¿Chayurá “Cay iwinacuycunapmi Tayta Diosninchic mayanninchictapis mas mas allinpa licaycamanchic” nil niyalcanquichun imatá? Rasunpa, chay juntunaculcäśhayquićhu “Jesuspa wañuyninta yalpay sinayta micuyanchic” nillaptiquipis manañamá chaynüchu. Chayćhümi mana alcaycanacul micuyniquita-cama micacälälinqui. Waquinniquicunam micanäśha cayalcanqui; waquinniquicunañatacmi pasaypi shincäśhaña cayalcanqui. Amcuna ¿micapäcunayquipä upyapäcunayquipä mana wasiyüchun capäcunqui? ¿Icha Tayta Diospa nunancunactachun jalutacuyta munayanqui, imatá? ¿Icha mana cäniyücunäta pin'ayman ćhulaypïchun wañupacuyalcanqui? ¿Caynu lulapäcuśhayquipi alawaycälishayquilächun canpis? ¡Manamá! Ñatac Jesus nimäśhallantam yaćhachipäculac: Jesusninchic wañuchisha cananpä chalaycachinan tuta tantacta apticulcul, Diosta sulpäta ucula. Jinalculmi tantäta partila cay nishtin: “Cay tantämi aychá. Amcuna-laycum cay aychäta wañuyman uycú. Caypi puntaman lulaśhäta yalpayniquiwan micapäcuy” nil. Chaynütacmi micuyta camacalcul bïnuyu cüpacta apticulcul nila: “Cay cüpá muśhü limalicuy yawarnïwan tacyalpachishäcämi. Caypi puntaman lulaśhäta yalpayniquiwan upyapäcuy” nil. Chayurá cay tantacta imaypis micapäcuśhayquiwan bïnucta upyapäcuśhayquiwan Jesusninchicpa wañuśhantam cutimunancama willacuyalcanqui. Chayurá mayanpis mana manchacuyninwan tantäta micul, bïnüta upyal'a Jesus wañuycäman aychanta ćhulaśhantawan, yawar jićhaśhanta jalutacuśhanpam juchachäśhaña cayan. Chaymi tantäta bïnüta manalä upyaśhancama śhun'un imanuy caśhantapis sumäta tapucuycunan. Ñatac Jesuspa aychan imaninantapis mana sumäta tantial micücá upyäcá quiquinpa lawćhayninpämi micunpis upyanpis. Chaymari amcunaćhu cayalcan achca ishyäcunapis, tanli-tanlicunapis, aśhta wañuycunamanpis ćhayalcan. Ñatac quiquinchicta sumäta licacuycuptinchic'a manam imapi cäraycamänanchic canmanchu. Taytanchic sumäta licaycayämaptinchic'a caminaycayämanchic cay pachäćhu nunacunänuy cäraycuśha mana cananchicpämi. Chayurá chalapacü-masïcuna, Jesus wañuśhanta yalpapäcuśhayquiwan juntunaculcal'a alcaycanacuy. Mayanpis micanäśhacá wasinćhu micapämuchun, juntunacuyniquicuna cäraycuśha mana cayänanpä. Ñatac juccunapi limananchiccätá śhamulñam limapaycälishayqui. Chalapacü-masïcuna, canan má, Chuya Ispiritu imaymana uycamäśhanchiccunapïta sumä yaćhaycälinayquitam muná. Amcuna tuquictam yaćhayalcanqui Jesusman manalä chalapaculcal chay mana limalï taytachacunawan aysachiculcäśhayquita. Chaymi canan sumäta tantiaycapäcunayqui: mayanpis Chuya Ispiritup munayninćhu cayal'a manam śhun'unpi “¡May supayćhüpis Jesus cachun!” nimunmanchu. Chaynütacmi Chuya Ispirituwan mana cayal'a śhun'unpi “Jesus Duyñunchicmi” nil mana nimunmantacchu. Chayurá má, jucllaylla Chuya Ispiritu cayalpis imaymana lulaycunam uycamäśhanchic'a. Chaynütac imaymana sirbiycuna cayaptinpis jucllayllatacmi Duyñunchic'a. Chaynütac imaymanap lulaycuna cayaptinpis, juc Tayta Diosllam mayćhüpis imactapis lulaycachïcá. Chayurá pay Ispiritunpam lluytapis lulayninta-cama uycamanchic lluypa allinninpä. Chaymi Ispiritun waquinninta sumä tantiayta uycun limananpä, waquintañatac yaćhayta uycun yaćhaywan limananpä. Cay quiquin Chuya Ispiritullam waquintá sumä chalapacuyniyu cananpä ćhulaycun, waquintá ishyäcunacta allinyachinanpä; waquintá milagrucunacta lulananpä; waquinnintá Diospa shiminta willacunanpä; waquintá rasun Ispiritu ütac mana allin ispiritu caśhantapis tantiaycunanpä; waquintá imaymana limaycunaćhu willacunanpä; waquintá chay limaycunaćhu ima nishanta ticlachinanpäpis. Lluy cay lulaycunaca jucllay Ispiritullapïmi, ñatac munaśhanmannütacmi lluytapis uycamanchic. Yaćhaśhanchicnüpis aychanchic jucllaylla cayaptinpis imaymana partiyümi cayan; achca partiyu cayalpis juc aychallatacmari. Chaynümi Jesusninchicćhüpis. Juc Ispiritulla bawtisamäśhanchicpa juc aychallaćhu caycachimanchic Israel caśhtactapis, juc caśhtactapis, uyway nunactapis, mana uyway nunactapis, lluytapis. Chay juc Ispiritullapïtacmi upyayä-yupay mallichimanchic. Chayurá aychanchic manam jucllayllachu cayan, sinu'a achca imaymana partiyümi cayan. Má, ćhaquica: “Maqui mana cayalmi aychaćhüchu mana cayá” nillaptinchun aychaćhu mana can'a, ¿imatá? Linlipis “Ñawi mana cayalmi aychaćhüchu mana cayá” nillaptinchun aychaćhütac manaña can'a, ¿imatá? Sïchuśh llapan aychanchic ñawilla cacuptin'a ¿imawanlä uyalichwanpis? Chaynütac llapan aychanchicćhu linlilla cacuptin'a ¿imawanlä musquichwanpis? Ñatac Tayta Diosninchic'a munaśhanmannuymi aychanchicman llapa imactapis cäninman-camalla ćhulaycula. Sïchuśh lluypis chay licchälla cacuptin'a manaćhari aychachu canman. Rasunpa imaymana partiyu cayalpis jucllayllamá aychanchic'a. Chayurá ñawica: “Imapäpis manam munacchu” nil maquïta manam ninmanchu. Nïtac umäpis “Manam munacchu” nil ćhaquïta ninmantacchu. Aśhwanpa aychanchicćhu mana cäpa licaśha pishi callpayücunämi mas ćhaniyü-cama. Chaynütacmi aychanchicćhu mana ancha istimaśhanchiccunäta ama-pacha nil müdaycachinchicpis. Mana licaśhanchiccunätam sumä allinpälä licaycunchicpis. Ñatac aychanchicćhu allinninpa licaśhanchiccunacá manam sumä licaycunalächu canpis. Chaynu mana cäpa aychanchicćhu licaśhanchiccunäta tuqui allinpälä licaycunapämi Tayta Dios lulaycula. Chaynu aychanchicćhu cäcunaca mana iwinacuyalcänanpämari, aśhwanpa chaycusca lluypis sintinaculcänanpämi lulaycula. Chaymi aychanchicćhu jucninta nanaptin'a juccunäpis nanayta apawshin. Jucninta sumä allinpa licaycäliptinpis llapanmi paywan cusca cushiculcan. Chaynümi lluypis Jesuspa aychan cayanchic. Chay aychap imaymana partinmi lluypis cayanchic. Tayta Diosninchic chalapacünincunaćhu ćhulaycula puntallactá puydï yaćhapacünin capäcunanpämi. Chaypïtá shiminta willacunanpämi. Chaypïtá yaćhachinanpämi. Chaypïtá milagrucunacta lulaycälinanpämi. Waquintá ishyäcunacta allinyachinanpä, waquintá nuna-masinta yanapänanpä, waquintá sumä licaycünincunapä, waquintá mana yaćhapäcuśhan limaycunaćhu limapäcunanpämi. Chayurá ¿lluychun puydï yaćhapacücuna? ¿Lluychun shiminta willacücuna? ¿Lluychun yaćhachicücuna? ¿Lluychun milagructa luläcuna? ¿Lluytachun ishyäcunacta allinyachinanpä ćhulaycula? ¿Lluychun mana yaćhaśhan limaycunaćhüpis limapäcun? ¿Lluytacchun chay limaycunactapis ticlachipäcun? Ñatac llapa uycamäśhanchicpïpis mas allin puydïninpi wañupaculcay. Canan caycunapïpis mas sumä allincätam limapaycälishayqui. Ñatac nunacunap juc limaynincunaćhu limaptïpis, aśhta anjilcunap limaynincunaćhu limaptïpis, mana cuyacuyniyu cayal'a läta chanchanyäcänüllam ütac latillu ćhinćhinyäcänüllam cayá. Chaynütac Diospa shiminta willacuyta atipalpis, lluy pacaśhancunäta tantialpis, lluy yaćhaycunäta yaćhalpis, chaynütac sumä chalapacuynïwan ulucunäta juc-läduman aśhuyächiptïpis, cuyacuyniyu mana cayal'a, manam imapischu caśhä. Chaynütac llapa cänïcunacta wacchacunäman aypuyalpis, aśhta nuna-masï-laycu cañaycuśha cayalpis, cuyacuyniyu mana cayal'a chay lulaynïcunawan manam imactapis julucüchu. Aśhwanpam ima ayca captinpis cuyacuyniyücá: alcaycun, llaquipaycun, manam lägacuyanchu. Manam balaquïrutucunchu nïtac nunatucunpischu. Manatacmi nanä shimichu, manam quiquillanpächu imapïpis wañupacuyan, manam imallapïpis piñacuyanchu, nïtac mana allin lulaśhancunapi śhun'unćhu uywayanchu. Rasunpa cuyacuyniyücá manam imaypis mana allincäpïta cushicunmanchu, aśhwanpam rasuncäpi imaypis cushicun. Cuyäcá cuyaśhancätam ima ayca cacuptinpis imaypis mana caćhaycunchu; paymanmi imaypis chalapacun; paypi allincätam imaypis alcaycun; imaypis ama-pacha nil śhalcuycun. Cuyacuyca mana camacä wiña-wiñaypämi. Ñatac Diospi willacuy cäcunäpis camacällam; imaymana limaycunaćhu limaycunäpis chincacüllam; yaćhaycunäpis manañam can'añachu. Canan waquinllantam tantianchicpis, waquinllantatacmi willacunchicpis. Ñatac sumä-sumä caycunanchic muyunca ćhämuptinmi ichá cay pishïlla caycuśhanchic'a camacan'a. Ya'a uchuyllalä cayal limaläpis, tantialäpis, umachaculäpis uchuy walaśhchanüllam. Wayapälulmi ichá uchuylla caynïta juc-läduman caćhaycülú. Canan'a parti-partillactam aspa-aspallacta juc ispïjućhünuy licayanchic. Juc muyunmi ichá tuquicta licaśhun. Canan'a manalämi sumätachu lisinchic. Juc muyunmi ichá ya'anchicta lisimäśhanchicnuy lisishun. Canan'a imaypis mana camacä quimsallam cayan: chalapacuyca, mana jucmanyällal alcayca, cuyacuycäpis. Ñatac cay quimsanpïta mas allin puydïcá cuyacuycämari. Chayurá cuyacuyniyu caypïta wañupaculcay. Chaynütac Chuya Ispiritu lulaynin uśhancäta ashiycäliy, mastá Taytanchicpa willacünin cayta. Mayanpis juc limaycunaćhu limal'a Diostam limapayan, manamá nuna-masintachu. Chaymi Chuya Ispiritup pacacuynincunacta limayaptinpis mana mayanpis tantianchu. Ñatac Diospa shiminta willacücämi ichá limapan nuna-masincunacta tacyaycächinanpä, callpanchaycunanpä, cunsuylaycunanpäpis. Chayurá mayanpis juc limaycunaćhu limäcá quiquinpa allinllanpämi. Dios partipi willacücämi ichá lluy chalapacücunäpa allinninpälä canpis. Allinćha canman llapallayquipis juc limaycunaćhu limapäcuptiqui. Ñatac mas allin Diospïta willacünin capäcuptiquim. Cay willacücämi mas allin juc limaycunacta limäcäpïtá. Chay ima nishantapis tantiachiptintacćha ichá allin canman, chalapacü-masincuna wiñapäcunanpäpis. Chalapacü-masïcuna, watucüniqui śhamul juc malcap limaynincunaćhu limapaptí, ¿ima allinniquipäćha canman? Ñatac Diospi tantiapaśhllacta camalaycachiptí, tantiaycachiptí, willapaptí, yaćhaycachiptïmi ichá, yanapaycälishunquiman. Rasunpa, aśhta mana cawsayniyu cä arpapapis quïnapapis tuqui cäninman mana tucaśha captin'a ¿imanuypam imacta tucachishantapis tantiachwan? Chaynütac gïrrapä curnitilla tuquicta mana tucaptin'a ¿mayantá gïrrapä allichacunman? Chaynü-yupaymi amcunawanpis pasayan mana yaćhapäcuśhayqui limaycunaćhu limapapäcuptiqui'a. ¿Mayanmá ima nishayquitapis yaćhan'a? Waywäta yan'al limapäśhayquinümari cayan. Cay pachäćhu may-chicaćhá imaymana limaycuna cayan. Chay limayninćhü-camamari lluypis uyalipäcun. Ñatac limapämäśhanta mana tantiapti'a, ya'apá juc-lädu nunanümari cayan; paypäpis juc-lädu nunanümi ya'a cayá. Chaynümari amcunaćhüpis cayan. Chayurá Chuya Ispiritu upäcuśhuśhayquipi wañupacuyalcal'a chalapacü-masiquicunacta yanapaycuśhan lulaycunäćhu mastá caycäliy. Chaymari juc limaycunaćhu limäcá, chay limaśhanta tantialpachinanpä Taytanchicta mañacunan yaćhayta uycunanpä. Ñatac mana yaćhaśha limayćhu Dioswan limal'a śhun'ulläwan apachicüśhamari Dioswan limayá, tantiaynïmi ichá mana wayuyniyu cayan. Chayurá ¿imactatan luläman? Mañacümanmari apachicüśha śhun'üwanpis chaynütac tantiaynïwanpis. Jinaman'a apachicüśha śhun'üwanpis chaynütac tantiaynïwanpis alawäman. Ñatac apachicüśha śhun'ullayquiwan juc limayćhu Diosta altuman juluycuyaptiqui'a, mana yaćhäca ima nishayquitapis mana tantiayal ¿imanuypamá “chaynu cachun” nin'apis? Chay anradisicuyniqui sumä allin cayaptinpis, juccätá manam imallactapis yanapaycunquichu. Ya'a juc limaycunaćhu amcunapïtapis masta limaśhäpïmi Diosninchicta sulpäta ucú. Chaynu cayalpis chalapacücunäćhu juntunacul'a tawa pichallactapis yaćhaycachïman tantiapäcuśhan limayćhümi, ćhunca walanganpi mana uyalishan limaycunaćhu limapanäpïtá. Chalapacü-masïcuna, uchuchä nunacunänülla amaña tantiayniquićhu cayalcaychu. Aśhwanpa uchuchälla mana allin lulaycunäpä capäcuy, ñatac tantiayniquićhu'a jatun nunanüñari caycäliy. Má, isquirbishanćhu Tayta Diosninchic niyanmi: “Cay malcäta mana yaćhaśhan limayćhümi juc-lädu nunacunawan limapäśhä. ¡Chaynüpa limapaptïpis manam cäsucalcäman'achu!” nil. Chayurá imaymana limaycunawan Dios lulaśhanta mana chalapacücuna licapäcun chalapacücunäćhümi. Willacuycunäwanñatacmi ichá chalapacücunaca licapäcun chay mana chalapacücunäćhu Dios lulaśhanta. Má, juntunaculcäśhayquićhu lluy chalapacücunaca juc limaycunaćhu limayalcaptiqui, mana yaćhä ütac mana chalapacü yaycapämul ima nipäcuśhayquitapis manaćh tantiapäcun'achu. Jinal ¿manachun “Caycuná lücüśham cayalcan” nipäcun'a? Ñatac yaćhapäcuśhan limayćhu llapayquipis Diospi willacuyalcaptiqui'a, lluy ima-nilä nunapis, mana chalapacücäpis sumämi tantiacun'a juchayu caśhanta. Chaynüpam śhun'unćhu ima jucha pacaläśhancäpis lluy camalaycachisha can'a. Jinalmi Diosninchicman uyshuycul llapan śhun'unwanlä: “¡Rasunpa Tayta Diosmi amcunaćhu cayäñä!” nil altumanlä juluycun'a. Chayurá chalapacü-masïcuna, ¿imanichwanmi caycunapi? Juntunaculcäśhayquićhu waquinniquicunam taquiyalcanqui, yaćhayächinqui, Dios tantiachishanta willayalcanqui, juc limaycunaćhüpis limayalcanqui, chay imanishantapis tantiayalcächinquipis. Ñatac lluy caycuna chalapacücunäta allincäman wiñaycachinanpämi canman. Juc limayćhu limal'a limapäcunquiman ishcay quimsallam muyuypa-cama; chay limayta tantiachïnin jucllapis cachun. Tantiachï mana captin'a amaña chay juc limaycunaćhu limachunñachu. Aśhwanpa quiquillanpäña uywacuchun jinaman Dioswan limanallanpäña. Chaynütac Diospa willacuyninta willacücunäpis ishcay quimsalla limachun, juccunacá allin ütac mana allin caśhantapis sumäta uyaliycälichun. Ñatac chayćhu waquinnin cäcäta Tayta Dios limananpä nïluptin'a limayta allaycuchun; chay punta limäcäñatac upällachun. Chaynu chullachinacuypam llapayquipis willaculcanquiman lluypis yaćhaycunanpä, callpanchaycuśha cananpä. Chay willacuyta willacücäpa sujitullanćhümi chay willacuyca cayan. Tayta Diosninchic manamari chapunacuyächu. Sinu'a tincüllanman jawcacta caycachïmi. Chaynütac chalapacücunäpa custumrincunamannuy: juntunaculcäśhayquićhu walmicunaca upälla capäcuchun. Manam paycuna chayćhu limapäcunanchu. Camachicuyćhu nishancänuymi paycuna wayapancunap munayninćhu capäcunan. Ñatac imapïtapis yaćhayta munapäcul'a wasinćhu wayapancunacta tapuculcächun; juntunacuyćhu walmicuna imapïtapis tapuycaćhacuyalcäśhan manam allinchu. Canan má ¿amcunawanchun Tayta Diospa shimin allayculapis camacan'apis, imatá? Chayurá mayanpis “Diospa willacüninmi cacuyá” ütac “Chuya Ispiritup munayninćhümi sumä cacuyá” nïcá tuquicta tantiachun cay lluy isquirbimuśhäca quiquin Tayta Diospi caśhanta. Ñatac mana awnïcätá manatacmi paypis awnishachu can'a. Chayurá chalapacü-masïcuna, Diospa willacünin caypïmi wañupaculcänayqui. Chay juc limaycunaćhu limäcunäta amatac mićhacuyalcaychu. Ñatac lluyta tincüninman-cama manyallapi chullachinacuypa lulaycäliy. Canan chalapacü-masïcuna, allin willacuyta willaśhäcätam yalpalcälichishayqui. Caytamari ćhasquiculcälanqui. Cayćhütacmi wancanuy masïsu tacyäśha cayalcanqui. Cay ćhasquiculcäśhayquićhu masïsu tacyaycul'a salbaycuśhañamari capäcunqui. Chaynu mana captin'a yan'alpämi chalapaculcäśhayquipis. Sumänintalämi ya'a quiquí ćhasquishäpi puntacta yaćhachipäculac: isquirbishancunaćhu nishannüpis, Jesusninchic ya'anchicpa juchanchicpi wañuśhantamari. Chaynütac pampäläliptinpis quimsa muyunpïtá śhalcämulam isquirbishancunaćhu nishannüpis. Chaypïtam Pedroman licalïmula chaynütac ćhunca ishcayniyu yaćhapacünincunamanpis. Chaypïta picha paćhac (500) masniyu chalapacü-masinchiccunamanpis licalïmulam. Lluy paycuna llapan-yupaylämi cawsayalcan, masqui parti wañuculcaptinpis. Chaypïta Jacobomanpis, jinaman'a llapan puydï yaćhapacünincunamanmi licalïmula. Chaypi ipa-ipallactá ya'a mana śhullüśha-yupay cäcämanpis licalïmulam. Ñatac llapa puydï yaćhapacünincunapïpis pasaypinninmi ya'a cayá. Manamá willacünin ninallanpäpis bälïchu, Diospa chalapacünincunacta jalutacul aticaćhaśhäpïtamari. Ñatac llaquipayninpamá canan caycuśhänuy caycú. Caynu llaquipaycamäśhanca manamá yan'alpächu cala. Aśhwanpam juc willacünincunapïtapis mastalä lulaycullá. Manamari allisca caynïwanchu sinu'a Tayta Diosninchic llaquipaycamaptinmi. ¿Paycuna ütac ya'a allin willacuyta willacuptïpis imam ucamanchic? Lluypis chay willacuyllactam willacunchic, chaymanmá amcuna chalapaculcälanqui. Canan má, Jesus śhalcamuśha caśhanta willayalcapti'a ¿imapïtan-nila waquinniquicuna “Wañücuna manam śhalcamun'añachu” niyalcanquiman? Sïchuśh wañücuna mana śhalcamunan cayaptin'a, Jesuspis manaćh śhalcamuśhachu cayan. Chaynu Jesus mana śhalcamuśha cayaptin'a cay willacuśhäca yan'al pampapäćha cayan. Chayurá chalapaculcäśhayquipis yan'alpätacćhá. Masläćha canpis, artish willacüläćha cayalcämanpis Tayta Dios wañuycäpi Jesusta śhalcachimuśhanta willacuyalcal'a. Ñatac rasunpa wañücuna mana śhalcamunan cayaptin'a Jesusta manaćhari Dios śhalcachimulachu. Rasunpa, wañücunaca mana śhalcapämunan cayaptin'a Jesuspis manaćh śhalcamuśhachu. Sïchuśh Jesus mana śhalcamuśha cayaptin'a chalapacuyniqui yan'al pampapäćha. Chayurá jina juchallaćhüläćha cayalcanquipis. Chaynu captin'a Jesusman chalapacuyalñá wañücunäpis wiñaypä ñacayćhu chincäśhaćh cayalcan. Sïchuśh cay cawsayllanchicpä Jesusman chalapacul'a ¡llapa nunacunapïpis maynu sumänin llaquićh caycunchic! Ñatac aśhwanpam Jesus wañuycäpi rasunpa śhalcämula. Paymari wamä caycun llapan wañücuna śhalcamunanpä. Maynümi juc nunallap cay pachäman wañuyca yaycamula, chaynümi juc nunallap śhalcamuycäpis śhamula. Maynümi Adanpi milaynin caśhanchicwan lluypis wañunchic; Chaynütacmi Jesuswanña lluypis cawsayman cutimuśhun. Lluypis unanchaycuśhanćhü-camam śhalcamun'a: puntallactá quiquin Jesusmi lluypïpis wamäta śhalcämunña. Cutimuyninćhülämi paypa cäcunacá śhalcapäcun'a. Chaypïtalämi cay pachäpa camacaynin śhamun'a. Chayćhümi Jesus cay llapallan munayniyücunäta, mandacücunäta, lluy puydïcunäta llallilcul Tayta Diosman gubirnunta ćhulaycun'a. Ñatac Jesus gubirnanan cayan Tayta Dios lluy ćhïnïnincunactapis maquinman ćhulaycunancamam. Aśhta ćhïnicünin quiquin wañuycätapis aśhwanpalämi camacalpun'a, isquirbishaćhu nishannüpis “Tayta Dios lluy-lluytam maquinman ćhulaycula” nil. Cay “lluy-lluyta” niyan manamá quiquin Diospis paypa munayninćhu cananpächu. Aśhwanpam pay'a llapa imactapis Jesuspa maquinman lluy ćhulaycüca. Chaynu llapa imapis Jesuspa maquinćhu cayaptinñá, quiquin chulin Jesuspis Tayta Diospa munayninmanmi ćhulacun'a. Chayurá Tayta Diospa maquinćhümi lluy imapis caycun'a. Ñatac wañüśhacuna mana śhalcamunan cayaptin'a, ¿imanan'aćh “wañüśhacunäpa pudirnin” bawtisachicücunaca? Rasunpa mana śhalcamunan cayaptin'a ¿imapätá paypa pudirnin bawtisachiculcan? Mana śhalcamuna cayaptin'a ¿imapïtan cawsaynïcunacta wañuycäpa patanćhu cayalcächïmanpis? Chalapacü-masïcuna, walan-walanmari wañuypa patanćhu cayá; cay cayan Jesusninchic amcunawan sumä cushichimäśhancänümari. Ñatac wañücuna mana śhalcamunan cayaptin'a ¿imactatan julucú Efeso malcaćhu nuna-micü uywanuy cä nunacunäwan pilyapäcuśhäwan? Aśhwanpaćh “Upyacuśhun, micucuśhun, wañucul'a chayllactaćh apacuśhun” nil limaycämannüpis cacüman. ¡Ama-ari ingañachicuyalcaychu! Allintam limaypis niyan: “Mana allin nunacunäwan cunchawänacuy'a allin cayninchictam pampaman muyuchin” nil. Chayurá licaćhaculcayñari; ama juchacuyalcayñachu. Ñatac pin'ayniquipämi Diosta manalä lisipäcuśhayquita waquinniquicuná camalachicuyalcanqui. Ñatac waquincuna ichaćh: “¿Imanuypam wañücunaca śhalcamun'a? ¿Imanuyćha aychan śhalcamuptin can'a?” nil niyalcanpis. ¡Imacá tullu umap tapucuynincunamá! ¿Manachun talpuptinchic mujuca allpäćhu wañun wiñamunanpä? Ñatac talpunchic trïguctapis ütac jucpactapis mujullantam, manamá chay wiñamuśhan quiquin lantantachu. Quiquin Tayta Diosmi imanuy cananpäpis imanuy wiñananpäpis lluyta unanchaycun. Ñatac manamá lluypachu aychan chay licchälla: nunap aychan'a jucmi, uywacunäpa aychan'a juctacmi, pishucunäpapis juctacmi, challwacunäpapis juctacmi. Chaynümi cay pachäćhu aychacunapis cayan; chaynütacmi janay pachäćhu aychacunapis cayantac. Chay janay pacha aychäpa sumä caynin juc licchämi cay pachällaćhu aychapïtá. Maynümi intïpa acchiyninpis juc licchä quillapa acchiyninpïta; uyllurcunäpa acchiyninpis juc licchätacmá. Chaynütacmi quiquin-pula uyllurcunallaćhüpis juc licchä-cama acchiynin cayalcan. Chaynümi wañücuna śhalcamunancäwanpis can'a: camacä aychallacta pampaptinchic mana camacäñatacmi śhalcamun'a. Cay-nilä aychallacta pampaptinchic sumä-sumä tuquiñatacmi śhalcamun'a. Pishi callpayüllacta pampaptinchic sumä munayniyüñatacmi śhalcamun'a. Cay pachällapä cä aychacta pampaptinchic janay pachäpä cä aychañatacmi śhalcamun'apis. Ñatac cay pachällapä cä aycha cayaptin'a, janay pachäpä cä aychanchicpis cayanmá. Chaynu cananpä Diospa shiminćhüpis niyanmi: “Chay wamä nuna Adanta cawsaytam uycula” nil. Ñatac ipa śhamü nuna Jesusñatacmi cawsayta uycü quiquin Ispiritulä cayan. Licay, manam janay pachäpä cä aychachu puntactá śhamula. Aśhwanpa puntacta cay pachäpä cä aychallam śhamula; chaypïlämi janay pachäpä cä aychaca. Adan'a allpallapïtam cala. Chay ipanta śhamücämi ichá janay pachäpïlä canpis. Chayurá allpällapïta śhamücänümi cay pachäćhu cayanchic. Janay pachäćhüñatacmi ichá janay pachäpi śhamücänu caśhun. Maynümi cay pachäpi camaśha Adan-yupaylla canan cayanchic; chaynütacmi janay pachäćhüpis Jesuspa aychan-yupaylla caśhun. Canan niycälishayqui chalapacü-masïcuna: Cay tulluyu aychayu nunacá Diospa gubirnunman manam yaycunmanchu. Chaynütacmi chincacücälla wiñay simpripä cäcunäta mana ćhasquiycunmanchu. Canan sumäta uyaliycäliy cay pacalä willacuyta: Manam lluychu wañuśhun. Ñatac lluytacmi jucman muyuchisha caśhun. Curnitilla tucayta camacalpamuptinmi juc ñawi imchiycuyllaćhu, wañuśhacunaca śhalcamun'a mana imaypis camacananpä; chayllaćhümi ya'anchicpis muyuchisha caśhun. Ñatac cay chincacü aychanchic, wiña-wiñaycäwanmi müdacun'a, chaynütac camacäca mana camacäcäwanmi. Caynu chincacülla, wañucülla aychanchic mana imaypis camacäman muyüluptinmi isquirbishanćhu nishanca lulacacun'a: “¡Wañuyca pampaman muyuchishañam; llalliyca cabalñam!” “Wañuy, ¿mayćhümi llallicuyniqui cayan? ¿Mayćhümi waćhicuyqui cayan?” nil. Chay wañuycäpa waćhicun juchamari, ñatac cay juchap munaynin camachicuypïmi śhamun. ¡Ñatac sulpá cachun Diosninchicta, Duyñunchic Jesusninchicwan llalliycuyta uycamäśhanchicpïta! Chaymi cuyaśhá chalapacü-masïcuna, masïsu mana jucmanyällal chalapaculcänayqui. Chaynütac Jesusninchicpä lulayniquićhu imaypis llüllay-llüllay caycäliy. Yaćhapäcuśhayquinüpis Jesusninchicpa lulaśhanchiccunaca manamá yan'alpächu. Ñatac chalapacü-masiquita yanapaycälinayquipä juntupäcunayquipïtá, Galaciaćhu chalapacücunäta niycälishäcätanuylla amcunapis lulaycäliy. Chayurá simänap allaycuyninćhü-cama imanuypis talipäcuśhayquipi illayta japächapäcuy ya'a ćhämuptïlä manaña juntuypi wañupacuyalcänayquipä. Ćhämulñatacmi aclapäcuśhayqui cartayu nunawan juntupäcuśhayquita Jerusalenman apachishä. Ñatac ya'apis linä captin'a ya'awanpis lishunćha. Canan'a Macedoniactalämi puntacta linä cayan. Chaypïtalämi amcunaman watucüniqui pasamuśhä. Chayman ćhämuptí ichapisćha amcunawan capaycuśhunlä tamya timpucunäćhu. Chaynu captin'a juc malcacunaman pasanä caśhancäpäpis yanapaycälimanquimanćha. Manamá pasädalla watucuycuyta munächu, aśhwanpam Taytanchic munaptin'a amcunawan unaylä capaycuśhun. Ñatac Cusicha Fista ćhämunancamam cay Efeso malcäćhu caycuśhä. Masqui cayćhu cunträcuna achca śhalcuyalcaptinpis alli-allinmá cacuyan jatun sumä lulaycunacta lulaycunäpä. Ñatac Timoteo amcunaman ćhämuptin'a jawca capäcuśhayquimannuy allinpa ćhasquiycäliy. Paypis Jesusninchicpa lulayninćhümi ya'anuy lulayan. Chayurá mayanpis ama-ari jamuyayächunchu, aśhwanpa yanapaycäliy jawcalla ya'aman licaycüní ćhaycamunanpä. Cayćhu juc chalapacü-masinchiccunawanmari alcayalcá. Ñatac chalapacü-masinchic Apolosta juc chalapacü-masinchiccunawan cusca watucaycälishunayquipä ćhuncay-ćhuncaymi nilá. Niyaptïpis cananpä manamá śhamuyta munalachu; śhamunan üra ćhämuptinläshi śhamun'a. Ñatac lichcat-lichcat capäcuy, chalapaculcäśhayquimantac masïsu chalapaculcay, nunanuy sumäpa caycäliy, jinaman callpanchaculcay. Llapa lulapäcuśhayquica cuyacuywan lulaycuśha caycuchun. Chalapacü-masïcuna, amcuna yaćhapäcunquim Acaya-lädućhu Estefanas llapa aylluntin allin willacuyta wamäta ćhasquiculcäśhanta, jinaman chalapacü-masinchiccunacta imaypis yanapayalcäśhantapis. Chaymi paycunanuy cäcunämanpis, lulawshïnincunap munayninmanpis ćhulaculcanquiman. Ñatac Estefanas, Fortunato, Acaico licaycüní śhapämuśhanpi sumämi cushicú. Paycunamari amcunap pudirniqui yanapaycamäla. Caynu śhun'ullätapis cushiycachishannümi amcunapactapis cushiycachipäcuśhulanqui. Chayurá paycunacta allinpam licaycuna. Canan'a, Asia-lädućhu chalapacücunaca limaycälimuśhunquim. Chaynütac Aquilawan Priscilapis, paypa wasinćhu chalapacü-masinchic juntunacücunäpis sumä-sumämi limaycälimuśhunqui. Llapallan cayćhu cä chalapacü-masinchiccunam limaycälimuśhunqui. Llapallayqui-ari sumä cuyacuywan limaycanacaycäliy. Cay limaycuyta ya'a quiquí Pablom maquïwan isquirbiyämú. Ñatac Jesusninchicta mana cuyäcunacá ¡may supayćhüpis cachun! Maranata - ¡Taytalláy, śhamuyña! Jesusninchicpa llaquipaynin, cuyacuynin amcunawan caycuchun. Llapallayquitam Jesusninchicpa cuyacuyninwan cuyaycälic. Chaynu cachun. Tayta Diosninchicpa munayninwan Jesuspa jucnin puydï caćhan ya'a Pablom, chalapacü-masinchic Timoteowan cay cartacta apachicalcämuc Corinto malcaćhu cä chalapacü-masïcunaman, chaynütac Acaya-lädućhu yaćhä llapallan chalapacü-masinchiccunapäpis. Quiquin Tayta Diosninchicwan Duyñunchic Jesuspa llaquipayninpïta jawca cawsay amcunaćhu caycuchun. ¡Jesusninchicpa Taytan Tayta Dios alawäśha cachun! Paymari llaquipayniyu Taytanchic, imaćhüpis cunsuylaycü Diosninchic. Paymá ñacayninchiccunaćhu cunsuylaycamanchic, ya'anchicpis paypi ćhasquishanchic llaquipayninwan ñacayćhu cäcunäta cunsuylaycunapä. Maynümi Jesusninchicpa ñacaynincunaćhu ñacawshiycunchic; chaynütacmi paypatac cunsuylaycuśhapis sumä caycunchic. Chayurá ñacapäcuśhäca amcuna cunsuylaycuśha salbaycuśha capäcunayquipämi. Tayta Dios cunsuylaycäliman amcunacta cunsuylaycälinacpätacmari. Chayurá ya'acunanuy sasachacuycunäćhu, ñacaycunäćhu capäcul mana jucmanyällalmá tacyaycälinquipis. Amcunaman allictamari chalapaculcá; maynümi ñacawshï-masí cayalcanqui, chaynütacmari cunsuylaycuśha cä-masïpis capäcunqui. Chalapacü-masïcuna, sumäta tantiaycäliy Asia-lädućhu ñacapäcuśhäta: Chayćhu sumä-sumä ñacay cayaptin manañam callpäpis calañachu, nïtac cawsaytapis pinsapäculäñachu. Aw-ari, “Cananpäćha wañuyninchic cala” nïcänüñamari capäculá. Chaynu pasäla quiquïcunaman manaña chalapacuyalcänäpämari, aśhwanpa wañüśhacunacta śhalcachimü Tayta Diosllamanña chalapaculcänäpämi. Paymari wañuycäpi julaycälimäla; paytacmi śhamücunaćhüpis julaycapäman'a. Ñatac amcunapis Taytanchicta ya'acunapi mañacawshipämäśhayquicama paymanmari chalapacú imaypis julaycamänanpä. Chayćha achca nunacuna Diosta sulpäta uculcan'a, mañaculcäśhanmannuy imapïtapis llaquipayninćhu salbaycälimäśhanpïta. Canan caypïmi alawaculcá: tantiayní imapi juchachaycamänan manamá canchu, cay pachäćhu rasuncällacta llapan śhun'üwan limaśhtin amcunaćhu mastá cawsaycälishäpïta. Caynu lulaycälí Tayta Diospa llaquipayllanwanmi cuyacuyllanwanmi, manamá nunacunap allin yaćhayninwanchu. Ñatac cay isquirbipämuśhäćhu manam mana tantianaśhtachu nï mana intindinactachu isquirbiyämú. Aśhwanpa alcaycuyá waquillanta tantiapäcuśhayquita lluyta tantialpapäcunayquipämi. Chayćhari Jesusninchicpa cutimuyninćhu ya'acuna amcunapi sumä alawaculcäśhänuy amcunapis ya'acunapi alawaculcanqui. Lluy caycunaman chalapaculmi amcunaman watucüniqui puntacta śhamuyta wañupaculá ishcay cutilä allinniquipä caycunanpä. Puntallactá Macedoniacta liyalmi watucuycuyta munalá. Chaypïta cutimuynïćhüpis yaycaycamuytam pinsalá Judea-läduman linäpä yanapaycälimänayquipä. Chaynu nilá ¿sumäta mana tantiacuyculchun, imatá? ¿Icha quiquilläpa munaylläpi “aw” niyaptïpis śhun'üćhu'a “manam” nilächun, imatá? Manamá. Tayta Dios rasunpa chalapacuna caśhannümari rasunpatac ya'apa limaynïpis “aw” ütac “manam” nishänülla. Ya'awan Silvanowan Timoteo Diospa Chulin Salbacü Jesuspïmá willapäculac. Pay “aw” niyal manatacmi “manam” niyanmantacchu. Aśhwanpam Tayta Diospi juc śhun'ullawan śhamula. Paypatacmari Dios may-chica limalicuynincunactapis “aw” nil lulaycun. Paypatacmi “chaynu cachun” nil ninchicpis Tayta Dios altuman juluycuśha cananpä. Quiquin Diosmari amtapis ya'actapis Jesusninchicćhu tacyaycachimanchic. Paypatacmá payllapäña canapä japächaycamälanchic. Diostacmari payllapäña caśhanchicta Chuya Ispiritu uycamäśhanchicwan unanchaycamälanchic, śhamücunäćhüpis mas ćhasquinanchictalä tacyalpachishtin. Ñatac amcunaman manalä śhamulächu mana masta llaquichipäcunacpämi. Cay rasunpa caśhanta quiquin Tayta Diosmi tuquicta yaćhayan. Amcuna chalapacuyniquićhu tacyäśhaña cayalcaptiqui'a manamá imanuypa chalapaculcänayquipächu ñitilpuyalcac. Aśhwanpa amcunawan chaycusca lulayta munapäcú cushisha cawsapäcunayquipämari. Chaymari “Mana llaquichipäcunäpä yapa watucünin manam yaycuśhächu” nilá. Ñatac llaquïlächiptí ¿ya'acta mayantan cushichimanman? Amcuna llaquichishacunällaćhari. Chaymá puntacta caynu isquirbimulá “¿Ima allinmá cushichimänïcunaca llaquichimaptin canman?” nil. Aśhwanpa chalapaculá lluypis chaycusca cushicunanchicpämi. Ñatac isquirbiycälimulac sumä llaquisham, aśhta wa'aynïwancamam. Manam llaquiculcänayquipächu, sinu'a maynu sumä cuyaśhäta tantiapäcunayquipämi. Ñatac mayanpis llaquiman ćhulamäcá manam ya'allactachu llaquichiman, sinu'a llapayqui-yupaypämi cayan. Chayurá manamá anchap-yupaytachu niyalcac. Chay nuna allinpacunanpä lluy-yupay anyapapäcuśhayquillapäñam caycun'a. Aśhwanpam pampachaycul cunsuylaycälinayqui, anchap llaquicuycäwan mana ñitichicuyänanpä. Chaymi mañaculcac cuyacuyniquita paywan caśhan rasunpa camalaycachipäcunayquipä. Chay-laycum punta cartacta isquirbiycamulá yaćhachicuynïta cäsuculcäśhayquita mana cäsuculcäśhayquitapis tuquicta yaćhapaycälinacpä. Sïchuśh pampachaycuna captin'a ñatac amcuna pampachaycäliptiqui'a ya'apis pampachaycümi. Amcuna-laycumari Jesusninchicpa puntanćhu pudirninnuy pampachaycülá chay Satanaśhca mala-mäñancunawan mana jitaycayämänanchicpä. Chaypa mala-mäñancunacta tuquictamá yaćhayanchic. Má, chaypïta Troas malcäman Jesuspïta willacunäpä ćhäluptïmi Taytanchic puncucunacta quićhaycula. Chaynu cayaptinpis chalapacü-masinchic Titocta mana talilmi mana jawcachu calá. Chaymi “jamallá” nilcul Macedoniacta pasaculá. Ñatac Tayta Dios maypa liptinchicpis Jesuspam imaćhüpis altullaćhu caycachimanchic tuqui mishqui aśhnä-yupay cä allin willacuyninta maymanpis milaycachishtin. Caypïtamari sulpäta ucú. Tayta Diospá ya'anchic Jesuspa allin aśhnayninnümi salbacücunäpäpis chincacücunäpäpis cayanchic. Mana chalapacücunätá wañuyta unancätam tantiachinchic. Salbacücunätam ichá cawsayta unancäta tantiachinchic. Caynütalä lulaycunanpä ¿mayanmá caycunman? Manamá chay juc achca nunacunanüchu cay allin willacuywan illaychacuyalcá. Aśhwanpam Diospa puntanćhu paypa caćhannuy Jesuspa nunannuy allin śhun'üwan cäcällacta limapäcú. Ñatac ¿allin lulaycuśhäta yapachun niycuyalcac awniycälimänayquipä, imatá? ¿Icha juccunanüchun allin lulaycuśhäta amcuna isquirbiycälimänayquipä munayalcá, imamá? Am quiquiquicunamari licachipä isquirbïshacuna cayalcanqui. Manam papilcunallaćhu isquirbiycaćhäśhachu, sinu'a quiquin śhun'unchicćhu isquirbïsha, lluy nunapapis licaśhalä, lïgishalämi canpis. Uyaypamari quiquin Jesuspa lulaśhan cartancuna amcuna capäcunqui. Manam tintasïcawan luläśhallachu, aśhwanpa cawsä Tayta Diospa Ispiritunwanlämi. Manatacmi lumi labräśhacunallaman isquirbïshachu, sinu'a nunacunap śhun'unmanlämari. Caynu nipäcú Tayta Diosman Jesusninchicpa chalapacuśhallanchicpam. Manamá alli-cama ishpishachu cacuyalcá quiquilläcunapïta lulapäcunäpä. Aśhwanpa lluy atipaynïcunapis quiquin Tayta Diospïtam śhamun. Paymi muśhü limalicuymannuy sirbipäcunäpä ishpiycachipämäla; manam camachicuymannüchu, sinu'a Chuya Ispiritumannümi. Camachicuycá wañuymanmari puśhaycun; Chuya Ispiritunñatacmi ichá cawsaycäman. Ñatac wañuycäman puśhaycü lumillaćhu isquirbïsha camachicuyta uycunanpä Tayta Dios sumä-sumä cayninwanlämi śhamula Moisespa cärantapis chipyachinancama. Chay chipyayca mirmalpuyaptinpis Israelcunaca licaytapis manam atipapäculachu. Chayurá wañuyćhu camacaycüca sumä-sumäwanlä śhayämuptin'a, ¡maynu maynüläćha cawsayman puśhaycü Ispiritucá can'apis! Juchayüllapa caycachishan lulaycuy sumä-sumälä cacuyaptin'a ¡maynu-maynüñaćh mana juchayu caycachishan lulaycuśhancá can'apis! Rasunpa cay ipa sumä-sumä cäcäwan tincuycachishá, chay puntäpa sumä-sumä cayninpis manañam imapischu. Chaynütac pasäcällapis sumä acchiwanlä śhayämuptin'a, ¡maynüläćha wiñaypä caycücá can'apis! Chaynu cananta tuquicta chalapaculmari, mana imactapis manchalil sumäpa niycälic. Manamá Moisesnüchu lulayalcá. Pay cäranćhu acchica chincalpuśhanta Israelcuna mana licananpämi śhucupacula. Paycuna manam imaypis tantiapäculachu. Chaymi canancamapis unay camachicuyta licapäcul mana tantiapäcunchu; śhucupacüśha tutapäćhü-yupaylämi cayalcan. Chay Jesusllanchicpamari julüśha. Canancamapis Moisespa camachicuyninta lical'a śhun'unćhümi śhucupacüśha-yupayca cayan. Ñatac Duyñunchicman filtamuptinmi ichá chay śhucupan alïsha. Chayurá quiquin Duyñunchicmi Ispirituca. Mayćhüpis Duyñunchicpa Ispiritun caśhanćhu'a jawca libri caycuymi. Canan'a ya'anchicpa cäranchicćhu ima śhucupapis manañam canñachu. Aśhwanpam juc ispïju-yupay Duyñunchicpa sumä cayninta camalaycachinchic; sumä cayninwanmari paymannuy masta-masta Ispiritunpa muyuycachimanchicpis. Chayurá Taytanchic chaynu llaquipayninpa cay lulaynïta uycamäśhanpïmi ima ayca captinpis mana jucmanyapäcüchu. Aśhwanpam pacallap pin'ay lluy lulaycunacta manaña lulaycälinäpis canñachu. Manamari articulcächu nïtac Diospa shimintapis iwipäcüchu. Aśhwanpam rasuncäta camalaycachil Tayta Diospa puntanćhu aśhta lluy nunacunämanpis ćhulacaycälí imanuy capäcuśhätapis licapämänanpä. Ñatac allin willacuyca pacäśha captin'a, chaynu pacäśha cayan chincacücunällapämi. Mana chalapacücunäta cay pachäpa diosnin Satanaśhmi tantiayninta tutapächin. Chaynu allin willacuypa acchintapis, jinaman Jesus quiquin Tayta Diosta camalaycachishantapis manam licachinchu. Ya'acuna manamari quiquïcunapïchu willaculcá, aśhwanpa Salbacü Jesus Duyñunchic caśhantam; pay-laycumari amcunap sirbïniquicunalla cayalcäpis. Ñatac allaycuycäćhu tutapäpi “Acchi cachun” nï Tayta Diosllam śhun'unchicman acchïta ćhulaycamun. Chay sumä cayninta Jesuspa cäranćhu acchiycäta lisiycachimänanchicpämari cala. Ñatac cay sumä ćhaniyücäta cutuśhpi paquïlla wacuymannümi ćhulaycäliman quiquin Tayta Diospi sumä munaynin śhamuśhanta camalaycachinanpä; manamá ya'allanchicpïchu. Imaymana sasachacuycunawan intuchicüśha cayalcalpis, ñitichicuśhachu manamá cayalcá. Maynu jicutäśha cayalcalpis, manamá wañupacuyalcächu. Wañuchipämänanpä aticaćhapämaptinpis, manamá caćhaycuśhachu capäcú. Cućhpächisha cayalcalpis, manamá camacalpüśhachu capäcú. Mayćhüpis Jesuspa wañuynintanümi ya'acunapis aychäćhu apaycälí cawsayninpis ya'acunaćhu camalaycunanpä. Chaynütacmi Jesus-laycu imaypis wañuypa patanćhu cayalcá, paypa cawsaynin cay wañucü aychalläćhu camalaycunanpä. Chayurá ya'acuna wañuypa patanćhu capäcuśhäcá amcunapäñatacmi cawsayniquipä cayan. Má, Diospa shiminćhu: “Tayta Diosman chalapaculmi paypïta willaculá” niyan. Chaynümari ya'acunapis chalapaculcal allin willacuyta willacuyalcá. Jesusninchicta śhalcachimü Tayta Dios ya'acunactapis paywan śhalcachipämänanta yaćhapäcümari; chaynütacmi amcunawan cuscacta pay caśhanman puśhamänanchictapis. Lluy caycuna amcunap allinniquipämari; Tayta Diospa llaquipayninta cuyacuyninta mas nuna ćhasquiycapäcul'a, masläćha sulpäta uculcan'apis pay altuman mas-maslä juluycuśha cananpä. Chaymi mana jucmanyapäcüchu. Masqui aychanchic walan-walan awquishyayaptinpis, śhun'unchic'a muyun-muyunpatacmi callpacta chalayan. Cay pachäćhu pasacü camacä ñacaycunällawan ñacaśhanchiccämi wayuycun wiñaypä sumä-sumä jatun allinninchicpä mana imawanpis tincuycachinactalä canpis. Chayurá manam licaśhallanchicmanchu licat-licat cayanchic, aśhwanpa mana licaśhanchiccämanmari. Licaśhanchiccällá chincacüllam, camacällam. Mana licaśhanchiccämi ichá imaypis mana camacä wiñaypä can'a. Tuquictam yaćhanchic cay chuclla-yupay aychallanchic chincacuptin janay pachäćhu mana imaypis camacä nï nunallap luläśha wasicta Tayta Dios alcaycachimäśhanchicta. Chaymi cayćhu caśhanchiccama wañupacuyanchic chay wasinchicwanña ćhulacüśha caypïta. Chay aychawan müdachimänanchictamá munayanchic, calalla-yupay aychannä ispirituyu mana cayänapä. Chaymi cay chuclla-yupayćhu cawsaśhanchiccama nï calalla caypïchu llaquisha wañupacuyanchic, sinu'a muśhücäwan müdachimaptinchic cay camacäcäta wiñay cawsayca ñitiycunanpämari. Caynu cananchicpä Tayta Diosmari unanchaycamälanchic. Paytacmi ćhasquiycunapä limalicuśhanta tacyalpachinanpä Chuya Ispiritunta uycamälanchicpis. Chaymi cay pachäćhu cawsaśhanchiccama Duyñunchicpi calućhülä caśhanchicta yaćhayal imaypis imaćhüpis payman masïsu chalapacunchic. Manam licaśhanchicpachu cawsanchic, sinu'a chalapacuyninchicpam. Manamari manchaculcächu; aśhwanpa cay wañü aychäpi yalulcul Jesusninchicmanña licuy allinćha canman. Chaymi imaypis Taytanchicpa śhun'unpänuy cawsayta jicutaycunchic cay allpäćhu aychanchicćhülä cayalpis ütac janay pachätaña liculpis. Lluymari Jesuspa puntanman cäraycuśha cananchicpä ćhänanchic. Chayćhümari cay pachäćhu aychanchicćhu cawsaśhanchiccama allinta ütac mana allinta lulaśhanchicman tincüta ćhasquiycunanchic. Chaynu Tayta Diosta manchacuyta yaćhalmi nunacunäpa śhun'unta llampuchaycälí payman chalapaculcänanpä. Tayta Dios tuquictamari lisipäman imanuy capäcuśhätapis; chaynu amcunapäpis caycuchun. Caynu niyalcac manam allinpa licachicuyta amcunawan munaynïwanchu, sinu'a ya'acunapi alawaculcänayquita munaynïwanmi. Chayćha chay śhun'unćhu cäcunäta mana imallactapis ucücunäta, chay janällanta alawacücunäta imaniycunayquipäpis caycun'a Waquinnincuna nishannuy lücunuy capäcupti'a, chayta Tayta Dios-ari licacuchun. Ñatac chaynu mana capti'a, yaćhapäcuy amcunap allinniquipä lulapäcuśhäta. Manamari Jesuspa cuyacuynin juc lulaytá jicutaycälichimanchu. Chaynu lulaycälí caypamari: pay lluypïmi wañula; chayurá lluypis wañuśha-yupayñam cayanchic. Caynu lulaycula munayninchicpäña mana cawsayänapä, sinu'a pudirninchic wañuycul śhalcamücäpäña cawsanapämi. Chaymi canan'a nunap tantiayllanmannüñachu mana mayantapis licaycunchic. Masqui puntacta cay pachäpa tantiayninmannuy Jesusta licayculpis, ya'anchic'a canan'a chaynüñachu manañamá canchic. Chayurá Jesuswanña cayal'a muśhü nunañamá canchic. Lluy puntaca pasacunñam, canan'a muśhücällañam. Lluy caycuna quiquin Diospa lulayninmari; paymari ćhïnicünin cayaptinchic Jesusninchicpa allinpa licaycachimanchic. Caynu lulapäcunäpämi ćhulapämäla. Chaynütacmi cayta willaculcänäpäpis nipämäla: Tayta Diosmi Jesuspa cay pachäćhu nunacunäta allinpa licaycamanchic, lluy juchanchiccunacta manaña licaycul. Chayurá Jesuspa pudirnin cayalcá quiquin Tayta Dios limapäśhuśhayquinuymi. Chaymari Jesusninchic-laycu ruygaculcac Tayta Diosman cutiycapäcunayquipä. Tayta Diosmari lluy juchanchicta mana juchayücäman ya'anchic-laycu ćhulaycula, jinaman quiquin Diospa juchannä caynintañatac ya'anchicman ćhulaycamänanchicpä. Chaynu Tayta Diospa lulawshï-masin cayalcalmi anyapaycälic, Taytanchicpa llaquipayninta yan'alpä mana ćhasquiyalcänayquipä. Paypa shiminćhu niyanmari: “Chay llaquipaycunac üra ćhämuptinmi uyaliyculac; Salbaycunac muyun ćhämuptinmi yanapayculac” nil. Chayurá ¡jay! ¡Cananmá llaquipaycuśhunayqui üraca! ¡Cananmá salbaycuśhunayqui muyunca! Ya'acunap cay lulaynïcuna mana jamuyäśha cananpä cawsaynïcunawan pimanpis manam sasachacuycunacta ćhulapäcüchu. Aśhwanpam lluy imaćhüpis camalachipäcú Diospa nunan capäcuśhäta: ima ñacaycunaćhüpis, pishipacuycunaćhüpis, sasachacuycunaćhüpis, chaynütac asutipämaptinpis, carsilcunaman wićhäśha cayalcalpis, nunacunap tumpäśha cayalcalpis, sasa lulaycunaćhüpis, mana micuśha nï puñuśha cayalcalpis. Chaynütacmi Diospa nunan capäcuśhäta tantiaycälichí chuya śhun'uyülla, allincällacta yaćhaycälishäpa, imactapis awantaycälishäpa, llaquipayniyu caycälishäpäpis; chaynütac Chuya Ispiritu ya'acunaćhu caśhanpapis, sumäpa rasun cuyaycälishäpapis; chaynütac rasun allincällacta willaculcäśhäpapis, Tayta Diospa munaynin ya'acunawan caśhanpapis, arma-yupay allincällawan difindiycuśhtin, ćhächishtinmari. Chaynütac alawäśha ćhïnisha cayalcalpis, allinpa, mana allinpa licaycuśha cayalcalpis; rasuncällacta willaycäliptí casquishpä licaśhapis; masqui tuquicta lisiyalcämalpis mana lisishactanuy licaśhapis, Diospa nunanmari capäcú. Chaynütac wañuypa patanćhu cayalcalpis cawsayalcälämi. Sumä lawćhaycuśha cayalpis, manam wañuchishachu capäcú. Llaquishanuy cayalpis imaypis cushishamá cayalcá. Mana imayu cayalpis achca nunactam alli cäniyüman muyuycälichí. Mana imayu cayalpis lluy imactapis uywaycälïmi. Corinto malcayücuna, mana imallactapis pacayculmari imaypis nipäculac; śhun'üćhu cäcunäta lluytamá camalaycälichilac. Ya'acuna manamá imaypis cuyaycälishacta pacaycälilächu; amcunañatacmi ichá cuyaycälimänayquita pacacaycälinqui. Chaymi chulïcuna-yupaytapis niycälic: má cambiaycuśhun: cuyaycälishänu-ari amcunapis cuyaycälimay. Ñatac lulapäcuśhayquićhu mana chalapacücunawan'a yundanuy juc-yupaylla ama capäcuychu. ¿Imallaćhu apanacuntan allincäwan mana allinca? ¿Ütac acchïpis cusca canmanchun tutapäcäwan? ¿Jesuswan supayca tuquipchun apanacunman, imatá? ¿Chalapacücäpa mana chalapacücäpa lulayninćhu imallaćhu'a chaynü-camalla caycunmantan? ¿Jucllaćhu caycälinmanchun Diospa wasinwan taytachacunäpis, imatá? Ya'anchic cawsayä Diospa wasinmari cayanchic quiquin Diosninchic nishannüpis: “Paycunawanmi cawsaśhä, paycunaćhütacmi pulishäpis. Paycunap Diosninmi caśhä, paycunañatacmi malcá can'a” nil. Chaynütacmi Taytanchic niyan: “Paycunap ćhawpinpi japächaculcay. Mana allincäta juc-läduman chapiycuptiquim ya'a ćhasquiycuśhayqui.” “ ‘Chayćha ya'a Taytayqui caśhä; Amcunañatacmi chulïcuna capäcunqui’ niyan jatun munayniyu Tayta Diosninchic” nil. Cuyaśhá chalapacü-masïcuna, caynu limalicayämaptinchic'a aychanchictapis śhun'unchictapis mana allinca cacyaycuśhancäpïta japächacuśhunñari. Jinal manchacuywan Diosllapäña cawsaycuśhun. Chay śhun'uyquićhu uchuy jäcullanćhüpis caycälichimay. Manamari mayanniquitapis ima mana allintapis lulapäculacchu, nïtac mana allin lulayman pictapis palpuchipäculacchu, nïtac mayantapis yan'al lulachiculcälächu. Caynu niyalcac manam cäraycuynïwanchu. Aśhwanpam nipäcuśhac-yupaypis śhun'üćhu lluy caycälinqui; amcunawanmari cawsaśhäpis, wañuśhäpis. Lluy caycunacta mana lisiräyalmi niycälic. Amcunapi sumä alawacuyalmari ima sasachacuynïcunaćhüpis sumä callpanchaycuśha cushicuyní camacaycülä canpis. Ñatac Macedoniaman ćhäpäcuśhäpïta jamaycuyta manam talipäculächu. Aśhwanpam imaymana sasachacuycunalla intuycälimäla: muyülïnïpïtá ñacaycunallam, śhun'üćhu'a manchacuycunallam. Ñatac llaquishacunacta callpanchaycü Tayta Diosmi Tito ćhämuśhanwan callpanchaycälimäla. Manam ćhämuśhallanwanchu, aśhwanpa payta callpanchaycälishayquita willaycamäśhanwanmi. Jinaman maynu sintipämäśhayquita, maynu llaquiculcäśhayquita, pinsamintuculcäśhayquita niycamaptinmi sumä-sumälä cushicülú. Ñatac cartá llaquilächishuptiquipis manam llaquicuná canñachu. Rasunpa puntacta llaquiculá, cartacamuśhäca llaquilächishuptiquim masqui chay mana ancha unaypa cayaptinpis. Cananmi ichá sumä cushicú; manam llaquichipäcuśhacpïchu sinu'a llaquicuyniqui wanacuyman puśhaycälishuśhayquipïmi. Rasunpa, Tayta Dios munaśhanmannümi llaquicälälinqui; chayurá mana allinta manam lulapäculacchu. Ñatac Tayta Dios llaquichimäśhanchic'a wanacuytam wayuycun. Chay allin wiñay cawsayman puśhaycamänanchicpä cayaptin'a manamá llaquicuyänanchicchu. Nunacunallap llaquicuyninmi ichá wañuyllacta wayuycun. Má, licacaycäliy-ari Tayta Dios llaquichipäcuśhuśhayqui imacta wayuycälichishuśhayquitapis: ¡maynümi priucupälälichishulanqui, maynümi allin canayquipä wañupacachishulanqui, juchacta maynümi millachicachipäcuśhulanqui, maynu manchälächishulanqui, maynümi allin tincüninman licaycälinayquipä wañupacachishulanqui! Chay pasaśhayquicunaćhümari mana juchayu capäcuśhayquita camalaycälichilanqui. Masqui isquirbimulpis manamá chay mana allincäta luläcäpächu, nïtac chay mana allincäpa pasäcäpächu lulamulá. Sinu'a maynu-maynu ya'acunapi wañupaculcäśhayquita Diospa puntanćhu quiquiquicuna tantiacaycälinayquipämi isquirbimulá. Lluy caycunamari allicta callpanchaycäliman. Jinaman amcunapi Tito pinsamintucuśhanta jawcayälächiptiqui, sumä cushisha caśhanta licayculmi mas mastalä cushiculcäläpis. Amcunapi allicta alawacuśhäta Titocta niläñam. Chayurá ¡manamá pin'ayman julaycälimälanquichu! Lluy nishäcunaca rasu-rasuncälla caśhannümi, amcunapi Titoćhu alawacuśhäcäpis licalïlun. Canan pay mas cuyaywanlämi licaycälishunquipis, allinpa manchacuywan ćhasquiycul uyalicü-cama capäcuśhayquita yalpal. Ya'a sumämi cushicú ima aycaćhüpis amcuna chalapacuna capäcuśhayquipïta. Canan má, chalapacü-masïcuna, yaćhaycäliy Macedoniaćhu chalapacü-masinchiccunaćhu Taytanchic llaquipayninta camalaycachishanta. Paycuna sumä sasa sasachacuycunap ćhawpinćhu cayalcalpis, mana cäniyu cayalcalpis sumä cushicuywan alli cäniyünülämi uycapäcula. Rasunpa uycälälin, aśhta capuśhanpïtapis mascunactalämi canpis. Śhun'unpi yalamuśhan juntuśhanwan Judeaćhu cä chalapacü-masinchiccunacta yanapawshïnanpämá ćhuncay-ćhuncay ruygapämäla. Ñatac alcapäcuśhäpïtapis mastalämi lulaycälila; Taytanchicpa munayninmannümá puntacta Tayta Diosmanlä quiquincuna uculcäla, chaypïta ya'acunamanpis. Ñatac Tito amcunaćhu juntuyta allaycuyaptinmi, allaycuśhannülla cay llaquipaycuy lulayta camacalpunanpä nipäculá. Maynümi amcuna imaćhüpis puntaćhu caycälinqui: chalapacuyćhüpis, sumä allin limapayćhüpis, yaćhayćhüpis, yanapayta wañupacuyćhüpis, ya'acunacta cuyapämayćhüpis. Chayurá llaquipaycuy juntuyćhüpis puntaćhu-ari caycäliy. Ñatac manamá “lulanayquim” niyalcacchu. Sinu'a juccunap cuyacuyninta niycälic amcuna rasunpa maynu cuyacü capäcuśhayquita tantiaycunäpämá. Amcuna yaćhayalcanquiñamari Jesusninchicpa llaquipayninta: pay sumä cäniyu cayalpis amcuna-laycum pasaypi wacchaman muyula chaynu waccha cayninwan amcuna sumä cäniyüña capäcunayquipä. Canan cayta niycälic: Anyan wata sumä cuyacuywan juntuyćhu puntanninćhümi capäculanqui; manam uycuyllaćhüchu sinu'a maynu maynüpaña wañupacuyćhüpis. Chayurá chaynu sumä wañupacuywan allaycapäcuśhayquinülla canan imam capuśhuśhayquicunäwan camacalpäliy. Llapan śhun'unwan imam capuśhallanpi uycuśhancätamari Tayta Dios ćhasquiycun; manamá mana capuśhancäpïlächu. Manamari juccuna yanapaycuśha cananpä amcunañatac pishipacüśha cayalcänayquipächu niyalcac, aśhwanpam chaycusca lluypis caycälinayqui. Canan alli cäniqui usuy-usuy caycuśhanćhu paycunap pishipaycuyninta yanapaycälinayquim chaynütac paycunap alli cänin usuy-usuy cayaptin amcunap pishipaculcäśhayquitapis yanapaycälishunayquipä. Chaynüpam chaycuscalla lluypis caycun'a. Maynümi isquirbishaćhüpis niyan: “Achcacta palläcäpäpis manam puchulachu; ashllacta palläcäpäpis manatacmi pishilachu” nil. Ñatac sulpay cachun Tayta Diosta, ya'amannüpis Titop śhun'unman licaycälishunayquipä wañupacuyta ćhulaycuśhanpi. Pay niycuśhäta awniyculam. Manam niycullaptïchu, sinu'a quiquin śhamuypi wañupacuyalmari watucüniqui śhayämun. Paywantacmi caćhayämú mayćhüpis allin willacuyćhu sumäpa sirbishanpi lluy chalapacü-masinchiccuna allinpa licapäcuśhan irmänunchictapis. Jinaman'a llapa malcaćhu chalapacü-masinchiccunapis illayta apawshïmänanpämi aclaycälila. Ñatac cayta lulaycälí sirbiyta maynu wañupacuynïwanmi, Tayta Diosta altuman julapäcuynïwanmá. Cay jatun yanapäcuyta sumäpamari licaycälí mayanpis mana limayalcämänanpä. Ya'acuna imanuypapis allincäta lulaycäliytam jicutaycälí Tayta Diospa ñawpäninćhüpis, chaynütac nunacunäpa ñawpäninćhüpis. Ñatac paycunactawanmi juc chalapacü-masinchictapis caćhayämú. Paymi ya'acunaćhu imaymanap licachicula allin śhun'uwan sirbiycuyta wañupacuśhanpi. Chaymari amcunaman anchapña chalapacuyal'a mas mastaña sirbiycuypi wañupacuyan. Ñatac Tito'a ya'ap lulawshï-masïmi, allinniquipä ya'acunacta yanapämänïmi. Ñatac chay juccunacá chalapacücunap pudirninmi, Jesusta altuman julücunamá. Chayurá camalaycälichiy cuyacuyniquitawan amcunapi maynu alawaculcäśhäta. Lulaycäliy-ari lluy chalapacü-masinchiccunaćhu camalaycuśha cananpä. Ñatac pishipacüśha chalapacü-masinchiccunapä juntupäcuśhayquipïtá manañam isquirbiycamuná canñachu. Tuquictam yaćhá amcuna maynu wañupacuywan yanapaycuyta jicutaycälishayquita. Chaymari Macedonia nunacunäćhüpis sumä cushisha amcunapïta alawaculá: “Acaya-lädućhu chalapacü-masinchiccuna anyan watapïñamá juntuyta allaycapäcula” nil. Chay sumä wañupaculcäśhayquimari lluy-yupayta callpanchaycula yanapayta allaycapäcunanpä. Chaymi cay chalapacü-masinchiccunacta caćhayämú amcunapi allin limaśhäca mana yan'al cananpä, aśhwanpa nishänüpis listuña cayalcänayquipä. Yan'al-lätac Macedoniapi waquinninwan śhapämul chaynüta mana talipäcucmanchu. Chayurá amcunapi allinta limayalcapti'a cäräpis pampäćhüćha canman. Chaynütac amcunapis pin'ayćha capäcunquiman. Chaynu mana cananpämi ñawpayächimú cay chalapacücunäta chay cuyacuy juntuyta limaliculcäśhayquimannuy yanapaycälishunayquipä. Chayurá alli śhun'uwan upäcuśhayquimari camalaycun'a, manamá mićhanüchu. Cayta sumäta yalpapäcuy: “Ashllacta talpucücá ashllactatacmi cusichan'apis; achcacta talpucücá achcactatacmi cusichan'apis” nishanta. Chaymi śhun'unchicpi yalamuśhancäta uycunanchic, manam mala-buluntäpachu, nï lulananchic callaptinchu. Chaynu cushisha uycücätamari Tayta Dios cuyan. Jinaman'a amcunaćhu Tayta Dios lluy llaquipayninta llüllaycachinmanmi imaypis imaćhüpis mana pishiycälishunayquipä, jinaman allin lulaycunalla amcunaćhu llüllaycunanpäpis. Isquirbishaćhüpis niyanmi: “Mana cäniyücunämanmi cänincunacta ayputityäla; allin caynin wiña-wiñaypämari” nil. Chayurá talpucücäta mujuctapis micuytapis uycü Tayta Diosmi ancha ancha llaquipay talpucuyniquitapis wiñaycachin'a allincäta sumä wayuycunanpä. Paymi ima cäniquicunactapis usuy-usuy caycachin'a imaćhüpis imaypis yanapaycälinayquipä. Chay juntupäcuśhayquita ya'acunawan apachimäśhayquipïćhari Tayta Diosta sulpayta achca uculcan'a. Ñatac caywan Diospa nunancunacta pishipacuyllanćhüchu manam yanapayalcanqui, sinu'a Tayta Diosman sulpäta ucuytapis allictamari wayuycuyalcan. Chaynu upäcul'a chalapacuśhayquitam rasun caśhanta camalachipäcunqui. Chayurá manam paycunactapis juccunactapis yanapaycuy uycälishallayquipïchu Tayta Diosta altuman julun'a, sinu'a Jesuspi allin willacuśhayquimannuy cawsayniquipis tincuycuptinmari. Jinaman'a Dios sumä-sumäta llaquipaycälishuśhayquipïmi paycuna llapan śhun'unwan amcunapi mañaculcan'a. ¡Sulpay cachun Tayta Diospa mana tantiayta atipana uycamäśhanchic llaquipayninpïta! Canan cayta mañaculcac, ya'a Pablo waquincuna “Cära cära cayal'a pasaypi chunchum, calućhu cayalmi ichá sumä-sumälä” nipäcuśhancämari. Má, Jesuspa mansu alli śhun'unwanmi mañaculcac śhamuptí sumä-sumä canäpä mana licaliyalcächimänayquipä. Rasunpa chaynümi caśhä “Cay pachäpa munayllanmannümi cawsayalcan” nïcunawan. Masqui aychayu nunalla cayalpis manamá cay pachäćhu cä nunacunanüllachu pilyayalcá. Cayćhu pilyanäpa armäpis manam cay pachällapïchu, sinu'a Tayta Diospa munayninwanmi sumä alli-camacunactapis pampaman muyuchipäcú. Chaywantacmi yan'al tantiaycunactapis, Taytanchicta lisinanpä cuntran nunatucüśha śhalcuycunactapis pampaman muyuchipäcú. Jinaman lluy tantiayta chalalculmari Jesusninchicman cäsuchipäcú. Chaynütacmi alli-cama cäsucü cayalcaptiqui'a chay mana cäsucücunäta tincüninman juclla uycälinäpäpis listu cayalcá. Amcuna janällantamari licapäcunqui. Chalapacütucüśha “Jesuspa nunanmi canchic” nïcunätam ya'apis Jesuspa nunan caśhäta niycälí. Masqui munayniyu caśhäpi ashllacta alawaculpis manam pin'acüchu. Quiquin Jesusninchicmari pudirta uycamäla amcunacta allincäćhu masta-masta wiñaycälichinacpä, manamá pampaman muyuchipäcunacpächu. Manatacmi cartacamuśhacäta manchachicuypä licayalcänayquichu. Aw, waquinnincunamari nin: “Cartacamuśhancuna sumä-cama nana-nanaylämi. Quiquin cayćhu cayalmi ichá mana mayanllactapis manchachinchu; limayninpis pasaypi yan'al-yan'alpämi” nil. Chaynu nïcunaca tantiapäcuchun calupi isquirbimuśhämannuy amcunaćhu cayalpis sumä-cama capäcunäta. Manatacmi ya'acuna chay quiquillanta alawacücunäwan imallanmanpis tincuchicümanchu. Paycuná jucninwan jucninwan quiquin-puläcunapis tincuchiculcäśhan luclu caymari. Ya'acunam ichá mana cäcunäpïta nï alawaculcämanchu. Aśhwanpam Tayta Dios unanchaycapämäśhancunallapïta alawaculcäśhä. Cay unanchaycuśhancäćhümari amcunapis cayalcanqui. Amcunaman Salbacücäpa allin willacuyninta mana ćhaycachipti'a, alawacuyní yan'alćha canman. Ñatac rasunpa ćhayalcächimupti'a manamá pasaliyalcachïchu. Manatacmi ya'acunap mana cäcunäćhu cä juc lulaśhancunallapïchu alawacuyalcá. Aśhwanpa munayní chalapacuyniquićhu masta wiñaycäliptiqui amcunap masmanlä milaycälichinämi. Malcayquicunapïñatacmi mas calunnin mana mayanpis ćhächipäcuśhancunamanlä cay allin willacuyta ćhächipäcuśha. Chaynüpaćh Dios mana unanchaycapämäśhanćhu cä jucpa lulaynincunapïta alawacuyalcäśhächu. Ñatac isquirbishaćhüpis niyanmi: “Mayanpis alawacuyta munäcá, Taytanchicpi alawacuchun” nil. Manamá quiquillan alawacücächu allinpa licaycuśha, sinu'a Taytanchic allinpa limaśhancunämi. ¡Icha ishcay quimsa luclu caynïta awantaycälimanquiman! ¡Aw-ari awantayalcämanquiñamá! Quiquin Tayta Diosnümari amcunacta ama-pacha nil sïlaculcac. Jucllay wayapallawan cuscanayquipämari limanacachilac chuya japallan cacü wamlactanüpis Jesusllaman ćhaycälichinacpä. Rasunpa sumämi llaquicú amcunapïta. Maynümi Evactapis culibrayca artillap ingañäla, chaynümari śhun'uyquicunapis ingañachiculcul Jesuswan chuya śhun'ullaña caśhayquipi juc-läduman muyucalcälinayquipïta. Amcuna cushishalämari ćhasquiyalcanqui juc licchä Jesustapis, allin willacuy ćhasquiculcäśhayquipi juc licchä ispirituctapis, allin willacuypi jucta willacuśhtin śhamücunäta. Chay sumä puydï yaćhapacütucücunäpi mïnuslächu manamá cayá. Masqui limaynïćhu anä calpis, yaćhaynïćhu'a manamá. Caytamari imaćhüpis imaymanap camalaycachilá. ¿Mana allintachun lulälú altuman juluycuśha capäcunayquipä Jesuspa allin willacuyninta mïnuschacullal dinbaldilla willaycälishäwan imatá? Juc chalapacü-masinchiccuna amcunacta sirbinacpä uyalcämaptin'a suwacüśhanüñamari caläpis. Jinaman'a pishipacuynïcunaćhu manam mayanllayquitapis piñachipäculacchu. Aśhwanpam Macedonia chalapacü-masinchiccuna ćhämul yanapapämäla. Rasunpa, imaćhu piñachipäcunacpïpis allictam licaculá, manatacmi piñachipäcuśhayquipischu. Jesuspa rasunnin ya'aćhu tacyaycuśhanpam cayta niycälic: jinantin Acaya-lädućhüpis cay sumä alawacuynïta manam mayanpis śhaycachiman'achu. ¿Amcunacta mana cuyalchun caynüta niyalcacman imatá? ¡Manamá! Cuyapäcuśhacta Tayta Dios tuquictamari yaćhan. Ñatac chaynu dinbaldilla lulaycuśhä “Paycunanüllam cayalcá” nil ya'acunawan tincuchicul alawacücunaca manaña imanipäcunanpis cananpämi. Chay nunacunaca yan'al puydïtucücunam, imapis ingañacuyninwan sirbïcunam, Jesuspa puydïninnülä pasachiculcan. Cay manamá äśhalayänapächu ¡aśhta quiquin Satanaśhpis chipyayä anjilnülä pasachicuyaptin'a! Chayurá sirbïnincuna allincäta lulätucul pasachiculcäśhanpïpis manam imapi äśhalänanchic canchu. Camacaynin'a lulayninman tincümi caycun'a. Yapa niycälic: Ama luclupänuy licayalcämaychu. Masqui chaynu cayaptïpis chaynütari ćhasquiycälimay, ashllactapis alawacunäpä. Caynu niyänäpä Tayta Dioschu manamá niyämanman. Rasunpa luclunümá limayá. Ñatac amcunaćhu achca aychanpa munayllanpi alawacuyalcaptin'a ya'apis má alawacuśhäri. Aw-ari, amcuna maynu yaćhay-sapa cacuyalcal chay luclucunätá mishqui mishquictam uyaliyalcanquipis. Chaynütacmi sirbichiculcäśhuptiquipis, ingañapäcuśhuptiquipis, jamuyapäcuśhuptiquipis, imacta lulapäcuśhuptiquipis, cäraćhu lapyapäcuśhuptiquipis awantayalcanquimá. ¡Ya'apá ima pin'acuytá! ¡Chaynu lulapäcunacpá pasaypi chunchumá capäculá! Ñatac mayanpis alawacuyaptin'a mastalämá ya'a canpis. ¡Aw, luclunümari jinalla limayá! Chay alawaculcan ¿Hebreo caśhta cayalchun? Ya'apis Hebreo caśhtam cayá. ¿Israel caśhta cayalchun? Ya'apis Israel caśhtam cayá. ¿Abrahampa milaynin cayalchun? Ya'apis Abrahampa milayninmi cayá. ¿Jesuspa sirbïnin cayalchun? Aw, canan lücu-yupaymi yapa niyá - ya'a maslämari cayäpis. Paycunapïpis mastalämari lulayá; mas achca cutim wićhäśha, asuticunawan lawćhaycuśha, chaynütac achca cuti wañuypa patanpïtapis salbaśha calá. Picha cutim Israelcunäpis asutiwan lawćhapämäla quimsa ćhunca isunniyu maquicta. Quimsa cutim caśhpicunawanpis muylïlälimäla; jucćhu'a lumiwanmi tamshälälimälapis. Quimsa cutićhütacmi barcu lipäcuśhäca ji'acalpula; jucninćhütacmi tutay-muyun lamar janallanćhüpis pasalá. Maychicactaćhá puliläpis; chaycunaćhu ñacaypa patallanćhümi calá: mayu apamänancunapïta, suwacunapïta, Israel-masïcunapïtapis, juc caśhtacunapïtapis, chalapacütucücunapïtapis, ñatac jatun malcacunäćhüpis, chunyäcunaćhüpis, lamarcunaćhüpis. Chaynütacmi lulaynïćhu alli-allicta lulayculá; sasachacuycunactapis pasalá; mana puñuśhacuna, micuycunapïta, yacucunapïta, alalaycunapïta, müdanacunapïta imam caläpis. Jinaman'a lluy malcaćhu chalapacü-masinchiccunapi: “¿Imanuylä cayalcan?” nil llaquicuyní muyun muyunlämi ñitilpaman canpis. Mayanpis mana cäña cayaptin ¿manachun paynuy caycú imamá? Mana allincäman palpüluptin ¿manachun śhun'üpis tipshiypa-tipshil nanaycun imatá? Caypi mana casquicuśhäta tuquicta yaćhayan Duyñunchic Jesuspa Taytan Diosninchicmi ¡wiñay simpripä alawäśha cäcämi! Ñatac imapïpis alawacuná captin'a maynu pishi callpa caśhäta camalaycachishäpïtam alawacuśhä. Damasco malcaćhu cayaptïmari Puydï Mandacü Aretaspa yanapänin gubirnadur malcap llapa puncuncunaman täpäcunacta ćhulälun chalalcul wićhapämänanpä. Chaynu cayaptinpis chay murällap bintananpam jatun canaśhtaman winaycul watuwan ji'alpachipämäla. Chaynüpamá maquinpi lluptilá. Jinallamari alawacuyäśhä. Ñatac alawacuywan imacta mana juluculpis, Tayta Dios licachimäśhancunacta tantiaycachimäśhancunapïtañam willaycälishayqui. Ćhunca tawayu wata ipam quiquin Dios sumä-sumä caśhancäman puśhaśha calá. Chay tuqui chuya cäcäćhu cayal — manam yaćhächu aychantin ütac ispirituntin caśhätapis; quiquin Tayta Diosllam yaćhan — sumä tuqui-camactam uyalilá, mana imanuypa willaycuna cäcunactam, niycunäpä mana awniycuna cäcunactam. Caycunapïta sumä-sumämi alawacüman. Chaynu captinpis manamá jinaśhächu. Aśhwanpa pishi callpa caśhäta camalaycachishäpïtam alawacuśhä. Alawacunäpä achcam cayan. Chayurá lulalpis rasuncäta niyalmi mana lucluchu cäman. Ñatac mana lulaycuśhächu imam cawsayní limayní caśhancäpi mas maspälä mana licayalcämänanpämi. Cay sumä tantiachimäśhancunapi mana nunatucunäpämi aychäćhu jïru-caśhawan tucsisha-yupayta uycämäla. Chaymi Satanaśhpa caćhan-yupay talcämun talcämun mana alawacuyänäpä. Cay nanaynïta chincachimänanpä quimsa cutim Taytanchicta ruygaculá. Niptïmi: “Llaquipaylläpämi am canqui. Sumä munayní mas-mas caycun pishi callpayücunäćhümi” niman. Chaymari sumä cushicú pishi callpa caynïćhu Jesuspa jatun munaynin ya'aćhu caycunanpä. Chaymi cushicú pishi callpa caynïpïta, palapämäśhancunapïta, pishipacuśhäcunapïta, sasachacuynïcunapïta, imaymana ñacaycunacta Jesus-laycu pasaśhäcunapïtapis. Pishi callpa caynïćhümari masïsu caycú. Aw, rasunpa ya'a luclu-yupaymi limayá; amcunamari caynu limayalcächimanqui. Amcunatacmari sumäta ya'api limaycälinayqui cala. Masqui mana cäpä licaśha cayalpis, chay sumä-cama puydï yaćhapacütucücunäpi manamá mïnuschu ya'a cayá. Puydï yaćhapacücuna lulanancunätamari amcunaćhu allin pasinsiawan lulayculá: milagrucunacta, sumä licachiypa cäcunacta, licapayllaman-camäpa lulaycunactapis. Má ¿imaćhütá amcuna juc malcaćhu chalapacücunapïta mïnus capäculanqui? Aśhwanpa paycunanu piñachipäcucmanlä calapis. ¡Chay mana jinaśhäpi pampachaycälimay-ari! Ñatac quimsa cutictaña watucaycälinacpä allichacüśhañam canan cayá. Ñatac manam piñachïniquichu śhayämú, nï ima cäniquicunactapis ashiycüchu, aśhwanpa quiquiquicunallactam. Yaćhaśhanchicnüpis taytam chulincunapä imanuypapis camaycachimun; manam chulincunachu taytanpá. Chaymi taytanuy sumä cushisha amcuna-laycu imätapis uycuśhä, aśhta quiquïtapis ćhulaycuśhä amcunacta cuyaynïwan. Caynu masta cuyaycuptí, ¿mïnustachun cuyapämanqui? Chaynu captinpis, manatacmi piñachipäculacchu. Ñatac waquinniquicuna “Sumä artish cayninwanmi ingañämanchic” niyanmi. Aw-ari, ¡maynu maynu ishpishamari cayá! ¿Icha mayannin caćhamuśhäcunawantan amcunacta chutälächilac? Ya'amari Titoctawan juc chalapacü-masinchictapis watucaycälishunayquipä caćhamulá. ¿Icha Titochun waycälälishulanqui imatá? ¿Manachun Titowan juc śhun'unülla mayćhüpis allincällacta chaycusca lulaycälí? Lluy caycunawan ichaćh amcuna pinsayalcanquipis difindiculcänäpä nishätapis. Aśhwanpam cuyaśhäcuna Diosninchicpa puntanćhu Jesusninchicpa caśhanchicwan allincäćhu sumäpa tacyaycälinayquipä limapaycälic. Ñatac watucüniqui śhamul mana munaśhänuy cayalcänayquipïmi manchacú. Jinaman amcunapis mana munaśhayquinuy talipämänayquipïmi. Chaynütacmi amcunaćhu lïtunacuycuna, ćhïninacuycuna, piñanacuycuna, rabyachinacuycuna, jamuyänacuycuna, waśha limanacuycuna, nunatucuycuna, mana allincällaćhu cawsachinacuycuna cayänanpi manchat-manchatyayá. Chay yapa watucü śhamuynïćhu jina mansibacuycunallaćhu, juc juchacunallaćhu mana wanacul cayalcäśhayquipïmá, Diospa puntanćhu uyshulächisha canäpi manchat-manchatyayá. Cay śhamuynïwan'a quimsa cuti śhamuśhäñam can'a. “Ima nishancunäpis ishcay quimsa licäwanmi tacyalpachisha can'a” isquirbishamannüpis. Ishcay śhamuynïćhu anyapäśhänümi, canan amcunaćhu mana cayalpis yapa anyaycälic: Canan śhamuynïćhu'a manañam mayantapis llaquipäśhächu, nïtac juchaćhu cäcunätapis, nïtac juccunätapis. Má, Jesus rasun ya'apä limaśhanta camalaycachinäpi wañupacuyalcaptiqui'a chaynütamari lulaycuśhä; pay amcunawan manamá mana atipächu, aśhwanpa sumä jatun munayniyümi caycun. Aw, rasunpa mana munayniyü-yupay Jesus chacatäśha cayalpis Diospa jatun munayninwanñatacmi śhalcächimuśha cawsayanña. Paynuy mana cäpa-yupay licaśha ya'acuna cayalcalpis Tayta Diospa munayninwanmá Jesuswan cawsaycälishä amcunap allinniquipä. Chayurá rasunpa chalapaculcäśhayquita quiquiqui sumäta licaculcay. Salbacü Jesuswan amcuna capäcuśhayquita uyaypam caycunman. Chaynu mana captin'a ¡maynu llaquićh! Ya'acunactañatacmi ichá sumäta licaycälimal allin yalapäcuśhäta tantiaycälinquiman. Diostamari mañacuyalcá mana allincunäta nï lulaycälinayquipä. Manam ya'acuna allinpa licachiculcänapächu, sinu'a allincällacta lulaśhtin cawsapäcunayquipämi masqui ya'acuna licaycuycäćhu mana allin yalüpänuy licayalcämaptinpis. Rasuncäpa cuntran imactapis manamá lulaycälïchu, aśhwanpam rasuncäman śhalcaycälí. Aw, cushiculcämi mana cäpä ya'acuna licaśha cayalcalpis, amcuna rasunpa sumä caycäliptiqui'a. Chaymari mañacuyalcá sumä allin caycälinayquipä. Chaymi cay cartacta isquirbiycamuc manalä watucüniqui śhayämullal, ćhämul munaynïta mana jicutaycunäpä. Jesusninchicmari ćhulaycamäla ishpichinacpä, manamá tuninacpächu. Canan chalapacü-masïcuna camacalpunäpäña niycälic: cushisha-camalla cawsapäcuy; allincällaman cawsayniquita muyuycälichiy; callpanchanacaycäliy; chaynütac juc pinsaylla jawcalla cawsaycäliy. Jinapäcuptiquim jawca cawsayta uycü cuyacü Diosninchic amcunawan caycun'a. Lluypis sumä cuyacuywan limaycanacaycäliy. Ñatac cayćhu llapallan chalapacü-masinchicmi limaycälimuśhunqui. Jesusninchicpa llaquipayninwan Tayta Diospa cuyacuyninwan Chuya Ispiritu juc śhun'ulla caycälinayquipä uycuśhuśhayquićhu imaypis caycäliy. Chaynu cachun. Ya'a Pablom cayćhu cäcunäwan isquirbiycälimuc Galaciap malcancunaćhu chalapacücunäpä. Yalpalcälichicmi Diospa jucnin puydï caćhan caśhäta. Manam nunacunap ćhulaycul caćhaśhallanchu cayá. Aśhwanpa quiquin Jesusninchicwan payta wañuycäpi śhalcachimü Tayta Diosmi aclalcul caćhamäla. Quiquin Tayta Diosninchicwan Duyñunchic Jesuspa llaquipayninpïta jawca cawsay amcunaćhu caycuchun. Tayta Dios munaśhanmannümi Jesusninchic cawsayninta uycula juchanchiccuna-laycu, chaynütac cay pachäćhu mana allin cawsaycunäpi julaycamänanchicpäpis. Chayurá Tayta Diosta imaycamapis altuman juluycuśhun. Chaynu cachun. ¡Cay lulapäcuśhayquicunapïta sumä licapayllaman camaśham cayá! ¡Manaläpis ancha unay llaquipayninta Tayta Dios Jesuswan camalaycachil “chulïcunañam” niyalcäśhuptiqui ipanchayalcanqui juc willacuyta ćhasquiculcäśhayquiwan! Ñatac juc willacuy manamá rasunpa canchu. Amcunaćhu'a umayquita muyuchiyta munä nunacuna cayalcanmi, Jesuspa allin willacuyninta iwinanpä. Cayta niycälic: ¡mayanpis, masqui ya'acunapis, ütac janay pachäpi śhamü anjilpis willapäcuśhäpïta juc willacuyta willapäcuśhuptiqui'a, quiquin Diosninchic “nina lupäcäćhu cay” nichun! Yapa niycuśhayqui: ¡Ćhasquipäcuśhayqui willacuypi juc willacuyta willacücunaca nina lupäcäman lichun! ¿Caycunacta niyá nunacunäwan allinpa licachicunäpächun icha Tayta Diosninchicwanchun? ¿Ichá nunacunäwan allinpa licachicuytalächun munayäman? Chaynu munayní captin'a manaćh Jesuspa nunanchu cäman. Chalapacü-masïcuna, sumäta limapaycälishayqui. Cay allin willacuy willacuśhäca manam nunacunap yaćhachicuyllanchu. Manam nunacunallapïchu yaćhalá nï ćhasquilá. Aśhwanpa quiquin Jesusninchicmi lisiycachimäla. Uyalipäculanquim Israelcunäpa yaćhachicuyninman chalapacul imanuy puntacta cawsaśhätapis: chayćhu chalapacücunäta wañuy-wañuymi, ñacachiläpis aticaćhaläpis chincachiynïwan. Wiñay-masí Israel-masïcunapïtapis ya'a mas masnin caculmi awquillücunap yaćhachicuyninta manchacuywan lulay-lulay calá. Chaynu captinpis mamäpa patanćhu cayallaptïlämi Tayta Dios jatun llaquipayninwan unanchaycamäla nunan canäpä. Chaymi juc muyun chulin Jesusninchicta lisiycachimal, aclaycamäla mana-Israelcunäman paypi willacunäpä. Jinaptin manam mayantapis tapupaculächu nïtac Jerusalenćhu punta puydï caćhacücunämanpis yaćhachicü lilächu. Aśhwanpam chay-pachalla Arabiap malcancunacta lil, Damasco malcaman cutilá. Chaypi quimsa watactalä Jerusalenman Pedrocta licaycamü lilmi ćhawpi quillalla caycälilá. Jinaman'a Jesustawan śhullcan Jacobopïtá juc puydïcunäta manam licamulächu. Cay isquirbishäca rasunpa caśhanta Tayta Diosninchic sumätam yaćhayan. Chaypïta Siriap, Ciliciap malcancunactam watucü lilá. Ñatac Judea-läducunaćhu chalapacücunaca mana lisiyalcämalpis uyalipäcula: “Unay aticaćhamäninchic canan chay chincachiy munaśhan willacuyta willacuśhtinmi puliyan” nïta. Chaymi ya'awan lulaśhanpïta Diosta altuman julapäcuñä. Chaypi ćhunca tawayu watapïlätacmi Bernabëwan Jerusalenta yapa ishpipäculá Titoctapis puśhaculcul. Chayman lilá quiquin Diosninchic linäpä tantiachimaptinmi. Chayćhu puydïcunallap limanacuyninćhümi lluy willapälá mana-Israelcunäman allin willacuyta ćhaycachishäta “cay lulayní pampapä mana cananpä” nil. Chayćhu liwshimäní Titocta masqui mana-Israel cayaptinpis, manamá mayanpis “aychayquićhu siñalachicuy” nipäculachu. Ñatac caycunapïta manam limayachwanñachu cala, juc ishcay chalapacütuculcul mana iwiyaptin'a. Paycunam Jesusninchicćhu libriña caśhanchicta awaytaycaćhapämun Moisespa camachicuyninćhu ćhänalächimänanchicpä. Ñatac allin willacuy śhun'uyquicunaćhu masïsu tacyaycunanpä, chay iwïcunäta manam uchucllapis uyaliycäliläpischu. Ñatac puydï chalapacücunäpa licaśhacunaca - masqui caynu jatućhä puydï capäcuśhanpïta manam imapis ucamanchu; Dios'a chay cuscactam lluyta licaycamanchic - cay puydï chalapacücunaca willacuśhäcäman manam imallactapis mastá niycälimulachu. Aśhwanpa tantiaycälila maynümi Dios caćhala Pedroctapis Israelcunäman allincäta willaycunanpä, chaynümi mana-Israelcunäman caćhamäśhantapis. Ñatac Pedrocta Israelcunäćhu lulaycachï quiquin Diosllam ya'actañatac mana-Israelcunäćhu lulaycachimäla. Ñatac chalapacücunäpa puydïnin Jacobopis, Pedropis, Juanpis “Tantiaycälïmi quiquin Dios nunanpä ćhulaycuśhuśhayquita. Willacü-masí capäcunqui” nil ya'actawan Bernabëta allinpa ćhasquiycälimäla. Chaypïmi tücachinaculcälá paycuna Israelcunäćhu willaculcänanpä, ya'acunañatac mana-Israelcunäćhu willacunäpä. Ñatac “amam un'apäcunquichu ya'acunaćhu mana cäniyücunapïta” nipämäla jinallam. Chaycunactá manchacuywanmi lulaycuyá. Ñatac Antioquia malcaman Pedro ćhämuptinmi lluypa ñawpäninćhu anyälú, chay lulaśhan mana allin captin. Caynümi cala: mana-Israel caśhta chalapacücunäwanmi puntallactá micapäcula. Jacobop lisinaculcäśhan ćhämuptinñatacmi “imaniman'aćh” nil japächaculcul manaña micawshilañachu. Chaynümi chayćhu juc Israel caśhta chalapacücunäpis aśhta Bernabëpis, Pedronu ishcay cära cayninwan aysachicälälil japächacälälila. Chaynu lulaynincuna allin willacuywan mana tincuptinmi, llapa chalapacücunäpa puntanćhu Pedrocta nilá: “Am Israel caśhta cayal custumrinchiccunactapis juc-läduman wicapaycul mana-Israel caśhtanu cawsayal'a, ¿imapïtan-nila cay japächäśhayquiwan paycunacta Israel caśhtactanuy cawsachiyta munanqui?” nil. Ñatac ya'acuna awquillücunapïtam Israel caśhta capäcú; manamá chay “jucha-sapapa licaśha” mana Moisespa camachicuyniyu caśhtacunänüchu. Camachicuypa nï mayanpis mana juchayu licaśha cananta, tuquictam yaćhapäcú, sinu'a Jesusman chalapaculcäśhallanpamá. Chaymi ya'acunapis Salbacü Jesusman chalapaculcäśhalläpa allinpa licaycuśha capäcú, manam Moisespa camachicuyninpachu. Ñatac Moisespa camachicuyninwan manam imaypis nï mayanpapis juchan pampachaycuśha canmanchu. Jesusman chalapacul Dioswan allinpa licaycuśha caśhanchicćhüña juccunanu jucha-sapa caśhanchicta licälul ¿imanishuntan? ¿“Jesuspa jananmi juchayu cayá” nishunchun? ¡Manamá! Pampaman Moisespa camachicuyninta muyuchishäta yapa śhalcachil'a, juchayüñam cayá. Moisespa camachicuyninćhu nishanta mana atipaculculmi chayćhu wañuśha-yupayña licaśha calá, Diosnillanchicpa cawsanäpä. Jesusninchicpa curuśhninćhümi wañuśha-yupay cayal punta cawsayní wañuśhaña. Manañam ya'a cawsächu; aśhwanpa quiquin Jesusñam ya'aćhu cawsayan. Paymi cuyamal ya'a-laycu wañuycäman lila. Chaymi Tayta Diospa Chulinman chalapaculña cawsá. Diospa llaquipayninta manam yan'al pampapächu licá. Sïchuśh Moisespa camachicuyninwan juchanchicta Dios rasunpa pampachamaptinchic'a Jesus yan'alćha allu wañuyta wañula. ¡Pasaypi tullu umayu Galacia nunacuna! Salbacü Jesusta chacatäśhanta sumä tuquicta umayquipi mana yalütaña tantiayalcächiptí ¿rüjalächishunquichun imatá? Cay tapucuyta, má, niycälimay: ¿Diosninchic Ispiritunta upäcuśhunqui Moisespa camachicuyninta lulapäcuśhayquipachun, icha willacuyninman chalapaculcäśhayquipachun? ¿Icha pasaypi tullu umachun imam cayalcanqui “Diospa Ispiritunwan cawsayta allaycuyalpis, canan'a wañuycäcama quiquilläpa munaylläwanñaćh cawsaśhä” ninayquipä? Imaymana ćhasquipäcuśhayquicunäwanpis ¿“Caycuna yan'almi” niyanquichun, imam? Manaćh chaynu canmanchu. Dios Ispiritunta uycul imaymana milagrucunacta ¿imapïtatan amcunaćhu lulan? ¿Moisespa camachicuyninta lulapäcuśhayquipachun icha Jesusman chalapaculcäśhayquipachun? Ñatac Abrahamman tantiapäcuy. Pay, Diosman chalapacuptinmi: “Allinpa ćhasquiycuśham canqui” nila. Chayurá tantiapäcuy: Diosman chalapacücunaca Abrahampa rasun chulincunañam. Chaynütacmi isquirbishancunaćhu Diosninchic camalachila mana-Israelcunäta chalapacuyninpa imay salbaycuśha cananpäpis. Chay Abrahamta nishanćhümi allin willacuyta willacamula Dios: “Anwanmi cuyacuynïta camalaycachisha llapa nunacunäman” nil nishanwan. Maynümi chalapacuśhanpa Abraham allinpa ćhasquiycuśha cala, chaynümi cananpis Diosman chalapacücunaca paywan cusca allinpa licaycuśha capäcun. Ñatac “Moisespa camachicuyninta lulaptïmi Dios allinpa licaman'a” nïcunacá wañuypa cäraycuśhañam cayan. Cayta tantiachimanchic camachicuyćhümi: “Lluy camachicuyninta mana cumplïcá cäraycuśham can'a” nil nishanwan. Chayurá tantiapaśhmi cayan: manam mayanpis allinpa licaycuśha canmanchu Moisespa camachicuyninta lulayninwan'a. Chaymi Diosninchic “Chalapacuyllanpa allinpa Tayta Dios licaycuśhancällamá rasun allin cawsayniyu can'a” niyan. Ñatac maynu juc licchämi cay Moisespa camachicuynin “Cawsayta munal'a llapallan camachicuyta lulaycunqui” nil nishancá. Juchanchicpi cäraycuśha cananchicpïtam ya'anchic-laycu Jesus cäraycuśha cala, camachicuyćhu “ilućhu chacatäśha nunam cäraycuśha” nishannüpis. Chaynüpam Moisespa camachicuyninćhu wañuypa cananchicpi julaycamanchic. Jesusninchic chaynu wañuśhanpam Abrahamnüpis mana-Israelcunäpis Diospa cuyacuyninta ćhasquiycälin. Caynu chalapacuśhanchicpam limalicuśhan Diospa Ispiritunta lluyman uycamanchic. Cuyaśhá chalapacü-masïcuna, cawsayninchicćhu cäcäwan tincuycachishun. Yaćhaśhanchicnüpis ishcay nuna limanaculcäśhan lluy firmaśha sïllaśha captin'a juc nuna manam cutichinmanñachu nï muyutyalcachinmanñapischu. Chaynümá cay willaśhäcäpis. Diosmari limalicula Abrahamta jinaman milaynintapis. Sumäta licaycuy “milaynincunacta” manam ninchu, sinu'a “milayninta” nin jinallam. Chay milaynin Jesusmari. Caywan tantiachiyta munac caytam: Abrahamman Diosninchic tacyalpachil limalicuśhanca manam ipaman cutichishachu canman, tawa paćhac quimsa ćhunca (430) watapïlä Moisesta camachicuy uśhancäwan'a. Chayurá limalicuśhanta mana cumplïćha canman. Sïchuśh Moisespa camachicuyninta lulaywan allinpa licaycuśha cachwan, chayurá Abrahamnüchu manaćh taliycuchwan. Ñatac pay'a Dios limalicuśhallanmanmi chalapacula. Chayurá ¿imapätan camachicuyca cayan? Diosninchic umälanchic maynu sumä juchayu caśhanchicta tantiacunanchicpämi. Ñatac cay camachicuy cala Abrahampa milaynin Jesusninchicman limalicuśhanca ćhämunancamallam. Chaynütacmi Moisesman'a camachicuyta yanapänin anjilcunallawan uchila. Ishcay limalicücuna cayaptin'a licänin cananmi. Ñatac cay Abrahampä limalicuśhanćhu chay manam calachu; quiquin Diosmi limalicula. Chayurá ¿Moisespa camachicuyninwan Diospa limalicuśhan iwinacuyanchun? ¡Manamari! Sïchuśh Dios camachicuyta uśhanca rasunpa wiñay simpri cawsayta umaptinchic'a allinpäñaćh licaycachimachwan Dioswan cala. Ñatac isquirbishancunaćhümi: “Llapa nunam juchaćhu ćhänalayalcan” nil niyan. Chayurá Diosmi limalicuyninta ćhaycachin Salbacüninchic Jesusman lluy chalapacücunäman. Ñatac manalä chalapacuptinchic'a Moisespa camachicuyninmi ćhänalächimälanchic. Chaynütacmi caminaycamälanchicpis Jesusninchic ćhämuptin chalapacuśhanchicpa allinpäña licaycuśha cananchiccama. Ñatac canan'a chalapacuyninchicpa camachicuypa maquinćhüñachu manañam cayanchic. Canan Jesusman chalapacuyniquipam llapallayqui amcunapis Diospa chulinña cayalcanqui. Chaynütac bawtisacuśhayquipa Jesusninchicwan jucllamanña muyul paynüllañam licalïlälinqui. Masqui Israel, mana-Israelpis, uyway nunapis, walmipis, wayapapis, lluymi jucllaylla Jesusninchicćhu'a. Canan Jesuspaña cayalcal'a, Abrahampa milaynincunañam licalïlälinqui. Chaymi Dios limalicuśhancuna amcunactapis tücapäcuśhunqui. Caytam tantiachiyta munac: Tücänincunacta manalämi unmanlächu uchuyllalä cayaptin'a. Aśhwanpam juc uyway-yupayllalä cayan masqui llapa-llapan paypa cayaptinpis. Licaycünin nunacunap maquillanćhümi cayan taytan unanchaycuśhancama. Chaynümi ya'anchicwanpis pasayan: unay uchuyllalä cayalmi, cay pachäpa maquillanćhu calanchic. Ñatac unanchäśhan timpu ćhämuptinmi, Dios caćhamula chulinta ya'anchicnu nunaćhu, chaynütac camachicuypa maquinćhu cayäta. Caćhamula camachicuycäpa maquinpi juluycul, chulinpäña licaycamänanchicpämi. Rasunpa chulinña caśhanchicta tantiananchicpämi quiquin chulinpa Ispiritunta uycamälanchic. Chaymi śhun'unchicpi “¡Papáy, papáy!” niycachimanchic. Chayurá manañam uywayllanñachu cayanchic, sinu'a Diospa chulinñam. Chaynu chulinña caśhanchic-laycum cäninpis tücamanchicña. Ñatac Diosninchicta mana lisipäcul'a imaymana lulaycunap ćhänachicüśham diosta-yupay sirbipäculanqui. Ñatac canan Diosninchicta lisiyalñá - aśhwanpa quiquin Diosninchic lisiycälishuptiqui - ¿imapïtan-nila ipaman cutil chay punta yan'al mana callpayu mana bälïcunäta lläwayalcanqui yapa ćhänalächiculcänayquipä? Chay unanchäśha muyuncunacta, quillacunacta, watacunacta manchacuywan-ari lläwayalcanqui ˻Dioswan allinpa licachicuyta munayniquiwan˼. ¡Rasunpa sumä llaquisham amcunapi cayá “Amcunaćhu lluy lulayní yan'al pampapäćha can'a!” nil. Ñatac, chalapacü-masïcuna, maynümi amcuna licaycälimälanqui, chaynüllam ya'apis licaycälilac. Chaymi mañaculcac chaynülla yapa licaycälimänayquipä. Manam imallaćhüpis sasachaycälimälanquichu. Yaćhapäcuśhayquinüpis ishyaynïpam allin willacuyta wamäta willaycälilac. Masqui chay ishyayní amcunacta sasachaycälishuptiquipis manam jamuyapämälanquichu nïtac ipanchapämälanquichu. Aśhwanpam caćha anjilta-yupay, ¡ütac quiquin Jesusninchictanuy ćhasquiycapämälanqui! ¿Canan imam pasan chay jatun cushicuyniquicunawan? Śhun'üćhu tuquictam yaćhá imapis lulaycuna captin'a lulaycälipämänayqui caśhanta, aśhta ñawiquitapis julälälinquimanmi cala. Ñatac canan'a ¿cuntrapartiquipä licacayalcämanqui rasuncällacta niyaptïchun? Chay juccunacá “Pablop cuntran licalilcälil, munayllätaña ashipäcunanpä” nil intinsiunwanmi sumä wañupacuyan śhun'uyquita suwaycälishunayquipä. Ñatac allinmi juccunapïpis wañupacuy, allin śhun'uwan lulaycuptin'a. Chaynüllatac imaypis caycälinman mana ya'a cayällaptïchu. ¡Ñatac cuyay chulïcuna! ¡Waćhacü walmip nanayninnümi caśhan llaquicú amcunapi Jesusninchicnu caycälinayquicama! ¡Mayćha amcunawan canan-pacha caycuyta muná! ¡Maynu jucman ticlaycuytam amcunapi muná! ¡Rasunpa ima pinsaytapis manam atipächu! Canan niycälimay Moisespa camachicuyninpa munayninćhu cawsayta munäcunaca: ¿Manachun uyalipäculanqui chay camachicuyninćhu ima nishantapis? Chayćhümi nin Abrahampa chulin ishcay caśhanpi, jucnin uyway walminćhu, juccäñatacmi mana uyway walminćhu. Chay uyway walminćhu cäcämi aychanpa munayllan cala. Ñatac chay mana uyway walminćhu cäcäñatacmi quiquin Dios limalicuśhanca cala. Lluy caycuna tincuchiypam tantiachimanchic. Cay ishcay walmicunämi tantiaycachimanchic Dios ishcay licchä limalicuśhanta. Jucnin Agar nishan uyway walmim Arabia malcap Sinai nishan ulućhu limalicuśhanwan tincuchisha. Caymi tincun Jerusalenpa lluy cänintin uywaycunallaman. Ñatac mana uyway Sara walmi'a tincuchisha cayan janay pacha Jerusalenpi libriña cananchicpä limalicuśhancämanmi. Paymi ya'anchicpa mamanchic. Chaymi cayta niyan isquirbishancunäćhu: “Cushicuy mana wawiyu machüra walmi; dulurta mana lisï walmi cushicuypïta apaliy. Uyway walmipïtapis mas sumä achca-achcam wawiquicuna can'a” nil. Chalapacü-masïcuna, Dios limalicuśhanpa Sarap wawin Isaacnümi amcunapis cayalcanqui. Ñatac punta timpupis aychap munayllanćhu näsimücämi Diospa munayninwan limalicuśhan näsimücäta aticaćhala. Chaynümi cananpis pasayan. Ñatac isquirbishancunäćhu'a ¿imaninmi? Chayćhümi: “Uywaycäta wawintinta waśhaman wicapay; manam cänincunacta tücachinacunmanchu juccäpa wawinwan” niyan. Chayurá chalapacü-masïcuna, uyway walmi Agarpa wawinchu manam canchic, aśhwan mana uywaycäpamá. ¡Ñatac Jesusninchic julaycamanchic rasunpa libri cananchicpäñam! Chayurá masïsu caycäliy libri caśhayquićhüña; amaña camachicuywan juc uyway-yupay caśhan yüguman matachicuychu. Sumäta uyaliycäliy ya'a Pablo cay nishäta: Amcuna siñalachiculcaptiqui'a manañaćh Jesusninchic imapäpis bälipäcuśhunquiñachu. Yapa niycälishayqui mayanpis siñalachicücá Moisespa lluy camachicuynintam lulaycunan cayan. Ñatac am Moisespa camachicuyninwan allinpa licachicuyta munäcá, Jesusta nïgayniquiwan ¡maynüñaćh Diospa llaquipayninpïta japächacälälinqui! Ya'acunañatacmi ichá Chuya Ispiritup yanapayninwan Jesusninchicman chalapacul alcapäcú Dioswan allinpa licaycälichimänanpä. Ñatac Jesuspa caśhá manañam imapis ucamanchicchu siñalachicüśha ütac mana siñalachicüśha caśhanchicpis; aśhwanpa payman chalapacuśhallanchicmi puydin. Chayurá chayta camalaycachishun juccunäta cuyayninchicwan. Chaynu allin liyalcaptiqui, ¿pitan chayninpa pasätucülun rasuncäta cäsucuyta caćhaycälälinayquipä? Cay inquitaśhüniqui'a manam libri caycälinayquipä ayaycuśhüniqui Dioschu. Yan'al-lätac “Ash libadürallam punquichicallämun achca arinactapis” nishanca pasäśhunquiman. Jesusninchicćhu jucllaylla caśhanchic-laycum chalapacú juc-läduman mana muyulcapäcunayquipä. Ñatac umayquita muyuchï mayan nuna cacuptinpis Diosmi tincüninman mućhuycachin'a. Ñatac, chalapacü-masïcuna, ya'apïtá: “ ‘aychanchicćhu siñalachicunanchiclämi’ nilmi Pablo yaćhayächin” nipäcun. Chaynu captin'a ¿imapïtatan Israel-masïcunaca ćhïnipayalcämanlä? Rasunpa chaynu yaćhachiptí, Jesusninchic curuśhcäćhu wañuśhanpi willaśhäca manaćh imapi nanachinan canmanchu. ¡Chay payllapäña capäcunayquipä wañupacuyäcunaca intirunta capacuchun! Chalapacü-masïcuna Dios amcunacta ayaycuśhulanqui libriña cawsaycälinayquipämi. Amatac ichá: “Canan libriña cayal'a ima munaśhätapis lulaśhäri” nil aychayquiwan aysachiculcaychu; aśhwanpa cuyacuywan yanapänacaycäliy. Ñatac Moisespa lluy camachicuyninmi “Nuna-masiquita quiquiquitanuy cuyacuywan licaycuy” nil nishallanman muyun. Yan'al-lätac quiquiqui-pula jäćhinacuyalcal, lacsanacuyalcal, pampaman muyuchinacälälinquiman. Chaymi ní: Diospa Ispiritun cawsayniquita caminaycunanpä paypa munayninman caćhaycäliy; jinalcul'a manamá aychallayquip munayllanta ashiyanquiñachu. Cay aychanchicpa munaynin, Diospa Ispiritunpa cuntranmi cayan. Ñatac Diospa Ispiritunpis aychanchicpa munayninwan mana apanacul cuntra-cuntra captinmi amcuna allincäta lulayta munayalpis mana atipapäcunquichu. Diospa Ispiritun cawsayniquita caminaycälishuptiquim ichá camachicuyca manaña limaycälishunquipischu. Ñatac aychap munayninćhu cawsäcá uyaypam anla juchacuycunaćhu, imaymana mana allincunaćhu, taytachacunacta lläwaycunaćhu, rüjacuycunaćhu, ćhïnicuycunaćhu, palanacuycunaćhu, sïlanacuycunaćhu, imallapïpis rabyacuycunaćhu, cutichicuycunaćhu, laquinacuycunaćhu cayalcan. Chaynütacmi inbidiacuycunaćhu, shincacuycunaćhu, juchapacuy anla fistacunaćhu, caynu juc licchä lulaycunaćhüpis. Caycunapi anyaycälishayqui, unay niycälishä-yupaypis, caynu cawsäcunacá Tayta Diospa gubirnunman manam yaycun'achu. Ñatac Diospa Ispiritunmi ichá juccunacta cuyachimanchic, cushichimanchic, jawca cawsayta nuna-masinchicwanpis cawsaycachimanchic. Chaynütacmi ima ayca captinpis callpawan awantaycachimanchic; cuyacü llaquipayniyüta cawsaycachimanchic; limalicuśhanchiccätapis lulachimanchic. Chaynütacmi llampu śhun'uyüta cawsaycachimanchic. Aychanchicpa munaynintapis maquinchicmanmi ćhulaycamun sujitächimänanchicpä. Caynu cawsäcunäpá manam canñachu ima camachicuy juchachaycälinanpis. Ñatac Jesusninchicman chalapacücunaca aychanpa lluy munayninta ñam chacatälälinña. Chaynu Diospa Ispiritun cawsayta uyämaptinchic'a, quiquin caminaycamänanchicpä caćhaycuśhun. Ama nunatucüśha cayäśhunchu, nïtac cuntracuycunacta, ćhïnicuycunacta quiquinchic-pulaćhu mismiyächishunchu. Ñatac chalapacü-masïcuna, mayanniquipis juchaman palpüläliptin'a, Diospa Ispiritunta cäsucünincuna limapaycul yanapaycälinquimanmi allichacunanpä. Lulal'a lulaycäliy “Ya'apis imamanpis palpülümanćha” nil llampu śhun'uyülla. Ima sasachacuycunaćhu yanapänacaycälishayquiwanćha Jesusninchic niycamäśhanchicta lulaycälinqui. Ñatac mayanpis nunatucüśha “Chayllapá anchap puydïmi cá” nïcá manam imapischu; quiquinmi ingañacuyan. Aśhwanpa cawsayninchicta quiquinchicmi sumäpa licacuycuna. Allin captin'a juccunawan ama tincuchicuyächunchu. Caypi quiquinchicmi licacuycunanchic. Ñatac Diospa yaćhachicuyninta ćhasquïcá ima allin cänincunactapis camachinacuchun yaćhachïninwan. Amatac ingañacuyalcaychu: Dios manam burlaśhachu canman. Talpuśhanchiccätamá cusichanchic. Mayanpis aychanpa munayninta talpücá, chaypïtacćha wañuyta ćhasquin'a. Ñatac Diospa Ispiritunta talpücá, paypïtacćha wiñay simpri cawsayta ćhasquin'a. Chayurá mana pishipällal allincäta lulaycuśhun. Chaynu mana jucmanyällal lulaycul'a timpullanćhümi ćhasquiycuśhunpis. Chaymi lulaypa captin'a allincäta llapanwan lulaycunanchic, ñatac mastá chalapacü-masinchiccunacta ayllunchic caśhan-laycu. Canan licaycäliy maynu jatun litrawan quiquí maquïwan isquirbiycamuśhäta: Cay yaćhachicücunaca “siñalachicuśhun” nil wañupacuyalcan nunacunäwan allinpa licachicuyllanwan, ñatac curuśhćhu Jesus wañuśhanpi willaptin mana aticaćhaśha capäcunallanpämi. Masqui paycuna siñalachicüśha cayalcalpis Moisespa camachicuyninta manam cumpliyta atipapäcunchu. Paycuna siñalachiculcänayquita munapäcun nunatucüśha: “paycuna atïnïcunam” nil nipäcunanpämi. Ya'ami ichá imapi alawacuytapis mana munächu, aśhwanpa Jesusninchic curuśhcäćhu wañuśhallanpïtam. Aw, pay-laycum, ya'a wañüśha-yupayña, cay pachäćhu cäcunaca mana imapis ucamanñachu. Ñatac ya'apis cay pachäpa manam imapis ucüchu. Manamá imapäpis bälinchu siñalachicüśha mana siñalachicüśha caśhanchicpis; aśhwanpa muśhü nunamanña muyuśha caśhanchicmi bälin. Caynu yaćhachicuyćhu cawsäcunätawan paypa rasun nunancunacta Diosninchic llaquipaycul jawca cawsayta uycuchun. Cananpi puntaman mayanpis ama uyalichimächunñachu cay cüsacunapi; ya'ap aychäćhümi ichá silalla cayan Jesusninchic-laycu ñacachipämäśhanpi. Cuyaśhá chalapacü-masïcuna, Duyñunchic Jesus llaquipaycul yanapaycälishunqui. Chaynu cachun. Tayta Diospa munayninwan Jesusninchicpa jucnin puydï caćhan ya'a Pablom isquirbiyämú, Taytallanchicpäña japächaycuśhan Jesusman chalapacü-masí Efesoćhu cäcunäpä. Quiquin Tayta Diosninchicwan Duyñunchic Jesuspa llaquipayninpïta jawca cawsay amcunaćhu caycuchun. ¡Jesusninchicpa Taytan Dios sumä alawaycuśha cachun! Paymi Jesusninchicćhu lluy imaymanactalä janay pachäpä allinninchicpä uycamanchic. Payćhümi cay pacha manaläpis captin aclamälanchic mana juchayu chuyallactaña licaycamänanchicpä. Paypa śhun'unpi yaluycamuśhanpam sumä cuyacuyninwan Jesusninchicćhu unanchaycamälanchic chulinpäña licaśha cananchicpä. Chaymi maynu sumä llaquipayniyu caśhanta cuyay śhuñayninwan camalaycachimäśhanchicpi alawanchic. Yawarninpa ćhaninwanmi juchanchicta pampachaycamälanchic. Masqui lluy imanuy caśhanchicta tuquicta yaćhayalpis, tantiayalpis caywanmi sumä-sumä llaquipaycamäśhanchicta camalaycachimälanchic. Jinaman'a pacalä munaynintam Jesusta caćhamuśhanwan sumä cushicuywan lisiycachimälanchic. Caymi munaynin: Lluy pasanancuna pasäluptin cay pachäćhu janay pachäćhu lluy cäcunäta Salbacü Jesusllanchicpa maquillanman ćhulaycuymi. Manalä imapis captin, munayninmannuy tincüninmannuy lulaycü quiquin Tayta Diosmi: “Ya'allapä capäcun'a” nil aclaycälimäla. Ñatac cay cal'a Jesusman ya'acuna wamä chalapacücunaca sumä cayninta altuman julaycälinäpämi. Canan amcunactapis cay rasun allin willacuy salbaycücäta uyalipäcuśhayquipam Jesusninchicman ćhulaycälishulanqui. Cayman chalapaculcaptiquim limalicuśhan Chuya Ispiritunta uycuśhuśhayquiwan payllapäña caśhayquita unanchaycälishulanqui. Cay Ispiritun ya'anchicćhu caśhancäwanmi tacyalpachimanchic paypa lluy cäcunäta Tayta Dios salbaycuptin tücäninchicta ćhasquiycunapä. ¡Chayurá sumä cayninpi alawäśha cachun! Chaymi amcunapis Jesusninchicman maynu sumä chalapaculcäśhayquita, jinaman chalapacücunäta cuyapäcuśhayquita yaćhaśhá pachapi, imaypis jinallam amcunapi sulpayta ucú. Chaymi imaypis Jesusninchicpa maynu sumä-sumä Dios Taytanta mañacuyá; yaćhayta tantiayta uycälishuptiqui imanuy caśhantapis sumäta yaćhaycälinayquipä. Chaynütac imapä ayaśha capäcuśhayquitapis tantiayniquita quićhaycul tantiaycälichishunayquipämi; jinaman nunancunapä maynu tücäninchiccuna llüllay-llüllay caśhantapis yaćhaycunayquipämi; chaynütac maynu maynu sumä munayninta chalapacünincunaman ćhulaycuśhanta tantiaycälinayquipäpis. Chay quiquin munayninwanmari Jesusta wañuycäpi śhalcalcachimul allïninmanlä taycaycachila lluy ima munayniyüpäpis mandacücunapäpis, puydïcunapäpis, cay pachäćhu janay pachäćhu lluy lluypa altunninmanlä caynu munayniyülla cananpis imaycamapis cananpä. Jinaman'a Tayta Dios paypa maquillanmanmi lluy imacunactapis ćhulaycula. Chaynütacmi llapa chalapacünincunap umanpä ćhulaycula. Cay chalapacünincuna quiquin Jesuspa aychanmi cayan, lluy imactapis cabalalpücäpa cabalalpüśha cayal. Amcuna punta cawsayniquićhu juchayquiwan mana allin lulayniquiwan wiñaypä wañüśham cawsapäculanqui cay pachäpa munayninta atichishtin. Aśhta waywacunaćhu mana allin ispiritucunap puydïninpa munayninmannümi cawsapäculanqui canpis chay mana uyalicü nunacunäta canan jicutachïcäta atichishtin. Chaynümari lluypis unay cawsalanchic, aychanchicpa munayllanćhu umanchicman ćhämuśhallanta lulaśhtin. Juccunanüpis caynümi milayninchicpi śhamulanchic Diospa piñacuyninćhu cananchicpä. Chaynu juchanchicwan wañüśha cayaptinchicpis sumä llaquipayniyu Tayta Diosmi cuyayninćhu Jesusninchicwan cawsayta uycallämanchic. Llaquipayllanpam dinbaldilla salbaycuśha canchic. Wañuycäpi paywan cuscacta śhalcalcachilñatacmi janay pachäćhülä paywan cuscactatac taycaycachimanchic chay llaquipaynin sumä-sumä caycuśhanta wiñay cawsaycäćhu licaycachimänanchicpä. Ñatac llaquipayllanpam chalapacuśhallanchicpa salbaycuśha canchic. Caynu salbaśha cayanchic manam imallactapis lulaycuśhanchicpachu, sinu'a Tayta Dios dinbaldilla uycamanchic ima allincällacta lulaycuśhanchicpi mana mayanpis alawacunanpämi. Aśhwanpa Tayta Diospa allin lulaśhanca ya'anchicmari cayanchic. Jinaman'a unaypïñatacmi unanchaycamälanchic Jesusninchicpa ya'anchicpis allincällactaña lulaycunapä. Amcuna milayniquipi mana-Israel caśhta cäcuna yalpapäcuy Jesuspi unay japächäśha capäcuśhayquita. Yalpapäcuytac Diospa malcanpi juc-lädućhu capäcuśhayquita - chay umri cayninćhu nunacunallap maquinwan “siñalachicüśha” nishan malcäpi, chay “mana siñalachicuśha” nipäcuśhuśhayqui malcäpi. Yalpapäcuytac Tayta Diospa limalicuśhancunawan limanacuśhancuna amcunap mana caśhanta, chaynütac cay pachäćhu mana Diosniyu nï chalapacuyniyu cawsapäcuśhayquitapis. Ñatac chaynu unay japächäśha cayalcaptiquipis canan'a Jesusninchic yawar jićhaśhanwanmi ayllunmanña ćhuläśha capäcunqui. Canan Jesusmi pulanchictapis jawcacta cawsaycachimanchic. Chay ćhïninacuywan laquinacuśhanchiccäta pampaman muyulcachilmi, ishcay malcacunapi jucllay malcallaman muyuycachimanchic. Chay Moisespa camachicuynincunacta lluy mandamäśhanchiccunactawanmari wañuyninwan pampaman muyuycachila, chay ishcaynin ćhïninacü caśhtacunäta amistalcachil quiquinćhu juc muśhü malcallacta śhalcachinanpä. Chay curuśhcäćhümi wañula ćhïninacuycäta camacaycul ishcaynin caśhtacunäta allinpa tincuycachimänanchicpä, juc malcallamanña muyuycachimänanchicpä, Tayta Dioswan allinpa licaycachimänanchicpäpis. Cay jawca cawsay allin willacuytam Jesus apaycamula am unay japächäśha mana-Israel caśhtacunapäwan Israelcunapäpis. Chayurá paypam Israel mana-Israel caśhtapis Chuya Ispiritunpa yanapayninwan Tayta Diosninchicman aśhuycuchwan. Chaymi manaña yan'al pulicüchu nï juc-lädućhu alapacüśhañachu capäcunquipis. Sinu'a Tayta Diospa malcanćhu nunancunap malca-masinñam, paypa ayllunñam cayalcanqui. Amcuna sumä simintäśha wasi pilaśhanümi cayalcanqui. Chay simintu puydï yaćhapacünincunawan willacünincunam. Quiquin Jesusñatacmi wasïta sumä chalaläca. Payćhümi llapan wasica cäninćhü-cama llapallan pilacacuyan, aśhta sumä chuya wasinuy ishpiycälinancama. Amcunapis paywan jucllaña cayalcalmi chay Tayta Diospa Chuya Ispiritun yaćhaśhan chuya wasiña ishpiycälisha cayalcanqui. Cay-laycumari canan ya'a Pablo carsilćhu wićhalayá Jesuspa allin willacuyninta am mana-Israelcunäman willaycälishacpïta. Uyalipäculanquiñam Tayta Diospa llaquipayninta amcunaman apaycamunäpä nimäśhanta. Cay pacaläcäta Diosninchic yaćhaycachimäśhanpïmari janayćhu uchucllacta isquirbiycälilac. Cay cartacamuśhäta licaycälil'a tantiapäcunquim Salbacü Jesuspa cay pacacuyninta maynu allicta lisishätapis. Cayta manam mayantapis unay lisiycachilachu. Cananmi ichá Chuya Ispiritunpa puydï caćhancunactawan willacünincunacta camalaycachin. Caymi chay pacacuynin: Cay allin willacuypam juc caśhtacunäpis Israelcunap tücäninta ćhasquï-masin capäcun'a; juc nunanüllamari caycälin'a; jinamanmi Diosninchic Jesusninchicpa lluy limalicuśhancunätapis ćhasquipäcun'a. Tayta Diosmi ya'acta llaquipaycul cay allin willacuyninta jinantin pachäman willaycunäpä jatun munayninwan ćhulaycamäla. Masqui lluy chalapacücunäpi mana cäpa licaśhannin cayaptïpis Tayta Diosmi llaquipayninćhu cay Salbacü Jesuspi sumänin allin willacuyninta mana-Israelcunäman willaycunäpälä aclaycamäla. Lluy imactapis lulä Tayta Dios una-unaypi pacacuyninta imanuypa camalaycachinanta camalaycachinäpämi aclaycamäla. Chaynüpamari sumä-sumä yaćhayniyu caśhanta chalapacünincunawan tantiachin'a janay pachäćhu munayniyücunätapis. Lluy caycuna cumplicacunanpämi una unaypi camachishancäta Salbacü Jesusninchicwan cabalalpun. Cananmi ichá Jesuspa cayninchicwan chalapacuyninchicwan mana manchalillalña cunfiacuywan Tayta Diosninchicman aśhuycuchwan. Chaymi amcuna-laycu sasachacuycunacta pasaśhäpi ama jucmanyapäcuychu, aśhwanpa tantiapäcuy allinniquipä caśhanta. Cay-laycumari un'ulacuycul janay pachäćhu cay pachäćhu cäcunäta juc ayllullaman ćhulaycämäśhanchic Taytanchicta mañacú caycunapä: Pay sumä jatun cayninman tincüta Chuya Ispiritunwan śhun'uyquiman munayninta ćhulaycul, callpanchaycälishunayquipä; chaynütac Jesusninchic masïsu śhun'uyquićhu tacyaycachishunayquipä; chaynu sumä sapichacüśha cuyacuyćhu tacyaycälil llapa chalapacü-masiquicunawan Jesusninchicpa cuyacuynin maynu-maynu altumanpis, lulimanpis mana camacaycü sïlup camacaynincamapis caśhanta tantiaycälinayquipäpis. Jinaman'a cay mana lisiyta atipäśhanchic sumä-sumä cuyacuyninta lisiycälinayquipä; chaynütac Tayta Dioswan mana camacaycü juntay-juntayta quiquinta lisiycälichishunayquipäpis. ¡Canan caynu mañacuśhanchicpïpis tantiaśhanchicpïpis sumä mas mastalä ya'anchicćhu munayninwan lulaycüca altuman juluycuśha cachun! ¡Jesusninchicpa lluy chalapacücunäćhu imaypis imaycamapis wiña-wiñaypä pay altuman juluycuśha cachun! Chaynu cachun. Chayurá canan Jesusninchic-laycu cayćhu wićhaläcämi niycälic, maynu imapä ayaśha capäcuśhayquinu-ari sumäpa cawsaycäliy. Mana nunatucullal, allin śhun'uyülla, lluywanpis cuyanacuywan awantanacaycäliy-ari. Ñatac Chuya Ispiritup yanapayninwan juc nunanülla, jawca cawsaycäćhu caycälinayquipä impiñaculcay. Caynu caycälinayqui juc aychallapi lluypis cayaptinchicmi, jucllaylla Ispiritupis cayaptinmi, chaynütac Tayta Dios juc limalicuyllaman alcayllaman ayamaptinchicmi. Jucllayllatacmi Duyñunchicpis, jucllamantacmi chalapacunchicpis, jucllapatacmi bawtisacunchicpis. Juc Tayta Diosllapïmi lluypis canchic; payllap munayninćhütacmi lluypis cayanchic. Payllatacmi lluywanpis lluyćhüpis cayan. Ñatac quiquin Jesus munaśhanmannümi lluytapis uycamälanchic imaymana lulaycunactawan yaćhaycunacta Diospa shiminćhu nishanmannuy: “Lluy llallishancunäta puśhaculcul janay pachäta cutiyninwanmi nunacunäman ima lulaynincunactapis aypućhacula” nil. (Tantiapäcuy: Janay pachäman cutiypi limayaptin'a tantiachimanchic janaypïta cay pachap luli sapincama ji'alpamuśhantam. Cay quiquin ji'alpamücätacmi janay pachäpa mas altunninmanlä ishpila lluy jinantinćhu cananpä.) Pay quiquinmi ćhulaycun waquincunactá puydï yaćhapacünincunapä, waquincunactá pudirninnu willacünincunapä, waquincunactá allin willacuyninta willacunanpä, waquincunactá chalapacünincunacta michinanpä caminaycunanpämi. Caycunacta lluy uycula nunancuna aychan-yupay cäcunäta sirbiycälinanpämi. Chaynüpam ishpiycachimanchic juc nunanülla Diospa Chulin Jesusman chalapacunanchiccama lisiycunanchiccama. Chaynu wiñayculćha pu'ulpuśhun quiquin Jesusninchic caśhanmannuy. Chayćha lamarcäćhu yacüta waywaca wicman cayman apaycaćhaśhan-yupay uchuc nunacunänüllañachu imaymana yaćhachicuycunawan nïtac imaymanap iwïsha mishqui aticuna-yupay cänincunawanpis aysachicuyäśhunchu. Aśhwanpa ya'anchicmi ichá cuyacuywan allincäta willaycul umanchic cä Jesusninchicćhu walan-walan lluy imaćhüpis wiñaycuśhun. Paypamari jinantin aychaca sumä cällanćhu caycunchic. Chaynu tuqui tincüllanman cawsayculmi llapa aychanpis lulayninta-cama lulayalcal allin cuyacuyćhu wiñayanchic. Chayurá Jesuspa pudirnin caynïwan caytam anyaycälic: Diosninchicta mana lisï nunacunaca uman chalaśhanćhu pulïcunänuy amaña cawsapäcuychu. Chaycuna śhun'un lumiyäśha tantiayninpis tutapäśha cayaptinmi Tayta Dios allin cawsay unancätapis mana tantiapäcunchu. Chaymi paycuna cäranćhu mana yawarniyu, imaymana mana allin lulaycunällamanña alacaculcul, imawanpis manaña śhaycaycälil, uman chalaśhallantaña lulayta jicutayalcanpis. Ñatac amcuná Jesuspi rasunpa allincäta ćhasquiyal'a caycunactachu manamá yaćhapäculanqui. Sinu'a chay ismüśha mawca punta bïdayqui pasaypi imaymana mana allin lulaycunäpi ingañacuycunapi japächaculcänayquipämari. Aśhwanpam muśhü śhun'uyu tantiayniyu Tayta Dios camaśhan tuqui allin muśhü cawsayta ćhulaculcanqui rasuncämannuy cawsapäcunayquipä. Chaymi casquicuycunacta caćhaycul rasuncällacta imaypis nuna-masiquiwan limaycäliy, juc caśhtalla, juc aychalla caśhanchic-laycu. Mayanpis piñacälälil'a ama aysachicuyalcaychu juchamanlá. Amatac inti ji'alpunancama piñacuyniqui dürayächunchu. Chay piñacuyniquiwan'a achatütam inquitayanqui. Ñatac suwacücunäpis amañatac mastá lulachunñachu. Aśhwanpa südayninta jitachun pishipacücunäta imallawanpis yanapaycunanpä. Amatac imaypis juyu limaycuna shimiquipi yaluchunchu. Aśhwanpa allincälla yaluycuchun uyalïcunäta imallaćhüpis yanapaycuptin tacyaycunanpä. Chaynu mana allin cawsayniquiwan amatac Chuya Ispiritucta llaquichipäcuychu. Yalpapäcuy: paywanmi amcuna unanchäśha cayalcanqui juluśhuśhayquita chay śhamü muyunćhu cabalalpuśhunayquipä. Chayurá amcunapi wicapapäcuy: rabyacuycunäta, piñanacuycunäta, palanacuycunäta, jamuyänacuycunäta, lluy mana allinpa apanacuycunätapis. Aśhwanpa llaquipanacuycü-cama caycäliy. Maynümi Tayta Dios Jesuswan pampachaycälishulanqui, chaynu-ari quiquiqui-pula nanachinacälälilpis pampachanacaycäliy. Ñatac Tayta Diospa cuyay chulinña cayalcal'a laśhćhunman-ari jaluycuśhun. Maynümi Jesus cuyamayninchicwan juchanchic-laycu Diospa śhun'unpa mishqui ufrinda-yupay wañuycäman ćhulacula, chaynümi sumäpa cuyacuywan cawsaycunanchic. Ñatac mansibacuycuna nï ima mana allin anlacunapis nï imapi ambisyacuycunapis amcunaćhu canmanñachu limalcälinallayquipäpis. Caycuna manañamari tincunchu Diospa nunancunawan'a. Manañatacmi juyu limaycuna, upa limaycuna, nï mana bälï jucman liyä limaycunapis canmanñachu. Aśhwanpa shimiquipi Taytanchicta sulpayta uycuylla yalaycamuchun. Sumäta uyalipäcuy: Tayta Diospäwan Jesuspa gubirnunman manam yaycapäcun'achu mayanllan mansibädupis, anla lulaycunallaćhu cäcunapis, nï imapi lägacücunapis. Cay lägacuyninmari taytachancuna. Ama-ari chay mana pasä limäcunawan'a ingañachicuyalcaychu. Rasunpa caynu luläcunätá Diospa piñacuyninmi sumä-sumä alcayan. Chaymi paycunap lulä-masin nï uchuyllapis caycälinayquichu. Chaynu unay tutapa yanawyayäcäćhu cawsapäcunayquipïtam ichá canan Jesuspa acchinña cawsayniquićhu acchiyan. Chayurá acchïchu cawsapäcuśhayquitari sumäpa camalaycachipäcuy. Chay acchim cawsayninchicćhu allincällacta, tincüllanman cäcäta, rasuncällacta camalaycachimun. Chayurá Tayta Diospa śhun'unpänuy imacuna caśhantapis yaćhaycälinayquim. Ñatac manam imallactapis uculcänayquichu chay tutawyayäcäpa mana allin yan'al lulaynincunacta atichiypïtá. Aśhwanpa chay lulaynincunacta acchïwan camalaycachipäcuy. Chay pacallap mana allin lulaynincunacta limalcunapäpis pin'aypämi cayan. Acchïman lluy imactapis ćhulaycuśham ichá imanuy caśhanpis lluy camalacun. Chaymi ninchicpis: “Am puñücuna tutawyayäcäpi licaćhaculcay, wañüśhacuna yanawyayäcäpi śhalcapäcuy. Jesusninchicmi acchïniqui cayan” nil. Chayurá imanuy cawsapäcuśhayquitapis allicta tantiacaycäliy. Amatac mana umayünuy'a cawsapäcuychu, sinu'a sumä fisyu-sapa nunanuy cawsapäcuy. Muyuncunäta ama usuchipäcuychu; mana allin timpucunaćhüñam cayanchic. Chayurá ama-ari tullu uma cayalcaychu. Aśhwanpa Tayta Diospa munayninta lulaycälinayquipä callpanchaculcay. Amatac bïnucunawan shincacuyalcaychu bïdayquita apachicunallayquipä. Aśhwanpa Chuya Ispiritup munayllanwan apachiculcay. Chayćha amcunaćhu caycun'a imaymana taquicunalla, imnucunalla, śhun'unchicpi yalamü taquicunapis. Chaynu-ari śhun'uyquićhu Taytanchicpa taquicuna caycuchun lluy imaćhüpis imapïpis Jesusninchicpa Tayta Diosninchicta sulpäta ucuśhtin. Jesusninchicta manchaculcal'a quiquiqui-pulacunapis manchacuywan sujitanaculcay. Jesusninchicman-yupay-ari walmicuna wayapayquita cäsuculcay. Pay'a walminpa umanmari cayan chay aychan-yupay chalapacünincunacta salbaycuśhancäpa uman Jesusninchicnuy. Maynümi chalapacünincuna Jesusta cäsuculcan, chaynümi walmicunäpis ima aycaćhüpis wayapanta cäsuculcänan. Ñatac maynümi Jesus chalapacünincunacta cuyayninwan wañuycäcama ćhaycula chaynu-ari wayapacuna walmiquita cuyapäcuy. Paymi yacuwannu Taytanpa shiminwan chalapacünincunacta pa'aycula mana juchayu, mana anlayu, mana shipüśha, nï imanaycuśhallapis sumä-sumä chuya cäninman-camallacta quiquinman puśhaycunanpä. Maynümi wayapaca aychanta ama-pacha nin, chaynümi walminta cuyapäcunan. Walminta cuyäcá quiquintamá cuyacun. Manamá mayanpis quiquinpa aychanta ćhïnicunchu. Aśhwanpam licaycul alcansaycun. Chaynümi Jesus quiquinpa aychan cä chalapacünincunawan lulaycamanchic. Chaymari niyanpis: “Wayapaca taytanta mamanta caćhaycul walmillanwanña jucllachanacun'a juc aychalla cananpä” nil. Cay rasunpa sasa tantiay captinpis tincuchin Jesuspa aychan chalapacücunaca caśhanchictam. Amcunapäpis niyalcäśhunquitacmi: wayapaca quiquinpa aychantanümi walminta cuyanan. Walmipis wayapanta rispïtuwanmi licanan. Chulicuna, Tayta Diospa chulin cayalcalñá taytayquicunacta cäsuculcänayquim. Caymari Jesusninchicpa tincüninman. Ñatac camachicuycunapi caymi limalicuyniyu: “Taytayquita mamayquita allinpa licapäcuy achca wata cushisha cawsayniyu imaćhüpis allin capäcunayquipä” nil. Am taytacunäpis amatac chuliquicunacta piñayalcächiychu. Aśhwanpa Jesusninchicpa allin cällanman caminaycul limapaycul ishpiycälichiy. Uyway nunacunäpis cay pachäćhu cä duyñuyquita cäsuculcay. Jesusninchicpänu-ari manchacuywan rispïtuwan llapan śhun'uyquiwan lulayniquita lulaycuy. Ama-ari licapäśhullaptiqui'a allinpa licachicuyllayquiwan'a lulayaychu, aśhwanpa Jesuspa nunannuy llapan callpayquiwan Tayta Diospa śhun'unpänuy bïbulla lulaycuy. Lulayniquicunacta sumä gänaśhwan Jesusninchicpänuy lulaycäliy, ama nunacunallapänüchu. Yalpapäcuy-ari uyway, mana uyway nunactapis allin lulaśhanchicmannu Jesusninchic uycamänanchicta. Ñatac am duyñucunapis amaña aminasayaychu, aśhwanpa uywayniquita allinpa licapäcuy. Yalpapäcuy-ari, uywayniquicunapapis amcunapapis Duyñuyqui janay pachächu caśhanta. Pay'a lluytapis manam juc-jucpächu licamanchic. Chalapacü-masïcuna, canan camacalpunäpä nishayqui: sumä munayniyu cä Jesusninchicwan jucllaña cayniquiwan-ari masïsu caycäliy. Ñatac difindicunanchicpä Tayta Dios lluy umäśhanchiccunäwan müdacuśhun, supaycäpa mala-mäñancunaćhu masïsu śhaycuycunapä. Caynu pilyayanchic manam aychayu tulluyu nunawanchu, sinu'a cay yanawyayä pachäćhu sumä munayniyücunäwanmi, puydïnincunawanmi, maquinchu cachïcunawanmi, ñatac altućhu cä mana allin ispiritucunawanpis. Chaymi Tayta Dios lluy difindicunanchicpä umäśhanchiccunäta sumäpa uywaśhun imapis ćhämuptin mana uchucllactapis aśhutyalcul masïsu śhaycuycunapä. Caynu lluy camacäluptinmi masïsu jinalla śhäcuyäśhunlä. Chayurá sumä rasuncäwan-ari waćhacuwan-yupaypis sumäta watacuśhun. Chaynütac Diosninchicpa allinninwan-ari ćhulacuśhun cachacup atajacü chalicunwannüpis. Jinaman Jesusninchicpa allin jawca cawsay willacuyninwan sapatuwan-yupay ćhulacuśhun mana lluchcallal masïsucta tacyaycachimänanchicpä. Imaypis atajachicü-yupay chalapacuyninchicwan caycuśhun supaycäpa śhanśhay-śhanśhay lansancunacta lluy chaśhnunanchicpä. Chaynütac salbaśhaña caśhanchicta umanchicman ćhulacuśhun cascunuy atajamänanchicpä. Jinaman Diosninchicpa chay shimin Chuya Ispiritup ispädan cäcätari maquinchicwan aptishun. Ñatac mayćhüpis imaypis lluy chalapacü-masinchiccunapïpis Chuya Ispiritup munayninćhu Taytanchicta mañacuyninchiccunaćhu jicutaycuśhun lichcat-lichcat mana jucmanyällal. Chaynütac ya'apïpis Taytanchicta mañaculcay, pacaläśha allin willacuyninta shimïman ćhulaycamuptin sumä callpawan willaycunäpä. Cay-laycumari pudirnin caśhäpi ćhänäśha-yupay canan cayá. Chayurá Taytanchicta mañaculcay mana manchalillal callpawan willacunäcäta willaycunäpä. Ñatac sumä cuyaśhá cunfiacuna lulawshï-masinchic chalapacü-masinchic Tiquicom ya'apïta lluy willaycälishunqui. Caypämari caćhayämú, ya'acunaćhu imacuna pasaśhantapis yaćhaycul callpanchaculcänayquipä. Cuyaśhá chalapacü-masïcuna, Tayta Diosninchicwan Jesusninchic jawca cawsayta, cuyacuyta, chalapacuyćhu tacyaycuyta uycälishunqui. Mana camacaycü cuyacuywan Jesusninchicta cuyäcunätá llaquipayllanćhu caycälichishunqui. Chaynu cachun. Jesuspa nunan ya'a Pablowan, Timoteom limaycälimuc Filipos malcaćhu lluy chalapacücunäta, mastá caminaycücunätawan yanapänincunäta. Quiquin Tayta Diosninchicwan Duyñunchic Jesuspa llaquipayninpïta jawca cawsay amcunaćhu caycuchun. Ñatac amcunapi imaypis yalpalmi Diosllanchicta sulpäta ucú. Chaynütacmi cushishalla amcunapi imaypis Diosta mañacú, chalapaculcäśhayqui muyunpi canancama allin willacuyćhu willacuywan yanapaycälimäśhayquipi. Chaymi chalapacuyá, Jesusninchic amcunaćhu chay allincäta allaycuśhannülla cutimuyninćhu lluy cabalalpunanta. Caynu amcunapi pinsanäpä cäsu canmi: masqui carsilcäćhu wićhalayaptïpis, ütac nunacunäta limapaśhtin, tantiachishtin cayaptïpis, ya'awan cuscatacmi Diospa llaquipayninćhüpis cayculanchic. Chaymi imaypis śhun'üchu cayalcanqui. Jesusninchicpa cuyacuyninwan licaycälinacpi maynu sumä-sumä munaśhäta Diosninchic tuquictam yaćhan. Ñatac Diostam mañacuyá quiquiqui-pula masta-masta cuyanaculcänayquipäpis, jinaman paypi sumä yaćhaycälinayquipäpis, tantiaycälinayquipäpis, jinal mayannin allin ütac mana allin caśhantapis sumäta tantiaycälinayquipä. Chayćha Jesusninchic cutimuyninpä mana juchayu allin śhun'uyüña caycälinqui paypa allin lulaynincunallawan sumä wayuyniyü-camalä. Jinaptinćha Diosninchic sumä alawaycuśha, altuman juluycuśha can'a. Chalapacü-masïcuna, lluy pasamäśhancunaca allin willacuy masta milananpä caśhanta yaćhaycäliy. Cayćhu llapallanmi, aśhta cuartilćhu cachacucunäpis Jesusninchic-laycu wićhaläśhäta yaćhapäcun. Caynu prïsu caśhäwanmi lluy-yupay chalapacü-masinchiccunapis Jesusninchicćhu caśhanpa masta callpanchacuyalcan mana pin'acullal nï manchalillal allin willacuyta lluy willaculcänanpä. Rasunpa waquinnincuna inbidicuyninwan ćhïnicuyninwanmi Jesusninchicpi willaculcan. Juccunam ichá allin śhun'unwan. Chay quiquillanpa munayninwan willaculcan “Chay wićhaläśhancäćhu masta ñacachinapä” nil ćhïnimayninwanmi. Juccunäñatacmi ichá Jesusninchicpa cuyacuyninpi allin willacuy-laycu cachacu-yupay sumäpa śhaycuśhäta yaćhapäcul willaculcan. Ñatac ¿imam ucaman? Ćhïnicuyninwan ütac allin śhun'uwan willaculpis Jesusninchicpïmi willacuyalcan. Jinaśhanmi sumä cushichiman. Mastalämi cushisha cayäpis, mañaculcäśhayquiwan Jesusninchicpa Ispiritunpa yanapayninwan wićhaläśhäpïta allin yalunäta yaćhayal'a. Chaynütac manam pin'acüchu lulanäta imaypis mana ipanchanäta śhun'üćhu tantiacuyal'a. Aśhwanpam balurní can'a Jesusninchicta altuman juluycunäpä, cananpis imaypis masqui cawsalpis ütac wañulpis. Cay cawsaynïćhu muspaynïpis Jesusllamanñamá; masqui wañulpis gänäñamá. Cay pachäćhu cawsalpis allinpälämi llapanpäpis caśhä. Chayurá sumä sasam mayanninta aclaycunapäpis. Ishcaynin śhun'üćhu cayaptinmi mana atipächu. Chaymi aybistá cay pachäta caćhayculña Jesusninchicwan cawsaytaña muná; cayćha mas allin ya'apa canman. Ñatac amcuna-laycu cawsanälämi. Cay śhun'üćhu mas caśhanpam amcunawan cawsaśhälä chalapacuyniquita, cushicuyniquita callpanchaycälinacpä. Chayurá amcunawan yapa caycuptinchic ya'a Jesusninchicwan cawsaśhä-laycućh Taytanchicta altuman julaycälinqui. Ñatac ima-ayca captinpis Jesusninchicpa willacuyninpa tincüninmannuy sumäpa cawsaycäliy. Chayćha watucüniqui śhamulpis ütac uyaliyllapis uyalisha allin willacuyman masïsu chalapacuśhtin juc śhun'ulla cayalcäta, jinaman llapayquipis juc nunanülla allin willacuynin milananpä lüchayäcänuy cayalcäta. Ñatac cuntracüniquicunap cärallanta ñawillanta licalcullal'a ama manchaculcaychu. Chayćha tantiapäcun'a mana atipänanta; amcunactañatacćha tantiachishunqui quiquin Diospa munayninwan binsipäcunayquita. Ñatac Jesusninchicman imam chalapaculcänallayquipächu manam ćhulaycälishulanqui, sinu'a pay-laycu ñacapäcunayquipäwantacmi. Rasunpa pay-laycu amcunawan cuscam ñacaycunchic unaypis cananpis licapämäśhayquinülla. Canan ¿manachun callpanchapäcuśhunqui Jesusninchicpäña capäcuśhayquica? ¿Manachun cuyacuynin cunsuylaycälishunqui? ¿Manachun Chuya Ispiritun amcunawan cayan? ¿Manachun llaquipaynintawan cuyacuyninta yaćhaycapäculanquiña? Chaynu captin'a, tuquillap cuyacuywan juc nunanülla, juc śhun'ulla, juc pinsaylla cawsaycäliy-ari, sumä cushishallaña ya'apis canäpä. Ñatac läga śhun'uyu nïtac nunatucüśha śhun'uyu ama imactapis lulapäcuychu. Aśhwanpa quiquiquipïtapis mas allinpälä lluytapis uywaycunqui. Amatac quiquillayquip allinllayquipá licacuychu sinu'a juccunäpactapis licaycäliy. Ñatac Jesusninchicnümi caycälinquiman: Pay masqui quiquin Diosninchic cayalpis, manam chay cayninman atinïduchu caycula. Aśhwanpam Dios caynintapis juc-läduman ćhulaycul, ya'anchicnu aychayu tulluyüman muyula. Caynu cayalpis, mastalämi mïnuschacula; uyway nunamanlämari muyulapis. Cäsucuyninwanmi wañuycäta quiquinpa awnila; aśhta mana allin piyurnin nunap wañuchinan curuśhninmanlämi ćhälapis. Chaymi mas altunninmanlä Tayta Dios ćhulaycula; lluy puydïpïtapis sumä allinninmanlämi numraycula. Chaymi janay pachäćhu, cay pachäćhu, allpäpa śhun'unchu lluy cäcunäpis Jesusninchicman un'ulacuycul “Anmá lluy imapïpis mayanpïpis sumä puydïca cayanqui” nil alawapäcun'a. Chaynüpam Tayta Diosninchicta altuman julaycälin'a. Ñatac cuyaśhäcuna, amcunaćhu cayaptí imaypis cäsupämälanquim. Canan calućhu cayapti'a maslämi puydinpis. Chaynütac salbaycuśhaña capäcuśhayquita sumä manchacuywan camalachiyta callpanchaculcanquimanmi. Quiquin Diosñatacmi śhun'uyquićhu lulayta pinsaycachil munaśhanmannuy lulachipäcuśhunqui. Lluy lulapäcuśhayquićhu mana jamuyänacullal nï piñanacullal lulaycäliy. Chaynu cawsapäcuptiquićh imapi juchachaycälishunayqui mana can'achu. Ñatac Diospa chulincunanu allin śhun'uwan cay tutapä pachäćhu uman muyüśha mana allin nunacunap ćhawpinćhu cawsaycälilmi lusiru-yupaypis acchipäcunqui allin willacuy cawsay uśhanta tantiachishtin. Chaynu capäcuptiquićh Jesusninchic cutimunan muyuncäćhu lluy wañuy-wañuy lulaynïcuna mana yan'alpä caśhanta yaćhal sumä cushicuśhä. Jinaman'a chalapacuyniquip callpanchacuynin cabalalpuśha cananpä yawarní jićhäśha captinpis cushisha lulaycul amcunawan cuscam cushicüman. Chayurá amcunapis ya'awan cusca cushiculcay-ari. Ñatac Timoteocta watucüniqui caćhamunäpä Jesusninchicmanmi chalapacú. Jinaptïćha imanuy capäcuśhayquitapis willaycamaptin cushicuśhä. Ya'anuy cay Timoteo amcunapïpis llaquicu'a manam pipis canmanchu. Juccuná Jesusninchicpa lulaycälinantá, aśhwanpa quiquillanpämi masta wañuyalcan. Ñatac tuquictam yaćhayalcanqui Timoteo maynu sumä śhaycuycuśhantapis, ya'awan cusca mayćhüpis allin willacuyta apaycälishäćhu chulï-yupay yanapämäśhantapis. Chaymi ya'awan ima pasanantapis yaćhälul-pacha amcunaman caćhamuśhä. Licaycüniqui quiquí ñä paćhcamunäpäpis Taytanchicman chalapacuyätacmi. Chaynütacmi ima pishipacuynïcunaćhu licaycamänanpä caćhamuśhayqui lulawshï-masí pilyawshï-masí chalapacü-masinchic Epafroditocta cutichimuná prisïsäśhanta licayá. Amcunapi śhun'unpis manañam śhun'uchu. Chaynütacmi cayćhu ishyaśhanta uyalipäcuśhayquita yaćhälul sumä llaquicula. Rasunpa sumätam ishyäla; ñaćham wañuytapis talïlun. Jinaptinpis Diosmi llaquipaycula, manam payllactachu sinu'a ya'actapis manaña mas llaquićhu cayänäpïta. Chayurá canan-pacham mana-mana caćhaycamú amcuna yapa tincuycul cushiculcänayquipä ñatac ya'apis manaña llaquisha cayänäpä. Chayurá Taytanchicpa pudirnintanu-ari sumä cuyacuywan ćhasquiycäliy. Paycunanu cäcunäta imaypis cuyacuywan altuman julaycäliy. Jesusninchicta sirbiyninwanmi pay wañuytapis ñaćha talïlun. Cawsaynintapis ñaćha apälun quiquiquicuna mana yanapämäśhayquita yanapämäśhanwanmi. Canan chalapacü-masïcuna, manaläpis camacalpul cayta niycälishayqui: Jesusninchicwanña capäcuśhayquipïta sumä cushiculcay. Rasunpa manam pishipächu nishäcäta cutipalcul cutipalcul limapaytapis; aśhwanpa chay can'a quiquiquicunapäćha. Cuydaculcay chay ishyay allu-yupay mana allin lulayniyu siñalachicunapä aychanchicćhu cuchuy pawananpä wañupacuyäcunäpïta. Ñatac rasun siñalacuśhancá ya'anchicmi cayanchic, Diosninchicpa Ispiritunpa alawaycücunaca, Jesusninchicpäña caśhanchicpi sumä cushicücunaca. Canan chay janä aychallanchicman manam chalapacunchicchu. Ñatac mayanpis chaycunallaman jinapäcunanpä allin captin'a ya'a mïjurtaläćha chalapacümanpis. Israel caśhtap quiqui-quiquin milayninlämi, Benjaminpa ayllunmi cäpis. Chaynütac taytäpi Israel caśhta captïmi, pusä muyunllacta siñalächimälapis. Ñatac Moisespa camachicuyninman chalapacuynïćhu'a manchacuywan lulaycü fariseo caśhtalämi caläpis. Chayćhu maynu sumä afanädu calmi, allin willacuyman chalapacücunätapis aticaćhalá. Chay Moisespa camachicuyninpa allin lulaycuyćhu'a manam pï imacta niycamänallanpis calachu. Ñatac chay unay sumä allinpa lluy licaśhäcunätapis, canan'a Jesusninchic-laycu imapäpis mana bälipäñam licaycú. Maslämi canpis quiquin Jesusninchicta sumä lisishäpïtá ¿lluy chaycuna imallamá? Pay-laycum imactapis ismay-yupayta juc-läduman chapiycülú payllactaña uywacunäpä, chaynütac paypis ya'allactaña uywacamänanpä. Diosninchic allinpäña licaycaman, manam Moisespa camachicuyninta lulayta jicutaśhäpachu, sinu'a Jesusninchic lulaśhanman chalapacuśhäpam. Cayllapam Diosninchic mana juchayütaña licaycaman. Munayní Salbacü Jesusní wañuycäpi śhalcamuśhan pudirninta sumä lisiycuymi. Ñacayninćhüpis paywan cusca caycuytam muná masqui wañuná captinpis śhalcamuna muyuncäćhu paywan canäta yaćhayal'a. Ñatac “lluytañam talïlú” nilchu manam niyá. Masqui munaśhá allin nunanu manalä cayalpis, callpanchacuyämi Jesusninchic imam ayamäśhancäman ćhänäpä. Chalapacü-masïcuna, manalämi cay nishäcänüchu cayá. Masqui manalä ishpilpulpis caytam lulayá: punta cawsaynïta caćhaycul llapan callpäwanmi callpanchacú śhamücäta chalanäpä. Chay camacayninmanmi impiñacú Diosninchic chulin Jesuswan wiñay cawsay primiucta umänancäman. Chayurá caynümi pinsaycuchwan sumä tacyaycuśha chalapacuyniyücuna. Sïchuśh imaćhüpis jucnüta pinsapäcuśhayquitapis, Diosmi chaytapis tantiaycachishunqui. Masqui maynu ima cacuptinpis tantiaycachimäśhanchicnüñari cawsaycuśhun. Chalapacü-masïcuna, laśhćhüman sumäpa jaluycälimuy; chaynütac yaćhachishäcunaca laśhćhüćhüña cawsaycälishantapis licaycäliy. Caycama niycälilacñam, cananpis wa'aynïwan-camam niycälic: curuśhcäćhu Jesusninchicpa wañuyninta jalutacücuna cayalcanmi. Chaycunactá wiñay simpri camacaycü ñacaycällam alcayan. Paycuna aychanpa munaśhancunallactam taytacha-yupayta cuyapäcun. Imacunapïpis uyshulänantá aśhwanpam nunatuculcan. Rasunpa cay pachäćhu cäcunällamanmi muspapacuyalcanpis. Ya'anchicmi ichá janay pachäpäña canchic. Chaypi Salbacü Jesusninchic cutimunantatacmi sumä gänaśhwan alcayanchicpis. Chay llapa imapis munayllanćhu cá sumä jatun munayninwanmi cay chincä aychanchicta muyuycachimäśhun quiquinpa śhalcämuśhan aychanmannuy. Chayurá chaynüllari Jesusninchicman masïsu chalapaculcay. Canan cuyaśhá chalapacü-masïcuna, quiquí ñawïwan licaycälinacpïmi wañupacuyá. Amcunamari cushichïní capäcunqui juc primiu-yupaylä canpis. Chaymari Evodiawan Sintiquipis Jesusninchicpa chulincunanu tuquillap awninacaycälillächun. Am chalapacuna lulawshï-masïtañatacmi bälicuc cay paninchiccuna camachinacaycälinanpä yanapaycunayquipä. Paycunam allin willacuyćhu wañuy-wañuy lulaycawshipämäla Clementewan chaynütac juc lulawshï-masïcunäwanpis cusca. Paycunap śhutincuna cawsaypa cä librućhu juccunäwan capäcunanpäñam ćhulaycuśha cayan. Ñatac Jesusninchicćhu'a imaypis cushiculcay. Yapalämi niycälicpis: ¡Sumä cushiculcay! Jesusninchic cayllaćhüña cayaptin'a allin śhun'u capäcuśhayquitapis llapa nunaćhüpis camalaycälichinquimanmi. Ñatac imapïpis ama llaquicuyalcaychu. Aśhwanpa Diosninchicpa maquinman lluy ćhulaycul mañaculcay; mañaculpis sulpäta ucuy. Chaymi Diosninchic jawca cawsayta uycälishunqui nunaca tantiay mana atipänancunawanlä canpis. Caynu jawcacta śhun'uyquitapis, pinsayniquitapis Jesusninchicćhümi tacyaycachishunqui. Cananñatacmi, chalapacü-masïcuna, śhun'uyquita umayquita ćhulaycapäcunqui: lluy rasuncunällaman, rispitana cäcunällaman, imapis allincunällaman, mayanpis imaniycamänallanchicpis mana cäcunäman, allin cuyaywan licaycachimänanchiccunällaman, imapis allinpa licaycunällaman, lluy imapis alawaycunawan allin lulaycunällamanpis. Chaynütac willaycälishätapis, yaćhaycälichishätapis, lulaśhäta licapämäśhayquitapis jinalla lulaycäliy. Chayćha jawca cawsay umäninchic Dios amcunawan caycun'a. Ñatac canan Jesusninchicćhu cushicümi unaypïña ya'api llaquiculcäśhayquita yapa camalaycachipäcuśhayquipi. Rasunpa manam un'apamälanquichu; munayalpis imanuypa yanapaycälimänayquipäpis cäsu mana caśhanta tantialämi. Caynu niycälic manam pishipacüśha cayalchu. Rasunpa imaćhüpis bïda pasayta yaćhaśhañam cá, masqui cäniyu cayćhüpis, ütac waccha cayćhüpis, imap janallanćhu sumä cawsaytapis, mana imayu cawsaytapis. Yaćhätacmi masqui micuypa jananćhu cayalpis ütac mana micuyniyu wañuyalpis sumä cushisha cawsayta. Aw-ari, imaćhüpis, imactapis Jesusninchic callpanchaycamaptinmi atipá. Chaynu captinpis sasachacuynïćhu yanapaycälimäśhayquiwan allintam lulaycälilanqui. Yaćhapäcuśhayquinüpis Macedoniapi wamäta yalul allin willacuyta willacunäpä, lluy malcaćhu chalapacücunapïtapis amcunallam illaywan yanapaycapämälanqui. Aw-ari Tesalonica malcaćhu cayaptïpis amcunam ishcay quimsa cuti pishipacuynïpä apachipämulanqui. Cayta niycälic manam amcunapi illayta mañapacuynïwanchu. Aśhwanpa munayní chay cuyacuyniquicunapïta altuman julaycälisha mas capäcunayquipämi. Ñatac pinsaśhäpïtapis sumä mas mastalämi ćhasquiycullá. Chaymi Epafroditowan lluy apachimumäśhayquiwan'a ima pishimäśhancunäpis sumä altuy-altuyña cayan. Sumä tuqui aśhnä insinsiu Diosman ćhäcänümi paypa śhun'unpä. Cay licaycamä quiquin Diosnïmi amcunap ima pishipaculcäśhayquitapis chulin Jesusćhu sumä cänincunawanlä lluy uycälishunqui. Chayurá Tayta Diosninchic-ari imaycamapis altuman juluycuśha cachun. Chaynu cachun. Canan limaycäliy Jesusninchicpäña lluy cäcunäta. Chaynütac ya'awan cä chalapacü-masinchiccunapis limaycälimuśhunquim, jinaman llapallan chalapacü-masinchiccunapis, mastá Romap puydï mandä Cesarpa wasinćhu cäcunämi. Quiquin Jesusninchicpa llaquipaynin amcunawan caycuchun. Chaynu cachun. Jamallá. Jesusninchicpa jucnin puydï caćhan Diospa munaśhanmannuy ya'a Pablom chalapacü-masinchic Timoteowan cuscá limaycälimuc Diospa aclaśhan Colosas malcäćhu Jesusninchicman masïsu chalapacü-masïcunacta. Quiquin Tayta Diosninchicwan Duyñunchic Jesuspa llaquipayninpïta jawca cawsay amcunaćhu caycuchun. Ñatac amcunapi imaypis mañaculcal'a Duyñunchic Jesusninchicpa Taytan Diostam sulpäta uculcá. Uyalipäculämi Jesusninchicman maynu chalapaculcäśhayquitawan, lluy chalapacü-masiquicunacta maynu cuyapäcuśhayquitapis. Caycuna amcunapi yalaycamun allin willacuyta uyalipäcuśhayquipïwan Tayta Dios sumä allincunacta alcachipäcuśhuśhayquiman chalapaculcäśhayquipam. Ñatac cay allin willacuymi jinantin pachäman ćhayan cawsaycunacta allinman ticlachishtin Dios maynu sumä rasunpa llaquipayniyu caśhanta yaćhapäcuśhayqui-pacha pasaśhancänu. Cay yaćhachishüniqui cuyay yanapäní chalapacuna sirbï-masinchic Epafrasmi ya'acuna partipi yanapaycälishulanqui. Paymi maynu sumä cuyacuyniyu capäcuśhayquitapis uyaliycachipämäla. Chaymi yaćhapäcuśhá muyunpi Diosninchicta imaypis jinalla mañacuyalcá munaynintapis, lluy yaćhachicuynintapis, imanuy caśhantapis sumäta yaćhaycälinayquipä tantiaycälinayquipäpis. Jinalćha cawsaycälinqui Jesusninchicpa munaynillanman, imaypis allincällacta paypa anrädunpä lulaśhtin. Chaynu Diosninchicta masta lisipäcuśhayquipaćh cawsayniquićhu allin lulaycunalla mas mas caycun'a. Ñatac Taytanchicpa jatun munayninman tincüta sumä balurta uycälishunayquipämi mañaculcá. Chayćha ima captinpis mana cuyupacullal masïsu śhaycaycälinqui cushishalla imaćhüpis sulpäta ucuśhtin. Yalpapäcuy: paymi caynu ishpiycälichishulanqui unanchaśhan malcanpa tücänincunacta allin gubirnunćhu partinacaycälinayquipä. Cay mana allin pachap mandäninpa maquinpïtacmi cuyay chulinpa gubirnunman julaycamälanchic yawarninpa ćhaninwan juchanchicta pampachaycul libriña cananchicpä. Jesusninchic'a mana licaśha Diospa quiquin liträtullanmi. Paymi lluy camaśhancunapïpis llapanpïpis sumä munayniyu puntacta calaña. Payllawanmi tucuy ima licaśhanchictapis, mana licaśhanchictapis, munayniyu pudirniyu janay pachäćhu, cay pachäćhu cäcunätapis Dios camala. Payllawanmi payllapätacmi lluy lluyta camala. Manalä imapis cayaptin Jesusninchic ñam calaña. Paymi llapan camaśhacunactapis caśhallanćhu caycachin. Paytacmi aychan-yupay cä chalapacünincunap uman. Chaynu lluy imapïpis wamä cayalmi wañuycäpïpis puntacta śhalcamula imaćhüpis sumä allinninćhülä puntanninćhu camalaycunanpä. Ñatac Diosmi tucuy cawsayninta payllaćhu camalaycachiyta munala. Curuśhcäćhu yawarninta jićhaśhanpatacmi jinantin cay pachäćhu janay pachäćhu lluy cäcunätapis allinpa yapa licaycunanpä cutiycachimula. Amcunamá unay cawsapäculanqui Diospa japächäśha. Ćhïnicüninmi rasunpa capäculanqui pinsaśhayquicunäwan, lulaśhayquicunäwan'a. Cananmi ichá tulluyu aychayu Jesuspa wañuyninpa allinpa licaycälichishunqui, chuya-cama, mana juchayu puntanćhu, payllapäña capäcunayquipä. Caynu caycälinqui allin willacuy uyalipäcuśhayquićhu limalicuśhanman mana jucmanyällal masïsu jinalla chalapaculmá. Cay Jesuspa willacuynin jinantin pachäman ćhäśhancäta willawshïninmi ya'a Pablopis cayá. Chaymi canan amcunapi ñacaśhäta cushicú. Aw-ari, Jesusninchicpa aychan-yupay cä chalapacücunäpä unanchaycamäśhancäta listum cayá cushicuywan aychäćhu ñacaycunäpä. Rasunpa Diosmi willacuyninta amcunamanpis lluy chalapacücunämanpis tantiaycachiywan sirbinäpä caćhaycamäla. Cay willacuy'a unay timpupïmi lluy awquillunchiccunapïpis pacaläśha cacula. Cananmi ichá Diosninchic chalapacünincunaman camalaycachinña. Cay pacacuynin Jesusninchic amcunaćhüña cayäśhancämari. Munayninñatacmi cay: pacacuyninta nunanman lisiycachiy, maynu sumä tuqui caśhanta jinantin pachäćhu lluy nunacunaca yaćhalpunanpä. Cayllapñam chalapaculcanqui gubirnunman Dios ćhasquiycälishunayquita. Chayurá lluymanpis limapaśhtin, yaćhachishtin llapan yaćhaycunäćhu Jesusninchicpïmi willaculcá Diospa ñawpäninman mana juchayü-camacta ćhaycälichinäpä. Caypämi llapan callpäwan lüchanacul lulaycú Jesusninchic sumä munayninta umäśhanwan imalä canpis. Chayurá cayta yaćhaycälinayquitam muná. Aw, rasunpa sumä gänaśhwanmi mana jucmanyällal mañacú amcunapïpis, Laodiceacunäpïpis, jinaman imaypis mana lisimäśhancunäpïpis. Mañacú juc-yupaylla, juc śhun'ulla cuyanacul, llapallayqui tacyaycälinayquipämi, ñatac Diospa pacäśha willacuynintapis tuquicta sumä mishqui ćhaniyu caśhanta tantiapäcunayquipämi. Chay willacuy quiquin Jesusmari. Payćhümi talinchic lluy pacaläśha alli ćhaniyu yaćhaycunactawan tantiaycunactapis. Cayta niycälic mayanpis imaymana mishqui limaycunawan mana ingañayalcäśhunayquipämi. Masqui quiquí amcunaćhu mana cayalpis, śhun'ú amcunawanmi cayan. Cushicütacmi allin caycälishayquipïwan Jesusman masïsu chalapaculcäśhayquipïta. Chayurá Jesusta duyñuyquipäña ćhasquicuyalcal'a payllawanñari cawsapäcuy. Allinña sapichacuyä jaćha-yupaypis payćhu sumäpa tacyaycäliy; yaćhachishuśhayquinu-ari walan-walan chalapacuyniqui payćhu masta tacyaycuchun. Jinaman sulpäta ucuypis shimiquipi ama pishichunchu. Licaculcay; chay yan'al mana allin mishqui inquitacuynincunallawan'a cuncapi ama chalachicuyalcaychu. Chay yaćhachicuynin manam Jesusninchicpïchu, sinu'a nunacunap custumrillancunapïtam, ñatac cay tutawyayä pachäćhu mandä munayniyücäpïtatacmi. Diosñatacmi lluy imanuy caśhantapis camalächicun quiquin Jesusninchicćhu. Payćhümi imapapis lluy junta cayalcanqui, jinantin pachäćhu lluy munayniyu puydïtucüpïtapis sumä-sumä mas puydïca cayaptin'a. Payćhu capäcuśhayquiwantacmi siñaläśhaña cayalcanqui. Manam nunacunalla siñalal aychallanchicta juluycuśhannüllachu, sinu'a cay aychanchicpa munayninpi julaycamäśhanchiccämi; chaytá Jesusllanchicmari lulaycun. Ñatac bawtisacälälil'a paywanmi pampälälisha-yupay capäculanqui; paywantacmi śhalcämuśhapis capäculanqui, Dios jatun munayninwan śhalcachimuśhanman chalapaculcäśhayquipamari. Ñatac juchayqui-laycu Diosninchicta mana lisiyalcalmi juc timpućhu'a paypä wañüśha capäculanqui. Cananmi ichá quiquin Dios Jesusninchicpa lluy juchanchicta pampachaycul paywan cuscacta cawsayta uycälishunqui. Llapan nimäśhanchicta mana cäsucuy atipaśhanchiccunäpi lluy cäraycamänanchic cäcunätapis lluymi chincachin. Aw, curuśhcäman chacatäśhanwanmi mana caśhanman lluyta muyuycachin. Cay Jesuspam Diosninchic binsila cay pachäćhu sumä munayniyu puydïtucuśhäta. Chay curuśhcäćhu binsishanwanmi lluypa puntanćhu prïsu-yupayta uyshulächin. Chayurá amañari juccuná niyalcäśhunquichu, imacta micunapäpis, upyanapäpis, fistacunacta licacunapäpis, warda muyuncunaćhu, quillacunaćhu fistacunapïpis. Lluy caycuna śhamücäpa aspa llantuyllanmi cayan. Jesusninchicñatacmi ichá quiquin rasu-rasunca. Chayurá paypi tuquicta yaćhalpunayquita ama waycachiculcaychu chay mana nunatucü-yupaylla anjilcunäta alawäcunäwan. “Ribilayämanmi” niyalcalpis chaynu cayalcan nunacunallap yaćhayllanwanmi. Paycunam cutüśha-yupay Jesusninchicćhu manaña capäcunchu. Ya'anchictam ichá, pay jucllachaycamanchic quiquin aychanña cananchicpä. Umanchicnu cayalmi, lluy jinantin aychanta wiñaycachimanchic, micaycachimanchic, Diospa munayninmannuy lluy tincüninman ćhulaycamäśhanchicwan. Jesusninchicman chalapaculcäśhayquiwan'a cay pachäćhu jatun munayniyücäpa wañuśha-yupayñam muyülälinqui. Chayurá ¿imapïtan-nila canan cawsayanqui cay pachäpa nunan-yupaylä imaymana camachicuycunap munayninwan intuchicüśha? “Wicta cayta ama yataycuychu, ama micuychu, ama maquiquiwan tupaycuychu” nil camachicuycunacá pasä camacällam; nunacunallap yaćhachishancunallamari canpis. Ichaćh niyalcanqui “Caynu allin manchacuywan mana nunatucullal aychanchictapis sumämi sujitachimanchic” nil. Ñatac chay'a mana allin tantiayninchicta munayninchicta manamá rasunpa sujitayta atipanchu. Chayurá Diosninchic Jesusninchicwan cuscacta śhalcayächimaptinchic'a umanchicpis śhun'unchicpis cachun janay pachällaćhu, Jesusninchic unrapä Diospa lädunćhu gubirnaśhancäman. Chaycunaćhu śhun'unchic cachun ama cay pachäćhu lluy chincacücunällaman'a. Jesuswan wañupäculanquiñamari; chayurá śhamü cawsayniqui Jesuswanmi cayan, Diosninchicćhu pacäśha. Juc muyunćha ichá quiquin cawsayniqui cä Jesus camalächicun'a, chaynütacćha amcunactapis. Chay altuman juluycuśha cayninćhüćha paywan cusca capäcunquipis. Chayurá aychayquip unay munaynin cawsäcäta wañuchinayquim prisïsan: anla juchacuycunacta, mana allin munaycunacta, imapïpis wañuyaycunacta. Cay'á taytachacta cuyayäśhanchicnümi cayan. Cay lulaycunapïtamari Diospa piñacuynin mana uyalicücunäman ćhan'a. Amcunapis unay caynücunactam lulapäculanqui. Manaña chaynu cayalcal'a canan rabyacuycuna, mana awantana piñacuycuna, juccunacta ćhïnicuycuna amcunaćhu manatacmi canmanñachu. Chaynütacmi palaycunawan imaymana mana allin limaycunapis shimiquipi imaypis manaña yalunmanchu. Amatac artipänacuyalcaypischu chay aychayquip mana allin cawsayninpïta anla lataśh müdanactanüña mana allin unay lulaynincunactawan wicapayalcalñá. Jinalcul muśhü cawsaywanmi müdacälälisha cayalcanqui. Jinaman chay cawsayniquita Diosninchic imaypis muyulpayächishunqui quiquinmannümi, payta sumäta lluy lisilpälinayquicama. Ñatac cay muśhü cawsayćhu canapä manam ucunchu Israel mana-Israel caypis, nï siñalachicuśha mana siñalachicüśha caypis, nï uyway nuna ütac libri caypis, nïtac juc caśhta cay imapis ucunpischu. Aśhwanpa cawsä Jesusllam puydin lluypïpis masninca jinaman lluyćhüpis. Ñatac cuyay malcan capäcunayquipäña Dios aclaycuyalcäśhuptiqui'a, cawsayniquicunaćhu caycunman juccunacta llampu śhun'uwan licaycuy, allincällacta lulaycuy, quiquiquipïtapis mastalä juccunacta licaycuy, allin maquiwan lulaycuy, chaynütac imapïpis pasinsiacuy. Ñatac juccunäwan piñanacuyta ama ashiyalcayñachu, imapis ninacaycälinayqui captin'a aśhwanpa pampachanacaycäliy. Maynümi Jesusninchic pampachaycälishulanqui, chaynu-ari amcunapis pampachanacaycäliy. Mastá cuyacuyta camalaycachipäcuy; cay cuyacuymari llapa imactapis tuquicta tincuycachin. Ñatac jawca cawsayta Jesusninchic umäśhanchicca śhun'unchicćhu caycuchun. Paymi lluyta ayamälanchic cay jawca cawsayćhu juc cuirpullap aychan-yupay cawsanapä. Jinaman'a imaypis sulpäta ucuśhun. Ñatac Jesusninchicpa willacuynin śhun'unchicćhu imaypis tacyaycuchun llapa sumä cänintin. Chaynütac lluy yaćhaywan jucninchic jucninchic imaćhüpis caminanacuycuśhun, anyapänacuycuśhun. Diosta sumä anradisicüśha śhun'uwantac, taquishun imaymana taquicunawan, imnucunawan, Chuya Ispiritu taquicunacta śhun'unchicpi yalachimuśhancunäwanpis. Caynu lluy lulalpis, limalpis Jesusninchicpa pudirninnu lulaycuśhun, pay ya'anchic-laycu lulaśhanpi Tayta Diosta sulpäta ucuśhtin. Ñatac walmicuna, sujitaculcay wayapayquicunaman; caytam lulaycälinayqui Jesusninchicman chalapaculcäśhayquipa. Wayapacuna, tuqui cuyacuywan walmiquicunacta licaycäliy; ama usuchipäcuychu. Chulicuna, taytayquicunacta imaćhüpis cäsuculcay; caymari Diospa śhun'unpä cayan. Taytacuna, chuliquicunacta ama cutipalcul cutipalcul rabyapayächiychu, jinapayal'a wällïshacta cayächiychu. Chaynütac uyway nunacuna, cay pachäćhu duyñuyquicunacta imaćhüpis cäsuculcay. Amatac paycunap ñawillanćhu'a, “allinpa licaycamänanpä” nil lulayalcaychu, sinu'a allin śhun'uwan Diosninchicta manchacuywan. Lluy imapis lulapäcuśhayquicunacta lulaycäliy llapan śhun'uyquiwan Jesusninchicta sirbiycuyänu, ama nunacunällactachu. Yaćhapäcunquiñamari Duyñunchic Jesus sirbipäcuśhayquica allin unanchaycuśhancäman tincüta upäcuśhunayquita. Mana allincäta luläcäñatacmi ichá, mana allincäman tincüta ćhasquiycun'a. Ñatac Diosninchic mana śhalcullalmi mayanmanpis cäraycun. Chaynütac duyñucuna, uywayniquicunacta tuquip tincüninman licaycäliy. Yalpapäcuy amcunapapis janay pachäćhu juc duyñuyqui caśhanta. Mana pishipällal Tayta Diosman jinalla mañaculcay lichcat-lichcat caśhtin, jinaman sulpäta ucuśhtin. Chaynütac ya'acunapïtapis mañaculcay “Taytay, puncucunacta quićhaycälipuy Jesusninchicpa unay pacaläśhan allin willacuyninta lluy tantiaycälichinanpä” nil. Chay willacuśhä-laycumari wićhalayá. Mañaculcaytac “Tuqui tantiapaśhta tantiaycachinanpä yanapaycuy” nil; chaynu lulanämi cayan. Ñatac mana chalapacücunäwan'a yaćhayniyünümi capäcunqui; paycunawan imayüra caycälishayquicunaćhüpis allincätari tantiaycälichichcay. Limayniquicunapis sumä allin mishquillam imaypis caycunman. Chaynütacmi tapucuycunätapis tincüninman-cama willapaycuyta yaćhanquiman. Ñatac cuyay chalapacü-masinchic Tiquico, sumä chalapacuna yanapämi, Jesusninchicta cusca sirbipäcuśhämi imanuy caśhätapis amcunaman apaycamun'a. Chaypämi amcunaman caćhayämú, cayćhu ima pasaśhantapis willaycälil, callpanchaycälishunayquipä. Paywantacmi cuyay masïsu chalapacü-masinchic malca-masiqui Onesimopis śhayämun. Ćhayculmi cayćhu ima lluy pasaśhantapis willaycälishunqui. Ñatac wićhalawshï-masí Aristarco limaycälimuśhunqui, chaynütac Bernabëpa primun Marcospis. Ñatac amcuna yaćhaycälichishañam cayalcanqui Marcos watucüniqui śhamuptin imanuypa ćhasquiycälinayquipäpis. Chaynütacmi limaycälimuśhunqui Justup lisipäcuśhan Jesuspis. Cay Israel-masïcunallam Diospa gubirnunpa lulawshï-masí. Paycunam allicta cushiycachiman. Chaynütac amcunanüpis Jesuspa nunan Epafraspis limaycälimuśhunqui. Pay imaypis amcunapi mañacuyanmi, masïsu tacyaycälinayquipä ñatac ima captinpis Diospa munayninta lulaycälinayquipäpis. Jinaman'a quiquí ñawïwanmi licalá amcunapïpis Laodiceapwan Hierapolispa malcancunaćhu cäcunäpïpis, maynu sumä llaquicuśha caśhanta. Chaynütac cuyaśhá mïdicu Lucaspis, Demaspis limaycälimuśhunquim. Ñatac Laodiceaćhu chalapacücunäta limaycäliy. Jinaman Ninfactawan wasinćhu lluy juntunacü chalapacücunätapis limaycäliytac. Cay cartacta amcuna lïgiycälil'a Laodiceaćhu chalapacücunäman apälälichiy, paycunapis lïgiycälinanpä. Amcunañatacćha lïgiycälinqui Laodiceapi śhamü carta ćhämuśhuśhayquita. Ñatac Arquipocta niycälillay Duyñunchic imam nishannülla sumäta lulaycunanpä. Ya'a Pablom quiquí maquïwan, liträwan cay limaycuyta isquirbiycamú. Yalpapäcuy prïsu wićhaläśhäta. Quiquin Diosninchicpa llaquipaynin amcunawan caycuchun. Chaynu cachun. Jamallá. Ya'a Pablom, Silvanowan, Timoteowan apachicalcämuc cay cartacta amcuna Duyñunchic Jesus, Tayta Diosllapäña cä Tesalonica malcäćhu chalapacücunäman. Quiquin Tayta Diosninchicpa llaquipayninpïta jawca cawsay amcunaćhu caycuchun. Diosninchicta imaypis mañacuśhäćhu Jesusninchicman masïsu chalapacul cuyaywan allincunäta lulal tacyaycälishayquitapis yaćhapäcümi. Chaynütacmi paypa cutimuyninta licat-licatllaña alcayalcäśhayquitapis yalpalmi Taytanchicta anradisicú. Quiquin Diosninchicpa cuyaśhan chalapacü-masïcuna, aclapäcuśhulanqui nunan capäcunayquipämá. Caynu caśhanta tantiapäcú allin willacuyca amcunaman imanuypa ćhämuśhanpamá: manam nunacunallap limayllanmannüchu, sinu'a munaywanmi, Chuya Ispirituwanmi, jinaman rasuncäwanmari. Yaćhapäcunquitacmá amcunap allinniquipä sumä cawsapäcuśhätapis. Chaymi ya'acunacta lical amcunapis rasunpa atichipämäśhayquiwan'a Duyñunchictapis atichipäculanqui. Masqui imaña pasapäcuśhuptiquipis, Chuya Ispiritu sumä cushicuyta uycälishulanqui ćhasquipäcuśhayqui-pachapïtam. Caynu capäcuśhayquita licalmi Macedonia, Acaya-läducunaćhu chalapacücunäpis atichipäcuśhulanqui. Cay lulayniquiwan rasunpa amcuna Jesuspïta willaśhäcäta manam Macedoniaman Acayallamanchu sinu'a juc malcacunamanpis milachipäculanquim. Chaymi Jesusman chalapaculcäśhallayqui intirućhüpis lluy muyuyan. Chaynu cayaptin ya'acuna ¿imactam nipäcuśhä? Manam imapis nipäcuná canñachu. Lluy nunapis imanuypa ćhasquiycälimäśhayquitapis: “Taytachancunactapis alawayta caćhayculmi rasunpa cawsä Diosta ćhasquïlälin. Chulin cutimuynintapis jawcamá alcaycälin” niyanmá. Aw-ari, wañuycäpi Chulin Jesus śhalcamulmi wiñay simpri ñacaycäpi julaycamäśhun. Chalapacü-masïcuna, amcunaman manaläpis ćhämul Filipos malcaćhu'a may supay-apachishaćh, palapäcuśhaćh capäculá. Masqui caynu imaña pasalcämaptinpis, quiquin Diosninchicmi callpanchamäla mana manchalil paypïta willaycälinacpä. Chaymi śhamuyní mana yan'alpächu cala. Ya'acuná umá imactapis chalaśhanpïchu manamá śhapämulá, nïtac juc licchä pinsaynïwanchu limapapäculac nïtac imapis julucuynïwanchu yaćhachipäculac. Aśhwanpa quiquin Diosninchicmi “Allinñam cayalcanqui” nil allin willacuyta maquïman ćhulaycälimäla. Ya'acuna manam nunacunap munayllanpächu lulayalcá sinu'a imacta śhun'unchicćhu pinsaśhanchictapis yaćhä Diosninchicpa munayninpänümi. Yaćhapäcuśhayquinüpis ya'acuna shimi mishquichïnu'a imaypis manam alawapäculacchu nïtac imayquitapis juluylläwanchu jinapäculá. Caycunapïta quiquin Diosninchicmi tuquicta yaćhayan. Nïtac amcunaćhu nï juccunaćhu allinpa licachiculcänäpächu, sirbichiculcänäpächu śhapämulá. Aw, rasunpa Jesuspa puydï caćhancuna cayalcal'a chaynu ćhasquinamá capäcú. Ñatac chay lulaytá manam uchucllapis pinsalcälilächu. Aśhwanpa sumä cuyalmi tayta mamanu amcunacta cuyaywan ishpiycälichilac. Amcuna manam yaćhapäcunquichu maynu cuyapäcuśhactapis. Munayní manam willaycuyllachu, aśhta bïdätapis amcunapi upäcümanmi cala. Chalapacü-masïcuna, rasunpa yalpapäcunquim amcunaćhu Diospi willayal mantiniculcänäpä mana piñachiynïwan tutay-muyun maynu-maynu lulapaculcäśhätapis. Ñatac amcunapis ñawiquiwanmi licapäculanqui, Tayta Diosninchicpis yaćhanmi amcunaćhu allin lulayniyu capäcuśhäta, tuqui śhun'üwan licaycälishacta, jinaman pipis nï limamänan capäcuśhätapis. Chaynütacmi callpanchäcänuy, jucniqui-jucniquita cunsuylaycälilac, juc tayta chulinta licaycücä-yupaypis. Chaymi Diosninchicpa gubirnunćhu wiñay simpripä sumä alli-alli rïnanayquipä aclacuśhan capäcuśhayquita yaćhal, ya'acuna ćhuncay-ćhuncay limapaycälilac paypa tincüninmannuy cawsapäcunayquipä. Ñatac chayćhu Jesuspi willaptí ¿manachun “Cay willamäśhanchic'a rasunpa Diospïtam uyaliyanchic; manam nunap yaćhachicuyllantachu” nil cushisha ćhasquipäculanqui? Cay nipäcuśhayquipïtam imaypis Diosninchicta anradisicú. Rasunpa cay willaśhäca quiquin Diospi yalamümari. Cay willacuyninta ćhasquiculcäśhayquipam quiquin Diosninchic amcunap bïdayquita allinman ticlayächin. Chalapacü-masïcuna, Judea malcacunaćhüpis Jesusman chalapacücunäwan pasaśhancänümi amcunacta malca-masiquicuna ñacachipäcuśhulanqui. Chay Israelcunämi Diospa unay willacünincunactapis wañülächila, jinaman'a Duyñunchic Jesustapis. Chaypïtá ya'acunactapis alüläliman. Paycuna manamá Diospa śhun'unpächu cawsayalcan; lluy nunacunap cuntrantacmá cayalcanpis. Chaynütac mana-Israelcunaca salbaculcänanpä allin willacuyta willäcunäpi mićhacamäśhanwan'a mas-mas juchactalämi tawacuyan maquinman juntachicucä-yupaypis. Chaymi Diospa lluy piñacuynin ćhämuptin'a cay lulaśhancunapi sigüruña cunca cuchuynin can'a. Ñatac amcunawan chalapacü-masïcuna, mana tinculpis śhun'üćhümi imaypis caycälilanqui. Chaymi watucüniqui śhamuypi wañupaculá. Jinalmi japallá achca cuti yalaćhacamuptïpis imaymana sasachacuycunacta supayca ćhulamuptin mana atipamulächu. Chayurá ¿mayantá cushichimäní, śhun'üta altuman juluycüca? Amcuna ya'awan cusca Jesusninchicpa cutimuyninćhu cäcunämari. Aw, amcunapïtamari sumä cushisha cayalcá. Chaynu manaña watucamuyta atipalcul masta llaquiculculmi, Atenas malcaćhu quïdacuyta pinsälälí. Salbacüninchicpa allin willacuyninta willacawshï-masí pudirní chalapacü-masinchic Timoteocta caćhapämulá “Paymi chalapacuynincunaćhu masïsu tacyaycäliyta yanapaycamun'a, chaynütac callpanchaycamun'a chay imaymana sasachacuycunäćhu pasaśhancunäwan mana mayanllanpis iwichiculcänanpä” nil. Amcuna yaćhapäcunquimá caynu ñacananchicpä caśhanta. ¿Manachun amcunawan cayal juc-pun nipäculac: “Chalapaculcäśhayquipïta aticaćhaśham capäcunqui” nil? Canan ¿manachun nishänülla pasayan? “Caynu pasayaptin'a ichaćh chay ñacaycunawan'a Palpachï Satanaśhpis umanta muyuyächinña Jesusta caćhaycunanpä. Jinaptinćha cay imaymanap ñacal lulaśhanchic'a pampapäña can'a” nilculmi, sumä pinsamintucüśha cayal apuraypa Timoteocta caćhamulá, imanuy capäcuśhayquitapis willaycamänanpä. Ñatac Timoteo cutïmul, willaycaman sumä allin capäcuśhayquitapis “Jesusninchicman'a masïsu chalapacüśham cayalcäñä. Jinalmi llapanpis yanapänacuyalcäñä cushisha imallaćhüpis” nil. Nimantacmi ya'acunapïta imaypis cuyacuywan yalpaćhaculcäśhayquita, ñatac “¿Imayćha tincuycuśhun paycunawan?” nil ya'acunanu llaquiculcäśhayquitapis. Cay sasachacuynïcunäćhu uyalïlulmari sumä-sumäta cushicul śhun'ulläpis jawcayälunlä canpis. Amcuna Jesusninchicman masïsu chalapaculcäśhayquita yaćhalpüluptïmi śhun'üta acchiycälichimanqui. ¡Rasunpa caycunapi maynu cushisham cayá! ¡Diosninchicta imanuypälä anradisicüman sumä cushicuyta uycapamäśhayquiman tincüta! ¡Manamá atipächu! Ñatac Diosninchicman masta chalapaculcänayquipäpis yaćhachinac cayanlämi. Chaymi Diosninchicta tutay-muyunpis mañaculcá amcunaman cutipämunäpä. Chaymi quiquin Diosninchictawan Duyñuninchic Jesusta mañacú ima captinpis amcunaman yanapaycul ćhächimänanpä. Chaynütac Duyñunchicta mañacú, ya'acuna cuyapäcuśhacnuy, amcunapis quiquiqui-pulapis ñatac juccunawanpis masta cuyanaculcänayquipämari. Chaynütacmi, ruygacuyalcá śhun'uyquita callpanchaycälishunayquipäpis. Chayćha Duyñunchic Jesus anjilnincunawan cutimuptin amcunapis Tayta Diosninchicpa puntanćhu chuya caycälinqui. Chalapacü-masïcuna, amcunaćhu cayal, Diospa śhun'unpänuy imanuy cawsaytapis yaćhachipäculacmi. Chaynümá cawsayalcanqui. Cananñatacmi Jesusninchic-laycu ruygaculcac masta-masta lulanayquipälä. Yaćhapäcunquiñamari Jesusninchicpa pudirnin caynïwan imacta yaćhachipäcuśhactapis. Chayćhu ¿manachun “Mana juchacullal, mana pulinacullal cawsananchictam Diosninchic munan” nil niyalcac? Chaynu captin'a, aychayquita sumä allinta sujitaculcay; manamá Diosta nï lisïcunänu munaśhanpa aysachicuyalcäśhancänüchu cayalcanqui. Yan'al-lätac jucnin-jucnin nuna-masiquip masanninwan cayal casädu pirdichï capäcunquiman. Nipäcuśhac-yupaypis chaynu nunactá Diosninchicmi chayman tincüta mućhuycachin'a. Diosninchicmari ya'anchictá “Amcunam nuná capäcunqui” nil aclamälanchic, paynuy tuqui mana juchacul cawsanapä. Cay yaćhachicuyta jamuyäcá manam nunallap yaćhachicuyllantachu jalutacuyan, sinu'a paynu canapä Chuya Ispiritunta umäninchic Diosninchictam. Ñatac cuyanacul yanapänaculcänayquipïtá, manañam nipäcunac canchu. Quiquin Diosninchicmari yaćhayta umälanchicña lluywanpis juc taytap chulinnülla cuyanacul yanapänacunanchicpä. Rasunpa cay nishannüshi amcuna lulayalcanqui lluy Macedonia malcacunäćhu cä malca-masiquicunawanpis. Ñatac, chalapacü-masïcuna, caypïpis mas sumä-sumä yanapänaculcänayquitalämi licaycuyta muná. Chaynütac lulayniquita caćhaycul matayyacuycul ama puliyalcaychu. Aśhwanpa lulaculcay yaćhachipäcuśhacnüpis mana mañapacuśhtin puliyalcänayquipä. Jinaptiquićh mayanman mana uyshuycunayquipis can'añachu, aśhwanpam Diosman mana chalapacü lluy nunacunäpis alawal tuquip licapäcuśhunqui. Chalapacü-masïcuna, wañucü chalapacü-masinchiccunapïta yaćhaycälinayquitam muná Diosman mana chalapacücunänuy, wiñay simpri cawsayta mana alcäcunänuy “Manañaćh tincuycuśhäñachu imaypis” nil mana llaquiculcänayquipämari. Jesusninchic wañüśhanpi śhalcamuśhanta ampis ya'apis yaćhanchicmi. Chaymi Jesusninchicmanña chalapacuyal wañücunätäpis Diosninchic śhalcachimunanta chalapaculcá. Cay nishäcunacá quiquin Jesusninchic niycamäśhanchicnümi. Rasunpa, Jesusninchic cutimul'a manam wañücunäta caćhayculchu ya'anchic cawsäcunätalä puntacta puśhacamäśhun. Chaypun altu sïlupi puydï anjil ayalpämuptin, Diospa curnitillan llamadalpämuptin, quiquin Jesusninchicmi ji'alpamun'a. Jinaptinmari wañüśha chalapacücunaca śhalcamun'a. Jinamanmi ya'anchic cawsäcunätawan cuscacta Jesus juclla puśhacamäśhun altu pucutay jananćhu lluypis juntunacunapä. Chayćhümi wiñay simpripä paywan cacuśhun. Chaymi caycunacta umanchicćhu uywal llapanchicpis cunsuylanacuycunanchic. Chalapacü-masïcuna, cananñatacmi chay pasanan timpucunapïta, muyuncunapïta, manaña isquirbimunac canñachu. Yaćhapäcuśhayquinüpis, Taytanchicpa cutimuynin can'a mana pinsaśhanchic üraćhu suwa tutap un'aypi yaycamuyninnümi. Diosman mana chalapacü llapa nunacunam chaypunpá “Canan'a jawcañam sigüruñam cacunchic” nil niyalcan'a. Chay jinayaptinmi un'aypi alli ñacaycuna lluyta camacänanpä ćhämun'a. Juc patayu walmicta quillanćhu dulurnin un'aypi chalaśhancänümi ¿pitá chay dulurninta aśhuchinman? Sigüruñam imanäśhapis chalacalpun. Chaynümi paycuna sigüruña cayalcan chay ñacaycäćhu mana lluptil muyupäcunanpä. Paycuná tutap mana sintil wañüśha puñuyäcunanümi, ñatac tutap shincäśha mana imapis ucul cayäcunanümi cayalcan. Chaymi ima pasaśhantapis tantianchu. Chalapacü-masïcuna, acchïćhümi cayanqui. Manam paycunanüchu tutapäćhu mana fisyuyu cayalcanqui Taytanchicpa cutimuynin un'aypi suwanuy chaläśhunayquipä. Aśhwanpamá, muyunćhu pulil lluy imapis licäcunänuy cayäna tuqui sänu fisyunchicwan. Cay chalapacuyninchicwan nuna-masinchicta cuyaycuyninchicmi lluy atajamäśhun juc jïrru chalicu-yupaypis. Chaynütac salbäśha sigüruña caśhanchicta umanchicćhu masïsu uywaśhun juc cascuwan atajachicüśha-yupaypis. Diosninchic'a castigućhu canapächu manamá unanchaycamälanchic, sinu'a Jesusninchicman chalapacuyninchicpa salbaśha cananchicpämi. Jesusninchicmari wañula ya'anchic-laycu cawsayäpis wañuśhäpis wiñay simpripä paywan cawsacunapä. Chayurá lluy caycunacta umayquiman ćhulal llapayquipis callpanchanaculcay imam lulayalcäśhayquinu. Chalapacü-masïcuna, amcunapä wañuy-wañuy lulayäcunäta, licaycälishüniquicunacta, caminaycälishüniquicunacta allinpa licaycäliy. Caynu lulapäcuśhanpïtamá tuqui rispïtuwan licaycul cuyaycäliy. Llapayquipis tuqui allinpa apanacul cawsapäcuy. Chaynütacmi chalapacü-masïcuna, amcunacta ruygaculcac, llapa illa mana lulacücunäta anyaycälinayquipä, pishi śhun'uyücunäta callpanchaycälinayquipäpis. Chaynütac imallawanpis uman muyuchicücunäta limapaycäliy. Pasinsiayniqui lluywan-ari caycuchun. Imacta lulaśhuptiquipis amatac cutichicuyalcaychu. Aśhwanpa amcuna-pulapis juccunäwanpis allin śhun'uyu caycäliy. Tucuy timpu-ari imaypis cushishalla cawsapäcuy. Chaynütac imaypis Diosninchicta ruygaculcay. Ñatac payta anradisiculcay allincuna mana allincuna śhamuptinpis. Jesusninchicpa nunan cayaptinchicmá lluy caycunacta lulananchicta Diosninchic munan. Diosninchicpa Ispiritun amcunacta lulachiyta munaśhuptiqui'a ama atajal mićhacuyalcaychu. Chaynütac juccunacta lulachiptinpis amatac mićhacuychu. Chaynütac Dios partipi willacuśhancunäta mana bälïpä ama licapäcuychu. Aśhwanpa rasun mana-rasun caśhantapis talipay. Rasun captin'a chaycunapi allincäta umayquiman ćhulaycuy. Mayćhüpis imaćhüpis mana allincäta talil'a ama ćhasquiychu. Aśhwanpa juc-läduman ćhulal un'aycuy. Cananmi jawca umäninchic Diosninchicta ruygacú muyun-muyun mastalä sumä allinninmanlä chuyanchäśhunayquipä, jinal almantinta änimuntinta aychantinta juchannäta Jesusninchic cutimuynincama uywapäcuśhunayquipä. Aclacuśhüniqui Diosninchic'a chalapacunamá. Imam limalicuśhantanüllam lulaycun'a. Jinaman'a, chalapacü-masïcuna, amcunapis Diosninchicta ruygaculcay ya'acunapi. Chaynütac llapayquipis sumä cuyacuywan limaycanacaycäliy. Chaymi Duyñunchicpa pudirninnu caynïwan canan amcunacta “Cay apachimuśhä cartacta lluypäpis lïgiycäliy” nil niycälic. Duyñunchic Salbacü Jesuspa llaquipaynin amcunawan caycuchun. Ya'a Pablom, Silvanowan, Timoteowan apachicalcämuc cay cartacta amcuna Tesalonica malcaćhu Tayta Diosninchicman Jesusninchicman chalapacücunäpä. Quiquin Tayta Diosninchicwan Duyñunchic Jesuspa llaquipayninpïta jawca cawsay amcunaćhu caycuchun. Chalapacü-masïcuna, amcunapi Diosninchicta imaypis anradisiculcäman Jesusninchicman masta-mastalä chalapaculcäśhayquipïtam, jinaman quiquiqui-pula cuyanacul masta-masta yanapänaculcäśhayquipïtam. Cay lulapäcuśhayquicunapi ya'acuna mayta chayta lilpis chalapacü-masinchiccunaćhümi alawaculcá: “Maynu sasachacuycunaćhu cayalcalpis, maynütaña ñacachipäcuptinpis, sumä masïsulämari chalapacuyalcanpis” nil. Cay ñacapäcuśhayquipamari Diosninchic tantiaycachipäcuśhunqui allin tincüninman cäraycunan caśhanta. Chaymi amcunactá “Ya'apa gubirnüćhu canayquipä mirisinquim” nil nipäcuśhunqui. Cay ñacachishüniquicunactañatacmi lulaśhanman tincüta mućhuchin'a. Amcunapis ya'acunapis ñacäcunätañatacmi ichá jawca cawsayta uycamäśhun. Caynu pasan'a nina walayäcäwannuy llapa munayniyu anjilnincunawan Jesusninchic janay pachäpi cutimuptinmi. Chayćhümari Diosninchicta mana lisïcunäta Jesusninchicpa allin willacuyninta mana cäsucücunätapis mućhuycachin'a. Chaycuna Diosninchicpi calu-caluman alüśha can'a wiñay simpripä camacaycü ñacaycämanmi, jinaman sumä allin cayninpïpis munayninpïpis japächäśham capäcun'a. Amcunam ichá Jesusninchic cutimuptin: “Maynu sumä-sumämá” nil japächäśhan nunancunawan cushisha alawapäcunqui. Chayćhu capäcunqui paypi willaptí ćhasquiculcäśhayquipïtam. Chaymi Diosninchicta ruygaculcá ayaycälishuśhayquimannuy sumä allin cawsayäta taliycälishunayquipä, jinaman chalapacuyniquićhu lluy munapäcuśhayquita lulapäcuśhayquitapis lulaycuśha cananpä. Cay lulapäcuśhayquipam Jesusninchic altuman juluycuśha can'a. Paypis Tayta Diosninchicpa Jesusninchicpa llaquipayninman tincütam altuman julaycälishunqui. Cananñatacmi chalapacü-masïcuna, willaycälishayqui Jesusninchic cutimuptin paywan lluypis juntunacunanchicpi. Ama pinsamintucuyalcaychu “Chay muyunca ćhämunñam” nil willacuycunapapis, cartapapis ütac quiquin Pablopapis nïcunällawan'a. Ama-ari imawanpis mayanwanpis ingañachicuyalcaychu. Caycunalämi puntacta pasan'a: jinantin pachäćhümi Diospa cuntran ćhïnicüninca śhalcapäcun'a “Ampïta manañam yaćhaytapis munäñachu” nil. Chaycunapïtam śhalcamun'a allincäta jalutacü nunaca, chay camacäśha cananpä unanchäśha nunaca. Paymi Diospa cuntran śhalcul “Ya'a puydïcällactam alawapämanqui” nil imacunacta alawätapis payllaman cutichin'a. Quiquin Diospa chuya wasintapis duyñuchacuyculmi “Ya'am quiquin Dios cayá” nil mandaćhacamun'a. Amcunaćhu cayal ¿manachun caycunapi nipäculac? Amcuna yaćhapäcunquimá chay juyu nuna manalä timpunćhu licalimunanpä ima atajaläśhantapis. Masqui pacaläcäta manalä licaycuyaptinchicpis chay mana allin lulaynincuná muyuyanñamá. Chay atajaläśhancäta julünallanñamari cayan. Aśhüchiptin Diosta jalutacüca licalimuptinpis Jesus cutimulmi juc limayllawan wañüchin'a, camacaycülun'a. Cay jalutacüca quiquin Satanaśhpa sumä pudirninwanmi śhamun'a milagrucunacta lulaśhtin siñalcunawan quirichishtin imalä canpis. Chay imaymana mana allin artinwanmi ingañayta jicutaycun'a, Diospa cuyacuyninta salbaśha cananpä jalutacü wañuypä cä nunacunäta. Chaymi chay ingañacuyninwan aysachicunanpä Diosninchic caćhaycun'a. Chay mana allincällaćhu cushisha cawsapäcul rasuncäta mana ćhasquiculcäśhanpïtam lluy mućhuchisha capäcun'a. Amcunactam ichá cuyaśhá chalapacü-masïcuna cay pacha manaläpis captin cuyacuyninwan aclaculcäśhulanquiña paywan wiña-wiñaypä cawsapäcunayquipä. Caycunapïta, ya'acuna ¿manachun Diosninchicta anradisicüman? Diosninchicpi willapäcuptí paypa Ispiritunmi rasuncäman chalapaculcänayquipä yanapaycälishulanqui. Jinalculmi canan imawanpis yanapayalcäśhunqui muyun-muyun masta paynu capäcunayquipä. Caynu lulapäcuśhayquipañatacmi Jesusninchicpa bïdanwan partiycuśhanülla capäcunqui. Chayurá chalapacü-masïcuna masïsu tacyaycälil ama un'apäcuychu cartap ütac shimïwan yaćhachipäcuśhäcunätapis. Quiquin Salbacü Jesusninchicwan cuyamäninchic Tayta Diosmari llaquipayninpa śhun'unchicta wiña-wiñaypä acchiycachimälanchic. Pay-ari ima lulayćhüpis limayćhüpis callpanchaycuśhunqui tacyaycälichishunqui. Canan amcuna ya'acunapi ruygaculcay mayman chaymanñapis Jesuspa willacuyninta malluchinäpä jinaman amcunaćhünüpis altuman juluycuśha cananpä. Chaynütac mañaculcay chay juyu nunacunap maquinpi libraycälimänanpä; manamá llapa nunachu allincäman chalapaculcan. Jesusninchicmi ichá sumä allin chalapacuna. Chaymi masïsucta tacyaycälichishunqui jinaman mana allincäpïpis licaycälishunqui. Chaynütacmi yaćhachipäcuśhacnu lulayalcäśhayquita jinaman lulapäcunayquitapis siguracüśha cayalcá. Taytanchicta mañacú Diosninchic cuyacuyninta śhun'uyquiman sumä juntaycachimunanpämi, Jesusninchictanu imaćhüpis masïsu tacyaycälichishunayquipäpis. Ñatac, chalapacü-masïcuna, Jesusninchicpa pudirnin caynïwanmi niycälic: chay mana lulacuyta munä illa chalapacücunäwan, yaćhachishämannu mana cawsäcunäwan ama jucllachanaculcaychu. Amcuna tuquictam yaćhapäcunqui imanuy cawsaśhätapis, atichipämänayquipä: amcunaćhu manamá imaypis mana lulacul'a capäculächu, manatacmi mayanniquipïpis imayquitapis dinbaldilla mañapaculcälacchu. Aśhwanpam tutay-muyun maynu lulacul mantiniculcälá amcunacta mana piñachiynïwan. Masqui Jesuspa willacuyninta willacuyalcal'a ćhasquipäcunämi rasunpa cala. Ñatac amcuna licamal atichipämänayquipämi chay lulaytá uchucllapis pinsalcälilächu. ¿Manachun amcunaćhu cayal: “Mana lulacücunacá ama micuchunpischu” niyalcaclä canpis? Ñatac ¿chaychun waquinniquicunapïta uyaliyá “Mana imallactapis lulaculmi nunap bïdallanpi yaćhaycaćhaśhtin pulicun” nïta? Chaymi Jesusninchicpa pudirnin caynïwan amcuna niycälinayquipä nic: “Chay mana lulacü nunacunaca patanpä lulaculcächun-ari” nil. Amcunañatac, chalapacü-masïcuna, allincäta lulaycuypi ama pishipapäcuychu. Cay cartanpa lluy nishäta mana cäsucü chalapacücunapïtá pin'aculcänanpä japächaculcay. Ñatac ćhïnicuywan'a ama-ari licaychu aśhwanpa cuyacuywan aylluyquitanu anyapaycuy. Cananñatacmi jawcallaćhu cawsachï Taytanchic mayćhüpis imaypis jawcacta cawsachipäcuśhunqui. Pay-ari amcunawan caycuchun. Llapa lulamuynïćhu lulaśhä-yupaypis ya'a quiquïmi cay cartacta maquïwan firmaycul apayächimú. Jesusninchicpa llaquipaynin-ari amcunawan caycuchun. Chaynu cachun. Am chulï-yupay sumä chalapacü-masí Timoteo, Diospa puydï caćhan ya'a Pablom cay cartacta isquirbiyämuc. Caynu puydï caćhan canäpämari Salbacü Diosninchicwan chalapacuśhanchic Jesusninchic aclaycamäla. Tayta Diosninchicwan Duyñunchic Jesuspa llaquipayninpïta jawca cawsay amćhu caycuchun. Unay Macedonia malcäta yalucuyal ruygacuśhacnümi, cananpis ruygacuc: Efeso malcaćhu quïdal chay mana allin yaćhachïcunäta callpawan mićhacuy, chaynütac yan'al cuintucunaman manaña pinsalcänanpä jinaman unay awquilluncuna ima caśhta caśhantapis manaña talcayalcächinanpäpis. Chaynu lulaycunacá talcachipäcun yan'al palanacuyllactam; Diospa lulayninta chalapacuyllap lulaycuśhanchicta manamá yanapanchu. Caynu niyá: Diospa nunancuna llapan śhun'unwan sumä chalapacuyninwan cuyanaculcänapämi. Ñatac jinapäcunanpïtá chay milaynincunapi tapunacuycunamanmi achca pintïlälin. Masqui Moisespa isquirbishanta yaćhachïtuculpis chay sumä chalapacüśha willaśhancätapis manamá tantianpischu. Yaćhanchicmi Moisespa camachicuyninta cällanman tincüllanman lulaycuśhá allin caśhanta. Camachicuycá manamá allin luläcunäpächu, sinu'a mana allin lulayniyücunäpämi, Diospa camachicuyninta jalutacücunäpämi nï manchacücunäpämi, ñatac jucha-sapacunäpämi, mana rispitäcunäpämi, cullu linlicunäpämi, taytanta mamanta mayan nuna-masintapis wañuchïcunäpämi, mansibäducunapäwan, umripis walmipis quiquin-pula anla luläcunäpämi, nunacunacta lanticücunäpämi, imaymana licchä casquishcunäpäpis. Rasunpa, alawäśha Tayta Dios allin willacuyninta uycamäśhanmannuy mana cäcunäpämari camachicuycá. Duyñunchic Jesusta sulpäta ucú maquïman ćhulaycamäśhanpïtam. Cay lulaypa chalapacü caśhäta pay licamalmi lulanäpä callpacta uycamäla. Caynümi lulaycula masqui unay timpu Diosta ya'a jalutacuptïpis, nunancunacta wañuchinäpa aticaćhaptïpis. Chaynu captinpis llaquipaycaman payman mana chalapacul, nï tantial lulaptïmari. Taytanchic sumä-sumätam llaquipaycaman, jinaman cuyacuytawan payman chalapacuytalä uycamanpis. Cay limay chalapacunamá, lluypis ćhasquiycunapämari: Jesusninchic cay pachäman śhamula jucha-sapacunacta salbaycamänanchicpämi. Chaycunapïtapis mas jucha-sapanninlämi ya'a cayá. Caynu sumä jucha-sapannintalämi mana camacä pasinsianta llaquipayninwan camalaycachiman. Caynüpam tantiachimanchic payman wiñay cawsaypa chalapacücunäwan imanuy caycuśhantapis. ¡Sulpäri callächun mana imaypis wañü, mana camalä, japallan sumä yaćhayniyu Mandacüninchic! ¡Wiñay simpripä cawsä Diosninchic imaypis altuman juluycuśha alawaśha cachun! ¡Chaynu cachun! Chulí Timoteo, canan nishac'a Diospa willacünincuna ampïta nishanmannüllam cayan. Chayman yalpaćhacul sumäpa cachacu-yupay śhaycuy Diosninchicpa yaćhachicuyninta bälichinayquipä. Chalapacuyniquićhu masïsu tacyaycul chuya pinsamintuyülla caycuy śhun'uyquićhu rasun uywaśhayquica nishuśhayquimannu'ari. Waquin nunacuna cay yaćhachicuycäta mana awnipäcuśhanwanmi chalapacuyninta pampaman muyülächin. Chaynu-ari Himeneowan Alejandropis puliyalcan. Cay nunacunäta Tayta Diosta manaña jalutacuyalcänanpä Satanaśhpa maquinmanmi ćhulaycülú. Puntallactá anyapaycälic, lluypïta Diosta mañaculcänayquipä, sulpäta uculcänayquipämi. Caynu mañaculcay mastá mandacücunäpi puydïcunäpi, chuya śhun'uyülla Tayta Diosta rispitaśhtin allin jawcallaćhu cawsanapä. Caynu lulaycuy allinmi, salbamäninchic Tayta Diospa śhun'unpänümari. Paymi allin willacuycäta llapa nunacuna lisipäcul salbaculcänanta munan. Jucllayllamari nunacunäta Diosman cutiycachimänanchicpä cayan. Chay nunaca salbacü Jesusmi. Chaynümi unanchaśhan timpućhu camalaycachimanchic juchanchicpïta quiquin wañuycäman ćhulacuśhanwan. Chaymi Tayta Dios puydï caćhanpä yaćhachïninpä ćhulaycaman mana-Israelcunäman cay rasuncäta willaycunäpä. Rasuncällactam niyá; manam casquicuyächu. Chayurá alawapäcunayquipä juntunacapäcul Diosta mañaculcay, ñatac mañaculcay chuya śhun'uyülla, mana ćhïnipänacullal, rabyapänacullal. Walmicunäpis allin tincüllanman rispïtuwan müdaculcächun. Amatac aläjapä ñächapacüśha cayllactá ucupacuyalcächunchu; nïtac sumä ćhaniyu müdanacunallawan'a aläjapä chipipicyaśhtin cacuyalcächunchu. Aśhwanpam walmicunaca allin lulayninpa lisisha capäcunman Diospa sirbïnin capäcuśhanmannuy. Jinaman yaćhachicuy üra walmicunaca sujitacüśham śhun'ullanćhu ćhasquipäcunan. Manam pirmitishachu wayapäta yaćhachïtucunan nï mandätucunan. Cay pachap allaycuyninćhu Tayta Dios puntallactá Adan wayapactamari camala, jina ipanmanlämi walmin Evacta. Manatacmi Adanchu Satanaśhwan ingañachicücá, sinu'a walmin Evam pishi śhun'u cayninwan gänachiculcul juchacta luläla. Chaynu captinpis Tayta Dios salbaycun'a mamanuy lulaynincunacta lulaycuptinmi chalapacuyninćhu masïsu tacyaycuptinmi, allin chuya captinmi, nuna-masincunacta cuyaptinmi, piwanpis aläjapä mana licachicuśhanpamari. Cay limay chalapacunam: mayanpis chalapacücunäćhu caminaycü cayta munäcá, allin rispitana lulaymi. Chayurá caminaycüca canman: imapi mayanpis mana jamuyaycunallanpis cäcämi, juc walmiyülla, allin cäninman tantiaycü, allin tincüllanman lulaycü, lluypapis allinpa licaśha, rispitäśha, wasinćhu jamachï, yaćhachinanpä yaćhayniyümi. Manam shincacuyllapi wañuyächu, nï ruydullacta ashiyächu, nïtac juyucunallawan gänaypi wañupacuyächu, aśhwanpa allin śhun'uyücuna, jawcalla caycü cuyacümá. Jinaman wasinćhu sumä caminaycücämi, chulincunapis manchacuywan allin rispïtuyü-camam. (Quiquinpa wasinta caminaycuyta mana yaćhäcá ¿imanuypatan Tayta Diospa nunancunactalä caminaycülunman ampá?) Manatacmi chayllalä chalapacüca canmanchu; Yan'almi yaćhätuculcul nunatuculcul Satanaśhcänüpis cäraycunanpä palpülunman. Chaynütacmi mana chalapacü nunacunäpäpis allinpa licaśhannin caycunman, mana jamuyäśha cananpä jinal supaypa trampanman mana palpuyänanpä. Chaynütacmi chalapacücunäćhu yanapäcunäpis canman: lluypa allinpa licaśha, limalicuśhancäta lulaycü, amatac shincacuyllapi wañuyä, nïtac mana allincunallawan illayta chalaypi wañuyá. Aśhwanpa Dios camalaycachimäśhanchiccunäta mana ishcayyällal allin śhun'uwan licaycücunam. Mayantapis ćhulananchicpä allin cawsaynintalämi puntacta licaycuna. Mana imallapis niycuna captinlämi yanapäninpä ćhulalpuna. Chaynütac walmicunäpis lluy nunapapis allinpa licaśha canman, amatac tumpayä cachunchu sinu'a sujitacü-cama, imaćhüpis chalapacuna. Yanapaycüca juc walmiyüllam canman, wasintapis chulintapis allin caminaycümi canman. Cay yanapäcunaca lulayninta sumä lulayaptin'a lluy nunawanpis allinpam licachicun'a. Jinalmi imapi mana manchalillal llapan nunacunätapis willacunman Jesusninchicman chalapacuśhanpïtapis. Timoteo, masqui canancunalla watucüniqui śhamuyta pinsayalpis, cayta isquirbiyämuc manalä ćhämuptí Tayta Diospa wasinćhu chalapacücunaca imanuypa cawsanapäpis yaćhanayquipämi. Aw-ari, Tayta Diospa wasinmi canchic, jinaman rasun allin willacuycäpä simintunmi, wasip paradïrunmi. Sïchuśh cay śhamuna muyuncunäćhu mana ćhämul'a apachicayämú cay cartacta Tayta Diosninchicpa nunancunacta imanuypa caminaycunayquipäpis. Rasunpa, maynu sumä-sumämi camalachishan chalapacuśhanchic'a: Tayta Dios tulluyu aychayu nunawanmi camalachicula; Allinpa licaycuśha caśhantam Chuya Ispiritu camalaycachila. Anjilnincunäpäpis licaśham cala. Jinantin pachämanpis willaśha captinmi lluy chalapaculcäla; Janay pachäćhu altumantacmi julaycälilapis. Canan'a Chuya Ispiritum tuquictaña nimanchic: “Camacay timpucunaćhümi chalapacuyta caćhaycul mana allin pantachï ispiritucunap yaćhachicuynincunacta aticulcan'a” nil. Chaycunacta yaćhachïcunaca ishcay cäracunam, casquishcunam, mana llaquipayniyü-camañam; śhun'un pasaypi lumiyäśhañam cayanpis. Nunacunaca casaraculcänanta mićhaculcanmi. Chaynütac Tayta Dios lulaśhancunäpi rasun allincäta lisïcunaca sulpayta uycul micapäcunanpäpis mićhaculcanmi. Tayta Dios lluy camaśhancunaca allinmi; manam imallapis anla canmanchu sulpayta uycul ćhasquiptinchic'a. Diospa limayninmannuy mañacuptinchic'a ima micuypis chuyanchäśhañamari. Caycunacta chalapacü-masinchiccunacta yaćhachil'a Jesuspa allin sirbïninmi caycunqui. Caynüpam chalapacuśhanchicćhu yaćhachimäśhanchicta sumä cäsucul wiñaycuśhayquita camalaycachinqui. Ñatac mana allin yan'al uman chaquïsha limaycunapïtá japächacuy; aśhwanpa chuyalla canayquipä yaćhapacuy. Cay aychanchicpä ejerciciocunacta yaćhapacuy'a rätullapämi aychanchic callpacta chalan. Tayta Diospä yaćhapacuśhanchiccäñatacmi ichá mas allin; manam cay pachällapächu sinu'a aśhta janay pachäcamapämi. Cay limay'a chalapacunamá, lluy ćhasquiycunamari. Chay-laycumá ñacaśhtinpis lulayanchic wiñay cawsä Tayta Diosninchicman chalapacuśhtin. Pay'a lluy nunacunäta salbaycücämari, mastá chalapacücunäpa salbaycüninmi. Canan caycunacta camaycachilmi yaćhaycachinqui. Ñatac müsu cayniquićhu mana-cäpa ama licachicuychu. Aśhwanpa allinnin licachipälä chalapacücunäpä caycuy: limayniquićhu, purtacuyniquićhu, cuyacuyniquićhu, chalapacuyniquićhu, allin chuya śhun'u caycuśhayquićhüpis. Ñatac ćhämunäcama lluyćhüpis Diospa Shiminta lïgiyta jicutaycuy, yaćhaycachiy, caminaycuy. Amatac Tayta Dios puydï caminaycücunäwan umayquiman maquinta ćhulaycul lulayniquita tacyalpachishuśhayquita un'aycuychu. Chaycunaćhümi muspayniquipis caycunan; chaycunaćhütacmi tacyaycunquiman maynu sumäpa puntaycuśhayqui camalaycunanpä. Ñatac sumäta licacuycuy quiquiquitapis allin yaćhachicuycätapis, jinal chayćhu masïsu tacyaycuy. Chaynu cayculmi uyalïniquicunapis ampis cäraycuśha caypi salbaculcanqui. Ñatac yaśhacunäta ama-ari millapayaychu. Aśhwanpa limapaycuy taytacta-yupay, müsucunätapis quiquinchicpa śhullcanchiccunactanuy, chacwaśhcunätapis mamanchictanuy; lasaccunätapis juc licchäta mana pinsallal quiquinchicpa paninchictanuy limapaycäliy. Chaynütac japanyäśha walmicunäta yanapaycuy, rasunpa mana pïllanpis yanapaycünin captin'a. Sïchuśh chay japanyäśha walmicunap willcanpis, ütac wawinpis captin'a paycunalämi aylluncunacta taytancunacta yanapaycuyta cuyaycuyta yaćhaycälinan. Cay lulaycuycá allinmi jinaman Tayta Diospa śhun'unpämi. Ñatac rasunpa japanyäśha pïllanpis mana cäniyu walmicá Tayta Diosllamanñam chalapacun. Chaymi tutay-muyun payllactaña mañacunpis. Aychanpa munayllanćhu pulicü japanyäśha walmiñatacmi ichá cawsayalpis wañüśhaña Diospá cayan. Caycunacta yaćhaycachiy mana pipis imaniycunallanpis capäcunanpä: quiquinpa aylluncunacta, mastá wasinćhu cäcunäpi mana ucupacücá, Jesusman chalapacuśhantapis ipanchälunñam. Jinaman'a Diosta mana lisï nunacunapïpis mas piyurninlämi cayalcan. Ñatac listapäcunquiman yanapapäcunayquipä süta ćhunca watayüpi janaman japanyäśha walmicunactam. Capäcunman wayapallanwan cawsäcunatacmi. Jinaman allin lulayninpa lisishacunämi. Má, wawincunacta allin-camacta ishpiycachïca, pulicücunacta wasinćhu jamaycachïca, chalapacü-masinchiccunacta mana nunatucullal sirbiycüca, sasachacuyniyücunäta yanapaycüca, jinaman imaymana allin lulaycunacta lulaycümi canman. Ñatac lasacllaćhu japanyäśhacunätam ichá listaman ama ćhulanquichu. Paycuná aychanpa munaynin talcämuptinmi Jesusman chalapacuśhanta ipanchaycul yapacuyta munapäcunman. Cay lulayninwanmi Jesuspa sirbinanpä punta limalicuśhanta ipanchal jalutacunman cunca cuchuyninpä. Jinaman'a wasin-wasin pulicul illacayman muyülälinman. Manatacmi illacayllamanchu sinu'a waśha limaman, śhalpu shimiman, mana limanacunacta limayäcunamanmi. Chaymi lasac japanyäśhacunaca yapaculcänan, jinal wasinćhu wawincunacta atindichun, ama-ari ćhïnimäninchiccunawan limachicuyächunchu. Canancamá achca japanchäśhacunam Diospi caynu japächaculcul Satanaśhta atiyalcan. Ñatac chalapacücunaca wasinćhu japanyäśha walmi captin'a yanapächun. Cay manamari lluy chalapacücunäpa yanapänanlächu. Jinalćha chalapacücunaca mana pïllanpis cä japanyäśhacunäta licaycälin'a. Puydï caminaycücunaca lulayninta sumä allinta lulaycuptin'a allintam uycälinanpis; mastá wañuy-wañuy yaćhachïcunätawan willacücunätam. Isquirbishancunaćhümi nin: “Ïra jalü uywacta amam jaquimanquichu” nil. Chaynütacmi: “Lulapacü nuna, lulaśhanpi ćhasquinanmi” niyan. Ñatac mayannin puydï caminaycücäta tumpaycuptin ishcay quimsa licänin mana captin'a ama awniychu. Rasunpa mana allincällaćhu cayaptinmi ichá llapanpa puntanćhu anyäluy juccunäpis manchaculcänanpä. Chaymi Diospa ñawquin, Jesusninchicpa ñawquin, aclaśhan anjilnincunap ñawquin canan niycuc, cay nishäcunäta pimanpis mana śhalcullal lulaycunayquipä. Mayantapis caminaycü cananpä ama-ari lijïru ćhulaycuychu. Yan'almi juchancunawan chapunacülunquiman, aśhwanpa chaycunapi japächacuy. Ñatac patayqui mana allin cayaptin'a ama-ari yacucta upyayñachu, aśhwanpa ashllay bïnullacta upyalpuy. Waquinninpa juchancunam sumä camalayan mućhüchisha cananpä; Juccunäpañatacmi chaypïlä camalacachicun. Chaynümi allin lulaycunäpis camalaycuśha can'a; masqui canan manalä camalämulpis camalaycuśham can'a. Chaynütacmi uyway nunacunäpis patrunnintá allin rispïtuwan licanan, Tayta Diospis allin yaćhachicuyninpis mana jamuyäśha cananpä. Ñatac patrunnincuna chalapacü-masinchic captin'a, ama-ari mana manchacuywan'a licaycuychu aśhwanpa sumäpalä lulaycälipuy, cuyaśhan chalapacü-masinchicta yanapaycuyal'a. Lluy caycunacta yaćhachil-ari limapaycuy. Jesusninchicpa allin willacuynin yaćhachishanchiccäman ñatac allin cawsaymannüpis yaćhachicuynincuna mana tincuptin'a nunatucüśha mana yaćhayniyu pasaypi aśhnum. Ishyayä-yupay ruydullapi limaycunallapi muspapacuyalcan. Chaycunallapïmi talcun imbidicuycuna, iwinacuycuna, piñanacuycuna, palanacuycuna, jamuyacuycuna, yan'al waśhanta limaycunapis. Chay nunacunäpa umanćhu pasaypi mana allincällam winalayan. Chaymi allincäćhu'a mana uchuyllapis caycälinchu. Diosman chalapacütuculcan illay aptinan-laycullam. [Caycunapïta japächaculcay-ari.] Sumä ćhaniyücäñatacmi ichá rasunpa chalapacul chuya cawsaycuycäwan capuśhancällawan jawcalla caycuy. Manamari cay pachäman imactapis apacuśhachu śhamulanchic, nïtac imactapis apaśhuntacchu. Ñatac micunanchicpä, müdacunanchicpä capamaptinchic'a jawcallañari cawsaycuśhun. Cäniyu cayta wañupacücunacá imaymana munayninwanmi ćhänachicülun. Cay mana allin wañupacuycunam nunacunäta wiñay simpri mana allincäman jitaycun. Illaycäćhu śhun'unchic caśhancämi imamanpis jitaycämachwan. Chaymari waquincuna chaypi wañupaculcäśhanwan chalapacuśhanta ipanchalcul intuchicüśha quiquinpa mana allinninwan ñacayalcan. Am Diospa nunan cayal'a caycunapïta ayicul, aśhwanpa cawsayniquićhu allincunälla caycuchun: Tayta Diosllaman wañupacuycunalla, chalapacuycunalla, cuyacuycunalla, mana pishipällal lulaycunalla, llampu śhun'uyu caycunalla. Cachacu-yupay gïrraćhu gïrranacünüpis Jesusninchicpa yaćhachicuyninćhu masïsu caycul, chay mana allin lulaycunacta llalliycuy; jinal wiñay cawsaycäta ama caćhaycuychu. Chaypá Tayta Dios ayaśhuptiquim llapanpa ñawquin awnilanqui. Canan llapa imactapis cawsayta uycü Tayta Diospa ñawquinmi, chaynütac sumä allin willacuypi Poncio Pilatocta niycü Jesusninchicpa ñawquinmi cayta niycuc: Cay nishäcunäta mana iwillal mayanpis nï imaniycuna cäcällacta Jesusninchic cutimunancama lulaycuy. Tayta Dios unanchaycuśhan timpućhümi licalimun'a, lluy imactapis camaycü munayniyüca, Mandacücunap sumä Mandäninca, puydïcunapïpis sumänin puydïninca, imaypis mana wañuyniyüca, mayanpis mana aśhuycuna sumä acchïćhu yaćhäca. Manamá pï nunapis licayculachu nïtac licaycuytapis atipapäcunmanchu. ¡Payllari wiñay simpripä altuman juluycuśha cachun! Chaynu cachun. Ñatac cay pachäćhu rïcu nunacunäta limapaycuy: nunatucüśha nï cäninman chalapacüśha atinïdu mana cayalcänanpä, chay manamá wiñaypächu caycapun'a. Aśhwanpa cawsä Tayta Diosman-ari chalapacuchun; paymi lluy imactapis llüllay-llüllayta cushicunanchicpä uycamanchic. Rïcu capäcuchun allin lulaycunäćhu, llaquipayniyü-cama yanapayninwan uycälinacuyćhüpis. Chaynücunacta luläcá siguracuyanñam juc timpućhu Dioswan cawsaycäman ćhänanpä, jinalćhari rasu-rasun wiña-wiñay cawsaycäman ćhäpäcun'a. Canan'a, Timoteo, uycuśhuśhayqui lulanayquicunacta tuquicta licaycuy. Ama uyalïtucuyaychu chay mana allin luclu-yupay limaycunacta, Diospä cuntran cäcunäta; sumä yaćhaynülä cacuyalpis manamá chaynüchu. Chayta atïcunämi waquinnincuna chalapaculcäśhanpi pantalcälil liculcan. Quiquin Diosninchicpa llaquipaynin amćhu caycuchun. Chaynu cachun. Jesusninchicpa jucnin puydï caćhan ya'a Pablom, quiquin Tayta Dios chulinpa wiñay cawsayta limalicamäśhanchicpa munaśhanmannuy cäcämi limaycamuc. Chulï-yupay cuyaśhá Timoteo, cay cartactam isquirbiyämuc. Tayta Diosninchicwan Duyñunchic Jesuspa llaquipayninpïta jawca cawsay amćhu caycuchun. Chuya śhun'üwanmi awquillücunanüpis Tayta Diosta sirbicú. Ñatac amta tutapapis muyunpapis yalpalculmi payllacta sulpá nil anradisicú. Wa'aśhayquita yalpalculmi, anwan tincuycuyta munayá cushicunanchicpä. Ya'a allictam śhun'üćhu yaćhá allin chalapacuyniyu caśhayquipi. Chaynümari awilayqui Loidapïpis, ñatac mamayqui Eunicepïpis capäcunqui. Ampis chaynu chalapacuyniyümá cayanqui. Yalpay-ari umayquiman maquïta ćhulaycul mañacuptí Dios Ispiritunta uśhuśhayquita. Canan-ari paypa maquinćhu canayquipä masta-masta quiquiquita ćhulacuy. Dios'a Ispiritunta manamá umälanchic ćhinaśh canapächu aśhwanpa pudirniyu, cuyacuyniyu, sujitacuyniyu canapämi. Chayurá Jesusninchicpi willacuyta ama-ari pin'acuychu, nïtac pay-laycu wićhaläśhäpïpis. Aśhwanpa allin willacuycä-laycu ñacawshimay; Tayta Dios'a callpanchaśhunquimá. Paymi salbaycul payllapäña cawsananchicpä aclamälanchic. Manamá imapis allin lulaśhanchicpachu sinu'a llaquipayninpa pay munaśhanmannüllam. Cay pachaca manaläpis captinmi Jesusninchic llaquipämälanchicña. Cay llaquipaynintamari salbacü Jesusninchic śhamuśhanwan canan licaycachimanchic. Pay śhalcamuśhanwanmi wañuycäta llalliycul, allin wiñay simpri cawsayta uycamäśhanchicta willaycamanchic. Cay allin willacuyta willanapämi, yaćhachinapämi Tayta Dios caćhamäla. Chaymari caynu imaymana ñacaycunacta pasayá. Ñatac mana pin'acüchu mayanman chalapacuśhäta tuquicta yaćhaculmi. Yaćhayätacmá cay pacha camacanancama paypa maquinman imactapis ćhulaycuptí munaśhanmannuy licaycunanta. Cay allin willacuy yaćhachishäcänuy ampis yaćhachiy, Jesusninchicman chalapacuśhtin, chalapacü-masinchicta cuyaśhtin. Ya'anchicćhu cä Chuya Ispiritup munayninwan-ari quiquin Diosninchic lluy allin cäcunäta maquiquiman ćhulaycuśhuśhayquita sumäpa licaycuy. Yaćhaśhayquinüpis Asia-lädućhu chalapacü-masinchiccunam un'äläliman; ¡caynütacmi Figelowan Hermogenespis! Ñatac Jesusninchic Onesiforocta wasintinta llaquipaycuchun. Paymi achca cuti callpanchaycamäla, wićhaläśhäpïtapis mana pin'acullal. Aśhwanpa Romaman ćhaycamul-pacham talimänancama wañuy-wañuy ashimäla. Quiquin Taytanchic-ari Jesusninchic cutimuptin llaquipayninćhu caycachichun. Am tuquictamá yaćhayanqui Efesoćhu cayaptinchic maynu yanapämäśhanchictapis. Am chulí Timoteo, Jesusninchicpa llaquipayninćhu callpanchacuy. Achca nunacunap ñawpäninćhu ya'api uyalishayquitari chalapacunawan yaćhachinanpä allin nunacunäman yaćhaycachiy. Am'a Jesusninchicpa sumä cachacunü-ari ñacaycunäćhu ñacaycuy. Cachacuman yaycülul'a manam juc licchä lulaycunaman'a miticunchu. Aśhwanpa mandäninpa munayllantam lulayta jicutaycun. Chaynütacmi llallinacuypä cürrïcunäpis ninacuśhanmannuy mana lulal'a primiunta mana ćhasquinmanchu. Jinaman'a ćhaclaćhu sumä luläcunäpis paylämi cusichanta puntacta ćhasquin. Cay nishäcunäta śhun'uyquiman ćhulaptiqui'a Jesusninchicmi lluyta tantiaycachishunqui. Jesusninchic śhalcamuśhantapis, chaynütac puydï mandacü Davidpa milayninpi caśhantapis yalpay-ari. Caycunapïmá willacuyá. Cay-laycum ñacaycunactapis pasayá, nuna wañuchicü-yupay cadinäśhalä canpis. Ñatac Diospa limaynin'a manamá cadinäśhachu cayan. Chaymi ima aycacta ñacayalpis ya'a willacuyá Diospa aclaśhancuna-laycu paycunapis salbacü Jesusman chalapaculcal wiñay simpri cawsapäcunanpä. Cay limay chalapacunam: Jesusninchicćhu wañülul'a, paywantacmi cawsaśhunpis. Mana jucmanyällal ñacaycul'a, paywan cuscam gubirnunćhu caycuśhun. Payta ipanchaptinchic'a, paypis ipanchamäśhunmi. Ya'anchic mana chalapacü nuna cayaptinchicpis, pay'a jina chalapacunallam. Quiquinta manamá ipanchacunmanchu, nil. Ñatac chalapacü-masinchiccunacta yalpachiy lluy caycunacta. Tayta Diosta licäninchicpa ćhulaycul anyapaycuy chay limaycunäpi mana jäćhinacuyalcänanpä. Chay jäćhinacuycunäwan manam imactapis julucunchichu, aśhwanpam uyalïcunäta ishcayyachinchic. Imanuypa aycanuypapis allin tincüllanman lulaycü caśhayquita Dios licaycuśhunayquipä callpanchacuy. Chayćha ćhasquiycuśhunqui imapïtapis mana uyshuycaćhayä allin lulaycüta, jinaman tincüllanman cällanman allin willacuyta yaćhaycachïta. Ñatac am cay pachäćhu yan'al luclu limaycunapïta aśhucuy. Chaycuna masta-masta mana allincällamanmá liyalcan. Chay yaćhachicuycuna ismupacuy ishyay-yupaymi milayan. Chaynümi Himeneowan Filetopis cayalcan. Paycunam allincäpi japächaculcul: “Wañücuna śhalcämunñam” nil nipäcun. Chay'a manamá rasunpachu. Chaynu äśhaycaćhapäcuśhanwanmi waquinnincunap chalapacuyninta mana caśhanman muyuyächin. Ñatac Tayta Diosmi ichá mana cuyulï simintuctanuy cay pachäman limayninta ćhulala. Limayninćhümi caynüta niyan: “Dios'a lisinmi mayancuna paypa caśhantapis” chaynütac: “Jesusman chalapacücunacá ima mana allin lulaycunäpïpis aśhuculcay” niyan. Má, jatun wasićhu manamá illayllapïchu nïtac ürullapïchu ima sirbichicunapis cayan. Sinu'a cullupïpis, allpapïpis cayantacmi. Waquinnincunam fistallapä. Waquinnincunañatacmi pin'ay sirbichicunanpä. Chaynümi ya'anchicwanpis pasan: Llapa chay pin'aycunapi japächacücá Jesusninchicpa ima allin lulaypäpis sirbichicunanmi caycun'a. Chaynütac müsucunap aychanpa munaśhanta lulaycunapi ayil, aśhwanpa allincällacta jicutaycuy. Jinaman'a chalapacuycäta, cuyacuycäta, jawca allin cawsaycuycäta tucuy śhun'uwan Jesusman chalapacücunäwan cuscari jicutaycuy. Ñatac imaćhüpis mana yanapä luclu tapunacuycunaman'a ama miticuychu. Chaynu tapunacücunacá imaypis pilyallaćhümi camacan. Jesusninchicta sirbïnin nunañatacmi ichá pilyallaćhu mana puliyanmanchu. Aśhwanpam lluywanpis allin caycunman, yaćhachinanpäpis shimillanćhu caycunman, ima cacuptinpis pasinsiayniyu caycunman. Llampu śhun'uwantacmi allinpa anyaycunan ćhïnicünincunactapis “Diosninchic rasuncäta tantiachiptin'a juchanpi wanaculcanmanćha” nil. Chaynüpaćh paycunapis Satanaśhpa munayninćhu ćhänalayalcal munayninta lulapäcuśhanpïta ayipämun'a. Chaynütacmi śhamü camacay timpucunäćhu sumä sasachacuycuna licalimunanta yaćhanayqui. Chayćhümi nunacunaca capäcun'a: quiquillanpa wañuyäcuna, illayllapi lücuyäcuna, nunatucüśhacuna, alawacücuna, jamuyäcücuna, taytancunacta mana cäsucücuna, mana anradisicuyniyücuna, allincätapis jalutacücunapis. Jinaman'a mana cuyacücuna, mana pampachay munäcuna, jucpa waśhancunallacta limacücuna, aychanwan aysachicücuna, pasaypi juyucuna, lluy allincunäta ćhïnicücuna, mana llaquipayniyücuna, ipanchäcuna, chapituncuna, yaćhätucüśhacuna, Tayta Diosta cuyapäcunantá aychallanpa munayllanta cuyäcunämari capäcun'a. Shimillanwan Diosta alawätuculcalpis śhun'unćhüñatacmi ichá imapis mana ucunchu. Chaynu nunacunawan'a ama-ari cunchawänacuypischu. Chaycunapïmari waquinnin may wasimanpis yaycapäcun jucha-sapa lucla walmicunäta ingañananpä; chay walmicunamá aychanpa munayninwan apachicuśhacuna. Yaćhaycaćhayalpis manamá quiquin rasuncäta sumäta imaypis tantiapäcunchu. Maynümi Janeswan, Jambrespis Moisespa cuntran śhalcapäcula, chaynümi cay nunacunäpis rasuncäpa cuntran śhalcapäcun. Caycuna pasaypi mana allin pinsayniyücunallam, Diospapis mana licayta munaśhanñam. Ñatac manamari mastá abansapäcun'achu; chay Janeswan Jambres nunacunanüpis luclu capäcuśhanta tantiachicälälin'am. Ñatac am Timoteo, tuquictam yaćhayanqui yaćhachicuynïta, imanuy cawsaynïta, ima munaśhäta, chalapacuynïta, mana jucmanyällal caycuśhäta, cuyacuynïta, pasinsiaynïtapis. Yaćhanquitacmi Antioquiaćhu, Iconioćhu, Listraćhu maynu aticaćhapämäśhantapis ñacachipämäśhantapis. Chaycunapïtapis Jesusninchicmi libraycamäla. Rasunpa, Jesusninchicpa munayllanmannu cawsayta munäcunacá ñacaycunactam pasapäcun'a. Ñatac ingañacü mana allincunacá masta-masta mana allinmanmi ćhäpäcun'a; ingañaycaćhayalpis ingañanaculcan'atacmá. Amñatacmi ichá yaćhaśhallayquićhu, rasun caśhanman chalapacuśhallayquićhu sumäpa śhaycuy, rasunpa mayancuna yaćhachishuśhayquitapis tuquicta yaćhayalñá. Uchuyllayquipïtacmi yaćhanqui Diospa Chuya Shimincunacta; chaypa Jesusman chalapacullaptiqui salbaśhuśhayquitapis yaćhanquimari. Cay Diospa limaynin lluy isquirbishacunaca quiqui-quiquinpa nishanmi. Chaymi allincäta yaćhachimanchic, anyapämanchic, limapämanchic, allincällaman caminaycamanchic. Chaymi Tayta Diospa nunancuna listullaña ima ayca allintapis lulaycunanpä cayalcan. Ñatac Tayta Diospa puntanćhu, jinaman Jesusninchic gubirnananpä śhamul cawsätapis wañütapis cäraycücäpa puntanćhümi ćhuncay-ćhuncay cayta niycuc: Allin willacuycäta allin mana allin timpućhüpis willacuy jinalla. Caminaycuy, anyapaycuy, callpanchaycuy, sumä pasinsiawan yaćhaycachiypis. Ñatac cay allin yaćhachicuycäta nunacunaca uyaliyta mana munanan timpu ćhämun'am. Aśhwanpam juc licchä yaćhachicuycunapi wañupaculcan'a. Chaymi uyaliy munapäcuśhan yaćhachicücunacta ashipäcun'a. Rasuncäpi linlincunactapis quillpacuyculmi yan'al cuintucunaman muyucalcälin'a. Amñatac ichá yaćhayniyu ima aycaćhüpis caycuy, ñacaycunäta awantaycuy, allin willacuycäta willacuyta jicutaycuy. Imam lulanayquitari lulaycuy. Ya'apäñatacmi ichá wañuná ji'acaycayämunña; licuná üra janäćhüñam cacuyan. Tucuy bïdäćhu allincäpä sumä-sumämi lüchanaculá; ćhänäcäman'a ćhälüñam; chalapacuynïćhüpis masïsum tacyayculá. Yaćhämi Duyñunchic tincüninman licaycü caśhanta; pay lluyta licaycunan muyuncäćhu cäsucuśhäpïta primiaycaman'am. Manamá ya'allactachu sinu'a paypa cutimuyninta wañuy-wañuy alcäcunätapis. Imanuy aycanuypapis licaycüní wala śhalunllañari śhamuy. Chalapacü-masinchic Crescente'a Galacia malcactam licun. Titoñatacmi Dalmaciacta. Ñatac Demas'a cay pachäpa cänincunacta ama-pacha niyalmi caćhaycamal Tesalonica malcäta pasacun. Lucasllañam ya'awan cusca cayan. Cay lulaynïćhu yanapämänanpä allinmi canman Marcos; puśhacalcamullay-ari. Tiquicoctañatacmi Efeso malcaman caćhälú. Śhamul'a Troas malcaćhu Carpop wasinćhu patacämuśhä caputilläta apacalcamullay, chaynütac librulläcunactapis, mastá calaśh utaćhu luläśha librülläta. Ñatac jïrru tacä Alejandrom imaymana mana allinta lulamäca. Taytanchic-ari tincüninman uycuchun. Paypïta ampis cuydacuy, yaćhachishanchicpa cuntranmá sumä śhalcülun. Puydïcunap maquinman ćhaycachimaptin wamä limalicuynïćhu manam pipis limaliwshiyta yanapaycamälachu. ¡Japallätam lluy caćhaycäläliman! Chay lulaynincunapi Taytanchic ama-ari yalpalcullächunchu. Jesusninchicmi ichá yanapaycamäla callpanchaycamäla allin willacuynin llapan mana-Israelcunäpis uyaliycälinanpä. Chaynüpamá wañuy patanpi julaycamäla. Tayta Diosninchicmá ima mana allinpïpis licaycul libraycaman'a, gubirnunman puśhacamänancama. ¡Pay imaycamapis altuman juluycuśha cachun! Chaynu cachun. Canan'a limaycullay Priscactawan, Aquilacta, chaynütac Onesiforop wasinćhu cäcunätapis. Erastoñatacmi Corinto malcaćhu quïdacamun. Trofimoctañatacmi ishyayäta Mileto malcaćhu caćhaycamú. Ñatac tamya timpuman manaläpis yaycuśhanchiccämari imanuypapis śhamuy. Cayćhu Eubulopis, Pudentepis, Linopis, Claudiapis jinaman llapallan cayćhu chalapacü-masinchiccunam limaycälimuśhunqui. Quiquin Jesusninchic-ari anwan caycuchun. Paypa llaquipäcuynin llapallayquićhu cachun. Chaynu cachun. Diospa nunan Jesusninchicpa jucnin puydï caćhan ya'a Pablom anman isquirbiycamuc. Paymi caćhamäla aclaśhancunäta payman chalapacachinäpä, jinaman allin cawsayta wayuycachï willacuyta yaćhaycachinäpäpis. Cay rasuncämari wiñay cawsayta alcaycachin manalä imapis captin Dios limalicuśhanmannuy. Pay'a manamá articunchu. Chalapacuna captïmá, Salbacü Diosninchic unanchaśhan timpućhu “Caymi lulanayqui” nil allin willacuyta camalaycachinäpä caćhamäla. Chaymari sumä chalapacü-masí Tito walaśhní canan isquirbimuc. Quiquin Tayta Diosninchicwan Duyñunchic Salbacü Jesuspa llaquipayninpïta jawca cawsay amćhu caycuchun. Chay Creta malcaćhu caćhaycamulac allichaypä cäcunäta cäninman-cama ćhulalpunayquipämi, chaynütac nishämannuy chalapacücunäpä puydï caminaycünincunactapis malcan-malcan ćhulaycunayquipämi. Cay caminaycüca canman: imapi mayanpis mana jamuyaycunallanpis cämi, juc walmiyüllam, chulincunapis chalapacü-camam, jinaman munaśhanćhu pulicüpä nï pasaypi cullu-camapä uchuyllactapis licaycälinmanchu. Cay caminaycüca Tayta Diosninchicpa lulaynincunacta licaycüca calmi allin tincüninman cawsaycunman mana mayanpis jamuyänanpä: mana nunatucüśhalla, imallapïpis mana piñacullal, mana shincacullal, pilyallacta mana ashiyal, nïtac juyucunallawan gänaypi mana wañupacuyalcalpis. Aśhwanpam canman: wasinćhu jamaycachï, allincällapi wañupacü, allin cäninman tantiaycü, allin tincüllanman lulaycü, Tayta Diosllanchicpä cawsaycü, quiquinta sujitacüpis. Chaynütac yaćhachishan chalapacuna willacuyta śhun'unman ćhulaycü canman, juccunactapis yaćhaycachinanpä, chaynütac cuntracücunäwanpis sumä tincunanpä. Rasunpa, achcamá pasaypi cullucuna yan'al articunawan ingañacücuna cayalcan. Mastá chay Israel caśhta aychanchicćhu siñalachicuypi wañuyäcunämi. Chaycunap shiminta quillpänanchicmi, mana yaćhachinacunacta wasintin-wasintin nunacunäta yaćhayalcächiptin'a. Caytapis illayta juluyninwanlämi lulapäcunpis. Caycunapi quiquin Creta malcapi willacüninpis malca-masincunapïta nila: “Creta nunacuna casquish-camam, chucaru uywacunanümi, micuyllapi wañupacuyalcä illacunam” nil. Cay nishanca rasunpam. Chaymi chay yan'al yaćhachicücunäta sumäta anyanayqui, chalapacuyninćhu allin cananpä chaynütac allincäta ipanchä Israelcuna yan'al apaycaćhaśhan cuintuncunacta camachicuynincunacta mana cäsuculcänanpä. Ñatac allin śhun'uyu allin pinsayniyücäpá imapis allinmi. Pasaypi śhun'uyu mana chalapacücunäpäñatacmi ichá imapis mana allinlla, aśhta pinsayninpis, pasaypi anla śhun'uyüllañam cayan. “Diosllawanmi cayá” nipäcuptinpis, lulaynincunañatacmi ichá mana tincunchu. Chay pasaypi cullu-cama, ćhïnisha-cama, allincäta uchuyllactapis mana lulaycuyta atipä-camam. Amñatac ichá allin yaćhachicuymannu yaćhaycachiy. Yaśha wayapacunaca capäcunman: cäninman limacü-camam, rispitachicü-camam, tantiayniyü-camam, chaynütac chalapacuyninćhüpis cuyacuyninćhüpis pasinsiayninćhüpis masïsu tacyaycälïmi. Chaynütac yaśha walmicunäpis capäcunman: Diosllapä sumä cawsaycü-camam, mana waśha limacü-camam, mana upyayta pulicü-camam, aśhwanpa allincäta yaćhachicü-camam. Chaymi lasac walmicunätapis wayapantawan wawincunacta cuyayta yaćhaycachinan. Chaynütacmi allin pinsayniyu cayta, allin chuya śhun'uyu cayta, wasinta sumäpa licaycuyta, alli nuna cayta, wayapanman sujitacuyta yaćhaycachinan. Chayćha Tayta Diospa allin willacuyninta mayanpis mana jamuyänan can'achu. Chaynütac müsucunätapis limapaycuy allin tantiay-sapa sumäpa cawsapäcunanpä. Am'a lluy imaćhüpis sumä allin licachipäri caycuy. Yaćhachilpis tincüllanman rasuncällacta sumäpa yaćhaycachiy. Imam cäcällactatac willacuy; chayćha ćhïnicücunaca uyshulapäcul imallactapis mana nipäcuśhunayqui can'achu. Llapa uyway nunacunätapis limapaycuy, patrunninta cäsuculcänanpä, śhun'unpänuy caycälinanpä, ñatac mana shimi-sapa capäcunanpäpis. Amatac patrunnincunap imantapis chalayäpuchunchu, aśhwanpa chalapacuna capäcuchun. Chayćha Salbaycamäninchic Tayta Diospa yaćhachicuyninta sumä-sumä tuquicta waytaycälichin'a. Tayta Diosninchicmari llaquipayninta camalaycachin jinantin pachäćhu nunacunäta salbaycunanpä. Llaquipayninmari cay pachäćhu mana allincunäpi wanachimanchic. Jinaman'a mana allincälla cayä pachäćhümi allin tantiaywan, Tayta Diosllap munayllanćhu cawsachimanchic. Jinaśhancamam sumä wañupacuśhanchicta cushisha alcanchic: sumä Dios Salbamäninchic Jesuspa sumä cutimuynintamá. Paymi ya'anchic-laycu wañuycäman quiquin ucula llapa mana allincäpi juluycul quiquinpa chuya malcanña cananchicpä, jinal allincällacta lulaypi wañupacuyalcänapä. Chayurá caycunacta yaćhachinayquipäpis callpanchanayquipäpis, anyanayquipäpis cäsu canmi. Ama-ari mayanwanpis jamuyächicuyaychu. Chaynütac yalpachinqui malcap prinsipal puydïnincunaman, mandänincunaman sujitaculcänanpä, cäsuculcänanpä, allincällacta lulä-cama listu capäcunanpäpis. Jinaman mayanpa waśhantapis amatac limapäcuchunchu, nï pilyallactapis ashipäcuchunchu. Aśhwanpa mana nunatucullal cuyacü-cama lluywanpis capäcuchun. Ñatac puntactá ya'anchicpis mana tantiayniyu, mana cäsucuyniyu, pasaypi cullu-cama, pantäśham cawsalanchic. Chaynütac imaymana mana allin anla munaycunaca maquinćhu ćhänalächimälanchic. Chaynütacmi mana allincällaćhu, läga cayllaćhu, ćhïnicuśhtin chaynütac ćhïnisha lluypapis cawsalanchic. Jinaptinchicpis Salbamäninchic Tayta Dios llaquipaynintawan cuyacuyninta ćhaycachimaptinchicmi salbaycamälanchic. Manam allinta lulaśhanchicpachu, sinu'a llaquipayllanpam. Cay Tayta Diosmi Chuya Ispiritup munayninwan śhun'unchicta pa'aycul muśhüpi näsichimälanchic, muśhü cawsayta uycamänanchicpä. Salbamäninchic Jesuspam Chuya Ispirituntapis juntay-juntay llimpay-llimpayta uycamanchic limalicamäśhanchic wiñay cawsaycäta alcananchicpä. Cayman chalapacunchic Tayta Dios llaquipayninćhu ya'anchicwan caśhan allinpa licaycamäśhanchicpam. Cay'a chalapacunam. Chaymi chalapacü-masinchiccunacta sumäpa jicutaycunayqui, lluypäpis allinninpa cä lulaycäta lulaycälinanpä. Ñatac awquillucunapi luclu ruyduycunapïta, Moisespa camachicuyninpi yan'al tapunacuycunapïtapis japächaculcay. Chaycuná mana cäpä yan'alpämari. Chaymi mayanpis laquinacachiyta lulaptin'a ishcay cuticamalla anyapaycuy. Chayćhu mana uyalïtucuptin'a alüläliy. Chay nunaca uman muyüśhaña chapunacuyaptinmi quiquinpa juchallan cäraycun. Ñatac Artemasta ütac Tiquicocta anman caćhamuptï-pacha, Nicapolis malcaman imanuypapis pasamunquiman. Chayćhümi tamya timpu caśhancama cayta munayá. Ñatac Apolostawan tintirillu tayta Zenasta, lluy atipäśhayquićhu yanapaycuy, biäjinćhu imapis mana pishiycunanpä. Llapa chalapacü-masinchiccuna allincäta lulayta yaćhapäcuchun pishipacücunätapis yanapaycunanpä, jinaman wayuy-sapa-cama caycälinanpäpis. Ya'awan lluy cäcunämi limaycälimuśhunqui. Chaynütac cuyapämä chalapacü-masinchiccunacta limaycäliy. Quiquin Taytanchicpa llaquipaynin amcunawan caycuchun. Chaynu cachun. Jesusninchic-laycu wićhalä ya'a Pablom chalapacü-masinchic Timoteowan cay cartacta isquirbiycälimuc am cuyaśhá lulawshï-masí Filemonman jinaman paninchic Apiapäpis, allin willacuyćhu cä cachacu-masinchic Arquipopäpis, jinaman wasiquićhu lluy juntunacü chalapacü-masinchiccunapäpis. Quiquin Tayta Diosninchicwan Duyñunchic Jesuspa llaquipayninpïta jawca cawsay amcunaćhu caycuchun. Am Jesusninchicman sumä chalapacuyniquitawan llapa chalapacü-masinchiccunacta maynu cuyaśhayquitapis uyalilmari imaypis Tayta Diosninchicta mañacuynïćhu sulpäta uycú. Chaynütacmi mañacuyá chalapacuyninchicćhu juclla caśhanchic'a Jesusninchic maynu allin uycamäśhanchicta sumä tantialpachishunayquipä. Rasunpa sumä cuyacü caśhayquim cushiycachiman jawcayaycachiman. Am-laycumari chalapacü-masinchiccunap śhun'uncuna achicalcüśha cayan. Chaymi, masqui Jesusninchicćhu caynïwan imacta lulanayquipä niycuná cayaptinpis, chay cuyacuyllawan mañacuycullac. Ya'a awquishña caynïwan, jinaman Jesusninchic-laycu wićhalayalpis, chuli-yupay cä Onesimopämi ruygacuc. Pay wićhaläśhäćhümari Jesusninchicman chalapacuptin taytan-yupay muyulá. Pay'a unay ampä manam bälilachu. Cananmi ichá ampäpis ya'apäpis allinña. Chayurá payćhu śhun'ú caśhancäta cutiyächimupti'a, quiquïtanuy ćhasquiycuy. Ya'apïtá munäman Jesusninchic-laycu cay wićhaläśhäcäćhu pudirniqui yanapämänanpämi cala. Masqui caynu pinsalpis shimiqui-cama mana camachinacul'a manamá lulämanchu. Aśhwanpa quiquiqui śhun'uyquiwan lulaycunayquipämi caćhaycuyac. Ñatac Onesimo ichaćh ampi calupäla canan cutimul wiñay simpripäña anwan caycunanpä. Manañamá uywayllayquinüñachu, sinu'a mas allinlämi; cuyay śhullcayquiñamá. Ya'a sumä cuyaywan licayapti'a, ampá mas cuyayniquilämi canmanpis nuna-masiqui jinaman Jesusninchicman chalapacü-masiquilä cayaptin'a. Chayurá lulawshï-masiquipa licayämal'a, paytapis ya'actanuy ćhasquiycuy. Sïchuśh anwan mana allinta luläluptin'a ütac imayquitapis chaläluptin'a ya'acta mañamay. Cayta ya'a Pablom quiquí maquïwan isquirbimuc: “Nishac-yupaypis ya'am lluy pägaycuśhayqui” masqui bïdayquitalä dïbiyämaptiquipis chayta mana yalpachillalmá. Chayurá chalapacü-masí caśhanchic-laycu-ari śhun'ulläta cushiycachillämay cay bälicuylläta awniyniquiwan. Am uyalicü captiquim cayta isquirbiycamuc, jinaman cay nishäcunäpïtapis mastalä lulaycunayquita yaćhayalmari. Ñatac jinaman'a, cay watucü śhamunäpä Taytanchicta mañaculcäśhayquimanmi chalapacú. Chayurá jamaycachimänayquipämi allichacuchcanqui. Ya'awan cusca Jesusninchic-laycu wićhalä-masí Epafrasmi limaycamuśhunqui. Chaynütacmi lulawshï-masí Marcospis, Aristarcopis, Demaspis, Lucaspis limaycälimuśhunqui. Quiquin Jesusninchicpa llaquipaynin amcunaćhu caycuchun. Chaynu cachun. Tayta Diosmi unay timpućhu awquillunchiccunacta puydï willacünincunawan imaymanap imaymanawan limapäla. Canan lluy lulacacalpunan timpucunañatacmi ichá paypa quiquin chulin śhamücäwan limapaycamanchic. Paypam lluy-lluy jinantin pachäta camaycula. Paymantacmi lluy jinantinta tücaycachila. Cay chulinmi Tayta Diospa sumä-sumä allin cayninta camalaycachïnin; imanuy caśhanpis quiqui-quiquin caśhannüllamari. Paytacmi lluy imactapis sumä munayniyu limayninwan cällanćhu caycachin. Lluy nunap juchancunacta chuyanchaycachilmi janay pachäćhu Sumä Munayniyücäpa allï-lädunman taycucuycula. Chayurá caynu sumä allinninpälä ćhulaycuśha cayal'a ima cayninpis mas-maslämi anjilcunäpïtá. Nipäcuśhan śhutinpis mas-maslätacmi. Má ¿pï anjiltatan Dios: “Anmi chulí canqui; cananñatacmi ya'a taytayqui cá” nila? Manatacmi pï anjiltapis: “Ya'ami taytan caśhä. Paytacmi chulí can'a” nil nilachu. Ñatac wamä chulinta cay pachäman caćhamulmi ichá niyan: “Tayta Diospa lluy anjilnincuna alawapäcuchun” Anjilcunapïtam nin: “Uywaynin anjilcunaca waywa-yupayllañam, ninap walayninnuy-camallam” nil. Chulinpïtañatacmi ichá nin: “Diosnilláy, gubirnanqui wiña-wiñaypämi. Allin tincüllanmantacmi gubirnaycunquipis. Allincätam imaypis ama-pacha niycunqui; mana allincätañatacmi ćhïnicunqui. Chaymi Tayta Diosniqui lluy cusca cä masanniquicunapïtapis mas jatun cushicuytalä uycul altuman juluycuśhulanqui” nil. Chaynütacmi niyan: “Taytay, allaycuycäćhu anmi allpäta camalanqui; janay pachäpis lulayniquim. Lluy caycuna camacällamari. Amñatacmi ichá wiñaypä caycunqui. Chaycuna müdananümi lluy mawcälun'a. Müdanactanümi lluy pitwïlunquipis, cambiälunquipis. Amñatacmi ichá mana imaypis cambiä canqui; mana camacä watayümi cayanquipis” nil. Ñatac, má ¿pï anjilllactá Diosninchic: “Cay allïnï-läduman taycacamuy ćhïnïniquicunacta ćhaquiquiman uyshuycachimunäcama” nil nilatan? Cay anjilcunacá Tayta Dios salbanancunäta sirbiyta yanapänanpä caćhamuśhan ispiritucunallamari. Chaymi cay willacuy uyalishanchiccäćhu sumäpa caycunanchic, juc-läduman mana jućhuycaćhayänapä. Ñatac anjilcunäwan willacuśhanca rasunpa cayaptin'a, jinaman mana cäsucünincunacta tincüninman mućhuycayächiptin'a, Dios sumä jatun julaycamänanchiccäpi mana imactapis ucuyal'a cay mućhuchicuypi ¿imanuypaćh ayichwan? Cay jatun willacuyta quiquin Duyñunchicmi puntacta willacula. Chay uyalïcunäñatacmi rasun caśhanta tacyalpälichimälanchic. Jinaman quiquin Diostacmi tacyalpachila siñalcunawan, milagrucunawan, imaymana payllap lulaynincunawan, chaynütac Chuya Ispiritu munayninmannuy lulaycunacta aypuycuśhanwanpis. Cay limaśhanchic śhamü muśhü pachäta manam anjilcunäpa maquinmanchu ćhulaycula. Aśhwanpam nunacunap maquinmanlä juc-lädućhu nishancänuy: “¿Imañatan nunaca capäcullá caynüpaña yalpapämänayquipä? ¿Imañatan capäcullá caynüpaña licaycälimänayquipä? Anjilcunäpïpis mas mïnus camaśha cayalpis ¡sumä-sumä allinninwan altuman juluycuywanlämi waytaycälichimälanqui! ¡Lluy lluytam maquïman ćhulaycälimälanqui!” nil. Tayta Dios maquinman lluyta ćhulaycuyaptin'a lluyñaćhari maquillanćhu cayan masqui canan lluy maquinćhu caśhanta manalä licayaptinchicpis. Chaynu captinpis, Jesustam ichá licanchic, anjilcunäpi tumpa mïnus ćhulaycuśha caśhanta, wañuycäta apaśhanta, Tayta Diospa llaquipayninwan lluy ya'anchic-laycu ñacaycuśhantapis. Chaymi canan altuman juluycuśha sumä allinninpälä waytaycachisha cayan. Lluy imactapis lulaycü uywaycü Tayta Dios Jesusta ñacayman caćhaycuśhanca cällanman tincüllanmanmi. Chaynüpamari Jesus sumä allinnin Allaycü Caminaycücäman licalila achca-achcacta Diosman puśhaycamuptin sumä cayninta ćhasquiycälinanpä. Juchannämanña muyuchïcäpis, juchannäña muyücäpis juc taytallapïmi cayanchic. Chaymi Jesus mana pin'acunchu “śhullcá” niyta. Isquirbishacunaćhu śhullcan caśhanchicpi cay niyanmari: “Taytáy, śhullcäcunaćhu ampïtam willacuśhä; juntunacuycunaćhüpis taquicunawanmi alawaśhayqui” nil. Chaynütacmi ya'anchicnu niyan: “Tayta Diosmanmi ya'a chalapacuśhä” nil. Jinaman niyantacmi: “Cayćhu cayalcá Tayta Dios uycamäśhan chulïcunawanmi” nil. Chayurá ya'anchicpis aychayu tulluyu cayaptinchicmi, Jesuspis aychayu tulluyu śhamula wañuyninwan chay wañuycäta maquinćhu cachï Satanaśhcäta mana caśhanman cutichinanpä. Caynüpam llapa nuna wañuycäta manchacul ćhänäśha cawsäcunäta julaycamälanchic. Rasunpa, manam anjilcunäta yanapaycüchu śhamula, aśhwanpa awquillunchic Abrahampa ya'anchic milaynincunämanmi. Chaymi lluy imaćhüpis ya'anchic śhullcancunanülla caycunan cala Diosta sirbïninćhu sumä llaquipayniyu, chalapacuna puydï sasirdüti caycunanpä, malcanpa juchan pampachaycuśha cananpäpis. Pay quiquin imaymana ñacay pruybaman ćhulaycuśha cayalmari, pruybaćhu cäcunätapis yanapaycamachwan. Chayurá chalapacü-masïcuna, japächäśhaña cäcuna, jinaman janay pachäpäña cayal'a, puydï sasirdütinchic, sumä puydï caćhan Jesusninchicta umanchicćhu-ari uywaśhun. Moises Diospa wasinćhu lluy lulaycunanpä chalapacuna caśhancänümi Jesuspis lluy lulananpä Dios nishancäćhu chalapacuna cala. Maynümi allin wasicta luläca mas allinpa licaśha quiquin wasipïtá, chaynümi Jesuspis mas allinpa licaycuśhalä Moisespïtá. Aw-ari, llapa wasi mayanpapis lulaśham; ñatac Tayta Diosmi lluytapis luläcá. Moisespa lulaynin śhamücunäćhu lluy pasanancäta willaycuymi cala. Lluy lulayninćhu chalapacuna cayalpis uywayllamari. Jesusñatacmi ichá quiquin chulin, jinaman mastá Diospa aylluncunaćhu chalapacunalä canpis. Chaycuna ya'anchicmi canchic masïsu chalapacul tacyaycul, śhamücunäta alcayal'a. Chayurá sumäta uyaliycuśhun Chuya Ispiritu cay nishanta: “Canan-pacha uyaliculcal'a, śhun'uyquita ama lumiyachipäcuychu chunyänincunaćhu cuntran śhalcalcälil pruybaycaćhamäśhannu'a. Chayćhümi pruybaycaćhapämäla, masqui tawa ćhunca wata lluy lulaśhäta licayalcalpis. Chaymi chay nunacunäwan piñaculcul nilá: ‘May supayćhüpis śhun'un pantäśham pulipäcun; munaśhätam pasaypi ipanchapäcun’ nil. Chay piñacuynïćhümi limalilá: ‘Jawca allin jamayman mana imaypis yaycapäcun'achu’ nil” nila. Chayurá licaculcay, chalapacü-masïcuna, cawsä Tayta Diospi japächayalcächishunayquipä ama-ari mayanniquipis mana allin śhun'uyu, ishcayyäśha-cama cayalcaychu. Aśhwanpa “canan-pacha” caśhancama muyun-muyun lluy callpanchanaculcay chay juchap ingañacuyninwan lumi śhun'üśha mana cayalcänayquipä. Sïchuśh allaycuśhanchicnuy camacaycama masïsu tacyaycuśhá Jesuspa cawsä-masinmi canchic. Nishanchic-yupaymi niyan: “Canan-pacha uyaliculcal'a, śhun'uyquita ama lumiyachipäcuychu cuntran śhalcücunänu'a” nil. Canan má, tantiaycuśhun: ¿Pïcunatan nishanta uyaliyalcalpis śhalcücunaca capäcula? ¿Manachun Egipto nasyunpi Moises julamuśhan awquillunchiccuna cala? Tawa ćhunca wata ¿mayancunawantan Diosninchic piñacüśha cayäla? ¿Manachun chunyänincunaćhu mana uyaliculcal supayninta apälälishancunäwan? Diosninchic allin jawca jamayman mana yaycapäcunanpä ¿mayantatan limalicula? Mana uyalicücunätamari. Chayurá ishcayyäśha capäcuśhanpam yaycuyta mana atipapäculachu. Chayurá allin jawca jamayman yaycunapä cayaptinlá, yan'al-lätac waquinniquicuna mana lulayalcanquimanchu. Paycunactanümi ya'anchictapis allin willacuyta willaycamälanchic. Ñatac chay uyalipäcuśhan willacuy nï ima allinninpäpis calachu, chalapacuywan chayta mana ćhasquiyalcaptinmá. Ñatac chalapacücunacá cay nishan allin jamaycämanmi yaycunchic: “Chayurá, piñacuynïćhümi cayta limaliculá: ‘Manamá imaypis jamacuynïman yaycapämun'achu’ ” nil nishancäman. Rasunpa, cay pachäta lulayta camacäśhanwanmi lulaynin camacäla. Jucninćhu'a ¿manachun anćhishyänan muyuncäpïta caynu niyan: “Anćhish muyuncäćhümi Tayta Dios lluy lulaynincunapïpis jamacula” nil? Chaynütac jamaypi niyantac: “Manam imaypis jamacuśhäman yaycapämun'achu” nil. Masqui puntacta allin willacuyta uyaliyalcal mana cäsucuyninpa nï yaycapäcuptinpis waquincuná chay jamaypämi cayalcan. Chaymi Tayta Dios Mandacü Davidpa juc timpupi liman “canan-pacha” nil. Chay nishanpi isquirbishaćhu: “Canan-pacha, uyaliculcal'a śhun'uyquita ama lumiyachipäcuychu” nila. Má, unay Josué chay rasun allin jamayman Israelcunäta yaycachiptin'a manañaćh yapa limayanmanchu cala. Chayurá Diospa malcanpä sumä allin jamayca cayanlämi. Aw-ari, maynümi Diosninchicpis lulaynincunacta camacalcul jamacula, chaynümi chay jamayman yaycücunäpis lulayninchicpi jamacuśhun. Chayurá limalicuśhanman yaycunapä wañuy-wañuy callpanchacuśhun-ari chay mana uyalicücunäpa laśhćhunman mana liyänapä. Tayta Diospa limaynin'a cawsäyämi sumä munayniyümi ishcaynin lädun afiläśha ispäda-yupaymari. Chaymi almanchiccama ispiritunchiccama, tumshunchiccama pasaycul tantiachimanchic śhun'unchicćhu tantiayninchicćhu allin mana allin cäcunätapis. Lluy lulaśhancunaca Tayta Diospa ñawinpïta manam pacaycuśha canmanchu. Lulaśhanchiccunäpi niycunanchiccäpa ñawillanćhümi lluy lluy imapis cayan. Chayurá Tayta Diospa Chulin Jesus sumä puydï sasirdütinchic janay pachäman yaycuptinmi chalapacuyninchicćhu masïsu tacyaycunanchic. ¿Cay puydï sasirdütinchic pishi callpanchicta mana lisïchun, imatá? Aśhwanpa pay quiquinmi imaymana pruybacunacta ya'anchicnuy pasala, ñatac manamá mayanllanwanpis aysachicul juchaculachu. Chayurá llaquipayniyu caśhancäman mana lisirällal aśhuycuśhunña yanapaycuna cananchicćhu llaquipaycul yanapaycamänanchicpä. Lluy puydï sasirdütim nuna-masincunapi unanchaycuśha. Tayta Diospa lulaynincunaćhu malcanpa pudirnin calmari juchancunacta pampachaycunanpä uywacunacta wañulcachil yawarninta payman uycun. Chaynütac quiquin puydï sasirdütipis pishi callpayu calmi mana yaćhäcunätapis, pintïshacunätapis llampu śhun'uwan yanapaycunman. Chaymari quiquinpïpis ñatac malcap juchanpïpis uywap yawarninta uycunan. Cay sumä lulayman manam mayanpis quiquillanpïtá ćhulacunmanchu. Aśhwanpa Aaronnüpis Diospa aclaycuśhancunällam ćhulaycuśha. Manam Jesuspis puydï sasirdütiman quiquillanpïchu ćhulacula altuman juluycuśha cananpä. Aśhwanpa altuman juluycuyninpis sasirdüti cayninpis Diospïmi śhamun cay nishan-yupay: “Anmi Chulí canqui; cananñatacmi ya'a Taytayqui cayá” nil. Chaynütacmi Diospa shiminćhu niyantac: “Melquisedecnümi wiñay-simpripä sasirdüti am canqui” nil. Ñatac cay camacä pachäćhu Jesus cayal sumä wa'acuywan wi'iyninwancamam wañuycäpi Libraycünin Taytanta mañacula. Chaynu uyaliycuśha cala munayninmannuy manchacuywan cawsaycuptinmi. Masqui chulin cayalpis, chay ñacaycunäwanmi cäsucuyta sumä tantialpula. Chaynüpa sumä allincäman ćhalmi lluy cäsucücunäpa wiñay simpripä salbaycünin licalïla. Chaymi Melquisedectanuy puydï sasirdütinchicpa Diosninchic ćhulaycula. Caycunapi achcalämi nipäcunac cayan. Ñatac sasa cayan umayquićhu mana tacyaptinmari. ¡Má, tantiaculcay-ari! Cay-chica timpu yaćhachicücunañam cayalcanquiman. Ñatac Diospa yaćhachicuyninpa ushyanllancunactalämi caśhan yaćhachina cayalcanqui. Micuyalcänayquitá canancama iñacha-yupay lichillactalämari upyalcanqui. Lichillactalä upyäcá camalachicun allincätawan mana allincäta iñacha-yupay manalä sumä lisishantam. Ñatac jatućhä pu'uśha nunacunäpäñam micuycunacá; paycunamá imaypis lulapayal allincäta mana allincäta tantiälälin. Chayurá Jesuspi yaćhachicuycunäpa allaycuyllanta juc-läduman ćhulaycul pu'ulpuymanña lishun. Amañari yan'al lulaycunacta ipanchananchiccunällapi, Diosman chalapacuycunällapi, chaynütac bawtisacuy yaćhachicuycunällapi, maquinta ćhulaycul mañacuycunällapi, chaynütac wañücuna śhalcamunancunällapi, nï cäraycamänanchic muyuncunallapïtapis yapalcul yapalcul simintayäśhunchu. Tayta Dios munaptin'a caycunapi mas puydïcunätapis yaćhaycuśhunmi. Uyalipämay-ari am Tayta Diospa sumä acchinta lisïcunaca, janay pachäćhu cawsayta mallïcunaca, chuya Ispirituwan cawsäcunaca, Tayta Diospa limaynin maynu tuqui caśhanta yaćhäcunaca, jinaman śhamü timpupi sumä munaycäta lisïcunäpis. Yan'al-lätac mayanniquipis rasunpa japächacälälinquiman. Jinaptiqui'a sasa-sasam wanacuyman cutiycamunayquipä can'a. Chaynu cayalcal'a Jesusta yapa chacatapäcuśhannuy lluypa ñawquin jalutacuśhannuymi cayalcanqui. Má, ćhaclaman tamyaca ćhaptin allicta wayüluptin'a lulacüca Tayta Diospi allinnintam ćhasquiycun. Ñatac ulacunallacta caśhacunallacta wayüluptin'a manam imapäpis bälinchu; mana allinpa licaycuśhalämi canpis. Jinalmi cañaycuśha camacan'a. Canan, cuyaśhäcuna, masqui chaynu limapaycäliptïpis, amcunapïtá alcapäcú chay ćhaclanuy mana capäcunayquitam. Aśhwanpamá salbaśha capäcuśhayquipi allincunäta alcaycälí. Tayta Dios tincüninman licaycümari. Chaymi pishipacü chalapacü-masiquicunacta jinalla yanapaycälishayquiwan Tayta Diosta cuyapäcuśhayquita mana un'an'achu. Llapallayquipis lluy callpayquiwan camacaycäcama jinalla lulaycälinayquitam munaycälí. Chaynu lulayalćha alcapäcuśhayquicunäta rasunpa ćhasquiycälinqui. Ama-ari illaculcaychu; aśhwanpa chalapacuyninpa, pasinsiayninpa limalicamäśhanchiccäta ćhasquïcunäta atiycälichiy. Má, caytamari. Quiquin Tayta Diospi mas puydï mana imapis captinmi quiquinpa śhutinta ćhulaycul śhaycaycachil Abrahamman limalicula: “Rasunpa allincällactam uycuśhayqui. Milayniquitapis achca-achcamanmi milaycachishä” nil. Abrahamñatacmi pasinsiayninwan masïsu chalapacuyninwan cay limalicuśhanta ćhasquiycula. Ñatac nunacunaca quiquinpi mas puydïta ćhulaycul śhaycaycachilmi limalicuyninta tacyalpachin. Chaynu limaliculcäśhanman'a manañam ima ninacunan canñachu. Má, chay limalicuyta ćhasquïcunätam Tayta Dios tantiachiyta munala imaypis limalicuśhanta mana muyulcachinanpä. Chaymari mana limalicula jinallachu, sinu'a śhutintapis śhaycaycachilam Chayurá cay ishcayninćhu Dios mana articuśhanta yaćhayalñá, paywan allin caśhanchicta siguracul wiñay cawsay alcaśhanchicmanpis masïsu chalapaculmi callpanchämanchic. Cay chalapacuyninchic ishtacanümi almanchicta sumä masïsucta caycachimanchic quiquin Diospa canan sumä chuya chuya wasi lulïninćhülä canpis. Chaycama ya'anchic-laycu Jesus yaycuycuśhanwanmi Melquisedecnüpis puydï sasirdüti wiñay simpripä caycun. Cay Melquisedecpi caycunactam yaćhanchic: Salem malcap mandacünin, Sumä Munayniyu Diospa sasirdütinmi cala. Paymi Abraham llapa mandacücunacta llallilcul cutiyämuśhanman talipalcul allin cananpä mañacapula. Paymanmi Abraham lluy waycamuśhanpi allinninta ćhuncapïta jucta-cama uycula. Ñatac, má, “Melquisedec” ninan'a “Allincällacta lulaycü mandacü” ninanmi. Chaynütacmi “Salempa mandacünin” ninanpis “Jawcallacta caycachï mandacü” ninan. Ñatac pï taytan maman nï aylluncuna caśhantapis yaćhanchicchu nïtac allaycuynintapis camacaynintapis. Tayta Diospa chulinnümari wiñaypä puydï sasirdüti caycun. Licay-ari maynu-maynüćha cay Melquisedec cacula, aśhta puydï awquillunchic Abrahamlä gïrraćhu waycamuśhancäpi ćhuncapïta jucta-cama mas allinninta uycunanpä. Leví caśhta sasirdüticunällamari camachicuymannuy unanchaśha capäcun ćhuncapïta jucta-cama malca-masincunacta mañananpä masqui Abrahampa milaynincuna aylluncuna cayalcaptinpis. Ñatac Melquisedec'a Leví caśhta mana cayalpis Abraham ćhuncapïta-cama jucta uycuśhanta ćhasquilam. Jinaman imaypis allincäćhu cananpämi niycula Dios limalicuśhan nunätalä canpis. Yaćhaśhanchicnüpis allin caycunapä niycücá mas puydïmari, allin cananpä ćhasquicücäpïtá. Ñatac Leví caśhta mañäcunaca wañucüllam cayalcan. Melquisedecpïtam ichá cawsayäpïnuy isquirbishaćhu limayan. Chaynütacmi Abraham ćhuncapïta jucta-cama uycuśhanwan tantiachimanchic Leví caśhtacunapis paywan lluy uycapäcuśhanta. Chay uycunan-pacha masqui Leví caśhtacunaca manalä cayalcalpis awquillun Abrahampi milapämunanpä unanchäśhañam cayalcäla. Cay Aaronpa milaynin Leví caśhta sasirdütipam malcaca camachicuycunacta ćhasquiycapäcula. Sïchuśh camachicuy nishanmannuy Aaronpa milaynincuna juchannäta rasunpa licaycachimachwan cala, chayurá manañaćh juc sasirdüti Melquisedecnuy licalimunan canmanñachu cala. Ñatac juc licchä sasirdüticta caćhamul'a juc camachicuytatacmi umunan. Pay limaśhanchiccämari juc caśhtapi. Manamá pay caśhtapi mayanllanpis sasirdütinuy sirbilachu. Yaćhaśhanchicnüpis Duyñunchic Jesus'a Judá caśhtapïmi śhamula. Ñatac sasirdütipïta limal'a Moises manam imallactapis limalculachu cay caśhtapïta. Cay nishanchicpi mastalä tantialpunchic Melquisedecnuy juc sasirdüti yalamuptinmi. Pay manamá muyula nunacuna sasirdüti cananpä camachishanpachu, sinu'a mana camacä cawsaypa munayninpam. Paypïmi caynüta niyan: “Melquisedecnümi wiña-wiñaypä sasirdüti am cayanqui” nil. Chayurá punta camachicuy juc-läduman ćhulaycuśha cala pishi callpa cayninpam, jinaman mana atipäśhanpam. Chay camachicuy manamá yan'allapis allincäman muyuycachimälanchicchu. Chaymi juc jatun allin alcaylä śhaycamun; chaypam ichá Tayta Diosman aśhuycunchiclä. Ñatac cay limalicuycá śhaycaycachil ćhulaycuśhalämi. Juc sasirdüticunam ichá mana imallactapis śhaycaycachil ćhulaycuśha capäcula. Cayñatacmi śhaycaycachiywanlä, cay nil: “Taytanchic śhutinta śhaycaycayächil'a manañaćh cutichin'achu, ‘Melquisedecnümi wiñay-simpripä sasirdüti am canqui’ nil” niyan. Chayurá Jesusmi limalicuyta sumä tacyalpachïca. Jinaman, má, chay juc sasirdüticunacá achcaman milälälila wañucü-camälla capäcul lulayninta mana camacalmi. Ñatac Jesus'a wiña-wiñaypä calmi sasirdüti cayninpis mana camacä. Chaytacmi Diosman paypa aśhuycücunätapis wiña-wiñaypä allin cawsayćhu lluy caycachin; wiñaypä cayaltacmi paycunapä imaypis mañacuyan. Paynu sumä puydï sasirdütinchictamari munalanchic: juchannäta, mana mayanllapis ima niycunallanpis caycüta, chuyacta, jucha-sapacunapïta japächäśhacta, janay pachäcama juluycuśhactalä canpis. Manamari cay punta puydï sasirdütinchiccunanüchu. Paycuná muyun-muyun quiquinpa juchanpïtalä jinaman malcap juchancunapïta yawarta uycü capäcula. Jesusñatacmi ichá quiquin aychanta ñacaycäman ćhulaycul juccunap juchanpi juc cutilla wiñay-simpripa uycula. Rasunpa camachicuyca pishi callpa nuna puydï sasirdüticunallactam unanchaycun; ñatac camachicuypa ipanta śhamü śhaycaycachil limalicuśhancäñatacmi ichá unanchaycun wiñaypä munayniyu chuya cä chulintalä. Canan, má, limaśhanchicpi mas puydïnin caycunam: rasunpa puydï sasirdütinchic cayanmi. Chaynütac Sumä Munayniyücäpa allï-lädunćhu täcuyanmi. Jinaman Taytanchicpa lulaśhan rasun puydï chuyacäćhümi yanapaycamänanchicpä cayan; rasun carpaćhümari, manamá nunacunallap lulaśhan carpallaćhüñachu. Llapa puydï sasirdüti ćhulaycuśha cayan imactapis yawartapis uycunanpämi. Chaymi Jesuspis imallactapis uycunan cala. Ñatac cay pachällaćhu quïdacul'a manaćh sasirdütichu canman. Cayćhu'a camachicuymannuy ćhulaycuśhacunämi uycunanpä cayalcan. Paycuna janay pachäćhu rasuncäpa ijuylu llantuyllan-yupayćhümi sirbipäcun. Chaymari alawana carpacta lulananpäña cacuyaptin Moisesta ćhuncay-ćhuncay nila: “Yan'al-lätac mana lulanquimanchu cay ulüćhu licachishäcätanülla” nil. Puydï Sasirdütinchicpa lulaynin mas allin chay unay limalicuyćhu lulä sasirdüticunapïtá mas allin limalicuytalä mas allincunawan tacyaycachimäśhanchicpïmari. Rasunpa, chay unay limanacuy allin captin'a, manaćh cay juccäta limanacunan canmanchu cala. Ñatac nunacunäćhu mana allincällacta talilmi Diosninchic nila: “Juc muśhü limanacuyta Israelcunäwan, Judäcunäwan limanacuná muyun śhayämunmi. Egiptop maquinćhu cayalcaptin jululcul awquilluncunacta limanacuśhänüchu manaćh can'a. Paycuna limanacuśhämannuy mana cawsapäcuptinmá ya'a caćhayculá. Jinaman'a cay Israel nunacunäwan limanacuśhäca śhamü timpućhu caynümi can'a: ya'ami camachicuynïtapis tantiayninman ćhulaycuśhä, śhun'unmanñatacmi isquirbiycuśha can'a. Ya'ami Tayta Diosnin caycuśhä; paycunañatacmi malcá capäcun'a. Chayurá manañam malca-masincunactapis nuna-masincunactapis yaćhachinan can'añachu ‘Taytanchicta lisilpuy’ nil. Lluyñamari uchuchäcunällapi aśhta jatućhäcunäcama lisipäman'a. Juchancunacta pampachaycul manañam imaypis yalpalcuśhächu” nil. Canan sumäta tantiaycäliy: Cay limanacuyta “muśhü” niyal'a, juccätá mawcapäñam licayan. Chayurá lataśhcäwan mawcacá chincananpäñamari cayan. Canan má, cay punta limanacuyćhu camachisha cala imanuypa aśhuycunapäpis chaynütac alawana carpacta imanuypa śhalcachinapäpis. Chay carpa jatun lacta curtïnawan ishcayman laquïsham cala. Chay allaycunan punta cuartum “Chuya Sityu” nisha cala. Chayćhümi candilïruwan, Diosllanchicpa tanta ćhulacunan mïsaca tantantin cala. Chay curtïnap pasaycuna ipa cuartuñatacmi “Sumä Chuya Sityu” nisha cacula. Chayćhümi ürupi luläśha insinsiu mismichipäcunan jinaman'a “limanacuśhan babul” nishancäpis cala. Caypa lulïninćhümi winaläla ürupi wacuyćhu Maná nishan tantaca, Aaronpa chillquïmuśha garutinpis, lumićhu cä camachicuypis. Ñatac chay babulpa janäninćhüñatacmi “querubin” nishan anjilcunänu luläśhacuna Diospa sumä cayninta camalachipäcul llaquipayniyu sityu nishanta llantulayalcäla. Ñatac caypi manam lluychu cananpä yaćhalpunanchic. Chaynu lluy cayaptinmi, allaycü cuartuman imaypis sasirdüticunaca yaycun lulaynincunacta lulapäcunanpä. Chay ipanćhu cä cuartumanñatacmi ichá sumä puydï sasirdütilla watäćhülä juc cutilla yaycun. Jinaman'a quiquinpa juchancunapïtawan jinantin malcaca mana tantial juchaculcäśhanpïta yawarta apacuśhatacmi yayculapis. Caycunapamari Chuya Ispiritu tantiachimanchic chay punta carpa jinallalä caśhancamá rasun Sumä Chuya Sityuman yaycunapä manalä quićhacacuśhanta. Caycuna cay timpucunallapämi camalachimanchic. Aw-ari, cay yawarcunactapis imacunactapis “ampämi nil” ćhulaycuśhancunaca, chay uycücunäpa śhun'unta chuyaman manamá licalichiyta atipälachu. Caycuna janallanchicpa lulaycunallam cala: micuycunallapi, upyaycunallapi, allin chuya canapä imaymana pa'acuycunallapïpis. Caycuna bälila juc muśhüta Dios tacyalpachinancamallam. Ñatac canan'a puydï sasirdütinchicpa Jesus śhamula allincunäta apaculculmi. Nunacunallap lulaśhan carpapïta mas allinnin sumä rasuncämanmi ćhaycula. Manamari cay pachäćhu lulaśha cäcällamanchu. Manatacmi capishcunap, wäcacunap yawarllanwanchu yaycula. Sinu'a quiquinpa yawarninwanlä Sumä Chuya Sityuman juc cutillam pasaypipa yaycula wiñaypä julaycamänanchicpä. Ñatac türucunap capishcunap yawarninwan, malta wäcacunap cañäśha ućhpancunawan jucha-sapacunäman mächipaycuptin'a janallan'a chuya nishamari cala. Jesusninchicñatacmi ichá wiñaypä cawsä Chuya Ispiritup mana juchayu Tayta Diosman ucula. Chayurá ¡maynüläćha yawarnin chuyanchaycamanchic wañuycäman apaycü śhun'unchicpi cawsä Diosta sirbinapä! Caypamari Jesus cay muśhü limanacuyta ishpichïca. Wañuyninpam punta limanacuyćhu juchanchicpi julaycamanchic. Chayurá Dios ayacuśhancunaca wiñay simpri cä tücäninchic limalicuśhanta ćhasquiycunchicmari. Ñatac juc tistamintu lulacacunanpä tistamintu lulacüca wañuśhan tacyalpunanlämi cayan. Chayurá wañucuptinlämi tistamintuca tacyalpuśha; cawsayaptinlá mana callpayülämi. Chaynütacmari chay punta limanacuytapis Moises yawarwanlä lulachiyta allaycula. Jinantin malcäta Tayta Dios nishanta nilculmi isupu jaćhaman puca millwawan pitwiycul challpuycula wäcap yawarnin yacuwan jucllachäśhaman. Jinalcul camachicuymanpis nunacunämanpis chächuycula: “Tayta Diosmi ‘Lluy caycunacta lulapäcuy’ niyäśhunqui. Jinaman cay yawarwanmi cay limanacuśhanta tacyalpachin” nishtin. Chaynütacmi alawana carpactawan, chayćhu lluy imapis sirbichicuna cänintinta yawarwan chächuycula. Rasunpa, camachicuyca llapa imapis yawarwanlä chuya caycunanpämi mañan. Jinaman'a mayanpis chuya cananpä yawar mana jićhaśha captin'a juchacuna manam pampachaycuśha canmanchu. Aw-ari, chay janay pachäćhu cä rasuncäpa liträtullan cäcunacá chuyanchana cala chaynu uywacunap yawarnincunawanmi. Ñatac janay pachäćhu quiquin rasuncätá chaynu yawarcunallapïpis sumäninwanlämi chuyanchana cala. Chayurá rasuncäpa liträtun-yupaylla cä nunacunallap lulaśhallanmanchu Jesus manam yaycula. Sinu'a quiquin janay pachämanmi yaycula Tayta Diospa ñawpäninćhu ya'anchicpa pudirninchic cananpä. Jesus'a manam lulala chay puydï sasirdüticunanüchu. Paycuná watan-watanmi Sumä Chuya Sityuman jucpa yawarllanwan yaycapäcula. Ñatac Jesus'a cutipalcul cutipalcul ucunanpächu manam janay pachäman yaycula. Chaynu canan captin'a cay pacha allaycuśhanpïtá Jesus achca cutićh ñacaycunman cala. Aśhwanpa cay timpup camacaynin muyuncunäćhu cay pachäman Jesus licalimula juc cutilla ucuśhanpa juchacunacta chincachinanpämi. Maynümi llapa nuna jucllacta wañunapä chaypïtá Dios cäraycamänanchicña cayan. Chaynümari Jesuspis lluy juchanchiccunacta pampachänanpä juc cutilla wañula. Ñatac yapa licalimun'a, manañam juchacta licächu, sinu'a alcänincunacta salbäñam. Chay camachicuy quiquin Dios janay pachäćhu rasun lulaycunanpä llantuynin-yupayllam; manamari quiquin rasuncäćhu. Chaymi imaypis jinalla watan-watan Diosninchicman uycunanpä aśhuycücunäta mana chuyanchaycunchu. Atipaptin'a manañaćh jucha-sapactañachu licaculcanman, nïtac yawarcunactapis uycuyalcanmanñachu. Aśhwanpa cay lulaycuśhancunaca watan-watan yalpalcachin śhun'unćhu juchancuna jinalla caśhantam. Cay capishcunap türucunap yawarnincuna śhun'unchicćhu cä juchacunäta manamá chincachiyta atipanmanchu. Chaymi cay pachäman Jesus śhamul Diosta nila: “Yawarcunactapis nï uycunactapis mana munalmi aychäta lulaycamälanqui. Manamari juchancunapi uywacuna cañaycuśhanpis imaymana uycuśhuśhayquicunäpis śhun'uyquipächu cala. Chaymi nilá: ‘Tayta Diosní, ya'api isquirbishayqui limaśhanmannümi cayćhu cayá ampa munaśhayquita lulaycunäpä’ ” nil. Canan, má, tantiaycäliy cay punta nishanta: “Yawarcunacta nï uycunacta nïtac juchancunapi imaymana uycuśhuśhayquicunätapis mana munalmari śhun'uyquipächu nï cala” nil. Caytam nin masqui caycunacta lulaycälinanpä quiquin camachicuy niyaptinpis. Chaypïtá: “Cayćhümi cayá munaśhayquita lulanäpä” nilam. Cay nishanwan punta limanacuycäta jululculmi juc muśhüta ćhulaycun. Chay munaśhanmannuy Jesusninchic quiquinpa aychanta juc cutilla wiña-wiñaypä uycuśhanpam canan mana juchayüña chuyanchäśha caycunchic. Rasunpa, cay pachäćhu puydï sasirdüticunaca watalcul watalcul chay lulaycunacta jinallam lulayalcan juchacunacta mana imaypis chincachiy atipayaptinpis. Jesusmi ichá juchanchic-laycu juc cutilla yawarninta wiñay simpripä uycul Tayta Diospa allïnin-lädunćhu quïdacula. Chayćhümi alcayan ćhïnïnincunacta ćhaquinman uyshuycachimunancama. Caynu juc cutilla uycuśhanwanmi Dios japächaycuśhancunäta wiña-wiñaypä chuyanchäla. Caynu caśhanta Chuya Ispiritupis tantialpachimanchicmi cay nishanwan: “Tayta Dios caynütam niyan: ‘Chay muyun nunäcunamanmi limalicuśhä caypi: camachicuynïta umanmanmi ćhulaycuśhä; śhun'unmanpis isquirbiycuśhämi’ nil”. Jinaman nilpunmi: “Juchancunapïpis mana allin lulaynincunapïpis manañam imaypis yalpalcuśhäñachu” nil. Chayurá juchacunaca pampachäśha cayaptin'a manañam juchacunapi imallacta uycunanchicpis canñachu. Chaymi, chalapacü-masïcuna, rasun Sumä Chuya Sityuman, quiquin Diosninchic caśhanman, Jesuspa yawarninpa sumä chalapacüśhaña canan yaycuchwan. Rasun curtïna cä quiquin aychanpam cawsayta uycü muśhü caminucta quićhaycapamanchic yaycunanchicpä. Paymari Diospa lluy nunancunaćhu sumä puydï sasirdütinchic cayan. Chaymi Tayta Diosman aśhuycunanchic llapan śhun'unchicwan, masïsu chalapacuyninchicwan, tantiayninchicpis śhun'unchicpis aychanchicpis chuya yacuwan-yupay lluy jinantin sumä chuyanchäśhaña. Ñatac “Diosta alcaycümi” niyanquimari. Chayurá payman jinallari masïsu chalapaculcay; pay'a chalapacunam; limalicamäśhanchicta lulaycun'amá. Chaynütac llapanchic cuyanacuytawan allin lulaycäta lulaycuypïta afanacuśhun. Amatac amcuna juntunacuyta caćhaycapäcuychu waquincuna chaynu yaćhacäśha cayalcaptinpis. Aśhwanpa Jesusninchicpa cutimunan cayllaćhüña cacuyaptin'a callpanchanacuycuśhun mastalä canpis. Ñatac rasuncäta tuquicta yaćhayal juchacta pursïpa jinalla luläcunäpá manañam juc canchu juchan-laycu ima uycunanpäpis. Aśhwanpa manchanaśh cäraycunan muyuncäwan, Diospa llapa ćhïnïnincunacta camacaycunanpä wiñay simpri nina walä ñacaycällañam alcayan. Ñatac ¿manachun Moisespa camachicuyninta jalutacücunäpä ishcay quimsa licänin captin'a mana llaquipaycul wañuchina cala? Chayurá ¿manachun mas-mas mućhuycuytalä ćhasquiycunan Diospi śhamü chulinta jalutacücá, chay limalicamäśhanchic yawarninpa chuyaman muyuycachimäśhanchiccäta yan'al anlapä licäcá, jinaman llaquipaycü Chuya Ispiritucta paläcá? Lisinchicmari chay “Ya'apam cutichiycuycá, tincüninmanmi pägunta uycuśhä” nïcäta. Chaynütacmi nila: “Taytanchicmi malcanta cäraycun'a” nil. Rasunpa ¡maynu llaquim cawsä Diospa maquinman palpuy'a! Má, yalpapäcuy rasuncäta unay ćhasquipäcuptiqui ¿manachun imaymana sasachacuycuna talcamuptinpis pasinsiawan tacyaycälilanqui? Waquinćhu'a lluypa puntanćhümi palaśha, ma'aśha capäculanqui. Juccunaćhu'a chaynu pasäcunäta ñacawshipäculanquim. Carsilćhu wićhaläcunätapis ñacayta pasawshilanquimari. Janay pachäćhu sumä ćhaniyu cäniquicuna wiñaypä uywaśhayquita yaćhapäculmá sumä cushicuywanlä llapa ima cäniquicunactapis waycachiculcälanqui. Chayurá caynu chalapaculcäśhayquita mana caśhanman ama cutichipäcuychu; sumä-sumä jatun allintamari apaycamun'a. Ñacaycunaćhu masïsu śhaycapäcunayquim Dios munaśhanta lulaycul limalicuśhanta ćhasquipäcunayquipä. Isquirbishaćhu niyanmari: “Cayllaćhüñam cacuyan; śhamüca ñam ćhämun'aña; manam dimuramun'achu. Ñatac allinpa ya'a licaśhäcunämi chalapacuyninpa cawsan'a; sïchuśh ipaman cutïluptin'a manaćh śhun'üpäñachu can'a” nil. Ñatac ya'anchic chay ipaman cutiyninwan wañuycäman liyäcänüchu manam cayanchic. Aśhwanpa chalapacuyninpa wiñay cawsayta ćhasquïcunämari. “¿Imatan-nila chalapacuy?” niyämanquićh. Chalapacuy, alcaśhanchicta ćhasquinapä siguracuymi; mana licaśhanchiccäta rasun caśhanta awniymi. Chalapacuyllanpamari unay awquillunchiccunapis allinpa licaycuśha capäcula. Chalapacuyninchicpam tantianchic Tayta Dios jinantin pachäta limayninpa camaśhantapis; aw-ari, licaśhanchic'a mana licaśhanchicpïmi śhamula. Chalapacuyninpatacmi Abelpis mas allinnintalä Tayta Diosman uycula, mayurnin Cainpïtá. Chaymi Tayta Dios ćhasquiycul allinpa licaycula. Ñatac Abel wañüśhaña cayalpis chalapacuynin'a jinallam limayan. Chalapacuyllanpatacmi Enoctapis wañuyta mana lisichillal cawsayman puśhaycuśha cala. Cay pachäćhu cayaptinlä Tayta Dios allinpäña licaycul puśhacuptinmari mana talipäculañachu. Rasunpa mana chalapacuywan'a Tayta Diospa śhun'unpa manamá cawsaycuchwanchu. Payman aśhuycücunaca chalapacunanchicmi pay rasun caśhantawan ashïnincunacta uycunanman. Chalapacuyllanpatacmi Noëpis ima pasanancunapäpis Tayta Dios ćhuncay-ćhuncay niptin, manchacuywan barcucta ishpichila aylluncunacta salbananpä. Chalapacuyninpamari jinantin pachätapis cäraycula; chaypatacmi allinpa ćhasquiycuśhapis cala. Abrahampis chalapacuyllanpatacmi Tayta Dios: “Cay malcayquipi yaluy juc-lädu calu malcaman; chayćhümi tuqui allpacta uśhayqui” niptin mayćhu canantapis sumä mana yaćhal cäsucul licula. Chalapacuyllanpamari Tayta Dios limalicuśhan allpaćhüpis jamapacünu chucllacunallaćhu Isaacwan Jacobwan yaćhala. Paycunapis chay limalicuyllactam ćhasquipäcunan cala. Caynu cushisha yaćhapäcula quiquin Tayta Dios sumä simintäśha lulaśhan malcaćhu yaćhapäcunanta alcapäculmi. Chalapacuyninpatacmi Abraham awquishña cayalpis walmin Sara machüra cayaptinpis callpacta ćhasquipäcula chulin cananpä “Limalicamäca rasunpa lulaycun'am” nil. Chaymari cay nuna ultimunćhüña cayaptinpis limalicuśhanca lulacacüla milaynincuna achca-achcaman uyllurcunänuy lamar patanćhu awishquicunänuy milananpä. Chalapacuyalcal-lämi cay lluy nunacunaca wañuculcäla. Masqui Dios limalicuśhanta mana ćhasquiyalcalpis calullapi licapäculmi “Allin śhamuśha cachun” nil awnipäcula. Chaymari “Cay pachäćhu jamapacüllam, pasacüllam canchic” nil nipäcula. Caynu nïcunacá quiquinpa rasun malcanta ashishantam tantiachimanchic. Sïchuśh yalamuśhan malcallaman pinsayalcaptin'a cäsu canmanćha cutipäcunanpä. Aśhwanpam janay pachäćhu juc sumä allin malcapi wañupaculcäla. Chaymari Tayta Dios mana pin'acunchu Diosnin cayta; paycunapä juc malcacta alcayächinmá. Chaynütac Tayta Dios yaćhapaycuśhanćhu chalapacuyninpam Abraham listu cayäla japallan chulin Isaacllacta wañulcachil uycunanpä masqui “Isaacpam milayniqui śhamun'a” nil niyaptinpis. Wañücunacta śhalcachimunanpä Tayta Dios munayniyu caśhantapis Abraham licalam. Chaymi chulin Isaac manalä wañuyaptinpis wañüśhapi cawsamuśhactanuy Abraham ćhasquiycula. Chalapacuyninpatacmi Isaacpis Tayta Diosta mañacula imaypis allinćhu chulin Jacobwan Esaú capäcunanpä. Chalapacuyninpatacmi Jacob wañuypa patanćhüña cayal garutinman masïsucta chalapacuycul, Tayta Diosta alawaycul, Josëpa chulincuna allin caycälinanpä mañacapula. Chalapacuyninpatacmi Josëpis ultimunćhüña cayal, malca-masin Israelcunaca Egipto malcapi juluśha capäcunanta willacula. Chaynütac quiquinpa tulluncunactapis imanapäcunanpäpis lluy nila. Chalapacuyninpatacmi Moises tuquish iñachalla captin taytancuna quimsa quilla pacalächipäcula masqui Egiptop puydïnin “Llapa iñachacta wañuchiy” nishantapis mana manchacuycul. Chalapacuyninpatacmi Moisespis jatunña cayal Egipto mandä Faraonpa chulinpa wawin nipäcunanta manaña munalachu. Juchacunaćhu gustu caycunantá Diospa malcan Israel caśhta-masincunawan cusca ñacayćhu caytam munala. Pay'a “Diospi Salbacücä-laycu ñacaymi mas allin jinantin Egiptop cänincunacta uywaypïtá” nilmi limalicuśhan śhamücäćhu śhun'unpis caycula. Chalapacuyninpatacmi Egiptop mandäninpa rabyacuynintapis mana manchacul ayicula; Tayta Diosta mana licayalpis licayä-yupaymi payta atiyta masta jicutäla. Chalapacuyninpatacmi Egiptopi libraculcänanpäpis fistachacula. Chaynütacmi llapa Israelcuna puncunta yawarwan llusinanpäpis nila chay wañuyta apamüca mayur chulincunacta mana wañuchinanpä. Chalapacuyninpam Israelcunäpis allpacta-yupaylla puca lamarpa pasapäcula. Egipto atimücunäñatacmi ichá pasätuculcämul anualcul wañuculcäla. Chalapacuyninpatacmi Israelcunaca Jericöpa sircunta anćhish muyun muyupayalcällal cućhpälächila. Chalapacuyninpam watica anla walmi Rahabpis Jericöman licapä lï Israelcunäta Diospa nunantanuy ćhasquiycuśhanpa mana uyalicücunäwan cusca nï wañulachu. ¿Ima mastañatá nishayqui? Faltanmanćha timpupis willaycälinacpä Gedeonpi, Baracpi, Sansunpi, Jeftipi, Davidpi, Samuelpi, chaynütac Diospa puydï willacücunapïpis. Lluy paycuna chalapaculcäśhallanpamari malcacunacta llallilcul duyñuchacaycälila. Malcacunactapis allinpam mandapäcula. Tayta Dios limalicuśhantapis ćhasquipäculam. Micuypi wañuyä liyuncunap shimintapis wićhaycälilam. Ninap caldaynintapis mana caśhanmanmi muyuycachila. Ispädawan wañuchicücunapïtapis ayipäculam. Chaynütacmi manaña callpan cayalcaptinpis callpacta ćhasquiycapäcula; juc ćhïnicünincunactapis mana-manactam ayichipäcula. Chalapacuyninpatacmi walmicunaca wañünincunacta cawsayäta ćhasquipäcula. Ñatac juc nunacunacá supay-apachisham wañupäcula; libraycuśha cananta mana munapäculachu allin wiñay cawsaycäman ćhäpäcunanpämari. Waquincuná imaymana ñacachisham capäcula, palaśhacunam, asuticunawan lawćhäśham, carsilcunaćhu cadinacunawan watäśhacunam, tamshäśhacunam, sirrüchuwan ishcayman witüśhacunam, ispädacunawan mu'uśhacunamari capäcula. Wicta cayta pasalmi aticaćhaśha capäcula capishpa uwishpa millwancunallawan müdacaćhacaycälillal, imaymana pishipacuycunacta pasaśhtin, llaquisha muylïsha imalä canpis. Mana maycäman linantapis yaćhalmi chunyänincunaćhu, ulucunäćhu, maćhaycunallaćhu ućhcucunallaćhu pulipäcula. Chaynu sumä allin nunacunäta cay pachäćhu cäcunaca ćhasquiycälinallanpäpis manam allinchu capäcula. Masqui chalapacuyninpa Dios allinpa licaycuyaptinpis manalämi mayanllanpis limalicuyta ćhasquiycapäculachu. Aśhwanpam Tayta Dios juc allintalä alcaycachimälanchic; ya'anchiccunallawan cusca munaśhannuy cabal paycuna caycunanpämari. Chayurá caynu sumä achca-achca licäninchiccuna muyülïninchicćhu cayaptin'a atajaycaćhamäninchiccunätawan, ćhänalächimäśhanchic juchacta juc-lädumanña caćhaycul, jicutaycuywan puntaman lishun ćhänanchiccama. Chalapacuyninchicta allaycachï, tacyaycachï Jesusllanchicmanñari ñawinchicta ćhulaycuśhun. Pay cushicuyta ćhasquinanta licalmi curuśhcäćhu sumä uyshulächisha cayalpis imactapis mana ucul awantaycula. Chaypam canan'a Tayta Dios caśhancäpa allïnin-lädunćhu täcuyan. Chayurá jucha-sapacuna sumä cuntraculcäśhan Jesustari licaycäliy mana jucmanyapäcunayquipäpis nï pishipapäcunayquipäpis. Ñatac amcuna juchacunäwan pilyayniquićhu manam yawarniquita jićhaycapäcunquilächu. Jinaman ¿lluyñachun un'älälinqui am chulincunacta Dios callpanchaycuśhunayquipä isquirbishanta, imatá? Niyanmari: “Taytayqui allinniquipä sumäpa ishpiycachishuśhayquita ama jamuyaychu, anyaycuśhuptiquipis jucmanyaychu. Taytanchic cuyaycuśhancunätam sumäpa ishpiycachin; chulinpä ćhasquishancunätam asutiycun” nil. Chayurá ñacaycuna pasapäcuśhuśhayquita allinniquipäri licaycäliy; Tayta Dios'a chulintanümi uywaycälishunqui. ¿Mayan chulillactá allin cananpä taytan manatan sumäta ishpichinchu? Ñatac lluy chulipis ishpiycachina cayaptin amcunacta jinallacta caćhaycälälishuptiqui'a ishunćha cayalcanqui; manaćhá chulinchu. Chaynütac uchuchälla cayal taytanchicta allinpa licayculanchic sumäpa ishpiycachimaptinchicpis. Chaychun ¿cawsayta umäninchic taytanchicpa munayninman ćhulacuycul-lä mana cawsaycuchwanchu ampá? Cay pachäćhu taytanchiccuna tantiaśhallanmannümi rätullapä caminaycamälanchic. Ñatac Tayta Dios'a rasun allinninchicpämi ishpiycachimanchic, quiquinnuy sumä chuya caycunapä. Rasunpa ima ishpiycachiyćhüpis sasam; manamá chayurallá cushicuy canchu, sinu'a, nanacuymá. Chaypïtam ichá chaymannuy allin cayta, jawca cayta wayuycun “allinnïpämi” nil ćhasquiycücunäpá. Chayurá uticäśha maquiyü-yupaycuna, chucchuyä ćhaquiyü-yupaycuna, callpanchaculcay. Ama-ari caminuyquiman yan'al imacunactapis ćhulayaychu mitcacacachishunayquipá. Sinu'a pishi callpayqui allinyaycachisha caycuchun. Lluywanpis jawca cawsaytawan chuya allin cawsaycäta ashiycäliy. Chaynu chuya mana cayal'a manamari mayanpis Taytanchicman ćhan'achu. Chaynütac quiquiqui-pulacuna licanacaycäliy Tayta Diospa llaquipayninta mana ipanchapäcunayquipä. Ama-ari ćhacćhä mana allin jaćha chillquimücänuy amcunaćhu cachunchu. Chay ćhacćhayninwanćhari achca nunacunap allin cawsayninta lluy bininälun'a. Nïtac mayanniquipis anla juchacunacta lulayalcaychu, nïtac Esaüpanüpis Diospi imactapis mana ucul cay pachällaćhu śhun'un cayächunchu. Paymari wamä chuli allin ćhasquinancäta ash micuyllapä uycüla. Yaćhapäcunquiñamá ima pasaśhantapis: chay allin cayninta ćhasquiyta munaptin masqui maynu-maynüpa awćhuptinpis manañam cäsu calañachu. Amcuna manamá Israelcunänüchu aśhuycapämulanqui yataycuna nï nina latayä ulumanchu, nïtac tutapämanchu, nïtac yanawyayä pucutaymanchu, nïtac sumä waywamanchu, nïtac curnitillacta sumä tucalpamümanchu, nïtac Dios limalpamümanchu. Chay “¡Cay uluman nunapis uywapis jaluycämuptin'a tamshaywanpis wañüchisham can'a!” nil nilpamuśhanta uyalilmari, manaña awantayta atipal, mañaculcäla masta manaña limalcamunanpä. Chay sumä-sumä manchanaśh captinmari quiquin Moisespis “Sumä ispantäśham chucchucuyá” nila. Amcunañatacmi ichá aśhuycapämulanqui Sion uluman, janay pacha Jerusalenman, cawsä Tayta Diospa malcanman, sumä cushisha juntulayä walanganpi-walanganpi anjilcunäman. Chaynütacmi punta wamä chalapacücunäpä janay pachäćhu śhutin isquirbïsha cäcäman, lluytapis cäraycamäninchic Diosman, allinman chuyanchaycuśha nunancunäman. Chaynütac muśhü limanacuyta ishpichï Jesusman, ñatac Abelpa yawarninpi mas allincunactalä limä yawarninmanpis. Chaymi limapämäninchicta yan'al-lätac jalutacuyalcanquiman. Cay pachällaćhu nishancäta jalutacücunäca mana ayiyaptinchun ¿janay pachäpïlä niyämaptinchic ipanchälul'a ayïluchwan, ampá? Chay timpu Diosninchic limayninwan cay pachäta sumämi śhaśhächila. Ñatac canan'a niyan: “Canan yapam śhaśhachishä, manañam allpällactachu, sinu'a lluy janay pachantintañam” nil. Cay “yapam śhaśhachishä” nishanwan tantiachimanchic lluy camaśhancunaca śhaśhalcachil julüśha canantam, mana cuyü wiñaypä cäcunalla quïdanantamá. Chayurá ya'anchic mana cuyulï mandacuyta ćhasquiycuyal'a sulpäta sumämi ucunanchic; Tayta Diospa śhun'unpänuy sumä manchacuywan llapan śhun'unchicwan alawaycuśhunpis. Tayta Diosninchic'a nina-yupay camacaycücämari. Quiquiqui-pula wawi-caśhanuy jinallari lluy cuyanaculcay. Chaynütac jamachiytapis ama un'apäcuychu; chaypamari waquincuna mana tantial anjilcunactalä jamachipäcula. Chaynütac carsilcäćhu cäcunäta watucaycäliy, quiquiqui carsilcäćhu cayä-yupay, chaynütac quiquiqui ñacä-yupay ñacäcunätapis. Ñatac lluypis casaracuśhayqui limalicuyniquita ama jalutacuyalcaychu. Aśhwanpa chuyallacta caycachipäcuy. Ñatac mansibacücunätapis imaymana anla luläcunätapis Tayta Diosmi cäraycun'a. Amatac illaycällamanñá atipacuyalcaychu; aśhwanpa capuśhuśhayquillawan jawca capäcuy; Taytanchic niyanmari: “Manam caćhaycuśhayquichu nïtac un'aśhayquichu” nil. Chayurá masïsu chalapaculmi nichwan: “Yanapaycamäní Taytá cayaptin'a manam manchacüchu. ¿Nunacunalla imanäman'atá?” nil. Chaynütac Tayta Diospa limayninta willaycul caminaycälishüniquicunacta yalpaćhaculcay. Paypa lluy cawsaynin imanuy caśhantapis licaycul, chalapacuyninta atichipäcuy. Jesusninchic'a unaypis cananpis śhamücunäćhüpis wiña-wiñaypä payllam. Amatac imaymana iwïsha muśhünuy cä yaćhachicuycunäwan aysachicuyalcaychu. Micunapä imaymana camachisha cäcunäta atiycachishanchicnu'a, aśhwanpa Diosninchicpa llaquipayninwan śhun'unchic tacyaycachisha cachun. Chay micuycunacá manam ima allintapis lulaycunchu. Ya'anchicpañatacmi ichá juc uycuna sityu juc licchä micuywan cayan; chaypïmá micunchic. Unay limalicuypa alawana carpaćhu sirbï sasirdüticunäñatacmi ichá chaypi micunanpä nï cunsintishachu. Chay puydï sasirdüticunaca malcäpa juchan pampachaycuśha cananpä yawartam apaycula chay Sumä Chuya Sityuman. Aychannintañatacmi malcapi waśhaman julalcamul cañapäcula. Chaymari Jesusninchicpis malcapïta julüśha ñacala, nunacunäpa juchanta yawarninwan chuyanchaycunanpä. Chayurá ya'anchicpis malcapi waśhaman Jesusninchicman lishun paynuy pin'ayman ćhulaśha caśhanta apawshishtin. Aw-ari, cay pachäćhu'a manam wiñaypä malcanchic canchu, sinu'a wiñaypä cäcätam ashiycuyanchic. Shiminchicwan “lisïmi” niyal'a chay shiminchicwan Jesuspa imaypis Tayta Diosninchicta alawaycuśhun-ari Ama-ari un'apäcuychu allincäta lulayta, pishipacücunäta cäniquicunawan yanapaycuytapis. Cay uycuśhanchiccunämari Tayta Diospa śhun'unpä. Chaynütac caminaycälishüniquicunacta uyalicul sujitaculcay. Paycunam allinpa licaycälishunqui lulaśhanpi niycunan cayaptin'a. Uyalicuyniquiwanmari cushichipäcunqui; mana uyalicuyniquiwan'a paycunapä sasaćh capäcunqui. Amcunapäpis ima allinniquipäpis manaćh can'achu. Má, ya'acunapä Taytanchicta mañaculcay; śhun'ú imaniycamänan caśhanta yaćhaculpis lluywanpis mayćhüpis allinpa caycäliytam munapäcú. Mastá ćhuncay-ćhuncayta mañaculcac amcunawan yapa tincuycunanchicpä mañaculcänayquipämi. Diosninchic jawcacta cawsaycachïca, wañuycäpi Jesusta śhalcachimüca, sumä puydï Michïman muyuycachïca, yawarninwan muśhü limanacuyta amcunawan tacyaycachï Taytallanchic-ari, lluy imawanpis tantiaycälichishunqui munaśhanta lulapäcunayquipä, jinaman ya'anchicćhu lulaycuchun śhun'unpä cäcunätapis. Jesusninchicpa wiñay simpripä altuman juluycuśha cachun. Chaynu cachun. Chalapacü-masïcuna, callpanchaculcänayquipä ashllacta canan niycälishacta sumä tantiaywan licaycäliy. Yaćhapäcuy-ari chalapacü-masinchic Timoteo carsilcäpi yalämuśhaña caśhanta. Pay ćhämuptin'a amcunaman watucaycälïmi śhapämuśhä. Llapa caminaycälishüniquicunacta limaycäliy, jinaman Diosninchicpa llapa nunancunactapis. Chaynütac chalapacü-masinchic Italia-läducuna limaycälimuśhunqui. Tayta Diosninchicpa llaquipaynin amcunawan caycuchun. Chaynu cachun. Tayta Diospawan Duyñunchic Jesuspa nunan Santiagom limaycälimuc ćhunca ishcayniyu ayllu jinantin pachäćhu chi'isha caśhta-masïcunapä. Cuyaśhá chalapacü-masïcuna, imaymana sasachacuycuna śhamuptinpis allinniquipä caśhanta licaycul-ari sumäta cushiculcay. Yaćhapäcunquiñamá chaycuna chalapacuyniqui licaycuśha cananpä śhamuptin sumä pasinsia wayuycunanta. Jinaman chay pasinsiayniqui ćhaycuchun cabalalpunancama mana imallapis pishiycü, cabal allinña capäcunayquipä. Ñatac mayanniquipäpis caycunapi tantiayniqui sumä mana captin'a Tayta Diosninchicta mañaculcaptiqui'a uycälishunquim. Pay'a mañacünincunactá mana chalat-chalatyallalmi ćhani-ćhaninta uycun. Ñatac mañacul'a mana ishcayyällal sumä chalapacuyniquiwan mañacuy. Mayanpis ishcayyäcá lamar yacüta wicman cayman waywa apaycaćhaśhancänümi cayan. Chaynu cäcunacá Taytanchic uycunanpïta manañamá ćhasquipäcunan canñachu. Chaynu ishcay śhun'uyu nuná manamá jucllayllaćhu caycunmanchu. Ñatac mana cäniyu chalapacücá Tayta Diosninchic altuman juluycuśhuśhayquipïta sumä cushicunayquim. Chaynütacmi sumä cäniyu chalapacücunäpis Tayta Dios uyshulächiptin'a cushiculcänan. Sumä cäniyücunacá jaćhacunäpa chaqui camacä waytannüllamá cayalcan. ¿Manachun inti allicta lupämuptin ulacunäpa maynu tuqui-tuqui waytanpis chaquïlul śhuśhülun? Chaynümari maynu-maynu cayninpis chincälun. Chaynu mana alcaśhancäćhümá rïcucunäpa ima cänincunapis chincacun'a. Maynu cushicuymi mana allinta lulachiy munaśha cayalpis allincäćhu tacyaycücäpá; chaynu Tayta Diosta cuyäcunaca wiñay simpri allin cawsay limalicuśhan primiuctalämi ćhasquiycun'apis. Ñatac mayanpis mana allincäta lulayta munapäcuyal'a ama-ari “Tayta Diosmi cayman aysacayäman” niyaychu. Manam Diostá pipis mana allincäman aysaycunmanchu, nïtac quiquinpis aysaycunmantacchu. Aśhwanpa śhun'unćhu mana allin munaynincuna jicutämuptinmi quiquillan aysaycachicun. Cay mana allin munaycäpïmi yalamun juchaca. Chay juchap quillan ćhämuptinñatacmi wiñay wañuyca yalamun. Chayurá cuyaśhá chalapacü-masïcuna, ama-ari quiquillayqui chaycunapi ingañacuyalcaychu. Aśhwanpa lluy-lluy ima allinnin allin uycamäśhanchic'a janay pachäćhu acchicunäta camä Tayta Diosninchicpïmari śhayämun. Pay'a jucman-jucman mana muyullalmi jinalla caycun. Paymi munala sumä limayninwan muśhü cawsayta uycamaptinchic, lluy camaśhancunäpi wamä sumä-sumänin wayuynincuna caycunanchicpä. Chaymi cuyaśhá chalapacü-masïcuna, linliqui uyat-uyatlla caycunman allinta uyaliycälinayquipä. Limayniquiwan piñacuyniquim ichá ñacaytalä caycunman. Chay nunap piñacuynin manamari Tayta Diospa śhun'unpänüchu wayuycun. Chaymi lluy imaymana anlacunäta, mana allin sumä timpücunäta wicapaycul, mana nunatucullal salbaśhüniqui allin willacuy śhun'uyquićhu talpüśhäta cäsucunayqui. Ñatac ama-ari ingañacuyalcaychu “Taytanchicpa willamäśhanchic'a uyaliycunallanchicpämi” nil. Aśhwanpam nimäśhanchicta lulayman ćhulaycunanchic. Mayanpis chay willacuyta mana lulaycul uyaliylla uyalïcá juc nuna ispïjućhu licacücänümi. Chayćhu caśhancamallá imanuy caśhantapis licacülunmi; muyulcul-pachañatac imanuy caśhantapis un'älun. Ñatac chay julaycamäninchic allin willacuyllaćhu śhun'unpis caycuptinmi ichá, jinaman mana un'allal chayćhu masïsu tacyaycul lulaycücäpá, maynu sumä jatun cushicuymi lulayninpi can'a. Ñatac mayanpis “Dios munaśhannülämi cawsacuyá” nilpis shiminta mana sujitacücá quiquillanmi ingañacuyan; chalapacuyninpis yan'alpämá. Chayurá Tayta Diospa munaśhanmannuy sumä chalapacü chuyaña cäcunacá, caynümi cawsaycun: wacchacunätawan japanyäśhacunätam yanapaycun, mana allincunäwanpis manatacmi anlatacunchu. Cuyaśhäcuna, sumä altuman juluycuśha cä Jesusninchicman chalapacü-masí cayalcal'a ¿imanuypatá chaycuscacta lluytapis mana licaycälinquimanchu? Má, juntunaculcäśhayquiman sumä allin cäniyu puydïnin nuna sumä müdapacüśha, üru surtijawan surtijapacüśhalä canpis yaycamuchun. Jinaman juc waccha nuna pasaypi lataśh müdanallanwan yaycamuchun. Jinaptin chay allin cäniyücäta sumätalä atindiycul “Taytay, cayman-ari täcucuy” nil allinninmanlä taycaycachinquimanpis. Chay wacchätañatac “Munal'a chay chayćhu täcamuy, ütac wic wicćhu śhäcuy” nil niyalcanquimanpis. ¿Chayurá manachun juc-jucpa licanacuyalcanqui? ¿Manachun śhun'uyquip mana allin munayninwan licaycuyanqui? Cuyaśhá chalapacü-masïcuna, uyalipämay. ¿Manachun Tayta Dios cay pachäćhu wacchacunäta aclala chalapacuyninćhu rïcu cananpä, jinaman cuyacünincunapä limalicuśhan gubirnunćhülä capäcunanpä? Chaynu cayalcaptinpis amcunam ichá wacchacunäta uyshulächipäcunqui. Ñatac cäniyücunacá ¿manachun ñacachipäcuśhunqui? ¿Manachun prinsipal yaśhacunämanpis aysapäcuśhunqui? ¿Manachun chalapaculcäśhayquipa sumä-sumä śhutintapis jalutacuyalcan? Ñatac isquirbishancunaćhu sumä-sumänin camachimäśhanchic “Quiquiquitanuy nuna-masiquita cuyacuywan licaycuy” nishancäta lulal'a allincätam lulayanqui. Juc-jucpa licaycuyalñatacmi ichá juchacta lulayanqui. Chayurá Tayta Diospa camachicuyninta jalutacuśhayquipïmá quiquin camachicuynin cäraycuśhunqui. Mayanpis Tayta Diospa lluy camachicuyninta cäsucuyalpis jucllanta mana cäsuycülul'a llapan camachicuyta jalutacuśhannüñamá juchachäśha cayan. Ñatac “Amam mansibacunquichu” nïcämi “Amam nuna-masiquita wañuchinquichu” niyanpis. Chayurá mana mansibaculpis nuna-masinta wañuchïcá Diospa camachicuyninta jalutacülunñam. Jinaman'a julaycamäninchic camachicuywan cäraycuśha cananchicta umanchicćhu uywaycul-ari licacuycuśhun limayninchictapis lulayninchictapis. Mayanpis mana llaquipaycücá, mana llaquipaycuśhatacmi cäraycuśha can'a. Juccunäta llaquipaycücämi ichá cäraycunan muyuncäćhu imapi mana manchacunan can'achu. Cuyaśhá chalapacü-masïcuna, “chalapacümi cá” niyalpis lulaynin mana captin'a ¿ima allinmá? ¿Chay chalapacuyllan salbaycun'achućh? Má, jucnin chalapacü-masinchic micuypi pishïsha, müdanapi palpüśha cayächun. Jinaptin ima pishipacüśhallantapis mana uycul: “¡Imay śhun'ulla, jawcallari caycuy; unuy-unuyllacta müdaculcul maćhaycunayquicama micucuycuypis!” nil nishanchic'a ¿imapämi bälillan? Chaynümi chalapacuyninchicpis, lulayninchicćhu mana wayuycachishá pasaypi wañüśha cayan. Ñatac waquinnin nin'aćh: “chalapacuyllanchicpam” nil, waquinnin'a “lulaycuyllanchicpam” nil. Ya'añatacmi ní: ¡Má, imactapis mana lulallal'a chalapacuyllayquita camalaycachimay-ari! Ya'añatacmi ichá allin lulaynïpa tantiaycachishä chalapacuyní caśhanta. Chaynütac amcuna jucllaylla Tayta Dios caśhanta quiripäcuśhayquicá allinmi. Chaynüllá aśhta supaycunäpis quiripäculmi chucchupäcun. Tullu umacuna, chalapacuyninchic ¿mana imactapis lulaptinchic'a imapäpis nï bälï caśhanta licaycachinactalächun munayalcanquipis? Má, ¿manachun lulayninpa awquillunchic Abrahamta Tayta Dios allinpa licaycula chay chulin Isaacta wañuycäpä uycuśhanpa? ¿Manachun chalapacuynin lulayninwan cusca caycula? Cay lulayninpamari chalapacuynin sumä camalaycachisha tacyaycachisha cala. Cay lulayninpam lulacacüla: “Abraham Tayta Diosman chalapacuptinmi allinpäña ćhasquiycula” nil isquirbishanca. Jinaman “amigun” nishalämi cayculapis. Licay-ari, chaynümá lulayninchicpa nunaca allinpa licaycuśha canchic; manam chalapacuyllanchicpachu. Chaynütacmi jucnin jucnin wayapawan cä Rahab śhutiyu walmictapis awayta śhamücunäta jamaycachil juc-lädu caminupña ayichiyta yanapäśhanpa Tayta Dios allinpa licaycula. Maynümi nunap aychan mana almayu cayal wañüśhaña cayan, chaynümi chalapacuyninchicpis mana wayuyniyu cayal'a wañüśhaña. Chalapacü-masïcuna, ama-ari yaćhachicü-tuculcaypi wañupacuyalcaychu, yaćhachicücunaca sumätalä licaycuśha cananchicta yaćhayalcalñá. Ñatac lluymá imallaćhüpis mana allinta lulalpuyanchic. Limayninchicćhu ima mana allinllactapis niycücämi ichá sumäpa allincäćhu cayan. Chayurá lluy aychantapis sujitacunmanmá. ¿Manachun cawallucta uchuy jaquimallawan, may-lädu munaśhanchicmanpis jinantin cawallucta puśhananchic? Chaynütacmi barcucta may-chica jatun cayaptinpis, maynu waywa apaycaćhaptinpis manijäca munaśhanman lichin uchuy manijacullanwan. Chaynümi shiminchicćhu uchuy allullanchicpis; maynu-maynücunactalämi limälunmanpis. ¿Manachun uchuy nina lataycuśhallanpi munticunactapis mallülunman? Cay allunchicpis ninanümi; llapan aychanchicpïta caymi mana allincäwan juntäśha cayan, lluy aychanchicman misminanpä. Nunäpa cawsayninchictam latachin; jinal quiquinpis wiñay nina waläcäwan latächisha cayan. Nunaca mansälunmanlämi llapan licchä uywacunactapis, pälïcunactapis, culucunactapis, challwacunactapis. Ñatac manamá pï nunapis shiminćhu cä alluntá mansayta atipanchu. Sujitachicuyta mana munä pasa-pasaypinninmari cayan. Shimi puntallanćhütacmi wañuchicü bininuctanuypis uywayan. Cay shiminchicćhu allunchicwanmi Duyñunchic Tayta Diosta alawanchicpis, chay allunchicwantacmi Diosninchic quiquintanülla camacuśhan nunancunactapis jalutacunchic. Chayurá jucllay shimillapïmi yalamun alawaycuywan jalutacuypis. Cuyaśhá chalapacü-masïcuna, chaynu'a manamá canmanchu. ¿Jucllay pucyullapïta mishqui yacuwan ćhacćhä yacu yalämunmanchun ampá? Chalapacü-masïcuna ¿ïgus lantaca wayülunmanchun asïtunacta, ütac üba lantäpis wayülunmanchun ïgusta? Chaynümá ima pucyupïpis mishqui yacuwan ćhacćhä yacu mana yalunmanchu. Má, ¿amcunaćhu yaćhayniyu tantiayniyu cayalcanchun? Chayurá yaćhayninpi mana nunatucul allin lulaycuśhanpa camalaycachichun. Ñatac inbidinacuycunallacta lägacuycunallacta śhun'uyquićhu uywayal'a ama alawacuychu nïtac rasuncätapis nïgayaychu. Caynu “yaćhaycá” manam Diospïchu, aśhwanpa cay pachallapïmi, aychap munayllanpïmi, supaypa munayllanpïmi. Chaynu inbidinacuycuna, lägacuypi wañuyäcunaćhu'a mana allincunällam, pantaycunällam lläwalayalcanpis. Tayta Dios yaćhayninta uycuśhan nunam ichá caynu: imapïtapis sumä chuyam, jawcallam caycun, cuyacümi, allin śhun'uyümi, llaquipayniyümi, allincunällactam wayuycun, tantiayninwanmi limacun, cällanmanmi lulaycunpis. Mayanpis Diospa jawca cayninćhu cäcunacá, chay allincätam talpunmanpis, allin cawsaycäta cusichananpä. Canan ¿quiquiqui-pulacunaćhu ćhïninacuycuna lïtunacuycuna maypïtá śhalcamun? ¡¿Manachun śhun'uyquićhu cä mana allin munayniquicuna lüchanacuśhanpi?! Amcuna maynu wañupacuyalpis manam taliycälinquichu. Masqui wañuchiyta jicutayalcal, wañupacuyal, lüchanacuyal maynu-maynüpa umayquip śhalcuyalpis manatac munaśhayquita talipäcunquichu. Rasunpa nï uywanquichu Tayta Diosta mana mañaculcalmá. Ñatac mañaculpis mana ćhasquipäcunquichu juyu śhun'uyquiwan aychayquip munayllanpä captinmá. ¡Pasaypi ipanchäcuna! ¿Manachun yaćhapäcunqui cay pachap cunchawänin cayniquiwan Tayta Diospa ćhïnicünin caśhayquita? Mayanpis cay pachap cunchawänin cayta munäcunacá Tayta Diospa ćhïnicüninmanñam licalïlun. ¿Icha yan'alchun isquirbishancunaćhüpis niyan: “Ćhulamäśhanchic ispiritunmi wañuy-wañuy payllapäña munamanchic” nil? Ñatac Tayta Dios'a llaquipayninwanmi allincäćhu canapä masta callpanchaycamanchic. Chaymi Diospa shiminćhüpis niyan: “Nunatucücunätá Tayta Diosmi śhaycachin; mana nunatucücunätam ichá llaquipayninwan yanapaycun” nil. Chayurá Diosllanchicpa maquillanman-ari ćhulacuy. Jinaman supaycäta awantaycuptiqui'a ayicun'am. Tayta Diosninchicman aśhuycälimuy; chayćha paypis aśhuycälimuśhunqui. ¡Jucha-sapacuna, maquiquita pa'acänuy, mana allin lulayniquicunacta caćhaycuy! ¡Ishcay cäracuna, śhun'uyquita allichaculcay! ¡Juchayquipïta llaquiculcay, wa'apäcuy, awćhupäcuy! ¡Chay asicaćhacuyniquitapis wa'acuyman-ari muyuchiy; cushicuyniquitapis llaquicuyman-ari muyuchiy! Ñatac Taytanchicman-ari uyshuycäliy altuman julaycälishunayquipä. Chalapacü-masïcuna, ama-ari jamuyänacuyalcaychu. Mayanpis chalapacü-masinta jamuyäcá ütac cäraycücá camachicuytapis jamuyayanmi, cäraycuyanmi. Chaynu camachicuytapis cäraycuyal'a manañam lulaycüninchu canqui sinu'a cäraycüninñam. Ñatac jucllay cäraycamäninchic salbaycamäninchiccällamari camachicuyta uycüca, cäraycüca cayan. Chayurá ¿mayantucultan juccunacta jamuyal cäraycuyanquiman? Canan sumäta uyalipämay “Canan muyun wala muyun wic malcactam cay malcactam lishun; chayćhümi wata intiru alli-allin nigusyucunacta lulal illaypa janallanćhu caśhun” nïcuna. Amcuna manamá yaćhapäcunquichu wala muyun ima pasanantapis. ¿Imamá cawsayninchic? Pucutaynüllamá, rätulla licalilcamul chincacüllamari. Chaymi limayniqui caynu canman: “Tayta Dios munaptin'a cawsaśhunmi; jinalćha caytapis wictapis lulaśhun” nil. Amñatacmi ichá yaćhätucul quiquillayqui nunatucuyanqui, alawacuyanqui. Chaynu nunatucuy manamá allinchu. Chayurá mayanpis allin lulana caśhanta yaćhayal, mana luläcá juchactam lulayan. Sumäta uyalipäcuy cäniyücuna: ñacayniquicuna śhamunanpïta wa'apäcuy, awćhupäcuy. Canan cäniquicunapis ismüśhañam. Müdanayquipis puyup camacäśhañam. Chay illayniquipis, üruyquipis ismüśhañam. Chaycunam cuntrayqui cäralpuśhunqui; cawsayniquitapis nina-yupaymi mana caśhanman lluy cutichishunqui. Amcunamari śhamü muyuncunäpälä sumä-sumä tawacälälinquipis. ¡Ćhaclayquićhu lulachiculcäśhayqui nunacunäta mana pägaśhayquipi ayacuyninmari sumä munayniyu Tayta Diospa linlinmanlä ćhälun! Ćhipïsha cananpä wirayäcänümi cay pachäćhu sïbacuyalcanqui sumä alli cäniquicunawan śhun'uyquip munayllanćhu wañuyniquipä. Jinaman allin cacü nunacunätam cäraycul, mana cutipacü-camacta wañuyman ćhulapäculanqui. Chaynu cayaptinpis, chalapacü-masïcuna, Jesusninchic cutimunancama pasinsiawan alcaycäliy. Maynümi talpucü nuna pasinsiawan alcaycun sumä ćhaniyu talpuynin ishpinancama tamyaca caycunanta, chaynu-ari amcunapapis pasinsiayniqui caycuchun. Masïsu tacyaycäliy Jesusninchicpa cutimuynin cayllaćhüña cayaptin'a. Chalapacü-masïcuna, mana cäraycuśha canayquipá quiquiqui-pulacuna ama-ari jamuyänacuyaychu. Chay Sumä Cäraycü Fisca puncullaćhüñam cacuyan. Cuyaśhá chalapacü-masïcuna, Tayta Diospa una-unay willacünincunap ñacaynincunaćhu pasinsiayninta atiycachishun. Má, chay pasinsiayniyücunäta Tayta Diosninchicpa llaquipayninćhu cushicuyninćhu cayäta ya'anchicmi licanchic. Yaćhanchicmi Job ñacayninćhu pasinsiawan caycuśhanta, ñatac chaypi Taytanchic imanuypa uycuśhantapis. Caywanmari licachimanchic maynu maynu llaquipayniyu, allin śhun'uyu pay caśhanta. Ñatac lluy imapïtapis, cuyaśhá chalapacü-masïcuna, ama-ari imactapis limalicuyaychu janay pachäta, nï cay pachäta, nï imallactapis śhaycaycachil'a. Mana cäraycuśha canayquipá limayniqui juc pasällari cachun “aw” ütac “manam” nïlla. Ñatac mayanniquipis llaquićhu cayal'a Tayta Diosta mañacuy. Mayanniquipis cushisha cayal'a taquicunawanpis alawaycuy. Chaynütac mayanniquipis ishyapäcul'a caminaycücunäta ayaculcay Jesusninchicpa pudirnin cayninwan asaytiwan llushiycul mañaculcänanpä. Chalapacuywan mañacuptin'a Taytanchicćha sänaycachin'a. Juchan captinpis pampachaycun'am. Ñatac quiquiqui-pulacunari juchayquicunacta ninacaycälil jucniqui jucniquipä mañaculcay allin caycälinayquipä. Diospa śhun'unpänuy cawsäcäpa jicutaywan mañacuynin'a callpayümi. ¿Manachun willacü Elias ya'anchicnu nunalla cala? Pay Tayta Diosta jicutaywan mañacuptinmi quimsa wata partin śhutuycuyllapis nï tamyamulachu. Chaypi yapa mañacuptin'a tamyamulatacmi, talpuycunapis ishpilatacmi. Cuyaśhá chalapacü-masïcuna, cayta yalpapäcuy: mayanniquipis rasuncäpi pintïsha cayaptin, cutichimücá wañuycäpäña cäcätaćh salbaycun'a. Jinaman maynu juchancunactapis pampachaycachin'aćh. Jesusninchicpa jucnin puydï caćhan ya'a Pedrom isquirbiyämú, malcayquipïta juc-lädu malcacunäman chi'isha Diospa aclaśhancunäman, Ponto-läducunaćhu, Galaciacunaćhu, Capadociacunaćhu, Asiacunaćhu, Bitiniacunaćhu lluy jamapacücunäman, amcunacta Tayta Dios una-unaypïta quiquinpa munayninpä aclapäcuśhuśhayquicunäman, Chuya Ispiritu japächapäcuśhuptiqui Jesuspa yawarninwan chuyanchäśha-camaña uyaliculcänayquipä cäcunämanmá. Paypa llaquipayninpïtari sumä jawca cawsay amcunaćhu caycuchun. ¡Jesusninchicpa Taytan Dios alawäśha cachun! Sumä llaquipayninwan Jesusninchicpa śhalcamuyninpam muśhü allin cawsayta uycamälanchic. Chaymari Tayta Dios nunancunapä tücachimänanchiccunäman sumä alcaśhtin cawsanchic, chay mana camacä allincäman, imaypis mana ismücäman, imaypis mana awïcämanmari. Amcuna Diosman chalapaculcäśhayquipam jatun munayninwan licaycälishunqui camacay timpupä ćhulapuśhuśhayquita lluy camalaycachinancama. Chaymari amcuna sumä-sumäta cushicuyalcanqui masqui imaymana sasachacuycunacta ash timpu pasaycälinayqui cayaptinpis. Cay sasachacuycunaca chalapacuyniqui sumä caśhanta licaycunanpämari. Camacä ürullapis ninawanmi sumä caśhanta licaycuśha. Chaynümi sumä mas ćhaniyu chalapacuyniquipis rasun caśhanta licaycuśha canan. Jinaptinćha tacyaycücätá Jesuspa cutimuyninćhu alawäśha, allinpa licaycuśha, altuman juluycuśhalä caycun'a. Mana licayalcalpis cuyapäcunquimá; mana licayalcalpis payman chalapaculcanquimari. Ñatac salbapäcuśhunayquiman sumä chalapaculcalmi willacuyta mana atipana sumä jatun cushicuylä śhun'uyquićhu caycun. Aw-ari, Dios cay llaquipayninta amcunaman camalaycachinanpämi unay willacünincuna limapäcula. Masqui Salbacü Jesuspa Ispiritun paycunaćhu “Imaymana ñacaycunacta pasaptïlämi altuman juluycuśha caśhä” nil niyaptinpis manam tantiapäculachu. Chaymi yaćhaycuyta tantiaycuyta imaymanap wañuy-wañuy ashiycapäcula imay mayćhu pasanantapis. Chaymi paycunacta tantiachila chay timpupä mana caśhanta, sinu'a amcuna timpupä. Chaycunapi janay pachäpi caćhamuśhan Chuya Ispiritup munayninwan canan timpu amcunacta willapäcuśhuśhayquica sumä-sumä tuqui-camamari, aśhta anjilcunäpis licaycuyta munapäcuśhancunämá. Chaymi amcuna sumä lichcat-lichcat allin sujitacüśha caycälinayqui. Jesusninchicpa cutimuyninćhu llaquipayninpi uycälishunayquiman llapan śhun'uyquiwan chalapaculcay. Uyalicü chulicunaña cayalcal'a unay pantäśha caśhayquićhu mana allin munayniquicunamannu'a amañari cawsapäcuychu. Aśhwanpa aclaśhüniquinuy, amcunapis lluy cawsayniquićhüpis chuya caycäliy. Isquirbishaćhüpis niyanmari: “Ya'a chuya caśhä-laycu amcunapis chuya capäcuy” nil. Ñatac llapa nunactapis chaycuscacta lulayninman tincüta licaycücäta, cäraycücäta “papänïmi” niyalcal'a, cay pachäćhu caśhayqui-cama manchacuywan-ari cawsaycäliy. Awquilluyquicunapïpis yan'al cawsayniyu capäcuśhayquipi julaycälishunayquipä uycuśhanta tuquictamá yaćhayalcanqui; manamá illaytachu nï üructachu, sinu'a Jesusninchicpa sumä ćhaniyu yawarnintamá. Chay tuqui chuya śhuñayninta uycuśhancänümari yawarninta jićhaycunanpä uycuśha cala. Caypämi cay pachaca manaläpis camaśha cayaptin unanchaycuśha cä Jesusninchic cay timpucunäćhu amcuna-laycu lisichicula. Canan paypamari Tayta Diosman chalapaculcanqui. Paymi wañuśhapïta śhalcalcachil altuman juluycula Tayta Diosllaman chalapacullal alcapäcunayquipä. Cay allin willacuyta uyaliculcäśhayquipam canan śhun'uyqui chuyanchäśhaña cayan chalapacü-masiquicunawan sumä cuyanaculcänayquipä. Chayurá lluywanpis llapan śhun'uyquiwan-ari cuyanaculcay. Amcuna caśhan näsïshañamari cayalcanqui; manam wañucü milayllapïchu, sinu'a wiñaypä cä milaypïmi, imaycamapis cawsä Tayta Diospa tacyä shiminpamari. Isquirbïshaćhu niyanmari: “Nunacunaca ula-yupayllam. Sumä caynincunapis uläpa waytannüllam. Ulaca chaquinmi, waytanpis śhuśhülunmi. Ñatac Diospa shimin'a wiñay simpripämi” nil. Cay shimimari Jesuspa allin willacuynin amcunaman willaycapäcuśhäca cayan. Chayurá imaymana mana allincunäta caćhaycälinayquiñam: ingañacuycunacta, ishcay cära caycunacta, inbidiacuycunacta, tumpacuycunacta, palanacuycunactapis. Aśhwanpam iñacha lichillapi wañuyäcänuy ispiritunchicpä cä lichi-yupaycäpi wañupaculcanquiman. Chaynu Tayta Diospa llaquipayninta yaćhayalcalñá chaypamari wiñay allincäpa wiñaycälinqui. Jesusmi Diospa wasinpa sumä chalänin cawsä lumica, nunacunäpa licaytapis mana munaśhanca; Diospäñatacmi ichá sumä ćhaniyu aclacuśhancälä canpis. Payman aśhuycul'a amcunapis cawsä lumicunanümi cayalcanqui; amcunawanmari sumä chuya wasinta ishpiycachin. Jinaman chuya sasirdüticunaman muyuycälinqui Jesusninchicpa Tayta Dios allinpa ćhasquiycuśhancäta uycälinayquipämi. Isquirbishaćhüpis niyanmari: “Licapäcuy, Sionman sumä chalänin aclacuśhan ćhaniyu lumictam ćhulayá. Chayman chalapacücá manam imaypis pin'ayćhu can'achu” nil. Am chalapacücunäpá cay lumi sumä allin ćhaniyümi. Mana chalapacücunapäñatacmi ichá lulacacun cay nishanca: “Wasi luläcuna jalutacuśhan lumim mas allin puydï chaläninmanlä muyüñä” nil. Jinaman'a: “Paymi mitcacacuna lumi, cućhpachicü wanca cacuyan” Paycuna allin willacuycäta mana cäsucuyninwanmari cawsayninćhu mitcacaculcan. ¡Chaypä nishamá capäcun! Amcunañatacmi ichá capäcunqui aclacuśhan milaynin, Mandacücäpa sasirdütin, chuya japächaycuśhan malcan, Tayta Diospa nunan. Chay tutapäcäćhu cayaptiqui sumä tuqui acchiman ayaycuśhulanqui sumä alawana lulaynincunacta willaculcänayquipämá. Aw-ari, amcuna unay manam malcanpäpischu licaśha capäculanqui; cananmi ichá Diospa malcanña cayalcanqui. Unay'a manam llaquipaycuśhapischu capäculanqui; cananmi ichá llaquipaycuyninćhüña cayalcanquipis. Cuyaśhäcuna, pasacü biajiructanümi ćhuncay-ćhuncay niycälic, ispirituyquiwan chalanacü aychayquip munaynincunapi japächaculcänayquipä. Ñatac mana chalapacücunäćhu sumä licachipäri cawsaycäliy. Chayćha masqui canan jucha-sapacunactanuy jamuyalcäśhuptiquipis Diosninchic śhamunancäćhu'a allin wayuyniquip payta altuman julaycälin'a. Taytanchicćhüña capäcuśhayqui-laycu-ari nunacunäćhu lluy mandacücunäman sujitaculcay: nasyunpa puydï sumänin mandacücämanpis, chaynütac gubirnadurcunämanpis. Paycunamari mana allin luläcunäta mućhuycachinanpä, allincunätañatac alawaycunanpä malcaćhü-cama ćhuläśha cayalcan. Tayta Diosninchic allincäta lulaycälinayquitamari munan, chay luclu mana tantiayniyücunaca ima nishunayquipis mana cäpä cananpä. Libri capäcuśhayquimannu-ari cawsapäcuy; amatac libri cayniquita bäliculcul mana allincäta lulayalcaychu. Aśhwanpa Diospa nunannuy cawsapäcuy. Lluytapis allinpäri licapäcuy: chalapacü-masiquicunactapis cuyapäcuy, Tayta Diostapis manchacuywan licaycäliy, puydï mandacücätapis allinpätac licaycäliy. Am uyway nunacunäpis patrunniquicunacta allinpa lical sujitaculcay, ama allin cuyacücunällamanchu, sinu'a masqui mana awantaycuna cäcunämanpis. Yan'alpi ñacachisha caśhanta Diospa puntanćhu tuquicta yaćhacul awantaycücá allin luläpälä licaśham cayan. Ñatac juchayquipi ñacachipäcuśhuptiqui'a, ¿ima allintá maynu ñacayta awantaśhayquipis? Allin lulaśhayquipi ñacachipäcuśhuptiqui awantaycuptiquim ichá Tayta Diosninchicpäpis allin caycunqui. Chaypämari Jesusninchicnülla amcunapis ayaycuśha capäculanqui. Pay amcuna-laycumari ñacala, chay laśhćhunman jalupäcunayquipä. “Pay'a manam ima juchactapis lulalachu nï uchuyllapis casquicta limalculachu.” Palapäcuptinpis manam limalculachu; ñacachipäcuptinpis manam cutipaculachu, aśhwanpam tincüninman licaycücäpa maquinman quiquin ćhulacuycula. Paymi curuśhcäćhu llapa juchanchicta quiquin aychanćhu apala, juchäpa wañuśhaña canapä jinal allincällapäñatac cawsaycunapä. ¡Chay dañäduncunapmi amcuna allinyaycachisha capäculanqui! Unay pulipäculanqui pintïsha uwishnümi. Cananmi ichá cawsayniquita Michïca, Täpä Jesusninchicman cutïlälimunqui. Chaynütac amcunapis walmicuna, wayapayquiman sujitaculcay. Chayćha Diospa shiminman mana chalapacücunäpis mana imactapis nillaptiqui allin cawsayniquip allincäman filtacalcämunman, tuqui allin cawsayniquita, rispïtu caśhayquita lical. Amcunap sumä tuqui chipyayniqui ama janällayquićhu'a caycuchunchu: ñächapacuycunalla, ürucunapi aläjacunalla, nï allin ćhaniyu müdanacunallawan'a. Aśhwanpa rasun mana camacä tuqui cawsayca śhun'uyqui lulićhu caycuchun, llampu śhun'uwan jawca caycuycäpis. Chay'a sumä-sumä ćhaniyümi Tayta Diospá. Chaynümi unaypis Tayta Diosman manchacuywan chalapacü allin walmicunaca wayapanman sujitaculcäśhanpa chipyaycälila. Chaynümi Sarapis wayapan Abrahamta cäsucul “taytalláy” nila. Amcunapis allinpa cawsaycul imapïpis mana manchaculcal'a paypa wawinmi capäcunqui. Chaynütac amcunapis wayapacuna, walmiquiwan tuquip cawsaycäliy pishi śhun'u pishi callpa caycälishanpa jinaman Taytanchicpa llaquipayninpïta cawsayta pulayquipis ćhasquipäcuśhayquipa. Chaynu-ari cawsaycäliy mañacuyta imapis mana mićhacuśhunayquipä. Má, chayurá llapayquipis tuquip cawsapäcuy, juc śhun'ulla, cuyanacul, llaquipänacul, mana nunatucullal ima. Mana allincäta lulaśhuptiquipis mana allincäwan ama-ari cutichicuyalcaychu, nï palaśhuptiquipis palaywan cutichicuyalcaychu, aśhwanpari allincällawan. Chay allincäta ćhasquiycälinayquipämari ayaśha amcunapis capäculanqui. Chaymari niyan: “¿Sumä cushicuy jawca bïda pasaytachun munanqui? Chayurá mana allin limaycunäpi alluyquitari sujitacuy. Shimiquipi casquicuna ama-ari imaypis yalaycamuchunchu. Mana allincunäpïta japächacul allincällactari lulaycuchun. Jawca cawsaycällacta ashiycul chaymannuy cawsaycuchun. Taytanchicmari allincäćhu cä nunancunacta ñawillanćhu caycachin; linlinpis uyat-uyatyayanmi ayacuynincunacta uyaliycunanpäpis. Mana allin luläcunäpäñatacmi ichá cuntran cayan” nil. Amcuna allincäta lulayalcaptiqui'a ¿mayantan imanapäcuśhunquimanpis? Masqui allin lulapäcuśhayquipïta ñacachipäcuśhuptiquipis ¡sumä allinpa licaśham capäcunqui! Chayurá paycuna manchaculcäśhanta ama-ari manchaculcaychu, nïtac jucmanyapäcuypischu. Aśhwanpa Salbacü Jesusninchicta Duyñuyquitanuy śhun'uyquićhu uywaycäliy. Chaynütac shimi puntallayquićhu caycuchun alcaycapäcuśhayquipi tapupäcuśhuptiqui ima niycunayquipäpis. Ñatac niycälil'a llampu śhun'uyu, chuya śhun'uyu, tuqui allinpa niycäliy. Chaynüpaćh Jesusćhu allin capäcuśhayquipi yan'al tumpäcunaca limaśhanpi uyshulapäcun'a. Allin lulaśhanchicpi ñacanapä Tayta Diospa munaynin cayaptin'a, mas allinmi chay mana allincäpi ñacanapïtá. Quiquin Jesusninchicmari juc cutilla pasaypipa juchanchiccunapïta wañula; Pay mana juchayu cayalpis jucha-sapacunäta Diosman puśhaycuyninwanmi wañula. Nuna cayninćhu'a wañulam; ispiritu cayninćhüñatacmi ichá cawsamula. Chay Ispiritup munayninćhu cayalmi ćhänalä ispiritucunäman willaycü lila. (Má, chay ispiritucuna cala Noé timpućhu mana cäsucücunämi. Aw-ari, chay barcucta ishpichiy camacänancama Dios pasinsiawan alcaycuśhancamapis paycuna manamá uyaliculcälachu. Chaymi pusä nunalla yacuwan wañunanpi salbaculcäla. Chay cala bawtisacunapä tincuycachisha-yupaymi. Chay bawtisacuywan Jesus śhalcamuyninpa wañuycäpi juluycuśha caśhanchictam camalaycachinchic. Manamari yacuwan aychanchic chuyaman muyuśhanpachu, sinu'a chuya śhun'uwan Tayta Diosman limalicuśhanchicpam.) Cananñatacmi janay pachäćhu Tayta Diospa lädunćhu Jesus cayan. Paymantacmi lluy anjilcunapis, mandacücunapis, llapa munayniyücunapis sujitaculcan. Chayurá Salbacü Jesusninchic aychanćhu ñacaśhannuy amcunapis ñacapäcunayquipä listu caycälinayquim. Chaynu aychanćhu ñacayäcá juchawan laquinacülunñamari. Chaymi cawsaśhancama aychanpa munayninpa maquinćhüñachu mana cawsan, sinu'a Diospa munaśhanmannüñamá. Chay unay lulapäcuśhayquicunaca chay mana chalapacü wañupaculcäśhancunaca caycamallañari cachun: aychayquiwan apachicuycunaca, mana allincällacta wañupacuycunaca, shincacuycunaca, mansibacuy anla fistachacuycunaca, chay mana allincunäman alacacuycunaca, millachicuy taytachacunacta ama-pacha niycunäpis. Paycunacta anlacunäćhu mana lulawshiptiquim licapayllaman camäśha palapäcuśhunquipis. Ñatac llapa cawsätapis wañütapis cäraycunanpä listuña cäcämanmi chay lulaynincunapïta niycunan can'a. Chaymari wañuśhacunämanpis allin willacuy willaycachisha cala Diosninchicnuy ispiritućhu cawsaycälinanpä, masqui lluy nunanuy aychanćhu wañunanpä cäraycuśha cayalcalpis. Canan'a ima-ayca camacänan timpuca cayllaćhüñam cayan. Chaymi sumä tantiaywan-cama sujitacüśha-cama cawsaycälinayqui Tayta Dioswan limaycälinayquipä. Lluy imapïtapis mastá cuyanaculcay. Cuyanacücá maynu juchactapis pampachanmi. Wasiquicunaćhüpis jamachipäcuy mana piñacullal. Tayta Dios imaymana allin uycamäśhanchiccunacta sumä licaycünin caycälil-ari umacta uśhuśhayquiman-cama yanapänaculcay. Ñatac limaypä cal'a quiquin Dios limaśhannu-ari limapaycäliy. Imallacta lulayculpis Dios callpacta uycuśhuśhayquimannu-ari lulaycuy. Llapa lulaycuśhayquićhu imaycamapis sumä munayniyu sumä cayniyu Jesuspa alawaycuśha Tayta Dios cananpäri lulaycuy. Chaynu cachun. Cuyaśhäcuna, nina-yupay sasachacuycunacta pasayalcäśhayquiwan ama-ari licapayllaman camapäcuychu mana yaćhaśhayqui-yupaymannu'a. Aśhwanpa Jesusninchicpa ñacawshï-masin capäcuśhayquipi cushiculcay sumä caynin camalacamuptin allicta cushiculcänayquipä. Ñatac Tayta Diospa sumä-sumä Ispiritun imaypis amcunaćhu cayaptinmari Jesusninchicpa janan palapäcuśhuptiquipis cushiculcänayqui. ˻Masqui paycuna jamuyapäcuptinpis amcunam ichá altuman julaycälinqui.˼ Ñatac ama ñacayalcaychu caycunacta lulayniquiwan'a: nuna wañuchishayquipïta, suwacuśhayquipïta, imapis mana allin lulaśhayquipïta, miticuśhayquipïtapis. Aśhwanpa chalapacü caśhayqui-laycu ñacal ama pin'aculcaychu. Sinu'a Tayta Diosta altuman juluycuy Jesusninchicpa pudirnin capäcuśhayquipi. Aw-ari, cäraycunan üraca ćhämunñam. Ya'anchic Diospa chulin cäcunapïtamari allaycun'a. Caynu ya'anchicwan allaycuyal'a Diospa allin willacuyninta mana cäsucücunäpá ¿imanuylä can'a? Isquirbishanćhüpis niyanmi: “Allin nunäpis sasaypalä salbacuyaptin'a ¿imanuylä can'a mana allin jucha-sapacá?” nil. Chayurá Diospa munaśhanmannuy ñacäcuna, allincäta jinalla lulaycälil-ari Chalapacuna Cäcäman, Camacücäpa maquinman bïdayquita ćhulaycäliy. Jesusta ñacayninćhu ñacawshïca, ñatac śhamü sumä caycäćhu amcunawan caycüca, jinaman yaśha caminaycü-masiqui caycücämi canan anyapaycälic: Maquiquiman ćhulaycuśhan Tayta Diospa uwishnincunactari paypa munaśhanmannuy täpaycälil sumä buluntäwan michiycäliy; ama-ari niycuśhullaptiquichu nïtac illaypa läga-cayllayquiwanchu, sinu'a maynu sumä munacuśhayquiwan-ari. Maquiquiman ćhulaycamuśhancunäta ama-ari amllaña mandä michiyaychu, sinu'a allin licachipa paycunaćhu caycäliy. Chayćhá quiquin Puydï Michicüca licalimuptin mana camacä sumä-sumä primiucta ćhasquipäcunqui. Chaynütac am müsu lasaccunäpis yaśhacunäman sujitaculcay. Lluywan yanapänaculcänayquipä lluyćhüpis mana nunatucüśhalla capäcuy. Isquirbishaćhümi niyan: “Nunatucücunätá Tayta Diosmi śhaycachin; mana nunatucücunätam ichá llaquipayninwan yanapaycun” nil. Chayurá Tayta Diospa sumä munayniyu maquinman uyshuycäliy timpullanćhu altuman juluycuśhunayquipä. Ima llaquiculcäśhayquitapis Tayta Diospa maquinman-ari ćhulaycäliy; paymari ñawillanćhu cayalcächishunqui. Ñatac musyat-musyat sumä tantiaywan capäcuy; cuntrapartiqui Satanaśhmari chapatänanpä wañupacuyä liyun-yupay muyupayan mayantapis micunanpä. Chalapacuyniquićhu sumä tacyaycäliy, jinantin pachäćhu chalapacü-masiquicunapis chaynülla ñacaśhanta yaćhayalcal'a. Ñatac caynu ash timpulla ñacaycäliptiquim quiquin Tayta Dios muyuchipäcuśhunqui sumä cabalmanña, masïsumanña, callpayümanña, sumä tacyaycümanñapis. Paymari sumä llaquipaycamäninchic, wiñay simpri sumä-sumä tücäninchicta Jesuspa ćhasquinanchicpä ayaycamäninchic. Pay sumä munayniyücäri imaypis altuman juluycuśha cachun. Chaynu cachun. Chalapacüpa licaśha Silvanowanmi cay ashllay limapaycuyta anyaycälimunacpä isquirbichimulá. Yapam callpanchaycälimuc. Jinaman Diospa llaquipaynin rasun caśhanta niycälic; chayman-ari sumä masïsu chalapaculcay. Ñatac amcunanüpis Tayta Diospa ayaśhan Babiloniaćhu cäcämi limaycälimuśhunqui. Chaynütacmi chulí Marcospis limaycälimuśhunqui. Amcunapis sumä cuyacuywan limaycanaculcay. Chalapacü-masïcuna Jesusninchicpi jawca cawsay amcunaćhu caycuchun. Salbacü Jesusninchicpa nunan jucnin puydï caćhan ya'a Simon Pedrom amcunaman isquirbiycälimuc Salbacü Dios Jesusninchic allin tincüllanman caśhanpa sumä ćhaniyu chalapacuyniquita ya'acunacta uycälimäśhannuy uycälishuśhayquicunäman. Tayta Diostawan Duyñunchic Jesusninchicta lisipäcuśhayquipari llaquipayninpi sumä jawca cawsay amcunaćhu caycuchun. Jatun munayninwanmi Tayta Dios munaśhanmannuy cawsananchicpä lluy-lluyta uycamälanchic. Cay'a sumä cayninćhu llaquipayninćhu caycunapä ayamäninchicta masta-masta lisishallanchicpamari. Chay jatun munayninwanmi sumä tuqui allincunäta limalicamälanchic. Aychap munayninpi śhamü muyülïninchicćhu mana allincunapïta ayinapäpis limalicamälanchicmi, jinaman paypa cawsayninćhu sumä cawsaycunapäpis. Chayurá cayman lluy chalapacul'a, imanuypapis callpanchaculcay allin capäcunayquipä. Ama chayllactachu, aśhwanpa Diosninchicpi masta yaćhaycäliy. Jinaman'a munayniquicunacta sujitaculcay, sasachacuycunaćhüpis awantaycäliy, Tayta Diosllapätac cawsaycäliypis. Jinaman chalapacü-masiquicunactapis juccunactapis cuyaycäliy. Lluy caycunacta masta-masta lulä-cama capäcul'a manam yan'alpächu cawsapäcunqui nïtac Jesusninchictapis yan'alpächu lisipäcunqui. Ñatac cay nishannuy mana cawsäcá pasaypi aspa ñawi aplanuy cayalcalmari unay juchancunapi chuyamanña Jesusninchic muyuchishantapis un'älälinña. Chayurá chalapacü-masïcuna, mastalä lulaycäliy rasunpa aclaśhancuna capäcuśhayquita camalachipäcunayquipä. Caynu lulaycul'a paypïta manam imaypis japächaculcanquichu. Chayćha wiña-wiñaypä cä Duyñunchic Salbacü Jesus mandacuyninman allinpälä yaycaycälichishunquipis. Chayurá masqui allicta yaćhayalcaptiquipis willaśhuśhayquićhu sumä tacyayalcaptiquipis caycunacta imaypis yalpalcayächishayquim. Ñatac Duyñunchic Jesus tantiachiman cay pachäćhu cawsayní ashllay timpullaña canantam. Chayurá cawsaśhäcama cay limapaynïwan licaćhacachinacmi. Imanuypapis callpachacú wañucuptïpis imaypis yalpapäcunayquipämari. Ñatac Duyñunchic Jesus jatun munayninwan śhamuśhanta willal manam yan'al umá chalaśhan cuintucunactachu willapäculac, aśhwanpa sumä cayninta quiquí ñawïwan licapäcuśhätamari. Chayćhümi capäculá Tayta Dios quiquin altućhu sumä cayninpïtalä Jesusninchicta “Pay cuyay chulïwanmi cushisha cayá” nil altuman juluycuptin allinpa licaycuptin. Aw-ari, chay chuya ulućhu paywan cayalcal chay nilpamuśhanta quiquïcunam uyalipäculá. Chaymari Diospa unay willacünincuna nishanman mas-mastalä chalapacunchic. Chayurá chay willacuyta masta chalapaculcanquiman rasun acchi muyunca ćhämunancama tutapäcäćhu acchinuy cayaptinmá. Muyunca ćhämuptin acchishancänümi Jesuspa acchin śhun'uyquita acchiycun'a. Lluy caycunapïta yaćhaycunapä mas puydïnin caymi: Diospa unay willacünincuna isquirbishanta manam mayanpis quiquillanpi niyanmanchu. Manamari nunacunallapïchu yalamula, sinu'a cay willacücunaca Diospi nipäcula quiquin Tayta Dios Chuya Ispiritunpa caminaycuptinmari. Ñatac Israelcunäćhüpis willacütucü casquishcuna calam. Chaynümi amcunaćhüpis can'a. Yan'alcunactawan mana allinniquicunactam mana tantiachillal yaćhachin'a, aśhta salbaycünin sumä munayniyu Duyñuntapis ipanchan'alämi canpis. Chaynüpam juclla camacayninta quiquillan ashin'a. Chay mana allin lulayninta achcam atichipäcun'a. Chaycunap jananmari rasun cawsayca jamuyäśha can'a. Ñatac lägacuyninwanmi quiquincuna umallanpi julapämuśhan fintucunawan imanuypapis chutapäcuśhunqui. Caycunacta cäraycunanpä unaypïñam unanchäśha cayan; camacaycunanpä canancäpis jananćhüñam alcayantac. Sumäta uyaliy: juchacta lulä anjilcunäta Tayta Dios manam pampachayculachu. Aśhwanpam sumä nina walayäcäman jitalpuycüla, chay tutapäcäćhu ćhänalal cäraycunan muyuncäta alcananpä. Chaynütac ¿manachun punta nunacunätapis Tayta Dios mućhuchiyta caćhaycula? Aśhwanpamari chay jucha-sapacunäta tamya fisyuwan lluy camacaycüla; sumä allin cawsacü allincäta willacü Noëllactañatacmi ichá anćhishnintinta salbaycula. Chaynütac ¿manachun Sodoma Gomorra malcacunätapis ućhpayänancama ninawan camacaycüla mana allin nunacunäta ima pasanantapis tantiachinanpä? Chay mana allin cawsaycunäta millachicul allincällaćhu cawsaycü Lottañatacmi ichá salbaycula. Pay chay mana allincunäpa ćhawpinćhu cayal, ñawinwan licayal, linlinwan uyaliyalmi śhun'un walan-walanpis llaquillaćhüña cacula. Lluy caycuna rasun cayaptin'a tantianchic Diospa munayninmannuy sirbïnincunacta sasachacuycunäpi ñacaycunäpi julaycamänanchictam. Mana allincunätañatacmi ichá cäraycunan muyuncäćhu ñacayman ćhulaycunanta tantiachin. Cay cayan mastá aychanpa mana allin munaynincunallaćhu puliyal Diosninchicpa munayninta jalutacücunäpämi. Chaycuna ¡cäranćhu mana yawarniyu pasaypi-camam nunatucüśha-cama! Janay pachäćhu sumä munayniyücunäta palaytapis manam manchaculcanpischu. Anjilcunäñatacmi ichá mas callpayu sumä munayniyü-cama cayalcalpis Taytanchicpa ñawpäninćhu nï uchuyllapis paycunacta palaćhacalcämunchu. Ñatac chay nunacunacá mana tantiaśhancunätamari palaćhaculcan. Uywacunanümi munaśhallanwan apachiculcan, ćhänachicüśha mu'uśha capäcunallanpämi näsipämulapis. Chay uywacunanütacmari wañupäcun'apis. Chay mana allin lulaśhanman tincüninmannümi ćhasquipäcun'a. Lluypa ñawquin munaśhan mana allincunäta lulapäcuśhanwanmi cushiculcan. Cumbiduyquicunaćhu mana allinnincunäwan apachiculcäśhanwan maynu sumä cushiculcäśhanca jatun pin'ay millachicuymari. Walmicunacta mana munapällal'a manam licalcapäcunmanchu. Juchacuypïta manam maćhaycapäcunchu. Sumä mana tacyäcunäta palpachinmi; śhun'unpis läga caycällamanmi ishpisha ishpisha. ¡Mana allincäpä cä anla chulincunam! Allin caminüta caćhaycul Beorpa chulin willacü Balaam mana allincäwan illayta chalayninwan caśhannümi pantäśha puliyalcan. Chay Balaamta mana limä aśhnum juchanpi anyäla; chay uywaca nunanuy limapäla mana allincäman alacäcunanpïtam. Chaycuna mana yacuyu püsunümi, waywa munaśhanman apaycaćhaśhan pucutaycänümi cayalcan. Chaycunam sumänin yanawyayä tutapäcäćhu cananpä cayalcan. Chaycunam mana allincäpa maquinpi chayllalä caćhaycächisha cäcunäta mishqui-mishqui yan'al limacuyninwan aychanpa anla munaynincunacta limapayninwan palpachipäcun. Mana allincäpa munayninćhu ćhänalayalcalmi “Libriña capäcunayquipämi julapäcuśhayqui” nil nipäcunpis. Aw-ari, imapapis munayninwan llallichicücá chaywantacmi ćhänalächicun. Rasunpa Salbacü Duyñunchic Jesusta lisiyninwan cay pachäćhu mana allincunäpi wanacuyalñá yapa chaycunawan cuticuycul munayninćhu ćhänalächicuyal'a punta cawsayninpïtapis mas piyurmanmi muyupäcun. Aśhwanpam mas allin canman allincäta mana lisipäcuptinpis cala, chuya camachicuy yaćhaycachishanchiccäta lisiycul japächacuśhanpïtá. Chaynu lulapäcuśhanwan cay limaymi rasun caśhanta tantiachimanchic: “Allum lansapacuśhanta caśhan cutipacun; chayllalä almatacüśha cuchipis anla mitucunämanmi caśhan cutiycun” nil nishanta. Cuyaśhäcuna, caywan'a ishcay cartactañam isquirbiycälimuc. Ishcayninćhüpis caynu anyapaycälic sumä tuqui chuya tantiayniyu capäcunayquipämi. Jinaman Tayta Diospa unay aclacüśhan willacünincuna nishantawan Salbacü Jesusninchicpa willacuyninta puydïnincuna yaćhachipäcuśhuśhayquita yalpapäcunayquitamari muná. Lluypïtapis cayta sumäta tantiapäcuy: śhamü camacay muyuncunäćhümi aychanpa munayllanćhu cawsä nunacuna burlacuśhtin licalipämun'a “¿Imaytá chay cutimunanpä limalicuśhanca ćhämun'a? Awquillunchiccuna lluy wañuculcaptinpis cay pachaca allaycuśhannüllari cayan” nil. Chay nunacunaca pursïpam un'apäcun Diosninchic shiminpa janay pachäta camaśhantapis, chaynütac cay pachäta yacup ćhawpinpi laquilcul yacuwan camaśhantapis. Chay yacüwantacmi cay pachaca alli-alli tamyawan camacaycuśhapis cala. Chay shiminwanmi cay pachäwan janay pachäpis ćhulaycuśha cayan ninawan camacaycunan muyuncäcama. Chayćhümari llapa mana allin luläcunaca cäraycuśha camacaycuśha capäcun'a. Ñatac, cuyaśhäcuna, ama un'apäcuychu Taytanchicpá juc muyunca walanga watanuy caśhanta, chaynütac walanga watapis juc muyunnülla caśhanta. Taytanchic manamá juccuna nipäcuśhannüchu limalicuśhanta lulananpä gänaśh cayan. Sinu'a pasinsiawanmi alcaycuyalcäśhunqui jucllayquipis mana camacäśha capäcunayquipä, aśhwanpa lluypis mana allin cayniquipi wanaculcänayquipä. Ñatac Jesusninchic un'aypi cutimun'a suwa-yupaymi. Chayćhümi janay pachäpis sumä-sumä ćhanlalanyaycäwan mana caśhanman cutin'a. Chayćhu lluy cäcunämi cay pachäćhu lluy cänintin lupäśha camacäśha can'a. Chaynüpa lluy imapis camacänan cayaptin'a ¿imanuypamari cawsapäcunquiman? Manchacuywan sumä chuyamari Taytallanchicpä cawsaycälinquiman paypa muyunninta alcaśhayquicama mas rätu ćhächipämunayquipä. Chayćhüćha janay pachaca ninawan camacäśha can'a; chayćhu lluy cäcunäpis acachaycäwanćha lluy chullupäcun'a. Ñatac ya'anchic'a limalicamäśhanchicmannümi janay pacha cay pacha muśhü cananta alcayanchic. Chayćhu'a lluy sumä allincällam caycun'a. Chayurá, cuyaśhäcuna, cayta alcayalcäśhayquicamari callpanchaculcay Tayta Dios mana juchayu allincällaćhu jawcalla cawsayäta taliycälishunayquipä. Yaćhapäcuy Taytanchic pasinsianwan alcaycuśhanca salbaculcänayquipä caśhanta. Chaynütacmi caycunapi Taytanchic yaćhayta uśhanmannuy chalapacü-masinchic cuyay Pablopis isquirbila. Paymi llapan cartancunaćhu lluy caycunapi limala. Rasunpa waquinnin isquirbishancunaca sasam tantianapä. Ñatac chaycunactam tullu umacunäwan sumä mana chalapacücunaca waquin isquirbishaćhu iwilcul lulapäcuśhannuy quiquinpa camacayninpä jinapäcun. Chayurá, cuyaśhäcuna, caycunapi yaćhayalcalñá licaculcay-ari chay mana sujitacü nunacunäpa pantachicuynincunawan aysachiculcänayquipïta, jinal sumä tacyaycuśhayquipi palpapäcunayquipïtapis. Aśhwanpa Salbacü Duyñunchic Jesusta sumäta lisiycul llaquipayninćhu masta-masta wiñaycäliy. ¡Pay cananpis imaycamapis altuman juluycuśha cachun! Chaynu cachun. Manalä imapis cayaptin cawsäcäpïmi isquirbiycälimuc. Ya'acunam ichá uyalipäculá, licapäculá, sumäta lisiycälilá, maquïcunawanpis yataycälilämi. Pay Tayta Diospa Shimin quiquin cawsaycämi. Cay cawsayca licalimuptinmi licapäculá. Chaymi pay wiñay cawsayca caśhanta amcunaman willaycälimuc. Paymi Taytanwan cusca cayal, ya'acunaman licalimula. Chayurá chay licapäcuśhätam uyalipäcuśhätam willaycälic, amcunapis ya'acunawan juc śhun'ullaña cananchicpä. Caynu juc śhun'ullaña Tayta Dioswan chulin Jesusninchicwanpis caycälishäpam isquirbiycälimuc amcunawanpis chaynu caycunapä. Chayćha lluy cushicuyninchic sumä-sumä cabal caycun'a. Cay Jesusninchic yaćhachipämäśhantam amcunamanña willaycälimuc: Diosninchic'a sumä-sumänin acchimá; payćhu'a yanawyayä tutapä uchucllapis manamari canchu. Chayurá “Payćhümi cayá” niyalpis tutapäcäćhu cawsayal'a casquicuyanchicmá; rasuncämannüchu manamá cawsanchic. Paynüpis acchïćhu cawsalmi ichá lluywanpis juclla caycunchic. Jinaman Tayta Diospa Chulin Jesusninchicpa yawarninpis llapa juchanchicta pampachaycul chuyanchaycamanchicmi. Ñatac “Manam imaypis juchacüchu” niyal'a, quiquillanchicmi ingañacuyanchic. Chayurá rasunca manalämi ya'anchicćhu canchu. Juchanchicta willapacuśhañatacmi ichá Diosninchic chalapacuna allincällacta lulaycü cal imaypis pampachaycamanchic, imaymana mana allin lulayninchictapis chuyanchaycamanchic. Ñatac “Manam imaypis juchacüchu” nil'a Diosninchicta licayächinchic artishpämi. Chayurá willacuyninta śhun'unchicćhu manamá uywanchicchu. Chulilläcuna, caycunacta isquirbiycamú manaña juchayalcänayquipämi. Sïchuśh lulälälil'a, Tayta Diosninchicpa puntanćhu ya'anchicpi limalcapämäninchic mana juchayu Jesusninchic cayäpamanchicmá. Pay allinpa licaycachimanchic juchanchicpi Tayta Diospa piñacuyninta quiquin apaycuśhanwanmi. Manamá ya'allanchicpïchu apaycula sinu'a jinantin pachäćhu nunacunapïwanmi. Pay nimäśhanchicta cäsucuśhanchicpamari yaćhanchic Tayta Diosta lisishanchicta. Ñatac “Ya'a lisicullämi” niyalpis shiminta mana cäsucücá casquish nunam. Chayurá rasunca payćhu manamá canchu. Diospa shiminta cäsucücätañatacmi ichá śhun'unchicman sumä-sumä cuyacuyninta ćhulaycamanchic. Chaypam tantiachimanchic paywan rasunpa caśhanchicta. Chayurá mayanpis “Ya'a Dioswanmi cawsayá” nïcá Jesusninchic cawsaśhannuymi sumäpa cawsaycunan. Cuyaśhäcuna, cay isquirbimuśhäca manamá muśhü camachicuychu, sinu'a cuyanacuypi unay uyalipäcuśhayqui camachimäśhallanchicmari. Masqui chaynu captinpis muśhü-yupaymari cayan. Cay rasun caśhanta Jesusninchicpa cawsayninćhüpis amcunap cawsayniquićhüpis licaycunchicmi. Chaymari tutapäca cawsayniquićhu masta-masta mirmaycuptin Tayta Diospa rasun acchinñatac mastaña acchiyämun. Chaymi mayanpis “Acchïćhüñam cayá” nil chalapacü-masinta ćhïnipayal'a tutapäcällaćhülämi cawsayan. Chalapacü-masinta cuyäcämi ichá acchïćhüña cawsayan. Imallamanpis mitcacacunan manamari canchu. Ñatac chalapacü-masinta ćhïnipäcá tutapäcäćhu apla-yupaypis taplaypa-cama puliyalmi maypa lishantapis mana tantiacunchu. Cananñatacmari isquirbiycälimuc, am chulilläcuna, Jesus-laycu juchayquicunacta Dios pampachaycälishuśhayquicunäman, am taytacuna, imapis manalä captin cawsäcäta lisïcunämanpis, am müsucuna, supaycäta llallïcunämanpis, am chulilläcuna, Taytanchicta lisïcunämanpis, am taytacuna, imapis manalä captin cawsäcäta lisïcunämanpis, am müsucuna Diospa shiminta cäsucü masïsu-cama capäcul supaycäta llallïcunämanpis. Ama-ari cay pachäpïpis nï ima cänincunapïpis wañuy-wañuy muspapacuyalcaychu. Mayanpis chaynu jinäcá Tayta Diospi manamá wañupacuyanchu. Cay pachäćhu lluy cäcunaca - aychap munayllancuná, ñawinchicpa mana allin munapaynincuná, cänincunawan nunatucuycuná - manamá Tayta Diospïchu, sinu'a cay quiquin pachällapïmi. Aw-ari, cay pachaca llapa imapis munaynincunawan camacällam. Tayta Diospa munayninta luläcämi ichá wiña-wiñaypä cawsan'a. Chulilläcuna, camacänan timpućhüñam cayanchic. Uyalipäculanquim Jesusninchicpa cuntracünin śhamunanta. Chay cananmi ichá alli-alliña puliyalcan. Caypamari chay timpućhüña caśhanchicta tantianchic. Chaycuna ya'anchicpi yalü calpis, manamá ya'anchicpïchu. Rasunpa ya'anchicpi cayal'a masïsućh ya'anchicwan śhaycuycunman cala. Caynu yalupäcuśhanwanmari ya'anchicpi mana caśhanta camalachin. Ñatac lluy amcunactá caycunapi yaćhapäcunayquipä mana juchayu Jesusninchicmi Chuya Ispiritunta upäcuśhulanqui. Chayurá caycunacta isquirbiycälimuc manam rasuncäta mana lisipäcuśhayquipachu, sinu'a yaćhapäcuśhayquipamá. Jinaman'a yaćhapäcunquiñam rasuncäpi uchuyllapis arti mana yaluycuśhantapis. Chayurá ¿pitá artishca? Chay “Jesus'a manam Tayta Diospa Caćhamuśhan Salbacücächu” nïcämari. Paymi Jesusninchicpa cuntracüninca, Tayta Diostawan chulinta ipanchäcäpis. Chaymi mayanpis chulin Jesusta ipanchäcäwan'a, Tayta Diospis mana paywanchu. Ñatac quiquin Diospi śhamü chulin Jesus caśhanta awnïcunacá Tayta Dioswanmi cayan. Chayurá allaycuycäpi allin willacuy uyalipäcuśhayquita amcunaćhu tacyaycälichiy. Chaynu jinapäcul'a Tayta Diosćhüpis chulin Jesusćhüpis tacyaycunquim. Chayćha wiñay cawsay limalicamäśhanchicta ćhasquiycuśhun. Caycunacta isquirbiycälimuc chay ingañacücunäpïtam. Ñatac Chuya Ispiritu upäcuśhuśhayqui amcunaćhu tacyaycuptin'a manamá juccuna tantiaycaćhachipäcuśhunayqui canñachu. Quiquin Chuya Ispirituñamá lluyta yaćhaycälichishunqui. Chay yaćhachicuynin rasuncällam; manamá articuna canchu. Chayurá Chuya Ispiritu yaćhachipäcuśhuśhayquimannuy Jesusninchicćhu tacyaycäliy. Chayurá chulilläcuna, Jesusninchicćhu-ari tacyaycäliy, cutimuptin chalapacüśha-cama imapi mana pin'acunayqui cananpä. Ñatac Taytanchic allincäta imaypis lulaycuśhanta yaćhayal'a, yaćhanayquitacmi allincäta lulapäcul'a Diospa chulin capäcuśhayquitapis. ¡Licapäcuy-ari, Tayta Dios maynu-maynu cuyalmi ya'anchic nunacunallacta “Chulïmi capäcunqui” nimanchic! ¡Rasunpa chulinmi canchic! Ñatac cay pachäćhu nunacunaca quiquin Taytanchictapis mana lisiyalcalmá paypa chulin caśhanchicta mana lisimanchicchu. Cuyaśhäcuna, Diosninchicpa chulinñam cayanchic. Masqui śhamü timpućhu imanuy cananchicta mana yaćhayalpis, Jesusninchic cutimuptin imanuy rasunpa caśhantapis lical paynüman muyunanchictam ichá yaćhayanchicña. Mayanpis cayman chalapacul alcäcá maynümi Jesusninchic chuya cayan, chaynümi chuya caycunan. Ñatac mayanpis juchacücá Diospa camachicuynintam jalutacuyan. Aw-ari, juchacá Diospa camachicuyninta jalutacuymi. Yaćhapäcunquiñatacmi juchanchicta apananpä Jesusninchic cay pachäman śhamuśhanta. Pay'a imapis mana juchayümari. Chayurá payćhu tacyaycücá manañam juchacuyanñachu. Mayanpis juchacuyllacta jinalla jicutäcá, uyaypam Jesusninchicta mana tantianchu nïtac lisinpischu. Chulilläcuna, umayquita ama muyuchicuyalcaychu caypi: allin luläcätá Jesusninchicta licaśhannuymi Diosninchic allinpa licaycun. Mana allincällacta luläcunämi ichá allaycuycäpi mana allincällacta lulayta jicutä supaycäpa cayalcan. Paypa lulaynincunacta pampaman muyuchinanpämari Diospa Chulin cay pachäman śhamula. Chaymi Diospa milayninña cäcunacá juchacuyta mana jicutayanñachu; Tayta Diospa quiquin cawsaynin paycunaćhu cayaptinñamari juchacuyta nï jicutanmanñachu. Ñatac uyaypa tantiapaśhmi mayan Diospa ütac supaypa chulincuna caśhanpis: allincätapis mana luläcunacá, ütac nuna-masintapis mana cuyäcunacá manamari Diospa chulinchu. Allaycapäcuśhayquipïpis uyalipäculanquim: “Quiquinchic-pula cuyanacuśhun” nil yaćhachicuyta. Ama-ari supaypa nunan Cain śhullcanta wañuchïcänu'a cayäśhunchu. ¿Imapïtan wañuchila? Quiquinpa lulaynincuna mana allin captin śhullcanpañatac allin captinmá. Chayurá cuyaśhá chalapacü-masïcuna, cay pachäćhu nunacunaca ćhïnipäcuśhuptiqui'a ama-ari jucnawyacüśha capäcuychu. Quiquinchic-pula cuyanacuśhanchicpañatacmi ichá yaćhanchic wañuycäpi cawsaycäman yalüśhaña caśhanchicta. Mana cuyäcämi ichá jina wañuycällaćhülä cayan. Ñatac nuna-masinta ćhïnicücá wañuchicümi cayan. Yaćhaśhayquinüpis wañuchïcunacá manamá wiñay cawsaycäćhu canmanchu. Jesusñatacmi ichá sumä cuyacuyninta camalaycachimanchic ya'anchic-laycu wañuyninwan. Chaynümi ya'anchicpis nuna-masinchic-laycu bïdanchictapis uycunanchic. Ñatac cäniyüca chalapacü-masin pishipacüśhacta licayalpis mana llaquipaycücäpá ¿imanuypatan Diospa cuyacuynin śhun'unćhu canman? Cuyaśhá chulïcuna, ama-ari janä śhun'ullanchicwan'a shimillanchicwan'a cuyayäśhunchu, sinu'a rasunpa lulayninchicwan-ari. Caynüpam yaćhacuśhun rasuncäćhu caśhanchicta. Sïchuśh śhun'unchic yan'al tumpamaptinchicpis Tayta Dios'a śhun'unchicpïtapis lluy mas tuquictalämari yaćhayan. Jinaptinmi puntanćhu jawca caycuchwan. Cuyaśhá chalapacü-masïcuna, śhun'unchic manaña yan'al tumpamaptinchic'a, Diosninchicmanpis jawcallam chalapacunchic. Jinaman'a camachimäśhanchictapis munaśhantapis lulaycuyal'a mañacuśhanchicta uycamänanchicta yaćhanchicmi. Caytamari camachimanchic: chulin Jesusman chalapacunanchicpä, quiquinchic-pula yaćhachimäśhanchicnuy cuyanacunanchicpä. Paypa shiminta cäsucücunämi paywan cayanchic. Paypis ya'anchicwantacmi cayan. Caynu cusca caśhanchicta umäśhanchic Chuya Ispiritupam yaćhanchic. Cuyaśhäcuna, pictapis “Diospa caćhaśham śhamú” niycuśhallanpá ama-ari awniyäśhunchu. Aśhwanpa Dios partipi caćhaśha ütac mana caśhantapis tuquictam yaćhapaycunanchic. Cay pachäćhu Diospi willacütucul pasaypi casquishcuna cayalcanmá. Chaycuna Dios partipi rasunpa caśhanta limacuyninpam chalapanqui: mayanpis “Salbacüca Jesus ya'anchicnu nunaman muyuśham śhamula” nïcunämi Dios partipi. Chaynu Jesuspi mana limäcá manam Dios partipïchu. Aśhwanpa Jesuspa cuntran śhalcücäpa unaypi uyalipäcuśhayquip partinmi. Cananmi ichá cay pachäćhüña chay cacuyan. Cuyaśhá chulilläcuna, amcunañatacmi ichá rasunpa Dios partipi capäcunqui. Paypa munaynin cay pachäta maquinćhu uywäcäpi mas jatun captinmari chay casquishcunäta llallïlälinqui. Paycuna cay pachäpi capäculmi caycunallapïtac limapäcunpis. Chaymi cay pachäpä cä nunacunäpis uyalipäcun. Ya'anchicmi ichá Diospa canchic. Chaymi paypa cäcunaca uyalimanchic. Diospa mana cäcunañatacmi ichá mana. Caycunawanmari chalapanchic rasun partipi ütac casquish partipi caśhantapis. Cuyaśhäcuna, Tayta Diosninchic cuyacüca cayaptin'a, quiquinchic-pula cuyanacunanchicmi. Mayanpis cuyacücá Diospa chulinñam, jinaman'a paytam lisinpis. Diosninchic cuyacüca cayaptin'a mana cuyäcämi ichá payta mana lisinchu. Cuyacuyninta camalaycachimanchic caypam: japallan cuyay chulinta cay pachäman caćhamula, paywan wiñay cawsayta umänanchicpämi. Cay cuyacuyca caynümá: Manam ya'anchicchu Diosta cuyalanchic, sinu'a paymi lluyta cuyal caćhamula chulin Jesusta juchanchicpi wañuycul quiquinwan allinpa licaycachimänanchicpä. Cuyaśhäcuna, caynu Diosninchic cuyayämaptinchic'a, chaynümi ya'anchicpis cuyanacunanchic. Aw, rasunpa manamá mayanpis licanchu Diostá. Chaynu captinpis cuyanacuptinchic'a ya'anchicćhu uyaypa caycuśhancämari cuyacuyninta mastalä wiñaycachin. Chaynütacmi Chuya Ispiritunta umäśhanchicpa yaćhanchic payćhu cawsaśhanchicta, paypis ya'anchicwan cawsaśhanta. Ya'acunamá licapäculá Tayta Dios chulin Jesusta jinantin pachäpa Salbacünin cananpä caćhamuśhanta. Chaymi lluymanpis willacuyalcá. Ñatac mayanpis Jesus Diospa Chulin caśhanta awnïcá Diosninchicwanmi cayan, Diospis paywantacmi cayan. Chayurá Dios rasunpa cuyamäśhanchicta sumätam tantialpunchicpis chalapacunchicpis. Diosninchic'a sumä-sumä cuyacuyniyümi. Chaymi cuyacuyćhu cawsäcá paywan cayanchic, Diospis ya'anchicwantac cayan. Caynu cayäśham cuyanacuyninchic masta wiñaycuptin cay pachäćhu Jesusnuy cawsayanchic. Chaymi cäraycunan muyuncäćhu mana manchalinanchic can'achu. Rasunpa sumä cuyamäninchicta manam imapi manchacunanchicchu. Chay cuyacuyninmi ima manchacuytapis lluy chincachin. Sïchuśh manchacul'a mućhuycachimänanchicta pinsalmi manchacunchic. Chayurá rasun cuyamäśhanchicta manalämá tantianchiclächu. Tayta Dios puntacta cuyamaptinchicmari ya'anchicpis cuyaycunchic. Ñatac “Tayta Diosta cuyämi” niyalpis chalapacü-masinta ćhïnicücá pasaypi artishmi. ¿Licaśhan chalapacü-masinta mana cuyayalchun, mana licaśhan Tayta Diostalä cuyälunman ampá? Chaymi pay camachimälanchic: “Diosta cuyäcá, chalapacü-masintapis cuyanantacmi” nil. Chayurá Diospa Caćhamuśhan Salbacüca Jesus caśhanta mayanpis awnïcá Diospa chulinmi. Chaynu Taytanta cuyäcá, paypa chulintapis cuyanmá. Chayurá Tayta Diosta maynu cuyaśhanchicpam cäsucuśhanchicpam camalachinchic chulincunacta maynu cuyaśhanchictapis. Aw-ari, Tayta Diosta cuyaśhanchicta camalachinchic nimäśhanchicta cäsuculmi. Chay nimäśhanchiccunaca manamá anchap sasachu cay pachäćhu cäcunäta llallinapä chulincunacta callpanchayämaptinchic'a. Payman chalapacuśhallanchicpamari cay pachäćhu cäcunäta llallinchic. ¿Mayanmá caycunacta llallinman? Diospa caćhamuśhan chulin Jesus caśhanta awnïcällamá. Aw, Salbacü Jesusmari yacuwan, yawarwan cay pachäman śhamula. Manamá yacullawanchu, sinu'a yawarwanpis. Caycunapi quiquin Ispiritu licäcämi niycamanchic. Pay'a rasuncällactamá liman. ˻Quimsam janay pachäćhu Salbacücäpi willamanchic: Taytaca, paypa Limaynin, jinaman Chuya Ispiritupis. Cay quimsan jucllayllam.˼ Quimsatacmi cay pachäćhüpis willamanchic: Ispirituca, yacuca, yawarcämi. Cay quimsan rasuncäwan tincuycunmi. Má, nunacunaca licaśhanta willamaptinchic awninchicmari. Chayurá Tayta Dios willaycamäśhanchiccätá maynülämi awniycunanchic quiquinlä chulinpïta willaycayämaptinchic'a. Chaymi Diospa Chulinman chalapacücá caycuna rasun caśhanta śhun'unćhu masïsu uywaycun. Mana chalapacücämi ichá Diosta casquishpa lican quiquinlä chulinpi willaśhanta mana awniyninwan. Willamäśhanchicca caymari: Tayta Dios wiñay cawsayta uycamäśhanchicmi ñatac cay wiñay cawsayca chulin Jesuspam śhamun. Chaymari Diospa Chulin Jesusninchicman chalapacücá wiñay cawsayniyüña. Mana chalapacücämi ichá mana wiñay cawsayniyüchu. Chayurá lluy caycunacta isquirbiycälimuc Diospa Chulin Jesusninchicman chalapacücunämanmi allin wiñay cawsayniyüña capäcuśhayquita tantialpapäcunayquipä. Jinaman payman chalapacul munaśhanmannuy mañacü aśhuycuptinchic uyaliycamänanchicta yaćhanchicmari. Chaynu uyaliycayämaptinchic'a uycamänanchictapis yaćhanchictacmi. Chayurá chalapacü-masiqui wañuyman mana apaycü jucha lulayäta yaćhayal'a paypi Diosta mañacapuy cawsayta uycunanpä. Limayá chay wañuyman mana apaycü juchacunapïtamari. Cayanmari wañuyman apä juchacunapis. Chaycunacta luläcunäpä “Amaña mañaculcaychu” manamá niyalcacchu. Rasunpa, lluy mana allinca juchamari; manatacmi lluychu wañuycäman apaycun. Yaćhanchicmi Diospa chulin cäcunacá mana juchacuyta jicutänanchicta. Quiquin Diospa Chulin Jesus licaycamaptinchicmari supaypis mana yataycamanchicpischu. Yaćhacunchictacmi Diospa chulinña caśhanchictapis ñatac cay jinantin pachaca supaypa maquinćhu caśhantapis. Yaćhanchictacmi quiquin Diospa Chulin śhamul pay rasunca caśhanta tuquicta lisinanchicpä umacta umäśhanchictapis. Chay Jesus rasuncäćhümari cayanchic. Pay'a rasun Diosninchicmi; paytacmi wiñay cawsaycäpis. Chayurá cuyaśhäcuna, cay pachäćhu ama imactapis Tayta Diostanu'a licapäcuychu. Chaynu cachun. Ya'a yaśham rasun cuyacuywan limaycälic, aclacuśhá walmicta llapan wawintinta. Manamari ya'allachu sinu'a rasuncäta lluy lisïcunäpis cuyapäcuśhunquim. Caynu cuyapäcuc rasunca cananpis wiña-wiñaypäpis ya'anchicwan cayaptinñamá. Quiquin Tayta Diosninchicwan, chulin Jesusninchic llaquipayninpïta jawca cawsayninta rasun sumä cuyacuywan ya'anchicman uycamäśhun. Aw-ari, waquinnin wawiquicunacta Tayta Diosninchic nimäśhanchicmannuy rasuncämannuy sumäpa cawsayalcäśhanta talïlulmi sumä cushicülú. Canan cuyaśhá walmi, amcunacta niycälic quiquinchic-pula cuyanacunapämi. Cay manamá muśhü camachicuychu, sinu'a allaycuycäpi ćhasquishallanchicmi. Rasun cuyaśhanchicta camalachinchic Tayta Diosninchicpa nimäśhanchicta cäsucul cawsaśhanchicpam. Chay nimäśhanchicñatacmi puntapi uyalipäcuśhayquinüpis cuyanacunanchic. Canan, má, uyalipämay-ari: “Salbacü Jesus ya'anchicnu nunaman muyulcul śhamuśhanta” mana awnïcuna cay pachäćhu achca-achcam timpuyalcan. Chaycuna Jesuspa cuntran śhalcü ingañacücunamá. Caycunapïta sumätam cuydaculcanqui, lluy lulayniquicuna yan'alpä mana cananpä, aśhwanpa tincüninman lluy cabalta ćhasquiycälinayquipä. Ñatac mayanpis Jesuspa yaćhachicuyninpi masyalcul yaćhachïcá, manamá Tayta Diosninchicwanchu. Pay yaćhachimäśhallanchicćhu tacyaycücämi ichá Dioswanpis, chulin Jesuswanpis cayan. Sïchuśh mayanpis amcunaman śhamul, juc willacuyta apamuptin'a ama yaycaycachiychu nï ćhasquiycuypischu. Ćhasquiycücá mana allin lulä-masinñam licalïlun. Ñatac achca niycälinac cayaptinpis cay cartap manamá niycälishayquichu. Aśhwanpa quiquïmi śhamuyta pinsayá cära-cära limaycunanchicpä jinal sumä cushicunanchicpä. Aclacuśhan ñañayquip wawincunam limaycälimuśhunqui. Chaynu cachun. Jamallá. Ya'a yaśham sumä cuyaśhá am Gayoman isquirbiycamuc. Cuyaśhá Gayo, imaćhüpis allin-ari caycuy, chalapacuyniquićhu sumä allin caśhayquinütac aychayquipis, allin sänulla caycuchun. Maynu rasuncämannuy cawsaśhayquita cayman śhamü chalapacü-masinchiccuna willaycapämaptinmi sumä-sumäta cushicülú. Cay chulïcuna rasuncämannuy sumä cawsaycälishanta uyalishäpi cushicuśhänu'a manamá imapis canchu. Aw-ari, cuyaśhá, maynu sumä allintam sirbiycunqui chalapacü-masinchiccunacta licaycuyniquiwan masqui mana lisiyalcalpis. Paycunamari sumä allinpa licaycälishayquita cayćhu cä chalapacü-masinchiccunaćhu willaculcan. Chayurá biäjicta pasapäcunanpä imallaćhüpis yanapaycuśhayquiwan Tayta Diosninchicpa śhun'unpänümá lulaycunqui. Paycuna mana chalapacücunäpi ima yanapaycuyllactapis mana mañapaculmi allin willacuyta willaculcä yalälälila. Chaymari ya'anchiccuna yanapaycunanchic rasuncäta willacuyćhu lulä-masin cananchicpä. Ñatac chayćhu cä chalapacü-masinchiccunapä cartacta isquirbimuläñam. Jinaptïpis Diotrefes'a payllaña mandätucünin cayta munayninwanmi ya'acunapi nï uchucllapis yaćhayta munanchu. Chaymi śhamul lluy lulaśhanta camalaycachishä. Ya'acunap waśhäcunacta limaśhtinmi yan'al pulin. Chaywanpis mana maćhayculmi watucü śhamü chalapacü-masinchiccunactapis mana ćhasquiycunpischu. Ćhasquiy munäcunätapis alapacunlämi canpis. Chayurá cuyaśhá Gayo, chay mana allin lulaycunäta ama-ari atichiychu, aśhwanpa allincällactari. Cay allincäta luläcá Tayta Diospam. Mana allincäta luläcämi ichá Tayta Diosta nï lisinchu. Demetriopïtañatacmi ichá lluypis allinta limapäcun. Rasuncäpis cawsayninwan tincuycunmá. Yaćhaśhayquinüpis ya'acuna cäcällacta limacü calmi ya'acunapis paypïta allinta limapäcú. Ñatac may-chica nipäcunac cayaptinpis, manamá cay cartaćhu lluy niyta munächu. Aśhwanpam anwan tincuycuyta munayá cära-cära sumäta limaycunäpä. Jawca cawsayca amćhu caycuchun. Cayćhu cä lisinacuśhanchiccunäpis limaycälimuśhunquim. Chaynütac chayćhu lisinacuśhanchiccunätapis manyallapi limaycuy. Jamallá. Ya'a Judas Jesuspa nunan, Jacobop śhullcanmi isquirbiycamuc Tayta Dios cuyapäcuśhuśhayquicunäman, ayapäcuśhuśhayquicunäman, Jesusninchicpa licaycälishuśhayquicunäman. Llaquipayninpïta jawca cawsaywan cuyacuy amcunaćhu caycuchun. Cuyaśhäcuna, chalapacuyninchicpïta uchuyllactapis sumäta tantialpälichinacpä isquirbimuypi maynümi wañupaculá. Ñatac cananmi ichá prisïsan isquirbiycamuná, chay Tayta Diosninchic allaycuyninpi wiñaypä uycamäśhanchic chalapacuyninchicpi lüchanacul jicutaycälinacpä. Waquin nunacunam ya'anchicman mana tantiachillal śhaticacälälimun. Chaycuná Tayta Diosta manamá manchaculcanchu “Dios maynu cuyacuyniyu llaquipayniyu cayaptin'a ima mana allin chalaśhanchictapis lulachwanmá” nil. Chaynüpam ipanchapäcun Duyñunchic japallan puydï Jesusninchicta. Paycuná unaypïpis unanchäśha mućhuycäpämi cayalcan. Masqui yaćhapäcuptiquipis, má, yalpalcachishayqui: Tayta Dios Egiptopïta Israel lluy malcanta julayämulpis, mana tacyaycü chalapacücunätá lluymari camacaycüla. Chaynütacmi allin caycuynintapis, lulaynintapis, munaynintapis caćhaycü anjilcunäta quiquin Tayta Dios yanawyayä tutapäcäćhu wiñay simpripä ćhänalayächin mućhuycachinan muyuncäcama. Chaynütacmi Sodomawan Gomorra malcacunaca, jinaman muyülïninćhu malcacunäpis lluy imaymana anla lulaycunaman muyucalcälil millachicuy juchacunacta lulayćhu jicutapäcula. Chaymi wiñay simpri nina walä ñacaycäwan mućhuycachishanca licachipä caycun chaynüchu mana allin nunacunaca ñacananpä. Chaynu captinpis cay śhaticacamücunaca muspapacuyninwanmi quiquinta millachicuyman muyuchicun, llapa puydïcunactapis jamuyayan, aśhta janay pachäćhu sumä munayniyücunätapis jalutacuyanlä canpis. Licapäcuy-ari aśhta puydï anjil Miguelpis wañüśha Moisesćhu chay Satanaśhca mićhacuptin manam uchuyllapis ruydupaycunanpä calachu, sinu'a “¡Diosña anwan licacuchun!” nila jinallam. Cay nunacunäñatacmi ichá mana tantiapäcuśhancunätá ruydupäcun, jamuyapäcun. Lisipäcuśhancunaćhu'a, mana tantiayniyu uywa-yupaypis quiquin aychanta pampaman muyuchicunanpämi lulay-lulay capäcun. ¡Imanuylä capäcun'a! ¡Cainpa laśhćhunmanmi jaluyalcan! ¡Balaamnuy illaypi wañuyninwanmi juc-läduman liyalcan! ¡Corë-yupay cuntran śhalcuyninwanmi wañuyalcan! Chaycunam cumbidu lulapäcuśhayquicunäćhu mana allinman muyuchïcunaca cayalcan mana pin'acuycul lacsayninwan upyayninwan; quiquillanta licacü michïcunam. Pucutay yanalpamul mana tamyamücänümi cayalcan; cusichaćhu mana wayuyniyu lantanümi; sapipi chutäśha, chaquïsha, ishcay cuti wañüśhalämi cayalcanpis. Lamarcäpa sumä-sumä ulunpalcul wicapacamuśhannümi chay anla pin'ay lulaynincuna pushumacamun. Chaynütacmi cayninpïta uyllur palpücänuy wiñaypä tutapäcäćhu pasanan cayan. Chay nunacunapïtam Adanpi anćhish atïnin Enocpis nila: “Licay, jinantin nunacunäta cäraycunanpämi Taytanchic śhamun'a sumä nisyu-nisyu chuya anjilnincunawan. Chay mana allin nunacunätañatacmi chay imaymana mana allin lulaśhancunapi, chay anla shiminwan payta palaśhancunapi cäraycun'a” nil. Cay nunacunaca jamuyaycunallactam, quijacuycunallactam, aychanpa munayllanta lulaypïmi wañupaculcan. Limalpis nunatucuyllanwanmi, alawalpis prubichayllanwanmi imactapis lulapäcun. Amcunañatac cuyaśhäcuna, Jesusninchicpa puydï caćhancuna umayquiman ćhulapäcunayquiñam “Camacay timpucunaćhümi licalin'a jamurishcuna quiquinpa anla munayllanta lulaśhtin” nil nipäcuśhuśhayquita. Paycunamari laquinacachipäcuśhüniquicunaca. Aychanpa munayllanwan aysachicüśha cawsayalcalmi Chuya Ispiritup munayninmannüchu mana cawsapäcun. Amcunañatacmi ichá, cuyaśhäcuna, ama-pacha nishanchic chalapacuyninchicćhu masïsu wiñaycäliy Chuya Ispiritup yanapayninwan mañacuśhtin. Chaynülla Diospa cuyacuyninćhu cawsaycäliy Jesusninchic llaquipayninwan wiñay simpri cawsaycäman yaycaycachimänanchic-cama alcaśhtin. Ñatac ishcayyäśha cäcunätá tuquillap tantiaycälichiy. Waquincunactá nina waläcäman linanpi julaycälil salbaycäliy. Waquinnincunactá llaquipaycunayquim. Ñatac cuydacunayquim chay mana allin lulaynincunawan aysachicunayquipi; aśhta chaywan anläśha müdanancunactapis ćhïninayquilämi canpis. ¡Chayurá, palpunayquipi licaycuśhüniqui, mana anlaycuśhacta sumä cushisha quiquinman puśhaycuśhüniqui Salbaycüninchic rasun japallan Tayta Diosllanchic-ari sumä-sumä altuman juluycuśha cachun! ¡Jinaman Jesusninchicwan-ari sumä cayninpis, altuman juluycuśha cayninpis, llapa munayninpis, gubirnuninpis, unaypis, cananpis, śhamücunäćhüpis, imaycamapis payllapä caycuchun! Chaynu cachun. Caycunam Jesus uywaynincunacta śhamücunällaćhüña lluy pasananta willaycunanpä Dios pacacuyninta camalachishanca. Uywaynin ya'a Juantam tantiachimäla caćhamuśhan anjilninwan. Chayurá lluy rasun licaśhäcätam, Diospa shimintam, Jesuspa willacuynintam limayá. Cananpi śhamücunäpi cay isquirbishäta lïgïca chaynütac mayanpis uyaliycul cäsucücunäpäpis maynu cushicuyläćha can'a cay pasanan timpucuna cayllaćhüña cacuyaptin'a. Ya'a Juanmi Asiap anćhishnintin malcancunaćhu cä chalapacücunäman isquirbiycamú. Amcunacta llaquipayninpi jawcallacta cawsaycälichishunqui unaypïta cä, cananpis cä, śhamunanpä cä Diosninchic, jinaman ñawpäninćhu chay anćhish ispiritu cäcäpis, chaynütac allin sumä chalapacuna Jesuspis, wañuycäpi wamäta śhalcamüca, cay pachäćhu puydï mandacücunäpïpis sumä munayniyücämá. ¡Cuyamäninchic yawarninwan juchanchiccunacta pampachaycamäninchic altuman juluycuśha cachun! ¡Chaynütac Tayta Diosninta sirbinapä mandacücunäman sasirdüticunäman muyuycachimäninchic imaypis imaycamapis alawäśha munayniyu cachun! Chaynu cachun. Licay-ari. Jesus pucutaycäćhümi śhayämun. Lluymi licapäcun'a aśhta payta tucsïcunäpis. Jinantin pachäćhu nunacunämari paypïta lluy awćhupäcun'a. Chaynu cachun. Duyñunchic Diosmi nin: “Ya'ami Alfapis Omegapis cayá; allaycuycäpis camacaycäpis cayá; unaypïta cä, cananpis cä, śhamunanpä cä jatun munayniyücá” nil. Ya'a Juan, chalapacü-masiqui, ñacawshï-masiqui, Diospa gubirnunćhu malca-masiqui, Jesusćhu juclla caśhanchicwan awantaycü-masiquim cayá. Diospa shiminta willacuśhäpïtawan Jesuspi willacuśhäpïtam lamar ćhawpićhu Patmos nishan islaman jitaycamäla. Chayćhümi dumingu muyunćhu Chuya Ispiritup munayninćhu licalïlul uyalïlú juc curnitilla tucalpämünuy ipäćhu limapayämäta, cay nil: “Ya'ami Alfaca Omegaca; allaycuyca camacayca cayá. Cay licaśhayquicunacta isquirbiycul apachiy Asiaćhu anćhish malcaćhu chalapacücunäman: Efesoćhu, Esmirnaćhu, Pergamoćhu, Tiatiraćhu, Sardisćhu, Filadelfiaćhu, Laodiceaćhüpis cäcunäman” nin. Nimaptin muyulcul licalcunäpämi cayäñä anćhish candilïru ürupïta luläśha-cama. Chay candilïrucunap ćhawpinćhümi licälú nuna-yupayta sutänawan ćhaquincama müdacuśhacta, ürupi waćhacuwan pïchun chaypi shillwitacüśhacta. Ächanñatacmi yulä millwanuy ütac ñïbi-yupay yulä-yulä cacuñä; ñawinñatacmi walayä nina-yupay caculläñä. Ćhaquincunañatacmi urnućhu puca-puca chullüchisha caldächisha brunsinuy chipyaculläñä; limayninñatacmi mayup büyaynin-yupay sumä-sumä caculläñä. Allï maquinćhüñatacmi anćhish uyllurcuna cacuñä; shiminpïtañatacmi jatu-jatun ishcay lädun lïmäśha ispäda yalacamulläñä; cäranñatacmi usyamuptin intip sumä-sumä chipyayninnuy caculläñä. Cayta licälul-pacham ćhaquinman wañüśhanuy cućhpälú; payñatacmi allï maquinta ya'aman ćhulaycamal niman: “Ama manchacuychu. Ya'a cayá Puntäwan Ipämi. Cawsäcämari. Masqui wañülulpis cananmi ichá wiña-wiñaypä cawsayá. Maquïćhümi cayan wañuycäpis, nina waläcäman jitaycuycäpis. Cay lluy licaśhayquicunacta isquirbiy, imacuna canan pasaśhancunätapis, chaynütac śhamücunäćhu ima pasanancunätapis. Canan tantiachishayqui cay allï maquïćhu anćhish uyllurcuna cäcunätawan anćhish candilïrucunäta: chay anćhish uyllurcunaca anćhish malcaćhu chalapacücunap willacünincunam. Chay anćhish candilïrucunäñatacmi chay anćhish malcaćhu cä chalapacücunaca cayalcan” nil. Jinaman'a niman: “Efesoćhu chalapacücunäpa willacüninman cay niyäta isquirbiy: Chay allï maquinćhu anćhish uyllurcunacta uywäcämi, jinaman ürupïta luläśha anćhish candilïrucunap ćhawpinćhu pulïcämi niyäśhunqui: Ya'a tuquictam yaćhayá ima lulaśhayquitapis, allicta lulapäcuśhayquitapis, imacta ñacal jinalla awantapäcuśhayquitapis, mana allin luläcunäta mana awantapäcuśhayquitapis, chaynütac ‘Jesuspa puydï caćhancunam capäcú’ nil casquishcunäta chalapapäcuśhayquitapis. Jinaman ya'a-laycu ima ñacaycunacta ñacal mana jucmanyällal masïsu śhaycapäcuśhayquitapis yaćhayämi. Chaynu captinpis caymi ichá cunca cuchuyniqui cayan: Puntanüñachu manañam canan cuyacuyniqui. Chayurá maynu calućhüña caśhayquita yalpaćhacul-ari wanaculcul allaycuycäćhu lulaśhayquita lulaycuy. Mana wanacuptiqui'a śhalcamul-pacham candilïruyquita quitäśhayqui. Ñatac ‘Nicolaitas’ nipäcuśhan nunacunap lulaynincunacta ya'anüpis amcuna ćhïnishayquicá allinniquipämi cayan. Linliyu cal'a chalapacücunäta Chuya Ispiritu nishanta uyaliculcay. Imaćhüpis masïsu llalliycücätá quiquin Dios maynu sumä-sumä caśhancäćhu wiñay simpripä cawsachicü jaćhap mishquintam uycuśhä” nil. Chaynütacmi niman: “Esmirna chalapacücunäpa willacüninman cay niyäta isquirbiy: Puntäwan Ipämi, wañuśhanpïpis śhalcamücämi cay niyäśhunqui: Yaćhayämi ima lulaśhayquicunactapis, ñacaśhayquicunactapis, waccha cayniquicunactapis. ¡Chaynu cayalpis sumä cäniyümá cayanqui! Yaćhayätacmi chay ‘Diospa nunam, Israel caśhtam capäcú’ nil yan'al nïcunaca jamuyalcäśhuśhayquitapis. Aśhwanpa Satanaśhpa nunancunamari cayalcan. Ñatac ama manchacuychu ñacayman yaycunayquicunapïta. Chay supaycämari waquinniquicunacta carsilman jitaycachipäcuśhunqui licaycälisha capäcunayquipä. Chayćhümi ćhunca muyun ñacapäcunqui. Wañuycä-cama masïsu śhaycapäcuy; chayćhá wiñay simpri cawsay primiucta uycälishayqui. Linliyu cal'a Chuya Ispiritu chalapacücunäta nishanta uyaliculcay. Llalliycücätá manam tupaycun'achu ishcay cä wañuyca” nil. Chaypïtam niman: “Pergamo chalapacücunäpa willacüninman cay niyäta isquirbiy: Chay ishcaynin lädunpi lïmäśha ispädayücämi cay niyäśhunqui: Yaćhayämi lulaśhayquitapis ñatac quiquin Satanaśhpa mandaśhanćhu yaćhaśhayquitapis. Chayćhu yaćhayalpis masïsu allincäćhu śhaycuycul nuná caśhayquitam camalachiculanqui. Manatacmi ipanchamälanquichu chalapacuna willacüní Antipasta chay supaypa malcanćhu wañülächiptinpis. Ñatac juc-ishcay cunca cuchuyniqui cayanmi: Balaam yaćhachishan lulaycunacta atichishanta cunsintiyalcanquim. Paymari Balacta yaćhachila Israelcunäta palpuchinanpä chay taytachacunap uycuśhan aychacunacta micapäcuśhanćhu, jinaman mansibacuycunacta lulapäcuśhanćhüpis. Chaynütacmi ćhïnicuśhá ‘Nicolaitas’ nishanpa yaćhachicuynincunacta atichïcunätapis cunsintiyalcanqui. Chayurá ¡wanaculcänayquiñamá! Chaynu mana captin'a un'aypi śhamulmi paycunawan pilyaśhä shimïpi yalamü ispädawan. Linliyu cal'a Chuya Ispiritu chalapacücunäta nishanta uyaliculcay. Llallïcätá maná nishan pacäśha tantactam uycuśhä, jinaman chay ćhasquïcälla lisishan yulä lumićhu muśhü śhuti isquirbïshactam uycuśhä ” nil. Chaypïta nimanmi: “Tiatira chalapacücunap willacüninman cay niyäta isquirbiy: Tayta Diospa Chulin nina lupayänüpis ñawiyüca, sumä llipyayä brunsinüpis ćhaquiyücämi cay niyäśhunqui: Tuquictam yaćhayá llapa lulaśhayquicunactapis, maynu cuyaśhayquitapis, maynu chalapacuśhayquitapis, allicta lulaycuśhayquitapis, imacta awantal cawsaycuśhayquitapis, chaynütac punta lulaśhayquipïta canan masta lulaycuśhayquitapis. Ñatac cunca cuchuyniqui jucmi cayan: ‘Diospa willacüninmi cayá’ nil Jezabel walmip yaćhachicuyninta cunsintishayquimari. Cay walmim yaćhachicuyninwan nunäcunacta pantayächin mansibacuycunaćhu pulinanpä, taytachacunap uycuśha aychacunacta micapäcunanpäpis. Chay juchanpi wanacunanpä alcaycuptïpis imactapis manamari ucunchu. Chaymi canan'a sumä ñacayta uycüśhä cämaćhu cacunanpä. Wawincunactapis wañuywanmi lluy camacaycüśhä. Chaynütacmi paywan mansibacücunätapis mana wanaculcaptin'a sumä ñacayta uycuśhä. Chaynüpam llapa chalapacücunaca tantiapäcun'a śhun'uncunactapis, tantiaynincunactapis tuquicta yaćhaycuśhäta jinaman tincüninman-cama licaycuśhätapis. Ñatac chay Tiatiraćhu waquinniquicunactam, chay walmip yaćhachicuynincunacta mana atichïcunätamari, ‘Satanaśhpa pacäśhan jatun yaćhachicuynin’ nishancunäta mana atichïcunätamari niycälic: Amcunactá manañam mas camachicuycunacta niycälicchu. Aśhwanpa chaynülla masïsu tacyaycäliy cutimunäcama. Mayanpis camacaycäcama llalliycücätawan munaynïta lulaycücätam ichá llapa nasyuncunap mandäninpa ćhulaycuśhä. Maynümi ya'apis Taytäpi ćhasquiyculá, chaynümi amcunactapis ćhulaycuśhayqui nasyuncunacta gubirnanayquipä. Juc fïrru maquiquiwanmi uywaycunqui; cutuśh mancacta paquishannümi munayllayquićhu lluy caycun'a. Chaynütacmi wäla uyllurcätapis uycuśhälä canpis. Mayanpis linliyu cal'a Chuya Ispiritu chalapacücunäta nishanta uyaliculcay” nil. Chaypïta nimanmi: “Sardis malcaćhu chalapacücunap willacüninman cay niyäta isquirbiy: Diospa anćhish Ispiritunta uywäcämi, chay anćhish uyllurniyücämi cay niyäśhunqui: Yaćhayämi ima lulaśhayquitapis masqui cawsay-cawsayta licapäcuśhuptiquipis pasaypi wañüśham cayanqui. Tayta Diosnïpá lluy lulayniquipis manamari cabalchu. Chayurá ¡licaćhacuy-ari! Manalä chincalpuśhacunäta śhalcachiy. Chay ćhasquishayqui uyalishayqui allin yaćhachicuyta yalpaćhacuyña; cäsucul wanacuyñari. Sïchuśh mana licaćhacüśha cayaptiqui'a suwa-yupaymi mana pinsaśhayqui üraćhu śhamuśhä. Ñatac chay Sardisćhu cayanmi juc ishcayllá chuya müdanayünuy cawsayniyu. Paycunam allin cayninpa yulä llipyayä müdanawan müdacüśhalä ya'apa puliwshï-masí capäcun'a. Mayanpis llalliycücá chay yulä müdanayücunänümi can'a. Manatacmi cawsaypä cä librupïpis śhutinta imaypis chincachishächu. Aśhwanpam Tayta Diospa, chaynütac anjilcunap puntanćhüpis paypïta limalcuśhä. Mayanpis linliyu cal'a Chuya Ispiritu chalapacücunäta nishanta uyaliculcay” nil. Chaypïta nimanmi: “Filadelfia chalapacücunap willacüninman cay niyäta isquirbiy: Cayta niyäśhunqui mana juchayu rasuncämi, mandacü Davidpa lläbinta uywäcälämi. Pay quićhäluptin mayanpis manam wićhayta atipanmanchu; wichäluptinpis manatacmi pipis quićhayta atipanmanchu. Cay niyäśhunqui: Ya'a yaćhayämi lluy lulaśhayquicunactapis. Má, ya'ami puncucta quićhaycapuc mayanpis wićhayta mana atipananta. Masqui mana callpayülla cayalpis ya'acta mana ipanchallalmi nishäta cäsuculanqui. Aw-ari, ‘Israel caśhtam, Diospa nunanmi cayá’ nïcunaca artishcunam, Satanaśhpa nunancunam. Chaycunactamari ćhaycachimuśhä ñawpäniquiman uyshuycapämunanpä jinaman cuyaśhacta tantiapäcunanpä. Cay jinantin pachäćhu lluy cawsäcunätá sumä pruybanan timpu śhamun'am. Ñatac ‘Pasinsiawan śhaycaycäliy’ nil nishäta cäsuculcäśhayquipam chaycuna mana yataycälishunquiñachu. Ñam śhayämüña. Uywaśhayquita masïsu uywaycuy mayanpis primiuyquita mana waycaśhunayquipä. Llallïcätá Tayta Diosnïpa chuya wasinćhu imaycamapis culumnannuy cananpämi ćhulaycuśhä. Payćhümi isquirbishä Diosnïpa śhutinta, jinaman janay pachäpi Tayta Diosnïpi ji'alpamü muśhü Jerusalen malcanpa śhutintapis. Jinamanmi ya'apa muśhü śhutïtapis payman lulaśhä. Mayanpis linliyu cal'a Chuya Ispiritu chalapacücunäta nishanta uyaliculcay” nil. Chaypïta nimanmi: “Laodicea chalapacücunap willacüninman cay niyäta isquirbiy: ‘Chaynu caycuchun’ nïcämi, chalapacuna rasuncällacta limäcämi, Dios lluy camaśhancunacta luläcämi cay niyäśhunqui: Yaćhayämi lluy lulaśhayquitapis: manam imapäpis allinchu; manamari alaläśhapischu nïtac unulïshapischu canqui. ¡Allinćha canman alaläśhapis ütac unulïshapis captiqui'a! Chaynu nï alaläśhapis nï unulïshapis sinu'a tibyu caśhayquipam shimïpïta ätuśhayqui. Ninquilämi canpis: ‘Rïcum cayá; lluy tawacüluptïmi imapis manaña pishimanchu’ nil. Ñatac rasunpa pasaypi llaqui waccha, aplanüpis calanllan caśhayquitam ichá nï tantiacunquipischu. Chaymi niycuc: rasunpa rïcu canayquipä ya'apïta ninaćhu limpiäśha rasun ćhaniyu üructa lantimay, chaynütac llipyayä yulä müdanactapis chay pin'aypä calanllan caśhayquita müdacunayquipä. Jinaman ñawi jampiwan ñawiquitapis llushicuy apla cayniquipi allinyanayquipä. Cuyaśhäcunätá anyapayculmi ya'a caminaycú. Chayurá mana allincäpi wanaculña afanacuywan filtacamuy. Má, puncullaćhu tucapayalmi ayapayá. Mayanpis ayaśhäta uyalicul quićhamäcämanmi yaycuycuśhä, jinal paywan cusca micapäcuśhä. Maynümi llalliycuśhäpa Taytäwan gubirnunćhu cusca caycú, chaynümi llalliycücá gubirnüćhu mandä cananpä cäsu can'a. Mayanpis linliyu cal'a Chuya Ispiritu chalapacücunäta nishanta uyaliculcay” nil. Chaypïtam janay pachäćhu puncu quićhacacütanuy licälú. Jinaptïmi chay curnitillap tucayninnuy limapämäca cay niman: “Cayman ishpimuy. Cananpïta puntaman imacuna pasanantapis licachishayquim” nil. Chayürallam Chuya Ispiritup munayninćhu licalilcul janay pachäćhu licälú mandananpä sumä täcunanćhu nuna täcuyäta. Chay täcücämi llipyayäñä imaymana licchä acchi-yupay, jaspiwan curnilina lumicunänuy. Chay täcunanpa muyülïninćhüñatacmi birdi ismiralda luminuy sumä chipyayä tulumanya cacuñä. Chaypa muyülïninćhüñatacmi ishcay ćhunca tawayu juc täcunacuna cayalcäñä. Chayćhümi ishcay ćhunca tawayu mandacü yaśhacuna yulä-cama müdanayu üru curunayü-cama täcuyalcäñä. Chay sumä täcunanpïmi yalamuñä räyucuna, waclicuna, bululunyaycunapis. Chaypa puntanćhümi Diospa anćhish Ispirituncuna anćhish acchinuy walayäñä. Chaynütacmi täcunap puntanćhu sumä llipyayä ishpinuy chuya lamar-yupay cacuñä. Chay ćhawpićhu cä täcunap muyülïninćhümi tawa cawsäcuna cayäñä puntanćhüpis ipanćhüpis jinantinćhu ñawiyü-cama. Chay puntacá juc liyun-yupaymi cañä. Ishcaycäñatacmi malta wäca-yupay; quimsäñatacmi nunap cärannuy; tawäñatacmi anca päliyä-yupay cañä. Chay tawanpa laplancuna süta-camam cacuñä. Chay laplancunap lulïninćhüpis janäninćhüpis jinantinćhu ñawillam cacuñä. Paycunam imaypis jinalla tutay-walächi alawapäcuñä: “¡Unaypïta cä, cananpis cä, śhamunanpä cä Sumä Munayniyu Tayta Dios'a chuya, chuya, chuyamá!” nil. Chay täcunanćhu wiñay simpripä täcücäta chaynu sulpayacul allinpa licaycälil alawapäcuptinmi chay ishcay ćhunca tawayu yaśhacunäpis wiñay simpri cäcäpa puntanman uyshucaycälil un'ulacuycul alawapäcuñä. Chaynütac täcunap puntanman curunancunactaläpis ćhulaycul nipäcuñä: “Amllam sumä allinnin canqui, Duyñullá, Tayta Diosllá, altuman juluycunacpä, allinninpa licaycunacpä, sumä munayniyüpa licaycunacpäpis. Amllamari llapa ima-aycactapis camalanqui. Munayniquimannuy unanchaptiquimari llapa imacunapis cayan” nil. Chay täcunaćhu täcücäpa allï maquinćhümi licälú calaśh uta pitwïshaćhu lulïpapis janäpapis isquirbïshacta, jinaman anćhish sïllu siguranawan sumä wićhäśhacta. Jinamanmi licälú munayniyu anjil ayaycaćhaypanuy cay niyäta: “¿Mayantan sumä allin cayan pitwïshäpa siguraläśhancäta paquilcul quićhananpä?” nil. Niptinmi quićhananpä nï licaycunallanpäpis mana pipis allinnin cañächu janay pachäćhu nï cay pachäćhu, nï luli allpäćhüpis. Chaynu allinnin mana captinmi ya'a sumä-sumäta wa'aculá. Jinaptïmi jucnin mandacü yaśhaca: “¡Amaña wa'aychu! Má, ¡Judá caśhtaćhu Liyuncämi, Davidpa Milayninpi Śhamücämi llallïla! Paymi ichá anćhish siguräśha cäcunäta paquiycul pitwïshäta quićhaycülunman” niman. Chaypïtam chay tawan cawsäcunäpa, ishcay ćhunca tawayu yaśhacunäpa ćhawpićhu cä quiquin täcunaćhu licälú juc malta uwish wañüchisha-yupay cayalpis śhäcuyäta. Anćhish wälayu, anćhish ñawiyümi caculläñä. Chaycunam cañä cay pachäman Dios caćhamuśhan Ispirituncuna. Chay uwishmi täcunaćhu täcücäman aśhuycul allï maquinpïta pitwïshacta ćhasquiñä. Chaynu ćhasquïluptinmi chay tawan cawsäcunäwan, ishcay ćhunca tawayu yaśhacunaca ñawpäninman uyshucaycälil un'ulacaycälin. Llapanmari arpayü-cama jinaman üru ćhanćhaćhu juntay-juntay insinsiu apacälälisha-cama capäcuñä. Chay chalapacücunäpa mañacuynincunamari insinsiu cañä. Chaynu jinacälälisham muśhü taquicta taquipäcuñä cay nil: “Amllam sumä allin canqui pitwïshäta uywaycunayquipäpis, siguräśha cäcunäta quićhaycunayquipäpis. Anmari wañuchisha calanqui; yawarniquiwantacmi llapa malcacunäpi, llapa imaymana limaycunaćhu limäcunäpi, imaymana ayllucunäpi, llapa nasyuncunäpi Diosninchicpä nunacunacta lantilanqui. Payta sirbinanpämi mandacücunäman sasirdüticunäman muyuycälichilanqui. Paycunañatacmari cay pachäćhu mandapäcun'a” nil nipäcuñä. Chaypïtam licalcuśhäćhu uyalïlú achca-achca anjilcunap shiminta. Chaycuna täcunaćhu täcücäpa, tawa cawsäcunäpa, yaśhacunäpa muyülïninćhümari walanganpi-walanganpi nisyu-nisyu caculcälläñä. Paycunam llapan callpanwan taquipäcuñä: “Wañüchisha Uwishca sumä allinninmi cayan; paypam llapan munaypis, llapan cäniyücunäpis, llapa yaćhaypis, llapa callpapis. Payllatacmari allinninpa licaycunapä, altuman juluycunapä, alawaycunapäpis cayan” nil. Chaypïtapis uyalïlümi Tayta Diospa lluy camaśhancunaca cay pachäćhu, janay pachäćhu, luli pachäćhu, lamarcunäćhu lluy cäcunäpis cay nil alawapäcüta: “Täcunaćhu täcücäwan Uwishcäpis alawäśha imaycamapis capäcuchun, wiña-wiñaypä altuman juluycuśha, allinpa licaycuśha, munayniyüpa licaycuśha capäcuchun” nil. Nipäcuptinmi chay tawa cawsäcunaca “Aw, chaynu cachun” nïlälin. Chayćhütacmi chay yaśhacunäpis uyshucaycälil un'ulacuycul alawapäcuñä. Chaypïta anćhishwan siguraläcäpïta, punta siguraläcäta Uwishca paquilcul quićhäśhanta licayalmi uyalïlú chay tawa cawsäcunäpi jucnin räyup bululunyayninnuy “¡Śhamuy!” nïta. Niptinmi juc yulä cawallucta licälú. Chayman sillaläcäñatacmi juc flïchacta ćhächinantinta apañä. Pay curunacta ćhasquiyculmi llalliycü yaluñä jinaman masta-masta llalliycunanpälä canpis. Ishcayyänan siguraläcäta uwishca quićhäluptinñatacmi uyalïlú chay ishcayyänan cawsäca “¡Śhamuy!” niyäta. Niptinmi juc puca-puca cawallu yalämun. Chay sillaläcäñatacmi jatun ispädacta ćhasquïlun. Jinaman cay pachäpi allin jawca cawsayta chincachinanpä ñatac nunacunaca quiquin-pulacuna wañuchinaculcänanpä niycunanpäpis ćhasquïlun. Quimsayänan siguraläcäta uwishca quićhäluptinñatacmi uyalïlú chay quimsayänan cawsäca “¡Śhamuy!” niyäta. Niptinmi juc yana cawallucta licälú. Chayman sillaläcäñatacmi juc balansacta uywañä. Chay tawa cawsäcunäpa ćhawpinpïtam uyalïlú cay nimüta: “Juc kïlu trïgullam ütac quimsa kïlu sibädallam juc muyun lulaypälä cacun'a; asaytictawan bïnütam ichá ama usuchinquichu” nil. Tawayänan siguraläcäta uwishca quićhäluptinñatacmi uyalïlú chay tawayänan cawsäca: “¡Śhamuy!” niyäta. Niptinmi tun'uśhyäśha-nilä cawallucta licälú. Chayman sillaläcäpañatacmi “Wañuyca” śhutin cañä; paypa maquinćhu lluy cäcunämi ipanta atimuñä. Paymari jinantin pachäćhu ćhuncapïta tawacta-cama nunacunäta ispädawan, micuywan, ishyaywan, jinaman munti uywacunawanpis wañuchinanpä ćhasquiñä. Pichayänan siguraläcäta uwishca quićhäluptinñatacmi licälú Diospä uycunanpä cä lulïninćhu sumä chalapacuywan Diospi willacuśhan-laycu wañüśhacunaca cayalcäta. Paycunap almancunam ayaycaćhaypanuy cay nipäcuñä: “Chuya cä Mandacüní, limalicuśhayquita lulaycü Taytay ¿imaycamatan cay pachäćhu yaćhä wañuchimänïcunacta tincüninman mana mućhuycachinquichu?” nil. Nipäcuptinmi yulä sutänacta uycul niñä: “Uchuyllacta alcaycäliy sirbï-masiquicunaca, chalapacü-masiquicuna amcunanüpis wañupäcuptin cabalalpunancama” nil. Sütayänan siguraläcäta uwishca quićhäluptinñatacmi juc jatun pacha-cuyuy pasälun. Jinaptinmi intïpis lutu müdana-yupay yanaman muyülun, quilläpis yawarmannuy pasaypi pucaman muyülun. Ïguspa wayuyninta alli-alli waywa śhuśhuchimuśhancänümi uyllurcunäpis lluy palpälälimun. Sïlüpis juc papil pitwicacücänümi pitwicacülun. Chaynütacmi llapa ulucunäpis, lamar ćhawpićhu islacunäpis caśhanpïta lluy tacwäśha licalïlälin. Jinaptinmi mana cäsucü puydï mandacücunäpis, munayniyütucücunäpis, alli cäniyücunäpis, cachacucunap puydï mandacünincunapis, uyway nunacunäpis, chaynütac lluy ima-nilä nunacunapis pacacälälin maćhaycunäman, ulucunäćhu jatućhä wancacunämanpis. Chayćhümi ulucunäta, wancacunäta apalcaćhaypa: “¡Ñitilcul pacaycälimay täcunanćhu täcü Diospïta, chaynütac Uwishcäpa piñacuyninpïta. Cananmari jatun mućhuycachinan muyunca ćhämun! ¿Mayanllá awantaycunmanćha?” nil nipäcula. Chaypïta tawa anjilcuna jinantin pachäpa sapincunaćhu śhäcuyalcätam licälú. Chayćhu cay pachäman, lamarcunämanpis, ima-nilä jaćhacunamanpis mana waywamunanpämi waywäta atajayalcäñä. Chaynütacmi licälú juc anjilpis inti ishpimunan lädupi cawsä Diospa unanchacunan sïllunta apacuśha śhayämüta. Paymi cay pachäman, lamarcunäman mana allinta caćhaycü chay tawa anjilcunäta ayaycaćhaypanuy nïlun: “Amalä mana allinta lulapäcuylächu cay pachätapis, nï lamarcunätapis, nï jaćhacunätapis Diospa sirbïnincunacta ulcunćhu sïlluwan unanchaycälinäcama” nil. Uyalïlütacmi jinantin Israelcunäpi paćhac tawa ćhunca tawayu walanga (144,000) unanchäśha capäcuśhanta. Caycunam capäcuñä: Judá caśhtapïta 12,000; Ruben caśhtapïtapis 12,000; Gad caśhtapïtapis 12,000; Ashir caśhtapïtapis 12,000; Neftalí caśhtapïtapis 12,000; Manases caśhtapïtapis 12,000; Simeon caśhtapïtapis 12,000; Leví caśhtapïtapis 12,000; Isacar caśhtapïtapis 12,000; Zabulon caśhtapïtapis 12,000; José caśhtapïtapis 12,000; Benjamin caśhtapïtapis 12,000-tac unanchäśha. Chaypïtam mana fintaytapis atipäna achca-achca nunacunacta licälú: llapan nasyuncunapïta, imaymana caśhtacunapïta, imaymana limayniyücunapïtapis. Paycunam mandacücäpa täcunanpa puntanćhu, Uwishcäpa ñawpäninćhu yulä müdanawan ćhulacälälisha palmïrap pallayninta apticälälisha cayalcäñä. Paycunam ayaycaćhaypanuy alawapäcuñä caynüpa: “Täcunanćhu täcü Tayta Diosllanchicmi, Uwishcällam salbaycamäninchic” nil. Chay llapan anjilcunäñatacmi śhäcuyalcäñä chay täcunanpa, jinaman chay ishcay ćhunca tawayu mandacü yaśhacunäpa, chay tawa cawsäcunäpa muyülïninćhu. Jinalmi täcunanpa puntanćhu cärantapis pampäman ćhulacaycälil Tayta Diosta alawayalcäñä: “Yaćhayniyu, munayniyu, callpayu caśhanpïta chaynülla Tayta Diosninchic imaycamapis alawäśha, allinpa licaśha, sulpayta uycuśha cachun. Chaynu cachun” nil. Chaypïtam chay yaśhacunäpi jucnin tapuman: “¿Mayancunamá cay yuläwan müdacuśhacunaca? ¿Maypïtamá śhapämula?” nil. Nimaptinmi: “Taytay, am'a yaćhayanquimari” nilá. Niptïmi nimäla: “Paycuná sumä jatun ñacaycunäpi pasäcunam. Uwishcäpa yawarninwan müdanancunacta täśhälälil chuyaman muyuchïcunamari. Chaymi paycuna Diospa täcunanpa ñawpäninćhu tutay-muyun payta alawayalcan. Ñatac täcunaćhu cäcämi paycunawan cusca caycul ñawillanćhu uywaycun'a. Manañam imaypis micuypi yacupi capäcun'añachu. Manañatacmi intïpis ćhan'añachu nïtac lupaypis acachan'añachu. Chay täcunanpa ćhawpinćhu uwishcämi michiycun'a; cawsä chuya yacumanmi puśhaycun'apis; lluy wïnintapis Diosninchicmi pichaycun'a” nil. Ñatac anćhishyänan siguraläcäta Uwishca quićhäluptinmi janay pachäćhu upällälun ćhawpi üra-yupay. Chaypïtam anćhish anjilcunäta Diospa puntanćhu śhäcuyalcäta licälú. Paycunamanmi anćhish curnitillacta uycälälin. Chaynütacmi juc anjil ürupïta insinsiu lupachicucta apacuśha ćhaycul Diospa täcunanpa cä ürupi uycunan patacpa puntanćhu śhaycucuycuñä. Paytam chay patacćhu achca insinsiucta uycäläliñä llapan chalapacücunäpa mañacuynincunaman tacuchinanpä. Chay insinsiup untayninwan chalapacücunäpa mañacuyninmi anjilpa maquinpïta Dios caśhancäman ji'aculcun. Chaypïtam anjilca chay uycunapïta lupayä śhanśhacta insinsiu lupachicunäman winälun. Jinalcul allpäman wicapalpüluptinmi waclicuna, räyu bululunyaycuna, pacha-cuyuycunapis cacuñä. Chaypïtam anćhish anjilcunaca curnitillanta alistacäläliñä tucapäcunanpä. Chay ñawpä anjil curnitillanta tucämuptinmi cay pachäćhu allacaycamun luntupis, ninapis yawarwan lluy chapunacüśha. Jinaptinmi jinantin pachäćhu quimsa partillannülä lluy lupälun jaćhacunapis, imaymana birdi ulacunapis. Chay ishcay anjilca tucäluptinñatacmi jatu-jatun ulu-yupay walayäta lamarcäman jitaycüñä. Jinaptinmi lamarpa quimsa partillanlä yawarman lluy muyüñä. Caynüpam lamarcäćhu llapa cawsäcunapi quimsa partin lluy wañüläliñä. Chaynütacmi barcucunäpïpis quimsa partin lluy camacäläliñä. Chay quimsa anjilca curnitillanta tucäluptinñatacmi janay pachäpïta nina walayänuy jatun uyllur palpüñä quimsa partillanmanlä lluy mayucunäman, pucyucunäman. Chay uyllurpa śhutin “Ćhacćhämi” cañä. Chaymi quimsa cä parti yacucunaca ćhacćhacüman muyüluptin achca nunacuna wañüläliñä. Chay tawa anjilca curnitillanta tucäluptinñatacmi intïpa, quilläpa, uyllurcunäpa quimsa partillanlä däñacäñä. Jinaptinmi tutapäman licalïñä. Chaymi muyuncäpapis tutäpapis quimsa cä partin manaña acchilachu. Chaynu licapayällaltacmi janay pachäpa ćhawpinćhu jatun anca päliyäta licälú. Chaymi ayaycaćhaypanuy: “¡Cay pachäćhu cäcunaca imanuylä aycanuylä capäcun'a chay quimsa anjil puchüca curnitillanta tucalpämuptin!” niyämuñä. Chay picha anjilca curnitillanta tucäluptinñatacmi licälú janay pachäpïta juc uyllurnuy allpäman palpuyäta. Caytamari mana camacaycü luli-luli wayup quićhacunta uycüñä. Chaymi chay wayucta quićhäluptin jatu-jatun urnupïtanuy untay yalämuñä. Chay untaymi intïtawan waywäta lluy tutapächiñä. Chay untaycäpïtam allpäman yalälälimuñä chuclluśh-nilä “langusta” nishancuna. Chaycunactam ćhupa-apaläcu waćhishannüpis nana-nanaywan ñacachinanpä pudirta uycüñä. Ñatac imaymana jaćhacunäta, munticunäta, imaymana birdi ulacunäta mana däñaycunanpämi niñä. Aśhwanpa Diospa sïllunwan ulcunćhu mana unanchaśhacunällacta ñacachinanpämi niñä. Manam nunacunäta wañuchinanpächu, sinu'a picha quilla ñacaylla ñacachinanpämi. Chaypa nanacuynin ćhupa-apaläcu waćhishanümari cacuñä. Chay muyuncuna nunacunaca wañuyta ashipäcuptinpis, imanaculcaptinpis wañuyta manañam talipäcun'achu. Maynu-maynu wañuyta munapäcuptinpis wañuyca chincacun'am. Chay langustacuna gïrrapä alistäśha cawallucuna-yupaymi caculcälläñä. Umanćhüpis ürupïta luläśha curunacunanümi; cärancunapis nunap cäran-yupaymi. Ächancunapis walmip ächannümi. Quilunpis liyunpa quilunnümi. Pïchunpis jïrrupïta chalicu ćhulacüśha-yupaymi. Laplancunap suynayninñatacmi achca cawallucuna carritacunacta gïrraman pinquilla aysaptin lüyayäcänuy cacuñä. Ćhupancunañatacmi ćhupa-apaläcupnüpis waćhicuyu cañä. Chaywanmi picha quilla intiru nunacunäta ñacachinanpä pudirnin cañä. Cay langustacunäpa puydïnin cañä mana camacaycü wayup quićhacunta uywä anjilcämi. Śhutinñatacmi Israel limayćhu'a “Abado” niyan; griegoćhüñatacmi “Apolion” niyan. Pasayta pasälunñam punta sumä ñacaycá. Ñatac ishcay ñacaycunalämi śhamunan cacuyan. Chay süta anjilca curnitillanta tucalpüluptinñatacmi, uyalïlú Diospa ñawpäninćhu ürupïta luläśha uycunan patacpa tawan lädunpi limay yalayämüta. Chaymi curnitilla tucamü süta anjilcäta nin: “Eufrates jatun mayup manyanćhu chay tawan anjilcuna wataläcäta caćhaycamuy” nil. Paycunam chay ürapa, chay muyunpa, chay quillapa, chay watapa unanchäśha capäcuñä. Chaymari chay tawan anjilcunäta caćhaycüñä, jinantin nunacunapïta quimsa cä partinta wañuchinanpä. Chaypïtam uyalïlú: “Cawallucunäćhu sillädacunaca cayan ishcay paćhac walanganpi walangam (200,000,000)” niyäta. Licaśhäcäćhümi chay cawallucunätawan sillädacunäta licälú ninanüpis puca jïrrupi chalicu-yupaywan ćhulacüśha-camacta, asufri nishannüpis yana asulwan alwaśhta. Cawallucunäpa umancunam liyunpanuy caculläñä; shimincunapïtam ninapis, untaypis, asufripis yalamuñä. Cay pachäćhu nunacunäpa quimsa cä partillanlämi wañüläliñä chay cawallucunap shiminpïta yalamü quimsa mućhuchicuywan: ninawan, untaycäwan, asufriwan. Cay cawallucunäpa wañuchinanpä munaynin shiminćhümi ćhupanćhümi cacuñä. Culibraypa umannuy cä ćhupancunawanmi ñacachipäcuñä. Ñatac chay wañuypi iscapä nunacunaca quiquinpa lulaculcäśhanta manam alawayta caćhaycapäcuñächu: chay ürupïta illaypïta, brunsipïta, lumipïta, caśhpipïta luläśha mana licä, mana uyalï, mana pulï taytachacunacta, nï supaycunäta alawaytapis wanaculcäñächu. Manatacmi wañuchiycunapïpis, rüjacuycunapïpis, mansibacuycunapïpis, nïtac suwacuycunapïpis wanaculcäñätacchu. Chaypïtam juc sumä munayniyu anjil pucutaywan pitwicacüśha ji'alpayämüta licälú. Umanćhümi tulumanya muyuyäñä; cäranñatacmi intïnuy sumä chipyayäñä; caćhpancunañatacmi paradïrućhu nina walayä-yupay cacuñä. Maquinćhüñatacmi uchuy pitwïsha cäcäta quićhäśhacta apañä. Allï ćhaquinta lamarcäman ćhulaycul, ichü ćhaquinta allpäman ćhulayculmi juc liyun apalïcänuy ayaycaćhañä. Jinaptinmi anćhish räyucunäpis paćhyächimuñä willacuyninta. Ñatac “chay anćhish räyucunaca nishanta isquirbishä” niyaptïmi uyalïlú janay pachäpi cay nimüta: “Śhun'ullayquićhu uywanayquipä, cay anćhish räyucuna limamuśhanta ama isquirbiychu” nil. Chaypïtam lamarcäman allpäman ćhaquinta ćhulä anjil licaśhäca janay pachäman allï maquinta chacchaculcul cay niñä: “Imaypïtapis imaycamapis cawsäcäta, sïlüta, allpäta, lamarcäta, llapa ima aycantintapis camäcäta śhaycaycachilmi niyá: ¡Canan'a manamari unayñachu caycun'a; Chay anćhish anjilca curnitillanta tucayta allaycuptinmi Diospa pacaśhancunaca lluy lulacacun'a willacünincunaman nishannuy!” nil. Chaypïtam janay pachäpi chay limapämäca yapa nimäñä: “Allpäman lamarcäman jalulayä anjilcäman aśhuycul maquinćhu uywaśhan chay uchuy quićhalä pitwïshacta ćhasquimuy” nil. Chaymi anjilcäman aśhuycul chay pitwïshäta mañayäñá. Jinaptïmi niman: “Chalalcul micuy. Shimiquićhümi sumä mishqui-mishqui cacun'a; patayquićhüñatacmi ichá sumä ćhacćhäman muyülun'a” nil. Nimaptinmi chay anjilpa maquinpïta uchuy pitwïshacta chalalcul micülú. Chaymi shimïćhu'a sumä mishqui-mishqui cacuyäñä; patäćhüñatacmi ichá sumä ćhacćhä-ćhacćhä caculläñä. Chaypïtam nimäñä: “Achca-achca malcacunäman, nasyuncunäman, imaymana limayćhu llapan limäcunäman chaynütac mandacücunämanpis willacamunayquilämi” nil. Chaypïtam tupuna juc śhu'uśhta uycämäñä. Jinalculmi nimäñä: “Śhalcuy, Diospa chuya wasintawan uycunan patacta tupumuy, jinaman chayćhu ayca alawäcuna caśhantapis. Ñatac waśhaćhu cä patyuctá mana tupullal caćhaycamuy. Chay'a mana-Israelcunäpa maquinman ćhulaycuśhañam cayan. Ñatac chay Chuya Malca Jerusalenta tawa ćhunca ishcayniyu quillam jalutaculcan'a. Ya'añatacmi ishcay willacünïta caćhamuśhä lutucuśha-camacta, juc walanga ishcay paćhac süta ćhunca (1260) muyun willaculcänanpä” nil. Chay ishcay willacücunaca cay pachäćhu munayniyücäpa ñawpäninćhu camalachiculcan ishcay ulibu jaćhawan chaynütac ishcay michïrucunäwanmi. Mayanpis paycunacta mana allinta lulayta munaptin'a, shimincunapïtam yalamuñä juc ninanuy ćhïnicünincunacta chincachinanpä. Chaynüpam wañun'a mana allinninta lulä munäcunaca. Cay ishcay willacücunaca willaculcäśhancama mana tamyamunanpä janay pachäta wićhananpämi pudirniyu. Jinaman'a yacucunäta yawarman muyuchinanpäpis, ayca cuti imaymana plägacunawan nunacunäta ñacachinanpäpis munayniyütacmi. Chay ishcay willacücunaca willacuyta lluy camacäläliptinmi paycunawan pilyananpä mana camacaycü luli-luli wayupïta “Chucaruca” ishpïmul llallilcul wañüchin'a. Chay wañüśhacunaca chutalapäcun'a jatun malcap läsanćhümi, Taytanchic chacatäśha caśhanćhümi, chay tincuchiypa licapäcuśhan “Sodoma” ütac “Egipto” malcaćhümari. Ñatac quimsa muyun partinmi llapa caśhta nunacunaca, imaymana ayllucuna, lluy imaymana limayta limäcuna, llapa nasyuncunapïtapis, chay ayacunäta lluy licapapäcun'a. Pampaśha canantapis manamari munapäcun'achu. Cay pachäćhu llapa llapanpis chay wañücunapïta nunay-nunay cushisha fistachaculcal rigälucunacta unaculcan'a, chay ishcay willacücunaca paycunap turmintun caśhanpïtamari. Quimsa partin muyun pasäluptinñatacmi Dios cawsayta uycüluptin śhalcäläliñä. Jinaptinmi chay äśhaläcunaca sumä manchäläliñä. Chayćhümi śhalcücunaca janay pachäpi “¡Ishpimuy!” nïta uyalïläliñä. Niptinmi ćhïnicünincunap ñawquin pucutaypa ćhawpinta ji'acalcäliñä. Chayürallatacmi jatu-jatun pacha-cuyuy pasäluptin jinantin malcap ćhunca cä partin lluy pampaman muyüñä; anćhish walanga (7000) nunacunam lluy wañüläliñä. Quïdäcunäpis sumä manchälälisham Tayta Diosta alawäcuyalcäñä. Chaynüpam ishcay sumä ñacayca pasälunña; quimsacá ji'acaycayämunñatacmi. Anćhish anjilca curnitillanta tucäluptinñatacmi janay pachäćhu ayaycaćhaypanuy nipäcuñä: “Jinantin pachäćhu lluy cäcunaca Duyñunchicpa, Salbacüninchicpa maquinmanñamá canan pasälun; payñamari wiña-wiñaypä mandan'a” nil. Chaypïtam Diospa puntanćhu cä ishcay ćhunca tawayu mandananpä täcunanćhu cä yaśhacunaca cärantapis pampäcama ćhulacuycul payta alawäcuyalcan cay nil: “Sumä jatun munayniyu Tayta Diosllá, sulpá callächun. Amllamari imaypïpis, cananpis, wiña-wiñaypäpis canqui. Sumä mandacunayquita maquiquićhu caycachilmi mandacuyta allacuycunqui. Nasyuncunaca sumämi rabyälälin; ñatac piñacuyniqui muyunca ćhämunmi. Wañücunäta cäraycunayqui muyuncäpis ćhämunñamá. Chaynütac nunayquicunacta, willacüniquicunacta, sumä mana sumä nunacunapis, lluy chalapacüniquicunacta primianayqui muyuncäpis, ñatac cay pachäta pampaman muyuchïcunäta pampaman muyuchinayqui muyuncäpis ćhämunmi” nil. Chayćhümi janay pachäćhu Diospa chuya wasin quićhacacüñä. Jinaptinmi limanacuśhanta lulaśhan babulpis camalacämuñä. Jinaptinmi räyucuna, bululunyaycuna, waclicuna, pacha-cuyuypis, jatućhaćhä luntupis ćhämuñä. Chaypïtam janay pachächu juc jatun sumä siñal licalïlun: juc walmim intïwan müdacuśha cayäñä; quillämanñatacmi jalulayäñä; umanćhüñatacmi ćhunca ishcayniyu uyllurcuna cayäñä. Chay walmi patayu calmi ishyacunan muyunca ćhämuptin dulurninwan apalcaćhayäñä. Chaypïta janay pachäćhu juc siñaltacmi licalïñä: juc jatu-jatun puca culibraynuymi anćhish umayu, ćhunca wälayu, umanćhü-cama curuna-yupay mandananpä cayäñä. Ćhupanwanñatacmi janay pachäpïta cay pachäman quimsa cä partin uyllurcunäta wicapalpämuñä. Chaymi waćhacuyta ñacä walmip puntanćhu śhaycucuycuñä wawin näsimuptin-pacha micünanpä. Chay walmïñatacmi juc walaśhta waćhacüñä, jinantin nasyuncunäta jïrru maquinwan sumä caycachil mandananpä. Chayürallatacmi walaśhcäta juclla waycäñä Dios täcunanćhu caśhancäman. Walmïñatacmi ichá Dios alistapuśhan chunyäninman ayicuñä chayćhu walanga ishcay paćhac süta ćhunca (1260) muyun licaycuśha cananpä. Chaypïtam janay pachäćhu jatun pilyu talcülun: Miguelmi chay culibraycäwan anjilnintin-cama pilyayta allacaycälin. Chay culibrayca llalliyta mana atipaptinmi janay pachäpi alüśhaña cañä. Chaynüpamari chay unaypïta cä jatu-jatun culibraycäta, cay pachäćhu llapa nunacunacta ingañä supaycäta, Satanaśhcätapis llapa anjilnintintawan cay pachäman jitalpälälimuñä. Chaypïtam janay pachäćhu uyalïlú ayaycaćhaypanuy cay niyäta: “Cananmi Dios salbananpä muyunnin ćhämun, jatun munayninwan mandanan muyuncäpis, Salbacüca munayninwanpis. Alüśhañamari cayan chalapacü-masinchiccunacta juchachäca, Diospa ñawpäninćhu tutay-walächi yan'al juchachäca. Paycuna llallïlälila Uwishcäpa jićhaśhan yawarninwan, quiquincuna cawsaynintapis ama-pacha mana nillal, wañuycätapis ‘imam ucaman’ nil allin willacuyta willaculcäśhanpamari. Chayurá janay pachäćhu llapa cawsäcuna cushiculcay-ari. Ñatac cay pachäćhu lamarcunäćhu llapa cawsäcuna ¡imanuylä amcuna capäcunqui! Supaycämari śhun'unpis sumä-sumä timpuyaptin cürriyämun, ashllaña timpu cacuyäśhanta yaćhayal” nil. Allpäman culibrayca jitalpüśha caśhanta licacuyculmi chay walaśhta waćhacü walmicta aticaćhayta allacuycuñä. Jinaptinmi chunyäninman päliypa ayicunanpä jatućhä ancap ishcay laplanta walmiman uycüña chay culibraypi calućhu quimsa wata partin licaycuśha cananpä. Chay culibraycäñatacmi sumä mayuctanuy walmip ipanman yacucta ätüñä apänanpä. Ñatac walmicta allpämi yanapäñä; shimi äśhaläcänüpis jatunta quićhacuyculmari millpülun chay culibraypa ätumuśhancäta. Chaynäluptinmi culibrayca sumä-sumä rabyalcul walmip milaynincunawan pilyamü pasacuñä: Diospa camachicuyninta cäsucücunäwan, Jesuspa willacuyninman masïsu chalapacücunäwan. Chayćhümi śhaycucuycuñä lamarcäpa patallanćhu. Chaypïtam licälú lamarcäpi anćhish umayu ćhunca wälayu manchanaśh chucaru uywa yalayämüta. Llapan wälanćhü-cama mandananpä curunayü-cama; umancunaćhüñatacmi Diospa cuntran jalutacuśhan isquirbishacuna cacuñä. Cay chucarum tigri-yupay cacuñä; ćhaquincunañatacmi üsupnuy; shiminñatacmi liyunpanuy cacuñä. Ñatac culibraycämi pudirninpa ćhuläñä cay chucarüta sumä munaynin, jatun mandacuynin lluy paypa maquinćhu cananpä. Chay chucarup jucnin umanmi wañunanpänüña sumä dañäducüśha-yupay cacuñä. Ñatac sänäśhanüñam cañäpis. Paytam cay pachäćhu jinantin nunacunaca sumä mishquichicüśha aticulcäñä. Chaynu pudirninpa ćhulaycuptinmi chay culibraycäta alawapäcuñä. Chaynütac chay chucaructapis alawapäcuñä: “¿Paynuy'a mayanmá canman? ¿Paywan pilyayta mayanmá atipanman?” nil. Ñatac chay chucaructa cunsintiycuñämi Diospa cuntran imaymanacta nunay-nunay jalutacunanpä jinaman tawa ćhunca ishcayniyu quilla munaśhanta lulananpäpis. Chaymi jalutacuyta allacuycuñä Diospa cuntran, jinaman chuya wasinpa cuntran, chaynütac lluy chayćhu yaćhäcunäpa cuntranpis. Chaynütacmi cunsintiycuñä Diosman chalapacücunäwan pilyal lluy llallinanpäpis. Chaypïtapis llapa caśhtacunacta, llapa malcacunacta, llapa limayćhu lluy limäcunacta maquinćhu cachinanpäpis ćhulaycuñämi. Chay chucarüta jinantin pachäćhu nunacunämi alawäcuyalcan'a. Paycuna capäcuñä cay pacha manaläpis camaśha captin wañunanpä unanchäśha Uwishcäpa cawsaypä cä librunćhu mana cäcunämi. Linliyu capäcul'a sumä uyaliculcay cayta: Imanuypa unanchäśha caśhanmannümi lulacacun'a: carsilman linanpä cäcäpis carsilmanmi lin'a; ispädawan wañuchisha cananpä cäcätapis ispädawanmi wañuchin'a. Chayurá chalapacücuna, ¡ñacaycunäćhu tacyaycapäcunayquim, masïsu jinalla chalapaculcänayquim! Chaypïtapis yapatacmi licälú juc chucaru uywa allpäpi yalayämüta. Wälanmi uwishpa-yupay ishcay cacuñä; limayninñatacmi ichá jatun culibray-niläcäpanuy cañä. Ñatac punta chucarup pudirninmi llapa munaynintin cacuñä. Paypämi imactapis lulaycapuñä. Chaymari cay pachäćhu llapan nunacunätapis alawächiñä chay dañädunpi sänäśha punta chucaruman. Chaynütacmi jatun milagrucunacta lulapuñä; llapa nunacunäpa ñawquin janay pachäpïta ninactapis ji'alpachimuñälä canpis. Caycunacta punta cä chucarüpä lulapuśhanwanmi cay pachäćhu llapa nunacunäta ingañapuñä. Paymi niñä ispädawan däñacüśhapi tuqui sänaśha chucarup liträtunta lulapäcunanpä. Jinalcul chay liträtuman cawsayta uycuñä limananpäpis mana alawäcunäta wañuchichinanpäpis. Jinalculmi llapa sumä mana sumä nunapis, rïcupis, wacchapis, uywaypis ütac mana uywaypis allï maquinćhu ütac ulcunćhüpis unanchäśha capäcunanpä niñä. Chaymari chay chucarup śhutinta ütac numirunta mana apäcá lantiytapis lanticuytapis nï atipapäcuñächu. Sumäta tantiaycunayquim cay chucarup numirunta tantianayquipä; chaypa numirun nunap numirunllanmi: süta paćhac süta ćhunca sütayümá (666). Chaypïtam Sion nishan ulućhu Uwishcäta śhäcuyäta licälú. Paywanmi capäcuñä paćhac tawa ćhunca tawayu walanga (144,000) ulcunćhü-cama Uwishcäpawan Tayta Diospa śhutin isquirbïsha cäcunapis. Chayćhümi uyalïlú janay pachäpi ayalpämüta, jatun mayup lüyaynintanuy, räyup bululunyaynintanuy, arpa tucäcunap tucaynintanuy. Paycunam chay täcunanćhu puydï täcücäpa, tawa cawsäcunäpa, mandä yaśhacunäpa puntanćhu muśhü taquicunacta taquipäcuñä. Chay muśhü taquicta manam pipis taquiyta atipäñächu, sinu'a cay pachäpi paćhac tawa ćhunca tawayu walanga (144,000) salbaśha nunacunällamari yaćhapäcuñä. Paycuna manamá uchuyllapis walmiwan juchaculcäñächu. Aśhwanpa maytapis Uwishcäwanmi liyalcäñä. Lluy nunacunapïta puntannin libraycuśha capäcuñä Diospäwan Uwishcäpä wamäta uycuśha cananpämari. Shimincunaćhüpis manam ima casquillapis talicuñächu; imallactapis mana niycunam capäcuñä. Chaypïtam licälú juc anjil janay pachäpa ćhawpinćhu päliyäta. Paymi wiñay simpri allin willacuyta apañä jinantin pachäćhu llapa malcacunaman, nasyuncunaman, llapa caśhtacunaman, imaymana limayćhu limä nunacunaman willaycamunanpä. Ayaycaćhaypanümi cay niñä: “Tayta Diosta manchacuywan uyalicul altuman julaycäliy. Cäraycunan muyunca ćhämunñamari. Alawapäcuy janay pachäta, cay pachäta, lamarcäta, lluy yacucunätapis camäcäta” nil. Chaypïta ishcay cä anjilñatacmi nimuñä: “¡Jatun munayniyu Babilonia malca - sumä shincaśhannuy mansibacuynincunaćhu juchacachïca - cućhpälunmi, cućhpälunmi!” nil. Jinaman quimsa cä anjilpis ayaycaćhaypanümi nimun: “Mayanpis cay chucarüta ütac liträtunta alawäcá, ulcunćhu ütac maquinćhu unanchachicücá Diospa ćhacćhä bïnu-yupay mana mirmaycuśha sumä-sumä ćhacćhä piñacuynintam lluy upyalpapäcun'a. Chay chuya anjilcunäpa Uwishcäpa puntanćhümari ñacapäcun'a asufriwan nina lupäcäćhu. Ñatac chay ñacaypa untaynin wiña-wiñaypämi ishpimun'a. Chay chucarütawan liträtunta alawäcunäpá manam tutay-muyunpis jamaycuy can'achu, nïtac chay unanchacuyninta ćhulachicücunäpäpis” nil. Chayurá chalapacücuna, Diospa camachicuyninta cäsucücuna, Jesusninchicćhu masïsu cäcuna ¡ñacaycunäćhu tacyaycapäcunayquimá! Chaypïtam uyalïlú janay pachäpi apalcaćhaypanuy cay nimüta: “Cayta isquirbiy: ‘Caypi puntaman Jesusninchicman chalapacul wañucücunacá ¡maynu cushisham capäcun'a!’ ” nil. Niptinmi Chuya Ispiritupis “Aw, paycuna chay lulaynincunapïta jamaculcan'añam; lulaśhancunäpis yalpaśhañam caycun'a” nin. Chaypïtam licälú Rasun Nunap chulincä-yupay yulä-yulä pucutaypa jananćhu täcuyäta. Paymi umanćhu apañä ürupi curunacta. Maquinćhüñatacmi uywañä sumä fïluchäśha cüśhacta. Chaypïtam Diospa chuya wasinpi juc anjil yalämuñä. Paymi sumä ayaycaćhaypanuy pucutaycäpa janäninćhu täcücäta nin: “Lutuna timpu ñam ćhämunña; cay pachäćhu cusichaca ñam pu'uśhaña cayan. Cüśhayquiwan canan-pacha lutućhacuyña” nil. Niptinmi pucutaypa janäninćhu täcüca cüśhanwan cay pachäta pasäluptin juntüśha licalïñä. Chaypïtam janay pachäćhu Diospa chuya wasinpïta juc anjilpis yalämun fïluchäśha cüśhacta aptïsha. Chaynütacmi uycunan pataccäpïta yalämun juc anjilpis, ninawan cañaycunanpä pudirniyu. Paymi chay cüśha aptiläcäta ayaycaćhaypanuy niñä: “Canan-pacha cüśhayquiwan cay pachäćhu nunacunäta übacta-yupay cusichay; ñam pu'uśhaña cayalcan” nil. Niptinmi cay pachäćhu nunacunäta anjilca cüśhanwan lutüñä; jinalculmi malcapïta calućhu übacta jalunancäman, Diospa jatun piñacuyninman jitaycüñä. Chayćhu jalupäcuptinmi mayunuy yawar yalämul cawallucunap jaquiman-cama ćhäñäpis, quimsa paćhac (300) kilumitrucamam unyäñäpis. Chaypïtam janay pachäćhu jatun sumä siñalta licälú. Chayćhümi anćhish anjilcuna cayalcäñä anćhish camacalpü plägacunawan ñacachipäcunanpä. Chaycunawanmi Diospa piñacuynin camacalpunanpä cañä. Chaypïtam licälú lamartanuy, ishpiwan nina tacüśhanuy chipyayäta. Chayćhümi śhäcuyalcäña chucarüta, liträtunta llallïcunaca, chay chucarüpa numirunwanpis mana unanchachicücunaca. Chaycuna Diospa uśhan arpantin-camam cayalcäñä. Paycuna taquipäcuñä Diosta sirbï Moisespa taquintawan, Uwishcäpa taquintam cay nil: “¡Sumä munayniyu Tayta Diosllá; Lluy lulaśhayquicuna maynu-maynu jatunwan allinmi! Llapa nasyuncunacta Sumä Mandacüní, Rasun chuyamari caminuyquicuna. Taytay ¿mayantá mana manchacuśhunquimanchu? ¿Mayantá śhutiquita altuman mana juluycuśhunquimanchu? Amllamari mana juchayu sumä chuya cayanqui. Llapa nasyuncuna śhaycamul manchacuywan amllacta altuman julaycälishunqui llapa lulayniquicuna tincüninman caśhanta camalaycachishayquipïtamari” nil. Chaypïtam janay pachäćhu Diospa wasinćhu Sumä Chuya Chuya Sityuca quićhacacüśhanta licälú. Chay wasipïtam chay anćhish anjilcunaca yalämun anćhish plägacunacta apacälälisha. Paycunam lïnu nishan chipyayä chuya müdanayü-cama, ürupi waćhacuwan pïchun-chaypa shillwicälälisha-cama capäcuñä. Chay tawan cawsäcunämi jucnin uycülun chay anćhish anjilcunäta anćhish ürupi ćhanćhacta, wiña-wiñay simpri cawsä Diospa piñacuynin juntayü-camacta. Ñatac Tayta Diospa sumä cayninpïta munayninpïta yalamü untaycäwanmi chay chuya wasica lluy juntäñä. Manatacmi mayantapis yaycachiñächu chay anćhish anjilcunäpa plägancuna camacalpunancamá. Chaypïtam uyalïlú sumä ayaycaćhaypanuy chay wasipïta anćhish anjilcunäman cay nimüta: “Chay anćhish ćhanćhaćhu Diospa sumä-sumä piñacuyninta jinantin pachäman jillpamü lipäcuy” nil. Niptinmi punta cä anjil lilcul cay pachäman jillpüñä. Jinaptinmi chay chucarüpa marcanwan unanchachiculcal liträtunta alawä nunacunäpa aychanćhu licalïñä nana-nanay millachicuy llillïtay ishuytaycuna. Chaynütacmi ishcay anjilcäpis ćhanćhanta lamarcäman jillpüñä. Jinaptinmi nuna wañuchishap yawarninnuy lamarca licalïñä. Chaymi yacućhu imaymana llapan licchä uywacunaca wañüläliñä. Chaynütacmi quimsa cä anjilca ćhanćhanta jillpüñä llapa mayucunäman, pucyucunäman, lluy yacumanpis. Jinaptinmi yawarman lluy muyüñä. Chaypïtam uyalïlú yacucunäta munayninćhu uywä anjilca cay niyäta: “Lluy caycunaćhu cäninman-camam am lulaycunqui, Taytalláy. Am'a imaypïpis imaycamapis allincäta lulaycü sumä chuyamari canqui. Willacüniquicunacta, chalapacüniquicunacta wañulcachilmi yawarninta jićhäla. Chay mirisishanmanmari cananñatac yawarta upyächinqui” nil. Chaypïtam uyalïlú uycunan pataccäpïtapis cay niyämüta: “Aw, sumä jatun munayniyu Tayta Dios, Anmi rasuncäwan, tincüninman-cama cäraycunqui” nil. Chaypïtam tawa cä anjilcäpis ćhanćhanta intïman jillpüñä. Paytam ninawan llapa nunacta lupachinanpä cunsintiycuñä. Chaynu llapa nuna puśhllüśha licalilcälilpis manam wanaculcäñächu; Diosta alawapäcunantá aśhwanpam paypa cuntran imaymanacta palal jalutacuyalcäñä. Chaypïtam picha cä anjilcäpis ćhanćhanta jićhaycüñä chay chucarüpa mandaśhancäman. Jinaptinmi lluy mandaśhanca pasaypi tutapäluptin nunacunaca nanaycäwan alluncunactapis sumä caćhuculcäñä. Chaynu cayalcalpis mana allin lulaynincunapi manam wanaculcäñächu; aśhwanpam chay nanaynincunapi dañäduncunapi janay pacha cä Tayta Diospa cuntran limapäcul jalutaculcäñä. Chaypïtam süta cä anjilca ćhanćhanta jillpulpuycüñä jatun Eufrates nishan mayuman. Jinaptinmi chaquïñä, inti yalamunan lädupi śhamü mandacücuna pasapäcunanpä. Chaypïtam licälú chay culibraycäpa shiminpi, chucarüpa shiminpïpis, casquish willacücäpa shiminpïtapis quimsa ucucuy-nilä mana allin ispiritucuna yalayalcämüta. Chaycuna supaycäpa ispirituncuna capäculmi sumä jatun siñalcunacta milagrucunacta lulapäcuñä. Jinantin pachäćhümi munayniyu mandacücunäta juntumü yaluñä sumä munayniyu Tayta Diospa unanchäśhan muyunninćhu gïrranaculcänanpä. Nilpämuñätacmi: “Ya'a un'aypïmi suwanüpis cutimuśhä; cushisham can'a müdananta tuqui alistacüśha musyat-musyat alcamäcunacá un'aypi calanllannuy pin'aypä mana pulipäcunanpä” nil. Chaymi chay ispiritucunaca nunancunacta juntüläliñä Israel limayninćhu “Armagedon” nishanman. Chaypïtam chay anćhish cä anjilca ćhanćhanta waywäman jillpuycüñä. Jinaptinmi janay pachäćhu chuya wasićhu täcunanpïta ayaycaćhaypanuy nïmuñä: “Caywan'a lluyñam camacälun” nil. Chaymi cay pachäta räyucunäwan, bululunyaycunäwan sumä-sumä pacha-cuyuy tapsïlun. Cay pacha-cuyuynu'a lluy nunacunap cawsayninćhüpis manam imaypis cañächu. Jinaptinmi chay jatun Babilonia malcaca quimsaman particacüñä, jinantin nasyuncunäćhu malcancunäpis lluy tunïläliñä. Tayta Dios manamá un'alachu Babilonia nasyunta, aśhwanpam chay tincüninmannuy ćhacćhä bïnucta upyayächïnuy ćhanćhaćhu junta cä sumä piñacuyninta upyächila. Ñatac llapa lamarpa ćhawpinćhu cä islacunäpis, lluy ulucunäpis chincaculcäñämi. Jinaman janay pachäpïpis jatućhaćhä-jatućhaćhä luntum tawa ćhunca kïlu llasä-cama camacaycüñä. Chay sumä-sumä pläga cacuptinmi nunacunaca Diospa cuntran palapäcul jalutaculcäñä. Chaypïtam anćhish ćhanćhantin-cama cä anjilcunäpi jucnin aśhuycamul nimäñä: “Śhamuy cayman. Licaycachishayqui imanuypa mućhuycachisha cananta chay jatun malca, chay achca yacucunap lädunćhu täcü sumä watica anla walmi caśhantapis. Paywanmi cay pachäćhu puydï mandacücunaca mansibaculcäla; jinantin pachäćhu nunacunäpis sumä shincäśhanuy mansibacuynincunaćhu juchacawshipäcula” nil. Chaypïtam Chuya Ispiritup munayninwan chunyäman anjilca puśhäman. Chayćhümi licälú juc walmi puca chucaruman sillalayäta. Chay chucarum cañä anćhish umayu, ćhunca wälayu, llapa aychanćhüpis Diospa cuntran jalutacuśhan isquirbïshallam cacuñä. Chay walmi alli ćhaniyü-cama müdanawanmi ćhulacüśha cayäñä: yawarnuy puca müdanawan, yana puca müdanawanpis; ürucunawan, pirlacunawan aläjapacuśhalämi cacuñäpis. Chaynütacmi üru cüpaćhu juntacta mana allin mansibacuy lulaśhancunäta lluy lluy millachicuynincunacta chacchaycaćhayäñälä canpis. Ulcunćhüñatacmi isquirbisha cay niñä: “Camalächishañam: Jatun Babilonia Llapa Watica Walmicunap Mamanmi, Cay Pachäćhu Millachicuycunap Mamanmi” nil. Chaymi allinta licaycuypïtá chay walmi shincäśha cayäñä Diosman chalapacücunäpa yawarninwan, Jesuspi willacuśhtin wañücunäpa yawarninwan. Chayta licalculmi äśhaläcuyá jinalla. Jinaptïmi anjilca nimäñä: “¿Imapïtan caynu cacuyanqui? Ya'ami tantiachishayqui chay walmi ima caśhantapis, chaynütac chay sillaläśhan anćhish umayu ćhunca wälayu chucarupïtapis. Cay licaśhayqui chucaru unay cawsalam, canan'a wañüśham cayan. Ñatac luli-luli wayüpi śhalcamun'a wiñay simpri sumä ñacayman linanpämi. Chay unay cawsal canan wañüśha cäcäta yapa śhalcamüta licälälilmi cay pacha allaycuyninpïta canancamapis cawsaypä cä librućhu śhutin mana isquirbishacunacá sumä licapayllaman camapäcun'a. “Yaćhayniyu cayal'a canan cayta tantiaycuy: Anćhish umacunaca anćhish ulucunämi cayan; chayćhümi walmica täcuyan. Jinaman chay umancuna cayan anćhish puydï mandacücunätacmi. Picha cäcunacá wañülälishañam cayan; süta mandacücällañamari cayan. Chay anćhishca cayanlätacmi; pay yaycüluptin'a manañam ancha unayñachu caycun'a. Ñatac chay unay cawsäcá, canan wañüśha cä chucarum pusä mandacücämari. Pay anćhishcunäpa caśhtallanmi; camacaycämantacmi liyanpis. “Chay licaśhayqui ćhunca wälacunacá cayan manalä mandäman yaycapäcü ćhunca mandacücunam. Paycuna rätullapa ćhulaycuśham capäcun'a chay chucaruwan cusca. Ñatac chay ćhuncantin mandacücunaca awninacälälin munaynintawan mandacuyninta chucarüpa maquinman ćhulapäcunanpämi. Jinaptinmi chay Uwishcäwan pilyapäcun'a. Uwishcäñatacmi llapa munayniyücunap munayniyu cayal, lluy mandacücunap sumä mandacünin cayal llallïlun'a; paywan cäcunaca japächäśhancunämi, aclaśhancunätacmi, masïsu chalapacünincunatacmari” nil. Jinamanmi anjilca nimäñä: “Watica walmi täcuśhan achca yacucunaca cayan: malcacunam, llapa nunacunam, nasyuncunam, imaymana licchä limayćhu limäcunam. Chay chucaruwan ćhunca wälacunam sumä-sumä ćhïniculcan'a watica walmïta. Jinalmi mana caśhanman muyülälichin'a; calanllactam caćhaycälälin'apis. Aychantapis micapäcun'am. Jinalculmi lluy cañaycälälin'a. Tayta Diosmari munaśhanca lulacananpä cay mandacücunäpa śhun'unman munayninta ćhulaycun'a. Chaymi cuscanpïta limanacuycul chucarüta ‘am manday’ nil maquinman ćhulaycun'apis Diospa shimin lluy lulacacunancama. Chay licaśhayqui walmica cay pachäćhu mandacücunäta munaśhanta lulayächï jatun malcam” nil. Chaypïtam licälú sumä munayniyu juc anjil janay pachäpi ji'alpayämüta. Paypa sumä cayninpïtam cay pachäman sumä acchïñä. Paymi llapan callpanwan niñä: “¡Jatun Babilonia cućhpälunñam, cućhpälunñam! Canan'a supaycunap wasinmanñam muyülun; llapa supaycunap maćhayninmanñam, llapa anla ćhïnisha pishucunap ishnanmanñam muyülun. Jinantin pachäćhu nunacunämi sumä shincäśhanuy mansibacuynincunaćhu juchacawshipäcula. Cay pachäćhu mandacücunaca paywanmi mansibacälälila; Cay pachäćhu nigusyanticunäpis sumä rïcuman muyülälin, llapa aychanpa ima fïnunnin munaśhantapis chay malca lantïpuptinmari” nil. Chaypïtam janay pachäpïta cay nimüta uyalïlú: “Ya'ap nunäcuna, chay malcapïta wayralla yalapämuy paycuna juchaculcäśhanta mana juchaculcänayquipä, plägacuna mana alcansaycapäcuśhunayquipä. Juchancunamari janay pachäcama ćhälun. Chay mana allinnincunapïtamari Tayta Dios yalpälun. Quiquillanwan-ari paytapis cutiycächiy. Lulaśhanpi ishcay cuti maswanlä cutiycächiy. Chay bïnu shincachishancäpi juc mas sumänintalä uycüluypis. Sumä puydïtucuśhanman, nunatucuśhanman, allintucuśhanman tincüta llaquictawan turmintucta uycüluy. Paymari śhun'unćhu niyan: ‘Ya'a täcuyá mandacüñam. Manam japanyäśhachu cá nï imaypis duylucta aysaśhäñachu’ nil. Chaynu captinmi juc muyunllaćhu alcansämun'a imaymana plägacuna: wañuypis, wa'aypis, micuypi ñacaycunapis. Cäraycü Tayta Dios sumä jatun munayniyu calmari nina lupäcäwan camacaycülun'a” nil. Chay Babilonia ninawan sumä latayaptin untay ishpiyämüta licalmi jinantin pachäćhu puydï mandacücunaca maquintapis tällalcul-tällalcul awćhuculcan'a. Chaycuna chay Babiloniawan mansibacücunämari, paypa sumä cänincunaćhu imapapis janallanćhu cawsäcunämari. Chay sumä manchanaśh ñacayninta licapapäculmi calullapi nipäcun'a: “¡Imanuylä, imanuylä jatun malcallá, munayniyu Babiloniallá canqui! ¡Juc ürallaćhütan camacayniqui ćhämuñä!” nil. Ñatac jinantin pachäćhu nigusyanticunäpis paypïta sumä llaquicuywanmi awćhupäcun'a; manañamari lantï can'achu üructa, yulä illayta, sumä ćhaniyu lumicunacta, pirlacunacta, nï imaymana fïnu alli ćhaniyu lataśhcunacta: lïnu nishanta, sïdacunacta, puca-nilä lataśhcunactapis. Manatacmari caycunapi lulaśhacunäta lantï can'achu: imaymana tuqui aśhnä ćhaniyu cullucunapïta, marfil nishanpïta, brunsipïta, jïrrupïta, marmol nishan lumipïtapis. Chaynütac nï lantï can'achu canïlacunactapis, sumä tuquilla aśhnä pirfümicunactapis, insinsiucunactapis, mirra nishantapis, bïnucunactapis, asayticunactapis, arinacunactapis, nï trïgucunactapis. Chaynütac uwishcunacta, cawallucunacta, cärrucunacta, jinaman lanticulcänan uyway nunacunactapis, nïtac almancunactapis manañam lantï can'achu. Chaymi nipäcun'a: “Ima wañupacuśhayquipis manañam canñachu. Llapa tuqui fïnucama cäniquicunapis chincacunñam. Manañam imaypis talinquiñachu” nil. Chay malcacunäwan sumä rïcuyä nigusyanticunaca manchacuywan calullapïmi licapapäcun'a chay manchanaśh ñacayninta. Sumämi wa'apäcun'a awćhupäcun'a: “¡Imanuylä, imanuylä jatun malcallá canqui! Sumä-sumä lïnu fïnu lataśhwan, uwi-niläwan pucawan müdapacüśham calanqui. Üruwan, sumä tuquish-cama ćhaniyu lumicunawan, pirlacunawan adurnäśham calanquipis. Juc ürallactatan rïcu cayniqui rätu chincälun” nil. Chaypïta barcucunacta lluy manijäcunäpis, chayćhu lïcunäpis, lamarćhu lluy lulapacücunäpis calullaćhümi śhaycacaycälin'a. Chay malca lupaptin untaśhanta licälälilmi apalcaćhaculcan'a: “Cay jatun malcanuy'a manam mayćhüpis calachu” nil. Chaypïtam llaquicuypi umancunaman allpacta jitaycälil sumä awćhuśhtin apalcaćhaypa nipäcun'a: “¡Imanuylä imanuylä jatun malcallá canqui! Amćhümi llapa barcuyücunapis alli cäniyücunaman muyupäcula. ¡Juc ürallactatan rätu chincäśha licalïñanqui!” nil. Ñatac juc nimuñä: “¡Cay malcapïta cushiculcay janay pachäćhu lluy cäcunacá! ¡Cushiculcay Jesuspa nunancuna, puydï caćhancuna, Diospa willacünincuna! Amcunacta ñacachipäcuśhuśhayquipïmi Dios mirisïdunta mućhuyächin” nil. Chaypïtam munayniyu juc anjil palta uylu-nilä jatu-jatun lumi chalalcul lamarcäman wicapalpüñä, cay nishtin: “Cay wicapaśhäcänümi ampis jatun Babilonia malca mana caśhanman wicapäśha canqui. Manañamari imaypis licapäcuśhunquiñachu. Manañam arpacuna, quïnacuna, curnitillacuna, ima tucaycunapis amćhu can'añachu. Nïtac talicun'añachu ima lulayniyücunapis. Manañatacmi mulinup suynaynincunactapis uyalin'añachu. Manañam amćhu ima acchipis mastá acchin'añachu. Casaracuycunapis manañam can'añatacchu. Nigusyantiquicunämari munayniyütucuśha cäniyü-cama rïcuyälälila. Rüjacuyniquiwanmari jinantin malcacunacta ingañapäculanqui. Cay malcaćhümari Diospa willacünincunap, chalapacücunap yawarnintawan jinantin pachäćhu lluy wañuchishacunäpa yawarnincunactapis taliycula” nil. Chaypïtam janay pachäćhu uyalïlú achca-achca shimicta ayaycaćhaypanuy cay niyalcäta: “¡Aleluya! ¡Alawäśha cachun Tayta Diosninchic! Payllamari jatun munayniyu altuman juluycuśha salbacüca. Pay cäninman-cama nunacunäta cäraycunmari. Chaymari cay pachäćhu llapan nunacunäta juchacachï watica anla walmictapis cäraycula. Ñatac Diospa willacünincunacta wañuchishanpïtam payta cutichicüla” nil. Nilculmi yapatac cay nïlälimuñä: “¡Aleluya! ¡Alawäśha cachun Tayta Diosninchic! Chay cäraycuśha malcapïta untay ishpïca chaynüllam wiñay simpripä can'a” nil. Nïlälimuptinmi chay ishcay ćhunca tawayu yaśhacunaca, chaynütac tawa cawsäcunäca täcunanćhu cä Diospa puntanćhu pilataypanuy un'ulacaycälil cay niñä: “Chaynu cachun. ¡Aleluya! ¡Alawäśha cachun Tayta Diosninchic!” nil. Nïläliptinmi täcunanpïta juc shimi nilpämuñä: “Altuman julaycäliy Tayta Diosninchicta, llapa nunancuna, sumä mana sumäpis, payta manchacuywan chalapacücunaca” nil. Chaypïtam uyalïlú achca nunacuna limayalcänuy, sumä mayup jatun suynayninnu, räyup bululunyayninnu cay niyäta: “¡Aleluya! ¡Alawäśha cachun! Sumä munayniyu Tayta Diosninchic ñam mandayanña. Cushicuśhun, Tayta Diosta altuman juluycuśhun cushicuypïta. Uwishcäpa casaracuynin ćhämunñamari. Walminpis listuñam cayan; lïnupi fïnu fïnu chipyayä müdanawanlämi cayanpis” nil. (Chay lïnu cayan nunancunap allin lulaynincunam.) Chay anjilmi nimäñä: “Cayta isquirbiy: ‘Cushisha capäcuchun Uwishcäpa casaracuyninman ayachisha cäcunaca’ ” nil. Jinamanñatacmi nimäñä: “Cay lluy nishäcunaca quiquin Diospa rasun shiminmi” nil. Chaynu nimaptinmi anjilpa puntanman pilataypanu un'ulacuyculá alawanäpä. Jinaptïmi: “Ama chayta lulaychu. Ya'apis Diosta sirbïllam cayá amnüpis Jesusman masïsu llapa chalapacü-masiquicunanüpis. Aśhwanpa Diosllacta alaway. Llapa willacücunäpa willacuynincunaćhu Jesusllapïmari cayan” nil nimäñä. Chaypïtam janay pachäta quićhalayäta licälú. Chayćhümi cayäñä juc yulä cawallu. Chayman sillaläcäpam śhutin cañä “Rasun Chalapacunaca” nisha. Pay rasun cäcällamannümari cäraycunpis, gïrranacunpis. Ñawincunañatacmi ninanu chipipicyayäñä, umanñatacmi achca curunayu cañä. Chayćhu śhutin isquirbisha cäcätam paylla tantiañä. Chaynütacmi müdananpis yawarwan chapüśhanu cacuñä. Śhutinñatacmi “Diospa Limaynin” nisha cañä. Janay pachäćhu cachacucunäñatacmi lïnupïta luläśha fïnu, yulä, chuya müdanawan müdacälälisha, yulä cawallucunaman sillacälälisha capäcuñä. Shiminpïtañatacmi yalamuñä sumä afiläśha ispäda llapa nasyuncunäta llallinanpä. Pay juc jïrru maquinwan caycachilmi mandan'a. Ñatac paymi bïnupa übacta jalücänüpis juchancunapïta ñacachin'a; jatun munayniyu Diospa piñacuyninwantacmi mućhuchin'apis. Jinaman'a müdananćhüpis uticunćhüpis isquirbïsham cañä: “Llapa Munayniyücunap Munayniyüca Lluy Mandacücunap Sumä Mandacüninca” nil. Chaypïtam licälú juc anjil intïman śhaycucuycul cay nil ayaycaćhayäta: “Śhapämuy llapa licchä pälïcuna, Diosmi ayalcächishunqui cumbidunćhu jatun mandacücunäpa, cachacup puydïnincunäpa, munayniyu nunacunäpa, cawallucunäpa sillädancunäpa, uyway mana uyway nunacunäpa, sumäpapis mana sumäpapis aychancunacta micapäcunayquipä” nil. Chayüratacmi chucarüta cay pachäćhu mandacücunäwan lluy cachacuntinwan cayäta licälú. Paycuna jucllachanacüñä chay yulä cawallun silläśhawan lluy nunancunawanpis pilyananpämi. Chayćhüñatacmi ichá chay chucarüta sumä milagrucunäta lulapü artish willacücätapis chaläläliñä. (Caymari chaypa śhutinwan unanchachicüśha nunacunäta ingañal chucarüpa liträtunta alawachipäcula.) Jinalculmi chay chucarütawan casquish willacücäta cawsayällacta jitalpäläliñä asufriwan nina walayä ućhaman. Juccunätañatacmi chay yulä cawalluman sillaläca limalcuśhallanwan juc ispädawan-yupaypis wañuchiñä. Jinaptinmi chay nunacunäpa aychancunawan wisculcunaca amïläliñä. Chaypïtam licälú juc anjil janay pachäpïta luli-luli mana camacä wayup quićhacuntawan jatun cadinacta maquinćhu apticüśha ji'alpayämüta. Chay anjilmi unaypi jatun culibraycäta, supaycäta, chay quiquin Satanaśhcäta chalälul walanga (1000) watapä watäñä. Chayćhümi chay supaycäta luli-luli wayuman jitalpuycul chayman sumä siguräñä walanga (1000) wata intiru nasyuncunäta mana ingañananpä. Chay walanga (1000) wata pasäluptinñatacmi rätullapä caćhaycunan can'a. Chaypïtam licälú täcunanćhü-cama mandacunanpä ćhulaycuśhancunaca täcuyalcäta. Chay mu'uśha nunacunäpa almancunactamari licälú. Chaynu wañüchisha capäcula Jesuspa willacuyninman masïsu chalapaculcäśhanpïtam, Diospa shiminta willaculcäśhanpïtam, chay chucarütapis nï liträtuntapis mana alawapäcuśhanpïtam, chaynütac maquinćhüpis, ulcunćhüpis mana unanchachiculcäśhanpïtam. Paycuna śhalcälälimulmi Jesuswan walanga (1000) wata mandapäcun'a. Cay cayan punta śhalcamuycämi. (Juc wañücunacá walanga (1000) wata pasanancama manalämi śhalcapämulachu.) Chayurá punta śhalcamücunaca cushisham chuyam capäcun'a. Paycunacta ipa wañuyca manamá uchuyllapis yataycälin'achu. Aśhwanpa Diospawan Jesusninchicpa sasirdütincunaña capäculmi walanga (1000) wata paywan cusca gubirnan'a. Ñatac walanga (1000) wata pasäluptin'a supayca chay wićhaläśhanpïta caćhaycuśham can'a. Jinalmi yalun'a casquicuyninwan jinantin pachäpa sapincunaćhu nasyuncunäta pantachinanpä, Gog nishantawan Magogta. Chaypïtam lamarpa patanćhu a'u-yupay achca-achcacta gïrrapä juntun'a. Chaynu jinantin pachäpa sapincama lipäcul, Diospa nunancuna juntuläśhancätawan Diospa cuyaśhan malcantapis lluy cunćhacaycälin'a. Jinäluptinmi janay pachäpïta nina ji'alpamul chay cunćhaläcunäta camacaycülun'a. Ñatac chay casquish supayta asufriwan nina walayä ućhamanmi jitalpüñä. Chayćhüñam cayäñä chucarüpis, supaypa artish willacüninpis. Chayćhümari tutay-muyun wiña-wiñaypä ñacapäcun'a. Chayüratacmi licälú juc jatun yulä täcunacta täcünintawan. Chayćhümi allpäpis, sïlüpis mayćhu caśhanpis mana camalal lluy chincacuñä. Chaypïtam wañüśhacuna sumäpis mana sumäpis Diospa puntanćhu śhäcuyalcäta licälú. Chayćhümi quićhaycuñä librucunäta. Chaynütacmi cawsaypä cä libructapis quićhaycuñä. Chaymi chay librucunäćhu isquirbishanmannuy chay wañuśhacunaca cäraycuśha cala. Lamarcunäpis, wañuycäpis, wañücuna caśhancäpis lluy chayćhu wañuśhancunacta-camam uycälimuñä. Lluy-lluymari lulaśhanmannuy cäraycuśha cañä. Chayćhümi chay quiquin wañuycäpis, wañücuna caśhancäpis jitaycuśha cañä nina walayä ućhaman. Cay nina walayäcämi “ipa wañuy” cayan. Cawsaypä cä librućhu śhutincuna mana talicücunacá chaymanmari jitaycuśha capäcuñä. Chaypïtam licälú janay pachätapis cay pachätapis muśhü cayäta. Canan licaśhanchic janay pachaca, cay pachaca, lamarcäpis manañamari cañächu. Chaypïtam licälú chuya muśhü Jerusalen malca janay pacha Dios caśhanpi ji'alpayämüta. Chay cayäñä juc wamla limay-masinta casaracuy muyunpä sumä allichacüśha alcayäcänümi. Chayüram uyalïlú täcunanpïta llapa callpanwan cay nimüta: “Cananpïta nunancunawanmi Dios cawsaycun'a. Paycuná Diospa nunanmi caycälin'a; quiquin Diosñatacmi paycunawan caycun'a Diosnin caycunanpä. Paycunap llapa wïnincunacta Diosmi pichaycun'a; manañam can'añachu wañuypis, awćhuypis, wa'acuypis, nanaypis, nï ima llaquipis lluy punta cäcunaca camacäśhañamari” niñä. Ñatac chay täcunaćhu täcücämi nimuñä: “Canan'a ya'a ima aycactapis lluy muśhümanñam camayá. Cay limaśhäcunäta isquirbiyña; rasuncämi, chalapacunamari” nil. Chaypïtapis nimäñämi: “Camacalpüśhañam cayan. Ya'ami Alfapis Omegapis cayá; allaycuycäpis camacaycäpis cayá. Mayanpis yacunäśhanuy ashimäcätá dinbaldillam cawsay yacupïta upyaycachishä. Mayanpis llalliycücá ya'awanmi imaypis cawsaycun'a; Diosninmi ya'a caycuśhä; payñatacmi nuná caycun'a. Ñatac ćhinaśhcunaca, mana chalapacücunaca, millachicuyta luläcunaca, mansibäducunaca, nuna wañuchicücunaca, taytachacunacta alawäcunaca, casquishcunäpis lipäcun'a asufriwan nina walayä ućhamanmi, chay ‘ipa wañuy’ nishancämanmari” nin. Chaypïtam ipa anćhish anjilcunapïta jucnin aśhuycamumäñä ćhanćhanćhu ñacayniyu. Jinalmi nimäñä: “Śhamuy, Uwishcäpa limay-masintam, walmintam licaycachishayqui” nil. Chaypïmi Ispiritup munayninćhu jatun altu uluman puśhämäñä. Chayćhümi licachimäñä chuya Jerusalen malca janay pacha Dios caśhanpi ji'alpayämüta. Chay malcam sumä chipyayäñä Diospa acchiyninwan, sumä cayninwan. Chay acchiynin sumä chipyayäñä tuqui-tuqui ćhaniyu luminüpis, jaspi nishan luminüpis, ishpi-yupaypis. Chay malcap muyülïninmi altu-altu, anchu-anchu piläśha cacuñä. Ćhunca ishcayniyu puncuyümi cañä. Puncuncunaćhütacmi juc anjil-cama cayäñä. Chayćhütacmi isquirbïsha cañä ćhunca ishcayniyu Israel ayllucunäpa śhutincuna. Inti yalamunan lädućhümi quimsa puncu cañä; inti ji'alpunancäćhüpis quimsa; ipa-lädućhüpis quimsatac; chay punta-lädućhüpis quimsatacmi. Chay malcap muyülïninćhu pilam ćhunca ishcayniyu simintuyu cañä. Chay simintu lumicunaćhümi Uwishcäpa ćhunca ishcayniyu puydï yaćhapacünincunap śhutincuna isquirbïsha cañä. Chay limapämä anjilca śhu'uśhtanuy ürupïta tupucuctam aptilayäñä chay malcacta, puncuncunacta, muyülïnin pilancunacta tupunanpä. Chay malca cuadrädum cañä, largunmanpis anchunmanpis chaynu tupullam cañä. Anjilmi chay malcacta aptiläśhan śhu'uśhwan tupüñä. Jinaptinmi ishcay walanga ishcay paćhacniyu (2200) kilumitru largunmanpis, wichayninmanpis, anchunmanpis cacuñä. Chaypïtam anjilca tupucunwan tupüñä chay malcap pilanpa altunninta. Jinaptinmi süta ćhunca pichayu mitru cañä. Chay malcap muyülïnin pilam jaspi nishan lumiwan piläśha cañä. Quiquin malcañatacmi ürunllanllanwan luläśha cacuñä, ishpićhünüpis sumä camalayä. Chay malcap muyülïninpa simintunmi imaymana licchä ćhaniyu lumicunawan adurnapacüśha cacuñä: allaycuynin simintum cañä jaspi amya birdi lumipïta, ishcaycäñatacmi safiru asul lumipïta, quimsäñatacmi agata mulu-mulu lumipïta, tawäñatacmi ismiralda birdi lumipïta. Pichäñatacmi onice yana lumipïta, sütäñatacmi curnilina puca lumipïta, anćhishcäñatacmi crisolito tuqui tun'uśh lumipïta, pusäcäñatacmi berilio amya asul lumipïta, isuncäñatacmi topacio amya tun'uśh lumipïta, ćhuncäñatacmi crisoprasa birdiwan tun'uśh lumipïta, ćhunca jucniyücäñatacmi jacinto birdiwan asul lumipïta, ćhunca ishcayniyücäñatacmi amatista yana asul lumipïta. Ñatac chay ćhunca ishcayniyu puncucunam ćhunca ishcayniyu pirlacuna; juc pirlapïta-camalla luläśha cacuñä. Chay malcap jatun cällinpis ürunllanllanpïta luläśham cacuñä, ishpićhünüpis sumä camalayä. Chay malcaćhu manam licalächu alawana ima wasictapis. Aśhwanpa jatun munayniyu quiquin Tayta Dioswan Uwishcämi chayćhu alawanapä cayäñä. Chay malcaćhu intïpa nï quilläpa acchiynintapis manam nisitäñächu. Aśhwanpam quiquin Diospa sumä caynin chayćhu acchiyäñä; Uwishcätacmi michïru cañä. Nasyuncunäpis chay malcap acchiyllanćhümi pulipäcun'a. Cay pachäćhu mandacücunäpis chayman apapämun'a imaymana cänincunactam. Puncunpis manam imaypis wićhacacun'achu; imaypis quićhalayan'a tutapaypis manaña captinmari. Chaynütacmi llapan caśhtacunäpis lluy sumä cänintapis, sumä caynintapis apapäcun'a. Chay malcaman manam yaycapäcun'achu ima anla millachicuy lulaycunapis nï luläcunäpis, nï casquishcunäpis. Aśhwanpa yaycapäcun'a Uwishcäpa cawsaypä cä librunćhu śhutin isquirbishacunällam. Chaypïtam juc anjil licaycachimäñä chuya-chuya ishpinüpis chipyayä cawsay yacu mayucta. Diospawan Uwishcäpa täcunanpïta yalamulmari chay malcap jatun cällin ćhawpinpa liñä. Chay mayup wic-lädu cay-lädu patanćhümi cawsachicü jaćhaca wiñayan. Chay jaćha quilla-quillalla wayulmi, watäćhu'a ćhunca ishcayniyu cuticta wayun. Chay jaćhap lapincunañatacmi nasyuncunaca jampiculcänanpä cayan. Chayćhu manañamari imapis nï mayanpis mana allinpa licaycuśha can'añachu. Chayćhu Dioswan Uwishca mandaptinmi sirbïnincunañatac alawapäcun'a. Quiquin cärantapis licaycapäcun'am, ulcuncunaćhüñatacmi śhutinta apapäcun'a. Ñatac chayćhu imaypis manam tutapay can'añachu; quiquin Tayta Dios paycunacta wiñay simpripä acchiptinmi chayćhu yaćhäcunaca michïrucunactapis nï intïtapis nisitapäcun'añachu. Wiñay simpripäñatacmi mandapäcun'apis. Chaypïtam anjilca nimäñä: “Cay limaśhäcunaca rasuncäwan chalapacunamari. Willacünincunacta tantiaycachï quiquin Diosmari caćhämun anjilninta cay śhamü muyuncunäćhu imapis pasanancunacta chalapacünincunaman tantiaycachinanpä. “Canallanñam śhayämú. Maynu cushishalä can'a cay librućhu Diospa limaśhanmannüpis cäsucücunaca” nil. Ya'a Juanmi caycunacta lluy uyalilá, licalá. Chaypïtam anjilpa ñawpäninman alawanäpä pilataypanu un'ulacuyculá. Jinaptïmi nimäñä: “Ama jinaychu. Amnüpis sirbiwshï-masillayquim cayá, chalapacü-masiquicuna Diospïta willacücunänüpis, chaynütac cay librućhu isquirbishacta cäsucücunänüpis. Aśhwanpa Tayta Diosllacta alaway” nil. Chaypïtapis nimäñämi: “Cay librućhu śhamü timpucunapi willacuynin isquirbishancunacta ama quiquillayquipá ćhulacuychu. Chay pasanan muyuncunaca ji'acaycayämunñamari. Chayurá mayanpis mana allin luläcá jina mana allincäta lulachcächun; millachicuy luläcunäpis chaynülla lulachcächun. Mayanpis allincäta luläcá jinallatac lulachcächun. Chaynütac Diosllapa cawsäcäpis chaynülla cawsachcächun. “Aw, canallanñam śhayämú. Primiuctapis apayämümi lulaśhanman tincüta manyapi lluy unäpä. Ya'ami Alfapis Omegapis cayá; allaycuycäpis camacaycäpis, imaypïtapis imaycamapis cawsäcämi cayá. “Cushisha capäcuchun müdanancunacta chuyanchäcänüpis chuya cawsäcunaca. Paycunamari chay malcaman puncunpa yaycapäcunan; wiñay simpri cawsachicü jaćhap wayuynintapis micapäcunanmi. Ñatac waśhaćhümi capäcun'a: allunüpis anlacta luläcunaca, mansibäducunaca, nuna wañuchïcucunaca, taytachacunacta alawäcunaca, rüjacücunaca, casquicuycunacta cuyäcunapis. “Ya'a Jesusmi am chalapacücunäman caycunacta tantiaycachinacpä anjilnïta caćhämú. Mandacü Davidpa milayninca ya'ami Jaćha Chillquimücänüpis cayá. Ya'atacmi Acchi Lusirupis cayá” nin. Chuya Ispirituwan Uwishcäpa walminmi “Śhamuy” niyäśhunqui. Jinaman uyalicücunapis juccunacta “Śhamuy” nipäcuchun. “Yacunäśhacunaca śhamuchun; munäcá dinbaldilla wiñay simpri cawsachicü yacucta upyachun” niyäśhunquimari. Ya'a Juanmi cay librućhu isquirbïshá willacuycunacta cäsucücunäta anyaycú: Mayanpis cay willacuyman imallactapis yapaycücätá, Diosmi paymanpis yapaycun'a cay librućhu isquirbïsha ñacaycunäwan. Chaynütac cay librućhu isquirbïsha willacuycunacta mayanpis imallactapis julücätá, cay librućhu nishan chay cawsachicü jaćhap wayuynintawan chuya malcaćhu cananpïtapis quiquin Diosmi julülun'a. Lluy caycunacta nïcämi nin: “Canallanñam śhamuśhä” nil. Aw-ari. ¡Chaynu cachun! ¡Śhamuy, munayniyu Jesusllá! Quiquin Jesusninchic llaquipaynin amcunaćhu cachun. ¡Chaynu cachun!