مکلفان این بحث حمایت از سالمندان رو دکتر هدایتنیا فرمودند نظر شما چی هست و یا با این تقسیم بندی که ایشون فرمودند موافق هستید نکه دایید بفرمید بله ببینید تقسیم بندی یعنی این دستخواهی از مکلفینی که جناب استاد هدایتنیا فرمودند خب دقیقا مبتنی هست و منطبق هست با عدبیات و حقوق اسلامی ما و اگر که ما مبتنی بر عدبیات فقهی من هم بخوای مکلفین رو دسته بندی بکنیم باید به ترتیب وارد همین ساحت ها و همین دسته ها بشیم همونطور که فرمودند دسته اول اولاد سالمندان هستند حالا البته اولاد رو که میگیم در مکلفینی معنای موسعش اولاد یعنی فرزندان فرزندان فرزندان و الى آخر نوه ها و نتیجه ها همه این ها زیل معنای واجه اولاد قرار میگیره به لحاظ عدبیات فقهی ما که همه این ها در مقابل اون والدین که هم سال خودشون مسئولیت دارند حالا البته به لحاظ قاعده الاغرب فالاقرب مسئولیت هر کدوم از این ها تکلیف هر کدوم از این ها وقتی منجز میشه که لایه و نسل نزدیکتری به والدین سالمند وجود نداشته باشه یعنی اگر که فرزند وجود داشته باشه بلو یک نفر یا اون یک فرزند بلو این که دختر باشه یا پسر باشه تفاوتی نمی کنه نوبت به نوه ها نمی رسه نوه ها وقتی مسئولند که در نسل مافوق خودشون یعنی فرزند کسی وجود نداره اون والدین که هم سال نه پسری دارند و نه دختری خب قاعده الاغرب فالاقرب اینجا حاکم میشه نوبت به مسئولیت نوه ها میرسه اگر اونها نبودن نسل باشه نوبت در هر صورت اولاد در همه نسلها یکی از مکلفین مهم هستند و شاید بتوانیم بگیم که در عدبیات فقهی ما به لحاظ این که خاکمیت اسلامی یعنی حکومت معنای من حکومت هست به لحاظ این که ما حکومت چندان در فقه شیعه موضوعیت نداشت چندان در ذهن فقه های ما موضوعیت نداشت ولیل که وجود خارجی این حکومت چندان احساس نمی شد اینیت خارجی پیدا نمی کرد وظایف حکومت در قبال سالمندان در فقه شیعه قدر نحیفه نسبت به وظایفی که فقه ها در قبال اولاد بیان کردند ارز می کنم طبیعی هست به لحاظ تاریخی فقه شیعه در زمره مباحث حکومتی خودش بحث های مفصلی رو مطرح نکرده اما خب طبیعتاً مبانی فقهی توی فقه آمده ارز می کنم مبانی فقهی راجع به وظیفه حکومت اما این که دقیقاً مشخص بشه حوزه هاش نسبت به مباحث و اون حجم مباحثی که فقه ها در قبال وظایف اولاد مطرح کردن بسیار نحیف تر هست در این حال که الان در نظام حقوقی ما بعد از تشکیل حکومت اسلامی طبعاً وظایف حکومت اسلامی در قبال سالمندان به مراتب اهمیتش نسبت به سابق فزونی پیدا کرده و اصلاً حوزه حقوق امومی وظایف حکومت در اصر اخیر به نهو اجسناب نپذیری افضایش پیدا کرده به همین دلیل در مباحث فقهی جدید راجعه به حوزه وظایف حکومت در قبال سالمندان هم بحثای متعددی صورت میگیره افزون بر این که فرمودن جناب استاد دایت نیا وظیفه ادول مؤمنین و شهروندان جامعه هم در عدویات فقهی ما در مباحث حسبی و امور حسبه مورد توجه قرار گرفته اینها هم دسته یه از مکلفین هستن و دسته چهارمی از مکلفین که در فرمایشات استاد هم بود خود زن و شوهرها هستند در مقابل یک دیگر زن و شوهرهای که سالمند میشن من فقط برای این که توجه به این ساحت رو هم مشخص بکنم یک نظری رو یک مطلبی رو عرض میکنم از فقیه معاصر من از لطایت اله از ما سبحانی در کتاب خودشون در کتاب نظام و نکاه شون ایشون در این بحث که وقتی یک خانومی به سن سالمندی میرسه به سن پیری میرسه خب توی اون سن توانه و تمكن تمکین به نه به قابل توجهی از اون خانوم مسن تحلیل میره و تقلیل پیدا میکنه یک خانوم در سن پیری دیگه به یک اندازه یک زن جوان توان تمکین نداره این بحث توی کتاب ایشون مطرح شده که حالا اگر پیر زنی در مقابل شوهر خودش که شوهر او هم پیر مرد هست منطقه توان آقایان توی اون سن به اندازه ی خانوم ها کاهش پیدا نمیکنه توان خانوم ها برای تمکین توی اون سن خب به مراتب بیشتر از آقایون تضعیف و تقلیل میشه ایشون این بحث اونجا دارن که حالا اگر یک پیر زنی توی اون سن توانش برای تمکین کم بشه ویا گاهن از بین بره دیگه واقعا تمکنی به لحاظ بیماری هایی که خانوم ها توی اون سن میگیرن توان و تمکنی برای تمکین توی اون سن باقی نمونه آیا برای اون شوهرش الزاماتی که وجود داشت نسبت به نفقه و موارد دیگر آیا از اون الزامات شوهر او چیزی کمیده اونجا بحث مفصلی داره من نمیخوام الان وارد بشم میخوام اهمیت این قشر از مکلفان رو هم عرض بکنم که زن و شوهرها هم در دوره پیری در مقابله هم یکی از مکلفان محصول بشن من به عنوان نتیجه آخر فرمایشات حضرت آیت الله سبحانی رو عرض بکنم چون بحثی که اونجا مطرح کردن مفصله ایشون نهایتا بعد از بحث استدلالی مفصلی به اینجا رسیدن که نتنها از الزاماتی که برای اون شوهر در سنین جوانی وجود داشت مثل الزام به انفاق نتنها توی اون سن چیزی کم نمیشه با وجود این که دیگه اون همسر توان تمکین نداره بلکه حزینه های درمانی که اضافه هم میشه توی اون سن خب طبعا روشن هست که حزینه های پزشگی و درمانی توی اون سن به حد قابل توجهی توجهی ارتقا پیدا میکنه نتنها از اون الزامات راجعه به انفاق چیزی کسته میشه بلکه اون حزینه های درمانی هم به مسکولیت ها و وظایف شوهر توی اون سن اضافه میشه پس در هر صورت اون چیزی که دستبندی که حضرت استاد فرمودن در لایه های چهارگانه مکلفین اولاد زوجه نسبت به همدیگر شهروندان حالا ما عنوان حقوقش رو میذاریم شهروندان فقه ها بهش میگن عدول مؤمنین حالا ما بخواییم حقوقی سازیش بکنیم این باجر رو بگیم شهروندان و قسم چهارم هم حکومت که حکومت اتفاقا در عصر اخیر وظایف بسیار مهمی بر احدش هست در قبال سالمندان خیلی متشکر و ممنونم اجازه بفرمید که ادامه بحث رو در قسمت بعدی در خدمت شما باشیم لحظاتی رو فرصت میگیریم از اتاق فرمان و بر میگردیم با شما عزیزان و خوبان هستیم فقه تیوری واقعی اداره انسان از گهواره تا گور هست ولی فقیه در همه سوبر ولایت دارد فقه در عرصه حقوق اقتصاد سیاست فرهنگ و اجتماع در برنامه فقه پویا صدای من رو از رادیو معارف میشنوید با برنامه فقه پویا همچنان با شما عزیزان هستیم پیرامون موضوع بررسی چارش های سالمندی در فقه و حقوق ایران اسلامی بحث و گفتگون کنم با مهمانان محترمی که حاضر هستن در استدیو رادیو معارف جنابای دکتر هدایت نینا و جنابای دکتر احسانی فر پیرامون مودل های حمایتی از سالمندان بحث و گفتگون کردیم که چه مودل های رو میشه برای حمایت از سالمندان در رزای گرفت و قبل از اون گفتیم که اصلا خطاب ما برای این مودل های حمایتی چه کسانی هستن چه کسانی هستن که مکلفن برای اینکه حمایت کنن از این سالمندان عزیزا بزرگوار به سه تقسیم مندی رسیدیم و در یک بخش دیگرش هم به چهار تقسیم مندی رسیدیم خدمتون ارزیم کنم برخی فرزندان رو خطاب میدونن برخی زنان و شوهران رو خطاب میدونن بعضی ها جامعه و مؤمنین رو و در آخر هم حاکمیت و دولت رو اجازه بفرمایید که از جناب هدای اصنی ها این سآل رو بپرسم که آی دکتر حالا ما مکلفان رو مشخص کریم حالا در یک تقسیم مندی سه گروه هستن یا چهار گروه فرقی نمی کنه حالا این مکلفان چه باید بکنن و چه حمایت هایی رو باید سی نسبت به سالمندان عزیز و بزرگوار ما داشته باشن ممنون از آی دکتر سه گانه کردن یا چهار گانه کردن بلکه شاید از این جهدی پنج گانه شما ملانو عرض میکنم ببینید اگه سه گانه کردیم از خانواد تفسیر موسیقی خواهیم داشت حتی به نظرم اقربا هم اونجا مطرح میشن یعنی اولاد خود زوجین و خیشان آیه 180 سوره مبارکه بقره کتب علیکم ادا حدره حدکم الموت انترک خیرن الوسیت للوالدین والاقربین بالمعروف بر شما مقرر شده کتبه چون یکی از شما را مرگ درستد جالبه اینجا بره فرزندان وسیعته بره فرزندان رو نیوورده چرا چون بچه ها خوب عرص میبرن وسیعتم نکنه سهمال عرصشون سر جاشه برای والدین حالت عرص هست ولی برای اقربین وسیعت بکنی اقربین چون عرص نمیبرن برای والدین آورده احتمالا دلیلش نکافی بودنه یک ششوم سهمال عرص والدین باشه بنابراین عیبی نداره ما مستاقی تقسیم بکنیم طبیعتا بیشتر خواهد شد ولی اگر سگانه کردیم توی خانواده خانواده رو میتونیم تفسیر ما وسیع بگیریم و یا نه تفسیر مزید داشته باشیم اقربین رو ببریم تو روابط اجتماعی و شهروندی این دیگه سلیقهیه خیلی بلگوی مدونی نداره که هم ازش طبیعت بکنن خیلی اهمیتی نداره ولی در مجموع مشخص شده که ما ارز کنم خدمتون که مکلدفینمون متفاوتن سنخشون متفاوته در بعضی موارد زمانتجه های قوی داره در بعضی موارد زعف زمانتجه های قوی داره مثلا وقتی در روابط خانوادگی ما در روابط والدین و فرزندان بسیار نفقه رو مطرح می کنیم زمانتجه های قوی داره ولی در اوقع شهروندی خب مؤمنین باید نسبت به نیاسای سالمندان جامعه احساس مستوریت کنن حالا نکردن چه اینجا بینی زعف زمانتجه های قوی داریم حتی تو بسیار زکات زکات واجب هم می بینیم بدید زعف زمانتجه های قوی داره تو بخش مکلفین حکومتی هم باز همین بخش این مشکل زعف زمانتجه های قوی داره یعنی اگر آکمیت در بخشهای مختلف به ویژه وزارتخانه هایی که مسئولیت براشون تعریف شده در قوانین اجرای ما اگر قصور یه تقصیلی داشته باشن اونجا هم باز ما می بینیم که زعف زمانتجه های قوی داره چطور؟ چون حکومت خودش زامن اجرای قوانینه ولی در بخش قوانینی که وظایف خود دستگاه حکومتی رو مشخص میکنه اگر قصور یا تقصیلی وجود داره چه کسی میخواد اجرای اونو تزمین بکنه این زعفیست که در بخش قواید حقوق امامی وجود داره من گمان میکنم یک بحث بسیار بسیار مهمی هم که اینجا سرکلش پیدا میشه اون نهادهای حقوقی همایتیه آیا دکتر موافق از این خودش هم یه فصل مهمیه خب خیلی خب ما میگیم در درون خانواده با سازکار همایتی باشه نهادهای حقوقی چیه؟ بعضیش عرصه، بعضیش وسیعته بعضیش عرض کنم وقفه اینا نهادهاییست که اتفاقا چه در عباده شمایی چه در عباده خانوادگی هر کدوم از این یه زرفیت خاصی داره نفقه یک نهاده درسته؟ که در روابط والد فرزندی تمنی نیازهای مالی والدین نیازمند را شریعت مقدس اسلام و همینطور قوانین موضوعه بر اهده فرزندان گذاشته یک نهاده که حالا اگه ورود پیدا کنیم میبینیم زعفای جدی داره یعنی قانون تعریفی که از نفقه نفقه اقارب آورده اصلا بروز نیست یعنی همون نفقهی که همسران نسبت به همدیگه دارن و شوهر باید پرداخت کنه به همسر خودش همون هم فرزندان باید به پدر و مادر خودشون بردارن دقیقا نفقه از نظر فقی سببش یا زوجیته یا قرابته حالا ملکی امین که دیگه موضوعیت نداره تو نفقهی که سببش قرابته رابطه والد فرزندیه چون در روابط برادران خوهران که اقارب در خط افقی هستن تعهد به انفاق بلازوقی که وجود نداره اما در خط امودی به صورت متقابل این تعهد وجود داره والدین نفقه فرزندان با شرایطی که والدین تمکن مالی دارن و فرزندان هم همینطور نیازمند باشن و به صورت معکوس فرزندانی که تمکن مالی بلفل دارن والدینی که مستحق در یافت نفقه هستن اینجا هم فقه و حقوق الزام به انفاق دارن والدینی که تمکن مالی ندارن مشروطه دیگه چون نفقه که سببش زوجیت از جهات مختلف اطلاق داره یعنی شوهر باید نفقه بده اهم از این که تمکن بلفل داره یا نداره اونجا وجود تکسب هم هست زوجه هم مستحق در یافت نفقه هست اهم از این که تمکن مالی داشته باشه درامت داره یا نداره اما نفقه که سببش قرابته دقیقا مشکل همینجا هست این تفاوت وجود داره دقیقا مشکل اینجا هست یه مشکل این هست که شاید کسی رو که ما مکلفه به انفاق میدونیم یعنی اولاد نسبت به آبا شاید تمکن بلفل نداره به ویژه این که اگر فرد را اینطوری در نظر بگیرید که هم متحل نفقه همسرش به دو پردازه هم پدر مادر سالمندی داره شاید درامتش و دارویش کفاف نفقه همه اینا رو نداره که فقوق موضوعی ما به طبعیت از فقه اسلامی نفقه زوجه رو مقدمه بر نفقه سای اقربا میدونه درست های دکتر؟ تقدم داره یعنی کسی فرزند داره همسر داره نفقه همسر اولاست بر نفقه فرزند و همینطور والده این قوانین اینطوریه فعلا ممکنه کسی برش خورده بگیره ولی فعلا اینطوریه ما الان مشکلی که ممکنه پیدا بکنیم اینست که ببینیم اولا تعریفی که از نفقه اقارب به عمل اومده چیه؟ آیا همه نیازمند فردو در دور سالمندی پوشش میده یا نمیده؟ در مرحله بعد ببینیم اگر مکلفه به انفاق تو فرض بحث ما اولاد باشن توان مالی ندارن تمنکن مالی ندارن در مورد زوجه اونجا میگه زوج باید بپردازه نداره به رستق راست قرص کنه نداره تکستور برش واجبه ولی در نفقه اقارب این قیود نیست تمنکنه بالفعل ملاکه اخلاقی عرض نمی کنم و حقوقی عرضیم کنم یعنی ممکنه پسر بگه من خب ندارم اینجا دیگه زمانت اجرایی وجود نداره اینجا جایگزی نشیم میتونه باشه دقیقا از حقوقی ضعف ظرفیت و حقوق ما دقیقا همینه یعنی چالش داریم اینجا یه چالش اینست که فرزند رتبه بعدی نسبت به والد نیازمندش تأخد داره تأخد اصلیش و اولویت اولش نسبت به تأمین همسرش بازم هم ارس می کنم شاید شنواندهایی که قوانین کنونی نمی دونن بر من خورده بگیرن من نظر خودمون نمی دیم من در حقوق فعیلی رو قوانین منعکس می کنم خب تره ممکنه بگی من در آمدن اینقدر نفقه همسرم اینقدر دیگه چیز تشنیمونه که بخوام به پدر مادر پیرم بپرسم این یه چالشه چالش دیگه تعریف نفقه است که آیا همه نیازمند والدینو در دوره سالمندی پوشش می ده یا نه این دوتا مسئله ایست که در ظرفی از سنجی و خصوصی در بحث نفقه فقط چون فقط نفقه نیست ارز کردم نعاده مایتی و حقوقی ما میتونه وسیعت باشه میتونه سلح مالی باشه میتونه هبه باشه شکلهای مختلف وجود داره نفقه رو ما باید آسیب شناسی کنیم که فکر کنم مهمتری نعاده وقعی حمایتیمون الان نفقه است نظام وقعی نفقه غیر از نفقه در رابطه زن و شوهری در رابطه والد فرزندی دوسته تو مشکل جدی داره و این مشکل نمیتونه امنیت اختصادی که طبیعتاً اگر امنیتون اختصادی نباشه امنیت روانی هم نیست برای سالمندان رو تمنیم بکنه و اخ میریم سراغ حقوق شهروندی و سازوکاره و حکومتی که اونجا خودش مشکلات خودشو داره که ارز کردم در بخش حقوق شهروندی زهب زمانتجا داریم در بخش حقوق امومی منابع دولت محدوده گاهی اراده کافی هم نبوده یا اولویت گذاری نبوده با همین تصویر کتایی که من ارز کردم و ارزمو تو این قسمت تمام بکنم میبینیم که مسئله خیلی چالش برنگیزه بنابراین اگر فرمشات و دکتورم بشنویم و فرصت داشتیم تو این برنامه و برنامه بعدی ما قوانین هم مرور خواهیم کرد ببینیم که این زوایای بحث که بنده تصویر کردم قوانین ما واقعا گویا هست یا کاستی هایی داره و باید اینها رو شنسایی رفتیم خیلی مستشکرم بسیار مستشکرم ممنونم جنب آیه دکتور احسانی فر حالا با تحجیب فرمشات آیه دکتور هدایت نیام خواستم نظر شما رو هم بدونم ما حالا فعلا وارد جامعه به حاکمیت نشدیم در خانواده همچنان مونیم فرزندان یا زن و شوهر نسبت به یک دیگر اگر نکتهی دارید بفرمید اخیر مدرسه بله ببینید چالش های قضیه رو چالش های قضیه انفاق به عباوین رو حضرت و استاد به دقیقت ترسیم کردند من اگر اجازه بفرماد یکی دو مورد رو یا تأکید کنم یا اضافه کنم که بیشتر تأکید است نکته اولی که فرمودند راجعه به تقدم همسر بر پدر و مادر هست خب در این زمین بحثی نیست فرمودند استاد دایتنیا چنان این قضیه به لحاظ فقهی جایگاه مستحکمی پیدا کرده که شاید چندان نشود پیرامون اون صحبتی کرد با توجه به این که در قانون ما هم این قضیه مترح شده البته جای تره این موضوع هست که اگر کسی آمدن آمدن یعنی تعمدن آمد مخارج و حزینه های همسر خودش رو یا فرزندان خودش رو این قدر گستره شروع موسع و زیاد دید خالا یا از روی عمد است یا از روی تقصیر است یا از روی قصور است گای وقتا تعمدی هم در کار نیست اما فشاری که از ناهیه همسر اون فرد یا فرزند اون فرد به او وارد میشه برای ازدیاد گستره این مخارج این بحث رو ممکنه ایجاد بکنه که من اگر که در رابطه با همسرم این قدر برای او خرج کردم که نه تنها نیازمندی های او رو مرتفع کردم بلکه افزون بر نیازمندی های او افزون بر ضرورت های زندگی او دیگه اینجا نیازمندی های همسر رفت شده اینجا الان به وادی رفاهیات همسر میرسیم من معتقدم که مثلا دارم ارز میکنم من معتقدم که من برای رفاه همسرم باید سالی مثلا سه مرتبه همسرم رو به سفر اروپایی ببرم خب طبعا این مخارج مخارج ضروری و نیازمندی ها نیست میره تو فاز رفاهیات دیگه از فضایه ضروریات عبور میکنه به فاز رفاهیات میرسه آیا اگر من به فاز رفاهیات رفتم و توی اون فاز هم اینقدر این گستره مخارج همسر رو زیاد دیدم که عملا دیگه چیزی برای انفاق به پدر و مادر باقی نماند و این عمل کردم یا از روی تعمد است یا از روی تقصیر است یا از روی قصور است اینجا قانون گذار و حاکمیت میتونه ورود بکنه بحث ما الان در تقدم همسر بر عبوین نیست این رو به عنوان پیشفرز باید بپذیری مبتنی بر فتاوه و مبتنی بر قانون که همسر مقدم است بحث ما در این است که شما چقدر داری خودت رو در مقابل همسر به لحاظ مقدمیت همسر بر عبوین چقدر خودت رو مسئول میبینی که از اون ورد برای انفاق به پدر و مادر برای تو باقی نمانه آیا قانون گذار و حاکمیت آیا میتونه توی میزان مخارجی که تو برای همسر خودت می کنی میتونه توی این قضیه مداخله بکنه و بگه که تو خرجت برای همسر بیش از مخارج عرفی و طبیعیست تو کاری کردی که چیزی برای انفاق به عبوین باقی نمانده این یک بحثه یک چالش مهم نیست که باید در قانون مدنی ما چیزی راجبه این نداریم نازر فرمایشیشون الان ما جمعی از شهروندانمون تحت پوشش کمیت امداد و بهسیستی و این دوتون نهادم با کمبود منابع مالی مواجه گروهی از کسانی تحت پوشش بهسیستی و کمیت امدادن اینا فرزندانشون تعمل کنه مالی دارن ولی احتمال به فرمایششون در حد تأمین از این آقایی شخصی خودش و همسر و فرزندانش آسانگیریه بیش از حد داره یعنی فراتر از نفقه به تعریف قانون ولی اونجا خصوصت به خرج میده شاید شما اینجور آدم ها خیلی زیاد نباشن ولی همگان دیدیم تجربه کردیم اون وقت این آدم ها باید برن سراغی نهادهای حکومتی نهادهای حکومتی منابع مالیشون محدوده من موارد دیده شم که به مراجعه کردن گفتم ما رفتیم مثلا حلال احمق قومت امداد حالا مشخصا قومت امداد و بهسیستی چقدر پرداخت کردن انقدر خب کافیه نه اون دستگاه هم توجیه شونه که ما اعتبارمون محدوده بنابراین ما وقتی که میخوایم دولت و جایگزین ظرفیت های درون خانوادگی کنیم با بس محدودیت منابع هم با وجه هستیم فرما شاید دکتر از این جهت قابل توجه واقعا تعارض یا تزاهم منافع بره خود دو دیگر تشکر کنم تکمله ای که استاد فرمودن من یک نکته دیگر رو هم در چالش های این قضیه عرض بکنم یعنی چالش بعدی رو عرض بکنم خیلی کتاه ببینید استاد دایتنی ها فرمودند که ما در مسئله میزان و گستره حمایت مالی از والدین این بحث رو داریم حالا باید در جای دیگری در جلسه دیگری مفصلن بحث بکنیم که آیا فرمودند استاد دایتنی ها که آیا فرزندان مکلف به تأمین همه نیازمندی های اونها هستند یا گستره تأمین نیازمندی ها محدود است و مزیق است من ابعاد دیگر قضیه رو میخوام مطرح بکنم که اتفاقا در فقه روی اون ابعاد خیلی بحث شده و این قضیه جز چالشمه های امروز ما هم هست ببینید من مثال میزنم خدمت شما مثلا این که استاد دایتنی ها فکر می کنم جلسات قبل یک تقسیم بندی رو فرمودند راجعه به این که زیانهایی که و آسیبهایی که به سالمندان وارد میشه بخشیش و بعدیش و روحی و آتفیه بخشیش هم جسمیه بخشیش هم مالیه این بحث اتفاقا اینجا در بین فقه ها مطرح شده و الان جز چالش های ماست که این گستره الزام فرزندان برای تأمین نیازمندی خواهی والدین محدود است به نیازهای مالی والدین یا نه ابعاد روحی و آتفیه اونها رو دربر میگیره من مثال میزنم اگر شما فرض به فرمایی پیره مردی پیره زنی آدت کردند سالی یک بار مشرف بشن حرم امام رزا و اگر سالی یک بار مشرف نشن حرم امام رزا احیاناً با افسردگیهای دیگری مواجه میشند به لحاظ روحی و آتفی نیازمندی روحی دارند برای تشرف به حرم امام رزا آیا فرزندان مسئول حل نیازمندی هایی که در ابعاد آتفی و روحی والدین هستم هستن اینی که دارم عرض میکنم این رو من دارم صورت مسئله رو عرض میکنم ولی شاید صدها برگ از کتاب آقای فقی راجع به همینه که آیا حل مسائل والدین صرفاً در حوضه اموال هست یعنی قضایی که والدین میخورند خوراکی که دارند لباسی که دارند مسکنی که دارند اما ابعاد روحی و آتفی اونها چی آیا اون رو شامل میشه به شدت اختلاف دارد در فقه به شدت اختلافه و حالا من فقط در حد یک کلمه عرض میکنم جایگاهش رو که فقه ها این بحث رو و بحث های نظیر این رو در زیل واجه به نام اعفاف مطرح کردن اگر که حالا فرصتی شد در جلسات بعدی وارد میشم عرض میکنیم خدمت شما که اونجایی که پدر و مادر نیاز به ازدواج دارن نیاز به همدم دارن فقه ها این رو زیل واجه اعفافه بردند آیا فرزند برای حل مشکل تنهایی این والدین که این مشکل روحیه یعنی امده مسئله مسئله روحیه یعنی حل مسئله تنهایی آیا توی این زمین های آتفی و روحی هم وظیفه دارن یا نه اینا جز چالش های قضیه هست هم در فقه اختلاف هست در عدبیات و حقوقی ما هم که ما مواد قانونی راجع به این ها نداریم طبعا اونها اختلافات فقی به دکتورین حقوقی هم سرایت پیدا می کنیم شکر و ممنونم تشکر میکنم از آیه دکتور حدایتنیه و جنمایی دکتور احسانی فرق پیرامون مکلفان از حمایت از سالمندان صحبت کردیم گفتیم که چه کسانی مکلف هستن که نسبت سالمندان عزیز و محترممون حمایت بکنن از خانواده نام بردیم فرزندان حتی زن و شوهر نسبت به یک دیگه یک تکریف هایی دارن جامعه و مؤمنین رو نام بردیم حاکمیت و دولت رو نام بردیم نفقه رو تعریف کردیم که آیا این نفقه شامل ضروریات پدر و مادر می شه یا حتی شامل رفاهیات هم می شه تقدم همسر و فرزندان بر پدر و مادر در ضروریات یا در رفاهیات هم شامل می شه گفتیم که آیا همه نیازهای والدین رو باید تأمین کردیم یا فقط در حد ضروریات هست و این که داریم پیرامون تأمین نیازهای والدین صحبت می کنیم آیا فقط مربوط به تأمین نیازهای مالی هست یا شامل نیازهای آتفی هم می شه